Wikipedia sqwiki https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wikipedia Wikipedia diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim Portal Portal diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk 0 2127 2995383 2940720 2026-06-09T16:02:36Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995383 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Ismail Qemali | image = [[Skeda:Ismail Kemal Bey.png|270px|Portreti i Ismail Qemalit]] | office = Kryeministri i parë i Shqipërisë | term_start = [[4 Dhjetor]] [[1912]] | term_end = [[22 Janar]] [[1914]] | predecessor = Zyra e themeluar | successor = [[Turhan Përmeti]] | office2 = Ministri i parë i Jashtëm i Shqipërisë | term_start2 = [[4 Dhjetor]] [[1912]] | term_end2 = [[Qershor]] [[1913]] | predecessor2 = Zyra e themeluar | successor2 = [[Mufid Libohova]] | birth_date = 24 Janar 1844 | birth_place = [[Vlora|Vlorë]], [[Perandoria Osmane]], (sot [[Shqipëria]]) | death_date = 26 Janar 1919 | death_place = [[Peruxhia]], [[Mbretëria e Italisë]] | nationality = [[Shqiptar]] | profession = Politikan | education = Shkolla Juridike e Stambollit | party = i pa shoqëruar | spouse = Nasipe Hanëmi <br> Sumeli Kleoniqi | children = 10 | signature = Ismail Qemali (nënshkrim).svg | signature_size = 100px | awards = [[Skeda:Titulli "Hero i Popullit".svg|30px]] [[Hero i Popullit]] }} '''Ismail Qemali [[Beu|Bej]]''' ([[turqisht]]: '' Ismail Kemal Bey''; [[Vlorë]], [[24 janar]] [[1844]] – [[Peruxhia]], [[26 janar]] [[1919]]) ka punuar si nëpunës dhe [[Mexhlisi i Përgjithshëm|deputet]] i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], botues, veprimtar i çështjes kombëtare dhe themelues i [[Shqipëria|Shtetit Shqiptar]]. Qe autori kryesor i [[Deklarata e Pavarësisë së Shqipërisë|Deklaratës së Pavarësisë]] dhe më pas shërbeu si Kryeministër i parë dhe Ministër i Jashtëm i [[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|Qeverisë së Përkohshme të Shqipërisë]] nga 1912 deri në 1914. Vinte nga familjet më të hershme të bejlerëve, por degëzimi i tij nuk qe aq i kamur që nga [[Kryengritja shqiptare e 1847|kryengritjet]] e [[Tanzimati]]t ku u mori pjesë i ati. I përkrahur prej fisit të tij, u shkollua dhe filloi karrierën si nëpunës civil i perandorisë. Pasi u mor nën patronazh nga sadrazemi i ardhshëm [[Mid'hat Pasha]], fitoi përvojë në nivelet më të larta të administratës shtetërore osmane, për shkak të zbatimit në terren të [[Tanzimati|Tanzimatit]] e deri duke kontribuar në hartimin e [[Kushtetuta e Perandorisë Osmane|Kushtetutës Osmane]]. Duke parë ngërçet e vazhdueshme dhe duke e ndjerë veten të rrezikuar nga bindjet e tij, iku në syrgjyn. U kthye pas Revolucionit të 1908, kur nisi periudha e dytë kushtetuese e perandorisë dhe u zgjodh deputet. Shumë shpejt vërejti rritjen e tensioneve nga [[Xhonturqit]] dhe kundërshtoi fushatat që ndërmorën ndaj [[vilajet]]eve shqiptare. Bashkëpunoi për kryengritjen përfundimtare të vitit 1912 në ujdi me kolegët shqiptarë në parlament pa dallim partie që solli si rrjedhojë njohjen e [[Vilajeti shqiptar|Vilajetit Shqiptar]]. Me fillimin e [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]] u nis nga [[Stambolli]] drejt [[Vjena|Vjenës]] për të kërkuar garanci për pavarësimin e Shqipërisë. I tërhequr nga jeta politike, më 1917 i kumtoi kujtimet e tij gazetarit britanik Sommerville Story, të cilat u botuan më 1920 për herë të parë në Londër me titullin ''[[The Memoirs of Ismail Kemal Bey]]''. == Jetëshkrimi == === Vogëlia dhe familja === Lindi si Ismail Hakki [[bej]] Vlora, në janar<ref>{{Cite book|last=Qemali|first=Ismail|title=Kujtime|publisher=Toena|year=2009|isbn=978-99943-1-558-1|location=Tiranë|pages=23|language=sq|translator=Abdyrrahman Myftiu|trans-title=Kujtimet e Ismail Qemal Bej|origyear=1920}}</ref> (18 prill;<ref name=":0">{{Cite book|title=Kuvend letrash me miqtë|last=Merlika-Kruja|first=Mustafa|author-link=Mustafa Kruja|last2=Eqrem bej Vlora|author-link2=Eqrem bej Vlora|publisher=Omsca-1|year=2013|isbn=9789928132321|location=Tiranë|pages=74-89|language=sq}}</ref> 16 tetor<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.panorama.com.al/jeta-e-panjohur-e-ismail-qemalit-pa-ditelindje-dhe-pa-mbiemrin-vlora-grekja-surmeli-gruaja-e-ismail-qemalit-zonja-e-pare-e-shqiperise/|title=Jeta e panjohur e Ismail Qemalit|website=panorama.com.al|date=2012|last=Alpan|first=Nexhip|author-link=Nexhip Alpan|others=Afrim Imaj|language=sq}}</ref>) të 1844 në haremllëkun e sarajeve të familjes në Vlorë, i biri i [[Mahmud bej Vlora|Mahmud bej Vlorës]] dhe Hedije hanëm Asllanpashali.<ref>{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=607|translator=[[Afrim Koçi]]|language=sq}}</ref> Nga i ati vinte nga [[Oxhaqet feudalë|oxhaku]] i [[sanxhakbej]]lerëve të [[Vlorajt|trashëgueshëm të Vlorës]] që i dhanë perandorisë shumë personalitete dhe ndër vezirët e fundëm shqiptarë [[Ferid pashë Vlora|Ferid pashë Vlorën]], ndërsa nga e ëma vinte nga oxhaku i [[Asllan Pashallinjtë|Asllan Pashallinjve]].<ref name="Skendi458463">{{cite book|url=https://books.google.com.au/books?hl=en&lr=&id=8QPWCgAAQBAJ&oi=fnd&pg=PR15&dq=The+Albanian+National+Awakening&ots=zGjQbVyql8&sig=xsmbL-yAAtc-ny3v0E4vN87JOBY&redir_esc=y#v=snippet&q=Kemal&f=false|title=The Albanian national awakening|last=Skendi|first=Stavro|publisher=Princeton University Press|year=1967|isbn=9781400847761|location=Princeton|pages=182-183, 411|language=en}}</ref> Kur ishte 4 vjeç, më 1848 Vlorajt u syrgjynosën, burrat në [[Konia|Konjë]] e gratë me fëmijët në [[Selaniku|Selanik]]. E gjithë pasuria iu sekuestrua si pasojë e kryengritjes së 1847.<ref name=":0" /> Në [[Selaniku|Selanik]] i vdes vëllai i vogël, Sulejmani, i cili u varros në oborrin e [[Xhamia|xhamisë]] Ortaj. Ismaili nisi shkollën fillore ku mësoi [[Gjuha turke|turqishten]] dhe pasi u kthyen në Vlorë në 1852, vijoi shkollimin me mësues privat. Thelloi dijet e veta në [[Turqishtja osmane|turqishte]], mësoi [[Gjuha italiane|italishten]] nga një ikanak italian dhe më tej e edukuan i ati dhe e ëma.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=36-37}}</ref> Më 1855 u regjistrua në gjimnazin «[[Zosimea]]» në [[Janinë]], ku ishte i vetmi nxënës [[Myslimanët|mysliman]] në atë kohë, kaloi aty [[Greqishtja e lashtë|greqishten e vjetër]], [[Gjuha latine|latinishten]]; mori njohuri në matematikë e fizikë dhe privatisht [[arabisht]] e [[Gjuha frënge|frëngjisht]]. Pasi mori pjesë në shtypjen e revoltës së Epirit, i shpreh dëshirën e ungjmadhit, Ismail pashë Plasës dhe ministrit të Jashtëm Fuad pashës që i biri të shkonte në [[Stambolli|Stamboll]].<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=40-41}}.</ref> Sipas regjistrave të «Zosimeas», Ismail Qemali i dha provimet e vitit të fundit më 15 korrik 1859. === Karriera në administratën osmane === Në majin e vitit 1860 shkoi drejt Stambollit, ku banoi tek i afërmi i tij nga e ëma [[Pojan (Korçë)|pojanasin]] [[Mustafa Naili Pasha|Mustafa pashë Gjiritin]], një ish-sadrazem. Fuad Pasha i dha një punë në zyrën e përkthimeve të Ministrisë së Jashtme, ndërkohë që vazhdoi dhe studimet për drejtësi me një prusian të konvertuar quajtur Emin Efendi - drejtor i bibliotekës së ministrisë. Pasi iu desht të kthehej në Janinë, [[valiu]] i vilajetit Aqif Pasha e mori si ndihmësdrejtor të çështjeve politike; shërbeu në të njëjtin post edhe me valinjtë pasues Dervish Pasha e Ahmed Pasha deri më 1864.<ref name=":1">{{Harvnb|Qemali|2009|pages=44-48}}.</ref> Me ftesë të ungjit të tij valiut të Thesalisë, [[Ismail Rahmi pashë Tepelena|Ismail Rahmi Pashës]], u emërua shef i kabinetit të tij. Jo shumë kohë më pas, më 1865 u rikthye në zyrën e përkthimeve të [[Porta e Lartë|Portës së Lartë]]. Vitin pasues i vdes i ati; në shenjë mirësie miku i t'et asokohe sadrazemi Fuad Pasha i gatiti emërimin si Sekretar i Përgjithshëm në Janinë. Atë kohë i vjen ftesa nga Mid'hat Pasha, asokohe vali i vilajetit të Danubit, për një post në Rusçuk - qendra e vilajetit.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=50-51}}.</ref> Në mars-dhjetor 1867 ishte gjithashtu redaktor i një reviste turko-bullgare që dilte në Rusçuk, titulluar ''Istoènik Mnenija/Mecra-i Efkâr'' (Rryma e ideve), që pati vetëm dy numra, dhe që përmbante në veçanti artikuj mbi historinë e Perandorisë osmane, kozmografinë, etikën dhe tekste të marra nga [[Voltaire|Volteri]].<ref name=":8">{{Cite journal|last=Clayer|first=Nathalie|date=pranverë–vjeshtë 2013|title=Të rimendosh nacionalizmat ballkanike: Rasti i figurës së Ismail bej Qemalit dhe i nacionalizmit shqiptar|url=https://www.academia.edu/11659104/Romantizmi_apo_përkatësi_e_dyfishtë_Ese_mbi_Origjinat_e_Diskurseve_të_Ideologjizuara_në_Etnologjinë_Ballkanike|journal=Përpjekja|volume=30-31|pages=5-14|language=sq}}</ref> Me emërimin e eprorit të tij në ''Şurâ-yı Devlet azası'' (anëtar i Këshillit të Shtetit), Ismail beu e ndoqi në kryeqytet më 1867. Pasi Mid'hat Pasha u emërua në Bagdad, Ismail Beut i dhanë emërimin e valiut të [[Varna|Varnës]] ku nisi projektin për portin.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=65, 68}}.</ref> Në prill të 1870 iu dha roli i kryetarit të Komisionit Evropian të Danubit, si delegat osman.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=73-74}}.</ref> Më 1873 së bashku me ish-konsullin anglez në Varna, z. Mayers, të ngulur në Stamboll u bënë ortakë në një sipërmarrje minierash dhe për më se një vit hapën një minierë linjiti në ishullin Imbros, ku kaloi pjesën më të madhe të kohës.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=117-119}}.</ref> Kur Mid'hat Pasha ishte ministër Drejtësie (1873-1876) e mori në Stamboll si sekretar privat.<ref name=":0" /> [[Skeda:Ismailqemal01.jpg|parapamje|majtas|300px|Ismail Qemali në moshë të re]] Më 1876 pas një gjakderdhjeje në viset bullgare, Porta e ngarkoi Ismail Beun që të studiojë dosjet dhe qe në krye të komisioneve hetimore të Filopopolit për ngjarjen. Pas zgjedhjes për së dyti të Mid'hat Pashës sadrazem, thirrej të merrte pjesë në komisionin e posaçëm për Kushtetutën e porsashpallur.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=153, 166}}.</ref> U emërua Kryesekretar i Seksionit të Jashtëm të Kryeministrisë.<ref>{{Cite journal|last=Vlora|first=Syrja|date=2018|editor-last=Bello|editor-first=Hasan|editor-link=Hasan Bello|title=Historia e personaliteteve shqiptare të Vilajetit të Janinës (1859-1909) I|url=http://zaninalte.al/2019/02/historia-e-personaliteteve-shqiptare-te-vilajetit-te-janines-1859-1909-i/|journal=Zani i Naltë|volume=23|translator=[[Jonuz Tafilaj]]|language=sq|access-date=7 mars 2019|archive-date=18 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190318135650/http://zaninalte.al/2019/02/historia-e-personaliteteve-shqiptare-te-vilajetit-te-janines-1859-1909-i/|url-status=dead}}</ref> Pas rënies së kabinetit të dytë dhe burgosjes së Mid'hat Pashës, bashkëpunëtorët e ngushtë të këtij u syrgjynosën në [[Anadolli|Anadoll]], Ismail Qemali përkatësisht në [[Kytahia|Kytahja]]. Pas një marrëveshjeje me një firmë tregtare nga [[Hamburgu]] për të blerë dru bushi nga pylli i tij në Vlorë, mundi të siguronte të ardhurat për të jetuar dhe të blinte një pronë të madhe në afërsi të [[Eskishehri]]t. Pas shtatë viteve të [[syrgjyni]]t, u njoftua nga sadrazemi Said Pasha se qe emëruar vali në Mardin, Mesopotami. Pasi iu dha mundësia që të zgjidhte ndonjë post tjetër nga ai në [[Mardin]], Ismail Beu zgjodhi të ishte në krye të [[sanxhaku]]t të [[Bolu (Provincë)|Bolusë]] më 1884.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=190, 192, 202-203}}.</ref> Më 1890 paraqiti tek Porta dorëheqjen nga posti, por jo shumë kohë më pas u caktua vali i [[Vilajeti i Beirutit|vilajetit të Beirutit]], ku pranë tij shërbente edhe kolegu i tij i Komisionit të Filipopolit, [[Vaso pashë Shkodrani|Vaso Pasha]]. Ishte në [[Beiruti|Beirut]] ditët kur kolegu dhe bashkëatdhetari i tij u ligështua nga zemra dhe vdiq.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=218, 223, 225, 239}}.</ref> Më 1892 i paraqiti Sulltan Abdyl Hamidit një memorandum, i cili propozonte ndër të tjera federalizimin e [[Rumelia|Rumelisë]].<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=241, 253}}.</ref> Pas një tjetër studimi, kësaj radhe për çështjen e Egjiptit, u emërua vali i [[Gjiriti nën Perandorinë Osmane|Gjiritit]] po atë vit.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=254-255, 271}}.</ref> Më 1897 u thirr nga Porta në kryeqytet, gjithnjë në vëmendjen e Pallatit duke shtuar edhe artikujt liberalë që kish botuar në gazetën e tij ''Mexhra Efqiar,'' u emërua ''Şurâ-yı Devlet azası''.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=310-311, 313, 315-316}}.</ref><ref name=":0" /> === Arratisja nga Perandoria, përpjekja për një komplot === Pasi u emërua vali në Tripoli, provinca më e qetë e perandorisë asokoh, kur si në Rumeli dhe në Anadoll kishte trazira, i mikluar nga nderimet dhe i përgëzuar për besnikërinë, nisi të dyshonte dhe t'i trembej emërimit. Më 1 maj 1900, pasi duhej të nisej për të marrë postin e tij, u arratis nën mbrojtjen e britanikëve.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=331-334}}.</ref><ref>{{Cite book|last=Ikonomi|first=Ilir|title=Pavarësia: udhëtimi i paharruar i Ismail Qemalit|publisher=Uet press|year=2012|isbn=9789995639761|location=Tiranë|pages=21|language=sq|author-link=Ilir Ikonomi}}</ref> Shkoi në Athinë, ku kontakti me politikanët arbërorë po i ndjellnin nevojën për rimëkëmbjen e vendit të origjinës.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=335-336}}.</ref> Më pas kaloi në Napoli dhe pas saj në Romë, ku u takua me veteranin [[Françesko Krispi|Krispin]]. Më tej u vendos në [[Lozana|Lozanë]] të [[Zvicra|Zvicrës]], por i shqetësuar nga ndonjë atentat i mundshëm, shkoi drejt [[Parisi|Parisit]]. Pasi u mor vesh me [[Faik bej Konica|Faik bej Konicën]] dhe u vendos në [[Brukseli|Bruksel]], mori frerët duke drejtuar botimin e ''[[Albania (revistë)|Albanisë]].'' Por marrëdhëniet me Konicën nuk zgjatën shumë, ai u largua nga Brukseli dhe pas pak kohe Ismail Beu u detyrua të hapte një tjetër gazetë ''Le Salut de l'Albanie'' e që shtypej në shqip, turqisht e greqisht. Me ftesën e kolonisë shqiptare të Egjiptit, shkoi në [[Kajro]] ku u prit nga Kedivi. Pas një trilli të sulltanit, u dënua me vdekje në mungesë, me humbjen e të drejtave civile, gradës, meritave, dekoratave dhe pronave.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=343-347}}.</ref> Në shkurt të 1902 mori pjesë në Kongresin e organizuar në Paris nga Princi Sabahedin dhe Lutfullah, si përfaqësues i shqiptarëve. Në kontakt me marshallin [[Rexhep Pashë Mati|Rexhep pashë Matin]], autoritetet angleze dhe princin Sabahedin po përpiqej të organizonte njëfarë komploti që të bindte sulltanin për reformat që duheshin ndërmarrë. Plani nuk u vu në jetë pasi rrethanat ndërkombëtare nuk e lejonin.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=348-355}}.</ref><ref>{{Harvnb|Vllamasi|2012|pages=34-35}}.</ref> === Rikthimi si deputet, aktiviteti patriotik, mbledhjet për kryengritje === Pas Revolucionit Xhonturk më 1908 dhe rishpalljes së Kushtetutës më 21 korrik, Qemali u kthye nga mërgimi. Më 17 dhjetor të po atij viti parlamenti u hap dhe Qemali u zgjodh si deputet i Beratit, pavarësisht sa kishin luftuar xhonturqit që të mos zgjidhej. Me 26 deputetët shqiptarë<ref name=":5">{{Cite book|title=Shqiptarët|last=Bartl|first=Peter|author-link=Peter Bartl|publisher=IDK|year=2017|origyear=1995|isbn=978-99943-982-87|location=Tiranë|pages=127-128nb|translator=[[Afrim Koçi]]|language=sq}}</ref> rreshtohet me partinë opozitare “Hyrrjet ve ltilaf” (“Marrëveshje e Liri”) për decentralizimin e perandorisë dhe lirinë e mësimdhënies së gjuhëve kombëtare.<ref name=":02">{{Cite book|title=Ballafaqime politike në Shqipëri (1897-1942)|last=Vllamasi|first=Sejfi|author-link=Sejfi Vllamasi|publisher=Vllamasi|year=2012|isbn=978-9928-140-54-8|location=Tiranë|pages=46-47|language=sq}}</ref> Gushtin e 1910 udhëtoi nëpër Evropë dhe kërkonte "autonomi administrative" për shqiptarët në kushtet e brutalitetit të xhonturqve.<ref name=":4">{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=118, 120-121}}.</ref> Verën e 1911 shkoi në [[Cetinja|Cetinje]] të [[Mali i Zi|Malit të Zi]] te krerët e malësorëve, ku kishin gjetur strehë pas fushatës së [[Shefqet Turgut Pasha|Shefqet Turgut Pashës]] dhe [[Kryengritja e Malësorëve|kryengritjes së tyre]]. Pas një kuvendi në Gërçe, nënshkruan një [[Memorandumi i Greçës|memorandum me nxitjen e tij]], i cili përmbante 12 pika me kërkesa kombëtare, duke shprehur edhe njëherë zotimin për lidhje me perandorinë.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=413-414}}.</ref> Me politikat kundër kombësive të partisë xhonturke në pushtet, dhe shqiptarëve në veçanti të cilëve u kishin nisur katër ekspedita ndëshkimore, deputetët opozitarë u vetëdijësuan se pa kryengritje Porta nuk do të bindej t'i jepeshin kombit shqiptar të drejtat kombëtare. Përveç deputetit të Pejës, Ibrahim Efendiut dhe atij të Elbasanit, Haxhi Ali Efendiut deputetë, anëtarë të parisë dhe personalitete u mblodhën në shtëpinë e [[Reshid Aqif Pasha|Reshit Aqif Pashës]], e një herë tjetër në shtëpinë e [[Halil pashë Alizoti|Halil pashë Alizoti-Gjirokastrës]] dhe disa herë në shtëpinë e [[Syrja bej Vlora|Syrja bej Vlorës]].<ref name=":022">{{Cite book|title=Kujtime, nga fundi i sundimit osman në Luftën e Vlorës|last=Vlora|first=Syrja bej|author-link=Syrja bej Vlora|publisher=Iceberg|year=2013|origyear=1921-1925|isbn=978-9928-4140-4-5|location=Tiranë|pages=37-39, 41-42|translator=[[Ali Asllani]]|language=sq}}</ref> Pasi zërat e Ismail Qemalit, [[Hasan bej Prishtina|Hasan bej Prishtinës]] e [[Myfid bej Libohova|Myfid bej Libohovës]] që qeveria t'i thërriste arsyes dhe mos hidhte farën e përçarjes, u përbuzën dhe nuk u la vend për arsyetim, kësodore deputetët shqiptarë më vete u mblodhën për t'u besatuar në shpëtimin e kombit dhe atdheut. ==== Mbledhja në lagjen ''Taksim'' ==== Pas një takimi në hotelin "Pera Palace" mes Ismail Qemalit dhe Hasan Prishtinës, më 12 janar u mblodhën në shtëpinë e Syrja bej Vlorës në lagjen "Taksim" deputetët e Beratit Ismail Beu dhe [[Aziz pashë Vrioni]], deputeti i Gjirokastrës Myfid bej Libohova, deputeti i Durrësit [[Esad pashë Toptani]] dhe i Prishtinës, Hasan Beu. Deputetët shqiptarë pasi kuvenduan mbi masat që kërkonin nevoja e rrethanave lidhën besën, duke u betuar mbi [[Kurani|Kuran]] për sakrificat e mëtejshme që do të ndërmerreshin në dobi të kombit e atdheut të tyre.<ref name=":022" /> Ismail Qemali dha fjalën se do të ndihmonte me armë dhe të holla që kryengritja mbarëshqiptare ta mbante nën trysni Portën deri kur të bindej për dhënien e lirive kombëtare. Lidhja mes lëvizjes në terren dhe Ismail Qemalit jashtë shtetit u vendos të mbahej përmes konsullit britanik në [[Shkupi|Shkup]].<ref>{{Cite book|title=Nji shkurtim kujtimesh mbi kryengritjen shqyptare të vjetit 1912|last=Prishtina|first=Hasan|publisher=rrokullia.com|year=2009|isbn=9789951519021|location=Prishtinë|pages=11, 15|language=sq}}</ref> === Bashkëpunimi me diplomacinë austro-hungareze, kolonia shqiptare në Rumani dhe ndihma rumune === Kushërinjtë e tij, Syrja beu me [[Eqrem bej Vlora|të birin]], bënë përpjekje të mëdha me diplomacinë austro-hungareze dhe përgatitjen e frymës për të bërë mbledhjen e shpalljes së autonomisë dhe më pas pavarësisë.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=41-50}}.</ref> Ismail Qemali u nis më 2 nëntor me avulloren ''Regele Carol'' që bënte linjën Stamboll-Kostancë, së bashku me të birin [[Qazim Bej Vlora|Qazimin]] dhe [[Luigj Gurakuqi|Luigj Gurakuqin]]. Autoritetet austro-hungareze ishin në dijeni të lëvizjeve të tij prej vetë ambasadorit të tyre në Stamboll, Markezi János von Pallavicini.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=64-66}}.</ref> Më 3 nëntor mbërritën dhe u vendosën në hotelin ''Kontinental'' në Bukuresht, në kryeqytetin rumun takoi një përfaqësi të kolonisë shqiptare nën drejtimin e [[Pandeli Evangjeli|Pandeli Evangjelit]].<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=69-70}}.</ref> Në bazë të një projekt-rezolute të parapërgatitur nga Ismail Beu dhe Gurakuqi para se të venin në Bukuresht, u shtruan bisedimet; rezoluta që doli pas konsultimeve të fundit më 5 nëntor ishte e përgjithshme dhe e mjegullt: nuk dihej se ç'trajtë do të merrte realiteti politik përgjatë dhe pas Luftës Ballkanike që kishte shpërthyer, për osmanët thuhej se "qeveria osmane ndodhet në pamundësi të mbajë administrimin e vendit." Mbrëmjen e po asaj date, Ismail beu u takua me ambasadorin e Austro-Hungarisë në Rumani, Karl Emil Prinz zu Fuerstenberg; ndërkohë që në Vjenë gazeta gjysmëzyrtare ''Fremdeblatt'' kishte botuar një paralajmërim të Ministrisë së Jashtme perandorake e mbretërore ndaj Serbisë që nuk duhej të shpërfillte "një faktor kaq të rëndësishëm të situatës ballkanike, siç është ndjenja shqiptare e pavarësisë."<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=75-77}}.</ref> Sipas [[Sejfi Vllamasi|Vllamasit]], ministri i Brendshëm rumun [[Taqe Ionesku|Ionesku]], përmes [[Kristo Meksi|Kristo Meksit]] i kishte dhënë Ismail Beut një çek prej 500.000 (500<ref name=":3">{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=70, 79, 85}}.</ref>) frangash ari për shpenzimet e rastit.<ref>{{Harvnb|Vllamasi|2012|page=65}}.</ref> [[Dhimitër Beratti|Beratti]] në kujtimet nga ajo kohë shkruan Ismaili në fakt u takua me Ioneskun, i cili "jo vetëm i shprehu simpati me fjalë të ëmbla, por e trimëroi, e siguroi për ndihmën e Rumanisë dhe në mënyrë efektive u tregua përkrahës i lëvizjes shqiptare që po fillonte." Pasi takoi edhe kryediplomatin osman pasditen e 6 nëntorit, morën fund takimet e Ismail Beut në kryeqytetin rumun.<ref name=":3" /> Të nesërmen pasdite u nis në orën 5 e 30 me tren nga Bukureshti drejt Vjenës, ku u vendos në ''Grand Hotel''. Dihej vetëm se ishte i shoqëruar nga "sekretari i tij", të cilit s'i dihej emri - më 16 gusht 1912 konsulli austro-hungarez në Vlorë, Lejhanec, i referohej Gurakuqit si "sekretar" i Ismail Qemalit.<ref name=":3" /> Më 9 nëntor u prit nga gjeneral-majori Blasius Schemua, shef i shtabit të përgjithshëm të forcave austro-hungareze, në [[Budapesti|Budapest]]. Më 10 nëntor Ismail Beu u takua me ambasadorin britanik në Vjenë, Sir Fairfax Cartwright, të cilit i shpjegoi idenë se "Shqipëria mund të ndahej në kantone fisnore," si të modelit zviceran, me një princ të zgjedhur nga Evropa dhe se natyrshëm Ballkani do të ndahej në dy grupe që pashmangshmërisht do të ishin Bullgaria, Serbia e Mali i Zi nga njëra anë dhe Rumania, Shqipëria e Greqia nga tjetra.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=98-99, 104-105}}.</ref> Më 12 nëntor u shfaq në ''Ballplatz'', ku u takua me zyrtarë të ministrisë, por Pallavicini i rekomandonte Vjenës që nga ky personazh politik.<ref name=":4" /> Mbrëmjen e po asaj date mori trenin për Budapest, ku u vendos në hotelin ''Royal''. Ditën në vijim takoi mikun e tij kontin Andrashi, mikun e këtij të fundit Kontin Janos Hadik ish-nënsekretar i shtetit. Konti Hadik i bëri të mundur që të takohej me ministrin e Punëve të Jashtme të Austro-Hungarisë Kontin von Berthold, i cili:<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=131-132}}.</ref><blockquote>''"miratoi pikëpamjet e mia për çështjen kombëtare dhe pranoi kërkesën e vetme që i bëra: të më vinte në dispozicion një anije, e cila do të më bënte të mundur të arrija në portin e parë shqiptar para mbërritjes së ushtrisë serbe."''</blockquote>Më 17 nëntor u kthye në [[Viena|Vienë]], disa nga planet ndryshuan dhe nuk e kishte më të mundur që të shkonte në Romë. Së bashku me Gurakuqin mori trenin ekspres për në Trieste mëngjesin e 19 nëntorit.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=153, 159}}.</ref> Në stacionin e trenit në Trieste, Ismail Beun e priti [[Mark Kakarriqi]], që e shoqëroi në hotelin ''Excelsior Palace'' ku dhe priti shqiptarët e Rumanisë me të cilët e kishin lënë që të bëheshin bashkë. Nga ora dy rreth 15 shqiptarë i hypën avullores ''Brünn'' të linjës ''Lloyd'' dhe në det kaloi në një vapor tjetër të linjës, ''Graf Wurmbrand'' diku pranë [[Kepi i Rodonit|Kepit të Rodonit]]. Avullorja ''Wurmbrand'' mbërriti në Durrës mëngjesin e datës 21 nëntor.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=161, 167-170}}.</ref> === Mbërritja === Pasi ishte takuar me kreun austro-hungarez të shtatmadhorisë i telegrafoi beledijes së Vlorës ku e priste i biri, [[Et'hem bej Vlora|Et'hemi]], që me 9 nëntor "''Arriverai premier bateau. Avenir Albanie assuré.''"<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2013|page=99}}.</ref> dhe siç vijon i përkthyer në [[Arkivi i Shtetit Shqiptar|AQSH]]:<ref>{{Cite book|url=http://www.zemrashqiptare.net/news/id_12209/rp_0/act_print/rf_1/Printo.html|title=Fryma atdhetare e shqiptarëve të Rumanisë|last=Devaja|first=Kurtesh|publisher=Faik Konica|year=2010|isbn=9789951063241|location=Prishtinë|language=sq}}</ref><blockquote>''"Ju porosis qi tyke i mbështetur fatit t`atdheut të punoni së bashku e si vëllezën, të merreni me rregullimin e punëvet të përgjithshme, edhe të ruani qetësiën. I epni rrethevet lajmin e gëzueshme. Ju falem të gjithëve atënisht."''</blockquote>Me të mbërritur në Durrës i shprehu synimet e veta nënkonsullit austro-hungarez Von Rudnay. Klima për këtë nismë ishte parapërgatitur nga Syrjai dhe i biri, pasojë e së cilës ishte edhe marrja në mbrojtje e Ismail Beut nga zëvendësmytesarifi Hamid bej Toptani dhe 500 rezervistët nën komandën e tij. U vendos në hotelin ''Kostandinopoja'' pronë e Aziz pashë Vrionit, ku të nesërmen më 22 nëntor priti parinë e Durrësit që t'u shpjegonte situatën, mytesarifi beratas Mahmud Mahiri. Mëngjesin e 23 nëntorit, me një karvan prej 40-50 vetash, i shoqëruar nga Dom [[Nikollë Kaçorri|Nikollë Kaçorrin]] si përfaqësues i katolikëve shqiptarë me urdhrin e arqipeshkvit të Durrësit, [[Abdi bej Toptani|Abdi]] e [[Murad bej Toptani|Murat bej Toptani]] si delegatë të Tiranës, [[Mustafa Merlika]] që përfaqësonte [[Kruja|Krujën]] dhe [[Qemal Karaosmani|Qemal Karaosmanin]] që kishte ardhur nga [[Berati]] t'i sillte kuaj karvanit për rrugëtimin nga çifligu i Aziz Pashës, u nisën.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=180-183, 191-193}}.</ref> Në fillim valiu i Janinës, Esat Pasha, lëshoi urdhër arresti; si pasojë atë natë u ndal në Çermë tek [[Dervish bej Biçakçiu]] dhe biseduan se si të shmangej rruga e [[Lushnja|Lushnjës]], dhe kaloi nga [[Divjaka]]. Gjatë rrugëtimit ultësira pjesë-pjesë moçalore e Myzeqesë qe përmbytur nga reshjet që po bienin dhe ishte e pakalueshme, kësodore edhe natën e datës 24 e kaluan duke bujtur në Petoshanj të Libofshës<ref name=":6" /> në konakun e Nedim bej Leskovikut.<ref>{{Cite web|url=http://www.standard.al/2012/11/22/qemal-bej-karaosmani-udherrefyesi-i-prijesit/|title=Qemal bej Karaosmani: udhërrëfyesi i prijësit|date=2012|last=Hoxha|first=Çelo|website=standard.al|publisher=55. - Nr. 320 - 19 nëntor|page=21|language=sq|access-date=29 korrik 2018|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029030847/http://www.standard.al/2012/11/22/qemal-bej-karaosmani-udherrefyesi-i-prijesit/|url-status=dead}}</ref> Me ndërhyrjen e Myfid Beut dhe kadiut të [[Janina|Janinës]], [[Esat pashë Janina]] e tërhoqi urdhërin dhe madje udhëzonte organet që Ismail Beu të pritej njerëzisht. Me datë 25 hëngrën drekë në Fier tek [[Omer pashë Vrioni II|Omer pashë Vrioni]] dhe u lajmërua nga zyra telegrafike se ushtritë serbe po ia behnin në Durrës dhe [[Elbasani|Elbasan]]. Ismail Qemali i udhëzonte: "T'i pritni mirë, me flamurin kombëtar në dorë dhe deklaroni se i pritni si mysafirët e Shqipërisë". Karvani mund të ishte ndarë rrugës, por Ismail Qemali mbërriti në Vlorë me shumë gjasë më 25 nëntor; udhëpërshkrues të tjerë japin edhe datat e dy ditëve pasardhëse.<ref name=":0" /> Me t'u përshëndetur nga mësuesi [[Jani Minga]], Ismaili u ndal për darkë te shtëpia e Hasan agë Sharrës në lagjen Muradie ([[Xhamia e Muradies]]).<ref name=":6">{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=194-199}}.</ref> === Mbledhja e mëvetësisë dhe formimi i qeverisë === [[Skeda:Ismailqemal02.JPG|parapamje|300px|[[28 nëntor]] [[1913]] Me rastin e 1-vjetorit të pavarsisë]]Pasi kushëriri i tij i dytë, mytesarifi i Vlorës [[Xhemil bej Vlora|Xhemil beu]] dhe i biri si kapiten i milicisë vendase, Et'hem beu, kishin përgatitur terrenin dhe organizimin e kuvendit duke lajmëruar delegatët.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|page=206}}.</ref> Të gjithë delegatët që kishte me vete u vendosën në ''selamllëkun'' e sarajeve të Vlorajve, ku dhe u mbajt [[Kuvendi i Vlorës|Kuvendi]] që u shpall mëvetësia më 28 nëntor, të cilin e çeli Ismail Qemali me një fjalim.dhe më pas firmosi me siglën ''Ismaïl Kemal'' në rezolutën e përpiluar nga sekretarët e mbledhjes, shqip nga Gurakuqi e osmanisht nga [[Shefqet Dajiu]]. Kryetar i qeverisë së ''përtashme'' u zgjodh Ismaili, ndërsa Kaçorri nënkryetar. Anëtarët e qeverisë u lanë për t'u zgjedhur më 4 dhjetor pasi të vinin edhe delegatët e viseve të tjera,<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=216, 220-222}}.</ref><ref>{{Citation|title=Studia Albanica|url=https://books.google.com/books?ei=vUA0T_OEDMaA4gTRpsypAg&id=B_8VAQAAMAAJ&dq=Shteti+shqiptar+n%C3%AB+vitet+1912-1914&q=I.+Essential+Characteristics+of+the+State+%281912+-+1914%29+Albanian+state+started+its+independent+life+through+four+important#search_anchor|volume=36|year=2004|publisher=L'Institut|location=Tirana|oclc=1996482|page=18|chapter=Essential Characteristics of the State (1912—1914)|chapter-url=https://books.google.com/books?ei=vUA0T_OEDMaA4gTRpsypAg&id=B_8VAQAAMAAJ&dq=Shteti+shqiptar+n%C3%AB+vitet+1912-1914&q=representative#search_anchor|quote=Essential Characteristics of the State (1912—1914) ... The setting up of the government was postponed until the fourth hearing of the Assembly of Vlora, in order to give time to other delegates from all regions of Albania to arrive.|language=en}}</ref><ref>{{Harvnb|Skendi|1967|pages=458-463}}.</ref> dhe kryetari proklamoi mëvetësinë duke valvitur flamurin në njërën prej dritareve qendrore të selamllëkut të Vlorajve pak pa perënduar.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|pages=223-228}}.</ref> ==== Qeverisja, misionet diplomatike ==== Marsin e 1913 u takua me Dukën de Monpensier, që kishte dëshirë të bëhej kandidat i fronit të Shqipërisë, i cili kishte ardhur me jahtin e tij me flamur britanik. Më 1 prill 1913 duka e kaloi në Brindizi, ku më tej do të vazhdonte takimet për çështjen e tërësisë tokësore të Shqipërisë me Fuqitë në Romë, Vjenë, Paris e sidomos në Londër. Atje shtroi çështjen e kandidat frëng dhe me gjasë edhe të Princit Albert Gjika.<ref>{{Harvnb|Vlora|1921-25|page=83}}.</ref> Pas punimeve të konferencës në kryeqytetin britanik, u kuptua se gjysma e territoreve shqiptare do t'i mbeteshin fituesve të Luftës Ballkanike.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=421, 423}}.</ref> == Intrigat == Diplomatët austo-hungarezë i pohuan Esad Pashës se kompetencat që Europa i njihte Qeverisë së Vlorës përfshinin qeverisjen në gjithë Shqipërinë, dhe i kërkuan atij të bashkëpunonte me qeverinë. Konsujt në Vlorë e këshilluan edhe Ismail Qemalin të bashëpunonte me Esat Pashën, prandaj ky i dha postin e Ministrit të Brendshëm, ndërsa vetë hoqi dorë nga posti i ministrit të jashtëm dhe ia dorëzoi Myfit Libohovës.<ref name = "Akademia2">{{cite book|author=Akademia e studimeve albanologjike|title=Historia e shqiptarëve gjatë shekullit XX|publisher=Botime Albanologjike|year=2017|page=270-271}}</ref> Mirëpo Esat Toptani, si njeri ambicioz që ishte, nuk kënaqej me një post vartës prandaj u largua shumë shpejt nga Qeveria e Përkohshme e Vlorës. Në shtator 1913 Toptani u vendos në Shqipërinë e Mesme dhe menjëherë filloi propagandën kundër Ismail Qemalit dhe qeverisë së tij. Ai shrytëzoi pakënaqësinë e opozitës me qeverisjen e Qemalit dhe e grumbulloi atë rreth vetes.<ref name="Akademia2"/> Ismail Qemali nuk qëndroi duarkryq. Në shtator shkarkoi mytesarfin e pabindur të Beratit dhe kamejkamin e Peqinit, i cili qe mbështetës i Esat Toptanit. Ministri i Bujqësisë, Abdi Toptani, u shkarkua dhe u zëvendësua nga [[Hasan Prishtina]].<ref name="Akademia3"/> Më 12 tetor, Esat Pashë Toptani formoi Pleqësinë e Durrësit dhe pasi forcoi pushtetin në Shqipërinë e Mesme, ktheu vëmendjen e tij kundër Qeverisë së Vlorës, të cilën synonte ta rrëzonte ndërsa dëshironte ta largonte Qemalin pa dinjitet nga drejtimi i shtetit. Kësodore Esat Pasha duke përdorur propagandën e shfrenuar kundër Qemalit për të ulur prestigjinin e këtij, punoi paralelisht për të ngushtuar rrezen ku shtrihej autoriteti i Qeverisë së Vlorës.<ref name="Akademia3"/> Për këtë qëllim Toptani bashkëpunoi edhe me Serbinë dhe Greqinë.<ref name="Akademia3">{{cite book|author=Akademia e studimeve albanologjike|title=Historia e shqiptarëve gjatë shekullit XX|publisher=Botime Albanologjike|year=2017|page=272-277|language=sq}}</ref> ==== Tërheqja ==== Kandidaturat e xhonturqve për fronin e Shqipërisë ishin [[Ahmet Izet Pasha]] për Princin Burhanedin Efendiu, i biri i Sulltan Abdyl Hamidit II që u abdikua po nga Xhonturqit më 1908, dhe nisën drejt Shkodrës disa propagandues të kësaj ideje, mes tyre edhe ushtarakun [[Beqir Grebene|Beqir Grebenenë]]. Dy-tre muajt e fundit të 1913 pasi Grebeneja propagandoi në Shkodër, në Tiranë tek Esad pashë Toptani, së fundmi shkoi t'i ofronte edhe Ismail Qemalit të njëjtën ide të kandidaturës princërore, aleancës bullgaro-shqiptaro-turke i kërkoi mbështetje, duke autorizuar zbarkimin dhe kalimin në territoret e qeverisur nga ai.<ref name=":7">{{Cite book|title=Esat pashë Toptani: njeriu, lufta, pushteti|last=Ikonomi|first=Ilir|publisher=Uet press|year=2016|isbn=978-9928-190-91-8|location=Tiranë|pages=232-234|language=sq}}</ref> [[Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit]] e mësoi më 2 janar nga anëtari shqiptar, Myfid bej Libohova, pasi që ishin nisur mbi 420 ushtarë osmanë me prejardhje shqiptare.<ref name=":7" /> Prej tyre zbarkuan vetëm 6 oficerë së bashku me Beqir Grebenenë, u arrestuan dhe të tjerët nuk u lanë që të zbarkonin. Pas gjyqit që iu bë dhe pohimeve që implikonin Ismail Qemalin, Komisioni i kërkoi që të jepte dorëheqjen, të cilën e dha më 22 janar 1914.<ref>{{Harvnb|Vlora|2003|page=356}}.</ref> Pasi ia dorëzoi pushtetin Komisionit, u nis në Nicë, ku kishte gruan dhe fëmijët. Nga mesi i majit u kthye në Durrës te Princ Vidi që t'i ofronte shërbimet e tij.<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=427, 431}}.</ref> Më pas u largua për në Itali në mesin e gushtit 1914.<ref>{{Harvnb|Vlora|2003|pages=393, 399}}.</ref> Në dhjetor të 1917 iu dha mandat nga Partia Kombëtare e Shqipërisë për të përfaqësuar koloninë shqiptare të Amerikës në Konferencën e Paqes që do të mbahej në Versajë të Parisit. Por familja e tij u dëbua nga Franca në majin e 1918, dhe së bashku me familje u vendos në [[Spanja|Spanjë]].<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=19-20, 471}}.</ref> ==== Ceremonia e varrimit dhe rivarrimit ==== Ndërroi jetë në Peruxhia, ku ndodhej i ftuar nga Qeveria Italiane për të arritur një bashkëpunim mbi të ardhmen e Shqipërisë. I shoqëruar nga tre djem të tij: Et’hemi, Qazimi dhe Qamili dhe nga përfaqësues të Ministrisë së Jashtme italiane, më 8 shkurt 1919, trupi i Ismail Qemalit u dërgua me tren në Brindizi nga ku, në bordin e torpedinieres “Alpino”, u shoqërua në Vlorë. Më 12 shkurt, nën një ceremoni madhështore, trupi i tij, i vendosur mbi shtratin e topit dhe i mbështjellë me Flamurin Kombëtar, u shoqërua në Kaninë, ku u varros në oborrin e Teqesë, në varrezat e familjes Vlora. «...''Nëse masim madhështinë e një personaliteti politik me dashurinë e popullit të thjeshtë'',- shkruante në ‘Kujtime familjare’, Safa Vlora,- ''duhet të pohojmë se asnjë nuk i afrohet Ismail Qemal Vlorës. Në ceremoninë e përmotshme... as fshatar as qytetar nuk qëndroi në shtëpi. Tërë faqet e maleve dhe brigjeve, që qëndronin gjatë udhëtimit, ishin mbushur me njerëz. Ishte një apotezë madhështore e të gjithë popullit, pa dallim, dhe një kurorë që Ai e fitoi me punën e tij të madhe në shërbim të vendit të tij, derisa dha frymën e fundit''...”<ref>Darling Vlora, «Shqipëria dhe Shqiptarët», Tiranë 2008</ref>. Në atë kohë Vlora ndodhej nën pushtimin italian. Komanda italiane, që ia kishte frikën rebelimit, urdhëroi që në ceremoni të mos përdorej asnjë flamur shqiptar. Kjo ishte poshtëruese për ndjenjat e një populli patriot. Këshilli bashkiak i Vlorës këmbënguli në përdorimin e simbolit shqiptar. Komanda italiane e kuptoi mirë ultimatumin atdhetar dhe lejoi që gjatë ceremonisë arkivoli të mbulohej me flamurin shqiptar. Dhe ashtu u bë. Arkivoli u mbulua me flamurin e kuq me shqiponjën e zezë. Këtë flamur ia kishte dhuruar Ismail Qemalit duka i Monpasiesë në mars 1913, kur ai bëri një vizitë në Vlorë. Në ato ditë flamurin e mbante me vete djali i madh i Ismail Qemalit, Ethem Bej Vlora. Ceremonia e varrimit u bë me 12 shkurt 1919. Ishte e mërkurë. U mbajtën dy fjalime nga [[Jani Minga]] dhe nga [[Qazim Kokoshi]]. Mbas heshtjes u ekzekutua hymni mbretëror italian. Pastaj kortezhi i gjatë u nis për në Kaninë. Ishte ora dhjetë. Karroca ku ndodhej arkivoli tërhiqej nga gjashtë kuaj. Anash ecnin me ngadalë dy rreshta ushtarësh. Banda ushtarake ekzekutonte melodinë e përmortshme Jone të kompozitorit italian Petrella. Kortezhi prihej nga dymbëdhjetë kurora që mbaheshin nga Djelmoshat e Vlorës, të shoqërisë me po këtë emër. Kurorat ishin gjithë lule, nderim dhe dashuri nga populli i Vlorës, nga shkollat, nga shoqëria Djelmoshat e Vlorës dhe nga gazeta Kuvendi. Mbas këtyre vinte Shoqëria djaloshare. Pastaj ecte banda ushtarake që luante Marshin funebër. Mbas bandës ushtarake ishin ushtarët e regjimentit 86 dhe reparti i mitralierëve italianë. Mbas këtyre ecte karroca me arkivolin e mbuluar me flamurin e kuq dhe shqiponjën e zezë, e nderuar dhe e ruajtur nga dy rreshta ushtarësh. Mbas karrocës ecte grupi i [[hoxha]]llarëve dhe mbas tyre të tre djemtë e Ismail Qemalit. Pastaj gjenerali Settimo Pacentini, kundëradmirali Lrubetti, autoritete ushtarake dhe civile të krahinës, paria e qytetit dhe e qarkut, qytetarët, nxënësit e shkollave dhe në fund ushtarët e kavalerisë. Përpara varrimit flamurin e morën djemtë e Ismail Qemalit, të cilin flamur e përdorën përsëri në rivarrimin e tij në Sheshin e Flamurit me 28 nëntor 1932. Mbas kësaj Et'hem Bej Vlora e dhuroi flamurin për Muzeun Kombëtar. Më [[28 nëntor]] [[1932]], me rastin e 20-vjetorit të Pavarësisë, me kërkesën e popullit të Vlorës dhe me vendim të Qeverisë Mbretërore, trupi i tij u zhvendos në Vlorë, në lulishten e qytetit, në një varr monumental, vepër e skulptorit [[Odhise Paskali]], aty ku më parë ishte shtëpia ku ai kish lindur dhe nga ku Shpalli Pavarësinë e Shqipërisë. Sot, përbri varrit të tij, ngrihet një monument madhështor, që simbolizon atë ditë nëntori, që do t’i jepte emrin e bukur atij sheshi të madh: “Sheshi i Flamurit”. == Familja == Më 1864 u martua me një vejushe nga Konica, e cila vdiq pasi lindi një vajzë në vitin e parë të jetës bashkëshortore.<ref name=":1" /> Vejusha quhej Nasipe hanëmi, dhe ishte kushërirë jo e afërt e Vlorajve, 19 vjeçe kur u martua me Ismail Beun.<ref name=":2" /> Më 1867, duke qenë me punë në Rusçuk, u dashurua, e rrëmbeu dhe u martua me gruan e dytë Kleoniqinë e Anton Surmeliut (fisnik grek i [[Edreneja|Edernesë]]),<ref name=":2" /> me të cilën pati katër vajza dhe gjashtë djem: Mevedeten (1873-1954), Alijen (xx-1955) dhe Ylvijen (xx-1934), një vajzë vdiq pak pas lindjes; Mahmud beun (1871-1920), Tahir beun (1875-1932), Et'hem beun (1885-1937), Xhevdet beun (1888-1910), Qazim beun (1893-1953) dhe [[Qamil bej Vlora|Qamil beun]] (1895-1950).<ref>{{Harvnb|Qemali|2009|pages=62-63, 476}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ikub.al/shkolla_category/1211210134/article-familja-dhe-dy-djemte-e-ismail-qemalit-per-te-cilet-nuk-u-fol-kurre-.aspx?cookiesEnabled=false|title=Dy djemtë e Ismail Qemalit, për të cilët nuk u fol kurrë|date=2008|publisher=Ballkan|issue=13789|pages=20-21|last=Vlora|first=Darling|language=sq|access-date=25 korrik 2018|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029030847/http://www.ikub.al/shkolla_category/1211210134/article-familja-dhe-dy-djemte-e-ismail-qemalit-per-te-cilet-nuk-u-fol-kurre-.aspx?cookiesEnabled=false|url-status=dead}}</ref> Kleoniqi pasi erdhi te pushonte vdiq në Spanjë më 1918, ku dhe i prehen eshtrat.<ref name=":2" /> == Trashëgimia == === Emri === Megjithëse në të gjallë njihej nga bashkëkohësit si ''Ismail Qemali'' pasi mori titullin ''Qemal'' - i shkëlqyer, në historiografinë shqiptare përgjatë regjimit komunist nuk iu përmend kurrë mbiemri i familjes në mënyrë që të mos i bëhej hije kultit të diktatorit [[Enver Hoxha]].<ref name=":2" /> Holta Vrioni këtë mospërmendje të emrit e sheh si pjesë e ''politikës'' dhe ''modës'' së ideologjisë klasore marksiste, manifestim i luftës së klasave dhe kundër fesë e autoriteteve të saj, e sheh thjeshtëzimin e emrit në ''Ismail Qemali'' si mveshje e petkut anonim proletaro-fshatar.<ref>{{Cite journal|last=Vrioni|first=Holta|date=pranverë–vjeshtë 2013|title=Origjinat e pretenduara të oxhaqeve shqiptare: përpjekje për kontekstualizim|url=https://www.academia.edu/11659104/Romantizmi_apo_përkatësi_e_dyfishtë_Ese_mbi_Origjinat_e_Diskurseve_të_Ideologjizuara_në_Etnologjinë_Ballkanike|journal=Përpjekja|volume=30-31|pages=147-179|language=sq}}</ref> === Vlerësimi i mëpasëm === Studjuesja frënge Nathalie Clayer ka konstatuar se figura e Ismail Qemalit u shndërrua në "baba i kombit" pas shpalljes së pavarësisë. Sipas saj shqiptarizmi i tij ka marrë një ngjyrë krejt tjetër nga ai i shqiptaristëve të tjerë, dhe imazhi i tij si udhëheqës i lëvizjes shqiptare është mjaft i mitizuar.<ref name=":8" /> == Referime == {{reflist|2}} {{Kryeministrat e Shqipërisë|state=collapsed}} {{Hero i Popullit}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Hero i Popullit]] [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] [[Kategoria:Nënshkruesit e Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Myslimanë shqiptarë]] [[Kategoria:Nxënësit e Shkollës Zosimea]] [[Kategoria:Rilindas shqiptarë]] [[Kategoria:Memuaristë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Vlora]] [[Kategoria:Lindje 1844]] [[Kategoria:Vdekje 1919]] [[Kategoria:Deputetë shqiptarë në Perandorinë Osmane]] [[Kategoria:Ismail Qemali]] gq1y4p69yc4ruv97r4xkmyfq90arfvu 0 2146 2995269 2940731 2026-06-09T15:19:58Z Anna Comnena 53174 /* Jeta dhe vepra */ Nuk dihet ku ka lindur, vetëm supozohet 2995269 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Gjon Buzuku | image = GjonBuzuku.jpg | birth_date = 1499 | death_date = {{Death year and age|1577|1499}} | nationality = [[Shqiptar]] | occupation = [[Prifti|Prift katolik]] | notable_works = [[Meshari]] | father = Bdek (Benedikt) Buzuku | family = Buzuku }} '''Gjon Buzuku '''ka qenë një [[Prifti|prift]] [[Kisha Katolike|katolik]] që vetëidentifikohej ''arbënesh'' që jetoi përgjatë shekullit të XVI. Zë vend themelor si përkthyes dhe përpilues i librit të parë të botuar si dhe përkthimit të parë në gjuhën shqipe, një libër liturgjik kishtar i titulluar ''[[Meshari|"Meshari]]"'' sipas librit të meshëve që ka në përmbajtje. == Jeta dhe vepra == Krejt çka dihet për jetën e tij vjen nga pasthënia në librin e botuar. Në bazë të karakteristikave gjuhësore besohet se ishte diku nga rajoni i [[Kraja|Krajës]], trevë shqiptare ende sot në [[Mali i Zi|Malin e Zi]], i biri i Bdekut - siç e shkruan në pasthënien e përkthimit.<ref>{{Cite book|last=Rrota|first=Justin|title=Gjuha e shkrueme ase vërejtje gramatikore|publisher=Botime Françeskane|year=2006|isbn=99943-696-9-5|location=Shkodër|pages=97|language=sq|author-link=Justin Rrota|origyear=1960}}</ref> Me gjasë jetoi pranë ose afër [[Venediku]]t, asokohe në [[Republika e Venedikut|Republikën e Venedikut]]. Ka mëtime që ka qenë ipeshkëv i dy dioqezave në Shqipërinë Veriore ose që ka qenë murg. Veprën "Meshari", Buzuku nisi ta shkruante më 20 mars 1554 dhe e mbaroi me 5 janar 1555, në një moshë kur ka qenë burrë i pjekur.<ref name=":Çabej">{{Cite journal|last=Çabej|first=Eqrem|author-link=Eqrem Çabej|date=1977|title=Gjon Buzuku dhe gjuha e tij|journal=Studime gjuhësore|language=sq|volume=VI|pages=25}}</ref> Nga kjo vepër njihet vetëm një kopje e cunguar që ruhet në Bibliotekën e Vatikanit. Asaj i mungojnë fletët e para, titulli dhe vendi i botimit, por supozohet se u botua në Venedik. Gjuha e veprës është gegërishtja e shekullit XVI, e shkruar me alfabetin latin të tipit gjysmë gotik. "Kemi të bëjmë pikësëpari, pohon Çabej, me një gjuhë letrare, prodhim i një zhvillimi të mëparmë të shkrimit dhe të përpunimit nga ana e këtij shkrimtari".<ref>{{cite book|last1=Anamali|first1=Skënder|title=Historia e popullit shqiptar|last2=Prifti|first2=Kristaq|publisher=Toena|year=2002|isbn=9992716223|volume=1|place=Tiranë|page=697|language=sq|author-link=Skënder Anamali|author-link2=Kristaq Prifti}}</ref> Meshari përbëhej nga 110 fletë (220 faqe). Kopja e librit që ka arritur është e cunguar, përbëhet nga 94 fletë (188 faqe), i mungojnë 16 faqet e para, ndër to edhe kopertina me faqen kryesore. Duke qenë se Meshari përmban tekste nga [[Dhiata e vjetër]] dhe [[Dhiata e re]], ai nuk është shumë i vështirë për t’u interpretuar, me gjithë ortografinë e ndërlikuar, gjuhën arkaike, gabimet e shumta të shtypit e mungesat e fjalëve. Të 188 faqet e tekstit përmbajnë 154 000 fjalë me një tërësi fjalori prej rreth 1500 leksemash, me vlerë të posaçme për leksikografët dhe gjuhëtarët historikë. Kjo përmbajtje flet për përdorim të gjuhës shqipe në shërbesat fetare, lidhur siç duket me përpjekjet për përdorimin krahas latinishtes edhe të gjuhëve amtare.<ref name="Elsie">{{cite book|author1=Elsie|first=Robert|title=Albanian Literature: A Short History|url=https://archive.org/details/albanianliteratu0000elsi|date=2005|publisher=I.B.Taurus|isbn=1-84511-031-5|page=[https://archive.org/details/albanianliteratu0000elsi/page/n18 9]|language=en|author-link1=Robert Elsie}}</ref> Meshari është botuar me alfabetin latin të tipit gjysmëgotik, i zakonshëm në atë kohë në Italinë veriore. Kryesisht për tingujt e [[Gjuha shqipe|gjuhës shqipe]] që nuk i ka [[latinisht]]ja (g, gj, th, dh, z, x, i) ka edhe pesë [[shkronja]] të posaçme, që kanë përngjasim me disa shkronja të [[alfabeti cirilik|alfabetit cirilik]]. Autori shihet se ndjek një traditë mjaftë të konsoliduar të shkrimit të shqipes, të cilën do ta vijojnë edhe autorët pasardhës të Shqipërisë veriore. Qenia e një tradite letrare të mëparshme shfaqet edhe në gjuhën relativisht të përpunuar të veprës. Në pasthënie shprehen shkoqur ndjenjat atdhedashëse që e kanë frymëzuar, dëshira e tij për të ndritur mendjen e bashkatdhetarëve. Në veprën e Buzukut gjejmë ndonjëherë edhe pjesë të një proze tregimtare me vlera letrare, të shkruara me gjuhë të qartë dhe të kuptueshme. Bie në sy puna e tij, ose e traditës së mëparshme, për pasurimin e shqipes me fjalë të reja, në mes të cilave ka mjaft fjalë të sferave të jetës mendore. Si vepër e parë shqipe e njohur, "Meshari" ka rëndësi të madhe për historinë e kulturës, në mënyrë të veçantë për historinë e shqipes së shkruar dhe të letërsisë shqiptare. Është dëshmi e shqipes në shek. XVI, në një fazë kur nuk ishin zhvilluar ende një pjesë e dallimeve [[Dialekti|dialektore]] të mëvonshme. Me gjuhën në një masë të mirë të standardizuar e të kodifikuar, si koine letrare që u ngjit e u zhvillua me veprat e autorëve të Veriut në shekujt XVI - XVIII, vepra e Gjon Buzukut hapi një etapë të re në lëvrimin e shqipes si gjuhë e shkruar kulture. == Gjurmët dokumentare == Përveç të dhënave në kolofonin e Mesharit, Gjon Buzuku nuk është gjetur deri më tash në asnjë material arkivor të kohës. Rishtazi është zbuluar një fill që mund të shtojë ca informata në këtë drejtim, megjithëse nuk është vërtetuar ende nëse bëhet fjalë për të njëjtin Gjon Buzuk, apo për ndonjë tjetër. Në arkivat e Universitetit të Padovës, në vitin 1567, figuron të ketë doktoruar një ''Ioannes Busichio de Civitali Fori Iulii''. Pra një Gjon Buzuk nga Friuli. Aty jepen detaje të doktorimit të suksesshëm, si dhe tema. Mbi të gjitha përmendet edhe emri i të atit, një Martin, që nuk shkon në përputhje me emrin e të atit të Buzukut (Bdek) që duhet të ketë qenë Dominik apo Benedict në Italisht. Sidoqoftë referimi si bdek për të atin e tij Buzukun nga vetë Gjoni nuk është e sigurt se i referohet emrit, prandaj dhe gjurma e Padovës mund të jetë e vetë përpiluesit të Mesharit.<ref>{{Cite web|last=ExLibris|date=2022-11-09|title=Yll Rugova: Një Gjon Buzuk nga Friuli, doktorant në Padovë në vitin 1567|url=https://exlibris.al/yll-rugova-nje-gjon-buzuk-nga-friuli-doktorant-ne-padove-ne-vitin-1567/|access-date=2023-12-11|website=ExLibris|language=en-GB}}</ref> Përveç kësaj, studimet e fundit të inicialeve dhe tipshkronjave kanë vërtetuar se libri është shtypur në Venedik. Duke vërtetuar edhe vendin ku duhet të ketë banuar të paktën për një pjesë të jetës së tij ky autor.<ref>{{Cite web|date=2023-12-11|title=Studiuesja Nadin: Buzuku, një frat françeskan në Venecia|url=http://www.panorama.com.al/studiuesja-nadin-buzuku-nje-frat-franceskan-ne-venecia/|access-date=2023-12-11|language=sq}}</ref> == Lidhje të jashtme == * [http://www.albasoul.com/letersia/Doreshkrime/meshari.htm Pasthënia e "Mesharit" të Gjon Buzukut (1555)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325104551/http://www.albasoul.com/letersia/Doreshkrime/meshari.htm |date=25 mars 2016 }} * [https://web.archive.org/web/20031226134330/http://www.shkoder.net/en/buzuku.htm Meshari në anglisht] * [http://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/alban/buzuku/buzuk.htm?buzuk001.htm Meshari i Gjon Buzukut] *[https://wiki.shqipopedia.org/buzuku-gjon Gjon Buzuku - Shqipopedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190921132652/https://wiki.shqipopedia.org/buzuku-gjon |date=21 shtator 2019 }} *[https://forum.shqipopedia.org/threads/meshari-i-gjon-buzukut.572/ Meshari i Gjon Buzukut - Orgjinali në pdf - Shqipopedia] == Referime == {{reflist|2}} {{Autorë shqiptarë|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Buzuku, Gjon}} [[Kategoria:Përkthyes prej latinishtes në shqip]] [[Kategoria:Priftërinj katolikë shqiptarë]] [[Kategoria:Sanxhaku i Shkodrës]] [[Kategoria:Njerëz nga Kraja]] [[Kategoria:Gjon Buzuku]] [[Kategoria:Ipeshkvë katolikë në Perandorinë Osmane]] [[Kategoria:Ipeshkvë katolikë shqiptarë]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVI]] [[Kategoria:Historia e letërsisë shqipe]] [[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]] hskl338f5nb2gbdekz7m6vv4cx3pwpj 0 2657 2995543 2977022 2026-06-09T22:35:58Z Mitte27 53570 2995543 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Russian Federation | common_name = Russia | linking_name = Russia | native_name = Российская Федерация | image_flag = Flag of Russia.svg | image_coat = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | national_anthem = <br />{{nowrap|{{lang|ru|Государственный гимн Российской Федерации}}}}<br />''Gosudarstvennyy gimn Rossiyskoy Federatsii''<br />"{{ill|Himni Shtetëror i Federatës Ruse|en|National anthem of Russia}}"{{center|[[File:National Anthem of Russia (2000), instrumental, one verse.ogg]]}} | image_map = {{Switcher|[[File:Russian Federation (orthographic projection) - All Territorial Disputes.svg|frameless]]{{Legend|#336830|Recognised territory}} {{Legend|#61E760|Claimed but internationally unrecognised<!--Start of note--------------------------->{{Efn|[[Crimea]], which was [[Annexation of Crimea by the Russian Federation|annexed by Russia]] in 2014, remains [[United Nations General Assembly Resolution 68/262|internationally recognised]] as a part of Ukraine.<ref name="Pifer-2020">{{cite web|last=Pifer|first=Steven|url=https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/03/17/crimea-six-years-after-illegal-annexation/|title=Crimea: Six years after illegal annexation|publisher=[[Brookings Institution]]|date=17 mars 2020|access-date=30 nëntor 2021|archive-date=14 prill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414045104/https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/03/17/crimea-six-years-after-illegal-annexation/|url-status=live}}</ref> Donetsk, Luhansk, Kherson, and Zaporizhzhia oblasts, which were [[Russian annexation of Donetsk, Kherson, Luhansk and Zaporizhzhia oblasts|annexed]]—though are only partially occupied—in 2022, also remain [[United Nations General Assembly Resolution ES-11/4|internationally recognised]] as a part of Ukraine. The southernmost [[Kuril Islands]] have been the subject of a [[Kuril Islands dispute|territorial dispute]] with Japan since their occupation by the Soviet Union at the end of World War II.<ref name="Chapple-2019" />}} <!--End of note---------------------------->}}|Show globe|[[File:Map of Russia-en.svg|frameless]]|Show region with labels|[[File:Europe-Russia.svg|frameless]]|Show map of Europe|default=1}}<!--End of map switcher template--> | map_caption = | capital = [[Moscow]] | coordinates = {{Coord|55|45|21|N|37|37|02|E|type:city}} | largest_city = capital | languages_type = Official and national language | languages = [[Russian language|Russian]]<ref name="Chevalier-2006">{{cite journal|last=Chevalier|first=Joan F.|title=Russian as the National Language: An Overview of Language Planning in the Russian Federation|jstor=43669126|journal=Russian Language Journal|pages=25–36|volume=56|year=2006|issue=1|publisher=American Councils for International Education ACTR / ACCELS|doi=10.70163/0036-0252.1233}}</ref> | languages2_type = {{nobold|Recognised regional languages}} | languages2 = 35 [[Languages of Russia#Official languages|regional official languages]]<ref>{{cite web|title=What Languages Are Spoken in Russia?|url=https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-russia.html|website=WorldAtlas|access-date=19 shkurt 2024|date=1 gusht 2017|archive-date=19 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240219124154/https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-russia.html|url-status=live}}</ref> | ethnic_groups = {{unbulleted list | 71.7% [[Russians|Russian]] | 3.2% [[Tatars|Tatar]] | 1.1% [[Bashkirs|Bashkir]] | 1.1% [[Chechens|Chechen]] | 11.3% [[Ethnic groups in Russia|other]] | 11.6% not reported }} | ethnic_groups_year = 2021; including [[Crimea]] | ethnic_groups_ref =<ref>{{cite web|script-title=ru:Национальный состав населения|url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab1_VPN-2020.xlsx|publisher=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Federal State Statistics Service]]|access-date=30 dhjetor 2022|archive-date=30 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230204643/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab1_VPN-2020.xlsx|url-status=live|language=ru}}</ref> | demonym = Russian | government_type = Federal [[semi-presidential republic]]<ref name="cia"/> under an [[Authoritarianism|authoritarian]]<ref>{{cite web|title=Russia: Freedom in the World 2023 Country Report|website=Freedom House|date=9 mars 2023|url=https://freedomhouse.org/country/russia/freedom-world/2023|access-date=17 prill 2023|archive-date=11 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311093511/https://freedomhouse.org/country/russia/freedom-world/2023|url-status=live}}</ref><ref name="Kuzio-2016"/> dictatorship<ref name="Krzywdzinski">{{cite book|first=Martin|last=Krzywdzinski|year=2020|title=Consent and Control in the Authoritarian Workplace: Russia and China Compared|publisher=[[Oxford University Press]]|page=252|isbn=978-0-19-252902-2|url={{GBurl|id=gz5MDwAAQBAJ|p=252}}|quote=''officially a democratic state with the rule of law, in practice an authoritarian dictatorship''}}</ref><ref name="o730">{{cite journal|last=Fischer|first=Sabine|title=Russia on the road to dictatorship|journal=SWP Comment|year=2022|publisher=Stiftung Wissenschaft und Politik (SWP), German Institute for International and Security Affairs|doi=10.18449/2022C30|url=https://www.swp-berlin.org/10.18449/2022C30/|access-date=24 korrik 2024|archive-date=24 korrik 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724183023/https://www.swp-berlin.org/10.18449/2022C30/|url-status=live}}</ref><!--- Before adding [[Dominant-party system]] here, discuss in the talk page, additions before any consensus will be challenged and removed. ---> | leader_title1 = [[President of Russia|Presidenti]] | leader_name1 = [[Vladimir Putin]] | leader_title2 = [[Prime Minister of Russia|Kryeministër]] | leader_name2 = [[Mikhail Mishustin]] | legislature = [[Federal Assembly (Russia)|Federal Assembly]] | upper_house = [[Federation Council (Russia)|Federation Council]] | lower_house = [[State Duma]] | sovereignty_type = [[History of Russia|Formation]] | established_event1 = {{nowrap|[[Kievan Rus']]}} | established_date1 = 882 | established_event2 = {{nowrap|[[Vladimir-Suzdal]]}} | established_date2 = 1157 | established_event3 = {{nowrap|[[Principality of Moscow]]}} | established_date3 = 1282 | established_event4 = [[Tsardom of Russia]] | established_date4 = 16 January 1547 | established_event5 = [[Russian Empire]] | established_date5 = 2 November 1721 | established_event6 = {{nowrap|[[February Revolution|Monarchy abolished]]}} | established_date6 = 15 March 1917 | established_event7 = {{nowrap|[[Soviet Union]]}} | established_date7 = 30 December 1922 | established_event8 = {{nowrap|[[Declaration of State Sovereignty of the Russian Soviet Federative Socialist Republic|Declaration of State<br />Sovereignty]]}} | established_date8 = 12 June 1990 | established_event9 = {{nowrap|[[Belovezha Accords|Russian Federation]]}} | established_date9 = 12 December 1991 | established_event10 = [[Constitution of Russia|Current constitution]] | established_date10 = 12 December 1993 | established_event11 = [[Union State|Union State formed]] | established_date11 = 8 December 1999 | area_km2 = 17,098,246 | area_footnote =<ref>{{cite web|url=https://unstats.un.org/unsd/publications/pocketbook/files/world-stats-pocketbook-2016.pdf#page=182|title=World Statistics Pocketbook 2016 edition|publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs. Statistics Division|access-date=24 prill 2018|archive-date=4 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190804041700/https://unstats.un.org/unsd/publications/pocketbook/files/world-stats-pocketbook-2016.pdf#page=182|url-status=live}}</ref> (within internationally recognised borders) | percent_water = 13<ref>{{cite web|title=The Russian federation: general characteristics|url=http://www.gks.ru/scripts/free/1c.exe?XXXX09F.2.1/010000R|archive-url=https://web.archive.org/web/20110728064121/http://www.gks.ru/scripts/free/1c.exe?XXXX09F.2.1%2F010000R|archive-date=28 korrik 2011|website=Federal State Statistics Service|access-date=5 prill 2008|url-status=dead}}</ref> (including swamps) | population_estimate = {{plainlist| * {{DecreaseNeutral}} 146,028,325<ref>Including 2,459,276 people living on the [[Annexation of Crimea by the Russian Federation|annexed Crimean Peninsula]]</ref> * {{nowrap|(including Crimea)<ref name="gks.ru-popul">{{cite web|url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/PrPopul2025_Site.xlsx|format=XLSX|script-title=ru:Предварительная оценка численности постоянного населения на 1 января 2025 года|trans-title=Preliminary estimate of the permanent population as of January 1, 2025|language=ru|work=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Russian Federal State Statistics Service]]|access-date=10 mars 2025|archive-date=7 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250407172042/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/PrPopul2025_Site.xlsx|url-status=live}}</ref>}} * {{DecreaseNeutral}} 143,569,049 * (excluding Crimea)}} | population_estimate_year = 2025 | population_estimate_rank = 9th | population_density_km2 = 8.4 | population_density_sq_mi = 21.5 | population_density_rank = 187th | GDP_PPP = {{increase}} $7.192 trillion<ref name="IMFWEO.RU">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=922,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Russia)|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=www.imf.org|date=22 prill 2025|access-date=26 maj 2025|archive-date=6 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250606181220/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?scsm=1&scc=0&ssd=1&sort=country&ds=.&ssm=0&sic=0&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2C&ssc=0&br=1&c=922%2C&sy=2023&ey=2030|url-status=live}}</ref> | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP_rank = 4th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $49,383<ref name="IMFWEO.RU"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 43rd | GDP_nominal = {{decrease}} $2.076 trillion<ref name="IMFWEO.RU"/> | GDP_nominal_year = 2025 | GDP_nominal_rank = 11th | GDP_nominal_per_capita = {{decrease}} $14,258<ref name="IMFWEO.RU"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 65th | Gini = 36.0 <!--number only--> | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref =<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=RU|title=GINI index (World Bank estimate) – Russian Federation|publisher=World Bank|access-date=23 qershor 2022|archive-date=20 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420201540/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=RU|url-status=live}}</ref> | HDI = 0.832 | HDI_year = 2023<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year. --> | HDI_change = increase | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{Cite web|date=6 maj 2025|title=Human Development Report 2025|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|archive-date=6 maj 2025|access-date=6 maj 2025|publisher=[[United Nations Development Programme]]}}</ref> | HDI_rank = 64th | currency = [[Russian ruble]] ([[₽]]) | currency_code = RUB | utc_offset = [[Time in Russia|+2 to +12]] | drives_on = right | calling_code = [[Telephone numbers in Russia|+7]] | cctld = {{unbulleted list |[[.ru]]|{{langx|ru|[[.рф]]|label=none}}|[[.su]]}} }} '''Rusia''' ([[rusishtja|rusisht]]: Россия, [[Romanizimi i rusishtes|romanizuar]]: ''Rossiya'', lexo: Rasjijë), e njohur zyrtarisht edhe si '''Federata Ruse'''<ref>{{cite web|title=The Constitution of the Russian Federation|work=(Article 1)|url=http://www.constitution.ru/en/10003000-02.htm|language=en|accessdate=2009-06-25}}</ref><ref>{{cite web|title=The CIA World Fact Book, "Russia"|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/RS.html|accessdate=2009-06-25|archive-date=3 korrik 2015|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703195129/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/rs.html|url-status=dead}}</ref> (rusisht: Российская Федерация, ''Rossijskaja Federacija''), është një vend transkontinental që përfshin [[Evropa Lindore|Evropën Lindore]] dhe [[Azia Veriore|Azinë Veriore]]. Është [[Lista e vendeve sipas sipërfaqes|vendi më i madh në botë]] që përfshin një të tetën e masës tokësore të banueshme të Tokës. Rusia shtrihet në [[Zona kohore në Rusi|njëmbëdhjetë zona kohore]] dhe ndan kufijtë tokësorë me katërmbëdhjetë vende.{{efn|Rusia ndan kufijtë tokësorë me katërmbëdhjetë [[Shteti i pavarur|shtetet sovrane]]:<ref>{{Citation|title=Russia|date=2022-10-12|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/#geography|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|language=en|access-date=2022-10-14|archive-date=9 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/#geography|url-status=dead}}</ref> [[Norvegjia]] dhe [[Finlanda]] në veriperëndim; [[Estonia]], [[Letonia]], [[Bjellorusia]] dhe [[Ukraina]] në perëndim, si dhe [[Lituania]] dhe [[Polonia]] (me [[Oblasti Kaliningrad|Oblastin Kaliningrad]]); [[Gjeorgjia]] dhe [[Azerbajxhani]] në jugperëndim; [[Kazakistani]] dhe [[Mongolia]] në jug; Kina dhe [[Koreja e Veriut]] në juglindje — si dhe ndajnë kufijtë detarë me Japoninë dhe Shtetet e Bashkuara. Rusia ndan gjithashtu kufijtë me dy [[Lista e shteteve me njohje të kufizuar|shtete pjesërisht të njohura]] separatiste [[Osetia e Jugut]] dhe [[Abkazia]] që ajo pushton në Gjeorgji.}} Është [[Lista e shteteve sipas popullsisë|vendi i nëntë më i populluar në botë]] dhe [[Lista e vendeve evropiane sipas popullisisë|vendi më i populluar në Evropë]], me një popullsi prej mbi 147 milion njerëz. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh i vendit është [[Moska]]. [[Shën Petersburgu]] është qendra kulturore e Rusisë dhe qyteti i dytë më i madh. [[Sllavët lindorë]] u shfaqën si një grup i njohur në Evropë midis shekujve të 3-të dhe të 8-të e.r.. Shteti i parë sllav lindor, [[Rusi i Kievit]], u ngrit në shekullin e 9-të, dhe në vitin 988, ai adoptoi [[Kisha Ortodokse Lindore|krishterimin ortodoks]] nga [[Perandoria Bizantine]]. Rusia përfundimisht u shpërbë, me [[Dukati i Madh i Moskës|Dukatin e Madh të Moskës]] duke u rritur për t'u bërë [[Cardomi i Rusisë]]. Nga fillimi i shekullit të 18-të, Rusia ishte zgjeruar shumë përmes pushtimit, aneksimit dhe përpjekjeve të eksploruesve rusë, duke u zhvilluar në [[Perandoria Ruse|Perandorinë Ruse]], e cila mbetet [[Lista e perandorive më të mëdha|perandoria e tretë më e madhe në histori]]. Megjithatë, me [[Revolucioni rus|Revolucionin Rus]] më 1917, sundimi monarkik i Rusisë u shfuqizua dhe u zëvendësua nga [[Republika Socialiste Federale Sovjetike e Rusisë|RSFS-ja ruse]] - shteti i parë kushtetues socialist në botë. Pas [[Lufta Civile Ruse|Luftës Civile Ruse]], RSFS e Rusisë]] themeloi [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimin Sovjetik]] (me tre [[Republikat e Bashkimit Sovjetik|republika të tjera sovjetike]]), brenda të cilit ishte përbërësi më i madh dhe kryesor. Në kurriz të miliona jetëve, Bashkimi Sovjetik iu nënshtrua [[Industrializimi në Bashkimin Sovjetik|industrializimit]] të shpejtë në vitet 1930 dhe më vonë luajti një rol vendimtar për [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore]] duke udhëhequr përpjekjet në shkallë të gjerë në [[Fronti Lindor (Lufta e Dytë Botërore)|Frontin Lindor]]. Me fillimin e [[Lufta e ftohtë|Luftës së Ftohtë]], ajo konkurroi me [[Shtetet e Bashkuara]] për ndikim ideologjik global; Epoka sovjetike e shekullit të 20-të pa disa nga arritjet më të rëndësishme teknologjike ruse, duke përfshirë [[Sputnik 1|satelitin e parë të krijuar nga njeriu]] dhe [[Juri Gagarini|ekspeditën e parë njerëzore në hapësirën e jashtme]]. Me [[Shpërbërja e Bashkimit Sovjetik|shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik]] në vitin 1991, RSFS-ja ruse u bë Federata Ruse. Një [[Kushtetuta e Rusisë|kushtetutë]] e re u miratua dhe Rusia që atëherë është qeverisur si një [[republikë gjysmë presidenciale]] [[Federata|federale]]. Që nga fundi i shekullit, sistemi politik i Rusisë ka qenë i dominuar nga [[Vladimir Putin]], nën të cilin vendi ka përjetuar një [[Rrëshqitja demokratike|rrëshqitje demokratike]] dhe një zhvendosje drejt [[autoritarizmi]]t. [[Historia ushtarake e Federatës Ruse|Rusia ka qenë e përfshirë ushtarakisht]] në një numër [[Konflikte post-sovjetike|konfliktesh post-sovjetike]], të cilat kanë përfshirë aneksimet e panjohura ndërkombëtarisht të [[Kriema|Krimesë]] në vitin 2014 nga [[Ukraina]] fqinje, e ndjekur nga aneksimi i mëtejshëm i [[Aneksimi rus i rajoneve Donetsk, Kherson, Luhansk dhe Zaporizhzhia|katër rajoneve]] të tjera në vitin 2022 gjatë një [[Pushtimi rus i Ukrainës në 2022|pushtimi të vazhdueshëm]]. Renditjet ndërkombëtare të Rusisë e vendosin atë të ulët në matjet e [[Të drejtat e njeriut në Rusi|të drejtave të njeriut]] dhe [[Liria e medias në Rusi|lirisë së shtypit]]; vendi ka gjithashtu [[Korrupsioni në Rusi|nivele të larta të korrupsionit]] të perceptuar. == Historia == Historia kombëtare fillon me atë të sllavëve të lindjes, të cilët dolën si grup i veçantë në Evropë midis shekujve III dhe VIII p.K.<ref name="britannica" /> Themeluar dhe sunduar nga një elitë luftëtarësh Varangianë dhe pasardhësit e tyre, shteti mesjetar i quajtur Rus ose [[Kievi|Rusji Kievian]] u ngrit në shek. IX dhe përvetësoi krishterimin nga [[Perandoria Bizantine]] më 988,<ref name="Curtis"/> prej kur filloi shkrirja e kulturave [[Sllavët|sllave]] e bizantine që përkufizuan identitetin rus në mijëvjeçarin vijues.<ref name="Curtis">{{cite web|editor=Glenn E. Curtis|title=Russia: A Country Study: Kievan Rus' and Mongol Periods|publisher=Washington, DC: Federal Research Division of the Library of Congress|language=en|year=1998|url=http://www.shsu.edu/~his_ncp/Kievan.html|accessdate=2007-07-20|archive-date=27 shtator 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927230631/http://www.shsu.edu/~his_ncp/Kievan.html|url-status=dead}}</ref> Rusji i Kievit u shpërbë përfundimisht dhe trualli i tij u nda në shumë shtete të vogla feudale. Trashëgimtari më i suksesshëm i Rusjit të Kievit ishte [[Moska|Dukati i Madh i Moskës]], që shërbeu si forca kryesore në ecurinë e ribashkimit të Rusisë dhe luftën për pavarësi kundër Hordhisë së Artë. Moska gradualisht ribashkoi principatat ruse përreth dhe arriti të mbizotërojë trashëgiminë kulturore e politike të Rusjit të Kievit. Kah shekulli XVIII, vendi qe zgjeruar përmes pushtimeve, aneksimit dhe eksplorimit, duke u kthyer në Perandorinë Ruse, të tretën perandori më të madhe në histori, që shtrihej nga Polonia drejt lindjes deri në [[Oqeani Paqësor|Oqeanin Paqësor]] dhe në [[Alaska|Alaskë]]. Rusia u bë e fuqishme dhe ushtroi ndikim botëror si perandori, megjithatë [[Revolucioni rus|Revolucioni i Tetorit]] do ta shkëpuste Rusinë nga periudha perandorake për ti lënë vendin [[Republika Socialiste Federale Sovjetike e Rusisë|RSF të Rusisë]] - shtetit të parë kushtetutshmërisht-socialist në botë. Pas [[Lufta civile ruse|Luftës Civile Ruse]], kjo republikë (së bashku me tre të tjera) themeloi [[Bashkimit Sovjetik|Bashkimin Sovjetik]], shteti më i madh në botë me rregullim kushtetues socialist dhe superfuqi e pranuar botërisht. Vendi njihet për cilësi në arte dhe shkenca.<ref name="britannica"/> Federata Ruse u themelua pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik më 1991, por njihet si trashëgimtare e ligjshme e Bashkimit Sovjetik, ndonëse ndodhet në gjendje të dobësuar. Zë vendin e tetë në botë sipas PVB-së nominale dhe vendin e gjashtë sipas PVB me barazim të fuqisë blerëse; buxheti ushtarak rus është i teti në rruzull. Është njëra prej pesë fuqive të njohura bërthamore dhe posedon inventarin më të madh të armëve të shkatërrimit në masë. Rusia është anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, pjesëtare e G8-shit, APEC-ut dhe Organizatën për Bashkëpunim Shanghai, si dhe anëtare drejtuese e Bashkimit të Shteteve të Pavarura. == Njësitë shtetërore == Federata Ruse përbëhet nga 83 subjekte federale. Këto subjekte kanë përfaqësim të barabartë, dy delegatë secila, në Këshillin e Federatës. Megjithatë, ata ndryshojnë në shkallën e autonomisë që ata gëzojnë. * 46 [[Provincat e Rusisë|oblaste]] (provinca): tipi më i zakonshëm i subjekteve federale, me guvernator dhe ligjëvënës të zgjedhur në nivel lokal. * 21 [[Republikat e Rusisë|republika]]: nominalisht autonome; secila ka kushtetutën e vet, kreun e republikës ose një post të ngjashëm të zgjedhur direkt, dhe parlamentin. Republikat janë të lejuar të mbajnë gjuhën e tyre zyrtare, krahas rusishtes, por përfaqësohen nga qeveria federale në çështjet ndërkombëtare. Republikat janë menduar të jetë vendi i pakicave etnike të veçanta. * 9 [[Territoret e Rusisë|krai]] (territore): në thelb të njëjta si oblastet. Përcaktimi i "territorit" është historik, duke iu dhënë fillimisht rajoneve kufitare dhe më vonë edhe për ndarjet administrative që përbënin okruge autonome ose oblaste autonome. * 4 [[Rrethet Autonome të Rusisë|okruge autonome]] (rrethe autonome): fillimisht autonome brenda oblasteve dhe kraive të krijuara për pakicat etnike. Statusi i tyre u ngrit në nivelin e subjekteve federale në 1990. Me përjashtim të [[Okrugu Autonom i Chukotkas|Okrugut Autonom të Chukotkas]], të gjithë okrugët autonomë janë ende në vartësi administrative të një krai ose oblasti pjesë e të cilit ata janë. * 1 oblast autonom (Oblasti Autonom Çifut): historikisht, oblastet autonome ishin njësi administrative në varësi të një krai. Në vitin 1990, të gjithë ata me përjashtim të Oblastit Autonom Çifut u ngritën në status të njëjtë me atë të një republike. * 2 [[Qytetet Federale të Rusisë|qytete federale]] (Moska dhe Shën Peterburgu): Qytetet kryesore që funksionojnë si rajone të veçanta. == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Rusisë}} Sipërfaqja e përgjithshme e Rusisë është 17,1 milion km2 shtrihet rreth koordinatave gjeografike 60 00 L, 100 00 V dhe 16,995,800&nbsp;km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 79,400&nbsp;km² ujë. Me 17.075.400&nbsp;km², Rusia është shteti më i madh në botë për nga sipërfaqja, duke mbuluar mbi një të tetën e sipërfaqes tokësore të rruzullit; sipas popullsisë, 142 milionëshe, është vendi i nëntë në botë.<ref name="gen">{{cite web|title=The Russian federation: general characteristics|url=http://www.gks.ru/scripts/free/1c.exe?XXXX09F.2.1/010000R|publisher=[[Shërbimi Federal i Statistikave Shtetërore (Rusi)|Shërbimi Federal i Statistikave Shtetërore]]|language=en|accessdate=2008-04-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20031021014415/http://www.gks.ru/scripts/free/1c.exe?XXXX09F.2.1%2F010000R|archivedate=21 tetor 2003|url-status=live}}</ref> Zgjatet përtej tërë Azisë veriore dhe 40% të Evropës, duke u shtrirë përgjatë 11 zonave kohore dhe duke përfshirë mjedise dhe relieve të ndryshme. Rusia ka rezervat më të mëdha botërore të mineraleve dhe energjisë,<ref>{{cite web|last=Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2007|title="Russia"|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761569000_4/Russia.html|language=en|accessdate=2007-12-26|archive-date=28 tetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091028092554/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761569000_4/Russia.html|url-status=dead}}</ref> si dhe konsiderohet superfuqi e energjisë. Njëherësh, ka edhe rezervat më të mëdha të pyjeve, ndërsa liqenet e saj përbëjnë një të katërtën e ujërave të ëmbla të botës. Vija bregdetare e Rusisë është 37,653&nbsp;km e gjatë ndërsa kufiri tokësorë 20,017&nbsp;km i gjatë. [[Klima]] e Rusisë është klimë e llojllojshme. Në pjesën Evropiane dominon klima kontinentale pakë sa më e butë se në veri. Në Siberi dominon temperatura shumë të ulëta. Në pjesën perëndimore të Uralit, relievi i Rusisë përbëhet nga një terren me fusha të gjëra dhe male të ulëta. Relievin në Siberi e përbëjnë fushat e ngrira dhe me dëborë. Në rajonet përgjatë kufirit jugor, relievi përshkohet nga vargmale. Pika më e ulët e relievit (-28m) është në liqenin Kaspik dhe ajo më e larta, në lartësi mbidetare prej 5,633 metrave, maja e Malit El'brus. == Demografia == Sipas regjistrimit të popullsisë së vitit 2010, rusët përbënin 80.9% të popullsisë, Tatarët 3,9%, Ukrainasit 1.4%, Bashkirët 1.1%, Çuvashët dhe Çeçenët 1% secili dhe të tjërët 10.7%.Sot mbi 65% e popullsisë ruse banon ne qytete. Moska është kryeqyteti dhe qyteti më i madh tërësisht në Evropë. Shën Petërsburgu është qëndra kulturore e Rusisë dhe qyteti i dytë më i madh. Të tjera qendra të banuara madhore janë [[Novosibirsku]], [[Jekaterinburgu]], [[Kazani, Tataristan|Kazani]], [[Nizhny Novgorod|Nizhni Novgorodi]] dhe [[Krasnodari]]. == Kultura == Në Rusi ekzistojnë kultura të ndryshme. Kjo për arsye se në Federatën Ruse jetojnë popuj të ndryshëm, të cilët janë pakica etnike. Feja myslimane është mjaft e përhapur në të gjithë territorin e Rusisë, veçanërisht në qytetin e Kazanit dhe në Dagestan. Bashkimi Sovjetik ka qënë shumë i pasur kulturalisht sepse në të jetonin popuj të ndryshëm nga ukrainasit deri tek kazakët. Disa pakica etnike në Rusi kanë kërkuar pavarësinë e tyre nga Federata Ruse, gjë e cila ka shkaktuar konflikte të ndryshme. I tillë ka qenë dhe është konflikti në Çeçeni, ku çeçenët protestonin sepse donin të shkëputeshin nga Rusia dhe të bëheshin republikë më vete. Kjo ka provokuar një luftë dhe një reagim të ashpër të Rusisë, e cila dërgoi në Çeçeni trupa të armatosura duke sulmuar çeçenët. Si përfundim, Çeçenia mbeti e shkatërrar. Të ndryshme kanë qënë protestat e pakicave etnike në Rusi. Protesta të tilla, së bashku me faktorë të tjerë, kontribuan në rënien e Bashkimit Sovjetik në vitin 1991. Feja ortodokse është shumë e përhapur në Federatën Ruse. Në Rusi ka shumë kisha ortodokse dhe kremlina. == Shënime == {{notelist}} == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == <!-- Lidhje me projektet tjera --> {{Commonsart| Russia |{{PAGENAME}}}} <!--Lidhje me fletat zyrtare të shtetit--> * [http://www.gov.ru/ Qeveria] * [https://web.archive.org/web/20030908005515/http://www.kremlin.ru/eng/ Kryetari në Kremlin] * Parlamenti :[https://web.archive.org/web/19991008033146/http://www.council.gov.ru/index_e.htm Dhoma e lartë] * Parlamenti :[http://www.duma.ru/ Duma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140401074830/http://www.duma.ru/ |date=1 prill 2014 }} * [https://web.archive.org/web/20090609050454/http://ruvr.ru/index.php?lng=alb Zëri i Rusisë - Redaksia në gjuhen shqipe] * [https://web.archive.org/web/20040402171934/http://www.fccland.ru/kart.htm Ministria e kaskades (harta)] ---- * [https://web.archive.org/web/20051027075953/http://webcam.deili.info/en,1,3 Webcam in Russia] {{VendeAzise}}{{G8}}{{VendeEvropa}}{{Bashkësia e Shteteve të Pavarura}} [[Kategoria:Rusi| ]] [[Kategoria:Republikat federale]] [[Kategoria:Shtete në Evropën Lindore]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] [[Kategoria:Vende në Azi]] [[Kategoria:Shtete në Azinë Veriore]] [[Kategoria:Shtete në Azinë Verilindore]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkësisë së Shteteve të Pavarura]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Vendet dhe territoret rusishtfolëse]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1991]] qi6bw0uabckxftvkyazwd3t9kthupr3 0 12569 2995624 2991918 2026-06-10T09:16:21Z Ekrem Kosumi 188982 U shtua fotografi e re e Tugjecit 2995624 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''Tugjec''' | native_name = Tygjec | settlement_type = Fshat | image_flag = <!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --> | flag_link = <!-- p.sh: Flamuri i Prishtinës --> | image_seal = <!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --> | seal_link = <!-- p.sh: Stema e Prishtinës --> | seal_size = <!-- p.sh: 50px --> | image_skyline = Tugjec village, Kosovo.png | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni i Gjilanit|Gjilan]] |Komuna = [[Komuna e Dardanës|Dardanë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane = | population_total = | population_total_viti = 2011 |Dendësia = <!-- Të dhëna tjera--> | population_demonym = | established_date = |Krahina = [[Gollaku (Gallapi)|Gallap]] |Lartësia = 1020 | postal_code = |Prefiksi = |Aeroporti = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=42 | gjer_m=42 | gjer_s=56 | gjer_dr = N | gjat_g=21 | gjat_m=31 | gjat_s=57 | gjat_dr = E }} '''Tugjec''' është një vendbanim në komunën e [[Komuna e Dardanës|Dardanës]], [[Kosovë]]. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin '''Tygjec'''. == Gjeografia == Tugjeci është larg qendrës komunale, në veri-lindje, 16&nbsp;km. Lagjet e Tugjecit janë: Kosumi, Kurti, Ismajli, Pireva dhe Rogalitë (tash Buzuku). == Demografia == Aktualisht ka 35 shtëpi me afro 140 banorë. Ka shkollën e plotë fillore "Nuhi Berisha" me rreth 120 nxënës, të Tugjecit, por edhe të fshatrave për rreth, ambulancën, xhaminë dhe dy shitore private. Është qendër e lokalitetit. Në vitin [[1950]] Tugjeci kishte 180 shtëpi, por për shkak të kushteve të vështria ekonomike banorët u shpëngulën në Dardanë, ish Kamenicë, në Gjilan, Prishinë dhe thuaja në të gjitha qendrat komunale të Kosovës, në Shkup e Kumanovë të Maqedonisë. Ka shumë banorë që jetojnë edhe në Turqi e Shqipëri. <!-- == Ekonomia == --> == Kultura == === Manifestime === *Deri në vitin 1960 në Tugjec janë tubuar banorët e rrethinës për të kremtuar Ditën e Shëngjergjit (6.maj) *Prej vitit 2001, të dielen e fundit të muajit Korrik mbahet "Takimi i vendlindjës" == Historia == [[Skeda:Xhamija ne fshatin Tugjec, Komuna e Kamenices.jpg|250px|parapamje|majtas|Xhamia e Fshatit Tugjec]] Tugjeci me emrin '''Togezeuzi''', përmendet në vitin 1436 në librin e borxhlinjve të tregtarit Mikel Llukari.<ref>Mihailo Dinic, Iz Dubrovackog Arhiva I, SAN, Zbornik za istoriju, jezik iknizevnost srpskog naroda, III odeljeneje, Knj.XVII, Beograd, 1957. nr.51, 83</ref> Si vendbanim me emrin Tugjefc është i regjistruar në defterin e Kazasë së [[Novobërdë]]s të vitit [[1498]] dhe kishte 12 kryefamiljarë, të veja dhe bashtina.<ref>Kadri Rexha, Regjistrimi i vendbanimeve dhe popullsisë së Kazasë së Novobërdës, sipas defterit kadastral nr.28</ref> Sipas defterit kadastral të Sanxhakut të Vushtrisë të vitit 1566-74, lokaliteti me emrin Turugjofc ishte i pabanuar.<ref>Dr. Jusuf Osmani: Vendbanimet e Kosovës, Dardana dhe Artana, Prishtinë,2004, faqe 182</ref>. Në Tugjec, gjatë viteve 1877/78 u vendosën familjet muhaxhire: Rafuna, Siarina, Cvirca, Krivaça, Shillova, Boroci, Klaiqi, Lipovica, Poroshtica,Llapashtica, Vrapca etj. Tugjeci, në vitin [[1912]] e [[1944]] ka qenë qendër për mbrojtjen e Kosovës. Tugjeci, fshat i Malësisë së Gallapit të Dardanës në Kosovë, pati fat që pas ndarjes së trojeve shqiptare nga Kongresi i Berlinit, të mbetët fshat në territorin shqiptar e të jetë në afërsi të kufirit me Serbinë dhe të jetë fqiu i parë i Sfircës, fshatit të ndarë përgjysmë. Pikërisht nga kjo, Tugjeci u bë edhe një vend strategjik, si për perandorinë otomane ashtu edhe për ate serbe, ndaj pushteti otoman duke ndier se do të tërhiqet nga disa vende të pushtuara, ajo disa vite para Kongresit të Berlinit ngriti në kodrinën më të lartë të Tugjeciti (1030 metra lartësi mbidetare), Kullën, një lloj objekti logjistik ku vendosëshin rojet e kufirit, municioni dhe ushqimet për ta, pastaj ishin edhe zyret e udhëheqjes së tyre. Kjo kullë u ngrit me gurët që u bartën nga fshati Boroc, pas 1878 në territor të Serbisë, e deri atëherë ishte vendbanim shqiptar i Gallapit. Banorët e Tugjecit, ndonëse në zonë kufitare, shfrytëzoheshin me të madhe nga perandoria otomane. Ata nuk kishin mundësi t’u iknin tatimeve të ndryshme, sepse çdo herë ishin në kontakt me nëpunësit otoman, ishin të sulmuar tinzisht nga forcat e mëshefta paramilitare serbe-çetnikët, që ishin formuar me qëllim që banorët në territorin shqiptar të perandorisë otomane në kufi me Serbinë ta shqetsonin. Në këto rrethana, në vitin 1858 apo 1859 lindi në Tugjec, Arifi, djali i Ajet Kosumit. Kjo datë është përcaktuar në bazë të fjalëve të nipit të tij Halil Salih Kosumi, tash me vendbanim në Ajvali të Prishtinës, i cili na tha se kur është vra në luftën e Kapisë në Sfircë, me 1912, gjyshi ka qenë 54 apo 55 vjeçar. Arifi, deri sa u rrit në moshën 18 vjeçare qëndroi në Tugjec. Aty merrej me punët e bagëtisë dhe punë tjera fushore, por edhe mësonte të hoxha i fshatit. Sipas rrëfimeve të bashkëmoshatëve të tij dallohej bukur shumë nga shokët e vet, sepse mësonte mirë predikimet e hoxhës, por edhe merrej me krijime të ndryshme nga druri. Më së shumti e mundonte rrugëtimi i gjatë deri në Medvegjë apo Gjilan për të blerë gjësende të nevojshme për nevoja shtëpiake, e atëherë më së shumti nevoitej “gazi” vajguri për ndriqim dhe kripa, por edhe ndonji shkrepsë për të ndezur zjarrin, edhepse për këtë punë, më shumë, përdorej “unuri” një lloj hekuri, i cili kur përplasej me gur-gac (strall) lëshonte xixa, xixë kjo që e ndezte eshkën dhe me te ndizej zjarri. Në vitin 1876 Arifin shkon ushtar në ushtrinë otomane. Në këtë ushtri ai qëndroi 9 vite. Gjatë qëndrimit në ushtrinë otomane ai udhëtoi në shumë vende, së pari në Bullgari, Edirne e pastaj në vendet e Lindjes së mesme deri në vendet arabe. Gjatë kësaj kohe ai u avancua bukur mirë në hierarkinë ushtarake, duke arritur deri në gradën e një udhëheqësi të artit ushtarak të rangut të mesëm. Pas kryerjes së ushtrisë, Arifi kthehet në vendlindje-Tugjec, në vitin 1885. Pas kthimit të tij nga shërbimi ushtarak, ai së pari angazhohet për të ngritur një objekt tregtar për nevojat e fshatit, por kuptohet edhe për të mirën e familjes së tij. Kështu ai ngriti një objekt afër familjes së tij të ngushtë. Objekti ishte dy katëshe, përkatësisht kishte katin përdhes, të cilin e bëri objekt tregtar dhe një depo ndërsa në kat kishte dhoma me një korridor të vogël. Këto dhoma shpesh herë përdorëshin edhe për fjetje të udhtarëve të ndryshëm që në këto anë i zente nata, andaj edhe fshatarët e kësaj ane filluan edhe ta quajnë Han, pra, një lloj vendfjetjeje, apo siç i themi sot, motel. Pasi e ndërtoi shitoren dhe Hanin, Arifi udhëtonte në Shkup, Tiranë, Shkodër e madje edhe në Selanik për të sjellur mall. Për shitjen e mallit angazhoi vëllaun e tij Salihun. Në këtë kohë Arifi martohet dhe kështu edhe krijon familjen e tij të ngushtë. Ai nga kjo martesë pati katër djem: Hysenin, Salihun, Mustafën dhe Kadriun. Gjatë kësaj kohe, Arifi heton se familja e tij, por edhe banorët e Tugjecit dhe të kësaj ane, më së vështiri e kanë me bluarjen e drithit, gjatë periudhës së dimrit kur ngriheshin lumenjt dhe gjatë verës kur shterreshin të njejtit nga thatësia e madhe. Andaj ai bluante në kokë se si të zgjidhte këtë problem. Në ndërkohë rrjedhat historike bënë që situata politike të ndryshon, andaj falë ndikimit të fuqive të mëdha që ishin në atë kohë, mundësuan që fuqia otomane të fillon dobësimin, por vihej në pyetje edhe situata në katër vilajetet ku kishte shqiptarë të bie në interesa të shteteve të tjera. Kështu, grekët përgatiteshin për një luftë kundër perandorisë otomane, andaj rrezikohej që vilajeti i Janinës të coptohej e të bëhet grek, andaj edhe ushtria otomane përgatitej për luftën e Thesalisë. Kjo luftë ndër shqiptarë njihej si lufta e Gjilitit, andaj edhe Arifi si epror rezervë që ishte u përgatit për pjesëmarrje në këtë luftë. Me mobilizimin e redifëve (rezervisteve) të kësaj ane, Arifi mori me vete edhe Salihun, vëllaun e tij dhe shumë banorë të kësaj ane. Me te shkuan edhe Hajrizi i Ramës i familjës së gjërë të tij nga Tugjeci, Hyseni i Shillovëve të Gmicës e shumë të tjerë. Me të arritur në front, Arifi merr rolin e një udhëheqësi të një reparti ushtarak, por edhe kupton se ushtria otomane duhet të tërhiqet nga lufta, por këtë nuk e lejon karakteri dhe dëshira për të mbajtur kompakt ende vilajetin e Janinës. Këtë edhe më tepër e entuziazmon pjesëmarrja e shqiptarëve të Vilajetit të Kosovës në krye me Isa Boletinin, andaj Arifi këtu edhe thyen disa rregulla ushtarake. Në momentin kur eprori ushtarak otoman jep urdhër për tërheqje, Arifi rrëmbën borazanin, nga ushtari i ngarkuar me te, dhe në vend të urdhërit për dorëheqje ai jep urdhër për sulm të furishëm. Sipas Kadriut të gjatë (Morina) nga Kopërnica, i cili kishte qenë ushtarë bri Kadriut, eprorët otoman u hidhëruar dhe vendosën që pas përfundimit të luftës Arifin ta pushkatojnë. Mirëpo, ky urdhër i tij bëri që lufta të fitohet dhe grekët të tërhiqen të mundur. Kjo luftë zgjati 30 ditë (5.4-5.5.1897), dhe mëqe u fitua, sulltan Abdylhamiti të gjithë ushtarët i dekoroi me medalje të argjendt, edhepse nën trusnin e fuqive të mëdha rezultatet e luftës nuk u gëzuan, sepse perandoria otomane u tërhoq nga kjo fitore. Mirëpo, fitorja e arritur, falë urdhërit të Arif Ajet Kosumit, ai nuk u pushkatua, por iu dha një e drejtë që të kontrolon të gjithë të vrarët në këtë luftë për të gjetur kufomën e vëllait të tij, Salihut. Edhepse Arifi dhe Kadriu nga Kopërnica kontrolluan 400 të vrarë, trupi i vëllait të tij nuk u gjet. Me të përfunduar lufta, rezervistët u kthyen nëpër shtëpia ndërsa Arifi nuk u kthye me ta. Ai nga këtu udhëtoi për Selanik e Stamboll, ku bleu paisjet për një mulli të kombinuar me erë dhe me fuqi tërheqëse. Ate me tren e solli deri në Bujanoc, ndërsa prej aty me qerre e barti deri në Tugjec. Edhepse solli këto paime, ai duke u ballafaquar me probleme të tjera jetësore nuk arriti që më të gjallë të tij t’a konstruktoi këtë mulli, si bazën e parë të industrisë ushqimore në këto anë. Aktiviteti në vazhdim i Arif Kosumit ishte në furnizimin e shitores së tij me artikuj që nuk gjendeshin këndej, madje edhe me material tekstili. Në kohën kur perandoria otomane përpelitej nga trusnit e ndryshme nga jashtë dhe koalicionet e brendshme, Arifi në kodrinën te Kulla, e naltësisë mbidetare 1030 metra, mbolli 6 fidane qershi. Pas rrënimit të kullës, me 1912, këto qershi kanë qenë pika orientimi për shumë veta që kanë patur qëllim fshatin Tugjec, sepse kjo kodrinë e zhveshur me grumbullin e qershive dallohej nga larg, madje edhe nga kodrinat përrreth Gjilanit. Tërheqja graduale e forcave otomane nga Kosova, e më këtë edhe nga fshatrat e Gallapit të Dardanës, zgjuan tek popullata ndjenja kombëtare të cilat tashmë mundën ato fetare. Andaj në këto anë filluan edhe aksione të ndryshme për të larguar pushtetarët otoman. Në këtë kohë edhe shteti fqinj Serbia filloi agjitacionet për të përfituar krerët shqiptar për interesa të veta. Ata bazoheshin në fjalët e shefit të gjeneralshtabit Austrohungarez Bek, i cili kishte konstatuar se: ”çelësi strategjik i Balkanit është Kosova e jo Stambolli, dhe kush siguron dominimin në këtë territor ai nga aspekti ushtarako-politik do të dominon në Ballkan”. Në këtë kotekst organizohen aksione të ndryshme, qëllimet e të cilave kanë opcione të ndryshme. Kështu autoritetet serbe vazhdimit dërgonin armë konsulates serbe në Shkup, të cilët armatosnin njësitë çetnike në Vilajetin e Kosovës, por ua ndanin edhe krerëve shqiptarë, ndërsa shqiptarët formonin njësi për të përzënë forcat otomane, por edhe për t’iu përballë sulmeve të njësive otomane. Kështu nëpër malet e Marecit shiheshin shpesh këto njësi, ndërsa në vet Gjilanin është shtënë me armë në patrollat e xhandarmërisë otomane. Me të kthyer nga Shkupi, të Brahimit të Zenamit kryeplak në Tugjec, i cili së bashku me shumë banor të tjerë të kësaj ane kishin qenë në radhet e vullnetarëve për çlirimit të selisë së Vilajetit të Kosovës në gusht të vitit 1912, banorët e kësaj ane mësuen për përgatijet serbe për të sulmuar territoret e tyre. Në Kullë të Tugjecit, municion nuk kishte fare, pos një pjese të ushqimit që kishte mbetur për telegrafistin dhe familjen e tij, ndërsa për kullën kujdesej vetëm Ismajli i Ramës. Banorët e kësaj ane filluan të përgatiten. Disa armë i kishin, por municioni ishte i paktë. Disa ditë para sulmit të serbëve në këtë anë, një çetnik serb i veshur në rroba të qytetarit të rendomt e i përcjellur nga një shqiptar i Sfircës së mbrenshme (që ishte në territorin serb) në Tugjec, por edhe në fshatrat tjara sjellë një proklamat të lëshuar nga komandanti i Armatës së tretë serbe Bozhidar Jankoviç. Proklamata ishte e shkruar ne alfabetin çirilik, por fjalët i kishte shqip të titulluar: "T Tona Fiseve n`Shqipni, or vllazni", në të cilën i ftonte shqiptarët që të mos i bëjnë rezistencë ushtrisë serbe, sepse ajo kishte ardhur si "mike e shqiptarëve" për "të përzënë ushtrinë turke nga Ballkani"! Në fund të proklamatës porositen shqiptarët, që nëse do të shtinin në ushtrinë serbe "pushk kemi me qit n qato, qi qetë në ne, elle na lasht Zoti, shkrum kemi me e bo qat shpi, e katundin, qi na kthen pushk n, e qato qi na pret vllaznisht, kemi me perqaf vllaznisht, sikur vllau vllaun, se po vim m nji dor: Bes’ n e Zotit, dretën e njerzin, e në qetrën po bajim arm e zjarm...". Me të kuptuar përmbajtjen e kësaj proklamate, Arif Ajet Kosumi, i tërbuar u shpreh: “Asnji ska me kapërcue kufirin deri sa të jem une gjallë, e përmbi trupin tim të vdekur mund të hyjnë”! Ai menjëherë angazhoi njerëz për të ftuar vullnetarë nga Tugjeci dhe fshatrat fqinj për të mbrojtur kufirin. Shqiptarëve të Sfircës, pjesës që graviton në anën serbe u qoi fjalë që të mos merrnin pjesë në armatën serbe, por gjithqysh t’i njoftojnë kur repartet t’i afrohen Kapisë. Në thirrjen e Arifit, në Tugjec u mblodhen mbi 70 burra të armatosur nga Tugjeci, Sfirca, Zajçeci, Gmica e fshatra të tjerë dhe aty të gjithë lidhen Besën se të gjallë nuk do të lejojnë kalimin e Serbëve ne territorin e tyre. Të gjithë këtyre burrave tallkinin, për së gjalli, ua këndoi mulla Misim Doda nga Sfirca, që ishte imam i xhamisë në Tugjec prej vitit 1906. Të gjithë këta burra u nisën drejt kufirit dhe qëndruan te Kapija. Kur u erdhi lajmi nga shqiptarët e Sfircës se ushtria serbe është nise nga Siarina për të dalë te kufiri, ata vranë dy ushtar serb që ishin në karaoll (vrojtore) në kufi dhe hynë dikund 700-800 metra thellë në territorin e Sfircës së mbrendshme (Serbi) dhe zunë pozicionet. Këtë e bënë me qëllim që t’a befasojnë ushtrinë serbe e t’u sjellin humbje më të mëdha, sepse e dinin që municion nuk kanë shumë. Me të paraqitur të ushtrisë serbe në një lendinë të rreshtuar në marshim, me urdhin e Arifit fillon qitja drejt tyre. Në ushtrinë serbe u krijua tollovi nga habia, sepse ata kishin menduar se duhet ende kohë e rrugë për të dalur në kufi. Por, edhe në radhet e tyre fillon zënia e pozicioneve, por pa komandë të duhur, andaj nga rreshti u nxorën rreth 260 veta. Pas kësaj tollovie Arifi komandon që të mos çitet pa e parë cakun mirë, andaj nga ana e mbrotjësve të kufirin bie intenziteti i qitjeve, ndërsa ushtria serbe fillon me çitje të rrebeshme. do tentim për ta kapërcuer lendinën nga pozitata serbe ndëshkohej me vrasje. Në ndërkohë me zhvillimin e luftimeve, ushtria serbe zgjëroi pozicionet dhe doli edhe në krah të mbrojtësve shqiptar dhe kështu një plumb nga anash e qëlloi edhe Arifin. Me vrasjen e Arifit, mbrojtësi tjerë, ata që nuk ishin vrarë apo ishin plagosur u tërhoqën. Mulla Rama i Sfircës, thonë më zorrë në duer shkoi deri te luadhet e Dodajve, ku vdiq, dhe në at vend edhe sot i gjendet varri. Arifin e kanë varrosur, nja 10 metra afër vendit ku është vrarë, antarët e familjes së Qazimit të Xhelës të Sfircës, të cilët kanë thënë se ai në pushkë e kishte pasë vetëm edhe një plumb. Thuhet se ai është i varrosur në një varr së bashku me mulla Misinin apo me Maliq Kurtin. Kjo luftë zgjati vetëm tri orë. Pasi u thye kufiri, forcat serbe dolën ne vendin e quajtur Novak, dhe prej aty me top gjuan Tugjecin dhe rrafshuan kullën. Popullsia iku nga këtu dhe arriti deri në Koretin, ku u dolën përpara forcat serbe, çetnikët e organizuar më heret në territorin e Vilajetit të Kosovës, dhe i ktheyn. Kur u kthyen nëpër shtëpi, ato nuk ishin shkatërruar, por ishin plaçkitur dhe çdo gjë e vlefshme ishte marrë. Forcat tjera për mbrojtjen e kufirit thonë se kanë qenë të pozicionuara prej Sfirces e deri në Shurqel afër Lisockës, forca me të cilat ka udhëheq Idriz Seferi. [HAJDAR BAJRAM KURTI-KRASNIQI] HAJDAR BAJRAM KURTI-KRASNIQI (1920-1945)* LUFTËTAR I SHQUAR I REZISTENCËS NË KOSOVËN LINDORE Nga Mr. Bislim B. Pireva Një nga lagjet e Tugjecit është edhe La-gja e Kurtajve-Krasniqi. Qysh nga tetori i vitit 1912 e deri në qershor të vitit 1999, gjatë 87 vi -teve të okupimit të Kosovës nga Serbia janë vrarë 80 banorë të Tugjecit dhe 100 të Sfircës, kurse nga Lagja e Kurtajve janë vrarë 18 ba-norë. Ndonëse Kongresi i Berlinit më 1878 i tu -miri kërkesat e Serbisë, kurse Sfirca qe ndarë përgjysmë , madje ishte hapur edhe vendkalimi, që edhe tash ekzistom mikrotoponimi Te Kapia e Sfircës. Çështja e kufirit në vijën nga Sfirca dhe deri në Tullar më 1885 është nxjerrë edhe në Kuvendin e Serbisë, nga shkaku kinse sipas deputetëve edhe përkundër angazhimeve dhe shpenzimeve që bënte shteti për raujtjën e kufi-rit nuk kishte arritur të pengojë asnjë plaçkitje dhe asnjë vrasje, nga sikurse që thuhej arnautët e egër1. Se atë kufi shqiptarët nuk e kanë njo-hur kurrë, e dëshmon edhe oficeri i lartë i xhan-darmërisë serbe Aleksa Bogosavleviq2, i cili 15 vite kishte shërbyer në vijën kufitare Merdar-Kapi e Sfircës. Ai ndër të tjera shkruan se më shumë serbë janë vrarë në kufi me shqiptarët pas lufte se sa gjatë luftës serbo-turke të viteve 1876-78. Në shtator të vitit 1912 Serbia fashiste e sulmoi Kosovën. Shqiptarët tubohen për ta mbrojtur kufirin që nga Hogoshi e Tugjeci. Në Sfircë te Çuka e Novakut e deri te Tepja e Sfir-cës ishin tubuar më shumë mbi njëmijë luftë-tarë3. Sipas dr. Liman Rushitit Brigada e Mora-vës ishte pozicionuar në kodrat e Tupallës, kurse Merçezi i Tugjecit ishte sulmuar me top nga Llogori i Markut në Siarinë4, mirëpo sipas disa të të dhënave Mërçezi është sulmuar nga Karolli i Keq që ndodhet mu pranë kufirit në Lagjën Majmulloci të Starabajës, e banuar me kolonistë të ardhuar nga Qaplina, pas dëbimit të shqiptarëve më 1878. Merçezin e kishte godi -tur xhylja e tretë. Në xhaminë e Tugjecit ki-shim lidhur besën 70 burra dhe nisen drejt Ka-pisë së Sfircës, të cilëve u kanë prirë imami i xhamisë së Tugjecit mulla Misin Doda, Arif Ajet Kosumi, Maliq Mustafë Kurti, Ahmet Se-lim Kurti i cili ka qenë gjyshi i Hajdar Bajram Kurtit. Në mbrojtje të kufirit nga Tugjeci janë vrarë 25 luftëtarë, kurse 30 nga Sfirca luftëtarë. Nga lagja e Kurtajve janë vrarë: Maliq Mustafë Kurti, Bafti Brahim Kurti, Hasan Brahim Kurti, Alush Aziz Kurti, Miftar Brahim Kurti dhe Bra-him Pajazit Kurti. Më 1913 janë vrarë Deli Zy-mer Kurti dhe Demir Musa Kurti, më 1915 është zhdukur Rexhep Kurti, më 1937 Musë Kadri Kurti, më 1944 Asllan Izlam Kurti dhe Rahim Qazim Siarina, që ishte nga familja mu-haxhere e vendosur në Lagjën e Kurtajve më 1878. Poashtu më 1945 është vrarë Fejzë Bra-him Kurti, më 1945 Hajdar Bajram Kurti, më 1947 Imer Aziz Kurti. Në qershor të vitit 1962 nga Lubjana ku ishte në shërbimin ushtarak është kthyer kufoma Haki Bajram Berishës, poashtu i një familje muhaxhere e vendosur në këtë lagje qysh më 1878. Më 21.4.1999 është masakruar dhe djegur në shtëpi të vet me gjithë bashkëshortin në Zllatar të Prishtinës Shehide Sherif Kurti-Krasniqi, kurse për Hysen Adem Krasniqin, i cili ka qenë punëtor krahu në Beo-grad nga marsi i viti 1999 nuk dihet gjë. VEPRIMTARIA E HAJDAR AHMET KURTIT ME SHOKË Në pranverë të vitit 1942 në Bashkinë e Hajnocit, vullnetarët dhe krerët e rezistencës i organizojnë pritje nënprefektit të Gjilanit Rifat Berishës. Nga ballkoni i ndërtesës së Bashkisë kishte mbajtur fjalim mulla Idriz Hajrullahu- Gjilani. Në atë tubim kanë marrë pjesë Ahmeti me të birin Hajdarin, vëllazërit Ramë e Bajram Demaj dhe Malë Jakup Berisha nga Sfirca, kur-se nga Gmica Hysen Tahir Klaiqi, Hazir e Sa- lih Matoshi dhe Zukë e Osman Balë Leci. Më 2 gushti 1943 mbahet Kuvendi e Nën -prefekturës së Gjilanit. Pas fjalimit që kishte mbajtur, mulla Idrizi niset në drejtim të Golla-kut5. Në atë tubim ishte edhe Hajdari me të atin Bajramin. Ditën e tërheqjes së ushtrisë italiane nga Gjilani më 8 shtator 1943 mulla Idriz Hajru -llahu ndodhej në pozicionet e Tugjecit. Aty kah fundi i shtatorit Nënprefektura e Gjilanit e formon Shtabin e Mbrojtjes Kombëtare të Koso -vës Lindore, komandant i të cilit ishte emruar mulla Idriz Hajrullahu. Gjithashtu emrohen dhe komandantët e njësive vullnetare kufitare. Në Bashkinë e Strezocit komandantë të vullnetarë-ve emrohen Nazmi Sejdi Budriga dhe Mehmet Krileva. Strezoci i përkiste sektorit ushtarak të Prishtinës dhe përfshinte territorin nga Tullari deri në Novak të Tugjecit. Në Bashkinë e Haj-nocit komandantë të vullnetarëve emrohen Baj-ram Ahmet Kurti dhe Sylë Zarbica6, që për-fshinte vijën kufitare nga Novaku i Tugjecit e deri te Shahiqi. Ndonëse Bajrami i ati i Hajda-rit ishte komandant i vulnetarëve nga Novaku deri në Shahiq, Hajdari me grupin e tij ka ma-rrë pjesë në çdo akcion luftarak që është zhvi-lluar që nga Tullari dhe deri në Kikë. Sidomos ishte i pandashëm me kushërinjët Fejzën, Sheri fin dhe Asllanin, me Qazim Rahim Siarinën, si dhe me Ajet Bunjakun-Kosovicën, i cili ishte trim i madh dhe dhëndër i lagjës së Krasniqve, me të cilët mirrte në akcione jo vetëm përreth kufirit, por kudo që paraqiteshin bandat çetnike. Që nga prilli i vitit 1941 gjatë gjithë luftës nuk e ka lëshuar armën nga krahu deri në vdekje. Hajdari bashkë Zymer Bekë Dodën, Mehmet Hetem Dodën, Tahir Hetem Dodën dhe Tahir Mustafë Dodën nga Sfirca, të cilët i kishin shtë -pitë mu buzë kufirit si dhe me Shahin Limanin me të bijtë Limanin-Manushin e Shabanin nga Zajqeci, që poashtu shtëpinë e kishin mu pranë kufirit vazhdimishit ishin në vijën kufitare nga Tullari e deri në Shahiq. Ata shpesh kanë marrë akcione deri edhe në Petrilë të Medvegjës. Para se Serbia më 1912 ta sulmojë Kosovën7 serbë nga rrethi i Kamenicës përmes Rahovicës, Gre-gjenikut dhe Zajqecit kishin kaluar në territorin e Jabllanicës. Pas kapitullimit të ish Mbretërisë së Jugosllavisë, serbomalazezët dhe sidomos kolonistët për shkak të krimeve që kishin bërë ndaj shqiptarëve, po përmes rrugës Rahovicë-Gregjenik-Zajqec kishin ikur dhe ishin vendo-sur përreth kufirit të Kosovës në rrethin e Med-vegjës8, prej nga edhe bënin plane ta sulmuar Kosovën. Ata në grupe të vogla kalonin në te-rritorin e Kosovës. Një nga ata që ua dinte shti-gjet kah kalojnë dhe që ua zinin pritën dhe i vrisnin para se të hynin në Kosovë ishin Halil Sylejmani e Shaban Shahini nga Zajqeci dhe Hajdar Kurti-Krasniqi, të cilët njëharë debili i Bolecit me emrin Radomir Trajkoviq-Rade9 në librin e tij i quan kriminelë dhe dhunuesit më të mëdhënjë të serbëve në atë pjesë të Gollakut. Në Luftën e Kikës më 28.6.1944 Hajdari kishte marrë pjesë bashkë me grupin e vet. Dul Januz Ismajli, tregonte se si luftëtarët shqiptarë kanë bërë kërdi mbi bandat çetnike. Atë ditë Duli kishte marrë një plagë të vogël10, por që kishte arritur të tërhiqet në saje të shkathtësisë së Hajdarit dhe të Faik Talirit. Pas një muaj më 26.7.1947 Hajdari ka marrë pjesë në Luftën e Velegllavës bashkë me kushërinjët Fejzën, She -rifin dhe Asllanin, Bejtë A. Pirevën, vëllazërit Ahmet e Asllan Ramiz Pireva, Ajet Kosovicën, Fetah Bajram Kosumin, Dul Januz Ismajin dhe Hysen Tahir Klaiqin. Është vrarë Fetah Bajram Kosumi, ndërsa është plagosur Ahmet Ramiz Pireva, i cili ka vdekur më 29.7.1944 në spitain e Prishtinës12. Më 24 shtator 1944 në Tullar të Jabllani-cës së Medvegjës formohet Brigada e V-të, si thuhej, prej refugjatëve dhe vullnetarëve të rre-thit të Kopaonikut dhe të Jabllanicës11. Ata nuk ishin refugjatë, por kryeshit kolonistë që kishin bërë krime dhe kishin ikur nga Kosova. Atyre u bashkohen edhe regjimenti i 31 dhe 32 i Ush-trisë së rregullt bullgare13. Me qëllim depërtimi drejt Prishtinës e nisin sulmin në vijën kufitare Hajkobillë-Dabishec-Prapashticë. Sherif Fetiu- Hasku nga Kremenata pjesëmarrës i asaj lufte tregonte se 6 javë kishte qenë në njësitin vull-netar në vijën kufitare dhe se çdo ditë ka pasur të shtëna të armëve nga të dy anët, por tri ditë e tri net pushka nuk është ndalur kurrë. Gjatë asaj kohe tregonte se sa herë që kemi shkuar drejt Zajqecit e Novakut rreth kufirit nuk kemi mbetur pa e takuar Limanin-Manushin e Sha-hinit, Zymerin e Bekës nga Sfirca Hajdarin e Bajramit nga Tugjeci dhe mikun e tij Ali Govo-rin nga Prapashtica, të cilët shpesh i kemi parë duke dalë prej maleve të Vrapcës, prandaj ne edhe dyshonim mos ishin bashkëpunëtorë të serbëve, deri sa Faik Taliri që ishte zëvendës-komandant i xhandarmërisë në Strezoc na pati treguar se kush ishin dhe se Hajdari ishte i biri i komandantit të vullnetarëve Bajram Ahmet Kur -tit dhe se bashkëshortja e tij Shera ishte e bija e Selim Govorit nga Prapashtica dhe mbesë e Faik Talirit, kurse Govorët kanë qenë familje në zë që nga viti 1912. Lufta më e madhe është bërë te Prroni i Fellë në Mutivodë. Prej atyre që kishte njohur Sherifi tregonte se janë vrarë: Hajriz Sejdi Buca nga Strezoci, Hajrullah Tupalla nga Leshtari, Rrustem Hysen Saliqi nga Zajqeci dhe Rexhep Kosumi nga Tugjeci, Adem Simolli e Xhymshit Hasan Rafuna nga Mareci, kurse është plagosur Zejnë Ibrahim Vrapca nga Meshina. Sipas gaze -tës Lidhja e Prizrenit e datës 29.10.1944 lufta ka vazhduar tri ditë dhe tri net, kurse janë vrarë 660 serbë e bullgarë dhe po aq ka pasur të pla-gosur, kurse nga pala shqiptare ka pasur 30 të vrarë dhe disa të plagosur14. Ditën e sulmit të Gjilanit më 23.12.1944 grupi i Tugjecit ka qenë në njësitin e koman-dantit Sylë Zarbica, kurse komandanti Bajram Ahmet Kurti nuk ka qenë ngase ishte i sëmurë, por e ka zëvendësuar i biri Hajdari dhe kanë sul -muar nga drejtimi i Koretishtës, kurse kur bie terri kthehen në Lagjën e muhaxherëve të Kosa -çës. Të nesërmen mulla Idrizi merr vendim që përsëri të kthehen në viset e Gollakut dhe të Ha -shanisë me qëllim të riorganizimit të rezisten-cës në grupe të vogla guerile, kështuqë heret në mengjez nisen në drejtim të Mozgovës dhe kah mesdita arrijnë në Kamenicë, ku takohen me disa anëtarë të Shtabit Drejtues të Rezisten-cës dhe pas një konsultimi të shkurtër mirren vesh që mbledhjen ta vazhdojnë më 26 dhjetor në Shahiq në odën e Hasan Huruglicës. Prej aty nisen në drejtim të Hajnocit dhe kur arrijnë mu te shkolla e Hajnocit ndahen në dy grupe. Një grup i prirë nga Muharrem Salih Fejza e merr shpatit përpjet drejt Jallaçës dhe Kostadincës, kurse grupi tjetër prej 15 vetëve në përcjellje të mulla Idrizit, pak më andej kthejnë lumit të Me -shinës në drejtim të Tugjecit dhe kur arrijnë në Jallaçë në vendin e quajtur Te Kodra e Vo-gël15 mu aty ku këput rruga për në Gmicë drejt Gjyrishecit dhe Shahiqit grupi i mulla Idrizit sulmohet nga nga Brigada e XVII-të serbe me ç`rast është plagosur edhe vetë mulla Idrizi në këmbën e djathtë. Me të dëgjuar krismat e ar-mëve grupi i Muharren Fejzës i kishte sulmuar nga prapa, kështuqë Brigada e XVII-të serbe ishte detyruar të zbrapsej, ndryshe i tërë grupi i mulla Idrizit do të ishte asgjësuar. Sherif Avdu-llah Kurti, Dul Januz Ismajli dhe Sejdi Bajram Kosumi, tregonin se Salih Sinan Korça, Rexhë Salih Leci-Shillova, Bejtë Ali Pireva, Liman Shahin Limani, Fejzë Ibrahim Kurti dhe Hajdar Bajram Kurti luftonin si drangonj. Liman Ymer Isufi nga Gjyrysheci tregonte se trim më të sha-shtrisur në luftë se Hajdar Bajram Kurtin kurrë syri nuk ma ka parë dhe nëse dikush shkruan për ndonjë trim duhet të shkruajë për Hajdarin. Pas zbrapjes së Brigadës së XVII serbe, kur bie terri i parë mulla Idrizi kishte informata se pas tyre ishin nisur forca të mëdha serbe, kështuqë i fton luftetarët dhe ju thotë se më nuk mund të veprojmë në front të hapur, por që të ndaheshin në grupe nga dy-tre vetë, të kthehen në shtëpi dhe të infiltrohen në njësite partizane, në push-tetin lokal e kudo tjetër për ta vazhduar rezisten -cën. Po në të njëjtën mënyrë kishte vepruar edhe Muharrem Salih Fejza. Pas asaj porosie mulla Idrizi me përcje-llësit e vet niset për në Shahiq, ku ishte caktuar të mbahej mbledhja, që ishte edhe mbledhja e fundit e Shtabit Drejtues të Rezistencës. Mble-dhja është mbajtur në natën në mes 26 dhe 27 dhjetorit 1944 në odën e Hasan Huruglicës në Shahiq. Në mbledhje ishin shumica anëtarëve të shtabit, si: Sylë Zarbica, Ajet Rainca, Hoxhë Lypovica, Ajet Kosovica, Lam Breznica, Muha -rrem Fejza16. Nga vija kufitare e Novakut kanë marrë pjesë; komandanti i vullnetarëve Bajram Ahmet Kurti me të birin Hajdarin, kushërinjët Fejzë e Sherif Kurti, Sejdi B. Kosumi, Bejtë A. Pireva, Ajet Kosovica, vëllazërit Shaban dhe Liman Shahini nga Zajqeci. Nga Sfirca kanë qe -në vëllazërit Ramë e Bajram Halil Demaj dhe Zymer e Tahir M. Doda. Nga Gmica kanë qenë Hysen T. Klaiqi, Kadri S. Matoshi dhe Brahim H. Leci, Zukë dhe Osman Leci, nga Jallaça-Meshina Lah Siarina. Në atë mbjedhje u ven-dos që të kalohet në ilegalitet, kurse drejtues i Lëvizjes së Rezistencës në Kosovën Lindore të emrohet mulla Idriz Hajrullahu. Në ditën e sulmit të Gjilanit nga Tugjeci janë vrarë: Januz Bajram Musliu, Ramë Salih Kosumi, Mustafë Adem Musliu, Hasan Jashar Kosumi, Asllan Izlam Kurti dhe Ruhan Qazim Siarina. Nga nga Gmica janë vrarë Salih B. Ma -toshi, Tul Beh Rukoci si dhe Hasan H. Leci-Shillova, kurse nga Sfirca janë vrarë Alush-Losh B. Doda dhe Tahir H. Doda. HAJDAR KURTI-KRASNIQI NË ILEGALITET Me të përfunduar të mbledhjes shpërn-dahen. Vetë mulla Idrizi fillimisht strehohet në Tugjec në familjen Januz Hajdar Ismajlit ku qendron deri në prill të vitit 1945 kur shkon në shtëpinë e Sylë Selim Sadikut në Gjyrishec. Edhe të tjerët strehohen kush ku mundej, por në fillimisht kryesisht ishin në lëvizje. Bajram Ahmet Kurti nuk e dimë se çfarë lidhjesh kish-te, por që një kohë të gjatë ishte strehuar në Shkup. Me vete kishte dashur ta mirrte edhe të birin Hajdarin, por nuk kishte pranuar të largo-hej. Bajrami kohë pas kohe ilegalisht kthehej në shtëpi, por nuk kishte mundur që ta bindte Hajdarin për t`u larguar nga Tugjeci. STREHIMORJA E HAJDARIT TE LUGU I LEPRAVE Hajdari kishte ndërtuar një strehimore në një shpat përballë shtëpisë në vendin e quajtur Lugu i Leprave. Për atë strehimore e kanë ditur vetëm ëma Fazilja dhe kushëriri Selim Daut Kurti, të cilët ia sillnin ushqimin dhe që ishin të vetmit në të cilët kishte besim. Hajdari natën kohë pas kohe kthehej në shtëpi. Shtëpia e tij nga e ashtuquajtura Mbrojtje popullore (Naro-dna odbrana) është rrethuar dhe bastisur shumë herë edhe atë zakonisht para mengjezit dhe sa herë që është rrethuar e ëma Fazilja dhe bashk -shortja Shera janë maltretuar për të treguar ku ndodhej Hajdari. Dhomën e fjetjes Hajdari e ki-shte në katin përdhesë. Në dhomë hynte për dritare, kurse për t`i mshehur gjurmët në vend të shkallës e përdorte një zgjedhë të qeve. Në marrëveshje me Hajdarin, Selim Daut Krasniqi në bazë të asaj zgjedhe e dinte se kur Hajdari ndodhej në shtëpi. Kur shkonte dhe e shihte zgjedhën mbështetur për muri te dritarja e kup-tonte se Hajdari ishte në shtëpi. Selimi ishte shërbëtor në komunën të sapoformuar të Ty-gjecit në pranverë të vitit 1945, në kuadër të së cilës hynin Gmica, Sfirca dhe Zajqeci, prandaj edhe ishte në rrjedhen e ngjarjeve, për të cilat e informonte Hajdarin. Shkak kryesor i largimit të Hajdarit nga Tugjeci ishte maltretimi që ju bëhej të emës Faziles dhe bashkëshortes së tij Sherës, kurse shtëpia e tij ndodhej jo më larg se 300 m. ku ishin instaluar organet e pushtetit në Tugjec që ishte bërë komunë. Si gjithmonë edhe atëherë kishte argat ``të dreqit`` dhe shpirtshitur të cilët për grada boshe dhe për interesin personal vep-ronin kundër njerëzve të rezisencës. Serbët e dinin fare mirë se në ato treva ishin strehuar njerëz të rezistencës, por në një anë ua kishin frigën dhe në anën tjetër synonin që duke e forcuar pushtetin t`ua ngushtojnë rre-thin e veprimit, kurse rrethi i informatorëve ish-te gjithnjë e më i madh. Pa dashur t`i zmadhoj gjërat dhe për lavd17, por ka qenë mëse e vër-tetë se mbrenda një territori që mund të arrihej këmbë për një orë janë strehuar dhe kanë vep-ruar disa grupe të rezistencës. Shyt Mareci ka qenë strehuar në Meshinë te Rexhë Sinan Vrap -ca, por dhe te Imer Aziz Kurti. Rexha dhe Ime-ri i kishin shtëpitë në dy bregore përballë njëra tjetrës që në vijë ajrore nuk ishin më larg se 2&nbsp;km. As 10 minutë larg nga shtëpia e Imerit dhe përballë të shtëpisë së Rexhës ishte shtëpia e Adem Osman Krasniqit, nën shtëpinë e të cilit ishte një strehimore ku kohë pas kohe strehohej Shyti, por edhe Ajet Kosovica, i cili ishte dhën-dër i Krasniqve. Shyti është strehuar edhe te Sa -lih Isuf Pireva, gruan e të cilit i kishte kushë-rirë, sikurse edhe gruan e Imerit. Përballë të shtëpisë së Rexhës as 2&nbsp;km. larg në vijë ajrore në Kremenatë ishte strehimorja e grupit të Faik Talirit ish zëvendëskomandant i xhandarmërie në Strezoc. Shtëpia e Hajdarit dhe Fejzë Kurtit -Krasniqit nuk ishin më larg se 10-15 minutë nga shtëpia e Imer Aziz Kurtit. Prej aty mu bu-zë kufirit as 4&nbsp;km larg ishin shtëpitë e grupit të Zymer e Tahir M. Dodës nga Sfirca dhe të Sha-hin Limanit me të bijtë Limanin-Manushin dhe Shabanin. Bejtë Pireva me të birin Ramadanin, të nipin Maharremin, kushërinjët Shefki B. Pi-revën, Qazim A. Pirevën, Islam Rr. Pirevën e Vesel Borocin-Buzokun, ishin pothuaj në lar-gësi të njëjtë me të gjitha grupet. Të gjithë këta luftëtarë janë vrarë, kush më heret, e kush më vonë. Ka shpëtuar Muharrem Ramë Pireva, i cili më vonë ka qenë në burgun e Mitrovicës dhe Shaban Shahin Limani që ishte në mal. Pas akcionit që kishin ndërmarrë përreth kufirit serbomalazezët mu ditën e Pashkve ser-be më 7.1.1945 në brezin kufitar te Novaku dhe sidomos për shkak të torturave që i bëheshin të ëmës Faziles dhe bashkëshores Sherës, Hajdar Bajram Kurti-Kasniqi vendos të largohet nga Tugjeci dhe të strehohej diku tjetër. Atë akcion e kanë udhëhequr Vojisllav e Radomir Kuliqi dhe Radomir Joiqi nga Vrapca dhe Vuka e Leka nga Boroci. Janë vrarë: Islam Rrustem Pireva dhe Muharrem Kadri Lipovica nga Tugjeci, Mehmet Hetem Doda, Salih Aziz Doda, Azllan Rushit Doda dhe Sinan Lim Doda nga Sfirca. Nga Zajqeci janë vrarë Qamile Saliqi (kufoma është gjetur duke e thithur i biri Hyseni për së vdekuri), Hajrë A. Hyseni, Shahin Limani dhe Ruhan Boroci. Është plagosur i biri i Shahinit Limani-Manushi, i cili ka arritur të ikë, mirëpo është vrarë pas një viti. Janë kapur të gjallë Baj -ram Ruhan Boroci dhe Veli S. Veliu, të cilët janë zhdukur pa gjurmë. Mulla Ramizi nga Haj -kobilla që poashtu ishte kindapuar më vonë ka treguar se deri në Leskoc kishte arritur bashkë me ta, por më nuk i kishte parë. Të gjithë ata të vrarët shtëpitë i kishin përreth kufirit. Ademi i biri i Islam Pirevës të vrarë, si fëmij 9 vjeçar kishte qenë strehuar pas një stogu të sanës dhe tregonte se me sy të vet e kishte parë Vojisllav Kuliqin duke e urinuar në gojë Muharren Kadri Lipovicën e vrarë. Dy javë më parë dhe vetëm një ditë pas sulmit të Gjilanit, më 24.12.1944 mu natën e Bajramit të Vogël në Sfircë të Med -vegjës janë kindapuar 33 shqiptarë, i kanë dër-guar në Leskoc dhe kurr më nuk është ditur gjë për fatin e tyre. Thuhet se janë pushkatuar në fshatin Sllamnik afër Lebanës. Është në tradi-tën serbe që krimet t`i bëjnë kur i kanë krem-tat e tyre, por edhe kur shqiptarët kanë kremtat për t`ua bëjmë me gjak. Ashtu kanë vepruar në shumë vendbanime shqiptare edhe në Ditën e Bajramit më 28 mars 1999. Hajdari ishte nip i një familje që nga Byç -meti i Medvegjës ishte vendosur në Ponesh të Gjilanit më 1878. Kurthën për t`u strehuar në terrenin e Medevegjës, se kinse atje nuk do të hetohej ia kishte bërë një sahanlëpirës i lagjës së tij dhe se kush ishte ai Fazilja e ëma e Hajda -rit e ka ditur fare mirë dhe i ka treguar Sherës dhe të bijave të Hajdarit, por që për hirë të pas-ardhësve të tyre nuk duan t`ia thonë emrin. Po ashtu në Jabllhanicë kishte serbë nga rrethina e Kamenicës të cilët kishin shkuar, siç thuhej për t`i luftuar ballistët, të cilëve u printe kryedra-zhisti Periq Gigorije18 nga Strezoci, i cili perso-nalisht e ka njohur Ajet Kosovicën të cilin e ka pasur shumë afër me shtëpi, por edhe Bajramin të atin e Hajdarit që ka qenë komandant i vull-netarëve për komunën e Hajnocit si dhe vetë Hajdarin dhe shumë të tjerë. Në rrethin e Jablla -nicës në Gërbac kanë qenë strehuar dhe Hysen Ibrahim Zhuja dhe Lam Hajdari nga Zhuja, por shpejt janë zbuluar, megjithatë disi kanë arritur të largohen, ndonëse Lami ishte plagosur. Hajdari është vrarë në fund të dhjetorit të vitit 1945 apo në fillim të janarit të vitit 1946 në rrethana të panjohura duke e kaluar lumin e Kapitit. Pasi që familja merr lajmin për vrasjen e Hajdarit, ishte frikë e madhe, por edhe rrezik për të shkuar në Kapit për ta marrë kufomën. Selim Daut Kurti-Krasniqi vendos që të shkojë vetëm. Fazija e ëma e Hajdarit i lutet që ta mirr te edhe atë. Selimi i thotë se do ta mirrte, por me kusht që të mos çante. Në momentin kur duan të nisen Fazli Krasniqi i thotë Selimit se nuk të lë vetëm dhe nisen që të tretë në atë acar dhe borë të madhe mëse 5 orë larg deri në Kapit. Kur arrijnë në Sfircë Medvegjës ndalen te shtëpia e Salih Malushanit që ishte babai i gruas së Muharremit të vëllait të Hajdarit. Sali-hu një burrë trim menjëherë i ngjet qetë e vet në saj dhe niset sëbashku me ta për në Kapit. Kufomën pas gjashtë ditëve që ishte vrarë e gjëjnë të mbuluar fare me pak dhe sa për të mos e ngrën bishat e malit. Pasi kufomën e nxjerrin nga dheu e ngarkojnë saj dhe nisen drejt Tugjecit. Deri te Korolli i Bunarit në Sfir-cë i përcjell edhe Salihu, kurse prej aty deri në Tugjec vazhdojnë rrugën vetëm Selimi, Fazliu e Fazilja-nënë burrreshë, e cila e kishte mbajtur besën e dhënë dhe s`e kishte lëshuar asnjë pikë loti. Kufoma e Hajdarit nuk është varrosur në varrezat Kurtajve, por në varrezat Kosumajve edhe atë natën për të mos u rënë në sy organe-ve të pushtetit. Hajdari përveç bashkëshortes Sherës ka lënë edhe tri vajza jetime; Shefketen 4 vjeçare, Razën 2 vjeçare dhe Nazlien vetëm 6 muajsh. Shefketja është martuar në Krilevë për Mehedin Ahmetin ku edhe jeton, Raza është e martuar në Miradi të Poshtme për Sabit Reçi-cën ku tash jeton, kurse Nazlia është e martuar në Prishtinë për Skënder Ajetin nga Tupalla. Asgjë nuk ka qenë e rastit, por çdo gjë ka qenë e planifikuar dhe e orkestruar nga rexhimi fashizoid i Beogradit që nga Naçrtanija e Ilija Garashaninit më 1844. Sikurse më 1912 dhe më 1945 edhe në qershorin e vitit 1999 serbët e rrethinës së Kamenicës që kanë bërë krime ndaj shqiptarëve me gjithë arsenalin e armëve janë tërhequr rrugës Rahovicë-Gregjenik dhe Zajqec, ndërsa përmes maleve të Vrapcës kanë kaluar në territorin e Medvegjës për t`u vendo-sur afër shtëpive të shqiptarëve në fshatrat e Medvegjës që të krijojnë panik për t`u shpër-ngulur, gjë që edhe ka ndodhur, kur para vitit 1999 kanë jetua rreth 6 mijë shqiptarë, kurse në vitin shkollor 1996/97 shqiptarë ishim 43,12% të nxënësve19. == Shih dhe këtë == === Personalitete === *[[Behlul Klaiqi]] *[[Arif Ajet Kosumi]] == Burimet == {{reflist}} == Referimet == Literarura: 1.Fazli Hajrizi: Mbrojtja e trojeve shqiptare nga shovinistët fqinj, 2.Dr.Milazim Krasniqi: Lufta e armatosur shqiptare për Kosovën ka filluar në vitin 1912 3.Bogumil Hrabak: Orijentacija kosovskih i debarskih albanaca u prvim mesecima 1912 godine 4.Bislim.B. Pireva: Dhuna njëqindvjeçare serbe I (Tygjec,Sfircë, Zajçec dhe Gmicë), Prishtinë 2010 5. Xhemush Biçku:”Xhamitë e Dardanës” 6. Sheradin Berisha: Kosova midis çlirimit nga Turqia dhe pushtimit nga Serbia, janar-nëntor 1912, 7.Branisllav Millosavleviq:”Prvi na Kosovu” Beograd 1930 8. Prvi Balkanski rat-Fejton në gazetën Veçernje novosti, tetor 2012 9. Deklaratë e Shaban Mahmut Rama (1926) dhënë autorit 10. Deklaratë e Halil Salih Kosumit (1933) dhënë autorit 11.Ukshin Zajmi: Në mbrojtjen e Kosovës u vranë më tepër se 25 mijë shqiptarë, Zëri, 13.XII.2008 faqe 31. LITERATURA DHE BURIME TË TJERA *Kjo lagje që moti, e edhe në ditët e sotme në popull njihet me emrin Lagja e Kurtajve, kurse banorët janë quajtur me mbiemrin Kurti. Me një vendim të KE të Kosovës të vitit 1947 banorët e kësaj lagje e kanë marrë mbiemrin Krasniqi. 1. Dragoljub Trajkoviq: Iz proslosti Leskovca i okoline, Knjiga 25, Leskovac 1977, f.170 2. Aleksa Bogosavljeviq: O Arnautima, Nish 1897, f. 85 3. Dr. Liman Rushiti: Rrethanat politiko-shoqë-rore në Kosovë 1912-1918, Rilindja, Prishtinë 1978, f. 16 4. Poaty, f. 19 5. Dr. Muhamet Pirraku: Mulla Idriz Gjilani dhe Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore, Prishtinë 1995, f. 51 6. Poaty f. 92 dhe 328 7. Radomir Trajkoviq-Rade: Strezovce sa okoli-nom, Vranje 2008, f.339 8. Poaty f. 73 9. Poaty f. 96 dhe 258 10. Mr. Bislim Pireva: Xhemë Osmani-Tupalla, Shoqata e miqësisë, Gjilan 2001, f. 36 11. Dr. Muhamet Pirraku, vepër e cituar, f. 76. Shih edhe mr. Bislim Pireva: Xhemë Osmani- Tupalla, Gjilan 2001, f. 29 12. Dr. Ali Hadri: Lëvizja Nacionalçlirimtare në Kosovë 1941-1945, Prishtinë 1971, f. 395 13. Dr. M. Pirraku, vepër e cituar, f. 109 14. Poaty f. 110 15. Poaty f. 225 16. Poaty f. 229 17. Mr. Bislim Pireva, vepër e cituar, f. 67 18. Radomir Trajkoviq-Rade, vepër e cituar, f. 201 19. Mr. Bislim Pireva; Shkolla shqipe në komu-nën e Medvegjës, Prishtinë 1997, f. 93 == Lidhje të jashtme == *[http://www.fallingrain.com/world/KV/10/Tudevce.html vendndodhja] [[Kategoria:Fshatra në Kosovë]] [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Dardanës]] {{Komuna e Dardanës}} {{KO-gjeo-cung}} pszucao6sv307c6sr0dw99m6xg14c4v 2995676 2995624 2026-06-10T11:43:39Z Ekrem Kosumi 188982 Përditësova artikullin për Tugjecin me informacione dhe fotografi të reja. 2995676 wikitext text/x-wiki == Fshati Tugjec == {{Infobox settlement | name = '''Tugjec''' | native_name = Tygjec | settlement_type = Fshat | image_flag = <!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --> | flag_link = <!-- p.sh: Flamuri i Prishtinës --> | image_seal = <!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --> | seal_link = <!-- p.sh: Stema e Prishtinës --> | seal_size = <!-- p.sh: 50px --> | image_skyline = Tugjec village, Kosovo.png | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni i Gjilanit|Gjilan]] |Komuna = [[Komuna e Dardanës|Dardanë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane = | population_total = | population_total_viti = 2011 |Dendësia = <!-- Të dhëna tjera--> | population_demonym = | established_date = |Krahina = [[Gollaku (Gallapi)|Gallap]] |Lartësia = 1020 | postal_code = |Prefiksi = |Aeroporti = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=42 | gjer_m=42 | gjer_s=56 | gjer_dr = N | gjat_g=21 | gjat_m=31 | gjat_s=57 | gjat_dr = E }} '''Tugjeci është një vendbanim në komunën e Dardanës (ish-Kamenicës), në pjesën lindore të Kosovës. Pas vitit 1999 fshati njihet edhe me emrin Tygjec. Tugjeci shtrihet në një zonë kodrinore-malore pranë kufirit me Serbinë, rreth 16 km në verilindje të qendrës komunale të Dardanës dhe rreth 50 km në lindje të Prishtinës. Fshati njihet për natyrën e tij, traditat e ruajtura ndër breza, aktivitetin bujqësor dhe blegtoral, si dhe për kontributin e banorëve të tij në arsim, kulturë dhe jetën shoqërore të rajonit. Tugjeci përbëhet nga disa lagje familjare, ndër të cilat njihen Kosumi, Krasniqi, Kurti, Ismaili, Pireva dhe Rogalitë (sot Buzuku). Historikisht, fshati ka qenë një qendër e rëndësishme e jetës shoqërore dhe arsimore për zonën përreth.''' == Xhamia e fshatit == [[Skeda:Xh._tuxhec.png|parapamje|Xhamia e fshatit Tugjec]] Xhamia e Tugjecit është objekti kryesor fetar islam në fshat dhe një nga institucionet më të rëndësishme të jetës fetare dhe shoqërore të banorëve. Sipas burimeve lokale, xhamia është ndërtuar në vitin 1906, ndërsa minarja e saj u ndërtua në vitin 1995 gjatë një renovimi të objektit. Ndërtimin e minares e realizoi Halil Salih Kosumi. Gjatë historisë së saj, xhamia ka shërbyer si qendër e edukimit fetar dhe e aktiviteteve të komunitetit lokal. Në të kanë shërbyer disa imamë, ndër ta Mulla Musimi, Mulla Ramë A. Kosumi, Mullah Kadri H. Kosumi dhe Mullah Hasan Bilall Krasniqi. Mullah Kadri H. Kosumi (1919–) shërbeu si imam nga viti 1944 deri në pensionimin e tij më 1 tetor 1978, ndërsa vazhdoi aktivitetin fetar edhe pas pensionimit. Mullah Hasan Bilall Krasniqi (lindur më 12 mars 1922 në Tugjec) shërbeu fillimisht në Xhaminë e Svircës nga viti 1964 deri më 1985, ndërsa më pas vazhdoi detyrën e imamit në Xhaminë e Tugjecit. Për më shumë se një shekull, xhamia ka luajtur një rol të rëndësishëm në ruajtjen e traditës islame, edukimit fetar dhe jetës shoqërore të banorëve të Tugjecit dhe zonës përreth. == Arsimi == [[Skeda:Shkolla_e_Tugjecit.jpg|parapamje|300x300px|Shkolla fillore "Nuhi Berisha" në Tugjec]] Shkolla fillore e Tugjecit u hape në nëntor të vitit 1947. Për dekada me radhë ajo ishte institucioni kryesor arsimor i fshatit dhe i vendbanimeve përreth. Mësuesi i parë i shkollës ishte Ukë Plakiqi nga Nekoci i Drenicës. Gjatë veprimtarisë së saj, në këtë shkollë punuan shumë arsimtarë dhe mësues që kontribuuan në edukimin e brezave të rinj. Fillimisht shkolla mbante emrin "7 Korriku", ndërsa më vonë u riemërua "Nuhi Berisha". Veprimtaria e saj arsimore përfundoi në vitin 2019. == Gjeografia == Tugjeci është larg qendrës komunale, në veri-lindje, 16&nbsp;km. Lagjet e Tugjecit janë: Kosumi, Kurti, Ismajli, Pireva dhe Rogalitë (tash Buzuku). == Demografia == Aktualisht ka 35 shtëpi me afro 140 banorë. Ka shkollën e plotë fillore "Nuhi Berisha" me rreth 120 nxënës, të Tugjecit, por edhe të fshatrave për rreth, ambulancën, xhaminë dhe dy shitore private. Është qendër e lokalitetit. Në vitin [[1950]] Tugjeci kishte 180 shtëpi, por për shkak të kushteve të vështria ekonomike banorët u shpëngulën në Dardanë, ish Kamenicë, në Gjilan, Prishinë dhe thuaja në të gjitha qendrat komunale të Kosovës, në Shkup e Kumanovë të Maqedonisë. Ka shumë banorë që jetojnë edhe në Turqi e Shqipëri. <!-- == Ekonomia == --> == Kultura == === Manifestime === *Deri në vitin 1960 në Tugjec janë tubuar banorët e rrethinës për të kremtuar Ditën e Shëngjergjit (6.maj) *Prej vitit 2001, të dielen e fundit të muajit Korrik mbahet "Takimi i vendlindjës" == Historia == [[Skeda:Tugjec_village,_Kosovo.png|parapamje|300x300px|Pamje e fshatit Tugjec.]] Tugjeci me emrin '''Togezeuzi''', përmendet në vitin 1436 në librin e borxhlinjve të tregtarit Mikel Llukari.<ref>Mihailo Dinic, Iz Dubrovackog Arhiva I, SAN, Zbornik za istoriju, jezik iknizevnost srpskog naroda, III odeljeneje, Knj.XVII, Beograd, 1957. nr.51, 83</ref> Si vendbanim me emrin Tugjefc është i regjistruar në defterin e Kazasë së [[Novobërdë]]s të vitit [[1498]] dhe kishte 12 kryefamiljarë, të veja dhe bashtina.<ref>Kadri Rexha, Regjistrimi i vendbanimeve dhe popullsisë së Kazasë së Novobërdës, sipas defterit kadastral nr.28</ref> Sipas defterit kadastral të Sanxhakut të Vushtrisë të vitit 1566-74, lokaliteti me emrin Turugjofc ishte i pabanuar.<ref>Dr. Jusuf Osmani: Vendbanimet e Kosovës, Dardana dhe Artana, Prishtinë,2004, faqe 182</ref>. Në Tugjec, gjatë viteve 1877/78 u vendosën familjet muhaxhire: Rafuna, Siarina, Cvirca, Krivaça, Shillova, Boroci, Klaiqi, Lipovica, Poroshtica,Llapashtica, Vrapca etj. Tugjeci, në vitin [[1912]] e [[1944]] ka qenë qendër për mbrojtjen e Kosovës. Tugjeci, fshat i Malësisë së Gallapit të Dardanës në Kosovë, pati fat që pas ndarjes së trojeve shqiptare nga Kongresi i Berlinit, të mbetët fshat në territorin shqiptar e të jetë në afërsi të kufirit me Serbinë dhe të jetë fqiu i parë i Sfircës, fshatit të ndarë përgjysmë. Pikërisht nga kjo, Tugjeci u bë edhe një vend strategjik, si për perandorinë otomane ashtu edhe për ate serbe, ndaj pushteti otoman duke ndier se do të tërhiqet nga disa vende të pushtuara, ajo disa vite para Kongresit të Berlinit ngriti në kodrinën më të lartë të Tugjeciti (1030 metra lartësi mbidetare), Kullën, një lloj objekti logjistik ku vendosëshin rojet e kufirit, municioni dhe ushqimet për ta, pastaj ishin edhe zyret e udhëheqjes së tyre. Kjo kullë u ngrit me gurët që u bartën nga fshati Boroc, pas 1878 në territor të Serbisë, e deri atëherë ishte vendbanim shqiptar i Gallapit. Banorët e Tugjecit, ndonëse në zonë kufitare, shfrytëzoheshin me të madhe nga perandoria otomane. Ata nuk kishin mundësi t’u iknin tatimeve të ndryshme, sepse çdo herë ishin në kontakt me nëpunësit otoman, ishin të sulmuar tinzisht nga forcat e mëshefta paramilitare serbe-çetnikët, që ishin formuar me qëllim që banorët në territorin shqiptar të perandorisë otomane në kufi me Serbinë ta shqetsonin. Në këto rrethana, në vitin 1858 apo 1859 lindi në Tugjec, Arifi, djali i Ajet Kosumit. Kjo datë është përcaktuar në bazë të fjalëve të nipit të tij Halil Salih Kosumi, tash me vendbanim në Ajvali të Prishtinës, i cili na tha se kur është vra në luftën e Kapisë në Sfircë, me 1912, gjyshi ka qenë 54 apo 55 vjeçar. Arifi, deri sa u rrit në moshën 18 vjeçare qëndroi në Tugjec. Aty merrej me punët e bagëtisë dhe punë tjera fushore, por edhe mësonte të hoxha i fshatit. Sipas rrëfimeve të bashkëmoshatëve të tij dallohej bukur shumë nga shokët e vet, sepse mësonte mirë predikimet e hoxhës, por edhe merrej me krijime të ndryshme nga druri. Më së shumti e mundonte rrugëtimi i gjatë deri në Medvegjë apo Gjilan për të blerë gjësende të nevojshme për nevoja shtëpiake, e atëherë më së shumti nevoitej “gazi” vajguri për ndriqim dhe kripa, por edhe ndonji shkrepsë për të ndezur zjarrin, edhepse për këtë punë, më shumë, përdorej “unuri” një lloj hekuri, i cili kur përplasej me gur-gac (strall) lëshonte xixa, xixë kjo që e ndezte eshkën dhe me te ndizej zjarri. Në vitin 1876 Arifin shkon ushtar në ushtrinë otomane. Në këtë ushtri ai qëndroi 9 vite. Gjatë qëndrimit në ushtrinë otomane ai udhëtoi në shumë vende, së pari në Bullgari, Edirne e pastaj në vendet e Lindjes së mesme deri në vendet arabe. Gjatë kësaj kohe ai u avancua bukur mirë në hierarkinë ushtarake, duke arritur deri në gradën e një udhëheqësi të artit ushtarak të rangut të mesëm. Pas kryerjes së ushtrisë, Arifi kthehet në vendlindje-Tugjec, në vitin 1885. Pas kthimit të tij nga shërbimi ushtarak, ai së pari angazhohet për të ngritur një objekt tregtar për nevojat e fshatit, por kuptohet edhe për të mirën e familjes së tij. Kështu ai ngriti një objekt afër familjes së tij të ngushtë. Objekti ishte dy katëshe, përkatësisht kishte katin përdhes, të cilin e bëri objekt tregtar dhe një depo ndërsa në kat kishte dhoma me një korridor të vogël. Këto dhoma shpesh herë përdorëshin edhe për fjetje të udhtarëve të ndryshëm që në këto anë i zente nata, andaj edhe fshatarët e kësaj ane filluan edhe ta quajnë Han, pra, një lloj vendfjetjeje, apo siç i themi sot, motel. Pasi e ndërtoi shitoren dhe Hanin, Arifi udhëtonte në Shkup, Tiranë, Shkodër e madje edhe në Selanik për të sjellur mall. Për shitjen e mallit angazhoi vëllaun e tij Salihun. Në këtë kohë Arifi martohet dhe kështu edhe krijon familjen e tij të ngushtë. Ai nga kjo martesë pati katër djem: Hysenin, Salihun, Mustafën dhe Kadriun. Gjatë kësaj kohe, Arifi heton se familja e tij, por edhe banorët e Tugjecit dhe të kësaj ane, më së vështiri e kanë me bluarjen e drithit, gjatë periudhës së dimrit kur ngriheshin lumenjt dhe gjatë verës kur shterreshin të njejtit nga thatësia e madhe. Andaj ai bluante në kokë se si të zgjidhte këtë problem. Në ndërkohë rrjedhat historike bënë që situata politike të ndryshon, andaj falë ndikimit të fuqive të mëdha që ishin në atë kohë, mundësuan që fuqia otomane të fillon dobësimin, por vihej në pyetje edhe situata në katër vilajetet ku kishte shqiptarë të bie në interesa të shteteve të tjera. Kështu, grekët përgatiteshin për një luftë kundër perandorisë otomane, andaj rrezikohej që vilajeti i Janinës të coptohej e të bëhet grek, andaj edhe ushtria otomane përgatitej për luftën e Thesalisë. Kjo luftë ndër shqiptarë njihej si lufta e Gjilitit, andaj edhe Arifi si epror rezervë që ishte u përgatit për pjesëmarrje në këtë luftë. Me mobilizimin e redifëve (rezervisteve) të kësaj ane, Arifi mori me vete edhe Salihun, vëllaun e tij dhe shumë banorë të kësaj ane. Me te shkuan edhe Hajrizi i Ramës i familjës së gjërë të tij nga Tugjeci, Hyseni i Shillovëve të Gmicës e shumë të tjerë. Me të arritur në front, Arifi merr rolin e një udhëheqësi të një reparti ushtarak, por edhe kupton se ushtria otomane duhet të tërhiqet nga lufta, por këtë nuk e lejon karakteri dhe dëshira për të mbajtur kompakt ende vilajetin e Janinës. Këtë edhe më tepër e entuziazmon pjesëmarrja e shqiptarëve të Vilajetit të Kosovës në krye me Isa Boletinin, andaj Arifi këtu edhe thyen disa rregulla ushtarake. Në momentin kur eprori ushtarak otoman jep urdhër për tërheqje, Arifi rrëmbën borazanin, nga ushtari i ngarkuar me te, dhe në vend të urdhërit për dorëheqje ai jep urdhër për sulm të furishëm. Sipas Kadriut të gjatë (Morina) nga Kopërnica, i cili kishte qenë ushtarë bri Kadriut, eprorët otoman u hidhëruar dhe vendosën që pas përfundimit të luftës Arifin ta pushkatojnë. Mirëpo, ky urdhër i tij bëri që lufta të fitohet dhe grekët të tërhiqen të mundur. Kjo luftë zgjati 30 ditë (5.4-5.5.1897), dhe mëqe u fitua, sulltan Abdylhamiti të gjithë ushtarët i dekoroi me medalje të argjendt, edhepse nën trusnin e fuqive të mëdha rezultatet e luftës nuk u gëzuan, sepse perandoria otomane u tërhoq nga kjo fitore. Mirëpo, fitorja e arritur, falë urdhërit të Arif Ajet Kosumit, ai nuk u pushkatua, por iu dha një e drejtë që të kontrolon të gjithë të vrarët në këtë luftë për të gjetur kufomën e vëllait të tij, Salihut. Edhepse Arifi dhe Kadriu nga Kopërnica kontrolluan 400 të vrarë, trupi i vëllait të tij nuk u gjet. Me të përfunduar lufta, rezervistët u kthyen nëpër shtëpia ndërsa Arifi nuk u kthye me ta. Ai nga këtu udhëtoi për Selanik e Stamboll, ku bleu paisjet për një mulli të kombinuar me erë dhe me fuqi tërheqëse. Ate me tren e solli deri në Bujanoc, ndërsa prej aty me qerre e barti deri në Tugjec. Edhepse solli këto paime, ai duke u ballafaquar me probleme të tjera jetësore nuk arriti që më të gjallë të tij t’a konstruktoi këtë mulli, si bazën e parë të industrisë ushqimore në këto anë. Aktiviteti në vazhdim i Arif Kosumit ishte në furnizimin e shitores së tij me artikuj që nuk gjendeshin këndej, madje edhe me material tekstili. Në kohën kur perandoria otomane përpelitej nga trusnit e ndryshme nga jashtë dhe koalicionet e brendshme, Arifi në kodrinën te Kulla, e naltësisë mbidetare 1030 metra, mbolli 6 fidane qershi. Pas rrënimit të kullës, me 1912, këto qershi kanë qenë pika orientimi për shumë veta që kanë patur qëllim fshatin Tugjec, sepse kjo kodrinë e zhveshur me grumbullin e qershive dallohej nga larg, madje edhe nga kodrinat përrreth Gjilanit. Tërheqja graduale e forcave otomane nga Kosova, e më këtë edhe nga fshatrat e Gallapit të Dardanës, zgjuan tek popullata ndjenja kombëtare të cilat tashmë mundën ato fetare. Andaj në këto anë filluan edhe aksione të ndryshme për të larguar pushtetarët otoman. Në këtë kohë edhe shteti fqinj Serbia filloi agjitacionet për të përfituar krerët shqiptar për interesa të veta. Ata bazoheshin në fjalët e shefit të gjeneralshtabit Austrohungarez Bek, i cili kishte konstatuar se: ”çelësi strategjik i Balkanit është Kosova e jo Stambolli, dhe kush siguron dominimin në këtë territor ai nga aspekti ushtarako-politik do të dominon në Ballkan”. Në këtë kotekst organizohen aksione të ndryshme, qëllimet e të cilave kanë opcione të ndryshme. Kështu autoritetet serbe vazhdimit dërgonin armë konsulates serbe në Shkup, të cilët armatosnin njësitë çetnike në Vilajetin e Kosovës, por ua ndanin edhe krerëve shqiptarë, ndërsa shqiptarët formonin njësi për të përzënë forcat otomane, por edhe për t’iu përballë sulmeve të njësive otomane. Kështu nëpër malet e Marecit shiheshin shpesh këto njësi, ndërsa në vet Gjilanin është shtënë me armë në patrollat e xhandarmërisë otomane. Me të kthyer nga Shkupi, të Brahimit të Zenamit kryeplak në Tugjec, i cili së bashku me shumë banor të tjerë të kësaj ane kishin qenë në radhet e vullnetarëve për çlirimit të selisë së Vilajetit të Kosovës në gusht të vitit 1912, banorët e kësaj ane mësuen për përgatijet serbe për të sulmuar territoret e tyre. Në Kullë të Tugjecit, municion nuk kishte fare, pos një pjese të ushqimit që kishte mbetur për telegrafistin dhe familjen e tij, ndërsa për kullën kujdesej vetëm Ismajli i Ramës. Banorët e kësaj ane filluan të përgatiten. Disa armë i kishin, por municioni ishte i paktë. Disa ditë para sulmit të serbëve në këtë anë, një çetnik serb i veshur në rroba të qytetarit të rendomt e i përcjellur nga një shqiptar i Sfircës së mbrenshme (që ishte në territorin serb) në Tugjec, por edhe në fshatrat tjara sjellë një proklamat të lëshuar nga komandanti i Armatës së tretë serbe Bozhidar Jankoviç. Proklamata ishte e shkruar ne alfabetin çirilik, por fjalët i kishte shqip të titulluar: "T Tona Fiseve n`Shqipni, or vllazni", në të cilën i ftonte shqiptarët që të mos i bëjnë rezistencë ushtrisë serbe, sepse ajo kishte ardhur si "mike e shqiptarëve" për "të përzënë ushtrinë turke nga Ballkani"! Në fund të proklamatës porositen shqiptarët, që nëse do të shtinin në ushtrinë serbe "pushk kemi me qit n qato, qi qetë në ne, elle na lasht Zoti, shkrum kemi me e bo qat shpi, e katundin, qi na kthen pushk n, e qato qi na pret vllaznisht, kemi me perqaf vllaznisht, sikur vllau vllaun, se po vim m nji dor: Bes’ n e Zotit, dretën e njerzin, e në qetrën po bajim arm e zjarm...". Me të kuptuar përmbajtjen e kësaj proklamate, Arif Ajet Kosumi, i tërbuar u shpreh: “Asnji ska me kapërcue kufirin deri sa të jem une gjallë, e përmbi trupin tim të vdekur mund të hyjnë”! Ai menjëherë angazhoi njerëz për të ftuar vullnetarë nga Tugjeci dhe fshatrat fqinj për të mbrojtur kufirin. Shqiptarëve të Sfircës, pjesës që graviton në anën serbe u qoi fjalë që të mos merrnin pjesë në armatën serbe, por gjithqysh t’i njoftojnë kur repartet t’i afrohen Kapisë. Në thirrjen e Arifit, në Tugjec u mblodhen mbi 70 burra të armatosur nga Tugjeci, Sfirca, Zajçeci, Gmica e fshatra të tjerë dhe aty të gjithë lidhen Besën se të gjallë nuk do të lejojnë kalimin e Serbëve ne territorin e tyre. Të gjithë këtyre burrave tallkinin, për së gjalli, ua këndoi mulla Misim Doda nga Sfirca, që ishte imam i xhamisë në Tugjec prej vitit 1906. Të gjithë këta burra u nisën drejt kufirit dhe qëndruan te Kapija. Kur u erdhi lajmi nga shqiptarët e Sfircës se ushtria serbe është nise nga Siarina për të dalë te kufiri, ata vranë dy ushtar serb që ishin në karaoll (vrojtore) në kufi dhe hynë dikund 700-800 metra thellë në territorin e Sfircës së mbrendshme (Serbi) dhe zunë pozicionet. Këtë e bënë me qëllim që t’a befasojnë ushtrinë serbe e t’u sjellin humbje më të mëdha, sepse e dinin që municion nuk kanë shumë. Me të paraqitur të ushtrisë serbe në një lendinë të rreshtuar në marshim, me urdhin e Arifit fillon qitja drejt tyre. Në ushtrinë serbe u krijua tollovi nga habia, sepse ata kishin menduar se duhet ende kohë e rrugë për të dalur në kufi. Por, edhe në radhet e tyre fillon zënia e pozicioneve, por pa komandë të duhur, andaj nga rreshti u nxorën rreth 260 veta. Pas kësaj tollovie Arifi komandon që të mos çitet pa e parë cakun mirë, andaj nga ana e mbrotjësve të kufirin bie intenziteti i qitjeve, ndërsa ushtria serbe fillon me çitje të rrebeshme. do tentim për ta kapërcuer lendinën nga pozitata serbe ndëshkohej me vrasje. Në ndërkohë me zhvillimin e luftimeve, ushtria serbe zgjëroi pozicionet dhe doli edhe në krah të mbrojtësve shqiptar dhe kështu një plumb nga anash e qëlloi edhe Arifin. Me vrasjen e Arifit, mbrojtësi tjerë, ata që nuk ishin vrarë apo ishin plagosur u tërhoqën. Mulla Rama i Sfircës, thonë më zorrë në duer shkoi deri te luadhet e Dodajve, ku vdiq, dhe në at vend edhe sot i gjendet varri. Arifin e kanë varrosur, nja 10 metra afër vendit ku është vrarë, antarët e familjes së Qazimit të Xhelës të Sfircës, të cilët kanë thënë se ai në pushkë e kishte pasë vetëm edhe një plumb. Thuhet se ai është i varrosur në një varr së bashku me mulla Misinin apo me Maliq Kurtin. Kjo luftë zgjati vetëm tri orë. Pasi u thye kufiri, forcat serbe dolën ne vendin e quajtur Novak, dhe prej aty me top gjuan Tugjecin dhe rrafshuan kullën. Popullsia iku nga këtu dhe arriti deri në Koretin, ku u dolën përpara forcat serbe, çetnikët e organizuar më heret në territorin e Vilajetit të Kosovës, dhe i ktheyn. Kur u kthyen nëpër shtëpi, ato nuk ishin shkatërruar, por ishin plaçkitur dhe çdo gjë e vlefshme ishte marrë. Forcat tjera për mbrojtjen e kufirit thonë se kanë qenë të pozicionuara prej Sfirces e deri në Shurqel afër Lisockës, forca me të cilat ka udhëheq Idriz Seferi. [HAJDAR BAJRAM KURTI-KRASNIQI] HAJDAR BAJRAM KURTI-KRASNIQI (1920-1945)* LUFTËTAR I SHQUAR I REZISTENCËS NË KOSOVËN LINDORE Nga Mr. Bislim B. Pireva Një nga lagjet e Tugjecit është edhe La-gja e Kurtajve-Krasniqi. Qysh nga tetori i vitit 1912 e deri në qershor të vitit 1999, gjatë 87 vi -teve të okupimit të Kosovës nga Serbia janë vrarë 80 banorë të Tugjecit dhe 100 të Sfircës, kurse nga Lagja e Kurtajve janë vrarë 18 ba-norë. Ndonëse Kongresi i Berlinit më 1878 i tu -miri kërkesat e Serbisë, kurse Sfirca qe ndarë përgjysmë , madje ishte hapur edhe vendkalimi, që edhe tash ekzistom mikrotoponimi Te Kapia e Sfircës. Çështja e kufirit në vijën nga Sfirca dhe deri në Tullar më 1885 është nxjerrë edhe në Kuvendin e Serbisë, nga shkaku kinse sipas deputetëve edhe përkundër angazhimeve dhe shpenzimeve që bënte shteti për raujtjën e kufi-rit nuk kishte arritur të pengojë asnjë plaçkitje dhe asnjë vrasje, nga sikurse që thuhej arnautët e egër1. Se atë kufi shqiptarët nuk e kanë njo-hur kurrë, e dëshmon edhe oficeri i lartë i xhan-darmërisë serbe Aleksa Bogosavleviq2, i cili 15 vite kishte shërbyer në vijën kufitare Merdar-Kapi e Sfircës. Ai ndër të tjera shkruan se më shumë serbë janë vrarë në kufi me shqiptarët pas lufte se sa gjatë luftës serbo-turke të viteve 1876-78. Në shtator të vitit 1912 Serbia fashiste e sulmoi Kosovën. Shqiptarët tubohen për ta mbrojtur kufirin që nga Hogoshi e Tugjeci. Në Sfircë te Çuka e Novakut e deri te Tepja e Sfir-cës ishin tubuar më shumë mbi njëmijë luftë-tarë3. Sipas dr. Liman Rushitit Brigada e Mora-vës ishte pozicionuar në kodrat e Tupallës, kurse Merçezi i Tugjecit ishte sulmuar me top nga Llogori i Markut në Siarinë4, mirëpo sipas disa të të dhënave Mërçezi është sulmuar nga Karolli i Keq që ndodhet mu pranë kufirit në Lagjën Majmulloci të Starabajës, e banuar me kolonistë të ardhuar nga Qaplina, pas dëbimit të shqiptarëve më 1878. Merçezin e kishte godi -tur xhylja e tretë. Në xhaminë e Tugjecit ki-shim lidhur besën 70 burra dhe nisen drejt Ka-pisë së Sfircës, të cilëve u kanë prirë imami i xhamisë së Tugjecit mulla Misin Doda, Arif Ajet Kosumi, Maliq Mustafë Kurti, Ahmet Se-lim Kurti i cili ka qenë gjyshi i Hajdar Bajram Kurtit. Në mbrojtje të kufirit nga Tugjeci janë vrarë 25 luftëtarë, kurse 30 nga Sfirca luftëtarë. Nga lagja e Kurtajve janë vrarë: Maliq Mustafë Kurti, Bafti Brahim Kurti, Hasan Brahim Kurti, Alush Aziz Kurti, Miftar Brahim Kurti dhe Bra-him Pajazit Kurti. Më 1913 janë vrarë Deli Zy-mer Kurti dhe Demir Musa Kurti, më 1915 është zhdukur Rexhep Kurti, më 1937 Musë Kadri Kurti, më 1944 Asllan Izlam Kurti dhe Rahim Qazim Siarina, që ishte nga familja mu-haxhere e vendosur në Lagjën e Kurtajve më 1878. Poashtu më 1945 është vrarë Fejzë Bra-him Kurti, më 1945 Hajdar Bajram Kurti, më 1947 Imer Aziz Kurti. Në qershor të vitit 1962 nga Lubjana ku ishte në shërbimin ushtarak është kthyer kufoma Haki Bajram Berishës, poashtu i një familje muhaxhere e vendosur në këtë lagje qysh më 1878. Më 21.4.1999 është masakruar dhe djegur në shtëpi të vet me gjithë bashkëshortin në Zllatar të Prishtinës Shehide Sherif Kurti-Krasniqi, kurse për Hysen Adem Krasniqin, i cili ka qenë punëtor krahu në Beo-grad nga marsi i viti 1999 nuk dihet gjë. VEPRIMTARIA E HAJDAR AHMET KURTIT ME SHOKË Në pranverë të vitit 1942 në Bashkinë e Hajnocit, vullnetarët dhe krerët e rezistencës i organizojnë pritje nënprefektit të Gjilanit Rifat Berishës. Nga ballkoni i ndërtesës së Bashkisë kishte mbajtur fjalim mulla Idriz Hajrullahu- Gjilani. Në atë tubim kanë marrë pjesë Ahmeti me të birin Hajdarin, vëllazërit Ramë e Bajram Demaj dhe Malë Jakup Berisha nga Sfirca, kur-se nga Gmica Hysen Tahir Klaiqi, Hazir e Sa- lih Matoshi dhe Zukë e Osman Balë Leci. Më 2 gushti 1943 mbahet Kuvendi e Nën -prefekturës së Gjilanit. Pas fjalimit që kishte mbajtur, mulla Idrizi niset në drejtim të Golla-kut5. Në atë tubim ishte edhe Hajdari me të atin Bajramin. Ditën e tërheqjes së ushtrisë italiane nga Gjilani më 8 shtator 1943 mulla Idriz Hajru -llahu ndodhej në pozicionet e Tugjecit. Aty kah fundi i shtatorit Nënprefektura e Gjilanit e formon Shtabin e Mbrojtjes Kombëtare të Koso -vës Lindore, komandant i të cilit ishte emruar mulla Idriz Hajrullahu. Gjithashtu emrohen dhe komandantët e njësive vullnetare kufitare. Në Bashkinë e Strezocit komandantë të vullnetarë-ve emrohen Nazmi Sejdi Budriga dhe Mehmet Krileva. Strezoci i përkiste sektorit ushtarak të Prishtinës dhe përfshinte territorin nga Tullari deri në Novak të Tugjecit. Në Bashkinë e Haj-nocit komandantë të vullnetarëve emrohen Baj-ram Ahmet Kurti dhe Sylë Zarbica6, që për-fshinte vijën kufitare nga Novaku i Tugjecit e deri te Shahiqi. Ndonëse Bajrami i ati i Hajda-rit ishte komandant i vulnetarëve nga Novaku deri në Shahiq, Hajdari me grupin e tij ka ma-rrë pjesë në çdo akcion luftarak që është zhvi-lluar që nga Tullari dhe deri në Kikë. Sidomos ishte i pandashëm me kushërinjët Fejzën, Sheri fin dhe Asllanin, me Qazim Rahim Siarinën, si dhe me Ajet Bunjakun-Kosovicën, i cili ishte trim i madh dhe dhëndër i lagjës së Krasniqve, me të cilët mirrte në akcione jo vetëm përreth kufirit, por kudo që paraqiteshin bandat çetnike. Që nga prilli i vitit 1941 gjatë gjithë luftës nuk e ka lëshuar armën nga krahu deri në vdekje. Hajdari bashkë Zymer Bekë Dodën, Mehmet Hetem Dodën, Tahir Hetem Dodën dhe Tahir Mustafë Dodën nga Sfirca, të cilët i kishin shtë -pitë mu buzë kufirit si dhe me Shahin Limanin me të bijtë Limanin-Manushin e Shabanin nga Zajqeci, që poashtu shtëpinë e kishin mu pranë kufirit vazhdimishit ishin në vijën kufitare nga Tullari e deri në Shahiq. Ata shpesh kanë marrë akcione deri edhe në Petrilë të Medvegjës. Para se Serbia më 1912 ta sulmojë Kosovën7 serbë nga rrethi i Kamenicës përmes Rahovicës, Gre-gjenikut dhe Zajqecit kishin kaluar në territorin e Jabllanicës. Pas kapitullimit të ish Mbretërisë së Jugosllavisë, serbomalazezët dhe sidomos kolonistët për shkak të krimeve që kishin bërë ndaj shqiptarëve, po përmes rrugës Rahovicë-Gregjenik-Zajqec kishin ikur dhe ishin vendo-sur përreth kufirit të Kosovës në rrethin e Med-vegjës8, prej nga edhe bënin plane ta sulmuar Kosovën. Ata në grupe të vogla kalonin në te-rritorin e Kosovës. Një nga ata që ua dinte shti-gjet kah kalojnë dhe që ua zinin pritën dhe i vrisnin para se të hynin në Kosovë ishin Halil Sylejmani e Shaban Shahini nga Zajqeci dhe Hajdar Kurti-Krasniqi, të cilët njëharë debili i Bolecit me emrin Radomir Trajkoviq-Rade9 në librin e tij i quan kriminelë dhe dhunuesit më të mëdhënjë të serbëve në atë pjesë të Gollakut. Në Luftën e Kikës më 28.6.1944 Hajdari kishte marrë pjesë bashkë me grupin e vet. Dul Januz Ismajli, tregonte se si luftëtarët shqiptarë kanë bërë kërdi mbi bandat çetnike. Atë ditë Duli kishte marrë një plagë të vogël10, por që kishte arritur të tërhiqet në saje të shkathtësisë së Hajdarit dhe të Faik Talirit. Pas një muaj më 26.7.1947 Hajdari ka marrë pjesë në Luftën e Velegllavës bashkë me kushërinjët Fejzën, She -rifin dhe Asllanin, Bejtë A. Pirevën, vëllazërit Ahmet e Asllan Ramiz Pireva, Ajet Kosovicën, Fetah Bajram Kosumin, Dul Januz Ismajin dhe Hysen Tahir Klaiqin. Është vrarë Fetah Bajram Kosumi, ndërsa është plagosur Ahmet Ramiz Pireva, i cili ka vdekur më 29.7.1944 në spitain e Prishtinës12. Më 24 shtator 1944 në Tullar të Jabllani-cës së Medvegjës formohet Brigada e V-të, si thuhej, prej refugjatëve dhe vullnetarëve të rre-thit të Kopaonikut dhe të Jabllanicës11. Ata nuk ishin refugjatë, por kryeshit kolonistë që kishin bërë krime dhe kishin ikur nga Kosova. Atyre u bashkohen edhe regjimenti i 31 dhe 32 i Ush-trisë së rregullt bullgare13. Me qëllim depërtimi drejt Prishtinës e nisin sulmin në vijën kufitare Hajkobillë-Dabishec-Prapashticë. Sherif Fetiu- Hasku nga Kremenata pjesëmarrës i asaj lufte tregonte se 6 javë kishte qenë në njësitin vull-netar në vijën kufitare dhe se çdo ditë ka pasur të shtëna të armëve nga të dy anët, por tri ditë e tri net pushka nuk është ndalur kurrë. Gjatë asaj kohe tregonte se sa herë që kemi shkuar drejt Zajqecit e Novakut rreth kufirit nuk kemi mbetur pa e takuar Limanin-Manushin e Sha-hinit, Zymerin e Bekës nga Sfirca Hajdarin e Bajramit nga Tugjeci dhe mikun e tij Ali Govo-rin nga Prapashtica, të cilët shpesh i kemi parë duke dalë prej maleve të Vrapcës, prandaj ne edhe dyshonim mos ishin bashkëpunëtorë të serbëve, deri sa Faik Taliri që ishte zëvendës-komandant i xhandarmërisë në Strezoc na pati treguar se kush ishin dhe se Hajdari ishte i biri i komandantit të vullnetarëve Bajram Ahmet Kur -tit dhe se bashkëshortja e tij Shera ishte e bija e Selim Govorit nga Prapashtica dhe mbesë e Faik Talirit, kurse Govorët kanë qenë familje në zë që nga viti 1912. Lufta më e madhe është bërë te Prroni i Fellë në Mutivodë. Prej atyre që kishte njohur Sherifi tregonte se janë vrarë: Hajriz Sejdi Buca nga Strezoci, Hajrullah Tupalla nga Leshtari, Rrustem Hysen Saliqi nga Zajqeci dhe Rexhep Kosumi nga Tugjeci, Adem Simolli e Xhymshit Hasan Rafuna nga Mareci, kurse është plagosur Zejnë Ibrahim Vrapca nga Meshina. Sipas gaze -tës Lidhja e Prizrenit e datës 29.10.1944 lufta ka vazhduar tri ditë dhe tri net, kurse janë vrarë 660 serbë e bullgarë dhe po aq ka pasur të pla-gosur, kurse nga pala shqiptare ka pasur 30 të vrarë dhe disa të plagosur14. Ditën e sulmit të Gjilanit më 23.12.1944 grupi i Tugjecit ka qenë në njësitin e koman-dantit Sylë Zarbica, kurse komandanti Bajram Ahmet Kurti nuk ka qenë ngase ishte i sëmurë, por e ka zëvendësuar i biri Hajdari dhe kanë sul -muar nga drejtimi i Koretishtës, kurse kur bie terri kthehen në Lagjën e muhaxherëve të Kosa -çës. Të nesërmen mulla Idrizi merr vendim që përsëri të kthehen në viset e Gollakut dhe të Ha -shanisë me qëllim të riorganizimit të rezisten-cës në grupe të vogla guerile, kështuqë heret në mengjez nisen në drejtim të Mozgovës dhe kah mesdita arrijnë në Kamenicë, ku takohen me disa anëtarë të Shtabit Drejtues të Rezisten-cës dhe pas një konsultimi të shkurtër mirren vesh që mbledhjen ta vazhdojnë më 26 dhjetor në Shahiq në odën e Hasan Huruglicës. Prej aty nisen në drejtim të Hajnocit dhe kur arrijnë mu te shkolla e Hajnocit ndahen në dy grupe. Një grup i prirë nga Muharrem Salih Fejza e merr shpatit përpjet drejt Jallaçës dhe Kostadincës, kurse grupi tjetër prej 15 vetëve në përcjellje të mulla Idrizit, pak më andej kthejnë lumit të Me -shinës në drejtim të Tugjecit dhe kur arrijnë në Jallaçë në vendin e quajtur Te Kodra e Vo-gël15 mu aty ku këput rruga për në Gmicë drejt Gjyrishecit dhe Shahiqit grupi i mulla Idrizit sulmohet nga nga Brigada e XVII-të serbe me ç`rast është plagosur edhe vetë mulla Idrizi në këmbën e djathtë. Me të dëgjuar krismat e ar-mëve grupi i Muharren Fejzës i kishte sulmuar nga prapa, kështuqë Brigada e XVII-të serbe ishte detyruar të zbrapsej, ndryshe i tërë grupi i mulla Idrizit do të ishte asgjësuar. Sherif Avdu-llah Kurti, Dul Januz Ismajli dhe Sejdi Bajram Kosumi, tregonin se Salih Sinan Korça, Rexhë Salih Leci-Shillova, Bejtë Ali Pireva, Liman Shahin Limani, Fejzë Ibrahim Kurti dhe Hajdar Bajram Kurti luftonin si drangonj. Liman Ymer Isufi nga Gjyrysheci tregonte se trim më të sha-shtrisur në luftë se Hajdar Bajram Kurtin kurrë syri nuk ma ka parë dhe nëse dikush shkruan për ndonjë trim duhet të shkruajë për Hajdarin. Pas zbrapjes së Brigadës së XVII serbe, kur bie terri i parë mulla Idrizi kishte informata se pas tyre ishin nisur forca të mëdha serbe, kështuqë i fton luftetarët dhe ju thotë se më nuk mund të veprojmë në front të hapur, por që të ndaheshin në grupe nga dy-tre vetë, të kthehen në shtëpi dhe të infiltrohen në njësite partizane, në push-tetin lokal e kudo tjetër për ta vazhduar rezisten -cën. Po në të njëjtën mënyrë kishte vepruar edhe Muharrem Salih Fejza. Pas asaj porosie mulla Idrizi me përcje-llësit e vet niset për në Shahiq, ku ishte caktuar të mbahej mbledhja, që ishte edhe mbledhja e fundit e Shtabit Drejtues të Rezistencës. Mble-dhja është mbajtur në natën në mes 26 dhe 27 dhjetorit 1944 në odën e Hasan Huruglicës në Shahiq. Në mbledhje ishin shumica anëtarëve të shtabit, si: Sylë Zarbica, Ajet Rainca, Hoxhë Lypovica, Ajet Kosovica, Lam Breznica, Muha -rrem Fejza16. Nga vija kufitare e Novakut kanë marrë pjesë; komandanti i vullnetarëve Bajram Ahmet Kurti me të birin Hajdarin, kushërinjët Fejzë e Sherif Kurti, Sejdi B. Kosumi, Bejtë A. Pireva, Ajet Kosovica, vëllazërit Shaban dhe Liman Shahini nga Zajqeci. Nga Sfirca kanë qe -në vëllazërit Ramë e Bajram Halil Demaj dhe Zymer e Tahir M. Doda. Nga Gmica kanë qenë Hysen T. Klaiqi, Kadri S. Matoshi dhe Brahim H. Leci, Zukë dhe Osman Leci, nga Jallaça-Meshina Lah Siarina. Në atë mbjedhje u ven-dos që të kalohet në ilegalitet, kurse drejtues i Lëvizjes së Rezistencës në Kosovën Lindore të emrohet mulla Idriz Hajrullahu. Në ditën e sulmit të Gjilanit nga Tugjeci janë vrarë: Januz Bajram Musliu, Ramë Salih Kosumi, Mustafë Adem Musliu, Hasan Jashar Kosumi, Asllan Izlam Kurti dhe Ruhan Qazim Siarina. Nga nga Gmica janë vrarë Salih B. Ma -toshi, Tul Beh Rukoci si dhe Hasan H. Leci-Shillova, kurse nga Sfirca janë vrarë Alush-Losh B. Doda dhe Tahir H. Doda. HAJDAR KURTI-KRASNIQI NË ILEGALITET Me të përfunduar të mbledhjes shpërn-dahen. Vetë mulla Idrizi fillimisht strehohet në Tugjec në familjen Januz Hajdar Ismajlit ku qendron deri në prill të vitit 1945 kur shkon në shtëpinë e Sylë Selim Sadikut në Gjyrishec. Edhe të tjerët strehohen kush ku mundej, por në fillimisht kryesisht ishin në lëvizje. Bajram Ahmet Kurti nuk e dimë se çfarë lidhjesh kish-te, por që një kohë të gjatë ishte strehuar në Shkup. Me vete kishte dashur ta mirrte edhe të birin Hajdarin, por nuk kishte pranuar të largo-hej. Bajrami kohë pas kohe ilegalisht kthehej në shtëpi, por nuk kishte mundur që ta bindte Hajdarin për t`u larguar nga Tugjeci. STREHIMORJA E HAJDARIT TE LUGU I LEPRAVE Hajdari kishte ndërtuar një strehimore në një shpat përballë shtëpisë në vendin e quajtur Lugu i Leprave. Për atë strehimore e kanë ditur vetëm ëma Fazilja dhe kushëriri Selim Daut Kurti, të cilët ia sillnin ushqimin dhe që ishin të vetmit në të cilët kishte besim. Hajdari natën kohë pas kohe kthehej në shtëpi. Shtëpia e tij nga e ashtuquajtura Mbrojtje popullore (Naro-dna odbrana) është rrethuar dhe bastisur shumë herë edhe atë zakonisht para mengjezit dhe sa herë që është rrethuar e ëma Fazilja dhe bashk -shortja Shera janë maltretuar për të treguar ku ndodhej Hajdari. Dhomën e fjetjes Hajdari e ki-shte në katin përdhesë. Në dhomë hynte për dritare, kurse për t`i mshehur gjurmët në vend të shkallës e përdorte një zgjedhë të qeve. Në marrëveshje me Hajdarin, Selim Daut Krasniqi në bazë të asaj zgjedhe e dinte se kur Hajdari ndodhej në shtëpi. Kur shkonte dhe e shihte zgjedhën mbështetur për muri te dritarja e kup-tonte se Hajdari ishte në shtëpi. Selimi ishte shërbëtor në komunën të sapoformuar të Ty-gjecit në pranverë të vitit 1945, në kuadër të së cilës hynin Gmica, Sfirca dhe Zajqeci, prandaj edhe ishte në rrjedhen e ngjarjeve, për të cilat e informonte Hajdarin. Shkak kryesor i largimit të Hajdarit nga Tugjeci ishte maltretimi që ju bëhej të emës Faziles dhe bashkëshortes së tij Sherës, kurse shtëpia e tij ndodhej jo më larg se 300 m. ku ishin instaluar organet e pushtetit në Tugjec që ishte bërë komunë. Si gjithmonë edhe atëherë kishte argat ``të dreqit`` dhe shpirtshitur të cilët për grada boshe dhe për interesin personal vep-ronin kundër njerëzve të rezisencës. Serbët e dinin fare mirë se në ato treva ishin strehuar njerëz të rezistencës, por në një anë ua kishin frigën dhe në anën tjetër synonin që duke e forcuar pushtetin t`ua ngushtojnë rre-thin e veprimit, kurse rrethi i informatorëve ish-te gjithnjë e më i madh. Pa dashur t`i zmadhoj gjërat dhe për lavd17, por ka qenë mëse e vër-tetë se mbrenda një territori që mund të arrihej këmbë për një orë janë strehuar dhe kanë vep-ruar disa grupe të rezistencës. Shyt Mareci ka qenë strehuar në Meshinë te Rexhë Sinan Vrap -ca, por dhe te Imer Aziz Kurti. Rexha dhe Ime-ri i kishin shtëpitë në dy bregore përballë njëra tjetrës që në vijë ajrore nuk ishin më larg se 2&nbsp;km. As 10 minutë larg nga shtëpia e Imerit dhe përballë të shtëpisë së Rexhës ishte shtëpia e Adem Osman Krasniqit, nën shtëpinë e të cilit ishte një strehimore ku kohë pas kohe strehohej Shyti, por edhe Ajet Kosovica, i cili ishte dhën-dër i Krasniqve. Shyti është strehuar edhe te Sa -lih Isuf Pireva, gruan e të cilit i kishte kushë-rirë, sikurse edhe gruan e Imerit. Përballë të shtëpisë së Rexhës as 2&nbsp;km. larg në vijë ajrore në Kremenatë ishte strehimorja e grupit të Faik Talirit ish zëvendëskomandant i xhandarmërie në Strezoc. Shtëpia e Hajdarit dhe Fejzë Kurtit -Krasniqit nuk ishin më larg se 10-15 minutë nga shtëpia e Imer Aziz Kurtit. Prej aty mu bu-zë kufirit as 4&nbsp;km larg ishin shtëpitë e grupit të Zymer e Tahir M. Dodës nga Sfirca dhe të Sha-hin Limanit me të bijtë Limanin-Manushin dhe Shabanin. Bejtë Pireva me të birin Ramadanin, të nipin Maharremin, kushërinjët Shefki B. Pi-revën, Qazim A. Pirevën, Islam Rr. Pirevën e Vesel Borocin-Buzokun, ishin pothuaj në lar-gësi të njëjtë me të gjitha grupet. Të gjithë këta luftëtarë janë vrarë, kush më heret, e kush më vonë. Ka shpëtuar Muharrem Ramë Pireva, i cili më vonë ka qenë në burgun e Mitrovicës dhe Shaban Shahin Limani që ishte në mal. Pas akcionit që kishin ndërmarrë përreth kufirit serbomalazezët mu ditën e Pashkve ser-be më 7.1.1945 në brezin kufitar te Novaku dhe sidomos për shkak të torturave që i bëheshin të ëmës Faziles dhe bashkëshores Sherës, Hajdar Bajram Kurti-Kasniqi vendos të largohet nga Tugjeci dhe të strehohej diku tjetër. Atë akcion e kanë udhëhequr Vojisllav e Radomir Kuliqi dhe Radomir Joiqi nga Vrapca dhe Vuka e Leka nga Boroci. Janë vrarë: Islam Rrustem Pireva dhe Muharrem Kadri Lipovica nga Tugjeci, Mehmet Hetem Doda, Salih Aziz Doda, Azllan Rushit Doda dhe Sinan Lim Doda nga Sfirca. Nga Zajqeci janë vrarë Qamile Saliqi (kufoma është gjetur duke e thithur i biri Hyseni për së vdekuri), Hajrë A. Hyseni, Shahin Limani dhe Ruhan Boroci. Është plagosur i biri i Shahinit Limani-Manushi, i cili ka arritur të ikë, mirëpo është vrarë pas një viti. Janë kapur të gjallë Baj -ram Ruhan Boroci dhe Veli S. Veliu, të cilët janë zhdukur pa gjurmë. Mulla Ramizi nga Haj -kobilla që poashtu ishte kindapuar më vonë ka treguar se deri në Leskoc kishte arritur bashkë me ta, por më nuk i kishte parë. Të gjithë ata të vrarët shtëpitë i kishin përreth kufirit. Ademi i biri i Islam Pirevës të vrarë, si fëmij 9 vjeçar kishte qenë strehuar pas një stogu të sanës dhe tregonte se me sy të vet e kishte parë Vojisllav Kuliqin duke e urinuar në gojë Muharren Kadri Lipovicën e vrarë. Dy javë më parë dhe vetëm një ditë pas sulmit të Gjilanit, më 24.12.1944 mu natën e Bajramit të Vogël në Sfircë të Med -vegjës janë kindapuar 33 shqiptarë, i kanë dër-guar në Leskoc dhe kurr më nuk është ditur gjë për fatin e tyre. Thuhet se janë pushkatuar në fshatin Sllamnik afër Lebanës. Është në tradi-tën serbe që krimet t`i bëjnë kur i kanë krem-tat e tyre, por edhe kur shqiptarët kanë kremtat për t`ua bëjmë me gjak. Ashtu kanë vepruar në shumë vendbanime shqiptare edhe në Ditën e Bajramit më 28 mars 1999. Hajdari ishte nip i një familje që nga Byç -meti i Medvegjës ishte vendosur në Ponesh të Gjilanit më 1878. Kurthën për t`u strehuar në terrenin e Medevegjës, se kinse atje nuk do të hetohej ia kishte bërë një sahanlëpirës i lagjës së tij dhe se kush ishte ai Fazilja e ëma e Hajda -rit e ka ditur fare mirë dhe i ka treguar Sherës dhe të bijave të Hajdarit, por që për hirë të pas-ardhësve të tyre nuk duan t`ia thonë emrin. Po ashtu në Jabllhanicë kishte serbë nga rrethina e Kamenicës të cilët kishin shkuar, siç thuhej për t`i luftuar ballistët, të cilëve u printe kryedra-zhisti Periq Gigorije18 nga Strezoci, i cili perso-nalisht e ka njohur Ajet Kosovicën të cilin e ka pasur shumë afër me shtëpi, por edhe Bajramin të atin e Hajdarit që ka qenë komandant i vull-netarëve për komunën e Hajnocit si dhe vetë Hajdarin dhe shumë të tjerë. Në rrethin e Jablla -nicës në Gërbac kanë qenë strehuar dhe Hysen Ibrahim Zhuja dhe Lam Hajdari nga Zhuja, por shpejt janë zbuluar, megjithatë disi kanë arritur të largohen, ndonëse Lami ishte plagosur. Hajdari është vrarë në fund të dhjetorit të vitit 1945 apo në fillim të janarit të vitit 1946 në rrethana të panjohura duke e kaluar lumin e Kapitit. Pasi që familja merr lajmin për vrasjen e Hajdarit, ishte frikë e madhe, por edhe rrezik për të shkuar në Kapit për ta marrë kufomën. Selim Daut Kurti-Krasniqi vendos që të shkojë vetëm. Fazija e ëma e Hajdarit i lutet që ta mirr te edhe atë. Selimi i thotë se do ta mirrte, por me kusht që të mos çante. Në momentin kur duan të nisen Fazli Krasniqi i thotë Selimit se nuk të lë vetëm dhe nisen që të tretë në atë acar dhe borë të madhe mëse 5 orë larg deri në Kapit. Kur arrijnë në Sfircë Medvegjës ndalen te shtëpia e Salih Malushanit që ishte babai i gruas së Muharremit të vëllait të Hajdarit. Sali-hu një burrë trim menjëherë i ngjet qetë e vet në saj dhe niset sëbashku me ta për në Kapit. Kufomën pas gjashtë ditëve që ishte vrarë e gjëjnë të mbuluar fare me pak dhe sa për të mos e ngrën bishat e malit. Pasi kufomën e nxjerrin nga dheu e ngarkojnë saj dhe nisen drejt Tugjecit. Deri te Korolli i Bunarit në Sfir-cë i përcjell edhe Salihu, kurse prej aty deri në Tugjec vazhdojnë rrugën vetëm Selimi, Fazliu e Fazilja-nënë burrreshë, e cila e kishte mbajtur besën e dhënë dhe s`e kishte lëshuar asnjë pikë loti. Kufoma e Hajdarit nuk është varrosur në varrezat Kurtajve, por në varrezat Kosumajve edhe atë natën për të mos u rënë në sy organe-ve të pushtetit. Hajdari përveç bashkëshortes Sherës ka lënë edhe tri vajza jetime; Shefketen 4 vjeçare, Razën 2 vjeçare dhe Nazlien vetëm 6 muajsh. Shefketja është martuar në Krilevë për Mehedin Ahmetin ku edhe jeton, Raza është e martuar në Miradi të Poshtme për Sabit Reçi-cën ku tash jeton, kurse Nazlia është e martuar në Prishtinë për Skënder Ajetin nga Tupalla. Asgjë nuk ka qenë e rastit, por çdo gjë ka qenë e planifikuar dhe e orkestruar nga rexhimi fashizoid i Beogradit që nga Naçrtanija e Ilija Garashaninit më 1844. Sikurse më 1912 dhe më 1945 edhe në qershorin e vitit 1999 serbët e rrethinës së Kamenicës që kanë bërë krime ndaj shqiptarëve me gjithë arsenalin e armëve janë tërhequr rrugës Rahovicë-Gregjenik dhe Zajqec, ndërsa përmes maleve të Vrapcës kanë kaluar në territorin e Medvegjës për t`u vendo-sur afër shtëpive të shqiptarëve në fshatrat e Medvegjës që të krijojnë panik për t`u shpër-ngulur, gjë që edhe ka ndodhur, kur para vitit 1999 kanë jetua rreth 6 mijë shqiptarë, kurse në vitin shkollor 1996/97 shqiptarë ishim 43,12% të nxënësve19. == Shih dhe këtë == === Personalitete === *[[Behlul Klaiqi]] *[[Arif Ajet Kosumi]] == Burimet == {{reflist}} == Referimet == Literarura: 1.Fazli Hajrizi: Mbrojtja e trojeve shqiptare nga shovinistët fqinj, 2.Dr.Milazim Krasniqi: Lufta e armatosur shqiptare për Kosovën ka filluar në vitin 1912 3.Bogumil Hrabak: Orijentacija kosovskih i debarskih albanaca u prvim mesecima 1912 godine 4.Bislim.B. Pireva: Dhuna njëqindvjeçare serbe I (Tygjec,Sfircë, Zajçec dhe Gmicë), Prishtinë 2010 5. Xhemush Biçku:”Xhamitë e Dardanës” 6. Sheradin Berisha: Kosova midis çlirimit nga Turqia dhe pushtimit nga Serbia, janar-nëntor 1912, 7.Branisllav Millosavleviq:”Prvi na Kosovu” Beograd 1930 8. Prvi Balkanski rat-Fejton në gazetën Veçernje novosti, tetor 2012 9. Deklaratë e Shaban Mahmut Rama (1926) dhënë autorit 10. Deklaratë e Halil Salih Kosumit (1933) dhënë autorit 11.Ukshin Zajmi: Në mbrojtjen e Kosovës u vranë më tepër se 25 mijë shqiptarë, Zëri, 13.XII.2008 faqe 31. LITERATURA DHE BURIME TË TJERA *Kjo lagje që moti, e edhe në ditët e sotme në popull njihet me emrin Lagja e Kurtajve, kurse banorët janë quajtur me mbiemrin Kurti. Me një vendim të KE të Kosovës të vitit 1947 banorët e kësaj lagje e kanë marrë mbiemrin Krasniqi. 1. Dragoljub Trajkoviq: Iz proslosti Leskovca i okoline, Knjiga 25, Leskovac 1977, f.170 2. Aleksa Bogosavljeviq: O Arnautima, Nish 1897, f. 85 3. Dr. Liman Rushiti: Rrethanat politiko-shoqë-rore në Kosovë 1912-1918, Rilindja, Prishtinë 1978, f. 16 4. Poaty, f. 19 5. Dr. Muhamet Pirraku: Mulla Idriz Gjilani dhe Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore, Prishtinë 1995, f. 51 6. Poaty f. 92 dhe 328 7. Radomir Trajkoviq-Rade: Strezovce sa okoli-nom, Vranje 2008, f.339 8. Poaty f. 73 9. Poaty f. 96 dhe 258 10. Mr. Bislim Pireva: Xhemë Osmani-Tupalla, Shoqata e miqësisë, Gjilan 2001, f. 36 11. Dr. Muhamet Pirraku, vepër e cituar, f. 76. Shih edhe mr. Bislim Pireva: Xhemë Osmani- Tupalla, Gjilan 2001, f. 29 12. Dr. Ali Hadri: Lëvizja Nacionalçlirimtare në Kosovë 1941-1945, Prishtinë 1971, f. 395 13. Dr. M. Pirraku, vepër e cituar, f. 109 14. Poaty f. 110 15. Poaty f. 225 16. Poaty f. 229 17. Mr. Bislim Pireva, vepër e cituar, f. 67 18. Radomir Trajkoviq-Rade, vepër e cituar, f. 201 19. Mr. Bislim Pireva; Shkolla shqipe në komu-nën e Medvegjës, Prishtinë 1997, f. 93 == Lidhje të jashtme == *[http://www.fallingrain.com/world/KV/10/Tudevce.html vendndodhja] [[Kategoria:Fshatra në Kosovë]] [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Dardanës]] {{Komuna e Dardanës}} {{KO-gjeo-cung}} dfceskyrcv0wu84748tzd8tw92u7i40 0 19371 2995457 2941662 2026-06-09T16:35:58Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Buatët]] te [[Kategoria:Familja Bua]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995457 wikitext text/x-wiki Fisi '''Bua''', ka qenë një farë arbërore<ref>{{Cite web|url=http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathglobal_1_01/01/2005_1283609|title=Καθημερινή, 7 Ημέρες|url-status=dead|access-date=11 shtator 2019|archive-date=19 janar 2012|language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119073905/http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathglobal_1_01/01/2005_1283609}}</ref> ose [[Vllehët|vllehe]] sipas konsullit frëng në Janinën osmane Pouqueville,<ref>{{Harvnb|Madgerau|2008|page=83.}}</ref> me prejardhje nga malësitë e Thesalisë ose Epirit. Prej tyre dolën një sërë kumandarësh a fisnikësh që u shquan si arbërorë në Mesjetën e Vonë. == Emri == Sipas [[Zef Skiro Maji|Zef Skiroit]], ''Bua'' e ka prejardhjen nga një mbiemër apo emër i përveçëm që mbase rrjedh nga forma diminutive e emrit "Benedikt".<ref name="Vaticana1975">{{harvnb|Schirò|Biblioteca Apostolica Vaticana|1975|loc=p. 15: "Ili R° 48 e 23, Val AAV 1367) che cita Paolo Spata come Paolo Sguros Spata e non Paolo Bua Spata, si deduce che « Bua » aveva il duplice valore di nome proprio (= Benedetto?) oppure di cognome. Ciò comporta che si debba scindere..."}}</ref> Një tjetër prejardhje e mundshme është nga ''buall''.<ref>{{cite book|title=Janua Linguarum: Series maior|issue=17|language=en|url=https://books.google.com/books?id=MhFZAAAAMAAJ|year=1966|publisher=Mouton.|page=78|quote=Namen wie Bua, "Buffel"}}</ref> == Historia == Sipas [[Historian|historianit]] dhe [[Perandoria Bizantine|perandorit bizantin]] Kantakuzenit, më 1333 fara e ''Μπουοιοίων'' (sq. ''Buoiojon'', Buatët) me ato të ''Μαλακασαίων'' dhe ''Μεσαριταίων'' (''Malakasaion'' dhe ''Mesaritaion'') zbritën nga malësitë e Thesalisë në ultësirë së bashku me 12 mijë ''Αλβανούς'' (arbërorë) të tjerë që premtuan se do të jetonin në paqe.<ref>{{Harvnb|Κόλλιας|1990|page=129.}}</ref> Ky pohim i Kantakuzenit<ref>«...οι τα ορεινά της Θεσσαλίας νεμόμενοι Αλβανοί αβασίλευτοι Μαλακάσιοι, Μπούοιοι και Μεσαρίται από των φυλάρχων προσαγορευόμενοι, περί δισχιλίους και μυρίους όντες προσεκύνησαν ελθόντες και υπέσχεντο δουλεύσειν». Καντακουζηνός, έκδοση Βόννης, Ι, 474.</ref> është përshkuar nga disa autorë; sipas Pukvilit (1825), Aravantinos (1857),<ref>[http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/f/a/9/metadata-01-0000372.tkl&do=78327_01.pdf&pageno=129&pagestart=1&width=347&height=576&maxpage=432&lang=en Αραβαντινός Παναγιώτης, ''Χρονογραφία της Ηπείρου'', Αθήνα 1856, τομ. Α, σελ. 112, υποσημείωση.]</ref> [[Konstantin Jireçek|Jireček]] (1912),<ref>{{Harvnb|Pipa|2014|page=66.}}</ref> Wace & Thompson (1914), [[Nikolla Jorga|Iorga]] (1917),<ref>[http://www.scribd.com/doc/59083065/Nicolae-Iorga-Histoire-Des-Roumains-de-La-Peninsule-Des-Balcans Iorga Nicolae, Histoire des Roumains de la Peninsule des Balcans, Βουκουρέστι, 1919, p. 22 κλπ.]</ref> Th. Capidan (1920-1921) dhe Τ.J. Winnifrith (1993)<ref>{{Cite book|title=Roots of rural ethnic mobilization|url=https://archive.org/details/rootsofruralethn0000unse|last=Winnifrith|first=Tom J.|publisher=New York University Press|year=1993|isbn=9780814787649|language=en|location=NY|pages=[https://archive.org/details/rootsofruralethn0000unse/page/120 120]-1|chapter=The Vlachs of the Balkans: A rural minority which never achieved ethnic identity}}</ref> këta janë quajtur gabimisht arbërorë duke qenë vllehë. Ende ditët e sotme vllehët popullojnë lartësitë e Thesalisë, si atëherë.<ref>Σούλης Χρ. Γεώργιος, Περί των μεσαιωνικών αλβανικών φύλων των Μαλακασίων, Μπουΐων και Μεσαριτών. Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών, ΚΓ' (1953), σ. 213.</ref> Edhe historiani Hammond i konsideron vllehë dhe sipas tij quheshin ''arbër'' nga Kantakuzeni sepse vinin nga ato vise që quante Arbëri.<ref>[http://books.google.gr/books?ei=zpU_TJDEHMj54Abh1OnNCg&ct=result&hl=el&id=_VBoAAAAMAAJ&dq=%22the+Vlach-speaking+Malakasii%22&q=%22They+were+in+fact+Vlachs%22&redir_esc=y Lemprière Hammond Nicholas Geoffrey, ''Migrations and invasions in Greece and adjacent areas'', Noyes Press, 1976, p. 39.]</ref> [[Milan Shuflaj|Shuflaj]] flet për një simbiozë arbëro-vllehe në Pind që përvijoi dhe në farat që zbritën dhe më pas sunduan Thesalinë, Epirin, Atikën dhe Morenë.<ref>{{Cito web|url=https://books.google.al/books/about/Let%C3%ABrsia_Shqipe.html?id=kdfaoQEACAAJ&hl=en&output=html_text&redir_esc=y|title=Trilogia Albanica III: Albanian Literature: Social Perspectives|publisher=Princi|last=Pipa|first=Arshi|year=2014|pages=51|trans-title=Trilogjia Albanika III: Letërsia shqipe: Perspektiva shoqërore|language=en|isbn=978-9928-4090-9-6|author-link=Arshi Pipa|origyear=1978}}</ref> Më 1400 i quajturi Μποκόης (Bokoes), sipas [[Kronika e Janinës|kronikës së]] [[Janina|Janinës]], pushtoi qytetin nga Shpatajt deri kur këta e rimorën sërish më 1401. Sipas Skiroit kjo është një trajtë e mëhershme e emrit Bua, i cili në fillim ishte ''Buchia''.<ref>Schiró Giuseppe, La genealogia degli Spata tra il XIV e XV sec. e due Bua sconosciouti, ''Rivista di Studi Bizantini e Neoellenici'', Universita di Roma, Roma, 1971-1972, pp. 84-85.</ref> Në Peloponez, grupe arbërishtfolëse u ftuan nga despotët e Mistrës kishin ardhur që në gjysmën e shek. XIV dhe fillim shek. XV. Pas rënies së [[Kostandinopoja|Kostandinopojës]] më 1453, Thomai dhe Dhimitri, vëllezërit e perandorit [[Paleologët|Paleolog]] dhe despotë të Mistrës, ia dorëzuan gadishullin [[Osmanllinjtë|osmanëve]]. Shohim [[Pjetër Bua|Pjetër Bua Sklepën]] (i çalë) në Arkadi<ref>{{Harvnb|Κόλλιας|1990|page=184.}}</ref> që ngre krye kundër despotëve prej taksave.<ref>{{harvnb|Cheetham|1981|p=218.}}</ref> Përfshihet Manuel Kantakuzeni në përpjekje për t'ia shqitur despotatin Paleologëve; këta të fundit thërritën osmanët për ndihmë shtrimi të kryengritjes.<ref>{{Harvnb|Κόλλιας|1990|page=187.}}</ref> Në fillimet e pushtimit osman shumë grupe arbërorësh bënë aleanca me venedikasit dhe emigruan drejt ishujve jonianë e më tej drejt gadishullit apenin, ku shërbyen si [[Stratiotët|stradiotë]]. Më 1502 arbërorët u vendosën në [[Qefalonia|Qefaloni]] me lejen e autoriteteve venedikase me kreun e tyre - ndër të tjerë - Zguro Kankadi Bua (''Σγούρο Καγκάδη Μπούα''), dhe po atë vit një ngulitje në ishullin e shkretuar të [[Ithaka|Itakës]] me në krye [[Theodor Bua|Theodor Bua Grivas]].<ref>{{Harvnb|Κόλλιας|1990|pages=205-206.}}</ref> Më 1490 Buatët gjenden në Librin e Artë të familjeve fisnike në ujdhesën e Korfuzit, zotërim tejdetar i Venedikut.<ref>{{Cite book|title=Dictionnaire historique et Genealogique des Grandes Familles de Grece d’Albanie et de Constantinople|last=Sturdza|first=Mihail-Dimitri|publisher=M.-D. Sturdza|year=1983|location=Paris|pages=234|language=fr}}</ref> Në një letër drejtuar senatit venedikas më 30 prill 1541 u vendos që të themeloheshin katër njësi të armatosura arbërorësh ndër zotërimet venedikase në [[Kreta|Kretë]], [[Zante]], Qefaloni dhe [[Korfuzi|Korfuz]], njëra prej të cilave drejtohej nga Paulo Bua Repushi.<ref>{{Harvnb|Κόλλιας|1990|page=204.}}</ref> Ndër stradiotët më të famshëm të periudhës ishte [[Mërkur Bua]], komandant që luftoi ndër shumë sheshbeteja evropiane. == Trashëgimia == Në historinë e arvanitëve, sipas Kostis Biris në librin e tij "Arvanitët: Dorët e Helenizmit", mendon se fara e Buave u zhduk tërësisht, ndërsa [[Aristidh Kola]] ishte i mendimit se prej Buave rrjedhin fara e Grivasve, Kladenjve, Shpatajve, Ljoshajve, Merkurajve dhe Murrikajve.<ref>{{Harvnb|Κόλλιας|1990|page=16.}}</ref> Sipas Skiroit, Buatët nuk ishin gjak me [[Shpatajt]] e mëpërparshëm.<ref>{{harvnb|Schirò|1971–1972|p=81}}</ref> Mbiemëri Bua, si emër vendbanimi në More vazhdoi deri më 1928, si [[Bujati]].<ref>{{Cite book|title=Ricerche e Studi tra gli Arberori dell'Ellade - Da radici arbėreshe in Italia a matrici arberore in Grecia - Documenti e Testi|last=Bellusci|first=Antonio|publisher=Centro ricerche socio-culturali G. Castriota|year=1994|location=Cosenza|pages=41|author-link=Antonio Bellushi|language=it}}</ref> == Referime == {{reflist|2}} === Bibliografia === * [[Aristidh Kola|Α. Κόλλιας]], ''Αρβανίτες και η καταγωγή των Ελλήνων'', Αθήνα, 1990 (6η έκδοση) * Κ. Μπίρης, Αρβανίτες - Οι Δωριείς του νεώτερου Ελληνισμού *{{cite book|last=Cheetham|first=Nicholas|title=Mediaeval Greece|year=1981|location=New Haven, CT|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-10539-1|language=en|url=https://books.google.com/books?id=htxy53T7QLkC}} [[Kategoria:Familja Bua]] [[Kategoria:Fise në Shqipëri]] [[Kategoria:Fise në Greqi]] pbjnuc8gv4z42v0qnt6p0qwhdeaq2cw 0 28464 2995311 2927912 2026-06-09T15:59:25Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bargjinollët]] te [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995311 wikitext text/x-wiki {{Infobox vend historik | emri = Xhamia e Haxhi Ethem Beut | emri_amëtar = | gjuha_amëtare = | foto = Et'hem Bey Mosque from Clock Tower 2.jpg | përshkrimi = | lloji = Arkitekture | locmapin = Shqipëria | gjerësi = 41.327806 | gjatësi = 19.819361 | lokacioni = [[Tiranë]], [[Shqipëri]] | sipërfaqja = | ndërtuar = 1831 | arkitekt = | arkitektura = osmane | organi_drejtues = IMK: Xhamia e Et'hem Beut | përcaktimi1 = SHQIPËRI | përcaktimi1_offname = Monument i trashëgimisë kulturore | përcaktimi1_data = 24.05.1948 | përcaktimi1_kriteret = I | përcaktimi1_numri = TR152 | përcaktimi1_free1name = Tipologjia | përcaktimi1_free1value = | përcaktimi1_lloji = }} '''Xhamia e Haxhi Et'hem Beut''', është një xhami historike dhe monument kulture në mes të [[Tirana|Tiranës]], e cila nisi të ndërtohej nga stërnipi i [[Sylejman pashë Bargjini|Sulejman Pashës]], [[Molla Mehmet beu|Molla Beu]] i [[Petrela|Petrelës]] rreth 1793 dhe e përfundoi i biri, [[Haxhì|Haxhi]] [[Et'hem bej Molla|Et'hem Beu]] më 1238 [[Kalendari hixhri|H]] (1822/1823).<ref name=":Kiel">{{Cite book|title=Arkitektura osmane në Shqipëri (1385-1912)|publisher=IRCICA|language=sq|author=Machiel Kiel|year=2012|isbn=9789290632429|location=Stamboll|pages=380, 391|author-link=Machiel Kiel|translator=Holta Vrioni|origyear=1990}}</ref>Xhamia ndodhet afersisht ne mes te Tiranes,prane sheshit Skenderbe. == Historia == Mulla Beu, i cili hodhi themelet e kësaj faltoreje, arriti të mbarojë dhe cepat e kubesë së kësaj xhamie. I ndjeri, nuk mundi të perjetonte zbukurimet dhe pikturimet në këtë xhami, pasi nderroi jetë më [[1807]]. Biri i Mullait, Haxhi Et hem Beu i pasur me dije dhe pozite, arriti të plotësojë [[Minareja|minaren]] e xhamisë. Ai bëri dekorimin me piktura të xhamisë, ndërtoi tavanin e portrikun, dhe kështu mundi të përfundoje xhaminë më 1830-1831. Që pas kësaj kohe Azani filloi të dëgjohej nga kjo xhami 5 vaktet e ditës. Për arkitekin e kësaj xhamie nuk ka të dhëna, por mes popullit të Tiranës flitet se kanë qenë 2 qytetarë intelektualë të Tiranës, të quajtur Mulla Isuf Zorba dhe Mulla Halim Bulku. Një veçori e kësaj xhamie është futja e elementit të natyrës në dekoratimin e xhamisë. Salla e xhamisë është e ndarë në kate, në të cilat gjejmë natyra të qeta, të cilat ngjiten deri në kube. Kubeja e xhamisë me një pamje madhështore është e zbukuruar me "[[Ajeti i Arshit|Ajetul Kursine]]", shkruar në formë spirale. Ndërsa në fund të kubesë janë shkruar të [[99 emrat e All-llahut|99-të emrat]] e [[Allahu]]t. Xhamia përmban 18 dritare, ka një [[Mimberi|mimber]] të madh prej druri. Në xhami gjithashtu gjendet dhe nafili, në të cilin falen gratë. [[Skeda:Tirana, moschea ethem bey, interno, portico 00.jpg|parapamje|left|350px|Portiko i Xhamisë së Et'hem Beut]] Xhamia e Et'hem Beut aktivizohet çdo ditë dhe dyert e saj jane te hapura per te gjithe perfshire edhe femijet. Xhamia e Haxhi Et’hem Beut është monument kulture i kategorisë së I-rë, shpallur me Ligjin nr. [[609]], datë 24.05.1948. Në kohën që është ndërtuar [[xhamia]] bënte pjesë në kompleksin e ndërtimeve që përbënin qendrën e Tiranës. Përballë saj ndodhej Pazari, pranë saj kulla e sahatit që është pjesë e pandarë, në lindje [[Xhamia e Sylejman Pashës|xhamia e Sulejman Pashës]] [[1614]], në veri perëndim xhamia e Karapicëve. Xhamia e Et’hem Beut përbëhet nga salla e lutjeve, portiku që e rrethon atë nga lindja dhe veriu, si dhe minarja. Salla e lutjeve ka planimetri katrore dhe është ndërtuar me vellim unik mbuluar me kupolë. Hyrja për në sallën e lutjeve është në anën veriore. Kupola është gjysëm sferike dhe pa dritare. Portiku i xhamisë së Et’hem Beut në aspektin funksional ka shërbyer në krijimin e një ambienti me një mihrab të dytë në të cilin mund të faleshin ata që vinin më vonë apo nuk gjenin vend në sallën e lutjeve. Portiku ka në planimetri formën e shkronjës “L”, ndërsa nga jugu mbyllet me mur. Nga anët e tjera është i hapur me tri arkada mbi kolona, të cilat, në kontakt me muret janë gjysëm kolona. Portiku mbulohet nga një çati me konstruksion druri dhe tavan të rrafshët dërrasash. Minarja ndodhet në të djathtë të sallës së lutjeve dhe lidhet me të në dy nivele, në dyshemenë e sallës dhe atë të mafilit. Pjesa e poshtme e minares është me seksion drejtëkëndësh. Mbi të vjen nj pjesë e ulët trung piramide shumë faqëshe. Mbi këtë, me një kornizë që ndjek ritmin e pjesës së sipërme fillon trupi i minares, i cili shkon deri tek [[kazan]]i, duke u ngushtuar lehtazi. Mbi trupin e minares vjen kazani. Për daljen në kazan ka një portë të ngushte e të ulët. Shkallët brenda minares janë helikoidale prej gurësh dhe ndriçohen nga dritare të vogla si frengji. == Referime == {{commons|Et'hem Bey Mosque|Xhamia e Et'hem Beut}} {{reflist|2}} {{Tirana}} [[Kategoria:Monumente kulturore në Tiranë]] [[Kategoria:Xhami në Tiranë]] [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] [[Kategoria:Arkitektura osmane në Shqipëri]] gvrhvr0lbqbs9r09saaselxyjom4ic7 0 30846 2995372 2856361 2026-06-09T16:02:20Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995372 wikitext text/x-wiki '''Shadan bej Toptani''' ([[Konia|Konja]], [[25 shtator]] [[1903]] - [[Tirana|Tiranë]], [[10 tetor]] [[1979]]) ka qenë skenograf shqiptar. == Biografia == U lind në Konja, një nga 9 djemtë e [[Murat Toptani|Murat bej Toptanit]] dhe Asije hanëmit të Mehmet bej [[Frashërllinjtë#Dakollarët ose Dulellarët|Frashërit]].<ref>{{Cite journal|last=Vrioni|first=Holta|date=2020|title=Publikja dhe privatja në Sarajin e Beut: skica të selamllëkut dhe haremit|journal=Përpjekja|language=sq|volume=XXI|issue=36–37|pages=117}}</ref> Në Turqi lindën pjesa më e madhe e fëmijëve të Muratit, i internuar asokohe në Anadoll nga Turqia për shkak të aktivitetit të tij patriotik. Shadani kreu shkollën fillore në vendlindje, shkoi në kolegj në [[Austri]] dhe për 13 vjet në [[Itali]], së pari në [[Shën Mitri (Itali)|San Demetrio Korona]] të Kozencës dhe më pas në Akademinë e Arteve të Bukura në “Brera” në Milano, ku studioi arkitekturë dhe dy vjet specializim për skenografi pranë kësaj akademie. Para se të fillonte punë në [[Teatri i Operas dhe Baletit|Teatrin e Operas dhe Baletit]] ai bashkë me të vëllanë, Enver Toptanin, ka realizuar dekoret e filmit "Skënderbeu". Pas daljes në pension në vitin 1967, vite më vonë kthehet në punë për realizimin e bokaskenave në disa shtëpi kulture në qytetet e Përmetit, Pogradecit, Shkodrës, Peshkopisë, Tiranës, Bajram Currit, ku ka qenë edhe puna e tij e fundit, pas së cilës u sëmur dhe u shtrua në spital. == Referime == <references /> [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1903]] [[Kategoria:Vdekje 1979]] [[Kategoria:Skenografë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Toptani]] [[Kategoria:Shqiptarë të Perandorisë Osmane]] [[Kategoria:Shqiptarë në Turqi]] 19bx3vkoi1nh6bofzweucbbbvowgiv2 0 38463 2995562 2983967 2026-06-10T01:01:03Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995562 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Zhabjaku | native_name = Жабљак | native_name_lang = cnr | settlement_type = Qytet | image_skyline = Žabljak, Montenegro - main square.jpg | image_flag = Zabljak-badge.png | image_shield = Grb-Žabljak.png | pushpin_map = Mali i Zi | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = right | coordinates = {{Coord|43|09|18|N|19|07|18|E|type:adm1st_region:ME_dim:100000|display=}} | subdivision_type = [[Shteti]] | subdivision_name = {{flag|Mali i Zi}} | subdivision_type1 = [[Njësitë administrative të Malit të Zi|Komuna]] | subdivision_name1 = [[Komuna e Zhabjakut|Zhabjaku]] | government_type = Kryetar–kuvend komunal | leader_title = Kryetar | leader_name = Radoš Žugić | leader_party = Durmitorska iniciativa | area_total_km2 = 445 | elevation_m = 1456 | population_as_of = 2023 | population_total = 2941 | population_footnotes = <ref name="monstat-pop">{{cite web |url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20I_ENG.pdf |title=The 2023 Census of Population, Households, and Dwellings: Population of Montenegro by Sex and Age |publisher=MONSTAT |date=15 tetor 2024 |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> | timezone = [[Koha e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Koha Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 84220 | area_code = +382 52 | blank_name = Targat | blank_info = ŽB | website = {{URL|https://zabljak.me/}} }} '''Zhabjaku''' ([[Gjuha malazeze|malazezisht]]: ''Žabljak''; [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Жабљак'') është qytet në veri të [[Mali i Zi|Malit të Zi]] dhe qendra administrative e komunës me të njëjtin emër. Ai ndodhet në zemër të masivit të [[Durmitori|Durmitorit]], në lartësi rreth 1.456 metra mbi nivelin e detit, dhe konsiderohet qendra urbane më e lartë në Ballkan.<ref name="opsti">{{cite web |url=https://zabljak.me/opsti-podaci/ |title=Opšti podaci |publisher=Opština Žabljak |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> Zhabjaku është qendra kryesore e turizmit malor dhe dimëror në Mal të Zi. Ai njihet për afërsinë me [[Parku Kombëtar Durmitor|Parkun Kombëtar Durmitor]], [[Liqeni i Zi (Durmitor)|Liqenin e Zi]], kanionin e lumit [[Tara]], urën e Gjurgjeviq Tarës, liqenet akullnajore, majat e larta alpine dhe mundësitë për skijim, alpinizëm, ecje, rafting dhe turizëm natyror. Në regjistrimin e vitit 2023, komuna e Zhabjakut kishte 2.941 banorë.<ref name="monstat-pop" /> Vendbanimi urban i Zhabjakut kishte 1.937 banorë.<ref name="monstat-naselja">{{cite web |url=https://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx |title=Stanovništvo po naseljima, Popis 2023 |publisher=MONSTAT – Uprava za statistiku Crne Gore |access-date=26 maj 2026 |language=sr |archive-date=23 nëntor 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251123190248/http://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx |url-status=dead }}</ref> == Gjeografia == Zhabjaku ndodhet në pjesën veriperëndimore të Malit të Zi, në një pllajë të lartë malore të rrethuar nga Durmitori, Sinjajevina dhe kanioni i Tarës. Komuna ka sipërfaqe 445 km² dhe përbën rreth 3,22% të territorit të Malit të Zi.<ref name="opsti" /> Territori i komunës kufizohet me [[Plevla|Plevlën]] në verilindje, [[Mojkovaci|Mojkovacin]] në jug, [[Shavniku|Shavnikun]] në jugperëndim dhe [[Pluzhina|Pluzhinën]] në perëndim. Kufiri verilindor përshkohet nga lumi Tara për rreth 46 km, brenda zonës së Parkut Kombëtar Durmitor.<ref name="opsti" /> Rreth 30% e territorit të komunës ndodhet mbi 1.500 metra mbi nivelin e detit. Relievi është kryesisht malor dhe përfshin maja gëlqerore, pllaja, lugina akullnajore, pyje halore, kullota, katune dhe liqene malore. Maja më e njohur e Durmitorit është Bobotov Kuk, me lartësi 2.523 metra.<ref name="turizmi">{{cite web |url=https://zabljak.me/zabljak-turisticka-destinacija/ |title=Žabljak – Turistička destinacija |publisher=Opština Žabljak |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> Klima është malore, me dimra të gjatë, të ftohtë dhe me borë, si edhe me vera të shkurtra e të freskëta. Këto kushte kanë ndikuar në zhvillimin e turizmit dimëror, skijimit dhe aktiviteteve malore, por edhe në karakterin e arkitekturës dhe jetës së përditshme të qytetit. == Historia == === Lashtësia dhe mesjeta === Zona e Zhabjakut dhe e Durmitorit ka gjurmë të hershme banimi. Kërkimet arkeologjike dhe tradita historike e lidhin këtë hapësirë me praninë e popullsive ilire, ndikimin romak dhe më pas me vendbanimet sllave e malazeze të krahinave malore.<ref name="historia">{{cite web |url=https://zabljak.me/istorijski-razvoj/ |title=Istorijski razvoj |publisher=Opština Žabljak |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> Në mesjetë, zona e Durmitorit kishte karakter kryesisht baritor dhe malor. Ajo lidhej me rrugët lokale ndërmjet Pivës, Drobnjakut, Tarës dhe Sinjajevinës, si edhe me organizimin tradicional të fiseve dhe bashkësive malazeze të veriut. === Periudha osmane dhe krijimi i vendbanimit === Gjatë periudhës osmane, hapësira e Zhabjakut mbeti relativisht e izoluar për shkak të relievit të vështirë dhe klimës së ashpër. Zona ruajti lidhje të forta me fiset malazeze, veçanërisht me Drobnjakun dhe Uskokët.<ref name="historia" /> Bërthama e vendbanimit të sotëm lidhet me emrin e vjetër ''Varezina voda'', që i referohej një burimi të fuqishëm uji të pijshëm rreth të cilit u formua vendbanimi i parë. Më vonë vendbanimi u njoh me emrin ''Hanovi'' ose ''Anovi'', ndërsa emri i sotëm ''Žabljak'' u përmend zyrtarisht në fund të shekullit XIX.<ref name="historia" /> Në vitin 1870, vendbanimi mori emrin e sotëm dhe filloi ndërtimi i institucioneve kryesore lokale, përfshirë kishën, shkollën dhe ndërtesën e kapetanisë. Kisha e Shpërfytyrimit, e ndërtuar në vitin 1862, është një nga objektet më të vjetra të ruajtura të qytetit.<ref name="historia" /> === Shekulli XX === Në periudhën ndërmjet dy luftërave botërore, Zhabjaku u zhvillua si një varosh i vogël malor. Ndërtimi i rrugëve drejt Nikshiqit dhe Mojkovacit në vitet 1930 e lidhi më mirë qytetin me pjesën tjetër të Malit të Zi dhe krijoi kushte për zhvillimin e turizmit të hershëm malor.<ref name="historia" /> Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Zhabjaku dhe zona e Durmitorit patën rëndësi të madhe në lëvizjen antifashiste. Zona u çlirua herët pas kryengritjes së vitit 1941 dhe u njoh në kujtesën historike si “Republika e Durmitorit”. Gjatë luftës, vendbanimi u dogj dhe pothuajse të gjitha ndërtesat u shkatërruan.<ref name="historia" /> Pas luftës filloi rindërtimi i qytetit dhe orientimi i tij drejt turizmit. Në vitin 1952 u krijua Parku Kombëtar Durmitor, gjë që e forcoi rolin e Zhabjakut si qendër hyrëse në një nga hapësirat natyrore më të rëndësishme të Malit të Zi.<ref name="historia" /> === Periudha bashkëkohore === Në vitin 1980, Parku Kombëtar Durmitor u përfshi në listën e [[Vende të trashëgimisë botërore|Trashëgimisë Botërore]] të [[UNESCO]]-s.<ref name="unesco">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/100/ |title=Durmitor National Park |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> Ky status e bëri Zhabjakun një nga qendrat më të njohura të turizmit natyror në vend. Në vitin 1991, Zhabjaku u shpall kryeqyteti ekologjik i Malit të Zi, në kontekstin e shpalljes së Malit të Zi si shtet ekologjik.<ref name="historia" /> Në periudhën bashkëkohore, qyteti vazhdon të zhvillohet si destinacion turistik gjatë gjithë vitit, me rëndësi të veçantë për skijimin, ecjen malore, raftingun, turizmin rural dhe mbrojtjen e natyrës. == Administrimi == Zhabjaku është qendra administrative e komunës me të njëjtin emër. Komuna drejtohet nga kryetari i komunës dhe kuvendi komunal. Kryetari aktual është Radoš Žugić, i cili e ushtron funksionin nga 28 dhjetori 2022.<ref name="kryetari">{{cite web |url=https://zabljak.me/predsjednik-opstine-zabljak/ |title=Predsjednik Opštine Žabljak |publisher=Opština Žabljak |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> Žugić është përfaqësues i Durmitorska iniciativa.<ref>{{cite web |url=https://rtnk.me/politika/zugic-ako-neko-misli-da-rusi-vlast-na-zabljaku-to-moze-samo-uz-pomoc-dps-a-i-sd-a/ |title=Žugić: Ako neko misli da ruši vlast na Žabljaku to može samo uz pomoć DPS-a i SD-a |publisher=RTNK |date=20 qershor 2025 |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> Administrata komunale merret me zhvillimin lokal, turizmin, infrastrukturën, mbrojtjen e mjedisit, bujqësinë malore, kulturën, sportin, arsimin dhe shërbimet publike. Për shkak të pozitës brenda zonës së Durmitorit, planifikimi urban dhe zhvillimi turistik kanë rëndësi të veçantë për mbrojtjen e trashëgimisë natyrore. == Demografia == Sipas regjistrimit të vitit 2023, komuna e Zhabjakut kishte 2.941 banorë.<ref name="monstat-pop" /> === Përbërja etnike === Përbërja kryesore etnike e komunës së Zhabjakut në regjistrimin e vitit 2023 ishte si më poshtë:<ref name="monstat-etni">{{cite web |url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20II_ENG.pdf |title=The 2023 Census of Population, Households, and Dwellings: Population of Montenegro by National, i.e. Ethnical Affiliation, Religion, Mother Tongue, and Language a Person Usually Speaks |publisher=MONSTAT |date=15 tetor 2024 |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! Grupi etnik !! Numri !! Përqindja |- | [[Serbët e Malit të Zi|Serbë]] || 1.548 || 52,64% |- | [[Malazezët|Malazezë]] || 1.248 || 42,43% |- | [[Ukrainasit|Ukrainas]] || 10 || 0,34% |- | Të padeklaruar || 88 || 2,99% |} === Gjuha === Në regjistrimin e vitit 2023, gjuhët më të përdorura zakonisht në komunën e Zhabjakut ishin serbishtja dhe malazishtja.<ref name="monstat-etni" /> {| class="wikitable" ! Gjuha e përdorur zakonisht !! Numri !! Përqindja |- | [[Gjuha serbe|Serbisht]] || 1.999 || 67,97% |- | [[Gjuha malazeze|Malazisht]] || 809 || 27,51% |} === Feja === Shumica dërrmuese e popullsisë së komunës i përket krishterimit ortodoks. Përbërja kryesore fetare në vitin 2023 ishte si më poshtë:<ref name="monstat-etni" /> {| class="wikitable" ! Feja !! Numri !! Përqindja |- | [[Ortodoksia Lindore|Ortodoksë]] || 2.842 || 96,63% |- | [[Ateizmi|Ateistë]] || 24 || 0,82% |- | Të padeklaruar || 46 || 1,56% |} == Ekonomia == Ekonomia e Zhabjakut mbështetet kryesisht në turizëm, shërbime, bujqësi malore, blegtori, pylltari, ndërtim dhe aktivitete të lidhura me Parkun Kombëtar Durmitor. Turizmi është sektori më i rëndësishëm ekonomik dhe zhvillohet si gjatë dimrit, për shkak të skijimit dhe borës, ashtu edhe gjatë verës, për shkak të ecjes, alpinizmit, raftingut, çiklizmit dhe vizitave natyrore.<ref name="turizmi" /> Zona ka traditë në blegtori dhe prodhime malore. Produktet vendase, si djathi, kajmaku, mishi i thatë, mjalti dhe prodhimet e pyllit, janë pjesë e rëndësishme e ekonomisë rurale dhe e ofertës turistike. Në vitet e fundit, zhvillimi i turizmit ka sjellë rritje të kapaciteteve akomoduese, apartamenteve, bujtinave, restoranteve dhe aktiviteteve rekreative, por edhe nevojën për ruajtje më të kujdesshme të hapësirës natyrore dhe të peizazhit malor. == Trashëgimia natyrore == Zhabjaku është i lidhur ngushtë me Parkun Kombëtar Durmitor, një nga hapësirat natyrore më të rëndësishme të Malit të Zi. Parku u formua nga akullnajat dhe përshkohet nga lumenj, rrjedha nëntokësore, pyje halore dhe liqene të kthjellëta. Kanioni i lumit Tara, pjesë e parkut, përmendet nga UNESCO ndër grykat më të thella të Evropës.<ref name="unesco" /> Ndër vendet më të njohura natyrore përmenden: * [[Liqeni i Zi (Durmitor)|Liqeni i Zi]]; * Bobotov Kuk; * Savin Kuk; * Međed; * Škrčka jezera; * Zminje jezero; * Barno jezero; * Vražje jezero; * Riblje jezero; * kanioni i Tarës; * ura e Gjurgjeviq Tarës; * Ćurevac; * Sedlo; * Ledena pećina; * Crna Poda; * Sinjajevina. Liqeni i Zi ndodhet rreth 3 km nga Zhabjaku, në lartësi 1.418 metra mbi nivelin e detit, dhe është liqeni më i madh e më i njohur i Parkut Kombëtar Durmitor.<ref name="crno">{{cite web |url=https://tozabljak.com/durmitorska-jezera/crno-jezero/ |title=Crno jezero |publisher=Turistička organizacija Žabljak |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Trashëgimia kulturore == Trashëgimia kulturore e Zhabjakut lidhet me historinë e krahinës së Durmitorit, me arkitekturën malore, kishat, nekropolet mesjetare, monumentet përkujtimore dhe traditat baritore. Ndër vendet dhe objektet kryesore përmenden: * Kisha e Shpërfytyrimit; * Varezina voda; * Pirlitor; * nekropolet me steçakë në Novakovići dhe Bare Žugića; * monumentet e Luftës Nacionalçlirimtare; * katunet e Durmitorit; * arkitektura tradicionale malore; * objektet e vjetra të varoshit malor. Nekropolet me steçakë në Novakovići dhe Bare Žugića janë pjesë e trashëgimisë mesjetare të zonës dhe lidhen me kompleksin më të gjerë të varrezave mesjetare me steçakë në Ballkanin perëndimor.<ref name="turizmi" /> == Kultura == Jeta kulturore e Zhabjakut lidhet me traditën e Durmitorit, me manifestimet lokale, folklorin, letërsinë, muzikën, sportin dhe promovimin e produkteve vendase. Qyteti organizon veprimtari kulturore dhe sportive gjatë gjithë vitit, shpesh në bashkëpunim me komunën, organizatën turistike, qendrën kulturore dhe shoqatat lokale.<ref name="manifestime">{{cite web |url=https://zabljak.me/kulturne-manifestacije/ |title=Kulturne manifestacije i događaji |publisher=Opština Žabljak |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> Ndër manifestimet më të njohura përmenden “Dani Durmitora”, Wild Beauty Art Festival, smotrat folklorike, panairet e produkteve vendase, aktivitetet ekologjike, mbrëmjet letrare dhe programet verore në hapësirat natyrore të Durmitorit.<ref name="manifestime" /> Traditat lokale përfshijnë këngët, vallet, gastronominë malore, veshjet tradicionale, zanatet, jetën në katune dhe mikpritjen karakteristike të krahinës së Durmitorit. == Turizmi == Zhabjaku është një nga destinacionet kryesore turistike të Malit të Zi dhe qendra më e rëndësishme malore e vendit. Turizmi dimëror lidhet me skijimin, dëborën, sportet dimërore dhe qëndrimin në shtëpi malore, ndërsa turizmi veror lidhet me ecjen, alpinizmin, raftingun, çiklizmin, kampingun dhe vizitat në liqenet akullnajore.<ref name="turizmi" /> Ndër atraksionet kryesore turistike përmenden: * Parku Kombëtar Durmitor; * Liqeni i Zi; * Bobotov Kuk; * Savin Kuk; * kanioni i Tarës; * ura e Gjurgjeviq Tarës; * Ćurevac; * Sedlo; * Škrčka jezera; * Zminje jezero; * Ledena pećina; * Crna Poda; * rafting në Tarë; * rrugët panoramike të Durmitorit. Zhabjaku është destinacion gjatë gjithë vitit. Dimri e bën qytetin qendër skijimi, ndërsa vera e kthen atë në pikënisje për ecje malore, vizita në liqene, ngjitje në maja dhe aktivitete aventureske në kanionin e Tarës. == Transporti == Zhabjaku lidhet me pjesën tjetër të Malit të Zi përmes rrugëve që shkojnë drejt [[Mojkovaci|Mojkovacit]], [[Shavniku|Shavnikut]], [[Nikshiqi|Nikshiqit]], [[Pluzhina|Pluzhinës]] dhe [[Plevla|Plevlës]]. Rruga drejt Nikshiqit dhe Podgoricës, si edhe lidhja me Mojkovacin dhe hekurudhën Beograd–Tivar, kanë rëndësi të veçantë për qarkullimin e banorëve dhe turistëve. Qyteti ndodhet rreth 120 km nga Podgorica dhe rreth 70 km nga Nikshiqi.<ref name="opsti" /> Për shkak të lartësisë dhe klimës malore, mirëmbajtja e rrugëve gjatë dimrit është thelbësore për turizmin dhe jetën lokale. Zhabjaku nuk ka lidhje hekurudhore. Aeroportet më të afërta ndërkombëtare janë [[Aeroporti i Podgoricës]] dhe [[Aeroporti i Tivatit]]. == Sporti == Sporti në Zhabjak lidhet ngushtë me natyrën malore. Skijimi, alpinizmi, ecja, çiklizmi malor, rafting, kanioningu, peshkimi sportiv dhe sportet dimërore janë ndër aktivitetet më të zhvilluara në zonë. Savin Kuk është një nga qendrat kryesore të skijimit në Durmitor, ndërsa kanioni i Tarës përdoret për rafting dhe sporte ujore. Gjatë verës, shtigjet drejt Bobotov Kukut, Liqenit të Zi, Ćurevacit, Sedlos dhe liqeneve akullnajore të Durmitorit tërheqin alpinistë, çiklistë dhe vizitorë nga Mali i Zi dhe vende të tjera.<ref name="turizmi" /> Në qytet zhvillohen edhe futbolli, sportet shkollore, aktivitete rekreative dhe gara lokale të lidhura me manifestimet turistike e kulturore. == Shih edhe == * [[Mali i Zi]] * [[Durmitori]] * [[Parku Kombëtar Durmitor]] * [[Liqeni i Zi (Durmitor)]] * [[Tara]] * [[Kanioni i Tarës]] * [[Mojkovaci]] * [[Shavniku]] * [[Pluzhina]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category|Žabljak|Zhabjaku}} * {{Official website|https://zabljak.me/}} * [https://tozabljak.com/ Organizata turistike e Zhabjakut] * [https://whc.unesco.org/en/list/100/ Parku Kombëtar Durmitor në faqen e UNESCO-s] [[Kategoria:Zhabjaku]] [[Kategoria:Qytete në Mal të Zi]] c7mpr4p7wyhmz1iubl96fbxhtk39fkk 0 43711 2995376 2764784 2026-06-09T16:02:33Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995376 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Ismail Kemal Bey Vlora and family (1896).png|parapamje|Familja e Ismail Qemalit]] '''Vlorajt''', ndryshe '''oxhaku i Vlorajve''' ose '''bejlerët e Vlorës''' qe një familje [[Oxhaqet feudalë|feudale (oxhak)]] të njohur në historinë e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] si familja e vezirëve të [[Kasabaja|kasabasë]] së [[Vlora|Vlorës]]. Por përpos formimit dhe edukimit në [[shkolla]] të huaja dhe trashëgimisë [[Kultura|kulturore]], familja Vlora nga qyteti me të njëjtin emër, njihet edhe si zotëruese e pronave të tëra në zonën bregdetare. Në kujtimet e tij, [[Eqrem bej Vlora]] ka përshkruar me detaje shtrirjen e ndikimit të kësaj familjeje dhe kontributin për pavarësinë e Shqipërisë. == Gjenealogjia == === Sipas Eqrem bej Vlorës === Pema që ka lënë pinjolli i kësaj familjeje, Eqrem Beu në kujtimet e tij, na përcjell një gojëdhënë popullore sipas së cilës i pari Vlorajve vinte nga [[Kanina]]. Ishte një djalë i krishterë, i biri i njëfarë Golemi, u bë [[mysliman]] në kohën kur [[turqit]] pushtuan Kaninën. Sipas legjendës, djali mori emrin Mehmet bin Abdullah. Më vonë u bë kështjellar ([[Gjuha osmane|osm.]] ''[[Dizdari|dizdar]]'') i kalasë së Kaninës. Ndryshe prej kësaj gojëdhëne, në [[Shqipëria osmane|kohën turke]] anëtarët e kësaj familjeje pohonin se katragjyshi i tyre [[Sinan Pashë Topojani|Gjergju Sinan Pasha]] kishte ardhur nga [[Konia]] e [[Anadolli]]t, për të përligjur sërën e tyre madje mendonin se kishin prejardhje sejidësh<ref>Pasardhës të Profetit.</ref>. E mbështetur edhe nga kronika turke e hoxhës së fshatit Arenen, Falih efendiut (1766) që pohon se prejardhja e këtij oxhaku është nga Konia dhe nëse një ditë [[Osmanllinjtë]] do të shuheshin, Vlorajve u takonte e drejta e trashëgimisë. Për Eqrem Beun, duke hamendësuar edhe për dakordësine e të atit Syrja Beut, kjo ishte pa bazë as gjenealogjike, as juridike , por e besuar nga populli dhe e quan tipike të stilit të një kronikani të kohës. <blockquote>“Kështu e kërkonte asokohe politika dhe moda sepse nuk ishte aspak e hijshme që një ‘derë’, e cila për katër shekuj me radhë kishte qenë mëkëmbëse e sulltanit në vend, ta ketë prejardhjen prej një të krishteri të rëndomtë e të panjohur nga malet e [[Labëria|Labërisë]]”.</blockquote>Lidhjen e gojëdhënave me faktet Beut e paraqet kështu: një çift motër e vëlla të bërë rob nga një bastisje pirateske korsare, blihen në pazarin e Vlorës nga dizdari i Kaninës Mehmet bin Abdullah, i cili i ktheu në fenë [[islam]]e dhe u dha emrat Ahmet dhe Aishe. Ahmetin e ri ia çoi si dhuratë vezirit të madh, Isak Pashës, ndërsa vajzën e mori vetë për grua. Nga kjo martesë duhet të ketë lindur Gjejgju Sinan Pasha. Fakti që në 1501 ai ndërtoi një teqe bektashiae dhe për vete një seli në kala (1498), e cila ka qenë në këmbë deri fillimet e pavarësisë, mund të ishte një dëshmi se ai kishte lindur në Kaninë. Pas vdekjes së tij sanxhakbej u emërua i biri, Mehmet Beu, por në vitin 1515, me urdhër të vezirit të madh, Ajaz Pashës (edhe ky vlonjat), shkarkohet ‘për paaftësi’. Pas tij, si mëkëmbës i [[sulltani]]t, erdhi i vëllai, Hysen beu. Por edhe ky ra gjatë rrethimit të [[Rodosi]]t (1522). Me lutjen e popullsisë, si sanxhakbej (1524) u emërua përsëri Mehmet beu, që jetonte në çifligun e tij të vogël në Qishbardhë. Pas vdekjes së Mehmetit (ai u varros në anën e djathtë, në tyrben e të atit) erdhi i biri, Kara Sinan Pasha (1538), për shpirtmadhësinë e të cilit shkruajnë aq shumë kronikat e kohës. Pas Kara Sinan pashës deri në 1828 (sanxhakbej Sulejman pasha) ne gjejmë pothuaj pa ndërprerje 18 anëtarë të kësaj shtëpie në ofiqin e mëkëmbësit të Sulltanit në Vlorë…”<ref>Vlora E., [[Kujtime 1885-1925 (Eqrem bej Vlora)|''Kujtime 1885-1925'']], Tiranë: IDK, 2003. fq. 571-573. ISBN 99927-780-6-7</ref> === Sipas dr. Ranzi === Sipas zv/ austro-hungarez në Vlorë, Dr. Ranzi, pema gjenealogjike e hartuar prej tij më 18 prill 1905 zë fill me atë që konsideron paraardhësin e parë, themeluesin e këtij oxhaku, Sinan Pasha, deri tek brezi i Ismail Qemalit. Gjeneratën e mëpasshme e ka regjistruar shkurt, vetëm me numrin e fëmijëve. Për tetë breza (Sinan Pasha, Sulejman Pasha, Jusuf Pasha, Ali Pasha, Sulejman Pasha-Selim-Ali, Kapllan Pasha) edhe pse niveli i hierarkisë në Perandorinë Osmane dëshmon kuotë të lartë, deri tani nuk ka të dhëna. Protagonizmi i spikatur i kësaj familje jep më në fund informacion në gjeneratën e njëmbëdhjetë. Kështu Ibrahim Pashë Vlora nga viti 1787 deri më 1810 ka qenë sanxhakbej i qytetit të Vlorës. [[Mahmud bej Vlora]], ka qenë një ndër krerët kryesorë të kryengritjes popullore kundër reformave të [[Tanzimati]]t. Pas shtypjes së saj u arrestua dhe u internua në Konia të Azisë së Vogël. Ndërkaq familja e tij bashkë me [[Ismail Qemali]]n u internua në [[Selaniku|Selanik]]. Selim Pashë Vlora po ashtu ka spikatur si një ndër krerët kryesorë të kësaj kryengritjeje. Edhe ai u internua në [[Thesali]]. Nuk mungon me veprimtarinë e tij kombëtare as Mustafa Pashë Vlora, një nga eksponentët kryesorë të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, anëtar i Komitetit të Fshehtë të Janinës dhe i Komitetit Qëndror për Mbrojtjen e të Drejtave të Kombësisë Shqiptare (i njohur me emrin “Komiteti i [[Stambolli]]”). Ka qenë po ashtu anëtar i delegacionit që do të paraqiste dhe mbronte përpara Portës së Lartë rezolutën e nënshkruar nga Kuvendi i Dibrës (1 nëntor 1878), e cila përmbante po ato kërkesa që shtroheshin në programin e Komitetit të Stambollit. Mustafa Pashë Vlora ka vepruar për Lidhjen e Prizrenit edhe si kryetar i degës saj në Vlorë. Pas shtypjes se Lidhjes u arrestua dhe u internua ne Çarmakkala, ku u mbajt në një kështjellë për tre vjet i mbyllur. Janë shumë të dukshme kontributet për çështjen kombëtare dhe pavarësimin e Shqipërisë edhe nga [[Syrja bej Vlora]] dhe i biri i tij, i dituri Eqrem bej Vlora. Një pjesëtar tjetër i familjes Vlora, [[Ferid pashë Vlora]], në vitet 1903-1908 ka qenë Vezir i Madh i Perandorisë Osmane, dhe para kësaj qe ministër i brendshëm. Ndërkohë njëkohësisht edhe anëtar i Shoqërisë i të Shtypurit të Shkronjave Shqip. [[Nuredin bej Vlora]] ka vepruar si kryetar i bashkisë së Vlorës në 1920. Duke i qendruar në krah babait të tyre për të gjithë periudhën më intensive në dobi të çështjes shqiptare (1900-1919) nuk mund të veçohen nga prestigji i lartë kombëtar edhe dy djemtë e Ismail Qemalit, Et’hem dhe Qazim bej Vlora. Edhe më pas atdhetarët e kësaj familjeje nuk mungojnë. Vijnë të plotë e të pajisur me këtë dinjitet të paktën dyqindvjeçar edhe ata që jetojnë sot. Kurrkush prej tyre nuk i ka thyer shpinën atdheut të vet<ref>Polovina Y., ''Jo Ismail Qemali, por Vlora!'', zemrashqiptare.net, 20 nëntor 2010.</ref>. == Referimet == <references /> [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Vlorë]] [[Kategoria:Familja Vlora| ]] q9u5wr4n88qwx8pxc62rkurbf5hm6r1 0 49669 2995386 2928043 2026-06-09T16:02:39Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995386 wikitext text/x-wiki '''Nermin Falaski Vlora''' ([[italisht]]: ''Nermin Vlora – Falaschi''; [[Tirana|Tiranë]], [[18 Prill|18 prill]] [[1921]] - [[San Salvadori|San Salvador]], [[28 Nëntor|28 nëntor]] 2004) ka qenë shkrimtare, intelektuale dhe studiuese shqiptare, stërmbesë e [[Ismail Qemali|Ismail Qemal bej Vlorës]]. Nermin lindi më 18 prill të vitit 1921 në Tiranë. Që në shkollën e mesme merret me shkrime e përkthime nga gjuha frënge e italiane për radion e Tiranës. Më pas u largua në Itali, ku studio shkencat juridike. Fakti që fliste disa gjuhë e ndihmoi sidomos në gjurmimet e saja njëzet vjeçare mbi çështjen etruske ku bëri deshifrime-përkthime të kësaj gjuhe nëpërmjet të idiomave të gjuhës shqipe dhe pohonte se kjo gjuhë mund të shpjegohet vetëm nëpërmjet saj. Ndër veprat më të njohura përmenden: Zotëruesi i kohës, Nga gjysëmhëna tek hëna, Momente kolumbiane, Enesërmja e Kohës; Pellazgët, Ilirët, Etruskët, Shqiptarët; Etruskishtja gjuhë e gjallë etj. Nermin Vlora Fallaschi ndërroi jetë në v. 2004 duke lënë pas vehtes një pasuri, një monument të gjallë shkrimesh me një vlerë të jashtëzakonshme. Ajo kreu studimet e larta për shkencat juridike në universitetin e Sienes në Itali, ndërsa u dekorua për gjuhësinë e krahasuar. Njohëse e disa gjuhëve të huaja dhe studjuese erudite, numëron mbi 35 vëllime poetike, romane, studime, etj. Me rëndësi për kulturën shqiptare është studimi “Lashtësia e gjuhës shqipe –sipas dokumenteve epigrafike nga Egjeu deri në Atlantik”. == Biografia == U lind në Tiranë më 18 prill 1921, e bija e Halit bej Zarshatit dhe Belkize hanëmit, i ati ishte ushtarak kurse e ëma ishte e bija e Myvedet h. Vlorës, fëmija i madh i Ismail Qemalit.<ref>{{Cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/mbesa-e-ismail-qemalit-mbretit-br-zog-meshire-na-lidh-pension-jetik-br|title=Mbesa e Ismail Qemalit letër Mbretit Zog|date=15 shkurt 2018|publisher=[[Shqiptarja.com]]}}</ref> Mësimet e para i mori në Institutin ''Kirias'' në [[Kamza|Kamzë]] dhe më pas vazhdoi në [[Instituti "Nana Mbretneshë"|Institutin "Nana Mbretneshë"]] në Tiranë.<ref>{{Cite book|title=Fjalor enciklopedik i gruas shqiptare|last=Dibra|first=Zenepe|author-link=Zenepe Dibra|publisher=Camaj-Pipa|year=2009|isbn=9789995602673|location=Shkodër|pages=163-165}}</ref> Në moshë mjaft të re (17 vjeçe), njohu oficerin italian Enzo Falaschi me të cilin u martua dhe, para ardhjes se komunistëve në pushtet, u larguan së bashku për në Itali. Nermin Vlora filloi të merret me shkrime dhe përkthime që në bankat e shkollës së mesme, kur përkthente poezi nga gjuha frënge dhe italiane për radion e Tiranës. Në Itali ajo studioi shkencat juridike dhe kështu u pajis me dituri të gjëra. Fliste disa gjuhë të huaja dhe kjo aftësi e ndihmoi sidomos në gjurmimet e saj njëzet vjeçare mbi çeshtjen etruske. Gjatë punës së saj kërkimore bëri deshifrime-përkthime të kësaj gjuhe nëpërmjet idiomave të gjuhës shqipe, duke pohuar se kjo gjuhë mund të shpjegohej vetëm nëpërmjet shqipes. Kjo çështje u bë temë e rrahur nga mjaft studiues të këtij lëmi, një pjesë e të cilëve pajtohej me Nerminin. Puna dhe interesimi i saj zgjerohet në lëmin e letërsisë, arkeologjisë, historisë, gjuhësisë dhe antropologjisë (Rëndësia e figurës së gruas në Iliri dhe Profili i grave shqiptare në histori). Shkruan në shqip dhe italisht dhe përkthen përpos nga italishtja ("Ismail Bej Vlora"), edhe nga anglishtja ("Kujtime (Ismail Qemali"). Ndër veprat më të njohura të saj përmenden (sipas vitit të botimit) : * 1967 Zotëruesi i kohës ; * 1973 Nga gjysëmhëna tek hëna ; * 1979 Momente kolombiane ; * 1971 Enesërmja e Kohës ; * 1972 Kina ; * 1979 Konsiderime mbi civilizimin Çibça ; * 1984 Pellazgët, Ilirët, Etruskët, Shqiptarët ; * 1989 Etruskishtja gjuhë e gjallë etj. Nermin Vlora Fallaschi vdiq më 2004 duke lënë pas vetes një pasuri botimesh dhe një numër të madh shkrimesh me vlerë të jashtëzakonshme. == Veprat letrare == Ndër veprat e tjera të saj, përmendim : * “Zotërimi i kohës” * “E nesërmja e kohës” * “Kujtimet e Ismail Qemal bej Vlorës” * “Pellazgët, Ilirët, Etruskët, Shqiptarët” == Referime == <references /> {{DEFAULTSORT:Vlora, Nermin Falaski}} [[Kategoria:Lindje 1921]] [[Kategoria:Vdekje 2004]] [[Kategoria:Përkthyes shqiptarë]] [[Kategoria:Shkrimtare shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Familja Vlora]] 4zyw296bmf40ac3hqooh6wljf7l1cjk 0 55885 2995630 2942795 2026-06-10T09:25:27Z TaridSevon 188277 /* Kanalet */ 2995630 wikitext text/x-wiki {{Për përmirësim}} {{Infobox company | name = DigitAlb Sh.A. | logo = Digitalb_logo.png | logo_size = 150px | type = [[Shoqëria aksionare|Shoqëri aksionare]] | industry = [[Komunikimi]]<br>[[Argëtimi]]<br>[[Prodhimi televiziv]] | genre = | founder = [[Dritan Hoxha]] | area_served = {{plainlist| * Shqipëri * Kosovë * Maqedoni të Veriut * [[Evropë]] (satelit dhe OTT) * [[Amerikë Veriore]] (OTT) * [[Australi]] (OTT)}} | key_people = Eglinor Ramaj [[Kryeshefi ekzekutiv|(CEO)]] | products = Programe televizive dhe video-on-demand | services = Sinjal digjital MPEG-4<br>Kanale televizive me pagesë ([[pay-per-view]]) | revenue = | operating_income = | net_income = | assets = | equity = | owner = {{plainlist| * Familja Hoxha (51%) * Union Group (13.6%) * Të tjerë (35.4%)<ref name = "OpenCorporates">{{Cite web|title=DIGIT-ALB (perthithur SUPERSPORT - K62031001W)|url=https://opencorporates.al/sq/nipt/k41719004d|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617210315/https://opencorporates.al/sq/nipt/K41719004D|archive-date=17 qershor 2024|access-date=23 tetor 2024|website=OpenCorporates.al|language=sq}}</ref><ref name = "MOM">{{Cite web|title=Hoxha Family|url=https://albania.mom-gmr.org/en/owners/individual-owners/detail/owner/owner/show/hoxha-family/|access-date=2025-01-07|website=albania.mom-gmr.org|language=en}}</ref>}} | num_employees = | parent = [[Top Media]] | divisions = | footnotes = | homepage = {{URL|http://www.digitalb.al/|Official Website}} | location_city = [[Kashar]], [[Tiranë]] | location_country = [[Shqipëri]] | location = {{Abbr|Rr.|Rruga}} "Pavarësia" nr. 39 | locations = | founded = {{start date and age|2004|03|24|df=yes}}<ref>{{Cite web|title=Digitalb Satelitor|url=https://digitalb.al/ndihma/rreth-nesh/digitalb-satelitor|url-status=live|access-date=23 tetor 2024|website=Digitalb|language=sq}}</ref> }} '''DigitAlb''' ([[Shqiptimi|shq.]] "dixhitalb") është një kompani mediatike shqiptare, si dhe platformë digjitale tokësore, [[Televizioni satelitor|satelitore]] dhe [[Over-the-top|OTT]], me seli në [[Tiranë]], Shqipëri. Kompania u themelua më 24 mars 2004 nga [[Dritan Hoxha (gazetar)|Dritan Hoxha]] si pjesë e grupit [[Top Media]], bashkë me televizionin e tij kryesor [[Top Channel]] dhe shumë kompani të tjera.<ref name = "OpenCorporates" /> Ajo filloi transmetimin më 15 korrik 2004 me sinjal tokësor në qytetet kresore të Shqipërisë, dhe më pas nga dhjetori në satelit dhe me [[Video me definicion të lartë|cilësinë e lartë të figurës]]. Platforma ofron një paketë të kanaleve televizive me pagesë duke përfshirë [[video-on-demand]] (VOD) përmes shërbimit OTT (ky i fundit që prej 2018). Në Europë, ajo transmeton përmes satelitit [[Eutelsat]] 16A. Kompania prodhon seriale origjinale dhe filma artistikë. Sipas revistës ''Monitor'', DigitAlb u rendit në vendin e 41-të për nga qarkullimi vjetor në vitin 2014, duke qarkulluar 5,46 miliardë lekë.<ref>{{Cite web|last=Harka|first=Juna|date=16 prill 2016|title=Zbardhen aksionerët e 100 kompanive VIP|url=https://monitor.al/zbardhen-aksioneret-e-100-kompanive-vip/|access-date=23 tetor 2024|website=Revista Monitor|language=sq}}</ref> == Historia == {{Seksion reklamë|date=korrik 2025}} Viti 2004, do të shënjonte si një vit kulmor në fushën e zhvillimit tërësor të medias elektronike në Shqipëri duke krijuar në të njëjtën kohë, premisat e duhura për fillimin e transmetimeve të programeve televizive dhe radio nëpërmjet një tjetër teknologjie transmetimi, atë digjitale. E pikërisht në këtë kohë, më 15 korrik të vitit 2004 nisi zyrtarisht transmetimet platforma e parë televizive dixhitale në Shqipëri. Lindi DigitAlb, një ndër të parat platforma dixhitale tokësore në [[Evropa|Evropë]], duke shënuar kështu dhe zhvillimin më të madh në historinë e transmetimeve televizive shqiptare. Ideja dhe iniciativa e [[Dritan Hoxha|Dritan Hoxhës]], filloj të realizohej dhe të merrte jetë edhe pse mes kundërshtive të forta politike e institucionale të kohës, përplasjeve me konceptet dhe mentalitetet skeptike ekzistuese dhe pesimizmit të elementëve të ndryshëm të tregut. Menjëherë u ndje fillimi i një ere të re. Fillimisht u mbulua me sinjal [[Tirana]] dhe Durrësi dhe më pas një nga një, Fieri, Lushnja, Elbasani, Shkodra e Vlora. Një gamë e gjerë programesh, nga çdo zhanër, ofruar përmes kanaleve tematikë të platformës nisi të plotësojë “oreksin” e publikut për të ndjekur gjithçka donte në ekran e të gjitha këto përmes cilësisë tepër të lartë të figurës dhe zërit, info elektronike EPG, dekoder të personalizuar me menu në shqip, deri atëherë e pamendueshme. Për herë të parë lindën kanalet e fëmijëve 24 orë të dubluara në shqip.<ref>{{Cite web|title=Digitalb Tokesor - Ndihma - Digitalb|url=https://digitalb.al/ndihma/rreth-nesh/digitalb-tokesor|access-date=2025-07-27|website=digitalb.al|language=sq}}</ref> Më 15 dhjetor të vitit 2004, vetëm 5 muaj nga lindja, DigitAlb shënon një hap të ri, ai fillon edhe transmetimin e kanaleve të tij në satelit në mbarë [[Evropa|Evropën]] duke qenë e vetmja platformë e re dixhitale e kontinentit të vjetër në transmetime tokësore dhe satelitore njëkohësisht. Kështu DigitAlb nisi të përçonte Shqipërinë kudo ku punojnë e jetojnë shqiptarë. Në vitet e para dhe ne vazhdimësi, DigitAlb, shtonte numrin e kanaleve të platformës së tij, duke plotësuar më mirë gamën e kërkesave dhe shijeve të publikut, me më shumë kanale për fëmijë, më shumë kanale filmash, më shumë dokumentarë, dhe të gjitha në shqip, me më shumë muzikë dhe sport. Duke shtuar vazhdimisht numrin e shërbimeve dhe nivelin e kualitetit në transmetimin e programeve, DigitAlb ka qenë dhe mbetet përherë pararojë absolute e teknologjisë më të fundit digjitale dhe programacionit më të plotë dhe cilësor, jo vetëm në Shqipëri por edhe më gjerë; në rajon e Evropë. Në dhjetor të vitit 2007 DigitAlb implementon në platformën satelitore stadin më të avancuar të transmetimeve televizive digjitale ; HDTV - High Definition Television me anë të së cilës arrihet të përcillet në masën më perfektë të mundshme, çdo detaj i figurës dhe zërit. DigitAlb ishte e vetmja platformë në Evropë që hidhte në satelit 6 kanale të rinj tematikë me profile të ndryshëm që transmetojnë në këtë kualitet [[Filmi|filma]], dokumentarë, [[Sporti|sport]], [[Seriali|seriale]], programe për të rritur, show dhe spektakël e çdo gjë tjetër dhe duke u identifikuar kështu nga të gjithë si një platformë lider. DigitAlb, vazhdon të thyejë njëpasnjëshëm kufijtë duke qenë gjithnjë e më i kërkuar në treg e duke shtuar vit pas viti shërbimet dhe numrin e abonentëve. Më 3 nëntor të 2008-ës, DigitAlb nis në transmetim tokësor & satelitor shërbimin televiziv PAY-PER-VIEW, nëpërmjet kanalit të posaçëm Digi Gold ku ofrohen përmes pagesës së dedikuar për çdo event, filmat më të fundit dhe programe të zhanreve të tjera. Pjesë e paketës PPV të DigitAlb janë edhe 2 kanalet sezonalë [[Big Brother (reality show)|Big Brother]] të cilët transmetojnë LIVE 24 orë në 24 gjithçka që ndodh mes banorëve të shtëpisë më të vëzhguar në Shqipëri. DigitAlb futi një frymë krejt të re në ekranet shqiptare, duke sanksionuar imazh dhe zë zyrtar, duke promovuar në një formë krejtësisht të veçantë e origjinale, çka e bëjnë të jetë gjithnjë e më tërheqës për publikun.<ref>{{Cite web|title=DigitAlb vlerësohet si platforma më e ndjekur nga shqiptarët në 2019 - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/digitalb-vleresohet-si-platforma-me-e-ndjekur-nga-shqiptaret-ne-2019|access-date=2025-07-27|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> Digitalb HD1 ishte një prej kanaleve televizive HD të platformës shqiptare e cila transmetoi i pari në cilësinë HD, platforma Digitalb. Ai transmetoi finalen e ''[[Top Fest|Top Fest 6]]'' në këtë cilësi të lartë e të qartë në televizionin [[Top Channel]] që e bën të parin kanal në atë kohë në historinë televizive shqiptare me këtë cilësi. Kanalet e tjera HD të kësaj platforme ishin: DigitAlb HD2, Digitalb HD3. Më pas kanalet SD pas dixhitalizimit të televizioneve shqiptare në 2018-2019 u hoqën dhe kanalet e DigitAlb e kanalet e tjera shqiptare ndryshuan në transmetimin HD. == Informacionet teknike == Që prej fillimeve të tij DigitAlb e nisi me dekodera në teknologjinë SD (standard-definition), Opentech ODS 3000C, më pas nga viti 2007 u implementua teknologjia HDTV (High Definition Television) me dekoder të tipit KSF-S660HDCO. Prej vitit 2013 DigitAlb hodhi në treg dekoderin FlyBox fjala e fundit e teknologjisë. Ky dekoder shumëpërdorimësh ka një sërë funksionesh interaktive si PVR, Timeshift, Push VOD ka të bëjë me qasjen e katalogut Popcorn (këto funksione mundësohen me Hard Disk-un e DigitAlb). Por dekoderi FlyBox mund të lidhet edhe me internet nëpërmjet LAN (kabëll) ose WIFI dhe mundëson VOD-katalogun Popcorn, radio nga interneti, lajme, shtypin e ditës, horoskopin etj. === Modelet e dekoderave dhe pajisjeve të DigitAlb që nga krijimi i tij: === * Dekodera SD Opentech ODS 3000C, Opentech ODS 2000C * Dekodera HD Kaon KSF-S660HDCO, Opentech ODS 3000H, ODS 2000H * Dekodera DVB-T2 HD ZAPPER * Dekodera FlyBox * FlyBox mini * HDD (Hard Disk i DigitAlb) Të gjithë dekoderat e DigitAlb janë të mbrojtur nga teknologjia 'Conax Embedded'.<ref>{{Cite web|title=Aksesor - Digitalb|url=https://digitalb.al/aksesor|access-date=2025-07-27|website=digitalb.al|language=sq}}</ref> == Kanalet == * Gjeneraliste: [[Top Channel|Top Channel HD]], [[Klan Kosova]], Klan Plus, [[TV Klan|Klan HD]], ORA, [[MCN TV]], PRO1, [[RTV21|RTV 21]], [[Kohavision|Kohavision HD]], [[T7]], Arta TV, First channel, [[Radiotelevizioni i Kosovës|RTK 1]], [[ATV (Kosovë)|A TV]], Dukagjini, [[Kanal10|Kanal 10]], [[RTV21|RTV 21 Macedonia]], [[Alsat|Alsat M]], Star Plus TV, [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH 1]], [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH 2]], Zjarr TV. * Filma & seriale: [[T (kanal)|T HD]], Stinët, DigitAlb 20, Gold HD (Digi Gold), Max HD, Eurofilm, Film Autor HD, Film Hits HD, Film Thriller, Film Dramë, Film Aksion HD, Film Komedi HD.<ref name=":0">{{Cite web|title=Paketat Familjare - Digitalb|url=https://digitalb.al/paketa/FAMILJARE/ott|access-date=2025-07-27|website=digitalb.al|language=sq}}</ref> * Dokumentarë: Explorer Shkencë, Explorer Histori, Explorer Natyra, National Geographic HD, 24Kitchen. * Fëmijë: [[Bang Bang]], [[Çufo TV]], [[Junior TV]], BabyTV, Nicktoons, Nickelodeon.<ref name=":0" /> * Sport: [[SuperSport|SuperSport 1 HD]], [[SuperSport|SuperSport 2 HD]], [[SuperSport|SuperSport 3 HD]], SuperSport 4 HD, SuperSport 5 HD, [[SuperSport|SuperSport 6 HD]], SuperSport 7 HD.<ref>{{Cite web|title=Paketat Premium - Digitalb|url=https://digitalb.al/paketa/PREMIUM/ott|access-date=2025-07-27|website=digitalb.al|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sezoni Sportiv - Digitalb|url=https://digitalb.al/sezoni-sportiv|access-date=2025-07-27|website=digitalb.al|language=sq}}</ref> * Muzikë: My Music TV, Melody TV, [[TV Klan|Klan Music]], Zico TV. * Informative: [[Top News|Top News HD]], Klan News, [[ABC News|ABC]], Ora News, [[A2 CNN]], [[News 24]], FAX News, Scan TV, Report TV, [[Euronews Albania]], Syri TV, Panorama TV. * Të tjera: RTSH Shqip, Star Movies, Star Channel, Star Life, Dizi Channel, Premium Channel, FilmBox Channel, DocuBox Channel, Fast&FunBox, FightBox HD, [[RTSH Sport]], [[Partizani Channel]], ALB UK TV, [[MTV|MTV Channel]], Rai 1, Rai 2, Canale 5, Italia 1, Alpha TV, Skai TV, [[CNN]], [[BBC World|BBC News]], Dorcel XXX, Dorcel TV, Playboy. == DigitAlb sh!t == == Referime == {{ref}} == Shiko edhe == * [[Top Media]] – kompania prind *[[Dritan Hoxha (gazetar)|Dritan Hoxha]] – themeluesi * [[Top Channel]] – televizioni kombëtar dhe kryesor * [[SuperSport]] – shërbimi sportiv në kuadër të DigitAlbit == Lidhje të jashtme == * {{Official website|http://www.digitalb.al}} * {{URL|http://www.digitalb.ch|DigitAlb Zvicër}} - dega e kompanisë në Zvicër {{Top Media}}{{Televizioni në Shqipëri}} [[Kategoria:Kompani në Shqipëri]] [[Kategoria:Top Media]] [[Kategoria:Kompani shqiptare të themeluara në 2004]] [[Kategoria:Themelime në 2004]] [[Kategoria:Platforma televizive shqiptare]] stvbw6wm0ujxutxej45twlgn0kmnzuj 2995631 2995630 2026-06-10T09:25:38Z TaridSevon 188277 2995631 wikitext text/x-wiki {{Për përmirësim}} {{Infobox company | name = DigitAlb Sh.A. | logo = Digitalb_logo.png | logo_size = 150px | type = [[Shoqëria aksionare|Shoqëri aksionare]] | industry = [[Komunikimi]]<br>[[Argëtimi]]<br>[[Prodhimi televiziv]] | genre = | founder = [[Dritan Hoxha]] | area_served = {{plainlist| * Shqipëri * Kosovë * Maqedoni të Veriut * [[Evropë]] (satelit dhe OTT) * [[Amerikë Veriore]] (OTT) * [[Australi]] (OTT)}} | key_people = Eglinor Ramaj [[Kryeshefi ekzekutiv|(CEO)]] | products = Programe televizive dhe video-on-demand | services = Sinjal digjital MPEG-4<br>Kanale televizive me pagesë ([[pay-per-view]]) | revenue = | operating_income = | net_income = | assets = | equity = | owner = {{plainlist| * Familja Hoxha (51%) * Union Group (13.6%) * Të tjerë (35.4%)<ref name = "OpenCorporates">{{Cite web|title=DIGIT-ALB (perthithur SUPERSPORT - K62031001W)|url=https://opencorporates.al/sq/nipt/k41719004d|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617210315/https://opencorporates.al/sq/nipt/K41719004D|archive-date=17 qershor 2024|access-date=23 tetor 2024|website=OpenCorporates.al|language=sq}}</ref><ref name = "MOM">{{Cite web|title=Hoxha Family|url=https://albania.mom-gmr.org/en/owners/individual-owners/detail/owner/owner/show/hoxha-family/|access-date=2025-01-07|website=albania.mom-gmr.org|language=en}}</ref>}} | num_employees = | parent = [[Top Media]] | divisions = | footnotes = | homepage = {{URL|http://www.digitalb.al/|Official Website}} | location_city = [[Kashar]], [[Tiranë]] | location_country = [[Shqipëri]] | location = {{Abbr|Rr.|Rruga}} "Pavarësia" nr. 39 | locations = | founded = {{start date and age|2004|03|24|df=yes}}<ref>{{Cite web|title=Digitalb Satelitor|url=https://digitalb.al/ndihma/rreth-nesh/digitalb-satelitor|url-status=live|access-date=23 tetor 2024|website=Digitalb|language=sq}}</ref> }} '''DigitAlb''' ([[Shqiptimi|shq.]] "dixhitalb") është një kompani mediatike shqiptare, si dhe platformë digjitale tokësore, [[Televizioni satelitor|satelitore]] dhe [[Over-the-top|OTT]], me seli në [[Tiranë]], Shqipëri. Kompania u themelua më 24 mars 2004 nga [[Dritan Hoxha (gazetar)|Dritan Hoxha]] si pjesë e grupit [[Top Media]], bashkë me televizionin e tij kryesor [[Top Channel]] dhe shumë kompani të tjera.<ref name = "OpenCorporates" /> Ajo filloi transmetimin më 15 korrik 2004 me sinjal tokësor në qytetet kresore të Shqipërisë, dhe më pas nga dhjetori në satelit dhe me [[Video me definicion të lartë|cilësinë e lartë të figurës]]. Platforma ofron një paketë të kanaleve televizive me pagesë duke përfshirë [[video-on-demand]] (VOD) përmes shërbimit OTT (ky i fundit që prej 2018). Në Europë, ajo transmeton përmes satelitit [[Eutelsat]] 16A. Kompania prodhon seriale origjinale dhe filma artistikë. Sipas revistës ''Monitor'', DigitAlb u rendit në vendin e 41-të për nga qarkullimi vjetor në vitin 2014, duke qarkulluar 5,46 miliardë lekë.<ref>{{Cite web|last=Harka|first=Juna|date=16 prill 2016|title=Zbardhen aksionerët e 100 kompanive VIP|url=https://monitor.al/zbardhen-aksioneret-e-100-kompanive-vip/|access-date=23 tetor 2024|website=Revista Monitor|language=sq}}</ref> == Historia == {{Seksion reklamë|date=korrik 2025}} Viti 2004, do të shënjonte si një vit kulmor në fushën e zhvillimit tërësor të medias elektronike në Shqipëri duke krijuar në të njëjtën kohë, premisat e duhura për fillimin e transmetimeve të programeve televizive dhe radio nëpërmjet një tjetër teknologjie transmetimi, atë digjitale. E pikërisht në këtë kohë, më 15 korrik të vitit 2004 nisi zyrtarisht transmetimet platforma e parë televizive dixhitale në Shqipëri. Lindi DigitAlb, një ndër të parat platforma dixhitale tokësore në [[Evropa|Evropë]], duke shënuar kështu dhe zhvillimin më të madh në historinë e transmetimeve televizive shqiptare. Ideja dhe iniciativa e [[Dritan Hoxha|Dritan Hoxhës]], filloj të realizohej dhe të merrte jetë edhe pse mes kundërshtive të forta politike e institucionale të kohës, përplasjeve me konceptet dhe mentalitetet skeptike ekzistuese dhe pesimizmit të elementëve të ndryshëm të tregut. Menjëherë u ndje fillimi i një ere të re. Fillimisht u mbulua me sinjal [[Tirana]] dhe Durrësi dhe më pas një nga një, Fieri, Lushnja, Elbasani, Shkodra e Vlora. Një gamë e gjerë programesh, nga çdo zhanër, ofruar përmes kanaleve tematikë të platformës nisi të plotësojë “oreksin” e publikut për të ndjekur gjithçka donte në ekran e të gjitha këto përmes cilësisë tepër të lartë të figurës dhe zërit, info elektronike EPG, dekoder të personalizuar me menu në shqip, deri atëherë e pamendueshme. Për herë të parë lindën kanalet e fëmijëve 24 orë të dubluara në shqip.<ref>{{Cite web|title=Digitalb Tokesor - Ndihma - Digitalb|url=https://digitalb.al/ndihma/rreth-nesh/digitalb-tokesor|access-date=2025-07-27|website=digitalb.al|language=sq}}</ref> Më 15 dhjetor të vitit 2004, vetëm 5 muaj nga lindja, DigitAlb shënon një hap të ri, ai fillon edhe transmetimin e kanaleve të tij në satelit në mbarë [[Evropa|Evropën]] duke qenë e vetmja platformë e re dixhitale e kontinentit të vjetër në transmetime tokësore dhe satelitore njëkohësisht. Kështu DigitAlb nisi të përçonte Shqipërinë kudo ku punojnë e jetojnë shqiptarë. Në vitet e para dhe ne vazhdimësi, DigitAlb, shtonte numrin e kanaleve të platformës së tij, duke plotësuar më mirë gamën e kërkesave dhe shijeve të publikut, me më shumë kanale për fëmijë, më shumë kanale filmash, më shumë dokumentarë, dhe të gjitha në shqip, me më shumë muzikë dhe sport. Duke shtuar vazhdimisht numrin e shërbimeve dhe nivelin e kualitetit në transmetimin e programeve, DigitAlb ka qenë dhe mbetet përherë pararojë absolute e teknologjisë më të fundit digjitale dhe programacionit më të plotë dhe cilësor, jo vetëm në Shqipëri por edhe më gjerë; në rajon e Evropë. Në dhjetor të vitit 2007 DigitAlb implementon në platformën satelitore stadin më të avancuar të transmetimeve televizive digjitale ; HDTV - High Definition Television me anë të së cilës arrihet të përcillet në masën më perfektë të mundshme, çdo detaj i figurës dhe zërit. DigitAlb ishte e vetmja platformë në Evropë që hidhte në satelit 6 kanale të rinj tematikë me profile të ndryshëm që transmetojnë në këtë kualitet [[Filmi|filma]], dokumentarë, [[Sporti|sport]], [[Seriali|seriale]], programe për të rritur, show dhe spektakël e çdo gjë tjetër dhe duke u identifikuar kështu nga të gjithë si një platformë lider. DigitAlb, vazhdon të thyejë njëpasnjëshëm kufijtë duke qenë gjithnjë e më i kërkuar në treg e duke shtuar vit pas viti shërbimet dhe numrin e abonentëve. Më 3 nëntor të 2008-ës, DigitAlb nis në transmetim tokësor & satelitor shërbimin televiziv PAY-PER-VIEW, nëpërmjet kanalit të posaçëm Digi Gold ku ofrohen përmes pagesës së dedikuar për çdo event, filmat më të fundit dhe programe të zhanreve të tjera. Pjesë e paketës PPV të DigitAlb janë edhe 2 kanalet sezonalë [[Big Brother (reality show)|Big Brother]] të cilët transmetojnë LIVE 24 orë në 24 gjithçka që ndodh mes banorëve të shtëpisë më të vëzhguar në Shqipëri. DigitAlb futi një frymë krejt të re në ekranet shqiptare, duke sanksionuar imazh dhe zë zyrtar, duke promovuar në një formë krejtësisht të veçantë e origjinale, çka e bëjnë të jetë gjithnjë e më tërheqës për publikun.<ref>{{Cite web|title=DigitAlb vlerësohet si platforma më e ndjekur nga shqiptarët në 2019 - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/digitalb-vleresohet-si-platforma-me-e-ndjekur-nga-shqiptaret-ne-2019|access-date=2025-07-27|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> Digitalb HD1 ishte një prej kanaleve televizive HD të platformës shqiptare e cila transmetoi i pari në cilësinë HD, platforma Digitalb. Ai transmetoi finalen e ''[[Top Fest|Top Fest 6]]'' në këtë cilësi të lartë e të qartë në televizionin [[Top Channel]] që e bën të parin kanal në atë kohë në historinë televizive shqiptare me këtë cilësi. Kanalet e tjera HD të kësaj platforme ishin: DigitAlb HD2, Digitalb HD3. Më pas kanalet SD pas dixhitalizimit të televizioneve shqiptare në 2018-2019 u hoqën dhe kanalet e DigitAlb e kanalet e tjera shqiptare ndryshuan në transmetimin HD. == Informacionet teknike == Që prej fillimeve të tij DigitAlb e nisi me dekodera në teknologjinë SD (standard-definition), Opentech ODS 3000C, më pas nga viti 2007 u implementua teknologjia HDTV (High Definition Television) me dekoder të tipit KSF-S660HDCO. Prej vitit 2013 DigitAlb hodhi në treg dekoderin FlyBox fjala e fundit e teknologjisë. Ky dekoder shumëpërdorimësh ka një sërë funksionesh interaktive si PVR, Timeshift, Push VOD ka të bëjë me qasjen e katalogut Popcorn (këto funksione mundësohen me Hard Disk-un e DigitAlb). Por dekoderi FlyBox mund të lidhet edhe me internet nëpërmjet LAN (kabëll) ose WIFI dhe mundëson VOD-katalogun Popcorn, radio nga interneti, lajme, shtypin e ditës, horoskopin etj. === Modelet e dekoderave dhe pajisjeve të DigitAlb që nga krijimi i tij: === * Dekodera SD Opentech ODS 3000C, Opentech ODS 2000C * Dekodera HD Kaon KSF-S660HDCO, Opentech ODS 3000H, ODS 2000H * Dekodera DVB-T2 HD ZAPPER * Dekodera FlyBox * FlyBox mini * HDD (Hard Disk i DigitAlb) Të gjithë dekoderat e DigitAlb janë të mbrojtur nga teknologjia 'Conax Embedded'.<ref>{{Cite web|title=Aksesor - Digitalb|url=https://digitalb.al/aksesor|access-date=2025-07-27|website=digitalb.al|language=sq}}</ref> == Kanalet == * Gjeneraliste: [[Top Channel|Top Channel HD]], [[Klan Kosova]], Klan Plus, [[TV Klan|Klan HD]], ORA, [[MCN TV]], PRO1, [[RTV21|RTV 21]], [[Kohavision|Kohavision HD]], [[T7]], Arta TV, First channel, [[Radiotelevizioni i Kosovës|RTK 1]], [[ATV (Kosovë)|A TV]], Dukagjini, [[Kanal10|Kanal 10]], [[RTV21|RTV 21 Macedonia]], [[Alsat|Alsat M]], Star Plus TV, [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH 1]], [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH 2]], Zjarr TV. * Filma & seriale: [[T (kanal)|T HD]], Stinët, DigitAlb 20, Gold HD (Digi Gold), Max HD, Eurofilm, Film Autor HD, Film Hits HD, Film Thriller, Film Dramë, Film Aksion HD, Film Komedi HD.<ref name=":0">{{Cite web|title=Paketat Familjare - Digitalb|url=https://digitalb.al/paketa/FAMILJARE/ott|access-date=2025-07-27|website=digitalb.al|language=sq}}</ref> * Dokumentarë: Explorer Shkencë, Explorer Histori, Explorer Natyra, National Geographic HD, 24Kitchen. * Fëmijë: [[Bang Bang]], [[Çufo TV]], [[Junior TV]], BabyTV, Nicktoons, Nickelodeon.<ref name=":0" /> * Sport: [[SuperSport|SuperSport 1 HD]], [[SuperSport|SuperSport 2 HD]], [[SuperSport|SuperSport 3 HD]], SuperSport 4 HD, SuperSport 5 HD, [[SuperSport|SuperSport 6 HD]], SuperSport 7 HD.<ref>{{Cite web|title=Paketat Premium - Digitalb|url=https://digitalb.al/paketa/PREMIUM/ott|access-date=2025-07-27|website=digitalb.al|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sezoni Sportiv - Digitalb|url=https://digitalb.al/sezoni-sportiv|access-date=2025-07-27|website=digitalb.al|language=sq}}</ref> * Muzikë: My Music TV, Melody TV, [[TV Klan|Klan Music]], Zico TV. * Informative: [[Top News|Top News HD]], Klan News, [[ABC News|ABC]], Ora News, [[A2 CNN]], [[News 24]], FAX News, Scan TV, Report TV, [[Euronews Albania]], Syri TV, Panorama TV. * Të tjera: RTSH Shqip, Star Movies, Star Channel, Star Life, Dizi Channel, Premium Channel, FilmBox Channel, DocuBox Channel, Fast&FunBox, FightBox HD, [[RTSH Sport]], [[Partizani Channel]], ALB UK TV, [[MTV|MTV Channel]], Rai 1, Rai 2, Canale 5, Italia 1, Alpha TV, Skai TV, [[CNN]], [[BBC World|BBC News]], Dorcel XXX, Dorcel TV, Playboy. == Referime == {{ref}} == Shiko edhe == * [[Top Media]] – kompania prind *[[Dritan Hoxha (gazetar)|Dritan Hoxha]] – themeluesi * [[Top Channel]] – televizioni kombëtar dhe kryesor * [[SuperSport]] – shërbimi sportiv në kuadër të DigitAlbit == Lidhje të jashtme == * {{Official website|http://www.digitalb.al}} * {{URL|http://www.digitalb.ch|DigitAlb Zvicër}} - dega e kompanisë në Zvicër {{Top Media}}{{Televizioni në Shqipëri}} [[Kategoria:Kompani në Shqipëri]] [[Kategoria:Top Media]] [[Kategoria:Kompani shqiptare të themeluara në 2004]] [[Kategoria:Themelime në 2004]] [[Kategoria:Platforma televizive shqiptare]] mr789862bnlzrgxfvq0l7fqgmj37ib9 0 61675 2995343 2928131 2026-06-09T16:01:00Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dragaj]] te [[Kategoria:Familja Dragaj]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995343 wikitext text/x-wiki '''Ajdin bej Draga''' ([[Mojstiri Perëndimor|Mojstir]] Tutin, [[1864]] - [[Rrashbull]], [[15 Qershor|15 qershor]] [[1914]]) ka qenë veprimtar politik i çështjes shqiptare dekadat e fundit të [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] së bashku me vëllezërit e tij [[Ferhat bej Draga|Ferhat]] dhe [[Nexhip bej Draga]]. Më 28 nëntor 1912 ishte përfaqësues i [[Mitrovica|Mitrovicës]] në [[Kuvendi i Vlorës|Kuvendin e Vlorës]], prej ku u shpall [[Pavarësia e Shqipërisë]] dhe [[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|Qeveria e Përkohshme]] e [[Ismail Qemali|Ismail Qemalit]]. == Biografia == U lind më 1880 në Mitrovicë, i biri i Ali pashë Dragës që kishte shërbyer në Luftën Osmano-Ruse me ç'rast ishte graduar ''pashë'', ndërsa gjyshi i tij Ali Ferhat beu kishte themeluar një [[Xhamia|xhami]] në [[Pazari i Ri|Novi Pazar]]. Dragajt i përkisnin fisit Kelmend<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?start=369|title=Draga, Nexhip|website=biolex.ios-regensburg.de|date=1974|last=Kaleshi|first=Hasan|author-link=Hasan Kaleshi|publisher=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas|language=de}}</ref> dhe ishin familje me shumë ndikim; Ajdin beu kishte edhe dy vëllezër të tjerë që u shquan në lëvizjen kombëtare, Ferhatin dhe Nexhip beun.<ref name=":1">{{Cite book|title=Historical Dictionary of Kosovo|language=en|last=Elsie|first=Robert|publisher=Scarecrow Press|year=2010|pages=82-83|url=https://books.google.al/books?id=Pg-aeA-nUeAC&pg=PA82&dq=ferhat+draGA&hl=en&sa=X&ei=TKH1UonkJaOCyAGhwIGgDQ&redir_esc=y#v=onepage&q=ferhat%20draGA&f=false|author-link=Robert Elsie}}</ref> Veprimtaria e Ajdin Dragës në shërbim të Lidhjes Shqiptare të Pejës, "Besa-Besë", pati influencë të madhe sidomos në rrethinat e Vuçitërnës, Drenicës dhe Pejës. Sipas dëshmive të Ajdin Dragës dhe Bajram Currit dhe të atdhetarëve të tjerë shqiptarë, të cilët morën pjesë në përgatitjen e Kuvendit të Pejës, në përpjekjet e Haxhi Zekës dhe të përkrahësve të tij për të "ringjallur Shqipërinë e vjetër", ndihmuan edhe shqiptarët e shkolluar të cilët për shkaqe të ndryshme ishin detyruar ta braktisin atdheun. Në një letër që u shkrua ato ditë nga Ajdin Draga dhe Bajram Curri në mes tjerash theksohet edhe kjo : "Ne, kur po përgatitej Kuvendi i Pejës mbajmë lidhje me Komitetet Shqiptare, që gjenden jashtë Atdheut, dhe nëse nuk do mundemi të bëjmë që të fitojë kauza jonë dhe të realizojmë idetë tona të përgjithshme me mjete paqësore, atëherë do të rrëmbejmë armët". Në janar të vitit 1899 Ajdin Draga ishte njëri ndër anëtarët aktiv në këtë Lidhje. Ai kishte kontaktuar dhe biseduar me mëmëdhetarët e Stambollit, e në radhë të parë me Komitetin shqiptar të Stambollit, të cilën e kryesonte [[Sami Frashëri]], me të cilin edhe mbante korrespodencë. Ajdini gjithashtu për interesa të kësaj Lidhjeje përveç atdhetarëve të Stambollit kontaktoi edhe me patriotët shqiptar të Bukureshtit të cilët nuk prajtën duke dhënë ndihmën e tyre në veprimtarinë e gjithanshme organizative, ideologjike dhe politike të Lidhjes së re Shqiptare. Prej 23-29 janar të vitit [[1899]], Ajdin Draga mori pjesë si delegat në Kuvendin e Pejës dhe në hartimin e kararnamesë së këtij kuvendi historik. Konsulli serb në Prishtinë, Svetislav Simiç në lidhje me këtë kuvend shkruante: Ky kuvend apo mexhlis shqiptar i përngjan shumë Kongresit shqiptar të Prizrenit, që u mbajt në vitet e tetëdhjetë të shek. XIX." Kurse konsulli austriak në Shkup, Zambur, theksonte qartë se "në këtë mbledhje të gjithë udhëheqësit shqiptarë kanë ndërmend t'i parashtrojnë sulltanit kërkesën për autonominë e Shqipërisë." Ndërkaq ambasadori austriak në Stamboll në informacionin që i dërgonte Ministrit të Jashtëm, Golluhovskit, në janar 1899, duke iu referuar mendimeve të Bajram Curit dhe personave të tjerë shkruante se me organizimin e një Kuvendi të tillë udhëheqësit shqiptarë synonin t'u prisnin rrugën lakmive pushtuese të shteteve fqinje ndaj tokave shqiptare..." Ajdini në veprimtarinë e tij këmbënguli që të luftonte pengesat që ekzistonin në dasitë fetare, krahinore dhe grindjet midis shqiptarëve. Në kohët më vonë ai u përfshi në Lëvizjet kombëtare shqiptare me përkushtim. Në vitin 1908 emri i Ajdin Dragës shënohet si anëtar i Pleqësisë së Klubit Shqiptar të Shkupit me detyrën e këshilltarit, i cili në cilësinë e anëtarit të kësaj pleqësie dha ndihmesë të madhe edhe në hapjen e Klubit Shqiptar të Kumanovës. Duke u gjendur në krahë të Hasan Prishtinës, Bajram Curit (prej së cilit pothuaj se kur nuk u nda deri sa e zuri vdekja SH.V.), Isa Boletinit, Sali Gjukës, Bedri Pejës, Zyhdi Ohrit, e shumë të tjerëve, Ajdin Draga kontribuoi në kryengritjet e viteve 1908, 1910 dhe 1912. Sipas dokumenteve arkivore, në nëntor të vitit 1912, Ajdin Draga dhe [[Mehmet Pashë Deralla]] shkuan në Dibër ku u takuan me delegatët e tjerë Kosovarë. Ndërsa më 21 nëntor 1912, ai bashkë me Isa Boletinin, Mehmet Pashë Dërrallën dhe Myftiun e Dibrës shkuan në Elbasan. Në Kuvendin Kombëtarë të Vlorës, Ajdini ishte i deleguar nga Kosova. Ky kuvend zgjodhi Qeverinë e Përkohshme të kryesuar nga Ismail Qemali dhe një Pleqësi (senat) prej 18 vetash, kryetar i së cilës me propozimin e Luigj Grakuqit u zgjodh Vehbi efendi Dibra. Ndërkaq anëtarët shqiptarë të kësaj Pleqësie nga Kosova ishin Ajdin Draga, Bedri Pejani dhe Sali Gjuka. Në qershorin e viti 1913, Ajdini së bashku me Isa Boletinin, dhe Mehmet Pashë Dërrallën, protestuan pranë Fuqive të Mëdha në mbrojtje të kufijve tokësore të Shqipërisë, kundër synimeve shoviniste të shteteve ballkanike. Ndërkaq që vetë Ismail Qemali si kryetar i Qeverisë së Vlorës e ngarkoi Ajdin Dragën me detyrën për të ndihmuar krahinën e Shkodrës në vendosjen e qetësisë dhe shtrirjes së administratës së kësaj qeverie. Në gazetën "Përlindja e Shqipnies" (14 gusht 1913) shkruhet: "Z. Hasan Beu dhe z. Ajdin Draga të cilët kishin vajtur në Shkodër u kthyen sot në Vlorë. Përsërisim se në Shkodër mbretëron pajtim i plotë në mes të popullsisë myslimane e të krishterë, të cilët punojnë së toku." Ajdin Draga me forcat kosovare të udhëhequra nga [[Bajram Curri]] dhe [[Isa Boletini]] morri pjesë në luftimet kundër rebelëve esadistë dhe në qershorin e vitit 1914 u vra në Rashbull afër Durrësit.<ref>[[Sejfi Vllama]]si, "Ballafaqime politike në Shqipëri (1897-1942).</ref> == Referime == <references /> [[Kategoria:Familja Dragaj]] [[Kategoria:Lindje 1864]] [[Kategoria:Vdekje 1914]] 2agezoxm8ymwohkt8irvqvwkq9u0bfh 0 68235 2995345 2928210 2026-06-09T16:01:01Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dragaj]] te [[Kategoria:Familja Dragaj]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995345 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Ferhat Bey Draga.png|parapamje|Ferhat bej Draga]] '''Ferhat''' ose '''Ferat [[Beu|bej]] Draga''' ([[Mitrovica|Mitrovicë]], 1873 - [[Kralani|Kralan]], [[1944]]) ka qenë veprimtar politik i çështjes kombëtare në dekadat e fundme të [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] së bashku me vëllezërit Ajdin dhe [[Nexhip bej Draga|Nexhip beun]] si dhe politikan shqiptar në [[Mbretëria Jugosllave|Mbretërinë Jugosllave]]. == Biografia == U lind më 1880 në Mitrovicë, i biri i Ali pashë Dragës që kishte shërbyer në Luftën Osmano-Ruse me ç'rast ishte graduar ''pashë'', ndërsa gjyshi i tij Ali Ferhat beu kishte themeluar një [[Xhamia|xhami]] në [[Pazari i Ri|Novi Pazar]]. Dragajt i përkisnin fisit Kelmend<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?start=369|title=Draga, Nexhip|website=biolex.ios-regensburg.de|date=1974|last=Kaleshi|first=Hasan|author-link=Hasan Kaleshi|publisher=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas}}</ref> dhe ishin familje me shumë ndikim; Ferhat beu kishte edhe dy vëllezër të tjerë që u shquan në lëvizjen kombëtare, [[Ajdin bej Draga|Ajdin]] dhe Nexhip beun.<ref name=":1">{{Cite book|title=Historical Dictionary of Kosovo|last=Elsie|first=Robert|publisher=Scarecrow Press|year=2010|pages=82-83|url=https://books.google.al/books?id=Pg-aeA-nUeAC&pg=PA82&dq=ferhat+draGA&hl=en&sa=X&ei=TKH1UonkJaOCyAGhwIGgDQ&redir_esc=y#v=onepage&q=ferhat%20draGA&f=false|author-link=Robert Elsie}}</ref> U shkollua në [[Stamboll]], dhe në lëvizjen për arsimin shqip mbështeti alfabetin latin për shqipen.<ref name=":1" /> Gjatë Revolucionit Xhonturk, së bashku me të vëllain Nexhibin dhe Bajram Currin, Hasan Prishtinën dhe [[ylema]] e parinë shqiptare u mblodhën për të përkrahur rikthimin e kushtetutës dhe ishte pikënisja e Revolucionit [[Xhonturqit|Xhonturk]]<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=1557|title=Prishtina, Hasan Bey|origyear=1979|website=biolex.ios-regensburg.de|publisher=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas|last=Kaleshi|first=Hasan|author-link=Hasan Kaleshi}}</ref> nën thirrjen e Galip beut.<ref name="Hanioglu272">{{cite book|last=Hanioğlu|first=M. Șükrü|title=Preparation for a Revolution: The Young Turks, 1902-1908|year=2001|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199771110|url=https://books.google.com.au/books?id=nNdKQfEdyvgC&printsec=frontcover&dq=Preparation+for+a+Revolution:+The+Young+Turks,+1902-1908&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiTkbmk8evaAhVEyrwKHeE1BAQQ6AEIJzAA#v=snippet&q=Ferhad%20&f=false|pages=272}}</ref> Më 1912 ishte [[mytesarif]] i [[Sanxhaku i Prishtinës|sanxhakut të Prishtinës]].<ref name=":0" /> Më 27 shkurt deri më 6 mars 1913 mori pjesë në punimet e Kongresit të Trieshtit, ku patriotët shqiptarë dhe arumunë u dakordësuan për sovranitetin, kufijtë dhe pavarësinë social-ekonomike të shtetit shqiptar.<ref name="shipkovica">{{cite web|url=http://www.shipkovica.com/Vlerakombetare/kongresiitriestes.htm|title=Kongresi Shqipetar Trieste|publisher=Shipkovica|accessdate=2014-02-06|archive-date=16 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716055813/http://www.shipkovica.com/Vlerakombetare/kongresiitriestes.htm|url-status=dead}}</ref> Gjatë Luftës së Parë Botërore bashkëpunoi me austro-hungarezët, që kontrollonin pjesën më të madhe të Kosovës. Më 1915 ngriti në këmbë 1,000 vullnetarë për t'iu bashkuar austro-hungarezëve në Frontin Lindor.<ref name=":1" /> Ferat beu ishte më shumë se krah i djathtë i të vëllait, [[Nexhib Draga|Nexhibit]], në përpjekjet për shkollën shqipe dhe për alfabetin latin për gjuhën shqipe, në fillim të shekullit XX, mandej në lëmenj të politikës dhe të diplomacisë deri në Luftën e Parë Botërore. Më [[1915]] ndihmoi [[Hasan Prishtina|Hasan Prishtinën]] në ngritjen e Organizatës legale kulturore e arsimore “Bashkimi” të [[Mitrovicë]]s dhe brenda saj “Komitetin e Kosovës”, organizëm politik e ushtarak ilegal për çlirimin e tokave shqiptare nga pushtuesit austro-hungarezë e bullgarë dhe ribashkimin e [[Shqipëria Etnike|Shqipërisë Etnike]] nën flamurin e ngritur në [[Vlorë]], më 28 nëntor [[1912]]. Më [[1919]] Ferat be Draga ndihmoi Nexhibin në ngritjen e organizatës politike legale [[Xhemijeti|“Xhemiet”]]. Kjo ishte Organizatë politike kombëtare shqiptare e veshur me petkun fetar [[islam]], mundësi e vetme për organizimin politik shqiptar legal jashtë partive politike serbe. Në anën tjetër, përmes të vëllait, Hajdinit në [[Shkodra|Shkodër]], mbante lidhje veprimi ilegal me Komitetin “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”. Me 1920 përfaqësoi “Xhemietin” në kontaktet me qeverinë e Nikollë Pashiqit në [[Beograd]]. Mbledhja themeluese e “Xhemjetit”, si Organizatë politike e [[Myslimanët|Myslimanëve]] për të ashtuquajturën “Serbinë Jugore”, u mbajt në gushtin e vitit [[1919]] në Sallën e filmit afër Urës së Gurit, në [[Shkupi|Shkup]]. Në themelimin e saj, përpos Nexhib be Dragës, rol madhor pati shqiptari zemërluan, Ferat Be Draga. Realisht, ky ishte aktivisti dhe veprimtari më i shquar i “Xhemjetit”, e në njëfarë dore ishte organizatori dhe drejtuesi i kuvendit themelues, pasi i vëllai, Nexhibi, me shëndet të ligë, nuk kishte aftësi, as forcë fizike të përballonte punë të rënda organizative. Nexhibi urtak për Feratin trim dhe energjik atomik, ishte drita që e udhëhiqte shtigjeve plotë rreziqe. Përpos Ferat be Dragës rol të rëndësishëm në ngritjen e “Xhemjetit” lozi Kenan Zija i Manastirit, [[Sheh]] Mehmeti - Sezai dhe [[Nazim Gafurri]], të Prishtinës, Shaban ef. Mustafa i Mitovicës, [[Haqif Blyta]] i [[Pazari i Ri|Tregut të Ri]], e të tjerë. Në një dokument të proveniencës së UDB-es, diku të pas vitit 1948, midis të tjerash, thuhej: “Nexhib (Draga) ishte njëri ndër personalitetet më të popullarizuara të Kosovës dhe Dukagjinit. Pas Luftës së Parë Botërore, Nexhibi e ka formuar organizatën [[Xhemijeti|“Xhemjet”]] ( që do të thotë Bashkësi). Nexhib Draga me organizatën “Xhemjet” ka pasur për qëllim kryesor që [[Kosovë]]n e [[Dukagjini]]n, [[Maqedonia|Maqedoninë]] dhe [[Sanxhaku i Pazarit të Ri|Sanxhakun]] t’ia bashkojë Shqipërisë. Nexhibi para [[Nikolla Pashiqi|Pashiqit]] e ka paraqitur këtë organizatë kinse ka qëllim t’i mbronte qytetarët shqiptarë. Më 1920 Pashiqi zyrtarisht lejoi punën e kësaj organizate, me qëllim të siguronte shumicën e deputetëve në parlament dhe që përmes Nexhibit t’i lidhte shqiptarët për vete. [[Xhemijeti]] ka pasur 14 deputet të cilët e mbështetnin Pashiqin dhe politikën e tij në parlament d.m.th., Partitë radikale. Më 1920 në Kongresin e Shkupit, kur u formua Xhemjeti, Nexhibi u zgjodh për kryetar. Me 1921 Nexhibi u sëmur dhe vdiq në Vjenë. Për kryetar të Xhemjetit u emërua Ferat be Draga…”, i cili shquhej nga Nexhibi jo me kulturë dhe dije, por me guxim dhe vetiniciativë politike dhe të veprimit. Patrioti i pakursyeshëm, Ferat be Draga nuk e pranoi asnjë ditë të pushtetit komunist jugosllav. Në moshën 64 vjeç e zëvendësoi lapsin me pushkën dhe, duke shkelë mbi fërkemet e [[Ibrahim Lutfiu]]t, nga [[Mitrovica]] kaloi në [[Llapushë]], për t’ju bashkuar Çetës së profesor [[Ymer Berisha|Imer Berishës]] - [[Ukë Sadiku]]t. Më 2 dhjetor [[1944]], vdiq në [[Krelani|Krelan]] të [[Gjakovë]]s, me nëmën e fundit në gojë: ''“Komunistat'' (…)'', në qafë i paqin Kosovë e Shqypni…!”'' Shoqëruesit e nxorën në lindje të Drinit dhe e varrosën në arealin e Valjakës, pranë një lisi. Partizanët jugosllavo-shqiptarë nuk i besuan informatës që “rrodhi” për vdekjen e Ferat be Dragës. I shkuan te murana, ia zbuluan varrin dhe, ia plaçkitën dhëmbët e arit, për trofe. Ky ishte moral i çlirimtarit kominternist të Kosovës. Vdekja misterioze burrërore, krahas veprës, Ferat be Dragën e ngriti në Shenjt i kombit. == Shiko edhe == * [[Nexhip bej Draga]] * [[Mustafa Kruja]] == Referime == {{reflist|2}} {{Portal|Sanxhaku Tregu i Ri}} [[Kategoria:Lindje 1873]] [[Kategoria:Vdekje 1944]] [[Kategoria:Myslimanë suni shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Dragaj]] smfk64ye30h07ujcnz92e379hw36ljs 0 69968 2995526 2546364 2026-06-09T21:48:11Z Psittacuso 186871 +image 2995526 wikitext text/x-wiki [[File:Ura e Golikut.jpg|thumb|Ura e Golikut]] '''Ura e Golikut''', vend arkeologjik që ndodhet 40km larg nga qyteti i [[Pogradeci]]t, mbi lumin Shkumbin në fshatin Golik. == Te dhena == Është e gjatë 17 m, e gjerë 3 m, e lartë 10m. Është vepër arti e rrugës së vjetër "[[Via Egnatia]]". Është ndërtuar në shek II dhe klasifikohet si monument kulture i kategorisë së parë. Është urë me dy qemerë në formë gjysmërrethore, midis tyre gjendet një dritare shkarkuese (edhe kjo me qemer gjysmërrethor), dhe në kolonën midis dy harqeve, nga ana e ardhjes së ujit është ndërtuar një shpore (çarës uji, karakteristikë që e kanë shumica e urave me dy ose më shumë qemerë në Shqipëri). Ura është ndërtuar me gurë të gdhendur, ku bie në sy pjesa e poshtme e qemerit e cila ka gurë të mëdhenj dhe të punuar mirë, kjo jo thjesht për estetikë, por për ta bërë strukturën më solide dhe më të fortë. == Lidhje te jashtme == == Shih edhe == == Literatura == [[Kategoria:Turizmi në Shqipëri]] [[Kategoria:Ura në Shqipëri]] niy8o9w0pimyo7pm6j8d53rtvd7v1rx 0 71008 2995394 2928246 2026-06-09T16:03:00Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vrionasit]] te [[Kategoria:Familja Vrioni]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995394 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Dylber Vrioni | image = | image_size = 230px | office = Zëvendëskryeministër | term_start = 4 dhjetor, 1994 | term_end = 10 korrik, 1996 | predecessor =[[Bashkim Kopliku]] | successor =[[Tritan Shehu]] | office2 = Ministër i Financave dhe i Ekonomisë | term_start2 = 4 dhjetor, 1994 | term_end2 = 10 korrik, 1996 | predecessor2 =[[Pirro Dishnica]] | successor2 =[[Ridvan Bode]] | office3 = Ministër i Privatizimit | term_start3 = 11 korrik, 1996 | term_end3 = 1 mars 1997 | predecessor3 =de novo | successor3 =[[Eduart Ypi]] | office4 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = | birth_date = [[4 qershor]] [[1946]] | birth_place = [[Berat]], [[Republika Popullore e Shqipërisë]] | death_date = | death_place = | nationality = shqiptar | profession = inxhinier, politikan | party = [[Partia Demokratike e Shqipërisë]] | Gruaja = | children = | Feja = }} '''Dylber Vrioni''' ([[Berati|Berat]], [[4 Qershor|4 qershor]] [[1946]]) ka qenë deputet i [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] dhe ministër i shtetit shqiptar. == Biografia == U lind në [[Berat]] më 4 qershor [[1946]], i biri i Irfan bej Vrionit. Pas arrestimit të dytë të të atit, ende foshnje disamujore, strehohet së bashku me nënën e tij në Tiranë tek shtëpia e gjyshit amësor. Dylber Vrioni ndjek arsimin e ulët dhe të mesëm në [[Tiranë]] pranë gjimnazit [[Sami Frashëri]]. Ndjek dhe diplomohet në Fakultetin e Inxhinierisë në Universitetit të [[Tiranë]]s në vitet 1967-1971. Pas diplomimit, emërohet si inxhinier në Uzinën Mekanike në [[Peshkopi]], qytet në të cilin punon për disa vite. Më 1979 komandohet me punë pranë Institutit të Studimeve dhe Projektimeve Mekanike në [[Tiranë]]. Më 1987 - 1990 ka qenë inxhinier në Uzinën Elektroteknike. Ndryshimet e vitit 1990 e shtyjnë Vrionin të përfshihet në politikën shqiptare në anën e [[Partia Demokratike e Shqipërisë|Partisë Demokratike]], ku më 1991-1992 punoi në sektorin e jashtëm të saj. Po më 1991 u zgjodh nënkryetar i PD-së së Tiranës. Më 22 mars [[1992]] zgjidhet deputet i [[Tiranë]]s për Legjislaturën XII 4.4.1992- 29.3.1996. Në qershor të vitit 1993 emërohet President i Bankës Italo-Shqiptare, gushtin e po atij viti emërohet Kryetar i Komitetit Shqiptar për Negociimin e Borxhit të Jashtëm të [[Republikës së Shqipërisë]]. Një muaj më tej, në shtator emërohet Guvernator i Bankës së Shtetit Shqiptar. Në dhjetor të 1994 emërohet Ministër i Financave dhe i Ekonomisë dhe zëvendëskryeministër i [[Republikës së Shqipërisë]]. Ngarkohet me misionin e reformës ekonomike dhe asaj të privatizimit. Me zgjedhjet e 26 maj [[1996]] zgjidhet deputet i [[Berat]]it për Legjislaturën e Re XIV 1.7.1996 - 15.5.1997. Në qershor 1996 emërohet Ministër i Privatizimit i [[Republikës së Shqipërisë]].<ref name=":0">{{Cite book|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|last=Dervishi|first=Kastriot|author-link=Kastriot Dervishi|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=251}}</ref> == Kontributet == * Themelimi i Bankës Italo-Shqiptare si një sipërmarrje e përbashkët e Banca di Roma dhe Bankës Kombëtare Tregtare Shqiptare * Rinegociimi i Borxhit Publik dhe Privat të Shtetit Shqiptar * Hartimi dhe implementimi i strategjisë së privatizimit * Negociimi dhe kthimi në Republikën e Shqipërisë i rezervave të arit të Shtetit Shqiptar marrë nga Shteti Gjerman gjatë Luftës së Dytë Botërore e më vonë të ngrira prej sheteve aleate<ref>{{Cite web|url=http://www.hri.org/cgi-bin/brief?/news/balkans/albatim/1996/96-02-26.albatim.html|title=Albania to Get Back $30 m Gold Seized by War Allies|website=hri.org|access-date=26 janar 2009|archive-date=24 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200124034234/http://www.hri.org/cgi-bin/brief?%2Fnews%2Fbalkans%2Falbatim%2F1996%2F96-02-26.albatim.html|url-status=dead}}</ref> * Implementimi i TVSH i [[Republikës së Shqipërisë]]. * Themelimi i Regjistrit të Aksioneve dhe themelimi i Bursës së [[Tiranë]]s. == Referime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1946]] [[Kategoria:Ministra të Financave të Shqipërisë]] [[Kategoria:Familja Vrioni]] [[Kategoria:Njerëz nga Berati]] [[Kategoria:Guvernatorë të Bankës së Shqipërisë]] px8mil9pz9xz0bam8s3ktuyvr9j5x9z 0 71011 2995393 2855337 2026-06-09T16:02:59Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vrionasit]] te [[Kategoria:Familja Vrioni]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995393 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Mehmet Ali Vrioni.jpg|parapamje|Mehmet Ali pashë Vrioni]] '''Mehmet Ali pashë Vrioni''' ([[Berati|Berat]], [[1842]] - [[1895]]) ka qenë politikan, deputet i [[Mexhlisi i Përgjithshëm|parlamentit të parë osman]] si dhe nënkryetar i [[Lidhja Shqiptare e Prizrenit|Lidhjes Shqiptare të Prizrenit]]. == Biografia == U lind në Berat, i biri i Hysejn Pashës të [[Omer pashë Vrioni|Omer Pashës]] dhe Sabush hanëmes së Ali bej Toptanit,<ref>{{Cite book|last=Bilmez|first=Bülent|last2=Clayer|first2=Nathalie|year=2016|chapter=A prosopographic study one some 'Albanian' deputies|url=https://www.nomos-elibrary.de/10.5771/9783956506802.pdf?download_full_pdf=1|title=The First Ottoman Experiment in Democracy|language=en|location=Würzburg|publisher=Ergon Verlag in Kommission|pages=164-166|language=en}}</ref> motra e [[Esad pashë Toptani|Esad Pashë]] dhe [[Gani bej Toptani|Gani bej Toptanit]].<ref>{{Cite journal|last=Vrioni|first=Holta|date=2020|title=Publikja dhe privatja në Sarajin e Beut: skica të selamllëkut dhe haremit|journal=Përpjekja|language=sq|volume=XXI|issue=36–37|pages=116}}</ref> Mehmet Ali Pashë Vrioni, është babai i Kryeministrit të shtetit shqiptar [[Ilias Bej Vrioni]] dhe gjyshi i përktheysit të shquar [[Jusuf Vrioni]]. == Aktiviteti Politik == * Nën-Kryetar i [[Lidhja Shqiptare e Prizrenit|Lidhjes Shqiptare të Prizrenit]] [[1878]] * Kryetar i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit [[Berat]] * Anëtar i Shoqërisë së Stambollit * Anëtar i [[Komiteti i Janinës|Komitetit të Janinës]] * Anëtar i Komitetit Qendror për Mbrojtjen e të Drejtave të Shqiptarëve * Deputet i [[Berat]]it në Parlamentin e [[Perandoria|Perandorisë Osmane]] * [[Mytesarifi|Mytesarrif]] i [[Berat]]it [[1881]] Misioni më i madh i jetës së Mehmet Ali Pashës qe zgjidhja e çështjes shqiptare. Focat e tij u përqendruan në ndërmarrjen më të madhe kombëtare te asaj kohe, e cila ish Lidhja Shqiptare e [[Prizreni]]t. Lidhja e Prizrenit u çel më 10 qershor [[1878]] në [[Prizren]]. Ajo i filloi punimet pikërisht në këtë ditë me qëllim që kërkesat shqiptare t’u paraqiteshin Fuqive të Mëdha para se të mblidhej ''Kongresi i Berlinit'' më 13 qershor [[1878]]. Kryetar i Lidhjes së Prizrenit u shpall [[Abdyl bej Dume-Frashëri]] dhe nën-kryetar i saj Mehmet Ali Pashë Vrioni. Fill pas punimeve të Lidhjes së Prizrenit Mehmet Ali Pasha, udhëhoqi së bashku me [[Abdyl Bej Frashëri]]n, përfaqësinë shqiptare në ''[[Kongresin e Berlinit]]'' në 13 maj [[1878]]. Të dy i parashtruan Kongresit të [[Berlin]]it kërkesat shqiptare të Lidhjes të Prizrenit: bashkimin e katër [[Vilajet]]eve Shqiptare dhe njohjen e tyre si territor autonom nën kuadrin e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]; përgatitjen politiko-ushtarake të këtij [[Vilajeti shqiptar|terrirori shqiptar]]; sigurimin e përkrahjes për çështjen shqiptare në arenën ndërkombëtare. Më 30 Mars 1879 Mehmet Ali Pashë Vrioni së bashku me [[Abdyl Bej Frashëri]]n u nisën sërish nga [[Preveza]] ne drejtim të kryeqyteteve kryesore të [[Evropë]]s për të siguruar përkrahje për çështjen shqiptare në arenën ndërkombëtare. == Referime == <references /> [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1842]] [[Kategoria:Vdekje 1895]] [[Kategoria:Familja Vrioni]] [[Kategoria:Deputetë shqiptarë në Perandorinë Osmane]] 8k20jz7efgsdbu8awb9joik18e2dhax 0 71054 2995396 2928247 2026-06-09T16:03:01Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vrionasit]] te [[Kategoria:Familja Vrioni]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995396 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Iliaz bej Vrioni | image = Iliaz Vrioni.jpg | image_size = 230px | office = [[Lista e Kryeministrave të Shqipërisë|Kryeministër]] | term_start = 15 nëntor, 1920 | term_end = 16 tetor, 1921 | predecessor = [[Sulejman bej Delvina]] | successor = [[Pandeli Evangjeli]] | office2 = | term_start2 = 30 maj, 1924 | term_end2 = 10 qershor, 1924 | predecessor2 = [[Shefqet bej Vërlaci]] | successor2 = [[Fan Noli]] | office3 = | term_start3 = 24 dhjetor, 1924 | term_end3 = 5 janar, 1925 | predecessor3 = [[Fan Noli]] | successor3 = [[Ahmet Zogu]] | office4 = [[Lista e Ministrave të Jashtëm të Shqipërisë|Ministër i Punëve të Jashtme]] | term_start4 = 15 nëntor, 1920 | term_end4 = 16 tetor, 1921 | predecessor4 = [[Mehmet bej Konica]] | successor4 = [[Pandeli Evangjeli]] | office5 = | term_start5 = 3 mars, 1924 | term_end5 = 10 qershor, 1924 | predecessor5 = [[Pandeli Evangjeli]] | successor5 = [[Sulejman bej Delvina]] | office6 = | term_start6 = 24 dhjetor, 1924 | term_end6 = 6 janar, 1925 | predecessor6 = Sulejman bej Delvina | successor6 = [[Gjergj Koleci]] | signature = Ilias Vrioni (nënshkrim).svg | term_start7 = 12 shkurt, 1927 | term_end7 = 18 prill, 1929 | predecessor7 = [[Hysen bej Vrioni]] | successor7 = [[Rauf Fico]] | birth_date = [[1882]] | birth_place = [[Berat]], [[Perandoria Osmane]] | death_date = [[17 mars]] [[1932]] | death_place = [[Paris]], [[Francë]] | nationality = Shqiptar | profession = Politikan | spouse=Xhemile hanëm Dino| children=Nihal, Ali, Jusuf Vrioni (l. 1916)}} '''Iljaz''' ose '''Ilias [[Beu|bej]] Vrioni''' ([[Berati|Berat]], janar [[1882]] - [[Parisi|Paris]], [[17 Mars|17 mars]] [[1932]]) qe latifondist, nëpunës, nënshkrues i [[Deklarata e Pavarësisë së Shqipërisë|Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë]], [[kryeministër]], disa herë ministër dhe diplomat i shtetit shqiptar. Për kontributin e tij të pasur në marrëdhënie ndërkombëtare është dekoruar nga Republika Franceze në vitet 1920 me urdhërin e lartë ''Grand Officier de la Légion d'Honneur''. == Biografia == Leu në Berat në [[Oxhaqet feudalë|oxhakun]] e [[Vrionasit|Vrionasve]], djalë dëshiri i rilindasit [[Mehmet Ali pashë Vrioni]]t dhe gruas së tij të dytë, Hysnije hanëm Vokopola.<ref>{{Cite book|last=Vlora|first=Eqrem bej|title=Kujtime 1885-1925|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=612|language=sq|translator=[[Afrim Koçi]]|trans-title=[[Lebenserinnerungen]]|author-link=Eqrem bej Vlora}}</ref> Më 1890 i vdiq i ati, duke e lënë kësodore Iljazin jetim, kësodore u rrit në mesin e të bijëve të [[xhaxhai]]t të tij, [[Aziz pashë Vrioni|Aziz Pashës]].<ref>{{Cite book|last=Sulo|first=Asllan|title=Ilias Vrioni|publisher=Ora|year=2004|isbn=999279772X|location=Tiranë|pages=25|language=sq}}</ref> Në mjediset e shtëpisë mori mësime shqipeje nga mësuesi shkodran Kolë Kraja.<ref>{{Cite book|last=Kraja|first=Kolë|title=Autobiografi|publisher=Phoenix v. 9, nr. 1-6 (40)|year=2005|location=Shkodër|pages=55-63|language=sq}}</ref> Nxuri në ruzhdijen e vendlindjes,<ref name=":0" /> shkollimin e mesëm e vazhdoi në idadien e [[Janina|Janinës]], kurse shkollimin e lartë në shkollën e lartë të administratës [[Mejtepi Mylkie|"Mylkie"]] në [[Stambolli|kryeqytetin]] e perandorisë. Ku u diplomua më 1905.<ref name=":2">{{Cite book|last=Özdalga|first=Elisabeth|url=https://books.google.al/books?id=LRMVn7D3QVMC&printsec=frontcover&dq=Ozdalga&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Vrioni&f=false|title=Late Ottoman society: the intellectual legacy|publisher=Routledge|year=2013|isbn=0-415-34164-7|pages=315|language=en}}</ref> Pas ''Hyrrijetit'', qe ndër vitet 1908-1911 kryetar i bashkisë së Beratit.<ref name=":2" /> Më 1912 delegat i [[Kuvendi i Vlorës|Kuvendit të Vlorës]], ku u zgjodh dhe anëtar i Pleqësisë. Më 1914 anëtar i delegacionit shqiptar që i dorëzoi kurorën [[Princ Vidi|Princ Vidit]]. Më 1914-1918 qëndroi në [[Korfuzi|Korfuz]] ku e shoqja, Xhemile hanëm Dino, lindi djalin e tyre, [[Jusuf Vrioni|Jusufin]]. Më 1920 qe delegat i Beratit në [[Kongresi i Lushnjes|Kongresin e Lushnjes]], ku në qeverinë e dytë të dalur pas këtij Kongresi qe kryeministër dhe min. i Punëve të Jashtme. Iljaz bej Vrioni qe gjetje kompromisi mes palëve, qeveritë e tij disamujore u përqëndruan në politikën e jashtme për njohjen e plotë të pavarësisë së plotë të vendit, fqinjësinë e mirë. Në politikën e brendshme thirrja e organizatorëve të huaj për organizimin e degëve të administratës, planifikimin e të ardhurave, përparësia ndaj arsimit, hartimin e një projektligji për zgjedhjet parlamentare.<ref name=":0">{{Cite book|last=Dervishi|first=Kastriot|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=252|language=sq}}</ref> Zgjedhet deputet i [[Qarku i Dibrës|prefekturës së Dibrës]] 1921-1922, zëvendësohet më 1922.<ref name=":1">{{Cite web|last=Istrefi|first=Diana|date=2005|title=Ligjvënësit shqiptarë 1920-2005|url=https://www.parlament.al/wp-content/uploads/2015/11/Ligjvenesit-Shqiptar-1920-2005.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019132603/https://www.parlament.al/wp-content/uploads/2015/11/Ligjvenesit-Shqiptar-1920-2005.pdf|archive-date=19 tetor 2020|access-date=26 prill 2018|website=parlament.al|pages=13-14|language=sq|publication-place=Tiranë}}</ref> Pas ndërhyrjes së ushtrive [[Serbia|serbe]] më 1921, u krijua qeveria e dytë e tij në korrik si koalicion mes dy partive më të mëdha, Partisë Popullore dhe asaj Përparimtare - pjesë e së cilës ishte atë vit. Ambicia e disa njerëzve shkaktoi në tetor të po atij viti një interpelancë që rrëzoi qeverinë<ref name=":0" />. Më 1923-1925 rizgjidhet deputet, tashmë i prefekturës së Beratit.<ref name=":1" /> Tashmë qe përfaqësues i grupit indipendent. Emërohet në qeverinë [[Shefqet bej Vërlaci|Vërlaci]] ministër i Jashtëm dhe më pas është kryeministër për djetë ditët para së të ndodhte [[Lëvizja e qershorit]]. U largua nga Shqipëria, qeveria [[Fan Noli|Noli]] e shpall në kërkim për arsye politike. Rikthehet me [[Triumfi i Legalitetit|Triumfin e Legalitetit]], shërben si min. i Jashtëm në periudhën tranzitore prej dhjetorit 1924 gjer në janar të 1925 kur emërohet Imzot [[Gjergj Koleci]]. Rikthehet si ministër i Punëve të Jashtme që më 12 shkurt 1927 dhe deri më 18 prill 1929, në një periudhë brenda së cilës kryen zëvendësisht edhe detyrën e ministrit të Drejtësisë. Nga 1929 e deri në 1932 qe ministër fuqiplotë në [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut|Britani]] dhe [[Franca|Francë]] për së dyti pas periudhës 1925-1926. Ndërroi jetë nga [[Pika në Zemër|infrakti]] në Paris, u varros në Berat.<ref name=":0" /> Iu gatit një [[Tyrbeja|tyrbe]] nga usta Sinan Hasan Dibra ngjitur me [[Xhamia e Plumbit, Berat|Xhaminë e Plumbit]] të qytetit.<ref>{{Harvnb|Sulo|2004|page=193.}}</ref> Në vitin [[1946]], regjimi diktatorial do të zhvarroste eshtrat e ish-kryeministrit për t'i hedhur ato në [[Lumi Osum|lumin Osum]] të [[Berat]]it. Eshtrat vazhdojnë të mbeten të humbura duke e lënë ende këtë personalitet të vyer të kombit shqiptar pa varr. == Referime == {{reflist|2}} {{Kryeministrat e Shqipërisë|state=collapsed}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Nënshkruesit e Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Lindje 1882]] [[Kategoria:Vdekje 1932]] [[Kategoria:Nxënësit e Shkollës Mülkiye]] [[Kategoria:Njerëz nga Berati]] [[Kategoria:Kryetarë të Bashkisë së Beratit]] [[Kategoria:Ministra të Drejtësisë të Shqipërisë]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Sufi shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Vrioni]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Jashtme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] [[Kategoria:Marrësit e Urdhrit të Skënderbeut (1990-)]] 85bph98ci9axws2sixsv0gr08a6ooiy 0 71064 2995401 2858220 2026-06-09T16:03:06Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vrionasit]] te [[Kategoria:Familja Vrioni]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995401 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder| name=Sami bej Vrioni| image=Sami Vrioni.jpg| image_size=250px| office=Ministër i Punëve Botore, Bujqësisë dhe Tregtisë| term_start=25 dhjetor, 1918| term_end=29 janar, 1920| predecessor=min. i P. Botore, [[Aziz pashë Vrioni]]| successor=min. i P. Botore [[Eshref Frashëri]]| birth_date=1868| birth_place=[[Berat]], [[Perandoria Osmane]]| death_date=1947| death_place=[[Berat]], [[Shqipëri]]| nationality=Shqiptare| profession=| education=|Grada shkencore=| party=| spouse=Mahmude hanëm (1887 - 1935) dhe Pertef hanëm Toptani, të dyja janë vajzat e Esad pashë Toptanit| children=Omer beu (l. 1930)|Feja=| signature=| signature_madhësia=| signature_përshkrim=|Emblema=|Emblema_madhësia=|Emblema_përshkrim=| office2=| predecessor2=min. i Bujqësisë [[Abdi bej Toptani]]| successor2=[[Mehdi bej Frashëri]]}} '''Sami bej Vrioni''' ([[Berati|Berat]], 1868 - 1947) qe deputet në [[Mexhlisi i Përgjithshëm|Mexhlisin osman]], delegat në [[Kuvendi i Vlorës|Kuvendin e Vlorës]] dhe nënshkrues i [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë]], shambellan i [[Princ Vidi]]t, disa herë ministër, përfaqësues dhe senator shqiptar. ==Biografia== Lindi më 1868. Ishte i biri i [[Omer pashë Vrioni II|Omer pashë Vrionit]] dhe gruas së tij [[Çerkezët|çerkeze]], Senije Ikbal<ref name=":0">[[Eqrem bej Vlora|Vlora E]]., [[Kujtime 1885-1925 (Eqrem bej Vlora)|''Kujtime 1885-1925'',]] përktheu [[Afrim Koçi|A. Koçi]], Tiranë: IDK, fq. 613. fq. 361. ISBN 99927-780-6-7</ref>. Anëtar i derës së [[Vrionasit|Vrionëve]], familje e rëndësishme [[Çifliku|çifligarësh]] me prona në [[Berati|Berat]], [[Fieri]] dhe [[Myzeqeja|Myzeqe]] të mundësuara që në kohën e Perandorisë Osmane. Sami beu vetë kishte nën zotërim 5000 hektarë në Myzeqenë Jugore<ref>[https://books.google.com/books?id=ULQ8AQAAIAAJ&q=sami+vrioni&dq=sami+vrioni&hl=en&sa=X&ei=TWXyUp7qC4nkyAHlnIHQCQ&ved=0CFIQ6AEwCTgK ''Klan''] (500-508), Tiranë: "Media 6", 2007, fq. 259</ref>. Më 1912 shërben si deputet i [[Sanxhaku i Vlorës|sanxhakut të Vlorës]] në [[Mexhlisi]]n perandorak në [[Stamboll]]<ref>[[Aubrey Herbert|Herbert A]]., ''Albania's Greatest Friend'', Londër: I.B.Tauris, 2011, fq. 242. ISBN 978-1-84885-444-4</ref>. Më 28 nëntor emërohet delegat i Fierit<ref>''[https://books.google.al/books?id=D504AQAAMAAJ&q=sami+bey+vrioni&dq=sami+bey+vrioni&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiIhqKX1KDYAhUHElAKHYpDDOE4ChDoAQhAMAU Österreich-Ungarns Aussenpolitik]'', Österreichischer Bundesverlag für Unterricht, Wissenschaft und Kunst, 1930. fq. 1080.</ref> në Kuvendin e Vlorës ku dhe firmos Shpalljen. Sipas një burimi, [[Ismail Qemali]] e donte pjesë të kabinetit, por Omer pasha kishte dyshime për qeverinë Qemali<ref>[http://index.fieri.com/reportazh/300-fieri-qyteti-qe-u-themelua-nga-vrionasit.html ''Fieri, qyteti qe u themelua nga Vrionasit''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171125222922/http://index.fieri.com/reportazh/300-fieri-qyteti-qe-u-themelua-nga-vrionasit.html |date=25 nëntor 2017 }}, Fieri.com, 2007-05-14, retrieved 5 February 2014, <q>Midis shume artikujve te ndryshem eksportohej edhe zhuke, lende drusore, miser, kuaj etj. I fundit i pinjolleve Vrionas i njohur ne vitet e regjimit te [[Ahmet Zogu]]t si Minister i Botores, ka qene Sami Vrioni. Ka qene i ditur dhe eshte shkolluar ne shkollat dhe universitetet me te mira te Italise dhe Frances. Ne vitet e rregjimit zogist ka qene Minister i Botores. Ka mbaruar per inxhinieri dhe agronomi si dhe ka qene njohes i madh i shume gjuheve si: [[turqisht]], [[arabisht]], italisht, frengjisht...</q> <q>Historiani Hysen Emiri ne librin e tij “Historia e Fierit” permende faktin se Ismail Qemali e donte ne qeverine e tij per ta bere minister Sami Vrionin, por i ati i tij Omeri e shikonte me skepticizem kete qeveri dhe i thoshte “shohim e bejme”...</q></ref>. U emërua senator në Pleqësinë e dalur nga Kuvendi. Në shkurtin e 1914 si përfaqësues i Beratit, bën pjesë në dërgatën e kryesuar nga i vjehrri, [[Esad pashë Toptani]] me misionin për t'i shpënë kurorën [[Princ Vidi|Princit Vid]]<ref name=":0" />. Me të ardhur në [[Durrësi|Durrës]], Princi e emëroi çamberlan<ref>Heaton-Armstrong D., ''The Six Month Kingdom: Albania 1914'', Londër: I.B.Tauris, 2005, fq. 32, ISBN 978-1-85043-761-1</ref>. Me pushtim-administrimin austro-hungarez emërohet prefekt i Beratit, më pas bën pjesë në dërgatën prej 34 përfaqësuesve të trevave shqiptare nën pushtim-administrimin e thënë për të përnderuar Perandorin [[Karli I i Austrisë|Karl]] si përfaqësues i Beratit dhe [[Rrethi i Skraparit|Skraparit]]<ref>Freundlich L., [http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1917_2EN.html ''An Albanian Delegation Pays Homage to the Emperor in Vienna''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222055631/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1917_2EN.html |date=22 shkurt 2014 }}, Tekste dhe dokumente të historisë shqiptare, [[Robert Elsie]], marrë më, <q>The districts of Berat and Skrapari sent Sami Bey Vrioni, who is the former seneschal of Prinz Wied and son-in-law of Essad Toptani...</q></ref>. Qe pjesëmarrës në [[Kongresi i Durrësit|Kongresin i Durrësit]], ku u zgjodh delegat (ministër) i Punëve Botore, Bujqësisë e Tregtisë në qeverinë [[Turhan pashë Përmeti|Përmeti]]<ref name=":1">[[Kastriot Dervishi|Dervishi K]]., [[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet|''Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet'']], Tiranë: 55, 2012, fq. 253, ISBN 978-9943-56-22-5 </ref>. Sipas kujtimeve të [[Sejfi Vllamasi]]<nowiki/>t e përshkruan si në anën proitaliane të qeverisë së dalur nga Kongresi i Durrësit, që bënte të pamundurën për të penguar vajtjen e delegatëve në [[Kongresi i Lushnjes|Kongresin e Lushnjes]]<ref>[[Sejfi Vllamasi|Vllamasi S]]., [http://www.mnvr.org/ballafaqime-politike-ne-shqiperi-1897-1942-periudha-e-gjashte/ ''Ballafaqime politike në Shqipëri (1897-1942): kujtime dhe vlerësime historike''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202095500/http://www.mnvr.org/ballafaqime-politike-ne-shqiperi-1897-1942-periudha-e-gjashte/ |date=2 shkurt 2014 }}, Shtëpia Botuese "Marin Barleti". OCLC [https://www.worldcat.org/oclc/37228559 37228559]</ref>. Më 1924 shpresohej që të emërohej kryeministër për të pajtuar opozitën, në vend të zgjedhjes së [[Shefqet bej Vërlaci]]t. Emri i tij u lakua po ashtu me rastin e Lëvizjes së qershorit për postin e kryeministrit për shkak se e peshonin si liberal nga qëndrimet<ref>Austin R. C., ''Founding a Balkan State: Albania's Experiment with Democracy, 1920-1925'', University of Toronto Press, 2012, fq. 40 & 55, ISBN 978-1-4426-4435-9</ref>. U zgjodh deputet në legjislaturën 1923-1925, senator 1925-1928 dhe në legjislaturën e parë të [[Mbretëria Shqiptare 1928–1939|Mbretërisë Shqiptare]] 1928-1932 po prapë deputet<ref name=":1" /> i [[Qarku i Beratit|prefekturës së Beratit]]<ref>Estrefi, D., [http://www.parlament.al/graphics/foto/Ligjv%EBn%EBsit%20Shqiptar%EB.pdf ''Ligjvënësit shqiptarë 1920-2005''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514162903/http://www.parlament.al/graphics/foto/Ligjv%EBn%EBsit%20Shqiptar%EB.pdf |date=14 maj 2011 }} - Kuvendi i Shqipërisë, Tiranë 2005</ref>. Më 1942-1943 anëtar i Këshillit të Epërm Fashist Korporativ. Pas lufte arrestohet nga komunistët dhe vdes në vitin 1947<ref name=":1" />. == Referimet == {{reflist|2}} [[Kategoria:Lindje 1868]] [[Kategoria:Vdekje 1947]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Ministra të Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ministra të Punëve Publike të Shqipërisë]] [[Kategoria:Myslimanë suni shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Berati]] [[Kategoria:Familja Vrioni]] jg381r1223l1yky3xpre4egdagylnpt 0 71066 2995391 2943356 2026-06-09T16:02:58Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vrionasit]] te [[Kategoria:Familja Vrioni]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995391 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder| name=Aziz pashë Vrioni| image=Aziz Vrioni (portret).jpg| image_size=| office=Zëvendësisht Ministër i Financave| term_start=| term_end=tetor 1913| predecessor=Pavarësia| successor=[[Jorgji Çako]]| office2=Ministër i Bujqësisë| term_start2=14 mars| term_end2=3 shtator 1914| predecessor2=[[Qemal Karaosmani]]| successor2=[[Abdi bej Toptani]]| birth_date=[[1859]]| birth_place=[[Berat]], [[Vilajeti i Janinës]]| death_date=[[1920]]| death_place=Berat, [[Principata e Shqipërisë]]| nationality=Shqiptarë| profession=çifligar, nëpunës| party=|Feja=[[Islami Synit|mysliman suni]]| spouse=Hatixhe hanëm Vrioni| children=Ismaili, Maliqi, [[Hysen bej Vrioni|Hysejni]], Seiti, Pertefja}} '''Aziz pashë Vrioni''' ([[Berati|Berat]], [[1859]] - [[1920]]) qe deputet në [[Asambleja e Përgjithshme e Perandorisë Osmane|Mexhlisin osman]], veprimtar i çështjes kombëtare dhe ministër i shtetit shqiptar. == Jeta == Leu në Berat, i biri i Hysejn pashë Vrionit dhe Merush hanëm [[Toptanajt|Toptanit]].<ref>{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=612|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref> Pinjoll i [[Oxhaqet feudalë|oxhakut]] [[Vrionasit|Vrioni]], familje e rëndësishme çifligarësh me prona në [[Berati|Berat]], [[Fieri]] dhe [[Myzeqeja|Myzeqe]] të mundësuara që në kohën e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]].<ref>[https://books.google.com/books?id=ULQ8AQAAIAAJ&q=sami+vrioni&dq=sami+vrioni&hl=en&sa=X&ei=TWXyUp7qC4nkyAHlnIHQCQ&ved=0CFIQ6AEwCTgK ''Klan''] (500-508), Tiranë: "Media 6", 2007, fq. 259</ref> Mbaroi studimet në [[Universiteti i Stambollit|Universitetin]] e [[Stambolli]]t, dega Financë.<ref name=":0">{{Cite book|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|last=Dervishi|first=Kastriot|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=252}}</ref> Në maj të 1913 pas një mosdakordësie me ministrin e Brendshëm [[Myfid bej Libohova]], zëvendësohet në postin e prefektit të [[Berati]]t me [[Mehdi bej Frashëri]]n.<ref>{{Cite web|url=http://www.anglisticum.org.mk/index.php/IJLLIS/article/view/1464|language=en|title=Albanian Political Currents March-June 1913|date=6 maj 2017|website=anglisticum.org|publisher=Anglisticum Journal (IJLLIS), Vl|last=Saraçi|first=Heral}}</ref> Emërohet ministër Financash më 1913, dhe vitin tjetër ministër Bujqësie dhe i Punëve Botore. Ndërroi jetë në Berat më 1920.<ref name=":0" /> == Referime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1859]] [[Kategoria:Vdekje 1920]] [[Kategoria:Ministra të Financave të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ministra të Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural të Shqipërisë]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Berati]] [[Kategoria:Familja Vrioni]] na3wof3svdlq4ntc4scx63mymk7uuh6 0 71067 2995399 2928249 2026-06-09T16:03:04Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vrionasit]] te [[Kategoria:Familja Vrioni]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995399 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder| name=Qemal bej Vrioni| image=Kemal Vrioni.jpg| image_size=230px| office=Ministër sekretar shteti i Financave| term_start=[[5 prill]], [[1940]]| term_end=[[3 dhjetor]], [[1941]]| predecessor=[[Fejzi bej Alizoti]]| successor=[[Shuk Gurakuqi]]| birth_date=1884/1885| birth_place=[[Fieri|Fier]], [[Perandoria Osmane]]| death_date=[[1952]]| death_place=[[Burgu i Burrelit]], [[Republika Popullore e Shqipërisë]]| nationality=Shqiptar| profession=ekonomist| spouse=| office2=Ministër sekretar shteti| term_start2=[[3 dhjetor]], [[1941]]| term_end2=[[1943]]| predecessor2=| successor2=}} '''Qemal [[Beu|bej]] Vrioni''' ([[Fieri|Fier]], 1884/1885 - [[Burgu i Burrelit]], [[1952]]) ka qenë deputet dhe ministër i shtetit shqiptar. U dënua me burgim të përjetshëm nga [[Gjyqi Special, 1945|Gjyqi Special]] i 1945. == Biografia == U lind në Fieri, i biri i Galip [[Pasha|pashë]] Vrionit dhe Nasip hanëm Vlorës mes katër motrave dhe vëllait, Izedinit. [[Vrionasit|Familja atërore]] ishte [[Oxhaqet feudalë|oxhaku]] tradicional feudal themeluese e qytetit të Fierit, ndërsa ajo mëmësore ishin [[Vlorajt|qeveritarët shekullorë feudalë]] të [[Vlora|Vlorës]].<ref>{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|origyear=1963|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=613nb|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref> Mbaroi Fakultetin Ekonomik, dega financë në Universitetin e [[Stambolli]]t. Më 1918 është delegat i Fierit në [[Kongresi i Durrësit|Kongresin e Durrësit]].<ref>{{Cite book|title=Dokumente historike 1912-1918|last=Nosi|first=Lef|author-link=Lef Nosi|publisher=ASH, Instituti i Historisë|year=2007|isbn=978-99956-10-04-3|location=Tiranë|pages=288-289}}</ref> Pas [[Kongresi i Lushnjes|Kongresit të Lushnjës]], u zgjodh deputet i Beratit ndër të dy zgjedhjet e para.<ref name=":0" /> Bënte pjesë në ''Partinë Përparimtare'', ku si kryetar moral ishte [[Shefqet bej Vërlaci]] dhe Qemali ishte si këshilltar i tij - sipas kujtimeve të [[Sejfi Vllamasi]]t - dhe kishte qëndrime konservatore nga mbi temën e zotërimeve tokësore dhe reformës agrare.<ref>{{Cite book|title=Ballafaqime politike në Shqipëri (1897-1942)|last=Vllamasi|first=Sejfi|publisher=Vllamasi|year=2012|isbn=978-9928-140-54-8|location=Tiranë|pages=334, 341}}</ref> Më 1935 dënohet me vdekje në gjyqin politik për Kryengritjen e Fierit. Më pas u amnistua dhe u lirua nga burgu më 1938. U arrestua sërish në prag të [[Pushtimi italian i Shqipërisë|pushtimit fashist]], si bashkëpunëtor i Giovannii Giro-s, por lirohet me ndërhyrjen e legatës italiane në [[Tirana|Tiranë]]. Pas pushtimit italian qe anëtar i Asamblesë Kushtetuese të 12 prillit, pak ditë më pas bën pjesë në dërgatën e kurorës në [[Mbretëria e Italisë|Itali]] më 16 prill 1939. Emërohet kryetar i SITA-s në Tiranë, anëtar i Këshillit Administrativ të gazetës "Tomorri" më 1940. Caktohet ministër sekretar shteti i Financave në qeverinë Vërlaci, duke zëvendësuar [[Fejzi bej Alizoti]]n.<ref name=":0" /> Nga 1942 përkrahu [[Balli Kombëtar|Ballin Kombëtar]], së paku duke e bërë shtëpinë e tij në Fier vendtakimi për krerët dhe rininë balliste.<ref>{{Cite book|title=Abaz Kupi largoi Miladin Popoviçin nga Konferenca e Pezës nga "Zërat e mbijetesës" (intervista)|last=Ajazi|first=Beqir|publisher=Instituti i Studimit të Krimeve dhe Viktimave të Komunizmit|year=2013|isbn=9789928168153|location=Tiranë|pages=79-90|interviewer=Nebil Çika}}</ref> Më 1945 qe në palën e të akuzuarve të Gjyqit Special në kinema "Kosova" në Tiranë, në fillim u dënua me vdekje, por iu mor parasysh fakti që ishte dorëzuar brenda afatit dhe përfitoi nga shkaqet lehtësuese duke iu kthyer dënimi me vdekje në burgim të përjetshëm.<ref>{{Cite book|title=I pari Gjyq Special në Shqipëri|last=Radi|first=Lazër|author-link=Lazër Radi|publisher=Reklama|year=1997|location=Tiranë|pages=122|oclc=43258808}}</ref> Ndërroi jetë në burgun e [[Burreli]]t më 1952.<ref name=":0">{{Cite book|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|last=Dervishi|first=Kastriot|author-link=Kastriot Dervishi|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=252-253}}</ref> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Të burgosur dhe të përndjekur në komunizëm]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Ministra të Financave të Shqipërisë]] [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz nga Fieri]] [[Kategoria:Balli Kombëtar]] [[Kategoria:Familja Vrioni]] enxclu2i69fym1py8315won0n3ou75i 0 71068 2995400 2928250 2026-06-09T16:03:05Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vrionasit]] te [[Kategoria:Familja Vrioni]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995400 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Isuf Vrioni 2016 stamp of Albania.jpg|parapamje|Isuf Vrioni]] '''Jusuf''' ose '''Isuf Vrioni''' (Korfuz, [[16 Mars|16 mars]] [[1916]] - [[Parisi|Paris]], [[1 Qershor|1 qershor]] [[2001]]) ishte përkthyes dhe diplomat shqiptar. == Biografia == Leu në [[Korfuz]] i biri i [[Iljaz bej Vrioni|Iljaz bej Vrionit]] dhe Xhemile hanëm Dinos.<ref>Marrë nga [http://gw.geneanet.org/nesrindino?lang=en&p=sevket+bey&n=verlaci geneanet.org] më 9 korrik 2017.</ref> Vitet e tij të para i kaloi në Korfuz e më pas në [[Berat]]. Pas emërimit të babait të tij, [[Ilias Bej Vrioni]], si Ministër i Jashtëm dhe Ministër i Plotfuqishëm në Paris, familja e tij u shpërngul në Paris më [[1925]]. Ciklin e ulët dhe të mesëm arsimor Jusuf Vrioni e kreu pranë ''Liceut Janson de Sailly'', [[Paris]] dhe atë të lartë në ''[[HEC Paris|Grande École des Hautes Études Commerciales]]'' dhe në ''[[Institut d'études politiques de Paris|Institut d'Études Politiques]]'' të Parisit.<ref>{{Cite book|title=Bisedë me Jusuf Vrionin|last=Rama|first=Luan|publisher=[[Tirana observer]]. - Nr. 70|date=26 mars 2006|pages=8-9|language=sq}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.albanianhistory.net/1998_Vrioni/index.html|title=1998 - Jusuf Vrioni: Back to Tirana, 1943-1947|website=albanianhistory.net|last=Elsie|first=Robert|author-link=Robert Elsie|language=en}}</ref> Më [[1939]] rikthehet në [[Shqipëri]] por shpërthimi i [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] e detyron të shpërngulet po atë vit në [[Romë]] pranë të vëllait. Rikthehet në [[Tiranë]] më [[1943]]. Më 13 shtator [[1947]] arrestohet nga regjimi diktatorial dhe akuzohet për spiunazh dhe agjitacion e propagandë. Prej shkurtit [[1949]] e deri më prill [[1950]] burgoset në njërën prej shtatëmbëdhjetë qelive famëkeqe të [[Koçi Xoxe]]s. Në korrik [[1950]] denohet me pesëmbëdhjetë vite heqje lirie dhe punë të detyruar, pjesë të dënimit e kaloi në [[Burgu i Burrelit|burgun e Burrelit]]. Lirohet në fund të vitit [[1958]] dhe internohet ne [[Fier]] për një periudhë disamujore.<ref name=":0" /> Më [[1960]], për nevojat propagandës ndërkombëtare të regjimit diktatorial, emërohet në [[Tiranë]] si përkthyes. Në fillim të viteve '60, Vrioni u njoh dhe u miqësua me shkrimtarin Ismail Kadare. Duke çmuar pasurinë gjuhësore dhe vlerën e veprave të Kadaresë, Vrioni e vuri talentin e tij si përkthyes në shërbim të këtij shkrimtari. Kësodore gjatë orëve të lira i përktheu veprat e tij thjesht për kënaqësi.<ref name=":2">{{cite book|author=Peter Morgan|title=Ismail Kadare: shkrimtari dhe diktatura, 1957-1990|publisher=Shtëpia botuese 55|place=Tirana|date=2011|ISBN=9789928106124|pages=39|language=sq}}</ref> Ndër përkthimet e tij të para numërohet ''Gjenerali i Ushtrisë së Vdekur'' i [[Ismail Kadare]]së, i cili më vonë u botua në [[Paris]]. Ndërkaq, emri i tij si përkthyes do të fillonte të figuronte nëpër botimet në [[Francë]] vetëm në vitet [[1980]]. Vrioni u ngarkua me përkthimin e veprave të Enver Hoxhës duke ngjallur xhelozinë e anëtarëve të nomeklaturës komuniste. Kadare qëllimisht i qëndronte pranë dhe e ftonte në takime zyrtare, pa marrë parasysh të kaluarën e tij politike dhe mosaprovimin e nomeklaturës.<ref name=":2" /> Në vitet e para të [[Shqipëri]]së post-diktatoriale, Jusuf Vrioni, falë posturës së tij multidimensionale si intelektual, angazhohet në qarqet e shoqerisë civile dhe për një kohë shërben si Kryetari i Kominetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut. Kriza famëkeqe e vitit [[1997]] e detyruan të largohej sërish nga atdheu i tij dhe të rikthehej në Paris. Më 1998 emërohet Ambasador i Republikës së Shqipërisë në UNESCO dhe më 22 maj të këtij viti, për kontributin e tij të pasur në gjuhën frënge, dekorohet nga Republika Franceze me urdhërin Chevalier de la Légion d'Honneur, ashtu si dikur i ati, [[Ilias Bej Vrioni]], ish dekoruar në fund të viteve 1920 me urdhërin ''Grand Officier de la Légion d'Honneur'' nga Republika Franceze. Ndërroi jetë në [[Paris]] në maj [[2001]] ndërsa shërbente si Ambasador i [[Republikës së Shqipërisë]] në UNESCO. == Nderime == [[Berat]]i, vendlindja e [[Vrionasit|Vrionasve]], nëpërmjet bashkisë së qytetit do ta nderonte Jusuf Vrionin pas vdekjes së tij, më 18 qershor 2001, me titullin ''Qytetar Nderi''. Për mirënjohjen dhe vlerësimin e përkthyesve me kontribut të çmuar në njohjen dhe promovimin e letërsisë shqipe në gjuhë dhe kultura të huaja, Ministria e Kulturës, Turizmit, Rinisë dhe Sporteve e Republikës së Shqipërisë më [[2006]] krijoi çmimin ''Jusuf Vrioni''. ==Vepra== * ''Mondes Effacés: Souvenirs d'un Européen'', JC Lattès, [[Paris]], [[1998]] === Përkthime === * ''Le Général de l'Armée Morte'', [[Ismail Kadare]] * ''Le Pont aux Trois Arches'', [[Ismail Kadare]] * ''Le Grand Hiver'', [[Ismail Kadare]] * ''Chronique de la Ville de Pierre'', [[Ismail Kadare]] ==Kontributet dhe Veprat== * Ambasador i [[Republikës së Shqipërisë]] në UNESCO: [[1998]] - [[2001]] * Dekoruar me Urdhërin ''Chevalier de la Légion d'Honneur'' i Republikës Franceze më 22 maj [[1998]] nga Presidenti Jacques Chirac.<ref>{{Cite web|url=http://www.hri.org/news/balkans/ata/1998/98-05-22.ata.html#27|title=Distinguished translator awarded Knight of Legion of Honour|publisher=Albanian Telegraphic Agency|website=hri.org|language=en}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Referime == {{reflist|2}} {{DEFAULTSORT:Vrioni, Jusuf}} [[Kategoria:Lindje 1916]] [[Kategoria:Vdekje 2001]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Vrioni]] [[Kategoria:Njerëz nga Korfuzi]] [[Kategoria:Përkthyes prej shqipes në frëngjisht]] [[Kategoria:Memuaristë shqiptarë]] [[Kategoria:Të burgosur dhe të përndjekur në komunizëm]] 2aknb6r9af2sgxtng5hfiz39cn1q9xa 0 71121 2995392 2764785 2026-06-09T16:02:59Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vrionasit]] te [[Kategoria:Familja Vrioni]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995392 wikitext text/x-wiki '''Vrionasit''' ([[turqisht]]: ''Viryon Zâdeler'') kanë qenë ndër familjet e mëdha feudale shqiptare të kohës së [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] dhe deri në pragun e regjimit komunist. Prej të parit të tyre që u lakua [[Omer Vrioni]] e deri te përkthyesi [[Jusuf Vrioni]], kanë kontribuar gjerësisht në historinë shqiptare të para dhe pas pavarësisë. == Sfond Historik == Vrioni, një nga familjet më të mëdha aristokrate shqiptare, të njohura ndryshe si konaqe ose [[Oxhaqet feudalë|oxhaqe]], ndër të cilat më të rëndësishmet janë: Vrionasit e [[Berat]]it dhe [[Fier]]it, [[Vlorajt]] e [[Vlorë]]s, [[Toptanajt|Toptanasit]] e [[Tiranë]]s, [[Biçakçinjtë]] e [[Elbasan]]it, [[Dinot]] e [[Janinë]]s dhe [[Preveza|Prevezës]], Vërlacët e [[Elbasan]]it dhe [[Bushatllinjtë]] e [[Shkodra|Shkodrës]], Këlcyrajt e [[Këlcyrë]]s, Markagjonët e Mirditës, etj. Titujt distinktivë që mbaheshin nga anëtarët e ketyre familjeve, zakonisht [[Pasha]] ose [[Bej]], korrespondonin me poste të catuara në administratën e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], qëndrore apo lokale, të cilat jepeshin me [[Fermani|Ferman]] ose [[Beratli|Berat]] (Dekrete) të [[Sulltani]]t të [[Perandoria|Perandorisë]] Osmane. Burime të shumta pohojnë se Vrionasit janë pasardhës të dinastisë bizantine të Paleologëve, shfaqur si Perandorë të Bizantit rreth mesit të shekullit XI. Pas shpërbërjes së [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]], Paleologët u shfaqën si princër e sovranë në principata të ndryshme dhe u shpërhapën nëpër Evropë: në [[Venediku]] apo në Romë, në [[Rusi]] apo në Francë. Nën ndikimin e [[Turqit osmanë|osmanëve]] një pjesë e Paleologëve u bënë [[mysliman]]ë. Në veprën e tij ''Udhëtim nëpër Greqi'', Pouqueville, ish konsull i përgjithshëm i [[Francë]]s pranë Ali Pashës së [[Janinë]]s, përmend një ndër paraardhësët e Vrionasve, [[Omer Vrioni|Omer Pashë Vrionin]] (i pari), si pasardhësin e njërës prej degëve të kësaj dinastie. Të njëjtën gjë pohon edhe Aravantinos në veprën e tij ''Kronografia e Epirit''. Po këto burime, ashtu si dhe shumë të tjera tregojnë se Vrionasit janë shfaqur në [[Vilajeti i Janinës|Vilajetin e Janinës]] rreth mesit të shekullit të XVII si spahinj timariotë, pikërisht në zonën e [[Berat]]it. Që prej fillimeve të saj familja shfaqet e integruar në administratën osmane dhe kjo traditë vazhdoi deri në ditët e fundit të [[Perandoria|Perandorisë Osmane]] në trojet shqiptare. Omer Pashë Vrioni (i pari) numërohet si një prej gjenaralëve më të njohur të [[Perandoria|Perandorisë Osmane]] të fillim-shekullit XIX, cili u shqua në betejat e [[Egjipt]]it kundër Napoleonit dhe në rrethimin e [[Mesollonja|Mesolongjit]]. Ndërkaq, është i pamohueshëm fakti që Vrionasit qenë ndër patriotët më të shquar të trojeve shqiptare dhe kontributi i pasur patriotik që ata dhanë, shpesh i vuri në konflikt interesash jo vetëm me njëri-tjetrin por edhe me [[Porta e Lartë|Portën e Lartë]], e cila nuk ngurroi të internonte, rast ky i [[Mehmet Ali Pashë Vrioni]]t, pjestarë të kësaj familjeje. Kontributi patriotik i Vrionasve dendësohet me [[Mehmet Ali Pashë Vrioni]]n, i cili qe anëtar i Komitetit Qendror për Mbrojtjen e të Drejtave të Shqiptarëve, i [[Komiteti i Janinës|Komitetit të Janinës]], i Shoqërisë së Stambollit dhe përfundimisht Nënkryetar i Lidhjes së Prizrenit [[1878]], anëtar i të cilës ish dhe [[Omer pashë Vrioni II|Omer Pashë Vrioni]]. Më vonë [[Ilias Bej Vrioni]] dhe [[Sami Bej Vrioni]] ishin ndër nënshkruesit e Deklaratës së Pavarësisë së Shtetit Shqiptar [[28 nëntor]] [[1912]]. Në ditët e errëta të Luftës së Parë Botërore, ndërsa trojet shqiptare qenë të pushtuara nga të gjitha anët, [[Sami Bej Vrioni]] dhe [[Qemal Bej Vrioni]], do të tentonin të gjenin shpëtim në Kongresin e Durrësit në dhjetor 1918, tek i cili qenë të dy delegatë përfaqësues së [[Berat]]it. Sërish më 1920 [[Ilias Bej Vrioni]], ish kryetar i ''Shoqatës Bashkimi'', do të udhëhiqte delegatët e [[Berat]]it për në Kongresin e [[Lushnjë]]s, ndër të cilët edhe [[Hysen Bej Vrioni]]n, kongres i cili përforcoi themelet e shtetit të ri shqiptar. Ndërkaq, aktiviteti i Vrionasve nuk ish vetëm politik, por edhe kulturor. [[Nyzhet Bej Vrioni]], anëtar i ''Shoqatës Bashkimi'' dhe delegat në ''Kongresin e Triestes'' [[1913]], do të merte pjesë gjithashtu si delegat në [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] më [[1908]]. Punën e tij për çështjen e gjuhës shqipe do ta ndiqte më pas [[Kahreman Pashë Vrioni]] si delegat në Kongresin e [[Elbasan]]it në shtator [[1909]], i cili pregatiti hapjen e Normales së [[Elbasan]]it, shkollë për të cilën Vrionasit dhanë kontribut të vyer fianciar dhe pedagogjik. Shkolla e parë shqipe në Berat u financua kryesisht nga Nyzhet Bej Vrioni dhe Kahreman Pashë Vrioni. Ndër pasuritë kulturore që Vrionasit i lanë shqiptarëve qe dhe themelimi i qytetit të [[Fier]]it më [[1864]], vepër kjo e nisur nga [[Omer pashë Vrioni II|Omer Pashë Vrioni]] me ndihmën e një arkitekti frëng, të cilit historia e trazuar e [[Shqipëri]]së nuk ia ruajti dot emrin, dhe e vazhduar nga i biri, Kahreman Pashë Vrioni. Me ardhjen në pushtet të regjimit diktatorial, pas Luftës së Dytë Botërore, Vrionasit u stigmatizuan nga ideologët e luftës së klasave si simbol i tradhëtarëve e kombit dhe i armiqve të klasës. Për katër dekada rresht në të gjitha tekstet shkollore Vrionasit u lakuan si gjakëpirësit e popullit dhe bashkëpunëtorët e të gjithë armiqve të kombit shqiptar ndër shekuj, duke u kthyer kështu në armikun ideal të regjimit diktatorial. Shteti i diktaturës shpronësoi dhe shtetëzoi të gjitha pronat e Vrionasve dhe shkatërroi shumëçka nga trashëgimia e tyre kulturore, përfshi dhe Sarajet historike të Beratit më 1947, nga të cilat ruhet vëtëm pavijoni i ku u zhvillua Konferenca e Beratit në Maj [[1944]]. Terrori i diktaturës ekzekutoi me varje dhe pushkatim, burgosi dhe internoi në kampe përqendrimi e kampe pune të detyruar gati të gjithë anëtarët e kësaj familjeje, të cilët janë padyshim më të shumtë se emrat e sipërpërmendur. Në pamundësi për t'i përmendur të gjithë, citojmë vetëm disa raste tipike: Më 1946, eshtrat e [[Ilias Bej Vrioni]]t, nënshkruesit të Deklaratës së Pavarësisë, u zhvarrosën dhe u hodhën në lumin Osum. Më 1947, [[Sami Bej Vrioni]], nënshkruesi tjetrër i Deklaratës së Pavarësisë, vdiq nën tortura. [[Qemal Bej Vrioni]] u ekzekutua më 1950 ndërsa [[Izedin Bej Vrioni]] më 1947. Kahreman Pashë Vrioni vdes në rretahna të panjohura më 1955. [[Nermin Vrioni]] vdiq në gjendje demence e pastrehë. [[Irfan Bej Vrioni]] denohet me burgim të përjetshëm, ndëkaq që [[Jusuf Vrioni]] denohet me 15 vite burgim. Në fund, pasardhësit e kësaj familje, u ekzekutuan ose iu hoq fuqia nga duart e tyre, nga regjimi komunist në Shqipëri. Më të shumtët e pasardhësave të kësaj familje, në regjimin komunist, u lanë të varfër, pa shtëpi ose pa ushqim. Shumë nga pasardhësit e familjes së [[Vrionasit]] janë thënë që nuk mund të gjenin dot punë, sepse familjen e tyre e quanin familje e deklasuar (familje që ishte armik i Partisë Komuniste). Sot, më të shumtët e pasardhësve të familjes së [[Vrionasit]] jetojnë në shtete të ndryshme si Turqia, Shqipëria dhe të tjerë. Në Shqipëri jetojnë pasardhësit e kësaj familje në qytete të [[Shqipëri]]së si [[Patos]]i, [[Fier]]i, [[Berat]]i, dhe qytete të tjera. == Kontributi Atdhetarë i Vrionasve == [[Skeda:Nyz'het Vrioni.jpg|parapamje|Nyz'het bej Vrioni]] * [[Mehmet Ali Pashë Vrioni]] Nënkryetar i [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]], anëtar i Komitetit Qendror për Mbrojtjen e të Drejtave të Shqiptarëve, anëtar i Komitetit të [[Janinë]]s, anëtar i Shoqërisë së [[Stamboll]]it. * [[Omer pashë Vrioni II|Omer Pashë Vrioni]] Delegat në [[Lidhja Shqiptare e Prizrenit|Lidhjen Shqiptare të Prizrenit]] [[1878]], Themelues i qytetit të [[Fier]]it më [[1864]] * [[Ilias Bej Vrioni]] Nënshkrues i Deklaratës së [[Pavarësia|Pavarësisë]] së Shqipërisë më [[28 nëntor]] [[1912]], Kryetari i Delegacionit të [[Berat]]it në [[Kongresi i Lushnjës|Kongresin e Lushnjës]], Kryetar i Shoqatës Bashkimi * [[Sami Bej Vrioni]] Nënshkrues së Deklaratës së [[Pavarësia|Pavarësisë]] së [[Shqipërisë]] më [[28 nëntor]] [[1912]], Kryetar i Delegacionit të [[Berat]]it në Kongresin e [[Durrës]]it më 25 dhjetor [[1918]] * [[Qemal Bej Vrioni]] Delegat i [[Berat]]it në Kongresin e [[Durrës]]it më 25 dhjetor 1918 * [[Hysen Bej Vrioni]] Senator i [[Kongresi i Lushnjës|Kongresit të Lushnjës]] më 31 janar 1920 * [[Nyzhet Bej Vrioni]] ([[1877]]-[[1920]]) Delegat në [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] më [[1908]], Delegat në Kongresin e Triestes [[1913]], anëtar i Shoqatës Bashkimi * [[Kahreman Pashë Vrioni]] Delegat në Kongresin e [[Elbasan]]it 2-8 Shator [[1909]], Financoi hapjen e Normales së [[Elbasan]]it së bashku me Nyzhet Bej Vrionin dhe Islam Bej Vrionin, të cilët ishin edhe ndër profesorët e parë të saj. Hapi shkollën e parë të gjuhës shqipe në [[Berat]] së bashku me Nyzhet Bej Vrionin. == Origjina e familjes së Vrionasve == Familja e Vrionasit thuhet të origjinojë nga [[Celë Ibrahimi]], djali i madh i [[Islam Beut]]. Celë Ibrahimi njihet për ndërtimin e një pusi në Vlorë, i cili ka rëndësi historike. Pusi i njohur si "Pusi i Celë Ibrahimit" është ndërtuar në kohën e tij dhe ka shërbyer si burim uji për komunitetin lokal, që nuk kishin mundësi për gjëra bazike, duke përfshirë ujë të pastër.<ref>Deuxième Conférence des études albanologiques: à l'occasion du 5e centenaire de la mort de Georges Kastriote-Skanderbeg, Tirana, Volume 2, Université d'état de Tirana, Institut d'histoire et de linguistique, 1, Page 111 "Fakti që Celë Ibrahimi, djali i madh i Islam beut, paraardhësi historik i kësaj familjeje, ka ndërtuar një pus në fshatin Virjon (aktualisht Ullinjas) të rrethit të Beratit.</ref> Konsiderohet si një pikë referimi në Vlorë dhe është emëruar për nder të kontributeve të Celë Ibrahimit për qytetin. Thuhet se ai u njoh dhe u nderua për këtë akt, dhe ai ose pasardhësit e tij e emërtuan familjen e tyre, nga fshati ku origjinojnë, fshati Virjon, i cili sot quhet [[Ullinjas]]. Në shumë burime, shpesh herë pohoet që kjo familje është pasardhëse e dinastisë së Paleologëve.<ref>"Deuxième Conférence des études albanologiques: à l'occasion du 5e centenaire de la mort de Georges Kastriote-Skanderbeg, Tirana, Volume 2" faqa 111 (e përkthyer nga gjuha Franceze): "I njëjti vëzhgim vlen edhe për shtëpinë e madhe feudale të Vrionasve, prej së cilës pretendohet një origjinë greko-bizantine, madje, siç thotë Aravantinos, edhe origjinë nga dinastia perandorake e Palaiologëve.".</ref> == Vrionasit në Kabinetet Qeveritare Shqiptare == * [[Ilias Bej Vrioni]] [[Kryeministër]]: 3 mandate, Ministër i Jashtëm: 5 mandate, Ministër i Plotfuqishëm: 2 mandate, Zv-Ministër i Drejtësisë: 1 mandat * [[Omer pashë Vrioni II|Omer Pashë Vrioni]] [[Kryeministër]]: 1 mandat * [[Hysen Bej Vrioni]] Ministër i Jashtëm: 2 mandate, Ministër i Drejtësisë: 2 mandate * [[Aziz Pashë Vrioni]] Ministër i Punëve Botore: 1 mandat, Ministër i Financave: 1 mandat, Ministër i Bujqësisë: 1 mandat * [[Sami Bej Vrioni]] Ministër i Punëve Botore: 1 mandat, Ministër i Bujqësisë: 1 mandat, Ministër i Brendshëm: 1 mandat * [[Qemal Bej Vrioni]] Ministër i Financave: 1 mandat * [[Dylber Vrioni]] Zëvendës-[[Kryeministër]]: 1 mandat, Ministër i Financave: 1 mandat, Ministër i Privatizimit: 1 mandat, Guvernator i Bankës së Shtetit: 1 mandat == Shiko dhe këtë == * [[Mehmet Ali Pashë Vrioni]] * [[Ilias Bej Vrioni]] * [[Hysen Bej Vrioni]] * [[Omer Pashë Vrioni]] * [[Sami Bej Vrioni]] * [[Qemal Bej Vrioni]] * [[Aziz Pashë Vrioni]] * [[Jusuf Vrioni]] * [[Dylber Vrioni]] == Referimet == * 1. ''Voyage de la Grèce'', FCHL de Pouqueville, [[Paris]], [[1820]] * 2. ''Xhronographia tis Epeirou'', Tome A, p.&nbsp;302, P. Aravantinos, Athena, [[1856]] * 3. ''Mondes Éffacés: Souvenirs d'un Européen'', Jusuf Vrioni, JC Lattès, [[Paris]], [[1998]] *4. "Deuxième Conférence des études albanologiques: à l'occasion du 5e centenaire de la mort de Georges Kastriote-Skanderbeg Tirana Volume 2" [[Tirana]], [[1970]] [[Kategoria:Familja Vrioni| ]] [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Fier]] [[Kategoria:Berat]] tgrz10yg1lec5mbsmdh0halvkj2parw 0 71177 2995282 2928253 2026-06-09T15:55:07Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995282 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name=Maliq bej Bushati | image=Maliq Bushati (portret).jpg | image_size=230px | office=Kryeministër dhe zëvendësisht sekretar i Partisë Fashiste | term_start=[[12 shkurt]], | term_end=[[10 maj]], [[1943]] | predecessor=km [[Eqrem bej Libohova]]; spf [[Kolë Bibë Mirakaj]] | successor=Libohova | birth_date=[[8 shkurt]] [[1890]] | birth_place=[[Shkodra|Shkodër]], [[Perandoria Osmane]] | death_date=[[20 shkurt]] [[1946]] | death_place=[[Tirana|Tiranë]], [[Republika Popullore e Shqipërisë]] | nationality=Shqiptar | signature=Maliq Bushati (nënshkrim).svg | spouse= | office2=Ministër sekretar shteti për Punët e Mbrendshme | term_start2=[[12 prill]], [[1939]] | term_end2=[[3 dhjetor]], [[1941]] | predecessor2= [[Zef Kadarja]] | successor2=[[Mustafa Kruja]]}} '''Maliq bej Bushati''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[8 Korrik|8 shkurt]] [[1880|1890]] - [[Tirana|Tiranë]], [[14 shkurt|20 shkurt]] [[1946]]) nëpunës, ministër e kryeministër shqiptar. == Biografia == Lindi në [[Shkodra|Shkodër]] më 8 shkurt 1890,<ref>{{Cite book|url=http://www.iskk.gov.al/wp-content/uploads/2017/03/fjalor-enciklopedik-a-%C3%A7i.pdf|title=Fjalor enciklopedik i viktimave të terrorit komunist (A-Ç)|publisher=Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit (ISKK)|year=2012|isbn=978-9928-168-01-6|location=Tirana|pages=214-215|language=sq|access-date=18 qershor 2021|archive-date=8 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108081028/http://www.iskk.gov.al/wp-content/uploads/2017/03/fjalor-enciklopedik-a-%C3%A7i.pdf|url-status=dead}}</ref> i biri i Hysen bej Bushatit i degëzimit ''Alibegaj'' të [[Bushatllinjtë|Bushatlinjve]]. I ati mori arsim ushtarak në shkollat më prestigjioze të [[Stambolli|Stambollit]]. Shërbeu me gradën major në policinë e [[Selaniku|Selanikut]] në dekadën e parë të shek. XX, por papritur vdiq në moshë të re më 1903.<ref name=":02">{{Cite book|last=Bushati|first=Hamdi|title=Bushatllinjtë|publisher=Idromeno|year=2003|isbn=9789992784129|location=Shkodër|pages=369-378|language=sq|author-link=Hamdi Bushati}}</ref> Maliqi pas [[Ryzhdie|ryzhdijes]] në Shkodër vijoi studimet në [[Robert College]] në kryeqytetin e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] ku u njoh me [[Mbreti Zogu I|Ahmet Zogun]],<ref name=":1">{{Cite book|last=Dervishi|first=Kastriot|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=93-94|language=sq}}</ref> në vitin 1910. Bëri pjesë në në rrethet shqiptare të Stambollit (anëtar i Klubit Shqiptar të Stambollit 1910-1912) dhe të Selanikut ku gjeti mjaft miq prej të atit, i edukuar me frymën atdhetare nisi të angazhohej për çështjen kombëtare. Mori pjesë në luftimet e frontit të Taraboshit në kohën e [[Rrethimi i Shkodrës (1912-13)|rrethimit të Shkodrës]].<ref name=":02" /> Më 1914 radhitet sëbashku me veprimtarë të shquar atdhetarë si [[Hamid Gjylbegu]], [[Riza Dani]], [[Taip Shkodra]], etj. në organizatën progresiste "Krahu kombëtar", e cila e transferoi qendrën nga Durrësi në Shkodër për shkak të ngjarjeve të atyre viteve që tronditën Shqipërinë e Mesme dhe të Jugut.<ref name=":022">{{Harvnb|Vllamasi|2012|page=128}}.</ref> Në vitin 1915, kur malazezët u kthyen në Shkodër, iu desh të qëndronte në ilegalitet në [[Bushat (Shkodër)|Bushat]] ndër kushërinj. Më 1919 ishte drejtues i gazetës ''Populli'' në Shkodër. Gjatë viteve të [[Lufta e Parë Botërore|Luftës I Botërore]] është anëtar i Këshillit Bashkiak të Shkodrës dhe shef i degës së Shëndetsisë në Bashki. Gjatë [[Lufta e Koplikut|Luftës së Koplikut]] ishte anëtar i shtabit të luftës. U zgjodh deputet në periudhat 1921-1923 kur rreshtohet me ''Partinë Popullore''<ref name=":023">{{Harvnb|Vllamasi|2012|page=245}}.</ref> dhe në vitet 1925-1937 mbas [[Lëvizja e qershorit|Lëvizjes së Qershorit]]. Mbante kontakte me emigracionin antizogist<ref name=":024">{{Harvnb|Vllamasi|2012|page=460}}.</ref> dhe ishte ndër përkrahësit eventualë të përmbysjes së Zogu,<ref>{{Cite book|last=Këlcyra|first=Ali|title=Shkrime për historinë e Shqipërisë|publisher=Onufri|year=2012|isbn=978-99956-87-81-6|editor-last=Frashëri|editor-first=Tanush|location=Tiranë|pages=150-151|language=sq|author-link=Ali Këlcyra}}</ref> synim për të cilin po punonte që më 1938 me Italinë fashiste.<ref name=":0">{{Cite book|last=Juka|first=Gëzim H.|title=Shkodranët e 7 prillit dhe të 29 nëntorit|publisher=Reklama|year=2018|isbn=9789928440358|location=Tiranë|pages=87-89|language=sq}}</ref> I lakuar si Ministër i Punëve të Brendshme në 1939-1941 dhe kryeministër në 1943. Në 14 shkurt 1946 pushkatohet si kolaboracionist së bashku me Patër [[Anton Harapi]]n dhe [[Lef Nosi]]n.<ref>{{Cite book|last=Fischer|first=Bernd Jürgen|title=Albania at War, 1939-1945|url=https://archive.org/details/albaniaatwar19390000fisc|publisher=Purdue University Press|year=1999|isbn=9781557531414|pages=[https://archive.org/details/albaniaatwar19390000fisc/page/n162 141]|language=en|author-link=Bernd J. Fischer}}</ref> === Literaturë === * {{Cite book|title=Ballafaqime politike në Shqipëri (1897-1942)|last=Vllamasi|first=Sejfi|publisher=Vllamasi|year=2012|isbn=978-9928-140-54-8|location=Tiranë|language=sq}} == Referime == {{reflist|2}} {{Kryeministrat e Shqipërisë|state=collapsed}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1880]] [[Kategoria:Vdekje 1946]] [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Brendshme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Të pushkatuar nga regjimi komunist]] [[Kategoria:Absolventët e Kolegjit të Robertit]] 3qgfxd45sm8c854frwtxsvg4kk5rbug 0 76005 2995338 2858201 2026-06-09T16:00:41Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dinollarë]] te [[Kategoria:Familja Dinollari]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995338 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder| name=Shahin bej Dino| image=| image_size=250px| office=Ministër i Brendshëm| term_start=5 tetor, 1914| term_end=27 janar, 1916| predecessor=[[Aqif pashë Elbasani]]| successor=Pushtim-administrimi austro-hungarez| birth_date=| birth_place=[[Preveza]], [[Perandoria Osmane]]| death_date=| death_place=| nationality=Shqiptar| profession=nëpunës| education=Fakulteti i Shkencave Politike, Stamboll|Grada shkencore=politolog| party=|Feja=[[mysliman]]| signature=| signature_madhësia=| signature_përshkrim=}} '''Shahin bej Dino''' ka qenë deputet shqiptar në [[Asambleja e Përgjithshme e Perandorisë Osmane|Mexhlisin osman]], ministër i Brendshëm i Shqipërisë. == Biografia == U lind në [[Preveza|Prevezë]] në kohën e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], në oxhakun e [[Dinollarët|Dinollarëve]], i biri i [[Vejsel pashë Dino|Vejsel pashë Dinos]] dhe nipi i [[Abedin pashë Dino|Abedin pashë Dinos]]. Mësimet fillore i mori në vendlindje, më pas u arsimua për shkenca politike në [[Stamboll]]. Më 1897 mori pjesë në luftime kundër grekëve në Prevezë. Në prill të 1912 u zgjodh deputet në Mexhlisin Osman, ku mbrojti çështjen shqiptare dhe paditi autoritetet osmane për papjekurinë e tyre. Gjatë periudhës [[17 shtator]], [[1914]] - [[27 janar]], [[1916]] pati ofiqin e ministrit të Brendshëm në qeverinë e [[Esad pashë Toptani]]t. Formoi Këshillin Arsimor më 1914, pranë Ministrisë së Punëve të Brendshme, i cili u mor me organizimin e shkollave në prefekturat Durrës, Elbasan e Berat, numër i cili mbeti i kufizuar. Këshilli arsimor hartoi një program sintetik në shqip për shkollat fillore 3 dhe 5 klasëshe, si dhe u botua abetarja e [[Hafëz Ali Korça|Hafiz Ali Korçës]]. Me çështjet arsimore në këtë këshillë u morën edhe [[Aleksandër Xhuvani]], Hafiz Aliu dhe Sali Çeka.<ref>{{Cite book|last=Dervishi|first=Kastriot|title=Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet|publisher=55|year=2012|isbn=978-99943-56-22-5|location=Tiranë|pages=119|language=sq|author-link=Kastriot Dervishi}}</ref> Megjithëse u largua me Esad Pashën dhe e ndoqi atë në [[Selaniku|Selanik]], në fillim të gushtit 1917, dha dorëheqjen dhe shkoi tek konsulli italian në Selanik, Giovanni Dolfini. Autoritetet ushtarake franceze e arrestuan dhe u internua në Mitilini të ishullit [[Lesbosi|Lesbos]].<ref>{{Cite book|last=Ikonomi|first=Ilir|title=''Esat pashë Toptani: njeriu, lufta, pushteti''|publisher=UET press|year=2016|isbn=978-9928-190-91-8|location=Tiranë|pages=467|language=sq}}</ref> == Referime == <references /> [[Kategoria:Ministra të Punëve të Brendshme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Familja Dinollari]] [[Kategoria:Deputetë shqiptarë në Perandorinë Osmane]] oc3rfj8va3wavqb557gdb603pn6v5lb 0 78219 2995378 2928336 2026-06-09T16:02:34Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995378 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Ferid Pascha.jpg|250px|parapamje|Ferit Vlora]] '''Mehmet Ferid pashë Vlora''' ([[Janinë]], 1852 - [[Sanremo]], 1914) ishte nëpunës i administratës, ministër i punëve të brendshme dhe sadrazem në [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]], ndihmëtar i çështjes kombëtare dhe kryetar i kolonisë shqiptare të [[Stambolli]]t. == Biografia == Lindi në Janinë, i biri i [[Mustafa Nuri Vlora|Mustafa pashë Vlorës]] dhe Naile hanëm Janinës. I ati nga një [[Oxhaqet feudalë|oxhak]] [[Vlorajt|i hershëm bejler]] ishte caktuar me punë administrative në Janinë, e ëma vinte nga degëzimi ''Janina'' i një [[Asllan Pashallinjtë|familjeje po të moçme bejlere]] që kishin qeverisur Janinën.<ref>{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=609|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref> Kreu [[Ryzhdie|ryzhdijen]] dhe më pas gjimnazin "[[Zosimea]]" në Janinë, ku nxuri greqisht. Privatisht i është dhënë [[arabisht]], frëngjisht dhe italisht. Ferid Pashë Vlora ishte ministër i punëve të brendshme në [[Perandoria Osmane|Perandorin Osmane]] në vitin [[1909]].<ref name="Rrecaj">Kajtaz Rrecaj : {{mono|Ali Asllani, VEPRA 2, POEZI (II) JETA DHE VEPRA}}, fq.137. Redaksia e botimeve {{mono|RILINDJA}}, Prishtinë 1984.</ref> Djali i tij ishte [[Nuredin bej Vlora|Nuredin Vlora]]. == Nëpunësia në administratën perandorake == Më 1867 u bë sekretari i babait të vet, kur ai ishte [[Mytesarifi|Mytesarif]] në Rethymna të [[Gjiriti|Kretës]] ([[vilajeti]] i [[Gjiriti nën Perandorinë Osmane|Gjiritit]]). Gjendet në Heraklion, [[Mostari|Mostar]], [[Sarajevë]], Stamboll dhe [[Halepi|Halep]] në shërbimin civil dhe me zyra në drejtësi, mori pjesë në komisione të ndryshme. Më 1874 lëviz në Stamboll me rritjen në detyrë të të atit, me shpejtësi rritet karriera e tij administrative si pjesëtarë në një nënkomitet ''(Şura-yı Devlet)'' dhe më 1884 anëtar i Departamentit të Reformave. Më 1898 me gradën e vezirit emërohet vali në [[Konia|Konja]], duke bërë shërbime të mëdha në atë vend me ndërtesa, lulishte, ura e rrugë, magazina dhe baraka ushtarake, shkolla, spitale dhe ujësjellësin. Rikonstruktoi monumentet [[Selxhukët|Selxhuke]]. Luftoi kaçakët, nxiti industrinë e tapeteve dhe ndërtoi molin dhe portin e [[Antalia|Antaljës]]. Gjatë kësaj kohe, e shoqja e sëmurë Refete hanëm Libohova, e bën të pavolitshëm qëndrimin në klimën e vështirë Konjës. Atëkohë Konjën e viziton ambasadori gjerman marshalli Von Bibershtajn, i cili kishte fituar besimin e Sulltan [[Abdyl Hamiti II|Abdyl-Hamitit II]]. Lëviz drejt Stambollit në krye të një komisioni, dhe më pas emërohet kryeministër më 15 janar 1903. == Referime == <references/> [[Kategoria:Sadrazemë shqiptarë të Perandorisë Osmane]] [[Kategoria:Lindje 1852]] [[Kategoria:Vdekje 1914]] [[Kategoria:Njerëz nga Janina]] [[Kategoria:Familja Vlora]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Memuaristë shqiptarë]] grqau2jvl2khixrb7m2oarfuc1xcjl6 0 78720 2995458 2928350 2026-06-09T16:35:59Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Buatët]] te [[Kategoria:Familja Bua]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995458 wikitext text/x-wiki [[File:Lorenzo Lotto 047.jpg|thumb|290 px|Lorenzo Lotto, ''Portret zotërie'', që mbahet sikur është portreti i Merkur Buas.<ref>{{cite book|last1=Fossi|first1=Gloria|last2=Bussagli|first2=Marco|last3=Reiche|first3=Mattia|title=Italian art: painting, sculpture, architecture from the origins to the present day|url=http://books.google.com/books?id=yX3VpzwQHToC&pg=PA182&dq=Mercurio+Bua&as_brr=3&hl=en&cd=7#v=onepage&q=Mercurio%20Bua&f=false|year=2000|publisher=Giunti Editore Firenze Italy|isbn=88-09-01771-4}}</ref>]]'''Maurikios'''<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/mercurio-bua_%28Dizionario-Biografico%29/|title=Bua, Mercurio|accessdate=10 shtator 2019|website=treccani.it}}</ref> ose '''Murrik Bua''', pasi u zhvendos në [[Republika e Venedikut|Venedik]] dhe u bë i famshëm, u njoh si '''Mërkur Bua''', [[Konti|kont]] i Aquino-s dhe Roccasecca-s ([[Gjuha italiane|it]]. ''Mercurio Bua,'' [[Gjuha greke|gr]]. ''Μερκούριος Μπούας''; Nafplion, 1478 – Treviso, 1542) ka qenë fisnik arbër, ''condottiero'' dhe kapiten zëmadh [[Stratiotët|stradiotësh]] i ushtrive frënge, habsburge e venedikase.<ref name=":2">{{Cite book|title=Roli dhe prania e luftëtarëve shqiptarë në Europën Veriore në shek. XVI|last=Muhaj|first=Ardian|publisher=Studime historike|year=2016|location=Tiranë|pages=84|url=https://www.researchgate.net/publication/329885907_THE_ROLE_AND_PRESENCE_OF_THE_ALBANIAN_LIGHT_CAVALRY_IN_NORTHERN_EUROPE_IN_THE_16TH_CENTURY_ROLI_DHE_PRANIA_E_LUFTETAREVE_SHQIPTARE_NE_EUROPEN_VERIORE_NE_SHEK_XVI?fbclid=IwAR1jmOaVdWSROa8wnpnb0pqwrI63QZ0kF__wyIiRis75pw04v6BF0dKHFVg|volume=1-2}}</ref> Ndër të parët krerë stradiotë që shtriu veprimtarinë në Evropën Veriore dhe ndër të paktët që vdiq nga mosha dhe jo rreziku i profesionit.<ref name=":2" /> == Biografia == Lindi në Nafplion të [[Morea|Moresë]], anëtar i familjeve arbërore [[Familja Bua|Bua]] dhe [[Aranitët|Arianiti]]. Mendohet se i ati ishte [[Pjetër Bua]]<ref name=":0">{{Cite book|title=Stradioti: alba, fortuna e tramonto dei mercenari greco-albanesi al servizio della Serenissima|last=Gramaticopolo|first=Andrea|publisher=Soldiershop Publishing|year=2016|isbn=9788893270489|url=https://books.google.al/books?id=KuavCwAAQBAJ&dq=Mercurio+Bua+1519&source=gbs_navlinks_s}}</ref> ose [[Theodor Bua|Teodor Bua]], stradiot dhe bashkëluftëtar me Krokodeilos Kladas. I afërm i [[Kostantin Arianiti|Kostantin Arianitit]],<ref>{{Cite book|title=Römische historische Mitteilungen|publisher=Österreichisches Kulturinstitut in Rom. Abteilung für Historische Studien, Österreichische Akademie der Wissenschaften|year=1985|location=Wien|pages=226|volume=27}}</ref> regjent i Montferratit nga francezët dhe po ashtu prej tyre iu hoq ky titull,<ref>{{Cite book|title=The Papacy and the Levant, 1204-1571|url=https://archive.org/details/bub_gb_DUwLAAAAIAAJ|last=Setton|first=Kenneth Meyer|publisher=American Philosophical Society|year=1976|isbn=9780871691613|pages=43}}</ref> më pas mëkëmbës i përgjithshëm i [[Papa Juli II|Papa Julit II]] në Romanja, qeveritar i Fanos dhe pasi u dërgua si emisar,<ref>{{Cite book|title=Shqiptarët në Venedik: Mërgim e integrim 1479-1552|last=Nadin|first=Lucia|author-link=Lucia Nadin|publisher=55|year=2008|isbn=978-99943-56-41-6|location=Tiranë|pages=94-95|translator=[[Pëllumb Xhufi]]}}</ref> më 1507 Perandori Maksimilian I i dha feud kështjellën e Belgradit.<ref>{{Harvnb|Nadin|2008|page=164.}}</ref> Bua "u pagëzua" në luftë më 1495 në betejën e Fornovos në krahun e venedikasve, po me të cilët, pas tre vjetëve në krye të 300 stradiotëve luftoi në [[Pisa]] kundër fiorentinasve. Pas një oferte joshëse nga Ludoviku 'i Murrmë' Sforza, rreshtohet me forcat milaneze dhe më 1500 u shqua kundër francezëve. Më tej i shërbeu francezëve dhe më 1507 mori pjesë në shtypjen e rebelimit të [[Gjenova|Gjenovas]], ku ekzekutoi ''dozhin'' Paolo da Novi.<ref name=":0" /> Shërbim për të cilin iu dhanë feudet e Aquino-s dhe Roccasecca-s më 1504.<ref name=":1" /> Më 1508 u vu në shërbim të Maksimilianit I të Habsburgëve, dhe i shërbeu Perandorisë Habsburge në Flandër, Bavari dhe së fundi në Itali ku më 1509 luftoi kundër Venedikut. Me gjasë, pas këtyre shërbimeve perandori e bëri kont të Soave-s dhe Ilazi-t në viset e Trevisos.<ref name=":0" />[[File:Mercurio Boua flag.JPG|thumb|270 px|Flamuri që iu dha më 1510 kontit Bua nga Perandori Maksimiliani I.<ref>[http://books.google.gr/books?id=Wu1AAAAAYAAJ&printsec=frontcover&dq=sathas&source=bl&ots=3p3fhojUP3&sig=A0yQ0X-1GG7aFse9xHy4rPS3NSs&hl=el&ei=PdXkTL_6FsKAhQeHwMz1DA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q&f=falseSathas K.N., Hellenika Anekdota, Athens, 1867, vol. 1], Original in a manuscript written by Ioannes (Tzanes) Coroneos, contemporary of M. Bua. It was studied and copied at the library of the King of Italy between 1856-1861 by various Greek researchers and published by K. N. Sathas in 1867.</ref>|alt=|majtas]]Më 1513 u rikthye përfundimisht në shërbim të Venedikut; Republika i dha Mërkurit, në sajë të famës që kishte korrur në çdo teatër lufte në Evropë, kullundrisjen direkte të të gjithë stradiotëve nga rekrutimi dhe deri tek luftëbërja.<ref name=":0" /> Më 1513 u caktua që të mbronte Padovën e rrethuar dhe veproi në territorin mes Padovës e Mantovës në krye të 600 stradiotëve.<ref name=":1" /> Nuk hezitoi asnjëherë të përballej me ballin e luftës, e me kalorësit e tij më 1515 u mbush me lavdi kur, në betejën e Marinjanos (it. Marignano) venedikasit dhe frëngjt i mposhtën zviceranët e pajtuar nga Perandoria e Shenjtë Romake: Mërkur Bua me kalorësit e tij i shpëtoi jetën mbretit të Francës, Françesku I.<ref name=":0" /> Xhelozia e krerëve të tjerë stradiotë nuk e pengoi Venedikun ta emëronte kont dhe kalorës të Shën Markut. Duke shtuar radhët e veta me 100 ushta dhe 300 kalorës të lehtë sipas Grammaticopolo,<ref name=":0" /> e sipas enciklopedisë Treccani në krye të 2,000 stradiotëve,<ref name=":1" /> korri fitore të tjera kundër trupave të kalorësisë spanjolle mes [[Lombardia|Lombardisë]] dhe Venedikut deri më 1517 si pasojë e Lidhjes së Kambrait.<ref name=":0" /> Më 1521 me shërbim në Emilia, u thye nga kondotieri Giovanni de Medici. U tërhoq deri në Bergamo dhe më pas në Milano, e rrethuar nga perandorakët. Pasi qyteti u thye, njësia e Buas u thye dhe ai u mor peng nga atëhere markezi i Mantovës, Federiko Gonxaga, i cili e liroi pa mëtuar shpërblim. Më 1532 pas disa ndodhive, u tërhoq në Treviso, ku kishte marrë lejen të ndërtonte një shtëpi në truallin që i kishte mundësuar e Fortkthjellta. Nuk lëvizi prej Trevisos, edhe pse u vetëofrua të shërbente pasi [[Sulltani|Sulltan]] [[Sulejmani I|Sulejmani]] sulmoi vendlindjen e tij në More. Me sa dihet, ndërroi jetë më 1542 dhe u varros në Kishën e Madhe të Shën Marisë po në Treviso.<ref name=":0" /> == Familja == == Trashëgimia == Më 1519 një bashkëluftëtar nga Zante, stradioti Tzane Koroneos i thuri një poemë epike titulluar ''Ανδραγαθήματα Μερκούριου Μπούα'' (Bëmat e Mërkur Buas).<ref>{{Cite book|title=A Military History of the Mediterranean Sea: Aspects of War, Diplomacy and Military Elites|last=Theotokis|first=Georgios|publisher=Brill|year=2018|isbn=9789004362048|pages=339|last2=Yıldız|first2=Aysel}}</ref> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Lindje 1478]] [[Kategoria:Vdekje 1542]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XV]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVI]] [[Kategoria:Stratiotë]] [[Kategoria:Familja Bua]] [[Kategoria:Personeli ushtarak venedikas]] [[Kategoria:Venedikas arbërorë]] efrogz8w4kk0h5mdpm2k67opryig2jk 0 78955 2995385 2520252 2026-06-09T16:02:38Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995385 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Qeveria e Ismail Qemalit.jpg|parapamje|Qazim bej Vlora (dhjatas me [[Isa Boletini]]n) në qeverinë]] '''Qazim [[Beu|bej]] Vlora''' ([[Stambolli|Stamboll]], [[1893]] - [[Struga|Strugë]], [[1953]]) ka qenë shoqërues dhe sekretar i të atit, kryetarit të parë të shtetit shqiptar, [[Ismail Qemali]]t. == Biografia == U lind më 1893 në Stamboll, i biri i ngushtë i Ismail Qemal bej Vlorës dhe grekes Kleoniqi të Anton Sumerliut nga [[Edreneja]].<ref>{{Cite web|url=http://www.ikub.al/shkolla_category/1211210134/article-familja-dhe-dy-djemte-e-ismail-qemalit-per-te-cilet-nuk-u-fol-kurre-.aspx?cookiesEnabled=false|title=Dy djemtë e Ismail Qemalit, për të cilët nuk u fol kurrë|date=2008|publisher=Ballkan. - Nr. 13789|page=20 - 21|last=Darling Vlora|access-date=18 shkurt 2020|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029030847/http://www.ikub.al/shkolla_category/1211210134/article-familja-dhe-dy-djemte-e-ismail-qemalit-per-te-cilet-nuk-u-fol-kurre-.aspx?cookiesEnabled=false|url-status=dead}}</ref> Gjatë veprimtarisë së të atit, e shoqëroi Në vitin 1919, është helmuar bashkë me të atin, teksa hanin një darkë në [[Italia|Itali]]. Ndërsa [[Ismail Qemali]] gjeti vdekjen, Qazimi e përballoi dhe mundi të jetojë. Në vitin 1936 ai vendoset në [[Strugë]] me një dokumentacion shumë të pasur të Qeverisë së Ismail Qemalit. Më 1936 u martua me Behije Sherif Masllafin, e veja e Inajet bej Ohrit me të cilin kishte katër fëmijë. Motra e Edipit, ishte martuar me djalin tjetër të Ismail Qemalit. Sikurse shprehet vetë Qazimi në kujtimet e tij, qëllimi i kësaj martese ishte birësimi, rritja dhe edukimi i fëmijëve, pasi ishte në gjendje të mirë ekonomike. Të katër fëmijët u dërguan me studime, ndërsa nëna e tyre kishte në Strugë pasurinë e paluajtshme, shtëpi në qendër të qytetit, tokë etj. Pas [[Pushtimi italian i Shqipërisë|pushtimit italian]], mori pjesën më të madhe të dokumentacionit origjinal të aktivitetit të qeverisë së Ismail Qemalit, për ta siguruar atë. Pas ndërprerjeve të marrëdhënieve të Shqipërisë me [[Jugosllavia|Jugosllavinë]], pasojën do ta ndjente edhe Qazim Beu. Qeveria shqiptare do t’i ndërpriste pensionin që kish akorduar [[Ahmet Zogu]], duke i krijuar vështirësi për jetesën dhe rritjen e katër fëmijëve. Ndërroi jetë në [[Ohër]] më 1953, pas një sëmundjeje kronike. == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1893]] [[Kategoria:Vdekje 1953]] [[Kategoria:Familja Vlora]] [[Kategoria:Njerëz nga Stambolli]] eo72qlqckvy0l46494u5gt526h9txfe 0 79095 2995650 1793771 2026-06-10T09:40:54Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995650 wikitext text/x-wiki {{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}} Lëvizja '''Atdheu na Bashkon''' është një organizatë mjaft e re, por ka qëllime dhe një program afatgjatë, që nëse realizohet do të jetë një gjë shumë pozitive për diasporën shqiptare. Lëvizja ka dëshirë t`i bashkojë të gjitha forcat intelektuale, por edhe afaristët shqiptarë, nën një ombrellë, që t`u përkushtohen problemeve në atdhe. == Shih edhe == * [http://www.visit-ulcinj.com/blog/2009/09/14/bisede-me-avokatin-sabri-gjoni-nenkryetar-i-levizjes-atdheu-na-bashkon Interviste e kryetarit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123091336/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2009/09/14/bisede-me-avokatin-sabri-gjoni-nenkryetar-i-levizjes-atdheu-na-bashkon/ |date=23 janar 2020 }} [[Kategoria:Organizata]] pksk3rxh4tlonhudku2kyluc5zje05w 0 79282 2995593 2185588 2026-06-10T05:37:14Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995593 wikitext text/x-wiki {{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}} [[File:Alfred Jules Ayer.png|thumb|]] '''Alfred Jules Ayer''' (* [[29 tetor]] [[1910]] në St. John’s Wood, [[Londra|Londër]]; † [[27 Korrik|27 korrik]] [[1989]]) ishte një filozof britanik. Ai ka kontribuar shumë për popullarizimin e logjikes empirike në vendet t anglishtfolëse, sidomos me shkrimet e tij kryesor Gjuha, Vërtetës dhe Logjika ([[1936]]) dhe Problemi i njohjes ([[1956]]). == Weblinks == *{{PND|107720663}} * [https://web.archive.org/web/20060317191910/http://www.btinternet.com/~glynhughes/squashed/ayer.htm Kurzversion von „Language Truth and Logic“ in englischer Sprache] *{{SEP|http://plato.stanford.edu/entries/ayer/||Graham Macdonald}} * [[Anthony Quinton]]: [http://www.proc.britac.ac.uk/tfiles/090265A/94p255.pdf Alfred Jules Ayer 1910 - 1989]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} (Proceedings of the British Academy 94 , 255-282) * [[Ted Honderich]]: [http://www.ucl.ac.uk/~uctytho/AyerbyTH.html Ayer's Philosophy and its Greatness] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210323214529/https://www.ucl.ac.uk/~uctytho/AyerbyTH.html |date=23 mars 2021 }}. * [http://hpd.de/node/295 Kurzbiografie beim Humanistischen Pressedienst] {{Personendaten |NAME=Ayer, Alfred Jules |ALTERNATIVNAMEN= |KURZBESCHREIBUNG=britischer Philosoph und Logiker |GEBURTSDATUM=29. Oktober 1910 |GEBURTSORT=[[St. John’s Wood (London)|St. John’s Wood]], [[Londra|London]] |STERBEDATUM=27. Juni 1989 |STERBEORT= }} {{DEFAULTSORT:Ayer Alfred Jules}} [[Kategoria:Filozofë]] [[Kategoria:Lindje 1910]] [[Kategoria:Vdekje 1989]] [[Kategoria:Filozofë anglezë]] 3pz533lvli4sztuyiov3ffyhpkz19jq 0 79387 2995337 2874674 2026-06-09T16:00:40Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dinollarë]] te [[Kategoria:Familja Dinollari]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995337 wikitext text/x-wiki '''Xhelal Abidin Dino''' ({{Lang-tr|Celal Abidin Dino}}; [[Stambolli|Stamboll]], [[23 Mars|23 mars]] [[1913]] - [[Parisi|Paris]], [[7 Dhjetor|7 dhjetor]] [[1994]]) ka qenë piktor dhe karikaturist i shquar [[turk]] me prejardhje [[Shqiptarët në Turqi|shqiptare]] nga [[Çamëria]]. I jetuar mes Stambollit, [[Gjeneva|Gjenevës]], [[Parisi|Parisit]], në [[Turqia|Turqi]] ka qenë një nga themeluesit e “Grupit D” në [[Stambolli|Stamboll]], që vlerësohet si fillimi i avangardës në pikturën turke. Pas një qëndrimi dyvjeçar në [[Moska|Moskë]], më [[1938]] u vendos në [[Parisi|Paris]] ku jetoi e krijoi deri në fund të jetës. [[File:Abidin dino statue detail.jpg|thumb|Koka e skulpturës së e Abidin Dinos]] Në kryeqendrën franceze Dinos iu krijua mundësia të punojë dhe të ekspozojë për disa kohë pranë dy prej mjeshtërve më të shquar të pikturës botërore [[Pablo Picasso]], [[Mark Chagall]] dhe, në vitin [[1955]], hapi ekspozitën e parë vetiake në Paris. Përveç Francës tablotë e Abidinit u ekspozuan në [[Nju Jork]], Amsterdam, [[Cyrihu]], [[Kalifornia|Kaliforni]], [[Moska|Moskë]], [[Venediku|Venedik]], [[Roma|Romë]], Stamboll, [[Athina|Athinë]], Danimarkë, etj., dhe asnjëherë në [[Tirana|Tiranë]]. Në një nga enciklopeditë e pikturës franceze A. Dino cilësohet si një nga avangardistët e pikturës së shekullit të XX-të në [[Parisi|Paris]]. Nga [[Dinollarët]] kanë dalë edhe dy piktorë të tjerë të shquar në Turqi, [[Arif Dino]] (vëllai i Abidinit) i cili jetoi dhe krijoi në Stamboll dhe në Paris, si dhe [[Ali Dino]] ([[1890]]-[[1938]]), një nga piktorët më të njohur në Greqinë e viteve ’30-të. == Biografia == U lind më 23 Mars 1913 në [[Stamboll]], i pesti nga fëmijët e [[Rasih bej Dino|Rasih beut]] dhe Safete Gazi Turhanit, pas Arifit, Aliut, Ahmetit dhe motrës [[Lejla Dino|Lejlasë]].<ref>{{Cite web|title=The Life and Work of Artist Abidin Dino|url=https://artsandculture.google.com/exhibit/the-life-and-work-of-artist-abidin-dino-sakp-sabanc-museum/zgJSmeFLUqKJLw?hl=en|url-status=live|access-date=13 dhjetor 2021|website=artsandculture.google.com|language=en}}</ref> I ati ishte i biri i [[Abedin pashë Dino|Abedin Pashës]], zyrtar i lartë i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], dhe vetë ishte drejtor i investimeve publike ([[Turqisht|tr]]. “Divanı Muhasebat Reisi”); ndërsa e ëma ka qenë shumë e dhënë pas muzikës, pikturës dhe letërsisë. Në shtator të 1913 familja e tij u vendos në Gjenevë. Pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] kaluan në Paris dhe më 1925 u kthyen në Stamboll përmes [[Korfuzi]]t.<ref name=":1">{{Cite web|date=24 shtator 2006|title=Abidin Dino hayatı ve eserleri|url=http://www.grafikakademisi.com/forum/archives.php/abidin-dino-hayati-ve-eserleri/4416|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819143647/http://www.grafikakademisi.com/forum/archives.php/abidin-dino-hayati-ve-eserleri/4416|archive-date=10 gusht 2010|access-date=14 dhjetor 2021|website=grafikakademisi.com|language=tr}}</ref> Nisi shkollën në [[Robert College]], por e la pasi i ndërruan jetë prindërit për të siguruar jetesën me kaligrafinë, pikturën dhe karikaturat. Vizatimet e tij të para të botuara dolën te gazeta ''Yarin'' dhe revista ''Artist.'' Gjatë këtyre viteve i dizenjoi ballinën dhe i pajisi me ilustrime vëllimet me poezi "Sesini Kaybeden Şehir" (sq. ''Qyteti që humbi zërin e vet'', 1931) dhe "Bir Ölü Evi" (''Shtëpia e të vdekurve'', 1932) të lirikut [[Nâzım Hikmet]].<ref name=":1" /> Më 1933 ai dhe 5 piktorë të rinjë inovativ e themeluan “Group D”, e cila ka mbajtur shumë ekzivita të punës së tyre.<ref name=":0">{{Cite web|title=Biyografi.info|url=https://www.biyografi.info/kisi/abidin-dino|website=Biyografi.info|language=sq}}</ref> Më 1933 drejtori sovjetik [[Sergei Jutkeviç]], i cili e kishte bërë një film për [[Ankaraja|Ankaranë]], e ftoi Dinon te studiot Lenfil në [[Shën Petersburgu|Leningrad]] dhe me inkurajimin e [[Mustafa Qemal Ataturku|Ataturkut]] Dino pranoi. Në Leningrad ai punoi si dizajnues i peizazheve dhe si asistent regjisor në plot studio filmike dhe e ka bërë regjinë e një filmit të quajtur “Miners” në Moskë, Kiev dhe Odesa. Shkurt pas kthimit në [[Turqia|Turqi]], ai shkoi në [[Parisi|Paris]], ku punoi prej 1937 deri më 1939. Atje takoi shumë artistë të njohur si [[Gertrude Stein]], [[Tristan Tzara]] dhe [[Pablo Picasso|Picasso]]-n.<ref name=":0" /> Pasi u kthye përsëri në Stamboll ai morri pjesë në “Harbor Exhibition”, ku u ekspozuan piktura të peshkatarëve dhe barkëtarëve të punuara nga piktorë të njohur turk të asaj kohe. Ekspozita ka nxitur interesin e publikut dhe atë vit Dinos iu kërkua ta dizajnonte pavijonin turk te Panairi botëror i [[Nju Jork (qytet)|Nju-Jorkut]]-ut me 1939. Ndërkohë ai publikonte artikuj dhe karikatura tek gazetat kryesore të asaj kohe, studionte një qasje tjeter ndaj realizmit bashkë me vëllaun e tij më të vjetër poet Arif Dino.<ref name=":0" /> Gjatë Luftës së Dytë Botërore ai bëri vizatime të inspiruara prej konfliktit, por trajtimi i tij i subjekteve politike gjatë kohës së luftës ka shkaktuar pakënaqësi dhe më 1941 komanda e ligjit ushtarak të [[Stambolli]]t e kanë dëbuar atë dhe vëllaun e tij në [[Anadolli]]në juglindore, ku gjyshi i tyre kishte qenë kryetar. Këto vite dëbimi kanë qenë shumë produktive për Dinon. Përderisa gruaja e tij [[Güzin Dino|Gyzin Dino]] ka jep mësim gjuhën frënge tek shkolla e mesme [[Adana]], ai punonte për gazetën vendore, TurkSozu. Ai shkruante artikuj dhe bënte vizatime që e ilustronin jetën e vështirë dhe kushtet e unës së punëtorëve agrikultural në regjion. Këtu e shkruajti ai dramën “Bald” dhe “Heirs” dhe filloi të bënte skulptura. Më 1951 atij i është lejuar ta lë Turqinë, kështuqë ai së pari shkoi në [[Roma|Romë]], [[Italia|Itali]], ku qëndroi nëntë muaj para se të zhvendosej në [[Parisi|Paris]] më 1952.<ref name=":0" /> == Ditët e Parisit == Çifti së pari u vendosën në një studio apartment në [[kati]]n më të lartë të apartmanit të [[:en:Max_Ernst|Max Ernst]] pastaj më vonë në një banesë të vogël në L’Eure. Për 8 vjetë prej 1954 Abedin Dino morri pjesë ne ekzibitat “[[:en:Salon_de_Mai|Salon de Mai]]” në [[Parisi|Paris]], përderisa Guzin Dino prodhoi programe për radion franceze, ka dhënë mësim turqisht ne Departamentin e Gjuhëve Orientale të [[Sorbonne]] dhe ka bërë përkthime franceze të literaturës turke.<ref name=":0" /> == Mjeshtër i vizatimi == Abedin Dino ka qenë i interesuar në gjithëçka që ka qenë e gjallë. Ai i ka pasur dy tema të preferuara: duart dhe lulet. Në një libër me vizatime të vogla, të cilin e bëri për gruan e tij Guzin Dino, vërehen shenja të vogla të dashurisë dhe sensit të solidaritetit. I quajtur “Guzin’s Abidins”, ky libër përmban vizatime dhe ese të bëra nga Abedin Dino. Emri i tij përmendet në shumë galeri dhe muze të ndryshëm, në poema, në tekstë të këngëve ose në një libër. Ai jo vetëm që është njëri ndër pionerët e pikturës moderne turke, ai gjithashtu ka prodhuar shumë vepra në fusha të ndryshme si karikaturë, skulpturë, qeramikë, kinema dhe literaturë. Dino vdiq më 7 dhjetor 1993 në spitalin [[:en:Villejuif|Villejuif]] në [[Parisi|Paris]]. Trupi i tij shtrihet në [[:en:Aşiyan_Asri_Cemetery|varrezat Asiyan]] në [[Stambolli|Stamboll]].<ref name=":0" /> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Stambolli]] [[Kategoria:Piktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Dinollari]] [[Kategoria:Nxënësit e Shkollës Zosimea]] [[Kategoria:Lindje 1913]] [[Kategoria:Vdekje 1994]] [[Kategoria:Shqiptarë në Turqi]] [[Kategoria:Përkthyes prej turqishtes në frëngjisht]] [[Kategoria:Piktorë turq]] [[Kategoria:Turq me prejardhje shqiptare]] ccx5txxz01dfobjo3u9tp6gbo6eocdh 0 81114 2995436 2891099 2026-06-09T16:28:43Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familja Frashëri]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995436 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Dera e madhe Frashëri | image = [[Skeda:Evdhoksi Frashëri.jpg|300px|Dera e madhe Frashëri]] | caption = [[Bujari]], Pari e Shqipërisë. | vendi i origjinës = [[Frashëri]], [[Dangëllia]], [[Përmeti]]. | fillimet = Shekulli XIV | nationality = Shqiptar |}} '''Frashërllinjtë''' përbëjnë disa nga trungjet fisnike më patriote shqiptare të ndarë në disa degë dhe disa konfesione (të krishterë ortodoksë, [[mysliman]]ë [[Islami Synit|synitë]] e [[Bektashijtë|bektashinj]]). Kontributi që secila nga këto degë ka dhënë në historinë e Shqipërisë sidomos që prej gjysmës së dytë të [[Shekulli XIX|shekullit XIX]] ka qenë vendimtar për emancipimin e Shqipërisë dhe shqiptarëve, për formimin e ndërgjegjes kombëtare dhe identitetit shtetëror dhe krijimin e një gjuhe të shkruar e një letërsie me nivel të lartë. Dyert e [[bej]]lerëve të Frashërit, përveç Vilakëve që i dhanë [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] vezirë, [[Bejlerbeu|bejlerbej]] e mirimiranë, nuk bëjnë pjesë nominalisht në kategorinë e «[[Oxhaqet feudalë|oxhaqeve]]» të mëdhenj për arsye se ata nuk ishin pronarë të mëdhenj latifondistë, por më tepër funksionarë të lartë të perandorisë dhe tregtarë të mëdhenj dhe në më të shumtën e rasteve me rezidencë në [[Stambolli|Stamboll]]. Titujt që shumë Frashërllinj kanë mbajtur kanë qenë në ''bej me rytbe'' (që prej [[1700]]) me ferman të [[sulltani]]t të [[Turqi]]së, por edhe ''bej'' me letër patente nga zv/mbreti dhe mbreti i [[Egjipti]]t (rasti i familjes Adhamidhi-Frashëri për shembull). [[Pasha]]llarë qenë dega e Vilakëve dhe e Sulejmanbellinjve të Frashërit. Dy familje Frashëri kanë stema personale: Adhamidhi dhe Totoni. == Origjinat == [[Skeda:Stradiote.JPG|parapamje|left|Kalorës stradiot në shek. XVI]] Rrënja e trungut të hershëm të Frashërit përmendet në krye të herës me [[Petro Frassiarin]], tregtar në [[Selaniku|Selanik]] në vitin [[1425]]<ref>K. Frashëri, ''Frashëri - Shkëlqimi dhe rrënimi i tij'', Geer, Tirana, 2010, fq. 14.</ref>. Më pas Frassarët, apo Frassinet, apo Frossinët i gjejmë kalorës stradiotë nga [[Këlcyra]] (Clissura)<ref>C. N. Sathas, Documents inédits relatifs à l’histoire de la Grèce, vëll. VII dhe vëll. IX, parath., Maisonneuve, Paris, 1888-1890, f. XLIX dhe f. XXVI</ref>, rajon kufitar me zonën e Frashërit rreth [[Dangëllia|Dangëlli]]së e [[Përmeti]]t deri në [[Nauplion]] si shumica e stradiotëve<ref>cf. Z. Lito-Frashëri, ''The Albanians in Greece'', Botimpex, Tirana, 1999.</ref> ku, nën urdhrat e Venedikut, ata shquhen në komandimin e reparteve të Republikës së Shën Markut kundër turqve, nga [[1415]] deri më [[1563]], përkrah pinjollëve [[Bua]], [[Muzaka]], [[Maneshi]], [[Bohali]], [[Barbati]], [[Klada]], [[Këmbëthekra]], etj<ref>C. Sathas, vep.cit., vëll. VII, 14,16; 26,32; 27,1-9; 49,13; 56,27; 102,3; 105,33; 132,18; 144,13; 145,27; 147,1; 157,1; 159,36; 160,7; vëll. IX, 4,19; 36,5; 103,19.</ref>. Frashërit janë një nga 70 rrënjët e mëdha stradiote shqiptare<ref>G. Valentini s.j., E drejta e komuniteteve në traditën juridike shqiptare, Plejad, Tiranë, 2007, shën. 18, f. 236 ; n° 75, f. 291</ref>. Në një kohë kur [[Venecia|Venediku]] nuk fisnikëronte stradiotë, [[Teodor Frashëri]] shfaqet si kalorës i Shën Markut më [[1540]], nderim i veçantë që akordonte fisnikërinë personale<ref name="gjeneruar automatikisht1">C. N. Sathas, vep.cit.</ref><ref>Shih edhe P. Petta, Stradiotët – Ushtarë shqiptarë në Itali (shek. XV-XIX), IDK, Tiranë, 2006, f. 78</ref>. Një nga djemtë e tij, [[Gjin Frashëri]] (Zigni Frassinae) është komandant stradiotësh në Sibinik në [[Dalmacia|Dalmaci]]<ref name="gjeneruar automatikisht1" />. Më [[1564]] pasardhësja e tyre Diana Frashëri-Valami (Diana Frassinae)<ref name="gjeneruar automatikisht1" /> e mbetur vejushë martohet me një kushëri të saj të largët nga Frashëri, filark (vojvodë, kryetar vëllazërie) i Danglëve. Është shumë e mundur që vëllazëria e Frashërve të bëjë pjesë e fisit të Danglëve ose [[Dangëlliasit]], një nga pesë farat e Sulit<ref>G. Valentini s.j., vep.cit., n° 53, f. 283</ref>, fisit të famshëm nga rridhte për shembull [[Marko Boçari]]. Apostol Stoja i Frashërit (+ [[1655]]), nga të fundit sundimtarë dhe spahinj timarlinj të krishterë toskë, është iniciatori i familjeve më të shquara të Frashërit, sepse prej djemve të tij Ilia, Panajoti, Stefani, rrjedhin në mënyrë të drejtpërdrejtë ose indirekte familjet e Totonëve, Cokëve-Aliçkaj dhe Panollarëve (K. Frashëri). Familja e vëllezërve te shquar [[Abdyl Frashëri|Abdyl]], [[Naim Frashëri|Naim]], [[Sami Frashëri]] rrjedh prej femrave nga Apostoli. Familjet e bejlerëve Sujlemanbellinj e Vilakë kanë lidhje martesore me trungun e Apostolit nëpërmjet degës së islamizuar të Ilias (Aliçkaj). Këto lidhje të hershme i bëjnë të gjithë Frashërllinjtë anëtarë të një vëllazërie te madhe solidariteti i së cilës është i sprovuar ndër vite. Një autor bashkëkohor shkon deri aty sa të flasë për «klanin Frashëri» në [[Stambolli|Stamboll]] gjatë viteve të Rilindjes, i cili kishte sipas këtij autori, «klientelën » e vet.<ref>N. Clayer, Aux origines du nationalisme albanais, Karthala, Paris, 2008, f. 316-320</ref> [[Skeda:Shtëpia e Totonëve.jpg|thumb|upright=1.0|Shtëpia e Totoni-Frashërve në Stamboll]] == Degët e Frashërllinjve (autokton) == Ndarja e degëve dhe e fateve të Frashërllinjve përkon me ndarjen fetare ne fillim të [[Shekulli XVIII|shek. XVIII]]. Tri djemtë e Apostolit, Ilia, Panajoti dhe Stefani janë në grindje për trashëgiminë atnore. Apostoli, arhond (arkont) i Frashërit, ishte intendent i Beut te Ohrit dhe kishte prona te medha jashtë Frashërit. Ilia, në ujdi me sanxhakbeun e Vlorës konvertohet në fenë islame dhe merr kështu të gjitha te drejtat e pronësisë mbi Frashërin dhe pronat jashtë tij. Prej Ilias, emri i të cilit u bë Ali, rrjedh dega e bejlerëve të mëdhenj Aliçko-Coku-Frashëri. Sulltani e bëri bej me rytbe Aliun. Stefani, djali i vogël i familjes, u detyrua të merrte rangun dytësor prej andej dhe pasardhësit e tij direkt, Totonët (nga emri i djalit të Stefanit, Anton – Toton) të mbetur ortodoksë morën rrugën e kurbetit. Panollarët, të dalë nga Panajoti, mbetën krerët e familjeve ortodokse të Frashërit dhe ruajtën parësinë e tyre arkontale mbi këto familje deri më 1914. === Familja Aliçka (Cokllarët) === Të dalë nga Beu i madh Ali, Aliçkat iu kundërvunë megjithatë që në fillim sulltani Ahmetit II i cili më [[1700]] dërgoi taborët e tij për të shtypur revoltën e tyre dhe të kushërinjve të tyre të krishterë.<ref>K. Frashëri, ''Frashëri - Shkëlqimi dhe rrënimi i tij'', op.cit., ff. 29-37</ref> Një nga stërnipërit e Aliut, Tahir beu, ''dervan aga'' i Dangëllisë, Dishnicës, Tomoricës dhe [[Rrethi i Skraparit|Skraparit]] u martua me Havanë, vajzën e Ajaz beut, nismëtarit të degës së bejlerëve të dytë të Frashërit dhe të Vilës. Morën pjesë në kryengritjen e Tomoricës dhe refuzuan titullin e pashës nga sulltani, por nuk u bashkuan me lëvizjen e [[Ali Pashë Tepelena|Ali pashë Tepelenës]]. Nje degë e Aliçkave u vendos ne fillim të [[Shekulli XIX|shek. XIX]] në [[Butkë]] të [[Rrethi i Kolonjës|Kolonjës]]. Prej kësaj dege rrjedhin aktivistët e shquar kombëtarë,patriotet [[Sali Butka]], [[Safet Butka]], Gani Butka, arkitekti [[Qemal Butka]], politikani dhe shkrimtari [[Uran Butka]], shkrimtari dhe diplomati Ylljet Alicka, diplomati dhe profesori Albert Alicka, profesori Jetmir Alicka, producenti dhe regjizori Ilir Butka, inxhinieri Edgar Alicka eshte gjithashtu Aliçka-Frashëri.<ref>A. Frashëri, N. Frashëri, Frashëri në historinë e Shqipërisë, Dudaj, Tiranë, 2007, f. 43.</ref> Cokllarët, prej nga rrjedh dhe [[Ballkëz Frashëri]] (nga vajza e Tahir beut), gruaja e Abdyl Frashërit dhe më pas e Sami Frashërit dhe nëna e [[Mid'hat bej Frashëri|Mithat Frashërit]], si dhe vjehrra e [[Kahreman bej Vrioni]]t, morën pjesë në të gjitha lëvizjet kombëtare te shek. XIX dhe XX dhe përkrahën [[Shoqëria e të shtypurit shkornja shqip|Shoqërinë e të shtypurit shkronjave shqip]] të themeluar më [[1879]] në [[Stambolli|Stamboll]] nga një plejadë e tërë Frashërllinjsh. Pasardhës të Cokllarëve mund të përmenden sot [[Hektor Frashëri]], ish-ministër i Drejtësisë ([[1991]]), dhe [[Agron Frashëri]]. [[Skeda:Album_2.jpg|parapamje|upright=1.0|alt=|Anastas Frashëri gjatë një gjuetie në Frashër (1938)]] === Familja e Panollarëve === E dalë nga djali i dytë i arhondit të Frashërit, Panajotit (Pano), kjo familje gëzonte parësinë midis familjeve ortodokse të Frashërit<ref>T. Frashëri, ''E vërteta e Dr. Gjergj Adamidi bej Frashërit'', Rilindasi, II-5, 5 shkurt 2012, f. 13.</ref> dhe i dha emrin njërës prej dy lagjeve të krishtera të fshatit. Gjithmonë të shkolluar, sidomos në [[Zosimea]] gjatë shek. XIX, Panot u morën herët me tregti sidomos në [[Voskopoja|Voskopojë]]. Prej tyre, në fund të shek. XVIII u shkëput një degë, Panot epirotë që do të jenë ne fillim të shek. XIX, familje e madhe bujare dhe kamejkamë të Principatës së Moldavisë.<ref>M. D. Sturdza, Liste de 150 familles originaires d'Epire et de Macédoine, anoblies par des monarques étrangers ou ayant donné des bienfaiteurs de la nation grecque, in Grandes familles de Grèce, d'Albanie et de Constantinople, dictionnaire historique et généalogique, Paris, 1983, f. 186</ref> Panollaret kontribuuan pa reshtur në Stamboll për çështjen shqiptare. Nip të Panollarëve ishin [[Anastase Frashëri]], si dhe [[Gjergj Adhamidhi bej Frashëri]] (Gaqo Adhamidhi). Përpara se Frashëri të digjej nga grekët më [[6 maj]] [[1914]], Panollarët kishin aty shtëpinë e tyre arkontale me hyrje të mermerosur e mbishkrime në greqisht. === Familja e Totonëve === E dalë nga Anton Frashëri, djali i vogël i Apostolit, kjo familje është shquar në mënyrë të veçantë në çështjen kombëtare dhe në atë të ndërtimit të Shtetit sovran shqiptar e të ngritjes së një kulture të vërtetë kombëtare<ref>Z. Haskaj, Mendimi politik e shoqëror i Rilindjes kombëtare shqiptare, vëll. II (1908-1910), Akademia e Shkencave e RPSSH, Tiranë, 1976, f. 48 dhe f. 308</ref>. [[Anastas I Konstantin Totoni-Frashëri]] është nga 28 anëtarët më me influencë të kolonisë shqiptare të Stambollit, bashkëthemelues me Sami Frashërin të [[Shoqërisë së të shtypurit shkronjave shqip]] më [[1879]] dhe të Shoqërisë së [[Stambolli]]t. Emri i tij figuron në Kanonizmën e krijimit të kësaj Shoqërie. [[Anastas Frashëri]] II ([[1890]]-[[1958]]), stërnipi i tij, qe për vite me radhë kryeredaktor dhe gazetar i organeve më prestigjioze shqipfolëse te Stambollit dhe Rumanisë<ref>G. Petrotta, Populli, gjuha dhe letërsia shqiptare, Almera, Tiranë, 2008, f. 399</ref>. Redaktor në moshën 18 vjeçare të gazetës së Mehmet bej Frashërit, “Besa”, te “Kalendarit kombiar” <ref>G. Petrotta, vep.cit., f. 410</ref> të Mithat bej Frashërit, kryeredaktor i “Paqes”<ref>G. Petrotta, vep.cit., f. 443</ref> dhe “Shqipëri e Re” <ref>H. Borçi (drejt.) et alii, Gazetarë dhe publicistë shqiptarë, fjalor enciklopedik, Bot. UCPV, Tirana, 2005, V° « Frashëri », p. 130</ref>, krijues i grupit të parë artistik shqiptar të Stambollit, aktivist i autoqefalisë së Kishës ortodokse shqiptare, prefekt i [[Çamëria|Çamërisë]] nën qeverinë e Fan Nolit më [[1924]], kryeredaktor i përmbledhjes “Bisedime të Parlamentit shqiptar” nga [[1928]]-[[1946]], legjist i parë i Parlamentit shqiptar ([[1930]]-[[1944]]). Ishte babai i historianit dhe akademikut [[Kristo Frashëri]], i komandantit të parë të Shkollës ushtarake Skënderbej dhe shkrimtarit [[Thoma Frashëri]] dhe i dëshmorit të atdheut [[Gjergj Frashëri]], ekzekutuar nga gjermanët më [[28 shkurt]] [[1944]]. [[Skeda:Gjergj_Frashëri.jpg|thumb|left|Lapidari kushtuar Gjergj A. Frashërit në Tiranë]] Shumë i respektuar, [[Anastas Frashëri]] ka lënë një kujtim shumë të mirë te bashkëkohësit e tij<ref>L. Bardhoshi, Pleqtë poi ikin…, Toena, Tiranë, 2006, f. 165-169</ref>. Totonët janë kushërinj të afërt me familjet e krishtera të Panollarëve, Dhamellarëve, Pollove dhe të familjeve të mëdha korçare [[Turtullesha|Turtulli]] dhe [[Ballauri]]. Pasardhës të kësaj familjeje janë [[Menella Totoni]], specialist i gramatikës shqipe, profesor në Universitetin e Tiranës, Gjergj K, Frashëri, historian dhe arkeolog, [[Alket Frashëri]], piktor, [[Thomas Frashëri]], jurist, laureat i Akademisë së Shkencave morale dhe politike të Francës.<ref>Cf. Grand Palmarès des Grands prix, prix et médailles de l’Institut de France, Paris, 2002; M. Alla, ''Tomi Frashëri, Shqiptari me çmim në Paris'', Gaz. Dita, 3 shkurt 2003 ; Remise de prix façon Harvard à Assas, Le Figaro, 30 novembre 2007; Ri. De., Studenti shqiptar merr medalje në Francë, Gaz. Shqip, 28 janar 2008</ref> [[Skeda:Meleq_Frashëri.jpg‎|parapamje|upright=1.0|[[Et'hem bej Vlora]], gjenerali De Weer, koloneli Thompson dhe adjutanti i tij Meleq Frashëri më 1914]] == Degët e tjera të Frashërllinjve (Familjet e Ajaz bej Tomoricës) == Pasardhës i Hamza bej Tomoricës ([[1570]]), sipas Kamus-ul Alamit te Sami Frashërit,<ref>A. Frashëri, N. Frashëri, vep.cit., f. 133 passim</ref> i internuar në Stanimakë, Ajaz beu u vendos në Frashër në shek. XVIII si pasojë e një kryengritje anti-turke të dështuar që e deklasoi. Me tu vendosur në [[Frashëri|Frashër]], ai lidhi krushqi me Aliçkajt vendas. Prej tij rrjedhin në linjë mashkullore familjet e Sulejmanbellinjve dhe Vilakëve, me gjasë edhe të Velibellinjve, Laçenjve dhe Dakollarëve ose Dulellarëve, megjithëse për këto tre të fundit ekzistojne versione kontradiktore. === Vilakët === Ishin dega që u ngritën në rang pashallarësh në fund të shek. XVIII me Mustafa Ali pashë Frashërin, spahi i Shipskes, i Nikolicës dhe i Voskpojës. “Princër” të Frashërit, rrjedhin pjesërisht nga Ajaz beu dhe nga Aliçkot dhe i dhanë historisë së Shqipërisë një kontribut diskret po te çmuar. Të lidhur me krushqi me familjet kryesore bejlere të Shqipërise, si familjet [[Vlora]] dhe [[Libohova]]. Prej tyre lindi [[Xhaferr bej Vila]] (1889-1938), ministër i Jashtëm i Shqipërisë (1933-1935) dhe nje nga “baballarët” e diplomacisë shqiptare, bashkë me diplomatin e shquar [[Rauf Fico]]. Ish-diplomat në Paris, Londër, Ankara, Beograd, e ambasador në Romë. [[Nuri bej Vila]], funksionar i lartë otoman, ishte shef kabineti i kryeministrit [[Turhan pashë Përmeti]] më 1914. Djali i tij dhe i shkrimtares [[Eléonore de Villa-Frashëri]], Skënder Vila, ishte nëpunës në Legatën mbretërore shqiptare në Egjipt dhe bashkëshort i princeshës Tossoun të Egjiptit. [[Skeda:Sami,_Mehmet,_Tahsin Frashëri.jpg‎|parapamje|upright=1.0|alt=|Samiu, Mehmeti dhe Tahsin Frashëri në Stamboll]]. === Sulejmanbellinjtë === U shquan me emra pinjollësh si [[Refat bej Frashëri]] ([[1882]]-[[1934]]), bakteriolog i dëgjuar dhe ish-ministër i Shëndetësise nën monarkinë shqiptare, apo [[Ferit Frashëri]], ushtarak i shquar i vrarë në Shkodër më 1924. Aktori, artist i popullit, [[Naim Frashëri (aktor)|Naim Frashëri]] (1923-1973) ishte gjithashtu i kësaj familjeje.<ref>A. Frashëri, N. Frashëri, vep.cit., f. 143 passim</ref>. [[Skeda:Mehdi_bej_Frashëri_dhe_Mihal_Zallari-Frashëri,_krerë_të_Regjencës_(1943).jpg‎|parapamje|left|Mehdi Frashëri dhe Mihal Zallari-Frashëri kryesojnë Regjencën (1943)]] === Velibellinjtë === Velibellinjtë kanë dhënë kontribut sidomos nëpërmjet [[Mehdi bej Frashëri]]t, funksionar i lartë i [[Perandoria Osmane|Perandorisë osmane]], shumë herë ministër në kabinete të ndryshme qeveritare që prej [[1920]] dhe kryeministër nga [[1935]]-[[1937]]. [[Mbreti Zogu I|Mbreti Zog I]] e ngriti në rang kordoni të madh me yll të Urdhrit të Skënderbeut<ref>A. J. Frashëri, Urdhrat e Shqipnisë, in Dekorasjonet dhe origjina e tyre, «Diana», Tirana, 1938</ref>. Mehdi bej Frashëri iu kundërvu ashpër pushtimit italian dhe u bë [[Regjenca|Regjent]] nën pushtimin gjerman, nën të cilin u mundua të shpëtonte sa të mundte nga sovraniteti i Shqipërisë. Refuzoi të jepte listat me emrat e hebrenjve të Shqipërisë autoriteteve gjermane. Pasardhës të kësaj familjeje sot janë [[Alfred Frashëri]], profesor gjeofizikant, Neki Frashëri akademik dhe Ermal Frashëri, doktor i Universitetit te Harvardit. === Dakollarët ose Dulellarët === Është familja prej nga dalin figurat më të shquara të Frashërit, vëllezërit [[Abdyl Frashëri]], [[Naim Frashëri]], e [[Sami Frashëri]], djem te Halit beut.<ref>K. Frashëri, ''Abdul Frashëri'', 8 nëntori, Tirana, 1990, ff. 31-54</ref> Dihet kontributi i tyre në luftën për pavarësi dhe emancipim të Shqipërisë. Abdyl Frashëri qe themelues me [[Mehmet Ali Pashë Vrioni|Mehmet Ali Pashë Vrionin]] dhe [[Ymer efendi Prizreni|Ymer Prizrenin]] dhe kryetar i [[Lidhjes shqiptare të Prizrenit]] (1878-1881).<ref>K. Frashëri, Abdyl Frashëri, Tiranë, 1984</ref> Punëtor i palodhur i Rilindjes, u burgos dhe u persekutua nga qeveria osmane. Në 1880 pati mendime të shpallej Princ i Shqipërisë. Djali i tij, [[Mid'hat bej Frashëri|Mit'hat bej Frashëri]] (1880-1949), patriot dhe shkrimtar i shquar i gjysmës së parë te shek. XX, ishte themeluesi i partisë [[Balli Kombëtar]] gjatë luftës së dytë botërore, rivali kryesor i partisë komuniste. Naim Frashëri, ështe nga poetet dhe lëvruesit më të mëdhenj te shqipes. Sami Frashëri), filozof, ideolog i identit shqiptar dhe erudit. Autor i esesë së shquar “Shqipëria ç’ka qenë, ç’është dhe ç’do të bëhet”. Vëllai i tyre më i vogël, [[Mehmet bej Frashëri]] ishte gjithashtu një aktivist i lëvizjes kombëtare mbar shqiptare. Prej këtij të fundit dalin trashëgimtarët e drejtpërdrejtë te trungut te Halit beut, Hajri Frashëri, Hysref Frashëri, Redi Frashëri dhe Jurgen Frashëri. Dakollarë, kushërinj të parë te vëllezërve Frashëri janë edhe [[Eshref Frashëri|Eshref bej Frashëri]], inxhinier, ish-diplomat dhe ish-kryetar i [[senati i Shqipërisë|Senatit]] më 1925 dhe i [[Kuvendi i Shqipërisë|Parlamentit]] shqiptar në vitet 1930, dhe [[Xhemil Frashëri]], historian, profesor. [[Skeda:Genc_Pollo.jpg‎|parapamje|upright=0.5|alt=|Politikani Genc Pollo]] == Familja e Pollove == Familje suljote e ardhur në [[Frashëri|Frashër]] më 1803, pas shkatërrimit të [[Suli]]t nga Ali pashë Tepelena. Ne shek. XX ajo ka nxjerrë një historian e akademik të njohur, [[Stefanaq Pollo|Stefanaq Pollon]] si dhe një politikan të njohur, [[Genc Pollo]], deputet dhe aktualisht, zv/kryeministër në qeverinë e z. [[Sali Berisha]]. Themistokli Pollo, gjyshi i Genc Pollos, ishte martuar me Areti Totonin, hallën e akademikut [[Kristo Frashëri]] dhe motrën e [[Anastas Frashëri]]t. [[Skeda:Georges_Adamidi_Frachery.JPG|parapamje|upright=0.5|alt=|Gjergj (Gaqo) Adhamidhi bej Frashëri]] == Familja e Dhamellarëve == Familje tregtare e pasur në zë e Frashërit, nga e cila u shqua [[Gaqo Adhamidhi]], ose [[Gjergj Adhamidhi bej Frashëri]] (1854-1939), doktor në mjekësi i Universitetit të [[Lozana|Lausanne]], mjek personal i Khedivit (zv/mbretit) te Egjiptit, i cili i lidhi atij dhe familjes së tij titullin fisnikëror princëror të beut të Egjiptit. Kontribuoi shumë për pavarësinë e Shqipërisë, me vepra dhe fonde. Bëri të njohur identitetin pellazgjik të shqiptarëve nëpërmjet nje punimi te famshëm.<ref>Dr. G. Adamidi bey, Les Pélasges et leurs descendants les Albanais, Bulletin de l’Institut égyptien, n° 1, 1902</ref> Pati konflikte me rilindës të ndryshëm sidomos me [[Andon Zako Çajupin]] i cili u përpoq ta diskretitonte nëpërmjet nofkës së “Doktor Adhamudhit” në shkrimin e tij “Klubi i Selanikut”. [[Princ Vidi]] e bëri ministër të financave më 1914, dhe më pas përfaqësues të tij personal ne Romë.<ref>D. Heaton-Armstrong, The Six Month Kingdom Albania - 1914, I. B. Tauris, London, 2005, f. 26; O. Pearson, Albania and King Zog - Indipendence, Republic and Monarchy, 1908-1939, vëll. I, I. B. Tauris, London, 2004, f. 60; [[Lajos Thallóczy|L. Thalloczy]], Illyrisch-Albanische Forschungen, vëll. II, Von Duncker & Hümblot, Munich - Leipzig, 1916, f. 101.</ref> Me ikjen e princ Widit, u vendos në Zvicër nga ku u mor me hapjen e shkollave shqipe për diasporën. Djali i tij, beu [[Paul Adamidi Frashëri]] (1904-1989) , pati një nga koleksionet më të mëdha të artit modern në Zvicër dhe shkëlqeu për nga eleganca dhe erudicioni. Në vitet 1970 ishte çambelan i Familjes mbretërore shqiptare në mërgim në Spanjë. I lidhi kësaj të fundit një koleksion me objekte të rralla shqiptare nën patronazhin e një Fondacioni mbretëror shqiptar të themeluar në Francë më 1984.<ref>T. Frashëri, op.cit., ff. 16</ref> Ishte kushuri i parë i [[Anastas Frashërit]] dhe nip i Panollarëve. Nip i Gjergj Adhamidhi bej Frasherit, djali i vellait te tij, Thoma Adhamidhi Frasherit ishte inxhinieri '''Stavro Th. Frashëri''' (1900-1965), i diplomuar ne [[Kolegji Robert|Robert College]] te Stambollit (1927), studiues, folklorist, perkthyes e shkrimtar në Shqipëri. Një nga nipërit e tjerë të Gjergj Adhamidhit, djalë i Spiro Frashërit, ishte edhe [[Andon S. Frashëri]], ish-student ne ''Robert College'' të Stambollit, ish-sekretar personal i Faik Konicës, nje nga krijuesit e Shoqërisë [["Vatra"]] të Bostonit dhe shef kabineti i Fan Nolit kur ky ishte kryeministër i Shqipërisë (1924). Ka lënë shumë përkthime me vlerë në gjuhën shqipe. Motra e Gaqo Adhamidhi Frasheri dhe Thoma Adhamidhi Frasheri ishte Athina Frasheri Adhamidhi qe u martua me filantropistin Thoma Turtulli. [[Skeda:L._Frashëri,_J._Zallari.JPG|parapamje|left|Leonidha Frashëri dhe Jani Zallari në Stamboll më 1908]] == Familja e Zallarëve == Tjetër familje e krishterë me emër nga [[Frashëri]], ajo e Zallarëve, ne krushqi me Totonët, u shqua sidomos në përpjekjet për formimin e gjuhës kombëtare, në luftën për autoqefalinë e Kishës ortodokse shqiptare. Dy emra mund të veçohen, ata të vëllezërve Leonidha dhe [[Mihal Zallari]]. [[Leonidha Frashëri]] ishte bashkëpunëtor i Mit'hat Frashërit dhe Anastas Frashërit në Stamboll në shtypin shqiptar të kohës. Bashkëthemelues me Anastas Frashërin dhe Thoma Panon të grupit të parë artistik shqipfolës të Stambollit. Prefekt i Delvinës, përkrahës i partisë [[“Krahu kombëtar”]] dhe i qeverisë së dalë nga Kongresi i Lushnjës, [[Leonidha Frashëri]], deputet në Këshillin kombëtar të dalë nga zgjedhjet e 5 prillit 1921 <ref>Kuvendi i Shqipërisë (përg. D. Estrefi), Ligjvënësit shqiptarë (1920-2005), Tiranë, 2005, f. 12</ref>, zhvilloi një aktivitet të madh patriotik e politik për të cilin flitet në librin e [[Sejfi Vllamasi]]t.<ref>[[Sejfi Vllamasi|S. Vllamasi]], Ballafaqime politike në Shqipëri (1897-1942): kujtime dhe vlerësime historike, Marin Barleti, Tiranë, 2000</ref> [[Skeda:Mihal_Zallari-Frashëri.jpg‎|thumb|upright=1.0|alt=|Mihal Zallari, kryetar i Këshillit kombëtar, anëtar i Regjencës (1943)]] Vëllai i tij, [[Mihal Zallari]], ishte një nga intelektualët dhe publicistët më në zë të viteve 1930 në Shqipëri. Kundërshtar i pushtimit italian, u bë ministër i arsimit në qeverinë e [[Rexhep bej Mitrovica|Rexhep Mitrovicës]] dhe në regjencën e Mehdi bej Frashërit, pas kapitullimit të kësaj të fundit më 1943. Të dy vëllezërit u rigjendën së bashku në gjirin e Kuvendit kombëtar të krijuar në nëntor të [[1943]], Leonidha si deputet i thjeshtë, Mihali si president i Kuvendit.<ref>Kuvendi i Shqipërisë, vep. cit., f. 40</ref> Dokumente dhe tregime personale dëshmojnë se si më 1944 [[Mihal Zallari]] shpëtoi nga pushkatimi ekipin e [[Radio-Tiranës]] të konsideruar si komunistë nga komanda gjermane. Gjithashtu, në marrëveshje me Mehdi bej Frashërin, Mihal Zallari iu kundërvu dhënies së emrave të [[Çifutët në Shqipëri|komunitetit hebre]] në Shqipëri, SS-ve të gjeneralit Neubacher. Megjithë këto akte kurajoje, ai u dënua me 30 vjet burg nga regjimi komunist më [[1945]].<ref>E. Poga, Babai im Mihal Zallari, Alb-Ass, Tiranë, 2001</ref> == Kontributi patriotik i Frashërllinjve == * [[Ali bej Frashëri]], organizator i kryengritjes anti-turke të Tomoricës (1700). * [[Abdyl Frashëri]], themelues dhe kryetar i [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes shqiptare të Prizrenit]] 1878-1881. * [[Naim Frashëri]], anëtar i [[Shoqërisë së të shtypurit shkronjavet shqip]], autor i librave të parë të [[shkolla Shqipe në Kantonin VAUD të Zvicrës|shkollës shqipe]] të çelur më 1887 në Korçë. * [[Sami Frashëri]], themelues i [[Shoqërisë së të shtypurit shkronjavet shqip]] 1879 * [[Anastas I Konstantin Totoni-Frashëri]], bashkëthemelues i [[Shoqërisë së të shtypurit shkronjavet shqip]], anëtar i [[Shoqërisë së Stambollit]]. * [[Mid'hat bej Frashëri|Mit'hat Frashëri]], anëtar i [[Shoqërisë së Stambollit]], themelues i organeve të shtypit [[“Kalendari kombiar”]], etj., bashkëkryetar i [[Kongresit të Manastirit]] (1908), nënshkrues i [[Deklaratës së pavarësisë]] 28 nëntor 1912, themelues i [[Ballit kombëtar]] më 1940. * [[Sali Butka]], luftëtar i shquar i pavarësisë së Shqipërisë. * [[Anastase Frashëri]] II, një nga themeluesit e gazetarisë shqiptare, sekretar i [[Shoqërisë së Stambollit]], krijues i grupit artistik shqiptar të Stambollit, prefekt i [[Çamëria|Çamëris]]ë, legjist i [[Parlamentit shqiptar]], publicist dhe shkrimtar, rezistent. * [[Gaqo Adhamidhi-Frashëri]] (Gjergj Adhamidhi), promotor i pavarësie së Shqipërisë brenda e jashtë vendit, ministër i financave i [[Princ Widit]] 1914. * [[Meleq Frashëri]], ushtarak dhe patriot, adjutant i [[kolonelit Thompson]] në 1914. * [[Xhaferr bej Vila]], një nga krijuesit e diplomacisë shqiptare. * [[Safet Butka]], mësues, studiues dhe veprimtar i [[Balli Kombëtar|Ballit Kombëtar]]. * [[Leonidha Frashëri]], prefekt i [[Delvinës]], delegat në [[Kongresin e Lushnjës]], bashkëthemelues i [[Krahut kombëtar]]. * [[Gjergj A. Frashëri]], [[dëshmor i atdheut]] (1944) * [[Kristo Frashëri]], historian dhe [[akademik]]. == Shiko dhe këtë == * [[Suzana Frashëri]] * [[Genc Pollo]] * Stavri Frasheri<ref>[[Stavri Thoma Frasheri (1902-1965) Biografi e shkurter]]</ref> == Referimet == {{reflist|2}} [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] [[Kategoria:Familja Frashëri]] jqo6qb2gname1u6p35v6o3vks3bzodr 0 81577 2995354 2720084 2026-06-09T16:01:35Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Gjylbegaj]] te [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995354 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Rosela Gjylbegu | alias = | image = [[Skeda:Rosela_roma_1.jpg|270px]] | titulli = Rosela Gjylbegu gjatë një sesioni fotografimi në Romë, mars 2010 | birth_name = Rosela Gjylbegu | birth_date = {{Ditëlindja dhe mosha/Femër|13|03|1987}}<br /> | death_date = | years_active = 1999–prezent | origin = [[Shkodër]], [[Shqipëri]] | instrument = | lloji = [[Pop]]<br /> | occupation = Këngëtare | niveli = | associated_acts = | label = | current_members = | past_members = | website = [http://www.facebook.com/RoselaGjylbegu Faqja Zyrtare në ''Facebook''] [https://www.instagram.com/roselagjylbegu/ Faqja Zyrtare në ''Instagram''] [https://open.spotify.com/artist/25FYlKSPJO8sUTzaFjgPPc Faqja Zyrtare në ''Spotify''] [https://www.youtube.com/c/RoselaGjylbegu Faqja Zyrtare në ''YouTube''] [http://www.roselagjylbegu.com/ Fajqa Zyrtare ''Web''] [https://www.paypal.com/paypalme/roselagjylbegu Fajqa Zyrtare ''PayPal''] }} '''Rosela Gjylbegu''' ([[13 mars]] [[1987]], [[Shkodër]]) është [[Këngëtari|këngëtare]] [[Shqiptarët|shqiptare]]. == Biografia == Rosela është diplomuar në vitin [[2005]] për [[Gjuha angleze|gjuhë angleze]] në ''Shkolla e Mesme e Gjuhëve të Huaja “Shejnaze Juka”'' në Shkodër, ka mbaruar studimet e larta për Punë Sociale në ''[[Fakulteti i Shkencave Sociale|Fakultetin e Shkencave Sociale]]'' pranë ''[[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]]'', prej kur edhe jeton në [[Tirana|Tiranë]], dhe ka mbaruar [[master]]in për [[Barazia gjinore|barazi gjinore]].<ref name="top">''“[http://www.facebook.com/video/video.php?v=1346113696711 Pasdite] në [http://www.top-channel.tv Top-Channel]”'' (25 janar 2010; pjesa e tretë)</ref><ref name="interviewKS">''[http://www.kosova-sot.info/jete_dhe_stil/vip/sme-pelqejne-meshkujt-e-bukur-por-ata-sharmante-e-terheqes Intervistë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721220033/http://www.kosova-sot.info/jete_dhe_stil/vip/sme-pelqejne-meshkujt-e-bukur-por-ata-sharmante-e-terheqes |date=21 korrik 2011 }} në “[http://www.kosova-sot.info Kosova Sot]”'' (2 tetor 2010)</ref> Nga viti 2009<!-- 1 vit e gjysmë --> punon në ''[[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendin e Shqipërisë]]'' në ''Drejtorinë e [[Marrëdhëniet me Publikun|Marrëdhënieve me Jashtë]]''.<ref name="tirana">''[http://www.southeast-europe.eu/videos/discover-tirana-with-rosela-gjylbegu.html “Discover Tirana with Rosela Gjylbegu”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101102133925/http://www.southeast-europe.eu/videos/discover-tirana-with-rosela-gjylbegu.html |date=2 nëntor 2010 }} (“Zbulo Tiranën me Rosela Gjylbegun”) në [http://www.southeast-europe.eu “Southeast Europe: People and Culture”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720172320/http://www.southeast-europe.eu/ |date=20 korrik 2011 }} (“Evropa Juglindore: Populli dhe kultura”)''</ref> Është admiruese e [[baleti]]t dhe [[Sporti|sporteve]] të ndryshme.<ref name="profil">''[http://www.youtube.com/watch?v=t_gtTUHW9GU Profili i Rosela Gjylbegut]'' në ''“[[Pasdite në Top Channel|Pasdite]] në [[Top Channel]]: Profil”'' në ''YouTube''</ref> Që në fëmijëri ka marrë pjesë në aktivitete të ndryshme shkollore, duke vijuar me pjesëmarrjen e saj ne festivalet e fëmijëve në Shkodër si koriste, e më pas edhe si soliste. Megjithëse e pasionuar pas baletit gjatë shkollimit dhe pjesë e trupës së baletit aty, karrierën muzikore e fillon rastësisht në moshën njëmbëdhjetë-vjeçare kur në një manifestim zëvendëson shoqen që mungon dhe këndon këngën ''“Without You”'' nga [[Mariah Carey|Maraja Keri]] ''(Mariah Carey).''<ref name="revista">''[http://www.facebook.com/note.php?note_id=10150145633970299&id=164162295989 “Jam kundër vulgaritetit”]'' (Intervista e Roselës për revistën ''“[http://www.facebook.com/pages/Revista-Shqip/164162295989 Shqip]”'')</ref> Interpretimi i saj i bie në sy mësueses e cila e sjell në ''“Qendrën Kulturore të Fëmijëve”''. Në vitin [[1999]] vlerësohet me çmimin e dytë, në një trio të kompozuar nga [[Jetmir Barbullushi]] me titull ''“Të Europës jemi ne”.'' Gjatë kësaj periudhe është aktivizuar në aktivitete të ndryshme të qytetit të Shkodrës dhe aktivitete shkollore. == ''“Ethet”'' == Me gjithë pjesëmarrjen në konkurse të ndryshme, vetëm në vitin [[2003]] Roselës i jepet një mundësi e mirë për të shfaqur talentin e saj: pjesëmarrja në ''“[[Ethet e së premtes mbrëma]]”'' (ose ''“[[Krasta Show]]”''), spektakël që në një mënyrë i ndryshoi jetën dhe i dha mundësi të madhe për të treguar vlerat dhe talentin vokal. Vlerësohet e treta në këtë spektakël dhe menjëherë bëhet e njohur duke fituar kështu simpatinë e publikut. == Festivalet e këngës == [[Skeda:RoselaGjylbeguKM2009.jpg|frame|left|alt=Rosela Gjylbegu|Rosela duke interpretuar këngën fituese <br />në ''“Kënga Magjike”'' 2009]] === ''“[[Festivali i Këngës në RTSH]]”'' === Menjëherë pas ''“Etheve”,'' Rosela shfaqet në ''“[[Festivali i 42-të i Këngës në RTSH|Festivalin 42-të të Këngës në RTSH]]”'' në dhjetor të [[2003]]-tës me këngën ''“Hirushja”'' (me tekst të Pandi Laços, orkestrim të [[Shpëtim Saraçi]]t dhe kompozuar nga [[Endri Sina]]) dhe vlerësohet me çmim të tretë. Më pas, në vitin 2004 merr pjesë në festivalin evropian të këngës ''“[[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision Song Contest]]”'' si vokaliste në prapavi ''(bek-vokal)'' bashkë me ''“etheistët”'' e tjerë, kur Shqipëria [[Shqipëria në Festivalin Evropian të Këngës|debutoi]] me [[Anjeza Shahini]]n. Në dhjetor të [[2004]]-tës merr pjesë në ''“[[Festivali i 43-të i Këngës në RTSH|Festivalin 43-të të Këngës në RTSH]]”'' në duet me [[Arbër Arapi]]n me këngën ''“Pëshpëritje zemrash”,'' e kompozuar nga Shpëtim Saraçi dhe tepër e pëlqyer nga publiku shqiptar. Ndërkohë merr pjesë në koncerte e aktivitete të rëndësishme në gjithë Shqipërinë. Në dhjetor të [[2006]]-s merr pjesë në ''“[[Festivali i 45-të i Këngës në RTSH|Festivalin e 45-të të Këngës në RTSH]]”'' ku vlerësohet me çmimin e dytë, me këngën e Pirro Çakos ''“Pa ty, pa mua”'' me tekst të [[Agron Tufa|Agron Tufës]] dhe orkestrim të Shpëtim Saraçit. Në dhjetor të 2007-s merr pjesë në ''“[[Festivali i 46-të i Këngës në RTSH|Festivalin e 46-të të Këngës në RTSH]]”'' me këngën ''“Po lind një yll”'' me tekst të [[Jorgo Papingji]]t dhe kompozim të Sokol Marsit{{cito}} ku renditet e trembëdhjeta. Bashkëpunimi i Roselës me Elizën vazhdon (shih sektorin vijues) edhe me këngën ''“Një tjetër jetë”'' (muzika nga Pirro Çako, teksti nga [[Ardit Gjebrea]] dhe orkestrimi nga [[Adrian Hila]]) të cilën ato së bashku me [[Pirro Çakon]] e interpretojnë në ''“[[Festivali i 48-të i Këngës në RTSH|Festivalin e 48-të të këngës në RTSH]]”,'' në dhjetor 2009. Videoja zyrtare e kësaj kënge, i dyti për Roselën, pati premierën më [[24 maj]] 2010 në ''“[[SuperSonic TV]]”''. Si e ftuar nderi në dhjetor të vitit 2011 merr pjesë në natën ''gala'' të [[Festivali i 50-të i Këngës në RTSH|edicionit të 50-të]] të këtij festivali me këngën ''“Mesnatë”,'' një homazh për këngëtaren madhështore [[Vaçe Zela]]. === ''“Kënga Magjike”'' === Në [[Kënga Magjike 2007|edicionin]] e vitit [[2007]] të festivalit ''“[[Kënga Magjike]]”'' merr pjesë me këngën ''“Për ne të dy”'' (me tekst the orkestrim nga [[Sokol Marsi]]){{cito}} dhe fiton çmimin ''“[[Magjia e Parë]]”''. Në [[Kënga Magjike 2008|edicionin]] e vitit [[2008]] të këtij festivali merr pjesë me këngën ''“Tjetra”'' (teksti [[Pandi Laço]], kompozimi [[Darko Dimitrov]]) dhe fiton ''“[[Çmimi Çesk Zadeja|Çmimin]] [[Çesk Zadeja]]”''.<ref name="cz">[http://www.facebook.com/photo.php?pid=3475596&id=40221154601 Fotografi] në ''Facebook.''</ref> Me duetin e saj me [[Eliza Hoxha|Eliza Hoxhën]] me titull ''“Rruga e zemrës”'' (me tekst të Eliza Hoxhës dhe kompozim të Darko Dimitrovit), Rosela fiton çmimin e parë dhe ''“Çmimin Çesk Zadeja”'' në [[Kënga Magjike 2009|edicionin]] e vitit [[2009]] të festivalit ''“Kënga Magjike”''.<ref name="km">[http://www.yllpress.com/6642/eliza-dhe-rosela-fituese-ne-kenga-magjike-2009.html Artikull lajmesh]</ref> Në janar [[2010]] dy këngëtaret xhiruan videoklipin e kësaj kënge në [[Prishtina|Prishtinë]], që do të bëhej video e parë për Roselën. Edhe pse nuk merr pjesë si konkurrente në [[Kënga Magjike 2010|edicionin]] e vitit [[2010]] të ''“Këngës Magjike”'' për shkak të angazhimeve tjera, si fituese në fuqi, Rosela me Elizën hapin natën finale të këtij edicioni më 20 nëntor. Përveç kësaj, ato shoqëruan edhe komedianin [[Agron Llakaj]], përkrah Shpëtim Saraçit në piano, në interpretimin ''“Dialog me këngët e dashurisë”'', duke përmbledhur hitet e [[Ardit Gjebrea|Ardit Gjebresë]] nëpër kohë. Në vitin [[2011]] Rosela merr pjesë për të katërtën herë te ''“[[Kënga Magjike 2011|Kënga Magjike]]”'' me këngën ''“Sikur të isha ti”'' (muzika dhe orkestrimi nga Darko Dimitrov dhe teksti nga [[Big Basta]]) duke fituar çmimin e tekstit më të mirë ''(“[[Best Lyrics]]”)'' dhe duke u renditur e pesta në klasifikimin final. Kënga ''“Sikur të isha ti”'' renditet në vendin e parë te ''“[[Albania Top 5]]”'' në ''“[[Radio+ FM]]”'' për pesë javë radhazi. == ''“Këngët e Shekullit”'' == === Edicioni III. (2010 ‒ 2011) === Në vitin 2010 Rosela ftohet të bëhet pjesë e edicionit të tretë të spektaklit të përjavshëm ''“[[Këngët e Shekullit]]”'' në [[TV Klan]]. Ky spektakël që filloi më 16 tetor 2010, zgjati për dymbëdhjetë javë, përgjatë [[Krishtlindja|Krishtlindjeve]], dhe përfundoi në natën e [[Vitit të Ri]] [[2011]], solli dhjetë nga këngëtarët më të mirë me njëqind nga këngët më të mira të muzikës popullore shqiptare. Si pjesëmarrësja më e re dhe një nga tre këngëtarë nga Shkodra, Rosela interpretoi përkrah veteranëve [[Merita Halili]], [[Ramadan Krasniqi]], [[Frederik Ndoci]], [[Stefi Prifti|Stefi]] e [[Endri Prifti]], [[Eranda Libohova]], [[Irini Qirjako]], [[Selami Kolonja]], [[Maya]], [[Bujar Qamili]], etj. Për shkak të angazhimeve në këtë spektakël ajo nuk mori pjesë në festivalet tjera.<ref name="kpsh">[http://www.shkodraonline.com/comment.php?comment.news.4080 Intervistë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716060144/http://www.shkodraonline.com/comment.php?comment.news.4080 |date=16 korrik 2011 }} në [http://www.shkodraonline.com ''ShkodraOnline.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828105352/http://www.shkodraonline.com/ |date=28 gusht 2008 }} (10 tetor 2010)</ref> Këngët që Rosela interpretoi këtu çdo javë, sipas radhës së paraqitjeve janë: ''“Kur më del në derë”, “S’ka ma të bukur se pranvera”, “Ku po shkon me ato dimi?”, “Djalë i dashtun”, “Sa të kam dashtë unë ty”, “O zambak i bardhë”, “O moj e vogël sa të du”, “Të dinja të vogël”, “Xhamadani kuq si gjaku”, “Këndon gjeli”'' ([[duet virtual]] me [[Xhavit Xhepa|Xhavit Xhepën]]), ''“Kur më vjen burri nga stani”, “Për mu paska kenë kismet”'' dhe ''“Kur perëndon dielli”'' (e njohur edhe si ''“Po t’jemi bashkë ne të dy”;'' duet me Bujar Qamilin). Si artistja më e re e spektaklit, Roselës i jepet privilegji që [[recitali]] i saj, i quajtur edhe ''“Rosela dhe miqtë”,'' të bëhet mbrëmja hapëse e pjesës së dytë njëmbëdhjetë-javëshe të këtij edicioni, në një format të ri me fillim më 15 janar 2011. Biletat për këtë mbrëmje u dhanë falas. Përveçse solli të gjitha këngët e saj nga viti i kaluar, këtë herë ajo interpretoi edhe një kolazh me këngët e artistëve të tjerë të spektaklit, shoqëruar nga orkestra (që përfshiu këngët ''“I yti qeshë dhe jam”'' (Selami Kolonja), ''“Gjitonen që kisha pranë”'' (Maya), ''“O bilbil ore këngëtar”'' (Eranda Libohova), ''“Ti në kumull, unë në kumull”'' (Bujar Qamili)), këngën ''“Serenatë për nusen”'' në duet me [[Sidrit Bejleri]]n, dhe një duet shumë emocional me babain e saj, Myfit Gjylbegun, në këngën ''“Karafilat që ka Shkodra”.'' Ajo riinterpretoi edhe ''“Po t’jemi bashkë ne të dy”,'' këtë herë me Pirro Çakon, dhe ''“Kur më vjen burri nga stani”,'' këtë herë me elemente humoristike në një bashkëpunim me tre [[Tenori|tenorët]] e zbuluar në edicionin e tretë të shout ''“[[Gjeniu i vogël]]”'' të vitit 2010: [[Tedi Paçrami]], [[Kledi Mahmutaj]] dhe [[Riad Bashi]]. Përveç këngëve, një xhirim i stilit “[[Kamera e fshehtë|kamerë e fshehtë]]” shfaqi Roselën në prapaskenat e edicionit 2010. === Edicioni IV. (2011 ‒ 2012) === Me fillim më 22 tetor 2011 e deri më 2 janar 2012, Rosela merr pjesë në edicionin e katërt të programit të TV Klan-it dedikuar këngëve të huaja më të bukura të shekullit. Aty spikasin duetet e saj ''“I don't wanna talk about it”'' (me [[Redon Makashi]]n), ''“Corazon Espinado”'' (me [[Altin Goci]]n), ''“I want to spend my lifetime loving you”'' (me Frederik Ndocin), ''“Mina Medley”'' (me Eliza Hoxhën) dhe ''“Empire state of mind”'' (me Big Basta). Përveç dueteve Rosela paraqitet edhe me superhitet si ''“Historia de un amor”, “Addicted to love”, “What a feeling”, “Ne me quitte pas”, “Gli uomini/Almeno tu nell' universo”'' dhe ''“O Happy Day”,'' duke kënduar në anglisht, frëngjisht dhe italisht. == Aktrimi dhe aktivitet tjera == Në vitin 2004<!-- gjatë periudhës 2004-2006, por s'jam i sigurt --> Rosela merr pjesë në mjuziklin ''“[[Notre-Dame de Paris]]”'' ku bashkëpunon me emra shumë të njohur të [[Muzika e lehtë shqiptare|muzikës shqiptare]]. Këtu ajo luan rolin e ''[[Fleur-de-Lys]]''{{cito}} dhe interpreton këngën e saj ''“Ces diamants-là” (Këta diamantë këtu)'' në duet me Arbër Arapin, i cili luan rolin e ''[[Phoebus]].'' Në dhjetor 2009, ajo paraqitet në videon e këngës ''“S’të fal”'' nga ''“[[Kthjellu]]”'' dhe [[Flori Mumajesi|Flori]] kushtuar [[Dritan Hoxha|Dritan Hoxhës]],{{Cito}} themeluesit të ''“[[Top Channel|Top Medias]]”,'' i cili vdiq tragjikisht në një aksident në vitin 2008. Më 5 dhjetor 2010 Rosela ka aktruar në komedinë ''“[[Apartamenti 2XL]]”'' si mysafire rasti në episodin e dhjetë të sezonit të dytë në ''“[[Vizion +]]”.'' Rosela së bashku me humoristin [[Julian Deda]] ka prezentuar edicionin e 50. të ''“[[Festivali i këngës për fëmijë|Festivalit mbarëkombëtar të këngës për fëmijë]]”'' të mbajtur në Shkodër në korrik të vitit 2012. === Videot === Rosela ka xhiruar pesë video për këngët: ''“Pëshpëritje zemrash”, “Rruga e zemrës”, “Një tjetër jetë”, “Formula e lumturisë”'' dhe ''“Pafundësi”.'' == Diskografia dhe repertori == Rosela nuk ka të publikuar ndonjë album. Tabela në vazhdim përmbledhë interpretimet të saj (përfshirë edhe të lartpërmendurat), në radhitje alfabetike sipas titullit (shtylla tjera gjithashtu mund të radhiten): {| class="wikitable sortable collapsible" border="1" style="width: 100%;" |-valign="top" ! scope="col" width="22%" | Titulli i këngës ! scope="col" width="6%" align="center" | Viti ! scope="col" width="8%" align="center" | Gjuha ! scope="col" width="27%" | Artistët bashkëpunëtorë ! scope="col" width="32%" | Rasti ose komentet ! scope="col" class="unsortable" width="6%" | Ref. |-valign="top" |'''''“Addicted to love”''''' || 2011 || Anglisht || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Ancora”''''' || 2010 || [[Gjuha italiane|Italisht]] || || ''“[[E diela shqiptare]]”'' || |-valign="top" |'''''“Another Dream, Another Day”''''' || || Anglisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Aserejé”''''' || || [[Gjuha spanjolle|Spanjisht]] || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Atdheut”''''' || 2009 || [[Shqip]] || [[Myfarete Laze]], [[Sidrit Bejleri]], [[Bashkim Alibali]], [[Sabahet Vishnja]], [[Ervin Bushati]], [[Dorina Garuci]] || Përvjetori i parë i [[Pavarësia e Kosovës|Pavarësisë]] së [[Kosova|Kosovës]] || |-valign="top" |'''''“Botë memece”''''' || || Shqip || || ''“Festivali i 46-të i Këngës në RTSH”'' (?) || <ref name="wpit">[http://es.wikipedia.org/wiki/Festivali_I_Kenges_46#Participantes ''“Festivali i 46-të i Këngës në RTSH”''] në ''[http://es.wikipedia.org Wikipedian spanjolle]'' ([[Gjuha spanjolle|spanjisht]]).</ref> |-valign="top" |'''''“Caruso”''''' || 2012 || Italisht || || ''“A Show”'' || |-valign="top" |'''''“Ces diamants-là”''''' || 2004 || [[Frëngjisht]] || Arbër Arapi || ''“Notre-Damme de Paris”,'' mjuzikli || |-valign="top" |'''''“Corazón espinado”''''' || 2011 || Anglisht, Spanjisht || Altin Goci || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Cuore matto”''''' || || Italisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Dëshirë”''''' || 2012 || Shqip || || ''“Festivali i 41-të i Këngës në RTSH”'' || |-valign="top" |'''''“Diferenca je ti”''''' || 2010 || Shqip || Pirro Çako || ''“E diela shqiptare”'' || |-valign="top" |'''''“Djalë i dashtun”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 4) <br />Orkestrimi nga [[Roland Guli]] || |-valign="top" |'''''“Djali i kumbarës”''''' || 2014 || Shqip || || ''“Kënga ime”'' || |-valign="top" |'''''“Djali simpatik”''''' || 2013 || Shqip || [[Samanta Karavello]] || ''“100 vjet muzikë”'' (nata 15) || |-valign="top" |'''''“Donna con te”''''' || || Italisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“E duam lumturinë”''''' || 2010 || Shqip || || ''“E diela shqiptare”'' || |-valign="top" |'''''“E ritorno da te”''''' || || Italisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Egoist”''''' || 2009 || Shqip || || Kompozuar nga Darko Dimitrov || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Empire State of Mind”''''' || 2011 || Anglisht || Big Basta || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Endless Love”''''' || || [[Gjuha angleze|Anglisht]] ||? || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Festë në fshat”''''' || 2010 || Shqip || || ''“[[Histori me zhurmues]]”'' || |-valign="top" |'''''“Fëmijë”''''' || 2009 || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Formula e lumturisë”''''' || 2012 || Shqip || [[Sinan Vllasaliu]] || || <ref name="formula">[http://www.panorama.com.al/panorama-plus/rosela-gjylbegu-sjell-duetin-e-radhes-me-sinan-vllasaliun/ “Formula e lumturisë”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120403052405/http://www.panorama.com.al/panorama-plus/rosela-gjylbegu-sjell-duetin-e-radhes-me-sinan-vllasaliun/ |date=3 prill 2012 }} në ''[http://www.panorama.com.al Panorama.com.al]'' (1 prill 2012)</ref> |-valign="top" |'''''“Gli uomini/Almeno tu nell’universo”''''' || 2011 || Italisht || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Grurë dhe këngë”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Histori me zhurmues”'' || |-valign="top" |'''''“Hirushja”''''' || 2003 || Shqip || || ''“Festivali i 42-të i Këngës në RTSH”'' || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Historia de un Amor”''''' || 2011 || Spanjisht || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“How Do I Live”''''' || 2011 || Anglisht || || ''“[[TV Koha]]”'' || |-valign="top" |'''''“I Don’t Wanna Talk About It”''''' || 2011 || Anglisht || Redon Makashi || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“I Want to Spend My Lifetime Loving You”''''' || 2011 || Anglisht || Frederik Ndoci || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“It’s Ranning Man”''''' || || Anglisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Jeta s’është lodër”''''' || || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Karafilat që ka Shkodra”''''' || 2011 || Shqip || Myfit Gjylbegu || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 13) || |-valign="top" |'''''“Këndon gjeli”''''' || 2010 || Shqip || Xhavit Xhepa (duet virtual) || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 9) || |-valign="top" |'''''“Kënga e nënës”''''' || 2012 || Shqip || || ''“100 vjet muzikë”'' (nata 11) || |-valign="top" |'''''“Këputa një degë dafine”''''' || 2010 || Shqip || [[Renis Gjoka]] || ''“Histori me zhurmues”'' || |-valign="top" |'''''“Kolazh”''''' || 2011 || Shqip || Orkestra || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 13) <br />Përfshinë ''“I yti qeshë dhe jam”, “Gjitonen që kisha pranë”, “O bilbil ore këngëtar”, “Ti në kumull, unë në kumull”'' || |-valign="top" |'''''“Kthehu”''''' || 2012 || Shqip || Renis Gjoka, [[Rovela Dilo]], [[Juliana Pasha]], [[Olta Boka]], ? || ''“100 vjet muzikë”'' (nata 3) || |-valign="top" |'''''“Ku po shkon me ato dimi?”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 3) || |-valign="top" |'''''“Kur më del në derë”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 1) || |-valign="top" |'''''“Kur më vjen burri nga stani”''''' || 2010 || Shqip || Tedi Paçrami, Kledi Mahmutaj, Riad Bashi || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 10) <br />''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 13) || |-valign="top" |'''''“Kur perëndon dielli”'''''<br /> (ose '''''“Po t’jemi bashkë ne të dy”''')'' || 2010 || Shqip || Bujar Qamili ose <br />Pirro Çako || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 12) <br />nata e Vitit të Ri 2011 <br />''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 13) || |-valign="top" |'''''“La solitudine”''''' || || Italisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Lo sai”''''' || || Italisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Loçka jeme”''''' || 2011 || Shqip || [[Olta Boka]] || ''“E diell” (“Fqinjët e lumtur”)'' || |-valign="top" |'''''“Long Train Runnin’”''''' || || English|| || ''“[[E Diell]]”'' || |-valign="top" |'''''“Lulebore”''''' || -; 2011 || Shqip || -; Pirro Çako || ''“Këngët e Shekullit”'' || |-valign="top" |'''''“Lulet e majit”''''' || || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Margjelo”''''' || 2009 || Shqip || || ''“E diela shqiptare”'' || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Me lule”''''' || || Shqip || || || |-valign="top" |'''''“Medley”''''' || || Shqip, Frëngjisht, [[Rusishtja|Rusisht]], [[Greqisht]], Italisht || || || <ref name="medley">[http://www.facebook.com/RoselaGjylbegu/posts/10150111440184602 ''“Medley”''] publikuar në [http://www.facebook.com/RoselaGjylbegu faqen e adhuruesve të Roselës në ''Facebook''].</ref> |-valign="top" |'''''“Memory”''''' || || Anglisht || || Mbrëmje gala || |-valign="top" |'''''“Mesnatë”''''' || 2011; 2012 || Shqip || -; [[Sheila Haxhiraj]] || ''“Festivali i 50-të i Këngës në RTSH”''; ''“100 vjet muzikë”'' || |-valign="top" |'''''“Me ty kaq pranë”''''' || 2013 || Shqip || || ''“E diela shqiptare”'' || |-valign="top" |'''''“Më do apo s’më do?”''''' || 2003 || Shqip || || ''“Ethet e së premtes mbrëma”'' (edicioni I.) || |-valign="top" |'''''“Mina Medley”''''' || 2011 || Anglisht || Eliza Hoxha || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Moj bubrrec”''''' || || Shqip || || || |-valign="top" |'''''“More than words”''''' || 2014 || Anglisht || [[Lynx]] || Mbrëmje gala || |-valign="top" |'''''“Ne me quitte pas”''''' || 2011 || Frëngjisht || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Një tjetër jetë”''''' || 2009 || Shqip || Eliza Hoxha, Pirro Çako || ''“Festivali i 48-të i Këngës në RTSH”'' || |-valign="top" |'''''“Non riesco a farti innamorare”''''' || 2009 || Italisht || || ''“E Diell”'' || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“O Happy Day”''''' || 2011 || Anglisht || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“O moj e vogël sa të du”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 7) || |-valign="top" |'''''“O zambak i bardhë”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 6) || |-valign="top" |'''''“Oh moj ti me sytë e zi”''''' || 2010 || Shqip || || ''“E diela shqiptare”'' || |-valign="top" |'''''“One More Time”''''' || || Anglisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Pa ty, pa mua”''''' || 2006 || Shqip || || ''“Festivali i 45-të i Këngës në RTSH”'' || |-valign="top" |'''''“Pafundësi”''''' || 2012 || Shqip || || Teksti nga [[Zhaku]], orkestrimi nga [[Kledi Bahiti]] || |-valign="top" |'''''“Për mu paska kenë kismet”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 11) <br /> Krishtlindje <br />Krijuar nga [[Palok Kurti]] || |-valign="top" |'''''“Për ne të dy”''''' || 2007 || Shqip || || ''“Kënga Magjike”'' 2007 || |-valign="top" |'''''“Pëshpëritje zemrash”''''' || 2004 || Shqip || Arbër Arapi || ''“Festivali i 43-të i Këngës në RTSH”'' || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Po lind një yll”''''' || 2006 || Shqip || || ''“Festivali i 46-të i Këngës në RTSH”'' || |-valign="top" |'''''“Popullore shkodrane”''''' || || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Potpuri tironse”''''' || || Shqip || || || |-valign="top" |'''''“Pragu i vegjëlisë”''''' || 2012 || Shqip || || ''“100 vjet muzikë” (nata 3)'' || |-valign="top" |'''''“Rainbow”''''' || 2011 || Anglisht || || ''“E diela shqiptare”'' || |-valign="top" |'''''“Rrjedh në këngë e ligjërime”''''' || 2012 || Shqip || Juliana Pasha || ''“100 vjet muzikë” (nata 3) || |-valign="top" |'''''“Rruga e zemrës”''''' || 2009 || Shqip || Eliza Hoxha || ''“Kënga Magjike”'' 2009 || |-valign="top" |'''''“S’dua”''''' || || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“S’dua më të dashuroj”''''' || || Shqip || || Teksti nga Adrian Hila || |-valign="top" |'''''“S’ka ma të bukur se pranvera”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 2) || |-valign="top" |'''''“Sa të kam dashtë unë ty”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 5) || |-valign="top" |'''''“Say No”''''' || || Anglisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Se biri yt unë jam”''''' || 2011 || Shqip || Dorina Garuci, Frederik Ndoci || Zgjedhjet lokale, 2011 || |-valign="top" |'''''“Serenatë për nusen”''''' || 2011 || Shqip || Sidrit Bejleri || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 13) || |-valign="top" |'''''“Set Fire to the Rain”''''' || 2013 || Anglisht || || ''“E diela shqiptare”'' || |-valign="top" |'''''“Si dukat i vogël je”''''' || || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Sikur të isha ti”''''' || 2011 || Shqip || || ''“Kënga Magjike”'' 2011 || |-valign="top" |'''''“Sot jam njëzet vjeç”''''' || 2012 || Shqip || Sheila Haxhiraj || ''“100 vjet muzikë”'' || |-valign="top" |'''''“Sonte”''''' || || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Tash s’po du”''''' || 2014 || Shqip || [[Stresi]] || ''“Kënga ime”'' || |-valign="top" |'''''“Tell Him”''''' || 2003 || Anglisht || [[Vikena Kamenica]] || || |-valign="top" |'''''“Të dinja të vogël”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 8) || |-valign="top" |'''''“Thëllëzat që hedhin valle”''''' || || Shqip || || || |-valign="top" |'''''“Tjetra”''''' || 2008 || Shqip || || ''“Kënga Magjike”'' 2008 || <ref name="rpt">[https://web.archive.org/web/20090923032145/http://www.albacenter.it/roselagjylbegu/repertori_sh.htm Repertori jozyrtar].</ref> |-valign="top" |'''''“Tra te e il mare”''''' || 2003 || Italisht || [[Laura Pausini]] (duet virtual) || ''“Ethet e së premtes mbrëma”'' (nata finale) || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Vajzo moj, lule moj”''''' || 2012 || Shqip || Redon Makashi || ''“100 vjet muzikë”'' (nata 11) || |-valign="top" |'''''“Vetëm një fjalë”''''' || || Shqip || || || |-valign="top" |'''''“Viva la mamma”''''' || 2011 || Italisht || || || |-valign="top" |'''''“What a Feeling”''''' || 2011 || Anglisht || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Without You”''''' || 1998 || Anglisht || Olta Boka || ''“E diell” (“Fqinjët e lumtur”)'' || |-valign="top" |'''''“Xhaketa e kuqe”''''' || 2012 || Shqip || Juliana Pasha || ''“100 vjet muzikë”'' (nata 3) || |-valign="top" |'''''“Xhamadani kuq si gjaku”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 9) || |-valign="top" |'''''“Zemrën e lamë peng”''''' || 2011 || Shqip || Olta Boka, [[Kamela Islamaj]] || ''“E diell” (“Glamour Caffe”)'' || |-class="sortbottom" ! colspan="7" | '''''(gjithsej 106 interpretime të listuara)''''' |} == Referimet == {{Reflist|colwidth=30em}} == Lidhje të jashtme == # [http://www.facebook.com/RoselaGjylbegu Rosela Gjylbegu] në ''[http://www.facebook.com Facebook].'' # [http://www.imdb.com/name/nm1549310/ Rosela Gjylbegu] në ''[http://www.imdb.com IMDb]'' (në anglisht). # [http://www.reverbnation.com/roselagjylbegu Rosela Gjylbegu] në ''[http://www.reverbnation.com ReverbNation.com].'' # [http://www.dailymotion.com/BADREKCUF Rosela Gjylbegu] në ''[[Dailymotion]].'' # [http://open.spotify.com/artist/25FYlKSPJO8sUTzaFjgPPc Rosela Gjylbegu] në ''[[Spotify]].'' # [http://www.deezer.com/artist/3665621 Rosela Gjylbegu] në ''[[Deezer]].'' # [https://web.archive.org/web/20140426202154/http://www.rdio.com/artist/Rosela_Gjylbegu/ Rosela Gjylbegu] nê ''[[Rdio]].'' # [http://www.teksteshqip.com/artists.php?aid=758 Tekstet e këngëve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101124232644/http://www.teksteshqip.com/artists.php?aid=758 |date=24 nëntor 2010 }} të Rosela Gjylbegut në ''[http://www.teksteshqip.com teksteSHQIP.com].'' <!-- listat YouTube u shtuan për t'mos shtuar referenca për të gjitha këngët dhe paraqitjet, si përmbledhje e të gjithave në një vend --> # [http://www.youtube.com/view_play_list?p=PL89784B200ED4D790 Lista ''YouTube'' (playlist)] e videove të Rosela Gjylbegut. # [http://www.youtube.com/view_play_list?p=B433A0B77EED97B7 Lista ''YouTube'' (playlist)] e këngëve të Rosela Gjylbegut. # [http://www.youtube.com/view_play_list?p=0591C63CABDE4F13 Lista ''YouTube'' (playlist)] e intervistave dhe paraqitjeve tjera të Rosela Gjylbegut. # [https://web.archive.org/web/20110102234055/http://www.roselagjylbegu.webs.com/ Web-faqe e arkivuar jozyrtare] për Rosela Gjylbegun. {{Kënga Magjike}} [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] [[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1987]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Fitues në Kënga Magjike]] pbabsh2ulz8bs4l8y5u7ewasp8t5f1u 2995445 2995354 2026-06-09T16:30:26Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] te [[Kategoria:Familja Gjylbegu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995445 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Rosela Gjylbegu | alias = | image = [[Skeda:Rosela_roma_1.jpg|270px]] | titulli = Rosela Gjylbegu gjatë një sesioni fotografimi në Romë, mars 2010 | birth_name = Rosela Gjylbegu | birth_date = {{Ditëlindja dhe mosha/Femër|13|03|1987}}<br /> | death_date = | years_active = 1999–prezent | origin = [[Shkodër]], [[Shqipëri]] | instrument = | lloji = [[Pop]]<br /> | occupation = Këngëtare | niveli = | associated_acts = | label = | current_members = | past_members = | website = [http://www.facebook.com/RoselaGjylbegu Faqja Zyrtare në ''Facebook''] [https://www.instagram.com/roselagjylbegu/ Faqja Zyrtare në ''Instagram''] [https://open.spotify.com/artist/25FYlKSPJO8sUTzaFjgPPc Faqja Zyrtare në ''Spotify''] [https://www.youtube.com/c/RoselaGjylbegu Faqja Zyrtare në ''YouTube''] [http://www.roselagjylbegu.com/ Fajqa Zyrtare ''Web''] [https://www.paypal.com/paypalme/roselagjylbegu Fajqa Zyrtare ''PayPal''] }} '''Rosela Gjylbegu''' ([[13 mars]] [[1987]], [[Shkodër]]) është [[Këngëtari|këngëtare]] [[Shqiptarët|shqiptare]]. == Biografia == Rosela është diplomuar në vitin [[2005]] për [[Gjuha angleze|gjuhë angleze]] në ''Shkolla e Mesme e Gjuhëve të Huaja “Shejnaze Juka”'' në Shkodër, ka mbaruar studimet e larta për Punë Sociale në ''[[Fakulteti i Shkencave Sociale|Fakultetin e Shkencave Sociale]]'' pranë ''[[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]]'', prej kur edhe jeton në [[Tirana|Tiranë]], dhe ka mbaruar [[master]]in për [[Barazia gjinore|barazi gjinore]].<ref name="top">''“[http://www.facebook.com/video/video.php?v=1346113696711 Pasdite] në [http://www.top-channel.tv Top-Channel]”'' (25 janar 2010; pjesa e tretë)</ref><ref name="interviewKS">''[http://www.kosova-sot.info/jete_dhe_stil/vip/sme-pelqejne-meshkujt-e-bukur-por-ata-sharmante-e-terheqes Intervistë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721220033/http://www.kosova-sot.info/jete_dhe_stil/vip/sme-pelqejne-meshkujt-e-bukur-por-ata-sharmante-e-terheqes |date=21 korrik 2011 }} në “[http://www.kosova-sot.info Kosova Sot]”'' (2 tetor 2010)</ref> Nga viti 2009<!-- 1 vit e gjysmë --> punon në ''[[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendin e Shqipërisë]]'' në ''Drejtorinë e [[Marrëdhëniet me Publikun|Marrëdhënieve me Jashtë]]''.<ref name="tirana">''[http://www.southeast-europe.eu/videos/discover-tirana-with-rosela-gjylbegu.html “Discover Tirana with Rosela Gjylbegu”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101102133925/http://www.southeast-europe.eu/videos/discover-tirana-with-rosela-gjylbegu.html |date=2 nëntor 2010 }} (“Zbulo Tiranën me Rosela Gjylbegun”) në [http://www.southeast-europe.eu “Southeast Europe: People and Culture”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720172320/http://www.southeast-europe.eu/ |date=20 korrik 2011 }} (“Evropa Juglindore: Populli dhe kultura”)''</ref> Është admiruese e [[baleti]]t dhe [[Sporti|sporteve]] të ndryshme.<ref name="profil">''[http://www.youtube.com/watch?v=t_gtTUHW9GU Profili i Rosela Gjylbegut]'' në ''“[[Pasdite në Top Channel|Pasdite]] në [[Top Channel]]: Profil”'' në ''YouTube''</ref> Që në fëmijëri ka marrë pjesë në aktivitete të ndryshme shkollore, duke vijuar me pjesëmarrjen e saj ne festivalet e fëmijëve në Shkodër si koriste, e më pas edhe si soliste. Megjithëse e pasionuar pas baletit gjatë shkollimit dhe pjesë e trupës së baletit aty, karrierën muzikore e fillon rastësisht në moshën njëmbëdhjetë-vjeçare kur në një manifestim zëvendëson shoqen që mungon dhe këndon këngën ''“Without You”'' nga [[Mariah Carey|Maraja Keri]] ''(Mariah Carey).''<ref name="revista">''[http://www.facebook.com/note.php?note_id=10150145633970299&id=164162295989 “Jam kundër vulgaritetit”]'' (Intervista e Roselës për revistën ''“[http://www.facebook.com/pages/Revista-Shqip/164162295989 Shqip]”'')</ref> Interpretimi i saj i bie në sy mësueses e cila e sjell në ''“Qendrën Kulturore të Fëmijëve”''. Në vitin [[1999]] vlerësohet me çmimin e dytë, në një trio të kompozuar nga [[Jetmir Barbullushi]] me titull ''“Të Europës jemi ne”.'' Gjatë kësaj periudhe është aktivizuar në aktivitete të ndryshme të qytetit të Shkodrës dhe aktivitete shkollore. == ''“Ethet”'' == Me gjithë pjesëmarrjen në konkurse të ndryshme, vetëm në vitin [[2003]] Roselës i jepet një mundësi e mirë për të shfaqur talentin e saj: pjesëmarrja në ''“[[Ethet e së premtes mbrëma]]”'' (ose ''“[[Krasta Show]]”''), spektakël që në një mënyrë i ndryshoi jetën dhe i dha mundësi të madhe për të treguar vlerat dhe talentin vokal. Vlerësohet e treta në këtë spektakël dhe menjëherë bëhet e njohur duke fituar kështu simpatinë e publikut. == Festivalet e këngës == [[Skeda:RoselaGjylbeguKM2009.jpg|frame|left|alt=Rosela Gjylbegu|Rosela duke interpretuar këngën fituese <br />në ''“Kënga Magjike”'' 2009]] === ''“[[Festivali i Këngës në RTSH]]”'' === Menjëherë pas ''“Etheve”,'' Rosela shfaqet në ''“[[Festivali i 42-të i Këngës në RTSH|Festivalin 42-të të Këngës në RTSH]]”'' në dhjetor të [[2003]]-tës me këngën ''“Hirushja”'' (me tekst të Pandi Laços, orkestrim të [[Shpëtim Saraçi]]t dhe kompozuar nga [[Endri Sina]]) dhe vlerësohet me çmim të tretë. Më pas, në vitin 2004 merr pjesë në festivalin evropian të këngës ''“[[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision Song Contest]]”'' si vokaliste në prapavi ''(bek-vokal)'' bashkë me ''“etheistët”'' e tjerë, kur Shqipëria [[Shqipëria në Festivalin Evropian të Këngës|debutoi]] me [[Anjeza Shahini]]n. Në dhjetor të [[2004]]-tës merr pjesë në ''“[[Festivali i 43-të i Këngës në RTSH|Festivalin 43-të të Këngës në RTSH]]”'' në duet me [[Arbër Arapi]]n me këngën ''“Pëshpëritje zemrash”,'' e kompozuar nga Shpëtim Saraçi dhe tepër e pëlqyer nga publiku shqiptar. Ndërkohë merr pjesë në koncerte e aktivitete të rëndësishme në gjithë Shqipërinë. Në dhjetor të [[2006]]-s merr pjesë në ''“[[Festivali i 45-të i Këngës në RTSH|Festivalin e 45-të të Këngës në RTSH]]”'' ku vlerësohet me çmimin e dytë, me këngën e Pirro Çakos ''“Pa ty, pa mua”'' me tekst të [[Agron Tufa|Agron Tufës]] dhe orkestrim të Shpëtim Saraçit. Në dhjetor të 2007-s merr pjesë në ''“[[Festivali i 46-të i Këngës në RTSH|Festivalin e 46-të të Këngës në RTSH]]”'' me këngën ''“Po lind një yll”'' me tekst të [[Jorgo Papingji]]t dhe kompozim të Sokol Marsit{{cito}} ku renditet e trembëdhjeta. Bashkëpunimi i Roselës me Elizën vazhdon (shih sektorin vijues) edhe me këngën ''“Një tjetër jetë”'' (muzika nga Pirro Çako, teksti nga [[Ardit Gjebrea]] dhe orkestrimi nga [[Adrian Hila]]) të cilën ato së bashku me [[Pirro Çakon]] e interpretojnë në ''“[[Festivali i 48-të i Këngës në RTSH|Festivalin e 48-të të këngës në RTSH]]”,'' në dhjetor 2009. Videoja zyrtare e kësaj kënge, i dyti për Roselën, pati premierën më [[24 maj]] 2010 në ''“[[SuperSonic TV]]”''. Si e ftuar nderi në dhjetor të vitit 2011 merr pjesë në natën ''gala'' të [[Festivali i 50-të i Këngës në RTSH|edicionit të 50-të]] të këtij festivali me këngën ''“Mesnatë”,'' një homazh për këngëtaren madhështore [[Vaçe Zela]]. === ''“Kënga Magjike”'' === Në [[Kënga Magjike 2007|edicionin]] e vitit [[2007]] të festivalit ''“[[Kënga Magjike]]”'' merr pjesë me këngën ''“Për ne të dy”'' (me tekst the orkestrim nga [[Sokol Marsi]]){{cito}} dhe fiton çmimin ''“[[Magjia e Parë]]”''. Në [[Kënga Magjike 2008|edicionin]] e vitit [[2008]] të këtij festivali merr pjesë me këngën ''“Tjetra”'' (teksti [[Pandi Laço]], kompozimi [[Darko Dimitrov]]) dhe fiton ''“[[Çmimi Çesk Zadeja|Çmimin]] [[Çesk Zadeja]]”''.<ref name="cz">[http://www.facebook.com/photo.php?pid=3475596&id=40221154601 Fotografi] në ''Facebook.''</ref> Me duetin e saj me [[Eliza Hoxha|Eliza Hoxhën]] me titull ''“Rruga e zemrës”'' (me tekst të Eliza Hoxhës dhe kompozim të Darko Dimitrovit), Rosela fiton çmimin e parë dhe ''“Çmimin Çesk Zadeja”'' në [[Kënga Magjike 2009|edicionin]] e vitit [[2009]] të festivalit ''“Kënga Magjike”''.<ref name="km">[http://www.yllpress.com/6642/eliza-dhe-rosela-fituese-ne-kenga-magjike-2009.html Artikull lajmesh]</ref> Në janar [[2010]] dy këngëtaret xhiruan videoklipin e kësaj kënge në [[Prishtina|Prishtinë]], që do të bëhej video e parë për Roselën. Edhe pse nuk merr pjesë si konkurrente në [[Kënga Magjike 2010|edicionin]] e vitit [[2010]] të ''“Këngës Magjike”'' për shkak të angazhimeve tjera, si fituese në fuqi, Rosela me Elizën hapin natën finale të këtij edicioni më 20 nëntor. Përveç kësaj, ato shoqëruan edhe komedianin [[Agron Llakaj]], përkrah Shpëtim Saraçit në piano, në interpretimin ''“Dialog me këngët e dashurisë”'', duke përmbledhur hitet e [[Ardit Gjebrea|Ardit Gjebresë]] nëpër kohë. Në vitin [[2011]] Rosela merr pjesë për të katërtën herë te ''“[[Kënga Magjike 2011|Kënga Magjike]]”'' me këngën ''“Sikur të isha ti”'' (muzika dhe orkestrimi nga Darko Dimitrov dhe teksti nga [[Big Basta]]) duke fituar çmimin e tekstit më të mirë ''(“[[Best Lyrics]]”)'' dhe duke u renditur e pesta në klasifikimin final. Kënga ''“Sikur të isha ti”'' renditet në vendin e parë te ''“[[Albania Top 5]]”'' në ''“[[Radio+ FM]]”'' për pesë javë radhazi. == ''“Këngët e Shekullit”'' == === Edicioni III. (2010 ‒ 2011) === Në vitin 2010 Rosela ftohet të bëhet pjesë e edicionit të tretë të spektaklit të përjavshëm ''“[[Këngët e Shekullit]]”'' në [[TV Klan]]. Ky spektakël që filloi më 16 tetor 2010, zgjati për dymbëdhjetë javë, përgjatë [[Krishtlindja|Krishtlindjeve]], dhe përfundoi në natën e [[Vitit të Ri]] [[2011]], solli dhjetë nga këngëtarët më të mirë me njëqind nga këngët më të mira të muzikës popullore shqiptare. Si pjesëmarrësja më e re dhe një nga tre këngëtarë nga Shkodra, Rosela interpretoi përkrah veteranëve [[Merita Halili]], [[Ramadan Krasniqi]], [[Frederik Ndoci]], [[Stefi Prifti|Stefi]] e [[Endri Prifti]], [[Eranda Libohova]], [[Irini Qirjako]], [[Selami Kolonja]], [[Maya]], [[Bujar Qamili]], etj. Për shkak të angazhimeve në këtë spektakël ajo nuk mori pjesë në festivalet tjera.<ref name="kpsh">[http://www.shkodraonline.com/comment.php?comment.news.4080 Intervistë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716060144/http://www.shkodraonline.com/comment.php?comment.news.4080 |date=16 korrik 2011 }} në [http://www.shkodraonline.com ''ShkodraOnline.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828105352/http://www.shkodraonline.com/ |date=28 gusht 2008 }} (10 tetor 2010)</ref> Këngët që Rosela interpretoi këtu çdo javë, sipas radhës së paraqitjeve janë: ''“Kur më del në derë”, “S’ka ma të bukur se pranvera”, “Ku po shkon me ato dimi?”, “Djalë i dashtun”, “Sa të kam dashtë unë ty”, “O zambak i bardhë”, “O moj e vogël sa të du”, “Të dinja të vogël”, “Xhamadani kuq si gjaku”, “Këndon gjeli”'' ([[duet virtual]] me [[Xhavit Xhepa|Xhavit Xhepën]]), ''“Kur më vjen burri nga stani”, “Për mu paska kenë kismet”'' dhe ''“Kur perëndon dielli”'' (e njohur edhe si ''“Po t’jemi bashkë ne të dy”;'' duet me Bujar Qamilin). Si artistja më e re e spektaklit, Roselës i jepet privilegji që [[recitali]] i saj, i quajtur edhe ''“Rosela dhe miqtë”,'' të bëhet mbrëmja hapëse e pjesës së dytë njëmbëdhjetë-javëshe të këtij edicioni, në një format të ri me fillim më 15 janar 2011. Biletat për këtë mbrëmje u dhanë falas. Përveçse solli të gjitha këngët e saj nga viti i kaluar, këtë herë ajo interpretoi edhe një kolazh me këngët e artistëve të tjerë të spektaklit, shoqëruar nga orkestra (që përfshiu këngët ''“I yti qeshë dhe jam”'' (Selami Kolonja), ''“Gjitonen që kisha pranë”'' (Maya), ''“O bilbil ore këngëtar”'' (Eranda Libohova), ''“Ti në kumull, unë në kumull”'' (Bujar Qamili)), këngën ''“Serenatë për nusen”'' në duet me [[Sidrit Bejleri]]n, dhe një duet shumë emocional me babain e saj, Myfit Gjylbegun, në këngën ''“Karafilat që ka Shkodra”.'' Ajo riinterpretoi edhe ''“Po t’jemi bashkë ne të dy”,'' këtë herë me Pirro Çakon, dhe ''“Kur më vjen burri nga stani”,'' këtë herë me elemente humoristike në një bashkëpunim me tre [[Tenori|tenorët]] e zbuluar në edicionin e tretë të shout ''“[[Gjeniu i vogël]]”'' të vitit 2010: [[Tedi Paçrami]], [[Kledi Mahmutaj]] dhe [[Riad Bashi]]. Përveç këngëve, një xhirim i stilit “[[Kamera e fshehtë|kamerë e fshehtë]]” shfaqi Roselën në prapaskenat e edicionit 2010. === Edicioni IV. (2011 ‒ 2012) === Me fillim më 22 tetor 2011 e deri më 2 janar 2012, Rosela merr pjesë në edicionin e katërt të programit të TV Klan-it dedikuar këngëve të huaja më të bukura të shekullit. Aty spikasin duetet e saj ''“I don't wanna talk about it”'' (me [[Redon Makashi]]n), ''“Corazon Espinado”'' (me [[Altin Goci]]n), ''“I want to spend my lifetime loving you”'' (me Frederik Ndocin), ''“Mina Medley”'' (me Eliza Hoxhën) dhe ''“Empire state of mind”'' (me Big Basta). Përveç dueteve Rosela paraqitet edhe me superhitet si ''“Historia de un amor”, “Addicted to love”, “What a feeling”, “Ne me quitte pas”, “Gli uomini/Almeno tu nell' universo”'' dhe ''“O Happy Day”,'' duke kënduar në anglisht, frëngjisht dhe italisht. == Aktrimi dhe aktivitet tjera == Në vitin 2004<!-- gjatë periudhës 2004-2006, por s'jam i sigurt --> Rosela merr pjesë në mjuziklin ''“[[Notre-Dame de Paris]]”'' ku bashkëpunon me emra shumë të njohur të [[Muzika e lehtë shqiptare|muzikës shqiptare]]. Këtu ajo luan rolin e ''[[Fleur-de-Lys]]''{{cito}} dhe interpreton këngën e saj ''“Ces diamants-là” (Këta diamantë këtu)'' në duet me Arbër Arapin, i cili luan rolin e ''[[Phoebus]].'' Në dhjetor 2009, ajo paraqitet në videon e këngës ''“S’të fal”'' nga ''“[[Kthjellu]]”'' dhe [[Flori Mumajesi|Flori]] kushtuar [[Dritan Hoxha|Dritan Hoxhës]],{{Cito}} themeluesit të ''“[[Top Channel|Top Medias]]”,'' i cili vdiq tragjikisht në një aksident në vitin 2008. Më 5 dhjetor 2010 Rosela ka aktruar në komedinë ''“[[Apartamenti 2XL]]”'' si mysafire rasti në episodin e dhjetë të sezonit të dytë në ''“[[Vizion +]]”.'' Rosela së bashku me humoristin [[Julian Deda]] ka prezentuar edicionin e 50. të ''“[[Festivali i këngës për fëmijë|Festivalit mbarëkombëtar të këngës për fëmijë]]”'' të mbajtur në Shkodër në korrik të vitit 2012. === Videot === Rosela ka xhiruar pesë video për këngët: ''“Pëshpëritje zemrash”, “Rruga e zemrës”, “Një tjetër jetë”, “Formula e lumturisë”'' dhe ''“Pafundësi”.'' == Diskografia dhe repertori == Rosela nuk ka të publikuar ndonjë album. Tabela në vazhdim përmbledhë interpretimet të saj (përfshirë edhe të lartpërmendurat), në radhitje alfabetike sipas titullit (shtylla tjera gjithashtu mund të radhiten): {| class="wikitable sortable collapsible" border="1" style="width: 100%;" |-valign="top" ! scope="col" width="22%" | Titulli i këngës ! scope="col" width="6%" align="center" | Viti ! scope="col" width="8%" align="center" | Gjuha ! scope="col" width="27%" | Artistët bashkëpunëtorë ! scope="col" width="32%" | Rasti ose komentet ! scope="col" class="unsortable" width="6%" | Ref. |-valign="top" |'''''“Addicted to love”''''' || 2011 || Anglisht || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Ancora”''''' || 2010 || [[Gjuha italiane|Italisht]] || || ''“[[E diela shqiptare]]”'' || |-valign="top" |'''''“Another Dream, Another Day”''''' || || Anglisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Aserejé”''''' || || [[Gjuha spanjolle|Spanjisht]] || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Atdheut”''''' || 2009 || [[Shqip]] || [[Myfarete Laze]], [[Sidrit Bejleri]], [[Bashkim Alibali]], [[Sabahet Vishnja]], [[Ervin Bushati]], [[Dorina Garuci]] || Përvjetori i parë i [[Pavarësia e Kosovës|Pavarësisë]] së [[Kosova|Kosovës]] || |-valign="top" |'''''“Botë memece”''''' || || Shqip || || ''“Festivali i 46-të i Këngës në RTSH”'' (?) || <ref name="wpit">[http://es.wikipedia.org/wiki/Festivali_I_Kenges_46#Participantes ''“Festivali i 46-të i Këngës në RTSH”''] në ''[http://es.wikipedia.org Wikipedian spanjolle]'' ([[Gjuha spanjolle|spanjisht]]).</ref> |-valign="top" |'''''“Caruso”''''' || 2012 || Italisht || || ''“A Show”'' || |-valign="top" |'''''“Ces diamants-là”''''' || 2004 || [[Frëngjisht]] || Arbër Arapi || ''“Notre-Damme de Paris”,'' mjuzikli || |-valign="top" |'''''“Corazón espinado”''''' || 2011 || Anglisht, Spanjisht || Altin Goci || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Cuore matto”''''' || || Italisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Dëshirë”''''' || 2012 || Shqip || || ''“Festivali i 41-të i Këngës në RTSH”'' || |-valign="top" |'''''“Diferenca je ti”''''' || 2010 || Shqip || Pirro Çako || ''“E diela shqiptare”'' || |-valign="top" |'''''“Djalë i dashtun”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 4) <br />Orkestrimi nga [[Roland Guli]] || |-valign="top" |'''''“Djali i kumbarës”''''' || 2014 || Shqip || || ''“Kënga ime”'' || |-valign="top" |'''''“Djali simpatik”''''' || 2013 || Shqip || [[Samanta Karavello]] || ''“100 vjet muzikë”'' (nata 15) || |-valign="top" |'''''“Donna con te”''''' || || Italisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“E duam lumturinë”''''' || 2010 || Shqip || || ''“E diela shqiptare”'' || |-valign="top" |'''''“E ritorno da te”''''' || || Italisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Egoist”''''' || 2009 || Shqip || || Kompozuar nga Darko Dimitrov || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Empire State of Mind”''''' || 2011 || Anglisht || Big Basta || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Endless Love”''''' || || [[Gjuha angleze|Anglisht]] ||? || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Festë në fshat”''''' || 2010 || Shqip || || ''“[[Histori me zhurmues]]”'' || |-valign="top" |'''''“Fëmijë”''''' || 2009 || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Formula e lumturisë”''''' || 2012 || Shqip || [[Sinan Vllasaliu]] || || <ref name="formula">[http://www.panorama.com.al/panorama-plus/rosela-gjylbegu-sjell-duetin-e-radhes-me-sinan-vllasaliun/ “Formula e lumturisë”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120403052405/http://www.panorama.com.al/panorama-plus/rosela-gjylbegu-sjell-duetin-e-radhes-me-sinan-vllasaliun/ |date=3 prill 2012 }} në ''[http://www.panorama.com.al Panorama.com.al]'' (1 prill 2012)</ref> |-valign="top" |'''''“Gli uomini/Almeno tu nell’universo”''''' || 2011 || Italisht || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Grurë dhe këngë”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Histori me zhurmues”'' || |-valign="top" |'''''“Hirushja”''''' || 2003 || Shqip || || ''“Festivali i 42-të i Këngës në RTSH”'' || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Historia de un Amor”''''' || 2011 || Spanjisht || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“How Do I Live”''''' || 2011 || Anglisht || || ''“[[TV Koha]]”'' || |-valign="top" |'''''“I Don’t Wanna Talk About It”''''' || 2011 || Anglisht || Redon Makashi || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“I Want to Spend My Lifetime Loving You”''''' || 2011 || Anglisht || Frederik Ndoci || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“It’s Ranning Man”''''' || || Anglisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Jeta s’është lodër”''''' || || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Karafilat që ka Shkodra”''''' || 2011 || Shqip || Myfit Gjylbegu || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 13) || |-valign="top" |'''''“Këndon gjeli”''''' || 2010 || Shqip || Xhavit Xhepa (duet virtual) || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 9) || |-valign="top" |'''''“Kënga e nënës”''''' || 2012 || Shqip || || ''“100 vjet muzikë”'' (nata 11) || |-valign="top" |'''''“Këputa një degë dafine”''''' || 2010 || Shqip || [[Renis Gjoka]] || ''“Histori me zhurmues”'' || |-valign="top" |'''''“Kolazh”''''' || 2011 || Shqip || Orkestra || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 13) <br />Përfshinë ''“I yti qeshë dhe jam”, “Gjitonen që kisha pranë”, “O bilbil ore këngëtar”, “Ti në kumull, unë në kumull”'' || |-valign="top" |'''''“Kthehu”''''' || 2012 || Shqip || Renis Gjoka, [[Rovela Dilo]], [[Juliana Pasha]], [[Olta Boka]], ? || ''“100 vjet muzikë”'' (nata 3) || |-valign="top" |'''''“Ku po shkon me ato dimi?”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 3) || |-valign="top" |'''''“Kur më del në derë”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 1) || |-valign="top" |'''''“Kur më vjen burri nga stani”''''' || 2010 || Shqip || Tedi Paçrami, Kledi Mahmutaj, Riad Bashi || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 10) <br />''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 13) || |-valign="top" |'''''“Kur perëndon dielli”'''''<br /> (ose '''''“Po t’jemi bashkë ne të dy”''')'' || 2010 || Shqip || Bujar Qamili ose <br />Pirro Çako || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 12) <br />nata e Vitit të Ri 2011 <br />''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 13) || |-valign="top" |'''''“La solitudine”''''' || || Italisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Lo sai”''''' || || Italisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Loçka jeme”''''' || 2011 || Shqip || [[Olta Boka]] || ''“E diell” (“Fqinjët e lumtur”)'' || |-valign="top" |'''''“Long Train Runnin’”''''' || || English|| || ''“[[E Diell]]”'' || |-valign="top" |'''''“Lulebore”''''' || -; 2011 || Shqip || -; Pirro Çako || ''“Këngët e Shekullit”'' || |-valign="top" |'''''“Lulet e majit”''''' || || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Margjelo”''''' || 2009 || Shqip || || ''“E diela shqiptare”'' || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Me lule”''''' || || Shqip || || || |-valign="top" |'''''“Medley”''''' || || Shqip, Frëngjisht, [[Rusishtja|Rusisht]], [[Greqisht]], Italisht || || || <ref name="medley">[http://www.facebook.com/RoselaGjylbegu/posts/10150111440184602 ''“Medley”''] publikuar në [http://www.facebook.com/RoselaGjylbegu faqen e adhuruesve të Roselës në ''Facebook''].</ref> |-valign="top" |'''''“Memory”''''' || || Anglisht || || Mbrëmje gala || |-valign="top" |'''''“Mesnatë”''''' || 2011; 2012 || Shqip || -; [[Sheila Haxhiraj]] || ''“Festivali i 50-të i Këngës në RTSH”''; ''“100 vjet muzikë”'' || |-valign="top" |'''''“Me ty kaq pranë”''''' || 2013 || Shqip || || ''“E diela shqiptare”'' || |-valign="top" |'''''“Më do apo s’më do?”''''' || 2003 || Shqip || || ''“Ethet e së premtes mbrëma”'' (edicioni I.) || |-valign="top" |'''''“Mina Medley”''''' || 2011 || Anglisht || Eliza Hoxha || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Moj bubrrec”''''' || || Shqip || || || |-valign="top" |'''''“More than words”''''' || 2014 || Anglisht || [[Lynx]] || Mbrëmje gala || |-valign="top" |'''''“Ne me quitte pas”''''' || 2011 || Frëngjisht || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Një tjetër jetë”''''' || 2009 || Shqip || Eliza Hoxha, Pirro Çako || ''“Festivali i 48-të i Këngës në RTSH”'' || |-valign="top" |'''''“Non riesco a farti innamorare”''''' || 2009 || Italisht || || ''“E Diell”'' || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“O Happy Day”''''' || 2011 || Anglisht || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“O moj e vogël sa të du”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 7) || |-valign="top" |'''''“O zambak i bardhë”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 6) || |-valign="top" |'''''“Oh moj ti me sytë e zi”''''' || 2010 || Shqip || || ''“E diela shqiptare”'' || |-valign="top" |'''''“One More Time”''''' || || Anglisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Pa ty, pa mua”''''' || 2006 || Shqip || || ''“Festivali i 45-të i Këngës në RTSH”'' || |-valign="top" |'''''“Pafundësi”''''' || 2012 || Shqip || || Teksti nga [[Zhaku]], orkestrimi nga [[Kledi Bahiti]] || |-valign="top" |'''''“Për mu paska kenë kismet”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 11) <br /> Krishtlindje <br />Krijuar nga [[Palok Kurti]] || |-valign="top" |'''''“Për ne të dy”''''' || 2007 || Shqip || || ''“Kënga Magjike”'' 2007 || |-valign="top" |'''''“Pëshpëritje zemrash”''''' || 2004 || Shqip || Arbër Arapi || ''“Festivali i 43-të i Këngës në RTSH”'' || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Po lind një yll”''''' || 2006 || Shqip || || ''“Festivali i 46-të i Këngës në RTSH”'' || |-valign="top" |'''''“Popullore shkodrane”''''' || || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Potpuri tironse”''''' || || Shqip || || || |-valign="top" |'''''“Pragu i vegjëlisë”''''' || 2012 || Shqip || || ''“100 vjet muzikë” (nata 3)'' || |-valign="top" |'''''“Rainbow”''''' || 2011 || Anglisht || || ''“E diela shqiptare”'' || |-valign="top" |'''''“Rrjedh në këngë e ligjërime”''''' || 2012 || Shqip || Juliana Pasha || ''“100 vjet muzikë” (nata 3) || |-valign="top" |'''''“Rruga e zemrës”''''' || 2009 || Shqip || Eliza Hoxha || ''“Kënga Magjike”'' 2009 || |-valign="top" |'''''“S’dua”''''' || || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“S’dua më të dashuroj”''''' || || Shqip || || Teksti nga Adrian Hila || |-valign="top" |'''''“S’ka ma të bukur se pranvera”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 2) || |-valign="top" |'''''“Sa të kam dashtë unë ty”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 5) || |-valign="top" |'''''“Say No”''''' || || Anglisht || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Se biri yt unë jam”''''' || 2011 || Shqip || Dorina Garuci, Frederik Ndoci || Zgjedhjet lokale, 2011 || |-valign="top" |'''''“Serenatë për nusen”''''' || 2011 || Shqip || Sidrit Bejleri || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 13) || |-valign="top" |'''''“Set Fire to the Rain”''''' || 2013 || Anglisht || || ''“E diela shqiptare”'' || |-valign="top" |'''''“Si dukat i vogël je”''''' || || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Sikur të isha ti”''''' || 2011 || Shqip || || ''“Kënga Magjike”'' 2011 || |-valign="top" |'''''“Sot jam njëzet vjeç”''''' || 2012 || Shqip || Sheila Haxhiraj || ''“100 vjet muzikë”'' || |-valign="top" |'''''“Sonte”''''' || || Shqip || || || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Tash s’po du”''''' || 2014 || Shqip || [[Stresi]] || ''“Kënga ime”'' || |-valign="top" |'''''“Tell Him”''''' || 2003 || Anglisht || [[Vikena Kamenica]] || || |-valign="top" |'''''“Të dinja të vogël”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 8) || |-valign="top" |'''''“Thëllëzat që hedhin valle”''''' || || Shqip || || || |-valign="top" |'''''“Tjetra”''''' || 2008 || Shqip || || ''“Kënga Magjike”'' 2008 || <ref name="rpt">[https://web.archive.org/web/20090923032145/http://www.albacenter.it/roselagjylbegu/repertori_sh.htm Repertori jozyrtar].</ref> |-valign="top" |'''''“Tra te e il mare”''''' || 2003 || Italisht || [[Laura Pausini]] (duet virtual) || ''“Ethet e së premtes mbrëma”'' (nata finale) || <ref name="rpt" /> |-valign="top" |'''''“Vajzo moj, lule moj”''''' || 2012 || Shqip || Redon Makashi || ''“100 vjet muzikë”'' (nata 11) || |-valign="top" |'''''“Vetëm një fjalë”''''' || || Shqip || || || |-valign="top" |'''''“Viva la mamma”''''' || 2011 || Italisht || || || |-valign="top" |'''''“What a Feeling”''''' || 2011 || Anglisht || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni IV.)'' || |-valign="top" |'''''“Without You”''''' || 1998 || Anglisht || Olta Boka || ''“E diell” (“Fqinjët e lumtur”)'' || |-valign="top" |'''''“Xhaketa e kuqe”''''' || 2012 || Shqip || Juliana Pasha || ''“100 vjet muzikë”'' (nata 3) || |-valign="top" |'''''“Xhamadani kuq si gjaku”''''' || 2010 || Shqip || || ''“Këngët e Shekullit” (edicioni III.)'' (java 9) || |-valign="top" |'''''“Zemrën e lamë peng”''''' || 2011 || Shqip || Olta Boka, [[Kamela Islamaj]] || ''“E diell” (“Glamour Caffe”)'' || |-class="sortbottom" ! colspan="7" | '''''(gjithsej 106 interpretime të listuara)''''' |} == Referimet == {{Reflist|colwidth=30em}} == Lidhje të jashtme == # [http://www.facebook.com/RoselaGjylbegu Rosela Gjylbegu] në ''[http://www.facebook.com Facebook].'' # [http://www.imdb.com/name/nm1549310/ Rosela Gjylbegu] në ''[http://www.imdb.com IMDb]'' (në anglisht). # [http://www.reverbnation.com/roselagjylbegu Rosela Gjylbegu] në ''[http://www.reverbnation.com ReverbNation.com].'' # [http://www.dailymotion.com/BADREKCUF Rosela Gjylbegu] në ''[[Dailymotion]].'' # [http://open.spotify.com/artist/25FYlKSPJO8sUTzaFjgPPc Rosela Gjylbegu] në ''[[Spotify]].'' # [http://www.deezer.com/artist/3665621 Rosela Gjylbegu] në ''[[Deezer]].'' # [https://web.archive.org/web/20140426202154/http://www.rdio.com/artist/Rosela_Gjylbegu/ Rosela Gjylbegu] nê ''[[Rdio]].'' # [http://www.teksteshqip.com/artists.php?aid=758 Tekstet e këngëve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101124232644/http://www.teksteshqip.com/artists.php?aid=758 |date=24 nëntor 2010 }} të Rosela Gjylbegut në ''[http://www.teksteshqip.com teksteSHQIP.com].'' <!-- listat YouTube u shtuan për t'mos shtuar referenca për të gjitha këngët dhe paraqitjet, si përmbledhje e të gjithave në një vend --> # [http://www.youtube.com/view_play_list?p=PL89784B200ED4D790 Lista ''YouTube'' (playlist)] e videove të Rosela Gjylbegut. # [http://www.youtube.com/view_play_list?p=B433A0B77EED97B7 Lista ''YouTube'' (playlist)] e këngëve të Rosela Gjylbegut. # [http://www.youtube.com/view_play_list?p=0591C63CABDE4F13 Lista ''YouTube'' (playlist)] e intervistave dhe paraqitjeve tjera të Rosela Gjylbegut. # [https://web.archive.org/web/20110102234055/http://www.roselagjylbegu.webs.com/ Web-faqe e arkivuar jozyrtare] për Rosela Gjylbegun. {{Kënga Magjike}} [[Kategoria:Familja Gjylbegu]] [[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1987]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Fitues në Kënga Magjike]] tmvggn4fa2alb89bq699jv63kezjgjy 0 81823 2995559 2856354 2026-06-10T00:40:19Z ~2026-34159-33 188973 /* */ 2995559 wikitext text/x-wiki {{pp}}{{joref}}{{or}} [[Skeda:Shaban Haliti.jpg|thumb|right|250px|Shaban Halit Alidema, rreth viteve 1930]] '''Shaban Halit Alidema''' feudal shqiptar nga [[Kosova]], i përndjekur si ''armik i popullit'' nga regjimi i [[Doktrina e shenjtë serbe|Doktrinës së shenjtë serbe]]. Pas burgosjes dhe vrasjes së tij, ky regjim nxori aktvendimin për konfiskimin e gjithë pasurisë të patundshme që gjendejsipas ligjit nën emrin e tij. [[Skeda:Marrja e tokës së Shaban halitit.JPG|thumb|300px|Dokumenti i parë, konfiskimi i pasurisë së Halit Ali Demës nga Pozherani, prej pushtetit të Jugosllavisë Mbretërore, në emër të Kralit.]] [[Skeda:Dokumenti i dytë, konfiskimi i pasurisë së Shaban Halit Alidemës nga Pozherani prej pushtetit komunist.JPG|thumb|300px|Dokumenti i dytë, konfiskimi i pasurisë së Halit Alidemës nga Pozherani prej pushtetit komunist.]] Shaban Halili, si shumë feudal shqiptarë, shpresat për shpëtimin e familjeve dhe nderit të tyre i mbështeten në lëvizjen shqiptare të pavarësisë nga [[Perandoria Osmane]]. Pas pushtimi të trojeve shqiptare nga mbretëria serbe, Shabani u mbajte për katërdhjet vite e nën muaj në burgun famëkeq të [[Zeqari]]t. Gjatë qëndrimit në këtë burg ai bie në kontakt të drejtpërdrejtë me aktivistë e lëvizjes shqiptare. Aty takoi dhe qëndroi së bashku me [[Idriz Seferi]]n dhe bashkëvendësin e tij [[Islam Pira]]. Kështu, Shaban Halitin për pushteti e kralit serb ishte ''halë në sy'' dhe si pasojë e saj, ky pushtet nëpërmjet Gjykatës së Qarkut të Gjilanit, gjykatë e ashtu quajturi ''Sres Gnjilanje'', lëshon aktvendimin Nr. 11836/34 të datës : [[23 mars]] [[1932]], me të cilin i konfiskohet tërë pasuria e patundshme. Shaban Haliti ishte halë në sy te armikut, si një ndër udhëheqësit në Moravën Epërme që i mbronte interesat e shqiptarëve, citojmë një vështrim të Gjykatës së Qarkut-Gjilan me Nr. 70/48, ku thuhet se konfiskohen tokat pjellore Mulliri me dy gur, bagëtia dhe makina për përpunimin e grurit dhe gjëra tjera shtëpiake ku i lejohet vetëm në një pjesë e vogël për jetesë sepse atëherë shumë shqiptarë ishin lojarë ndaj pushtetit të atëhershëm ku Shaban Haliti shpallët armik i popullit nga kjo Gjykatë. Heq më keq nuk i shpëtoi as djali i axhës Bexhet Alidema ku i konfiskohet e njëjta pasuri dhe këtyre të njëjtin fat e përjetoi edhe djali i vëllait Mislin Alidema. Këtij gjenocidi nuk i shpëtuan as të afërmit e Shaban Halitit ku pushteti i atëhershëm në shenjë hakmarrje mbyti këta të afërmit e tij Osman Alidemën me djalin Tefikin me dy djem të vëllait Shefkiun dhe Ademin ku këta nuk u kthyen të gjallë nga Gjilani në masakrën e njohur dhe nuk dihet se ku i kanë varrosur, ndërsa vëllezërit e xhaxhait Bexhet Alidemes, Bejtes i ikur në Amerikë dhe së fundi vdes në Turqi ndërsa vëllai tjetër Izeti vdes në Gjermani. Pushteti i atëhershëm varrimin e ka lejuar vetëm me katër persona dhe jo nga familja e vetë e ngushtë por dikush nga lagjja Alidema e kanë vallosur për këtë dëshmohet edhe nga personi që ka qenë në varrim, varri i tij është ruajtur plotë gjashtë javë nga shërbimi i atij pushteti që ishte pushtet (komunistë). Sipas kësaj shtëpitë ishin në shënjestër të atij sistemi dhe bastisjet kanë qenë të rëndomta dhe të pa tolerueshme, ku sipas Merrushe Brxhet Alidema në moshë 85 vjeçare rruga që shpie kah bashkësia lokale e kem pas të ndaluar nga pushteti antipopullor i atëhershëm por si rrugë tjetër alternative e kem pas rrugën kah lagjja Zuka sepse nuk mundemi me shkue edhe në ara të tona. Pra, shihet se familja Haliti Alidema dhe njerëz të sakrificës për çështje kombëtare nga kjo familje lindi edhe patrioti i madh dhe atdhetari i shquar për çështje kombëtare Halil Alidema ku edhe ky i vuajti 11 vite burg në burgun famëkeq të Beogradit. Për biografin e Shaban Halitit mund të themi se autorët e librit Ilaz Metaj-Ali Lluni në librin e “Hysen Terpezës”, të botuar më [[1992]] në [[Prishtinë]], oda e Shaban Halitit ka qenë një ndër odat më me zë në Anamorav sepse në këtë odë ishin patriot të mëdhenj që kanë vizituar : Hasan Prishtina, Idriz Seferi, Hysen Tërpeza dhe shumë patriot të Lëvizjes kombëtare shqiptare ku me një studim pak më të thellë do të shihet se Shaban Haliti ka qenë figure kyçe në Anamoravë do të kyçemi në autorët e lartë përmendu Shaban Haliti ishte një ndër burrat më me zë të Pozherani dhe të Anamoravës rrëfen Rrustem Halabaku ku për here të parë u zhgjodhë Kryetar Komune në Pozheran në vitin [[1928]] dhe bëri aq sa mundi në këtë anë bëri pajtimin e gjaqeve sepse në atë kohë hakmarrja ishte në vlug të gjithë ata që e njohin dhe patën punë me të thonj se ishte trim i mençur dhe larg pamës dhe ishte udhëheqës i mire popullor para se të vdiste pa deklaruar Islam Pira edhe pse Shaban Halitin e pata kundër kandidat për Kryetar pos tij nuk mundi ta marrë këtë detyrë, në qershor të vitit 1941 gjermanët erdhën në Pozheran përmes terallit i ftuan meshkujt të moshës 16-80 vjeç, aty u mblodhën 200 veta thirrjen e bënte oficeri gjerman i cili valonte me njësi e vetë në Pozheran në rrugën e sipërme oficeri i kishin dal përpara kolona serbe dhe administratori i fshatit ku kishin shpifur gjithë shka për shqiptarët dhe i akuzoni shqiptarët se janë komunistë, ne nuk e kuptonin gjermanishten rrëfen Xha Rrusta mirëpo Shaban Haliti ku e pa se gjendja u acarua thirri një përkthyes që ishte Ahmet Bajrami dhe filloi ti thotë se ne nuk jemi komunistë por ne në tokat tona ndërsa zaptues dhe komunist janë serbët dhe me këtë mençuri Shaban Haliti e shpëtoi fshatin nga më e keqja për këtë gjësë mbarë Pozherani në rrethin fliste për trimërinë e Shaban Halitit, kështu kolonët Pozheranas ja mbajnë mend këtë sepse plani iu dështoi dhe i mbrojti interesat e shqiptarëve ku në vitin 1945-1946 në masakrën e Pozheranit mbytet me metoda më barbare ku edhe siç shifet më lartë shpallët armik i popullit ku edhe i konfiskohet pasuria e Shaban Halitit. Pra siç shifet pushteti komunist rreptësisht kishte ndaluar edhe të pamurit në ngushëllime siç u cek edhe më lartë varrimi i tij u bë me 4 persona : Imer Alidema, Jakup Alidema, Hajriz Alidema dhe Hali-Beqir Alidema sepse gjatë varrosjes kem pasur vështirësi të mëdha sepse nga xhami vëzhgohet varrimi i tij. Pra, duhet bërë një studim i jetës dhe veprës së Shaban Halitit dhe familjes Alidema dhe anëtarët e ngushtë dhe kështu do të ndriçohet një punë e pa lodhshme dhe jerz që sakrifikuan për atdhe së paku nga Institucionet e Republikës së Kosovës t’ju dilet në pah puna e tyre për atdhe dhe për bashkim kombëtar. == Për Shaban Halitin NGA QENDRA RAJONALE PËR TRASHËGIMI KULTURORE GJILAN == Autor:''Sherafedin KADRIU'' Në burg të kralit dhe i shpronësuar U vra si armik i popullit nga komunistët më 1945 Shaban Haliti (Alidema) nga Pozherani i Vitisë, që gjatë sundimit turk qe një nga mbështetësit e sigurt të Lëvizjes Kombëtare për Çlirim, e cila udhëhiqej nga Idriz Seferi, [[Hasan Prishtina]], Islam Piraj e të tjerë, gjatë sundimit të Jugosllavisë Mbretërore u burgos dhe iu konfiskua prona, ndërsa në fillim të “jetës” së Jugosllavisë Popullore, u vra nga komunistët, kurse familja e tij si armike e shpallur me ligj, shpronësohet edhe njëherë. Gjilan, mars 2010, - Anamorava, në veçanti Morava e Epërme, ku bën pjesë fshati Pozheran, i ka dhënë historisë trima të papërkulur ndaj pushtuesve të cilësdo kohë qofshin. Ndër emrat e lakuar, përmendet Islam Piraj, Hamdi Kurteshi, Shaban Haliti etj. Në të vërtetë, për trimërinë, fisnikërinë, atdhedashurinë, vuajtjet, persekutimet, burgosjet e vrasjet që i kryenin regjimet serbe, e sidomos regjimi komunist i Jugosllavisë Socialiste, ose heshtej nga historianët tanë, ose shkruhej në aspektin negativ nga historianët serbë. Por, edhe në këtë katrahurë jete e shkrimesh, populli përcillte nëpërmjet përvojash, mbamendjesh, edhe ruajtjesh me xhelozi të ndonjë dokumenti të rëndësishëm, sa për të dëshmuar në ndonjë kohë për të vërtetën ndryshe. Në fillim të viteve ’90 të shekullit XX, filluan të dalin shkrime që pasqyronin realitetin e hidhur të shqiptarëve nën sundimet e kohës. Ndërsa pas luftës së lavdishme të UÇK-së kundër ushtrisë serbe, policisë dhe organizimeve paramilitare, u krijuan kushte për të ndritur ngjarje e jetë veprimtarësh të të gjithë atyre që në ndonjë mënyrë qenë në shërbim të popullit, e kundër okupatorëve. Në mesin e burrave të kohës, dallohet Shaban Halit Alidema nga fshati Pozheran. Shabani, gjatë sundimit të Perandorisë Osmane, qe një nga feudalët e kohës, dhe njëkohësisht mbështetës i Lëvizjes Kombëtare për Çlirim. Oda e Shaban Halitit qe mikpritëse për të parët e Lëvizjes: Hasan Prishtinën, Idriz Seferin, Islam Pirajn e ndonjë tjetër. Në atë odë u thurën plane për çlirim, u dhanë sqarime për veprim, u morën vendime për angazhim. Qe nga odat më në zë të kohës. (Shih, Ilaz Metaj-Ali Lluni në librin e “[[Hysen Tërpeza]] – Histori e gjallë”, f.77-81, botuar më 1992, Prishtinë). Pas pushtimit të Kosovës nga forcat serbe, në vitin 1912, shqiptarët u gjetën në një sundim më të egër se i pari. Maltretimet nuk kishin të pushuar. Burrat më të mirë të vendit burgoseshin e vriteshin, ndërsa familjet e tyre shpronësoheshin. Vuajtjet rriteshin për çdo ditë. Shaban Haliti qe ndër të burgosurit e parë. Katër vjet e nëntë muaj i kaloi në burgun e Zajeçarit, ku qëndroi së bashku me Idriz Seferin dhe Islam Pirajn. Gjatë kësaj kohe, pushteti i Mbretërisë jugosllave deshi që familjarët e Shaban Halitit t’i internonte në drejtim të panjohur, por pason një ndërhyrje te një mjek i njohur për kohën në Vrajë, të cilin do ta paguanin me lira, për t’i diagnostikuar familjarët e tij me TBC, me qëllim që të mos ndodhte internimi. Dhe kështu ndodh. Familjarët e tij (50 anëtarë) qëndrojnë vetëm dhjetë ditë në Gjilan, pastaj kthehen në vendlindje. Parja e bardhë, për ditë të zezë. Hiq nuk më janë dhimtë lirat, biro, - thoshte axha Shaban pastaj, sa herë bisedonim për ato ditë të vështira për familjen tonë, - shton Sadullah Alidema. Organizimi shtetëror në Jugosllavinë Mbretërore filloi t’u lejojë shqiptarëve të kandidojnë për kryetar të ndonjë komune ku ata ishin shumicë. Kështu ndodhi edhe në [[Pozharan]]. Në vitin 1928, Shaban Haliti që për kundërkandidat pati Islam Pirajn, u zgjodh kryetar komune. Vetë Islam Piraj, para se të vdiste, më 1931, pasi kishte thirrur nga dy përfaqësuese të lagjeve të Pozheranit, iu kishte thënë: Ndonëse Shababin e pata kundërkandidat për kryetar, pas meje, Islam Pirës, nuk meriton kush ta marrë këtë detyrë, pos tij (Ilaz Metaj-Ali Lluni në librin e “Hysen Tërpeza – Histori e gjallë”, f.77, botuar më 1992, Prishtinë). Ndonjë dokument i kohës nuk ka mbetur për të dëshmuar më shumë për angazhimin e Shaban Halitit si kryetar komune, por ata që e patën njohur kanë folur për punët që kishte kryer me nder, për veprimtarinë atdhetare që zhvilloi gjatë asaj kohe. Bëri aq sa mundi në këtë anë për pajtimin e gjaqeve sepse në atë kohë hakmarrja ishte në vlug të së keqes, i kujton fjalët e pleqve të kohës Sadulla Alidema, i lindur më 1933, duke shtuar se axha Shaban kurrë s’ishte krenuar për këtë veprimtari. ''Ia kemi borxh popullit e vendit me kanë mirë mes veti. Se ndryshe nuk i qëndrojmë shkaut'', plotëson me një thënie të Shabanit që është përsëritur shpesh tek Alidemët. Gjithë ata që e njohën dhe patën punë me të thonë se ishte trim i mençur dhe largpamës. Nuk e kanë harruar qëndrimin e tij të prerë për të mos dhënë as edhe një shqiptar, kur po ia kërkonte krali serb, për një oficer të vrarë nga shqiptarët. Në të vërtetë, vrasja kishte ndodhë në komunën e Verbanit, prandaj Shabani nuk ishte pajtuar as për tri koka shqiptarësh t’i jepte nga komuna e tij e tri koka tjera shqiptarësh, kryetari i komunës së Verbanit, siç edhe kishte kërkuar ky i fundit. Nuk jepej koka e të pafajshmit nga Shabani. Jo për sa kohë vendoste ai. I tillë ishte Shaban Halit Alidema. Axha Shaban e ka dashur shkollën shumë. Për ta shkolluar Bejtullahun, të cilin e kishte nip, kishte vendosur që për shkollimin e tij të punonte veçmas një gur mulliri, - thotë Ismajl Alidema i lindur më 1937. Ndërsa, Qahil Zuka, po nga Pozherani, 75 vjeçar, konstaton: Burrë si Shaban Halitin nuk e gjen në këto anë. Baba më thoshte se pa të, Pozherani do të kish hequr shumë më shumë. I drejtë e i mençur. Unë e kam mbërri pak. Megjithatë, pushteti i kralit duke përcjellë angazhimin e Shabanit për mbarëvajtje të jetës së shqiptarëve, të bashkëkombësve të tij, po thurte plane për ta etiketuar. Dhe kur pushteti serb nuk ia arriti kësaj mënyre veprimi, përdori Gjykatën e të ashtuquajturit Qarku i Gjilanit, për të shpronësuar Shaban Halitin nga pasuria e tij, në mënyrë që si i varfër të mos kishte ndikim në popull. Po për këtë, më 23 mars 1932, me një aktvendim të asaj gjykate me nr. 11836/34, i konfiskohet tërë pasuria e patundshme. * * * Pastaj, vjen Lufta e Dytë Botërore. Shqiptarët silleshin ndryshe me ushtritë e huaja. Kishin përfituar nga ardhja e tyre. Ishin hapur shkolla në gjuhën shqipe. Flamuri kombëtar valonte lirshëm. Institucionet e kohës përfaqësoheshin nga ta, sepse ishin shumicë. E ndjenin lirinë, për aq sa nuk e kishin përjetuar nën okupatorin serb. Por, fillimi qe i vështirë. Aty kah fundi i majit i vitit 1941, një forcë gjermane po vinte nga Ferizaj. Ndërsa, për t’i pritur kishin dalë rreth 200 kolonë serbë të Tankosiçit. të cilët, nëpërmjet njërit që quhej Mihaillo dhe ish administratorit të Komunës, emri i të cilit nuk mbahet mend nga bashkëbiseduesit, do t’i thonë kolonelit gjerman se shqiptarët e fshatit Pozheran, nëpër të cilin do të kalonin, ishin komunistë, se me ta Gjermania do të kishte probleme dhe ndoshta do të vriteshin në të hyrë të fshatit. Koloneli, nuk kishte pritur as edhe një minutë, as kishte kërkuar sqarime të mëtejshme. Urdhri i tij qe i prerë: Të mblidhen të gjithë meshkujt e fshatit nga 16 deri në 80 vjeç. Urdhri ishte zbatuar. Pozheranasit qenë grumbulluar në oborrin e komunës. E kishin ndjerë rrezikun. Po se nga vinte nuk e merrnin me mend. Plaku, Shaban Haliti po merrej me komandantin gjerman, i fliste herë shqip e herë serbisht, e më shumë me gjeste. E dinte se komandanti nuk e kuptonte, po duhej t’i vononte derisa të mbërrinte Ahmet Bajrami nga Radivojci, i cili dinte gjermanishten se për tri vjet radhazi kishte punuar në Austri, të cilin kishte shkuar ta thërriste Rrahman Rama. Sa mbërrin Ahmeti, përshëndet kolonelin me “Hajl Hitler”, pastaj kishte marrë vesh për shpifjen e serbëve kolonë, dhe ua kishte shpjeguar të pranishmëve. Plaku Shaban Haliti, kishte qeshur hidhur, dhe kishte shtuar, duke iu drejtuar kolonelit: ''Mos u besoni serbëve zotni kolonel, se e kanë për zakon me rrejt, komunistë janë ata, se s’e kemi as farë as fis rusin e Moskovit për me kanë me ta. Janë zaptues të kësaj toke, o zotëni, e dinë me ba politiken e dreqit .Na jemi në tokën tonë. Veç çka kemi heq, runa Zot. Keni me pa se krejt të këqijat kanë me ju ardhë prej tyne''. Ahmeti kishte përkthyer fjalë për fjalë, e koloneli e kish besuar Shabanin. E kish besuar për qëndrimin, për shikimin e syve, për të vërtetën që po nxirrte pa asnjë mëdyshje. Gjermanët kishin vazhduar rrugën për Gjilan, e populli i Pozheranit e kishte falënderuar burrin e qëndresës e të guximit, Shaban Halit Alidemën, se edhe njëherë i nxori nga rreziku. Vjeshtë e vitit 1944. Paria e vendit dhe i gjithë populli përkrahin Shaban Halitin edhe kësaj here të jetë kryetar komune. Ani pse ishte në moshë të shtyrë. Por, komunistët kolonë serbë nuk po pajtoheshin assesi. Boshko Vllahoviqi dhe Simë Milinçiqi të OZNA-së hyjnë në zyrën e Shabanit dhe provojnë ta detyrojnë të largohet nga ajo. Ishin me armë në dorë. E kishin fituar pushtetin. Mund të bënin ç’të donin. E dinte plaku këtë. Po, të mos qëndronte, e të mos e thoshte fjalën para kolonëve serbë, do ta brente ndërgjegjja jetë e mot: ''Djem, jeni të ri e e keni gabim. Ulni ato armë se nuk po më tutni hiq. Veç populli mundet me më largu.'' Familja e Alidemëve të Pozheranit ka pësuar nga pushteti komunist i sapo instaluar në Kosovë, si rrallë ndonjë familje tjetër. Janë të njohur me emër dhe mbiemër të vrarët: Shaban Halit Alidema, Behxhet Alidema, Misin Alidema, Osman Alidema, Shefki Alidema, Ali Alidema, Tefik Osman Alidema, Adem Alidema, ndërsa vëllezërit Izet dhe Bejtullah Alidema, nipa të Shaban Halitit, ikën nga Kosova dhe nuk e panë më vendin e tyre. Izeti, që vdiq në Gjermani, kishte shërbyer deri ne pension në forcat amerikane, ndërsa Bejtullahu, i cili kishte kryer Gjimnazin e Madh, vdiq në Turqi. [[Skeda:Izet Alidema.JPG|thumb|300px|Izet Alidema, nip i Shaban Halitit, gjatë shërbimit në forcat amerikane, në Gjermani.]] Aty kah fundi i vitit, Shabani shkarkohet nga detyra e kryetarit të komunës. Komunizmi jugosllav kishte filluar kërdinë. Dhe nuk vonoi dita e tragjedisë. Më 7 janar 1945 në Pozheran arrin “Partizanska strazha”, e cila udhëhiqej nga Vukashin Kovaçeviç, prej Ramjanit, kolonistët Lluka Vlladushiç e Çedomir Andrijasheviç (Kosova sot, 10 mars 2008). Në fillim çarmatosin rojën partizane shqiptare, pastaj fillojnë burgosjen e pozheranasve. Në oborrin e xhamisë ishin rreth 300 shqiptarë të moshave të ndryshme. Torturat nisin menjëherë, shqelma e dru për shqiptarët. Po printe një Veliçko, që njihej në popull si Veliçko maxhupi. Dikur kishte qenë rrogëtar te Shaban Haliti, e tani ishte korrier i Simo Mileniçit, kryeshef i Rrethit të Ferizajt (Ilaz Metaj-Ali Lluni në librin e “Hysen Tërpeza – Histori e gjallë”, f.80, botuar më 1992, Prishtinë. Shaban Haliti nuk iu kishte përgjigjur thirrjes së pushtetit të ri, nuk ishte në mesin e të ngujuarve. Po qëndronte në shtëpi. Ishte edhe i sëmurë, edhe pleqëria e kish bërë të veten. Veliçko, që dinte shumëçka si për fjalët që ishin bërë në shtëpinë e Shabanit, si për mënyrën e punëve që kishte kryer si kryetar komune, pasi vëren mungesën e plakut, i shkon në shtëpi dhe aty ia nxjerrë shpirtin duke e munduar si mos më keq, në prani të gruas, Latifes. Vetëm katër veta do ta varrosnin të ndjerin Shaban, të afërm të tij: Hajriz Beqir Alidema, Halil Beqir Alidema, Ymer Alidema dhe Jakup Alidema. Ndërsa, pushteti i kohës, për gjashtë javë e ruajti varrin e tij, sigurisht se mos ndokush i familjes do t’i bënte ndonjë foto e do ta nxirrte në ndonjë revistë kohe për të dëshmuar brutalitetin serb. Bile, as nuk u hap konak për ngushëllime. Nuk lejoi pushteti komunist. Nga të tjerët që ishin të ngujuar në oborrin e xhamisë mbyten edhe tre, ndërsa 16 të tjerë mbyten në Gjilan. * * * Shaban Halit Alidema, shpallet armik i popullit dhe i konfiskohet e tërë pasuria. Arkivi Ndërkomunal në Gjilan ruan origjinalin me nr. 12 në emër të konfiskimit të pronës me numër të tapisë 70/48 të Shaban Halitit, ndërsa pas kërkesës së z. Halit Alidemës, përfaqësues i pasardhësve të Shabanit, Arkivi ka lëshuar një fotokopje më datë 29.05.2007, me nr. protokolli 167/2007, që është dëshmi për konfiskim të 17 hektarëve tokë të kësaj familjeje. Pasardhësit e Shabanit kanë kërkuar të drejtën e tyre në institucionet shtetërore për rikthimin e pasurisë së tyre, me bindje të plotë se kërkojnë vetëm të vërtetën e mohuar për dekada me radhë, po sipas dokumenteve. Duke përfunduar këtë shkrim për jetën dhe veprën e Shaban Halit Alidemës, mund të thuhet edhe nga këto pak dokumente dhe mbamendje, se historia e së shkuarës së afërt, ka arsye të hulumtohet edhe për këtë rast, e edhe për raste të tjera, sa e sa të zbehur nga kujtesa, të korrigjohet me argumente, të dalë në shesh e vërteta. Dhe, njerëzit e këtillë që i dhanë kombit, do duhej përjetësuar, me një emërtim rruge, shkolle a institucioni. Këtë e meriton Shaban Halit Alidema, e meritojnë edhe pasardhësit e Shabanit, të cilët nuk u stepën. E bënë jetën si i gjithë populli. Me vuajtje. Punuan e u shkolluan. Dhe janë të njohur Alidemët e Pozheranit për arritje dijeje e pasurie, për burrëri e trimëri, për mikpritje e atdhedashuri. I mbrujtur me tipare të tilla qe edhe nipi i Shaban Halit Alidemës, profesori i nderuar dhe ish i burgosuri politik, mr. Halil Alidema. [[Kategoria:Biografi shqiptare]] ig9z3ohfk14jvvbuko7npqgwcb596ri 2995609 2995559 2026-06-10T07:48:50Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Patriotë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995609 wikitext text/x-wiki {{pp}}{{joref}}{{or}} [[Skeda:Shaban Haliti.jpg|thumb|right|250px|Shaban Halit Alidema, rreth viteve 1930]] '''Shaban Halit Alidema''' feudal shqiptar nga [[Kosova]], i përndjekur si ''armik i popullit'' nga regjimi i [[Doktrina e shenjtë serbe|Doktrinës së shenjtë serbe]]. Pas burgosjes dhe vrasjes së tij, ky regjim nxori aktvendimin për konfiskimin e gjithë pasurisë të patundshme që gjendejsipas ligjit nën emrin e tij. [[Skeda:Marrja e tokës së Shaban halitit.JPG|thumb|300px|Dokumenti i parë, konfiskimi i pasurisë së Halit Ali Demës nga Pozherani, prej pushtetit të Jugosllavisë Mbretërore, në emër të Kralit.]] [[Skeda:Dokumenti i dytë, konfiskimi i pasurisë së Shaban Halit Alidemës nga Pozherani prej pushtetit komunist.JPG|thumb|300px|Dokumenti i dytë, konfiskimi i pasurisë së Halit Alidemës nga Pozherani prej pushtetit komunist.]] Shaban Halili, si shumë feudal shqiptarë, shpresat për shpëtimin e familjeve dhe nderit të tyre i mbështeten në lëvizjen shqiptare të pavarësisë nga [[Perandoria Osmane]]. Pas pushtimi të trojeve shqiptare nga mbretëria serbe, Shabani u mbajte për katërdhjet vite e nën muaj në burgun famëkeq të [[Zeqari]]t. Gjatë qëndrimit në këtë burg ai bie në kontakt të drejtpërdrejtë me aktivistë e lëvizjes shqiptare. Aty takoi dhe qëndroi së bashku me [[Idriz Seferi]]n dhe bashkëvendësin e tij [[Islam Pira]]. Kështu, Shaban Halitin për pushteti e kralit serb ishte ''halë në sy'' dhe si pasojë e saj, ky pushtet nëpërmjet Gjykatës së Qarkut të Gjilanit, gjykatë e ashtu quajturi ''Sres Gnjilanje'', lëshon aktvendimin Nr. 11836/34 të datës : [[23 mars]] [[1932]], me të cilin i konfiskohet tërë pasuria e patundshme. Shaban Haliti ishte halë në sy te armikut, si një ndër udhëheqësit në Moravën Epërme që i mbronte interesat e shqiptarëve, citojmë një vështrim të Gjykatës së Qarkut-Gjilan me Nr. 70/48, ku thuhet se konfiskohen tokat pjellore Mulliri me dy gur, bagëtia dhe makina për përpunimin e grurit dhe gjëra tjera shtëpiake ku i lejohet vetëm në një pjesë e vogël për jetesë sepse atëherë shumë shqiptarë ishin lojarë ndaj pushtetit të atëhershëm ku Shaban Haliti shpallët armik i popullit nga kjo Gjykatë. Heq më keq nuk i shpëtoi as djali i axhës Bexhet Alidema ku i konfiskohet e njëjta pasuri dhe këtyre të njëjtin fat e përjetoi edhe djali i vëllait Mislin Alidema. Këtij gjenocidi nuk i shpëtuan as të afërmit e Shaban Halitit ku pushteti i atëhershëm në shenjë hakmarrje mbyti këta të afërmit e tij Osman Alidemën me djalin Tefikin me dy djem të vëllait Shefkiun dhe Ademin ku këta nuk u kthyen të gjallë nga Gjilani në masakrën e njohur dhe nuk dihet se ku i kanë varrosur, ndërsa vëllezërit e xhaxhait Bexhet Alidemes, Bejtes i ikur në Amerikë dhe së fundi vdes në Turqi ndërsa vëllai tjetër Izeti vdes në Gjermani. Pushteti i atëhershëm varrimin e ka lejuar vetëm me katër persona dhe jo nga familja e vetë e ngushtë por dikush nga lagjja Alidema e kanë vallosur për këtë dëshmohet edhe nga personi që ka qenë në varrim, varri i tij është ruajtur plotë gjashtë javë nga shërbimi i atij pushteti që ishte pushtet (komunistë). Sipas kësaj shtëpitë ishin në shënjestër të atij sistemi dhe bastisjet kanë qenë të rëndomta dhe të pa tolerueshme, ku sipas Merrushe Brxhet Alidema në moshë 85 vjeçare rruga që shpie kah bashkësia lokale e kem pas të ndaluar nga pushteti antipopullor i atëhershëm por si rrugë tjetër alternative e kem pas rrugën kah lagjja Zuka sepse nuk mundemi me shkue edhe në ara të tona. Pra, shihet se familja Haliti Alidema dhe njerëz të sakrificës për çështje kombëtare nga kjo familje lindi edhe patrioti i madh dhe atdhetari i shquar për çështje kombëtare Halil Alidema ku edhe ky i vuajti 11 vite burg në burgun famëkeq të Beogradit. Për biografin e Shaban Halitit mund të themi se autorët e librit Ilaz Metaj-Ali Lluni në librin e “Hysen Terpezës”, të botuar më [[1992]] në [[Prishtinë]], oda e Shaban Halitit ka qenë një ndër odat më me zë në Anamorav sepse në këtë odë ishin patriot të mëdhenj që kanë vizituar : Hasan Prishtina, Idriz Seferi, Hysen Tërpeza dhe shumë patriot të Lëvizjes kombëtare shqiptare ku me një studim pak më të thellë do të shihet se Shaban Haliti ka qenë figure kyçe në Anamoravë do të kyçemi në autorët e lartë përmendu Shaban Haliti ishte një ndër burrat më me zë të Pozherani dhe të Anamoravës rrëfen Rrustem Halabaku ku për here të parë u zhgjodhë Kryetar Komune në Pozheran në vitin [[1928]] dhe bëri aq sa mundi në këtë anë bëri pajtimin e gjaqeve sepse në atë kohë hakmarrja ishte në vlug të gjithë ata që e njohin dhe patën punë me të thonj se ishte trim i mençur dhe larg pamës dhe ishte udhëheqës i mire popullor para se të vdiste pa deklaruar Islam Pira edhe pse Shaban Halitin e pata kundër kandidat për Kryetar pos tij nuk mundi ta marrë këtë detyrë, në qershor të vitit 1941 gjermanët erdhën në Pozheran përmes terallit i ftuan meshkujt të moshës 16-80 vjeç, aty u mblodhën 200 veta thirrjen e bënte oficeri gjerman i cili valonte me njësi e vetë në Pozheran në rrugën e sipërme oficeri i kishin dal përpara kolona serbe dhe administratori i fshatit ku kishin shpifur gjithë shka për shqiptarët dhe i akuzoni shqiptarët se janë komunistë, ne nuk e kuptonin gjermanishten rrëfen Xha Rrusta mirëpo Shaban Haliti ku e pa se gjendja u acarua thirri një përkthyes që ishte Ahmet Bajrami dhe filloi ti thotë se ne nuk jemi komunistë por ne në tokat tona ndërsa zaptues dhe komunist janë serbët dhe me këtë mençuri Shaban Haliti e shpëtoi fshatin nga më e keqja për këtë gjësë mbarë Pozherani në rrethin fliste për trimërinë e Shaban Halitit, kështu kolonët Pozheranas ja mbajnë mend këtë sepse plani iu dështoi dhe i mbrojti interesat e shqiptarëve ku në vitin 1945-1946 në masakrën e Pozheranit mbytet me metoda më barbare ku edhe siç shifet më lartë shpallët armik i popullit ku edhe i konfiskohet pasuria e Shaban Halitit. Pra siç shifet pushteti komunist rreptësisht kishte ndaluar edhe të pamurit në ngushëllime siç u cek edhe më lartë varrimi i tij u bë me 4 persona : Imer Alidema, Jakup Alidema, Hajriz Alidema dhe Hali-Beqir Alidema sepse gjatë varrosjes kem pasur vështirësi të mëdha sepse nga xhami vëzhgohet varrimi i tij. Pra, duhet bërë një studim i jetës dhe veprës së Shaban Halitit dhe familjes Alidema dhe anëtarët e ngushtë dhe kështu do të ndriçohet një punë e pa lodhshme dhe jerz që sakrifikuan për atdhe së paku nga Institucionet e Republikës së Kosovës t’ju dilet në pah puna e tyre për atdhe dhe për bashkim kombëtar. == Për Shaban Halitin NGA QENDRA RAJONALE PËR TRASHËGIMI KULTURORE GJILAN == Autor:''Sherafedin KADRIU'' Në burg të kralit dhe i shpronësuar U vra si armik i popullit nga komunistët më 1945 Shaban Haliti (Alidema) nga Pozherani i Vitisë, që gjatë sundimit turk qe një nga mbështetësit e sigurt të Lëvizjes Kombëtare për Çlirim, e cila udhëhiqej nga Idriz Seferi, [[Hasan Prishtina]], Islam Piraj e të tjerë, gjatë sundimit të Jugosllavisë Mbretërore u burgos dhe iu konfiskua prona, ndërsa në fillim të “jetës” së Jugosllavisë Popullore, u vra nga komunistët, kurse familja e tij si armike e shpallur me ligj, shpronësohet edhe njëherë. Gjilan, mars 2010, - Anamorava, në veçanti Morava e Epërme, ku bën pjesë fshati Pozheran, i ka dhënë historisë trima të papërkulur ndaj pushtuesve të cilësdo kohë qofshin. Ndër emrat e lakuar, përmendet Islam Piraj, Hamdi Kurteshi, Shaban Haliti etj. Në të vërtetë, për trimërinë, fisnikërinë, atdhedashurinë, vuajtjet, persekutimet, burgosjet e vrasjet që i kryenin regjimet serbe, e sidomos regjimi komunist i Jugosllavisë Socialiste, ose heshtej nga historianët tanë, ose shkruhej në aspektin negativ nga historianët serbë. Por, edhe në këtë katrahurë jete e shkrimesh, populli përcillte nëpërmjet përvojash, mbamendjesh, edhe ruajtjesh me xhelozi të ndonjë dokumenti të rëndësishëm, sa për të dëshmuar në ndonjë kohë për të vërtetën ndryshe. Në fillim të viteve ’90 të shekullit XX, filluan të dalin shkrime që pasqyronin realitetin e hidhur të shqiptarëve nën sundimet e kohës. Ndërsa pas luftës së lavdishme të UÇK-së kundër ushtrisë serbe, policisë dhe organizimeve paramilitare, u krijuan kushte për të ndritur ngjarje e jetë veprimtarësh të të gjithë atyre që në ndonjë mënyrë qenë në shërbim të popullit, e kundër okupatorëve. Në mesin e burrave të kohës, dallohet Shaban Halit Alidema nga fshati Pozheran. Shabani, gjatë sundimit të Perandorisë Osmane, qe një nga feudalët e kohës, dhe njëkohësisht mbështetës i Lëvizjes Kombëtare për Çlirim. Oda e Shaban Halitit qe mikpritëse për të parët e Lëvizjes: Hasan Prishtinën, Idriz Seferin, Islam Pirajn e ndonjë tjetër. Në atë odë u thurën plane për çlirim, u dhanë sqarime për veprim, u morën vendime për angazhim. Qe nga odat më në zë të kohës. (Shih, Ilaz Metaj-Ali Lluni në librin e “[[Hysen Tërpeza]] – Histori e gjallë”, f.77-81, botuar më 1992, Prishtinë). Pas pushtimit të Kosovës nga forcat serbe, në vitin 1912, shqiptarët u gjetën në një sundim më të egër se i pari. Maltretimet nuk kishin të pushuar. Burrat më të mirë të vendit burgoseshin e vriteshin, ndërsa familjet e tyre shpronësoheshin. Vuajtjet rriteshin për çdo ditë. Shaban Haliti qe ndër të burgosurit e parë. Katër vjet e nëntë muaj i kaloi në burgun e Zajeçarit, ku qëndroi së bashku me Idriz Seferin dhe Islam Pirajn. Gjatë kësaj kohe, pushteti i Mbretërisë jugosllave deshi që familjarët e Shaban Halitit t’i internonte në drejtim të panjohur, por pason një ndërhyrje te një mjek i njohur për kohën në Vrajë, të cilin do ta paguanin me lira, për t’i diagnostikuar familjarët e tij me TBC, me qëllim që të mos ndodhte internimi. Dhe kështu ndodh. Familjarët e tij (50 anëtarë) qëndrojnë vetëm dhjetë ditë në Gjilan, pastaj kthehen në vendlindje. Parja e bardhë, për ditë të zezë. Hiq nuk më janë dhimtë lirat, biro, - thoshte axha Shaban pastaj, sa herë bisedonim për ato ditë të vështira për familjen tonë, - shton Sadullah Alidema. Organizimi shtetëror në Jugosllavinë Mbretërore filloi t’u lejojë shqiptarëve të kandidojnë për kryetar të ndonjë komune ku ata ishin shumicë. Kështu ndodhi edhe në [[Pozharan]]. Në vitin 1928, Shaban Haliti që për kundërkandidat pati Islam Pirajn, u zgjodh kryetar komune. Vetë Islam Piraj, para se të vdiste, më 1931, pasi kishte thirrur nga dy përfaqësuese të lagjeve të Pozheranit, iu kishte thënë: Ndonëse Shababin e pata kundërkandidat për kryetar, pas meje, Islam Pirës, nuk meriton kush ta marrë këtë detyrë, pos tij (Ilaz Metaj-Ali Lluni në librin e “Hysen Tërpeza – Histori e gjallë”, f.77, botuar më 1992, Prishtinë). Ndonjë dokument i kohës nuk ka mbetur për të dëshmuar më shumë për angazhimin e Shaban Halitit si kryetar komune, por ata që e patën njohur kanë folur për punët që kishte kryer me nder, për veprimtarinë atdhetare që zhvilloi gjatë asaj kohe. Bëri aq sa mundi në këtë anë për pajtimin e gjaqeve sepse në atë kohë hakmarrja ishte në vlug të së keqes, i kujton fjalët e pleqve të kohës Sadulla Alidema, i lindur më 1933, duke shtuar se axha Shaban kurrë s’ishte krenuar për këtë veprimtari. ''Ia kemi borxh popullit e vendit me kanë mirë mes veti. Se ndryshe nuk i qëndrojmë shkaut'', plotëson me një thënie të Shabanit që është përsëritur shpesh tek Alidemët. Gjithë ata që e njohën dhe patën punë me të thonë se ishte trim i mençur dhe largpamës. Nuk e kanë harruar qëndrimin e tij të prerë për të mos dhënë as edhe një shqiptar, kur po ia kërkonte krali serb, për një oficer të vrarë nga shqiptarët. Në të vërtetë, vrasja kishte ndodhë në komunën e Verbanit, prandaj Shabani nuk ishte pajtuar as për tri koka shqiptarësh t’i jepte nga komuna e tij e tri koka tjera shqiptarësh, kryetari i komunës së Verbanit, siç edhe kishte kërkuar ky i fundit. Nuk jepej koka e të pafajshmit nga Shabani. Jo për sa kohë vendoste ai. I tillë ishte Shaban Halit Alidema. Axha Shaban e ka dashur shkollën shumë. Për ta shkolluar Bejtullahun, të cilin e kishte nip, kishte vendosur që për shkollimin e tij të punonte veçmas një gur mulliri, - thotë Ismajl Alidema i lindur më 1937. Ndërsa, Qahil Zuka, po nga Pozherani, 75 vjeçar, konstaton: Burrë si Shaban Halitin nuk e gjen në këto anë. Baba më thoshte se pa të, Pozherani do të kish hequr shumë më shumë. I drejtë e i mençur. Unë e kam mbërri pak. Megjithatë, pushteti i kralit duke përcjellë angazhimin e Shabanit për mbarëvajtje të jetës së shqiptarëve, të bashkëkombësve të tij, po thurte plane për ta etiketuar. Dhe kur pushteti serb nuk ia arriti kësaj mënyre veprimi, përdori Gjykatën e të ashtuquajturit Qarku i Gjilanit, për të shpronësuar Shaban Halitin nga pasuria e tij, në mënyrë që si i varfër të mos kishte ndikim në popull. Po për këtë, më 23 mars 1932, me një aktvendim të asaj gjykate me nr. 11836/34, i konfiskohet tërë pasuria e patundshme. * * * Pastaj, vjen Lufta e Dytë Botërore. Shqiptarët silleshin ndryshe me ushtritë e huaja. Kishin përfituar nga ardhja e tyre. Ishin hapur shkolla në gjuhën shqipe. Flamuri kombëtar valonte lirshëm. Institucionet e kohës përfaqësoheshin nga ta, sepse ishin shumicë. E ndjenin lirinë, për aq sa nuk e kishin përjetuar nën okupatorin serb. Por, fillimi qe i vështirë. Aty kah fundi i majit i vitit 1941, një forcë gjermane po vinte nga Ferizaj. Ndërsa, për t’i pritur kishin dalë rreth 200 kolonë serbë të Tankosiçit. të cilët, nëpërmjet njërit që quhej Mihaillo dhe ish administratorit të Komunës, emri i të cilit nuk mbahet mend nga bashkëbiseduesit, do t’i thonë kolonelit gjerman se shqiptarët e fshatit Pozheran, nëpër të cilin do të kalonin, ishin komunistë, se me ta Gjermania do të kishte probleme dhe ndoshta do të vriteshin në të hyrë të fshatit. Koloneli, nuk kishte pritur as edhe një minutë, as kishte kërkuar sqarime të mëtejshme. Urdhri i tij qe i prerë: Të mblidhen të gjithë meshkujt e fshatit nga 16 deri në 80 vjeç. Urdhri ishte zbatuar. Pozheranasit qenë grumbulluar në oborrin e komunës. E kishin ndjerë rrezikun. Po se nga vinte nuk e merrnin me mend. Plaku, Shaban Haliti po merrej me komandantin gjerman, i fliste herë shqip e herë serbisht, e më shumë me gjeste. E dinte se komandanti nuk e kuptonte, po duhej t’i vononte derisa të mbërrinte Ahmet Bajrami nga Radivojci, i cili dinte gjermanishten se për tri vjet radhazi kishte punuar në Austri, të cilin kishte shkuar ta thërriste Rrahman Rama. Sa mbërrin Ahmeti, përshëndet kolonelin me “Hajl Hitler”, pastaj kishte marrë vesh për shpifjen e serbëve kolonë, dhe ua kishte shpjeguar të pranishmëve. Plaku Shaban Haliti, kishte qeshur hidhur, dhe kishte shtuar, duke iu drejtuar kolonelit: ''Mos u besoni serbëve zotni kolonel, se e kanë për zakon me rrejt, komunistë janë ata, se s’e kemi as farë as fis rusin e Moskovit për me kanë me ta. Janë zaptues të kësaj toke, o zotëni, e dinë me ba politiken e dreqit .Na jemi në tokën tonë. Veç çka kemi heq, runa Zot. Keni me pa se krejt të këqijat kanë me ju ardhë prej tyne''. Ahmeti kishte përkthyer fjalë për fjalë, e koloneli e kish besuar Shabanin. E kish besuar për qëndrimin, për shikimin e syve, për të vërtetën që po nxirrte pa asnjë mëdyshje. Gjermanët kishin vazhduar rrugën për Gjilan, e populli i Pozheranit e kishte falënderuar burrin e qëndresës e të guximit, Shaban Halit Alidemën, se edhe njëherë i nxori nga rreziku. Vjeshtë e vitit 1944. Paria e vendit dhe i gjithë populli përkrahin Shaban Halitin edhe kësaj here të jetë kryetar komune. Ani pse ishte në moshë të shtyrë. Por, komunistët kolonë serbë nuk po pajtoheshin assesi. Boshko Vllahoviqi dhe Simë Milinçiqi të OZNA-së hyjnë në zyrën e Shabanit dhe provojnë ta detyrojnë të largohet nga ajo. Ishin me armë në dorë. E kishin fituar pushtetin. Mund të bënin ç’të donin. E dinte plaku këtë. Po, të mos qëndronte, e të mos e thoshte fjalën para kolonëve serbë, do ta brente ndërgjegjja jetë e mot: ''Djem, jeni të ri e e keni gabim. Ulni ato armë se nuk po më tutni hiq. Veç populli mundet me më largu.'' Familja e Alidemëve të Pozheranit ka pësuar nga pushteti komunist i sapo instaluar në Kosovë, si rrallë ndonjë familje tjetër. Janë të njohur me emër dhe mbiemër të vrarët: Shaban Halit Alidema, Behxhet Alidema, Misin Alidema, Osman Alidema, Shefki Alidema, Ali Alidema, Tefik Osman Alidema, Adem Alidema, ndërsa vëllezërit Izet dhe Bejtullah Alidema, nipa të Shaban Halitit, ikën nga Kosova dhe nuk e panë më vendin e tyre. Izeti, që vdiq në Gjermani, kishte shërbyer deri ne pension në forcat amerikane, ndërsa Bejtullahu, i cili kishte kryer Gjimnazin e Madh, vdiq në Turqi. [[Skeda:Izet Alidema.JPG|thumb|300px|Izet Alidema, nip i Shaban Halitit, gjatë shërbimit në forcat amerikane, në Gjermani.]] Aty kah fundi i vitit, Shabani shkarkohet nga detyra e kryetarit të komunës. Komunizmi jugosllav kishte filluar kërdinë. Dhe nuk vonoi dita e tragjedisë. Më 7 janar 1945 në Pozheran arrin “Partizanska strazha”, e cila udhëhiqej nga Vukashin Kovaçeviç, prej Ramjanit, kolonistët Lluka Vlladushiç e Çedomir Andrijasheviç (Kosova sot, 10 mars 2008). Në fillim çarmatosin rojën partizane shqiptare, pastaj fillojnë burgosjen e pozheranasve. Në oborrin e xhamisë ishin rreth 300 shqiptarë të moshave të ndryshme. Torturat nisin menjëherë, shqelma e dru për shqiptarët. Po printe një Veliçko, që njihej në popull si Veliçko maxhupi. Dikur kishte qenë rrogëtar te Shaban Haliti, e tani ishte korrier i Simo Mileniçit, kryeshef i Rrethit të Ferizajt (Ilaz Metaj-Ali Lluni në librin e “Hysen Tërpeza – Histori e gjallë”, f.80, botuar më 1992, Prishtinë. Shaban Haliti nuk iu kishte përgjigjur thirrjes së pushtetit të ri, nuk ishte në mesin e të ngujuarve. Po qëndronte në shtëpi. Ishte edhe i sëmurë, edhe pleqëria e kish bërë të veten. Veliçko, që dinte shumëçka si për fjalët që ishin bërë në shtëpinë e Shabanit, si për mënyrën e punëve që kishte kryer si kryetar komune, pasi vëren mungesën e plakut, i shkon në shtëpi dhe aty ia nxjerrë shpirtin duke e munduar si mos më keq, në prani të gruas, Latifes. Vetëm katër veta do ta varrosnin të ndjerin Shaban, të afërm të tij: Hajriz Beqir Alidema, Halil Beqir Alidema, Ymer Alidema dhe Jakup Alidema. Ndërsa, pushteti i kohës, për gjashtë javë e ruajti varrin e tij, sigurisht se mos ndokush i familjes do t’i bënte ndonjë foto e do ta nxirrte në ndonjë revistë kohe për të dëshmuar brutalitetin serb. Bile, as nuk u hap konak për ngushëllime. Nuk lejoi pushteti komunist. Nga të tjerët që ishin të ngujuar në oborrin e xhamisë mbyten edhe tre, ndërsa 16 të tjerë mbyten në Gjilan. * * * Shaban Halit Alidema, shpallet armik i popullit dhe i konfiskohet e tërë pasuria. Arkivi Ndërkomunal në Gjilan ruan origjinalin me nr. 12 në emër të konfiskimit të pronës me numër të tapisë 70/48 të Shaban Halitit, ndërsa pas kërkesës së z. Halit Alidemës, përfaqësues i pasardhësve të Shabanit, Arkivi ka lëshuar një fotokopje më datë 29.05.2007, me nr. protokolli 167/2007, që është dëshmi për konfiskim të 17 hektarëve tokë të kësaj familjeje. Pasardhësit e Shabanit kanë kërkuar të drejtën e tyre në institucionet shtetërore për rikthimin e pasurisë së tyre, me bindje të plotë se kërkojnë vetëm të vërtetën e mohuar për dekada me radhë, po sipas dokumenteve. Duke përfunduar këtë shkrim për jetën dhe veprën e Shaban Halit Alidemës, mund të thuhet edhe nga këto pak dokumente dhe mbamendje, se historia e së shkuarës së afërt, ka arsye të hulumtohet edhe për këtë rast, e edhe për raste të tjera, sa e sa të zbehur nga kujtesa, të korrigjohet me argumente, të dalë në shesh e vërteta. Dhe, njerëzit e këtillë që i dhanë kombit, do duhej përjetësuar, me një emërtim rruge, shkolle a institucioni. Këtë e meriton Shaban Halit Alidema, e meritojnë edhe pasardhësit e Shabanit, të cilët nuk u stepën. E bënë jetën si i gjithë populli. Me vuajtje. Punuan e u shkolluan. Dhe janë të njohur Alidemët e Pozheranit për arritje dijeje e pasurie, për burrëri e trimëri, për mikpritje e atdhedashuri. I mbrujtur me tipare të tilla qe edhe nipi i Shaban Halit Alidemës, profesori i nderuar dhe ish i burgosuri politik, mr. Halil Alidema. [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Patriotë shqiptarë]] pzk58pm87nlj0heaf0fb5ifb7gqo14a 2995610 2995609 2026-06-10T07:49:16Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Shqiptarë të Kosovës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995610 wikitext text/x-wiki {{pp}}{{joref}}{{or}} [[Skeda:Shaban Haliti.jpg|thumb|right|250px|Shaban Halit Alidema, rreth viteve 1930]] '''Shaban Halit Alidema''' feudal shqiptar nga [[Kosova]], i përndjekur si ''armik i popullit'' nga regjimi i [[Doktrina e shenjtë serbe|Doktrinës së shenjtë serbe]]. Pas burgosjes dhe vrasjes së tij, ky regjim nxori aktvendimin për konfiskimin e gjithë pasurisë të patundshme që gjendejsipas ligjit nën emrin e tij. [[Skeda:Marrja e tokës së Shaban halitit.JPG|thumb|300px|Dokumenti i parë, konfiskimi i pasurisë së Halit Ali Demës nga Pozherani, prej pushtetit të Jugosllavisë Mbretërore, në emër të Kralit.]] [[Skeda:Dokumenti i dytë, konfiskimi i pasurisë së Shaban Halit Alidemës nga Pozherani prej pushtetit komunist.JPG|thumb|300px|Dokumenti i dytë, konfiskimi i pasurisë së Halit Alidemës nga Pozherani prej pushtetit komunist.]] Shaban Halili, si shumë feudal shqiptarë, shpresat për shpëtimin e familjeve dhe nderit të tyre i mbështeten në lëvizjen shqiptare të pavarësisë nga [[Perandoria Osmane]]. Pas pushtimi të trojeve shqiptare nga mbretëria serbe, Shabani u mbajte për katërdhjet vite e nën muaj në burgun famëkeq të [[Zeqari]]t. Gjatë qëndrimit në këtë burg ai bie në kontakt të drejtpërdrejtë me aktivistë e lëvizjes shqiptare. Aty takoi dhe qëndroi së bashku me [[Idriz Seferi]]n dhe bashkëvendësin e tij [[Islam Pira]]. Kështu, Shaban Halitin për pushteti e kralit serb ishte ''halë në sy'' dhe si pasojë e saj, ky pushtet nëpërmjet Gjykatës së Qarkut të Gjilanit, gjykatë e ashtu quajturi ''Sres Gnjilanje'', lëshon aktvendimin Nr. 11836/34 të datës : [[23 mars]] [[1932]], me të cilin i konfiskohet tërë pasuria e patundshme. Shaban Haliti ishte halë në sy te armikut, si një ndër udhëheqësit në Moravën Epërme që i mbronte interesat e shqiptarëve, citojmë një vështrim të Gjykatës së Qarkut-Gjilan me Nr. 70/48, ku thuhet se konfiskohen tokat pjellore Mulliri me dy gur, bagëtia dhe makina për përpunimin e grurit dhe gjëra tjera shtëpiake ku i lejohet vetëm në një pjesë e vogël për jetesë sepse atëherë shumë shqiptarë ishin lojarë ndaj pushtetit të atëhershëm ku Shaban Haliti shpallët armik i popullit nga kjo Gjykatë. Heq më keq nuk i shpëtoi as djali i axhës Bexhet Alidema ku i konfiskohet e njëjta pasuri dhe këtyre të njëjtin fat e përjetoi edhe djali i vëllait Mislin Alidema. Këtij gjenocidi nuk i shpëtuan as të afërmit e Shaban Halitit ku pushteti i atëhershëm në shenjë hakmarrje mbyti këta të afërmit e tij Osman Alidemën me djalin Tefikin me dy djem të vëllait Shefkiun dhe Ademin ku këta nuk u kthyen të gjallë nga Gjilani në masakrën e njohur dhe nuk dihet se ku i kanë varrosur, ndërsa vëllezërit e xhaxhait Bexhet Alidemes, Bejtes i ikur në Amerikë dhe së fundi vdes në Turqi ndërsa vëllai tjetër Izeti vdes në Gjermani. Pushteti i atëhershëm varrimin e ka lejuar vetëm me katër persona dhe jo nga familja e vetë e ngushtë por dikush nga lagjja Alidema e kanë vallosur për këtë dëshmohet edhe nga personi që ka qenë në varrim, varri i tij është ruajtur plotë gjashtë javë nga shërbimi i atij pushteti që ishte pushtet (komunistë). Sipas kësaj shtëpitë ishin në shënjestër të atij sistemi dhe bastisjet kanë qenë të rëndomta dhe të pa tolerueshme, ku sipas Merrushe Brxhet Alidema në moshë 85 vjeçare rruga që shpie kah bashkësia lokale e kem pas të ndaluar nga pushteti antipopullor i atëhershëm por si rrugë tjetër alternative e kem pas rrugën kah lagjja Zuka sepse nuk mundemi me shkue edhe në ara të tona. Pra, shihet se familja Haliti Alidema dhe njerëz të sakrificës për çështje kombëtare nga kjo familje lindi edhe patrioti i madh dhe atdhetari i shquar për çështje kombëtare Halil Alidema ku edhe ky i vuajti 11 vite burg në burgun famëkeq të Beogradit. Për biografin e Shaban Halitit mund të themi se autorët e librit Ilaz Metaj-Ali Lluni në librin e “Hysen Terpezës”, të botuar më [[1992]] në [[Prishtinë]], oda e Shaban Halitit ka qenë një ndër odat më me zë në Anamorav sepse në këtë odë ishin patriot të mëdhenj që kanë vizituar : Hasan Prishtina, Idriz Seferi, Hysen Tërpeza dhe shumë patriot të Lëvizjes kombëtare shqiptare ku me një studim pak më të thellë do të shihet se Shaban Haliti ka qenë figure kyçe në Anamoravë do të kyçemi në autorët e lartë përmendu Shaban Haliti ishte një ndër burrat më me zë të Pozherani dhe të Anamoravës rrëfen Rrustem Halabaku ku për here të parë u zhgjodhë Kryetar Komune në Pozheran në vitin [[1928]] dhe bëri aq sa mundi në këtë anë bëri pajtimin e gjaqeve sepse në atë kohë hakmarrja ishte në vlug të gjithë ata që e njohin dhe patën punë me të thonj se ishte trim i mençur dhe larg pamës dhe ishte udhëheqës i mire popullor para se të vdiste pa deklaruar Islam Pira edhe pse Shaban Halitin e pata kundër kandidat për Kryetar pos tij nuk mundi ta marrë këtë detyrë, në qershor të vitit 1941 gjermanët erdhën në Pozheran përmes terallit i ftuan meshkujt të moshës 16-80 vjeç, aty u mblodhën 200 veta thirrjen e bënte oficeri gjerman i cili valonte me njësi e vetë në Pozheran në rrugën e sipërme oficeri i kishin dal përpara kolona serbe dhe administratori i fshatit ku kishin shpifur gjithë shka për shqiptarët dhe i akuzoni shqiptarët se janë komunistë, ne nuk e kuptonin gjermanishten rrëfen Xha Rrusta mirëpo Shaban Haliti ku e pa se gjendja u acarua thirri një përkthyes që ishte Ahmet Bajrami dhe filloi ti thotë se ne nuk jemi komunistë por ne në tokat tona ndërsa zaptues dhe komunist janë serbët dhe me këtë mençuri Shaban Haliti e shpëtoi fshatin nga më e keqja për këtë gjësë mbarë Pozherani në rrethin fliste për trimërinë e Shaban Halitit, kështu kolonët Pozheranas ja mbajnë mend këtë sepse plani iu dështoi dhe i mbrojti interesat e shqiptarëve ku në vitin 1945-1946 në masakrën e Pozheranit mbytet me metoda më barbare ku edhe siç shifet më lartë shpallët armik i popullit ku edhe i konfiskohet pasuria e Shaban Halitit. Pra siç shifet pushteti komunist rreptësisht kishte ndaluar edhe të pamurit në ngushëllime siç u cek edhe më lartë varrimi i tij u bë me 4 persona : Imer Alidema, Jakup Alidema, Hajriz Alidema dhe Hali-Beqir Alidema sepse gjatë varrosjes kem pasur vështirësi të mëdha sepse nga xhami vëzhgohet varrimi i tij. Pra, duhet bërë një studim i jetës dhe veprës së Shaban Halitit dhe familjes Alidema dhe anëtarët e ngushtë dhe kështu do të ndriçohet një punë e pa lodhshme dhe jerz që sakrifikuan për atdhe së paku nga Institucionet e Republikës së Kosovës t’ju dilet në pah puna e tyre për atdhe dhe për bashkim kombëtar. == Për Shaban Halitin NGA QENDRA RAJONALE PËR TRASHËGIMI KULTURORE GJILAN == Autor:''Sherafedin KADRIU'' Në burg të kralit dhe i shpronësuar U vra si armik i popullit nga komunistët më 1945 Shaban Haliti (Alidema) nga Pozherani i Vitisë, që gjatë sundimit turk qe një nga mbështetësit e sigurt të Lëvizjes Kombëtare për Çlirim, e cila udhëhiqej nga Idriz Seferi, [[Hasan Prishtina]], Islam Piraj e të tjerë, gjatë sundimit të Jugosllavisë Mbretërore u burgos dhe iu konfiskua prona, ndërsa në fillim të “jetës” së Jugosllavisë Popullore, u vra nga komunistët, kurse familja e tij si armike e shpallur me ligj, shpronësohet edhe njëherë. Gjilan, mars 2010, - Anamorava, në veçanti Morava e Epërme, ku bën pjesë fshati Pozheran, i ka dhënë historisë trima të papërkulur ndaj pushtuesve të cilësdo kohë qofshin. Ndër emrat e lakuar, përmendet Islam Piraj, Hamdi Kurteshi, Shaban Haliti etj. Në të vërtetë, për trimërinë, fisnikërinë, atdhedashurinë, vuajtjet, persekutimet, burgosjet e vrasjet që i kryenin regjimet serbe, e sidomos regjimi komunist i Jugosllavisë Socialiste, ose heshtej nga historianët tanë, ose shkruhej në aspektin negativ nga historianët serbë. Por, edhe në këtë katrahurë jete e shkrimesh, populli përcillte nëpërmjet përvojash, mbamendjesh, edhe ruajtjesh me xhelozi të ndonjë dokumenti të rëndësishëm, sa për të dëshmuar në ndonjë kohë për të vërtetën ndryshe. Në fillim të viteve ’90 të shekullit XX, filluan të dalin shkrime që pasqyronin realitetin e hidhur të shqiptarëve nën sundimet e kohës. Ndërsa pas luftës së lavdishme të UÇK-së kundër ushtrisë serbe, policisë dhe organizimeve paramilitare, u krijuan kushte për të ndritur ngjarje e jetë veprimtarësh të të gjithë atyre që në ndonjë mënyrë qenë në shërbim të popullit, e kundër okupatorëve. Në mesin e burrave të kohës, dallohet Shaban Halit Alidema nga fshati Pozheran. Shabani, gjatë sundimit të Perandorisë Osmane, qe një nga feudalët e kohës, dhe njëkohësisht mbështetës i Lëvizjes Kombëtare për Çlirim. Oda e Shaban Halitit qe mikpritëse për të parët e Lëvizjes: Hasan Prishtinën, Idriz Seferin, Islam Pirajn e ndonjë tjetër. Në atë odë u thurën plane për çlirim, u dhanë sqarime për veprim, u morën vendime për angazhim. Qe nga odat më në zë të kohës. (Shih, Ilaz Metaj-Ali Lluni në librin e “[[Hysen Tërpeza]] – Histori e gjallë”, f.77-81, botuar më 1992, Prishtinë). Pas pushtimit të Kosovës nga forcat serbe, në vitin 1912, shqiptarët u gjetën në një sundim më të egër se i pari. Maltretimet nuk kishin të pushuar. Burrat më të mirë të vendit burgoseshin e vriteshin, ndërsa familjet e tyre shpronësoheshin. Vuajtjet rriteshin për çdo ditë. Shaban Haliti qe ndër të burgosurit e parë. Katër vjet e nëntë muaj i kaloi në burgun e Zajeçarit, ku qëndroi së bashku me Idriz Seferin dhe Islam Pirajn. Gjatë kësaj kohe, pushteti i Mbretërisë jugosllave deshi që familjarët e Shaban Halitit t’i internonte në drejtim të panjohur, por pason një ndërhyrje te një mjek i njohur për kohën në Vrajë, të cilin do ta paguanin me lira, për t’i diagnostikuar familjarët e tij me TBC, me qëllim që të mos ndodhte internimi. Dhe kështu ndodh. Familjarët e tij (50 anëtarë) qëndrojnë vetëm dhjetë ditë në Gjilan, pastaj kthehen në vendlindje. Parja e bardhë, për ditë të zezë. Hiq nuk më janë dhimtë lirat, biro, - thoshte axha Shaban pastaj, sa herë bisedonim për ato ditë të vështira për familjen tonë, - shton Sadullah Alidema. Organizimi shtetëror në Jugosllavinë Mbretërore filloi t’u lejojë shqiptarëve të kandidojnë për kryetar të ndonjë komune ku ata ishin shumicë. Kështu ndodhi edhe në [[Pozharan]]. Në vitin 1928, Shaban Haliti që për kundërkandidat pati Islam Pirajn, u zgjodh kryetar komune. Vetë Islam Piraj, para se të vdiste, më 1931, pasi kishte thirrur nga dy përfaqësuese të lagjeve të Pozheranit, iu kishte thënë: Ndonëse Shababin e pata kundërkandidat për kryetar, pas meje, Islam Pirës, nuk meriton kush ta marrë këtë detyrë, pos tij (Ilaz Metaj-Ali Lluni në librin e “Hysen Tërpeza – Histori e gjallë”, f.77, botuar më 1992, Prishtinë). Ndonjë dokument i kohës nuk ka mbetur për të dëshmuar më shumë për angazhimin e Shaban Halitit si kryetar komune, por ata që e patën njohur kanë folur për punët që kishte kryer me nder, për veprimtarinë atdhetare që zhvilloi gjatë asaj kohe. Bëri aq sa mundi në këtë anë për pajtimin e gjaqeve sepse në atë kohë hakmarrja ishte në vlug të së keqes, i kujton fjalët e pleqve të kohës Sadulla Alidema, i lindur më 1933, duke shtuar se axha Shaban kurrë s’ishte krenuar për këtë veprimtari. ''Ia kemi borxh popullit e vendit me kanë mirë mes veti. Se ndryshe nuk i qëndrojmë shkaut'', plotëson me një thënie të Shabanit që është përsëritur shpesh tek Alidemët. Gjithë ata që e njohën dhe patën punë me të thonë se ishte trim i mençur dhe largpamës. Nuk e kanë harruar qëndrimin e tij të prerë për të mos dhënë as edhe një shqiptar, kur po ia kërkonte krali serb, për një oficer të vrarë nga shqiptarët. Në të vërtetë, vrasja kishte ndodhë në komunën e Verbanit, prandaj Shabani nuk ishte pajtuar as për tri koka shqiptarësh t’i jepte nga komuna e tij e tri koka tjera shqiptarësh, kryetari i komunës së Verbanit, siç edhe kishte kërkuar ky i fundit. Nuk jepej koka e të pafajshmit nga Shabani. Jo për sa kohë vendoste ai. I tillë ishte Shaban Halit Alidema. Axha Shaban e ka dashur shkollën shumë. Për ta shkolluar Bejtullahun, të cilin e kishte nip, kishte vendosur që për shkollimin e tij të punonte veçmas një gur mulliri, - thotë Ismajl Alidema i lindur më 1937. Ndërsa, Qahil Zuka, po nga Pozherani, 75 vjeçar, konstaton: Burrë si Shaban Halitin nuk e gjen në këto anë. Baba më thoshte se pa të, Pozherani do të kish hequr shumë më shumë. I drejtë e i mençur. Unë e kam mbërri pak. Megjithatë, pushteti i kralit duke përcjellë angazhimin e Shabanit për mbarëvajtje të jetës së shqiptarëve, të bashkëkombësve të tij, po thurte plane për ta etiketuar. Dhe kur pushteti serb nuk ia arriti kësaj mënyre veprimi, përdori Gjykatën e të ashtuquajturit Qarku i Gjilanit, për të shpronësuar Shaban Halitin nga pasuria e tij, në mënyrë që si i varfër të mos kishte ndikim në popull. Po për këtë, më 23 mars 1932, me një aktvendim të asaj gjykate me nr. 11836/34, i konfiskohet tërë pasuria e patundshme. * * * Pastaj, vjen Lufta e Dytë Botërore. Shqiptarët silleshin ndryshe me ushtritë e huaja. Kishin përfituar nga ardhja e tyre. Ishin hapur shkolla në gjuhën shqipe. Flamuri kombëtar valonte lirshëm. Institucionet e kohës përfaqësoheshin nga ta, sepse ishin shumicë. E ndjenin lirinë, për aq sa nuk e kishin përjetuar nën okupatorin serb. Por, fillimi qe i vështirë. Aty kah fundi i majit i vitit 1941, një forcë gjermane po vinte nga Ferizaj. Ndërsa, për t’i pritur kishin dalë rreth 200 kolonë serbë të Tankosiçit. të cilët, nëpërmjet njërit që quhej Mihaillo dhe ish administratorit të Komunës, emri i të cilit nuk mbahet mend nga bashkëbiseduesit, do t’i thonë kolonelit gjerman se shqiptarët e fshatit Pozheran, nëpër të cilin do të kalonin, ishin komunistë, se me ta Gjermania do të kishte probleme dhe ndoshta do të vriteshin në të hyrë të fshatit. Koloneli, nuk kishte pritur as edhe një minutë, as kishte kërkuar sqarime të mëtejshme. Urdhri i tij qe i prerë: Të mblidhen të gjithë meshkujt e fshatit nga 16 deri në 80 vjeç. Urdhri ishte zbatuar. Pozheranasit qenë grumbulluar në oborrin e komunës. E kishin ndjerë rrezikun. Po se nga vinte nuk e merrnin me mend. Plaku, Shaban Haliti po merrej me komandantin gjerman, i fliste herë shqip e herë serbisht, e më shumë me gjeste. E dinte se komandanti nuk e kuptonte, po duhej t’i vononte derisa të mbërrinte Ahmet Bajrami nga Radivojci, i cili dinte gjermanishten se për tri vjet radhazi kishte punuar në Austri, të cilin kishte shkuar ta thërriste Rrahman Rama. Sa mbërrin Ahmeti, përshëndet kolonelin me “Hajl Hitler”, pastaj kishte marrë vesh për shpifjen e serbëve kolonë, dhe ua kishte shpjeguar të pranishmëve. Plaku Shaban Haliti, kishte qeshur hidhur, dhe kishte shtuar, duke iu drejtuar kolonelit: ''Mos u besoni serbëve zotni kolonel, se e kanë për zakon me rrejt, komunistë janë ata, se s’e kemi as farë as fis rusin e Moskovit për me kanë me ta. Janë zaptues të kësaj toke, o zotëni, e dinë me ba politiken e dreqit .Na jemi në tokën tonë. Veç çka kemi heq, runa Zot. Keni me pa se krejt të këqijat kanë me ju ardhë prej tyne''. Ahmeti kishte përkthyer fjalë për fjalë, e koloneli e kish besuar Shabanin. E kish besuar për qëndrimin, për shikimin e syve, për të vërtetën që po nxirrte pa asnjë mëdyshje. Gjermanët kishin vazhduar rrugën për Gjilan, e populli i Pozheranit e kishte falënderuar burrin e qëndresës e të guximit, Shaban Halit Alidemën, se edhe njëherë i nxori nga rreziku. Vjeshtë e vitit 1944. Paria e vendit dhe i gjithë populli përkrahin Shaban Halitin edhe kësaj here të jetë kryetar komune. Ani pse ishte në moshë të shtyrë. Por, komunistët kolonë serbë nuk po pajtoheshin assesi. Boshko Vllahoviqi dhe Simë Milinçiqi të OZNA-së hyjnë në zyrën e Shabanit dhe provojnë ta detyrojnë të largohet nga ajo. Ishin me armë në dorë. E kishin fituar pushtetin. Mund të bënin ç’të donin. E dinte plaku këtë. Po, të mos qëndronte, e të mos e thoshte fjalën para kolonëve serbë, do ta brente ndërgjegjja jetë e mot: ''Djem, jeni të ri e e keni gabim. Ulni ato armë se nuk po më tutni hiq. Veç populli mundet me më largu.'' Familja e Alidemëve të Pozheranit ka pësuar nga pushteti komunist i sapo instaluar në Kosovë, si rrallë ndonjë familje tjetër. Janë të njohur me emër dhe mbiemër të vrarët: Shaban Halit Alidema, Behxhet Alidema, Misin Alidema, Osman Alidema, Shefki Alidema, Ali Alidema, Tefik Osman Alidema, Adem Alidema, ndërsa vëllezërit Izet dhe Bejtullah Alidema, nipa të Shaban Halitit, ikën nga Kosova dhe nuk e panë më vendin e tyre. Izeti, që vdiq në Gjermani, kishte shërbyer deri ne pension në forcat amerikane, ndërsa Bejtullahu, i cili kishte kryer Gjimnazin e Madh, vdiq në Turqi. [[Skeda:Izet Alidema.JPG|thumb|300px|Izet Alidema, nip i Shaban Halitit, gjatë shërbimit në forcat amerikane, në Gjermani.]] Aty kah fundi i vitit, Shabani shkarkohet nga detyra e kryetarit të komunës. Komunizmi jugosllav kishte filluar kërdinë. Dhe nuk vonoi dita e tragjedisë. Më 7 janar 1945 në Pozheran arrin “Partizanska strazha”, e cila udhëhiqej nga Vukashin Kovaçeviç, prej Ramjanit, kolonistët Lluka Vlladushiç e Çedomir Andrijasheviç (Kosova sot, 10 mars 2008). Në fillim çarmatosin rojën partizane shqiptare, pastaj fillojnë burgosjen e pozheranasve. Në oborrin e xhamisë ishin rreth 300 shqiptarë të moshave të ndryshme. Torturat nisin menjëherë, shqelma e dru për shqiptarët. Po printe një Veliçko, që njihej në popull si Veliçko maxhupi. Dikur kishte qenë rrogëtar te Shaban Haliti, e tani ishte korrier i Simo Mileniçit, kryeshef i Rrethit të Ferizajt (Ilaz Metaj-Ali Lluni në librin e “Hysen Tërpeza – Histori e gjallë”, f.80, botuar më 1992, Prishtinë. Shaban Haliti nuk iu kishte përgjigjur thirrjes së pushtetit të ri, nuk ishte në mesin e të ngujuarve. Po qëndronte në shtëpi. Ishte edhe i sëmurë, edhe pleqëria e kish bërë të veten. Veliçko, që dinte shumëçka si për fjalët që ishin bërë në shtëpinë e Shabanit, si për mënyrën e punëve që kishte kryer si kryetar komune, pasi vëren mungesën e plakut, i shkon në shtëpi dhe aty ia nxjerrë shpirtin duke e munduar si mos më keq, në prani të gruas, Latifes. Vetëm katër veta do ta varrosnin të ndjerin Shaban, të afërm të tij: Hajriz Beqir Alidema, Halil Beqir Alidema, Ymer Alidema dhe Jakup Alidema. Ndërsa, pushteti i kohës, për gjashtë javë e ruajti varrin e tij, sigurisht se mos ndokush i familjes do t’i bënte ndonjë foto e do ta nxirrte në ndonjë revistë kohe për të dëshmuar brutalitetin serb. Bile, as nuk u hap konak për ngushëllime. Nuk lejoi pushteti komunist. Nga të tjerët që ishin të ngujuar në oborrin e xhamisë mbyten edhe tre, ndërsa 16 të tjerë mbyten në Gjilan. * * * Shaban Halit Alidema, shpallet armik i popullit dhe i konfiskohet e tërë pasuria. Arkivi Ndërkomunal në Gjilan ruan origjinalin me nr. 12 në emër të konfiskimit të pronës me numër të tapisë 70/48 të Shaban Halitit, ndërsa pas kërkesës së z. Halit Alidemës, përfaqësues i pasardhësve të Shabanit, Arkivi ka lëshuar një fotokopje më datë 29.05.2007, me nr. protokolli 167/2007, që është dëshmi për konfiskim të 17 hektarëve tokë të kësaj familjeje. Pasardhësit e Shabanit kanë kërkuar të drejtën e tyre në institucionet shtetërore për rikthimin e pasurisë së tyre, me bindje të plotë se kërkojnë vetëm të vërtetën e mohuar për dekada me radhë, po sipas dokumenteve. Duke përfunduar këtë shkrim për jetën dhe veprën e Shaban Halit Alidemës, mund të thuhet edhe nga këto pak dokumente dhe mbamendje, se historia e së shkuarës së afërt, ka arsye të hulumtohet edhe për këtë rast, e edhe për raste të tjera, sa e sa të zbehur nga kujtesa, të korrigjohet me argumente, të dalë në shesh e vërteta. Dhe, njerëzit e këtillë që i dhanë kombit, do duhej përjetësuar, me një emërtim rruge, shkolle a institucioni. Këtë e meriton Shaban Halit Alidema, e meritojnë edhe pasardhësit e Shabanit, të cilët nuk u stepën. E bënë jetën si i gjithë populli. Me vuajtje. Punuan e u shkolluan. Dhe janë të njohur Alidemët e Pozheranit për arritje dijeje e pasurie, për burrëri e trimëri, për mikpritje e atdhedashuri. I mbrujtur me tipare të tilla qe edhe nipi i Shaban Halit Alidemës, profesori i nderuar dhe ish i burgosuri politik, mr. Halil Alidema. [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Patriotë shqiptarë]] [[Kategoria:Shqiptarë të Kosovës]] lrhjqebnoeto3woa3l7u50k0po5il8w 0 82533 2995587 2986464 2026-06-10T05:14:15Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995587 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Avviso permanente/styles.css" /> {{Bio|Nome=Alberto Gastone|Cognome=Pincherle Moravia|Pseudonimo=Alberto Moravia|ForzaOrdinamento=Moravia, Alberto|Sesso=M|LuogoNascita=Roma|GiornoMeseNascita=28 novembre|AnnoNascita=1907|NoteNascita=<ref>L'atto di nascita è disponibile sul [https://antenati.cultura.gov.it/ark:/12657/an_ua19803061/wW6xkGW Portale Antenati]. Da notare che, a margine, sull’atto è presente la nota di cancelleria che segna l’atto di matrimonio con Elsa Morante, avvenuto a Roma il 14 aprile 1941.</ref>|LuogoMorte=Roma|GiornoMeseMorte=26 settembre|AnnoMorte=1990|Epoca=1900|Attività=scrittore|Attività2=giornalista|Attività3=sceneggiatore|AttivitàAltre=, [[saggista]], [[drammaturgo]], [[poeta]], [[Reportage di viaggio|reporter di viaggio]], [[critico cinematografico]] e [[politico]]|Nazionalità=italiano|Didascalia2={{Premio|Premio Strega||1952}}<br/>{{Premio|[[Premio Viareggio]]||1960}}}}<templatestyles src="Citazione/styles.css" />Sidomos kur isha fëmijë, mërzitja merrte forma krejtësisht të errëta për veten time dhe për të tjerët, të cilat unë isha i paaftë t'i shpjegoja dhe të cilat të tjerët, në rastin e sime ëmme, ia vishnin shqetësimeve shëndetësore ose shkaqeve të tjera të ngjashme.{{Bio|Nome=Alberto Gastone|Cognome=Pincherle Moravia|Pseudonimo=Alberto Moravia|ForzaOrdinamento=Moravia, Alberto|Sesso=M|LuogoNascita=Roma|GiornoMeseNascita=28 novembre|AnnoNascita=1907|NoteNascita=<ref>L'atto di nascita è disponibile sul [https://antenati.cultura.gov.it/ark:/12657/an_ua19803061/wW6xkGW Portale Antenati]. Da notare che, a margine, sull’atto è presente la nota di cancelleria che segna l’atto di matrimonio con Elsa Morante, avvenuto a Roma il 14 aprile 1941.</ref>|LuogoMorte=Roma|GiornoMeseMorte=26 settembre|AnnoMorte=1990|Epoca=1900|Attività=scrittore|Attività2=giornalista|Attività3=sceneggiatore|AttivitàAltre=, [[saggista]], [[drammaturgo]], [[poeta]], [[Reportage di viaggio|reporter di viaggio]], [[critico cinematografico]] e [[politico]]|Nazionalità=italiano|Didascalia2={{Premio|Premio Strega||1952}}<br/>{{Premio|[[Premio Viareggio]]||1960}}}}I konsideruar si një nga [[Romani|romancierët]] më të rëndësishëm italianë të [[Shekulli XX|shekullit të 20-të]],ai shqyrtoi në veprat e tij temat e seksualitetit,[[Tjetërsimi shoqëror|alienimit]] shoqëror dhe [[Ekzistencializmi|ekzistencializmit]]. Ai u bë i njohur në vitin 1929 me romanin ''Gli indiferenti (Njerëzit Indiferentë)''dhe botoi mbi tridhjetë romane gjatë karrierës së tij të gjatë.Temat qendrore të veprës së Moravias janë thatësira morale,hipokrizia e jetës bashkëkohore dhe pamundësia themelore e njerëzimit për të arritur lumturinë.Shkrimi i tij është i njohur për stilin e tij të thjeshtë dhe të ashpër,i karakterizuar nga përdorimi i fjalorit të zakonshëm të ngulitur në një [[Sintaksa|sintaksë]] elegante dhe të përpunuar. == Biografia == === Jeta e hershme === Alberto Pincherle(Moravia ishte mbiemri i gjyshes së tij nga babai) lindi në [[Roma|Romë]],në lagjen Pinciano, në rrugën Giovanni Sgambati, më 28 nëntor 1907 në një familje të pasur borgjeze. Babai i tij,[[Carlo Pincherle]], ishte një [[Arkitekti|arkitekt]] dhe piktor [[Venediku|venecian]] me origjinë [[Judejtë|hebraike]], ndërsa nëna e tij,Teresa Iginia De Marsanich,<ref name="SIUSA">{{Cite web |title=Moravia Pincherle Alberto |url=https://siusa.archivi.beniculturali.it/cgi-bin/pagina.pl?RicLin=en&TipoPag=prodpersona&RicDimF=2&Chiave=60917&RicVM=indice&RicSez=prodpersone&RicTipoScheda=pp}}</ref><ref name="AM_ONLUS"/> e njohur si ''Gina'',ishte një [[Ankona|vendase e Ankonës]] me [[Kisha Katolike Romake|fe katolike]] dhe me origjinë pjesërisht [[Istria|nga Istria]]. Lidhjet familjare janë interesante dhe përshkruajnë mirë klimën kulturore në të cilën u formua Moravia e re: * Vëllai i babait të tij,Gabriele Pincherle (1851-1928), ishte një jurist i njohur,bashkëpunëtor i Giuseppe Zanardelli-t dhe senator i Mbretërisë që nga viti 1913. * Motra e babait të tij,Amelia Pincherle (1870-1954), ishte nëna e Carlo Rosselli-t dhe Nello Rosselli-t, si dhe mbesa e Ernesto Nathan-it, kryebashkiak i Romës midis viteve 1907 dhe 1913.Nga ana tjetër, vajza e Carlos ishte poetja Amelia Rosselli. * Një kushëri i babait të tij ishte [[Admirali]] Augusto Capon (1872–1943), i cili u shqua si oficer në Luftën Italo-Turke dhe në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], vajza e të cilit, Laura (1907–1977), ishte gruaja e fizikantit [[Enrico Fermi]]. * Vëllai i nënës së saj, Augusto De Marsanich, ishte nënsekretar shteti gjatë [[Fashizmi|fashizmit]] dhe, pas luftës, deputet, senator dhe sekretar i Lëvizjes Sociale Italiane. Alberto ishte i dyti nga katër fëmijët, i lindur pas motrës së tij Adrianës (1905–1996), piktore, dhe para motrës tjetër, Elena (1909–2006), bashkëshortja e ambasadorit Carlo Cimino, dhe më i vogli, Gastone (1914–1941), i cili u vra në aksion në Tobruk, në Libi, gjatë fushatës së Afrikës së Veriut. Ai kaloi një fëmijëri 'të zakonshme, megjithatë serioze dhe të vetmuar' me familjen e tij në vilën e vogël në 6 Via Gaetano Donizetti, të projektuar nga babai i tij. Alberto Moravia ishte ateist[1]. Moravia nuk mundi të përfundonte studimet e rregullta sepse në vitin 1916,në moshën nëntë vjeç,u godit nga një formë serioze e tuberkulozit të kockave që e detyroi të qëndronte në shtrat për pesë vjet,tre prej të cilave i kaloi në shtëpi dhe dy në sanatoriumin [[Codivilla]] në Cortina d'Ampezzo.<ref name="SIUSA"/><ref name="AM_ONLUS"/> Ashtu si vëllezërit e tij, ai ndoqi shkollën e mesme Tasso për një vit,"mezi"duke marrë diplomën e shkollës së mesme,e cila do të ishte kualifikimi i tij i vetëm.I talentuar me një [[Inteligjenca|inteligjencë]] të gjallë, Alberto,i paaftë të jetonte [[Jeta|jetën]] e djemve të moshës së tij kishte shumë kohë për lexim, të cilit ia kushtoi veten me përkushtim të zjarrtë dhe pasion të thellë,duke formuar kështu një bazë të fortë [[Letërsia|letrare]] që përfshinte tendencat më të rëndësishme në [[Kultura|kulturën]] [[Evropa|evropiane]].Ndër autorët e tij të preferuar ishin [[Fjodor Dostojevski|Dostojevski]] [[Marcel Proust|Proust]] dhe shumë të tjerë.Ai mësoi lehtësisht [[Gjuha frënge|frëngjisht]] dhe [[Gjuha gjermane|gjermanisht]] dhe filloi të shkruante vargje në frëngjisht dhe [[Gjuha italiane|italisht]]. Në vitin 1925,pasi la sanatoriumin dhe shkoi në Bressanone për t'u shëruar,ai filloi të shkruante ''Gli indiferenti''.Gjatë asaj periudhe ai u takua me [[Corrado Alvaro]] dhe Massimo Bontempelli dhe në vitin 1927 ai filloi të bashkëpunonte me [[Revista|revistën]] ''Novecento,''ku botoi [[Tregimi i shkurtër|tregimet e tij të para,]]<nowiki/>duke përfshirë La ''Cortigiana stanca'', e cila u botua në [[Gjuha frënge|frëngjisht]]( ''Lassitude de courtisane'' ) në 1927,''Il'' ''delitto al circolo dellozio'' në vitin 1929. === Aktiviteti letrar gjatë regjimit fashist === Në [[1929|vitin 1929]], pas shumë vështirësish, ai arriti të botonte me shpenzimet e veta (5000 lireta të kohës) në shtëpinë botuese milaneze Alpes,<ref name="AM_ONLUS"/> të drejtuar nga vëllai i Duçes Arnaldo Mussolini,[[romani]] i tij i parë, ''Gli indiferenti'',i cili menjëherë mori vlerësime të mira nga kritika dhe u konsiderua si një nga eksperimentet më interesante në [[Narracioni|prozën]] italiane të asaj kohe.Romanit italian,në krizë dhe në kërkim të zgjidhjeve të reja,iu ofrua një strukturë e fortë romanesh tradicionale. Struktura teatrale 'bllok' e romanit ishte shumë në përputhje me shijen letrare franceze të kohës; Moravia në fakt synonte [[Tragjedia|tragjedinë]], por në realitet ishte e pamundur të transportoheshin ngjarjet mediokre dhe të vogla të personazheve në histori në zhanrin më sublim dhe më të lartë tradicional.Dekadenca dhe rënia e borgjezisë italiane,gjatë regjimit fashist,përfaqësohen pa një parakusht të qëllimshëm kritike (siç do të thoshte Moravia vite më vonë),por me sa duket kjo ishte e përshtatshme për shpirtin e tij;Në fakt,megjithatë, përballemi me romanin e parë ekzistencialist italian,i cili merr pjesë në klimën e sapolindur [[Ekzistencializmi|ekzistencialiste]] evropiane në një histori konkrete të rrënjosur në një kontekst historik real dhe aktual. Romani tregon historinë e një familjeje,anëtarët e së cilës,të lidhur nga një histori korrupsioni dhe frikacakërie,janë në thelb humbës,të mposhtur nga apatia e tyre,nga një mungesë totale krenarie dhe dinjiteti moral.Romani i dytë,''Ambicie të Gabuara'', një përzierje e historisë policore dhe romanit introspektiv në stilin e [[Fjodor Dostojevski|Dostojevskit]],pati më pak sukses. Nga viti 1930 ai filloi të bashkëpunonte me ''La Stampa'', të drejtuar atëherë nga [[Curzio Malaparte]] dhe në vitin 1933 themeloi,së bashku me Mario Pannunzio, [[Revista|revistën]] "Caratteri",e cila pa dritën e ditës vetëm për katër numra.Më pas ai bashkëpunoi me revistën ''Oggi'' (në faqet e së cilës u botua ''Cosma ei briganti'' në vitin 1940).Gjithashtu në vitin 1933 ai filloi të bashkëpunonte me " Gazzetta del Popolo ",të drejtuar nga Ermanno Amicucci,një nga nënshkruesit e ardhshëm të ''Manifestit për Mbrojtjen e Racës,''por regjimi fashist kundërshtoi punën e tij duke ndaluar recensionet e ''Le ambizioni sbagliate'',duke sekuestruar ''La mascherata'' dhe duke ndaluar botimin e ''Agostino''. Në vitin 1935 ai shkoi në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] ku,i ftuar nga Giuseppe Prezzolini,atëherë drejtor i Shtëpisë Italiane në [[Universiteti i Kolumbias|Universitetin e Kolumbias]] në [[Nju Jork Siti|Nju Jork]],mbajti disa konferenca mbi romanin italian.Në vitin 1937,falë financimit nga Ministria e Propagandës,ai u nis për në Kinë për të shkruar artikuj për ''Gazzetta del Popolo'' .<ref name="AM_ONLUS"/> Në qershor 1937,Nello dhe Carlo Rosselli, kushërinjtë e tij nga ana e babait,u vranë në Francë.<ref name="AM_ONLUS" /> Kur u kthye në Itali, ai shkroi një libër me tregime të gjata të titulluar ''L'inmbroglio'',i cili u botua nga shtëpia bompiani në vitin 1937.Gjatë viteve [[Fashizmi|fashiste]], ai shkroi tregime [[Alegoria|alegorike]] dhe [[Surrealizmi|sureale]],duke përfshirë ''I sogni del pigro,'' botuar në vitin 1940,dhe romanin ''La mascherata'' në vitin 1941. === Martesa me Elsa Morante === [[File:Moravia.jpg|parapamje|Alberto Moravia në vitet [[Vitet 1950|1950]]]] Në vitin 1941 ai u martua në kishë me shkrimtaren [[Elsa Morante|Elsa Morante,]]<nowiki/>të cilën e kishte takuar në vitin 1936 (dhe me të cilën kishte kaluar periudha të gjata në Anacapri<ref name="AM_ONLUS">{{Cite web |title=Alberto Moravia |url=https://www.fondoalbertomoravia.it/alberto-moravia/biobibliografia/}}</ref> ). Riti fetar u krye nga Ati Jezuit Pietro Tacchi Venturi<ref>{{Cite web |title=Elsa Morante |url=http://www.treccani.it/enciclopedia/elsa-morante_(Dizionario-Biografico)}}</ref> . Moravia jetoi me Moranten për një periudhë të gjatë në Capri,ku ai shkroi romanin ''Agostino''. Ata u ndanë më pas në vitin 1962.Nga viti 1962 deri në vitin 1983, Moravia pati një jetë të fortë dashurie dhe pune me shkrimtaren [[Dacia Maraini]]. === ''Ciociara'' dhe periudha e pasluftës === Pas ngjarjeve të 8 shtatorit 1943, ai u strehua me gruan e tij në [[Sant'Agata (Fondi)|Sant'Agata]] (në zonën e Fondi-t,në veri të fshatit [[San Magno (Fondi)|San Magno]] ),një fshat malor me barinj nga Vallecorsa ( Lugina Latina ),me familjen Marrocco-Mirabella.Kjo përvojë dhe marrëdhënia e tij me këtë familje i dhanë jetë romanit ''La ciociara''.Romani u shkrua në dy periudha të ndryshme:ai shkroi faqet e para në vitin 1944,ndërsa zhvilloi pjesën kryesore të veprës trembëdhjetë vjet më vonë,në një kohë krize në rrëfimin e tij. ''La ciociara'' doli të ishte një vepër fisnike dhe e dhembshur;nëpërmjet pjekurisë së personazhit të ''Cesirës'',shkrimtari synonte të përshkruante të gjithë realitetin italian të hutuar dhe të dëshpëruar të asaj periudhe të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Me shpalljen e [[Rezistenca italiane|Çlirimit]],shkrimtari u kthye në Romë dhe rifilloi aktivitetin e tij letrar dhe [[Gazetari|publicistik]],duke bashkëpunuar me [[Corrado Alvaro|Corrado Alvaron]] në ''Il Popolo di Roma'',<ref name="AM_ONLUS"/>në ''Il Mondo'',{{'}} ''Europeo'' dhe mbi të gjitha në ''Corriere della Sera'' ku do të ishte i pranishëm deri në [[Vdekja|vdekjen]] e tij me ''reportazhet'',reflektimet kritike dhe tregimet e tij.Vitet pas periudhës së pasluftës panë një rritje të suksesit letrar dhe kinematografik të shkrimtarit, pasi ai botoi <nowiki><i id="mwAQA">La romana</i></nowiki> (1947),tregimet ''La disobbidienza'' (1948),''L'amore coniugale e altri racconti'' (1949) dhe romanin ''Il conformista'' (1951). Me publikimin e ''La romana,''romani u përcaktua si një nga më të mirat e letërsisë artistike të kohëve të fundit. Ai përshkruan në mënyrë të përsosur një mjedis të korruptuar dhe të zbrazët,të frekuentuar nga protagonistë që jetojnë një ekzistencë të zhveshur nga arsye të vërteta dhe integrale morale.Në qendër të historisë është figura e ''Adrianës'',një grua me sjellje të keqe,por më pak fajtore dhe e ndyrë se ata përreth saj. === Vitet 1950: Çmimi Strega dhe krijimi i filmave === Në vitin 1952 ai u vlerësua me çmimin Strega për ''veprën"I racconti 1927-1951''<ref>{{Cite web |title=1952, Alberto Moravia |url=https://premiostrega.it/PS/1952-alberto-moravia/ |access-date=1 qershor 2026 |archive-date=14 prill 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414153957/https://premiostrega.it/PS/1952-alberto-moravia/ |url-status=dead }}</ref>dhe filluan përkthimet e romaneve të tij jashtë vendit dhe filmat e bazuar në tregimet dhe romanet e tij.Subjekti i ''"La provinciale"'' u shkrua në vitin 1953,me regji nga [[Mario Soldati]],''"La romana"'' në vitin 1954,me regji nga Luigi Zampa,dhe në vitin 1955 ai bashkëpunoi në skenarin e''"Racconti romani"''nga Gianni Franciolini. Në vitet 1949 dhe 1950 ai redaktoi një rubrikë javore radiofonike me lajme nga bota e kinemasë (të titulluar "Kinema") në Red Network. Në vitin 1953 ai themeloi revistën ''Nuovi Argomenti'' me Alberto Carocci-n,redaktor dhe bashkëpunëtor i së cilës u bë miku i tij [[Pier Paolo Pasolini]]. Në vitin 1954,pas botimit të veprës ''Racconti romani'', ai u vlerësua me Çmimin Marzotto, duke konfirmuar famën ndërkombëtare që kishte fituar. Ndërkohë, ai shkroi romanin ''Il disprezzo'' dhe [[Eseja|esenë]] ''L'uomo come fine'' në revistën ''Nuovi Argomenti''.Ai shkroi gjithashtu disa parathënie të rëndësishme,si ajo e ''Cento sonetti'' nga Belli,e ''Paolo il caldo'' nga Brancati dhe e ''Passeggiate romane'' nga [[Stendhal]]. Në vitin 1955 ai filloi të bashkëpunonte me ''L'Espresso'', duke shkruar një rubrikë të saktë kritike [[Kinemaja|filmi]] recensionet e së cilës u botuan në vitin 1975 në një vëllim të titulluar ''Al cinema''. === Vitet 1960: ''Mërzia'', teatri, lëvizja e vitit 1968 === Në vitin 1960, me romanin ''La noia,'' ai u vlerësua me çmimin Viareggio<ref>{{Cite web |title=Premio letterario Viareggio-Rèpaci |url=http://www.premioletterarioviareggiorepaci.it/premi/vincitori/1-Premio%20Letterario%20Viareggio-R%C3%A8paci |language=sq |access-date=1 qershor 2026 |archive-date=27 janar 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190127124805/http://www.premioletterarioviareggiorepaci.it/premi/vincitori/1-Premio%20Letterario%20Viareggio-R%C3%A8paci |url-status=dead }}</ref>dhe po atë vit Vittorio De Sica realizoi filmin ''La ciociara'', bazuar në librin me të njëjtin emër. Pasi u nda nga [[Elsa Morante]], në vitin 1962 ai shkoi të jetonte me shkrimtaren [[Dacia Maraini]],rreth tridhjetë vjet më e re se ai, të cilën e kishte takuar në vitin 1959.<ref name="AM_ONLUS"/> Në vitin 1962 u realizua gjithashtu filmi ''Agostino'' me regji të Mauro Bolognini dhe në vitin 1963''“Përçmim”'' nga regjisori [[Jean-Luc Godard]],''“Mërzisë”'' me regji të [[Damiano Damiani|Damiano Damiani,]]<nowiki/>i cili u pasua në vitin 1964 ''nga “Indiferentët”'' nga Francesco Maselli. Ndërkohë,Moravia u përfshi gjithnjë e më shumë në [[Teatri|teatër]] dhe,duke filluar nga viti 1966,themeloi një kompani teatrale të quajtur "Porcospino" me Dacia Maraini dhe Enzo Siciliano.Ajo interpretoi ''"L'intervista"'' të Moravias,"''[[La famiglia normale|La famiglia normale"]]'' të Maraini-t" ''Tazza"'' të Enzo Siciliano-s dhe disa vepra nga Carlo Emilio Gadda,Goffredo Parise dhe autorë të tjerë. Për shkak të mungesës së fondeve,kompania u detyrua të mbyllej. Në vitin 1967 ai shkoi në [[Kina|Kinë]],[[Japonia|Japoni]] dhe Kore, së bashku me partnerin e tij Maraini,si korrespondent i Corriere della Sera,dhe artikujt e tij u mblodhën në vitin 1968 në një vëllim të titulluar ''Revolucioni Kulturor në Kinë'' . Në të njëjtin vit, kur shpërthyen protestat, ai ishte një nga të paktët intelektualë që u përpoqën t'u drejtoheshin "rebelëve" të rinj; pikërisht për këtë arsye, ai u përpoq të mbante një konferencë në Universitetin Sapienza në Romë, por u refuzua ashpër nga studentët ("''[[Mao Ce Duni|Mao]] po, Moravia jo!'' "). === Vitet 1970: udhëtime, korrespondencë dhe histori === Në vitin 1971,u botuan romani ''Io e lui'' dhe eseja ''Poesia e romanzo''. Së bashku me Dacia Maraini dhe shoqërues të ndryshëm udhëtimi,përfshirë [[Pier Paolo Pasolini]] dhe Maria Callas,Moravia vizitoi shumë vende afrikane çdo vit për 18 vjet rresht<ref>{{Cite web |title=Simone Casini, ''Moravia in Africa'', “Medea”, II, 1, 2016 |url=http://ojs.unica.it/index.php/medea/article/view/2409 |language=de}}</ref>.Këto udhëtime frymëzuan veprën ''A quale tribù appartieni?,''e cila u botua në vitin 1972. Në vitin 1973 ai mblodhi në një libër disa nga tregimet që ishin botuar më parë në ''Corriere della Sera'',një botim që u pasua në vitin 1976 nga një përmbledhje tjetër.Ndërkohë,romani mbi të cilin kishte punuar për shumë vite, ''Jeta e Brendshme'',u botua në vitin 1978. Në vitet në vijim,Moravia vazhdoi të shkruante dhe të botonte tregime dhe ese dhe të bashkëpunonte aktivisht me ''Corriere della Sera''. Në selinë e gazetës " Pravda "në [[Moska|Moskë]],ai ndante një dhomë me shkrimtarin [[Nikolaj Sanvelian]],i cili,drejt mesit të [[Vitet 1980|viteve tetëdhjetë]],me fillimin e glasnostit dhe [[Perestrojka|perestrojkës]] së Gorbaçovit,së bashku me Giancarlo Pallavicini, konsulent për [[Perestrojka|perestrojkën]] për qeveritë sovjetike dhe ruse,dhe Mario Rigoni Stern,i cili kishte marrë pjesë në fushatën ruse,e përfshiu atë në krijimin e {{'}} Ndërkombëtare të Intelektualëve dhe Njerëzve Krijues Myr Cultura,e cila donte në Moskë të ribashkonte {{'}} ''[[Inteligjencia|zyrtare]]'' me atë të margjinalizuar dhe të hapej ndaj [[Evropa|Evropës]] dhe botës.Ndër të tjerë, në të morën pjesë [[Dmitrij Lichačëv]] dhe [[Sergej Averincev|Sergej Averintev]], [[Filologjia|filologë]],shkrimtarët më të famshëm të hapësirës ruse dhe eksponentë të tjerë të kulturës sovjetike dhe të shumë vendeve perëndimore. Udhëtimi i tij në Japoni në vitin 1982 dhe ndalesa e tij në [[Hiroshima]] e shtynë të shkruante tre hetime mbi bombën atomike,të cilat i botoi në{{'}} ''Espresso''.Kjo temë do të ishte më vonë në qendër të esesë së tij ''"Dimri Bërthamor'' ",një seri intervistash të kryera nga autori me studiues dhe politikanë të kohës.Faqet e kësaj eseje zbulojnë gjithashtu pasigurinë dhe thatësirën njerëzore që periudha pas bombës atomike la në mënyrë të pashmangshme pas. === Nominimet për Çmimin Nobel === Nga të dhënat e publikuara deri më tani, duket se Alberto Moravia mori 17 nominime për [[Çmimi Nobel për Letërsi|Çmimin Nobel në Letërsi]] midis viteve 1949 dhe 1971<ref>{{Cite web |title=Nomination Database Alberto Moravia |url=https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=6403 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|https://www.svenskaakademien.se/sites/default/files/forslagslista_1967.pdf|Candidature 1967}}</ref><ref>{{Cite web|https://www.svenskaakademien.se/sites/default/files/forslagslista_1968.pdf|Candidature 1968}}</ref><ref>{{Cite web|https://www.svenskaakademien.se/sites/default/files/forslag_1969.pdf|Candidature 1969}}</ref><ref>{{Cite web|https://www.svenskaakademien.se/sites/default/files/1970_ars_forslagslista.pdf|Candidature 1970}}</ref> <ref>{{Cite web|https://www.svenskaakademien.se/sites/default/files/forslagslista_1971.pdf|Candidature 1971}}</ref>,pa e fituar kurrë atë.Të nominuar të tjerë përfshinin, ndër të tjerë, fituesin e ardhshëm të Çmimit Nobel Eyvind Johnson në vitin 1960<ref>{{Cite web |title=Moravia Nomination Database 1960 |url=https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show.php?id=16769 |language=en}}</ref>dhe shkrimtaren italiane Maria Bellonci në vitin 1966.<ref>{{Cite web |title=Moravia Nomination Database 1966 |url=https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show.php?id=19172 |language=en}}</ref> === Vitet e fundit të jetës === Shkrimtari ia kushtoi përmbledhjen me tregime të shkurtra të titulluar ''La cosa'' partneres së tij të re Carmen Llera,me të cilën u martua në Campidoglio në vitin 1986.Lajmi shkaktoi një farë skandali për shkak të faktit se Carmen Llera ishte dyzet e pesë vjet më e re se Moravia. Në vitin 1984 ai u zgjodh eurodeputet si i pavarur në listat e PCI-së,një mandat që e mbajti për pesë vjet.Në vitin 1985 atij iu dha titulli "Personalitet Europian". . Nga [[Strasburg|Strasburgu,]]<nowiki/>ku ishte gjithashtu aktiv si korrespondent për ''Corriere della Sera,''shkrimtari filloi korrespondencën e tij ''Il Diario europeo'' (i mbledhur në një vëllim në vitin 1993 të redaktuar nga Enzo Siciliano) në vitin 1984,ndërsa në vitin 1986 u botuan ''L'angelo dell'informazione e altri scritti teatrali'' të redaktuar nga Renzo Paris dhe vëllimi i parë i ''Opere (1927-1947)'' i redaktuar nga Geno Pampaloni.Vëllimi i dytë i ''Opere (1948-1968)'' u botua në vitin 1989 i redaktuar nga Enzo Siciliano. Mëngjesin e 26 shtatorit 1990,Moravia u gjet i vdekur në banjën e apartamentit të tij në Lungotevere della Vittoria, Romë.<ref name="AM_ONLUS"/> Kapela e pushimit u ngrit në dhomën Protomoteca, ndërsa funerali u kremtua në sheshin Campidoglio .Në të njëjtin vit,[[autobiografia]] e tij, e shkruar së bashku me Alain Elkann,u botua nga Bompiani:''Vita di Moravia''. Ai është varrosur në varrezat e Veranos. Përveç çmimeve Strega dhe Viareggio, Alberto Moravia mori edhe: * Çmimi Marzotto i vitit 1954 për ''Tregime Romake'' <ref>{{Cite web |title=Alberto Moravia, uno scrittore del Novecento |url=https://www.archivioluce.com/2018/11/28/alberto-moravia-uno-scrittore-del-novecento/}}</ref> * Çmimi Mondello 1982<ref>{{Cite web |title=Premio Mondello |url=https://premiomondello.it/it/storia-premio/albo-oro-vincitori-9}}</ref> * Çmimi Kombëtar Letrar i Pizës për prozë 1986<ref>{{Cite web |title=Albo d'oro |url=http://www.premionazionaleletterariopisa.onweb.it/it/albo-doro |language=sq}}</ref> == Vepra == {{Sisterlinks}}<templatestyles src="Modulo:Navbox/styles.css"></templatestyles> === Veprat e plota === <small>Botimi i ri i veprave të plota të Alberto Moravias,i cili është duke u botuar aktualisht,filloi në vitin 2000 nën drejtimin dhe planin e Enzo Sicilianos.Pas vdekjes së Sicilianos në vitin 2006,botimi i veprave të plota u ndërpre.Më në fund rifilloi në vitin 2020,i redaktuar nga Simone Casini,me një total prej 19 vëllimesh të planifikuara.</small> * ''Romane të Shkurtra'',Milano,Bompiani,1949 [përmban:''Maskarada'',''Agustini'',''Mosbindja'', ''Dashuria Martesore'' ]. * ''Vepra 1927-1947'',redaktuar nga Geno Pampaloni me autobiografinë letrare të autorit,Koleksioni Klasik,Milano,Bompiani,1986,ISBN 978-88-452-1271-0. * {{Cite book |title=Opere 1948-1968 |publisher=Bompiani |year=1989 |isbn=978-88-452-1451-6 |edition=Collezione Classici |location=Milano |language=sq}} * ''Romane dhe Tregime 1929-1937'', redaktuar dhe me një hyrje nga Enzo Siciliano, me një pasthënie nga Tonino Tornitore, Koleksioni i Klasikëve, Milano, Bompiani, 1998. [përmban: ''Indiferentët'', ''Jeta e Mirë'', ''Ambicionet e Gabuara'', ''Mashtrimi'' ] * ''Vepra I. Romane dhe Tregime: 1927-1940'', Botim i ri, redaktuar nga Francesca Serra, botim i drejtuar nga Enzo Siciliano, Koleksioni i Klasikëve, Milano, Bompiani, 2000-2005, ISBN 978-88-452-3500-9. * ''Vepra II. Romane dhe Tregime: 1941-1949'', Botim i ri, redaktuar nga Simone Casini, hyrje nga Piero Cudini, Koleksioni i Klasikëve, Milano, Bompiani, 2002-2007, ISBN 978-88-452-5972-2. * ''Veprat III. Romane dhe Tregime: 1950–1959'', 2 vëllime, Botim i ri, redaktuar nga Simone Casini, Koleksioni i Klasikëve, Milano, Bompiani, 2004–2007, ISBN 978-88-452-5973-9. * ''Veprat IV. Romane dhe Tregime: 1960-1969'', Botim i ri, redaktuar nga Simone Casini, Hyrje nga Gianni Turchetta, Koleksioni i Klasikëve, Milano, Bompiani, 2007, ISBN 978-88-452-5970-8. * ''Vepra V. Romane dhe tregime: 1970-1979'', Redaktuar nga Simone Casini, Koleksioni i Klasikëve, Milano-Firence, Bompiani, 2020, ISBN 978-88-301-0440-2. ==== në përgatitje ==== * ''Veprat VI. Romane dhe tregime të shkurtra: 1980-1990'' * ''Veprat VII. Teatri'' * ''Veprat VIII. Poezi'' * ''Veprat IX. Udhëtime. Koleksionet'' * ''Vepra X. Udhëtime. Artikuj 1930-1990'' * ''Veprat XI. Shkrime mbi Letërsinë dhe Teatrin'' * ''Veprat XII. Shkrime mbi Artin'' * ''Veprat XIII. Shkrime mbi Kinemanë'' * ''Veprat XIV. Shkrime mbi Kinemanë: Ese dhe Recensione'' * ''Veprat XV. Shkrime mbi Politikën dhe Çështjet Aktuale'' * ''Veprat XVI. Shkrime dhe Intervista Autobiografike. Librat'' * ''Veprat XVII. Shkrime dhe Intervista Autobiografike. Artikuj 1930-1990'' * ''Veprat XVIII. Letra'' (në 2 ose më shumë vëllime) * ''Veprat XIX. Bibliografia dhe indekset'' === Romane === * ''Indiferenti'', Milano, Alpe, 1929; Milano, Corbaccio, 1933; Milano, Bompiani, 1949. * {{Cite book |title=[[Le ambizioni sbagliate]] |publisher=Bompiani |year=1980 |isbn=9788845207365 |series=Tascabili narrativa |location=Milano |language=sq}} * {{Cite book |title=[[La mascherata]] |publisher=Bompiani |year=2019 |isbn=9788830101258 |series=Tascabili narrativa |location=Milano |language=sq}} * {{Cite book |title=[[Agostino (romanzo)|Agostino]] |publisher=Bompiani |year=2014 |isbn=9788845277610 |series=I libri di Alberto Moravia |location=Milano |language=sq}} * {{Cite book |title=[[La romana (romanzo)|La romana]] |publisher=Bompiani |year=2001 |isbn=9788845249105 |series=I grandi tascabili |location=Milano |language=sq}} * ''[[La disubbidienza (romanzo)|Mosbindja]]'', Milano, Bompiani, 1948. * ''[[L'amore coniugale (Moravia)|Dashuria bashkëshortore]]'', Milano, Bompiani, 1949. * ''Konformisti'', Milano, Bompiani, 1951. * ''Përbuzje'', Milano, Bompiani, 1954. * ''Dy gra'', Milano, Bompiani, 1957. * ''Mërzitje'', Milano, Bompiani, 1960. * ''Kujdes'', Milano, Bompiani, 1965. * ''[[Io e lui (romanzo)|Unë dhe Ai]]'', Milano, Bompiani, 1971. * ''Jeta e brendshme'', Milano, Bompiani, 1978. * ''1934'', Milano, Bompiani, 1982. * ''Njeriu që Duket'', Milano, Bompiani, 1985. * ''[[Il viaggio a Roma|Udhëtimi për në Romë]]'', Milano, Bompiani, 1988. * ''Gruaja Leopard'', Milano, Bompiani, 1991. [roman i papërfunduar, pas vdekjes] * ''[[I due amici|Dy Miqtë]] . Fragmente të një historie midis Luftës dhe periudhës së pasluftës'', redaktuar nga Simone Casini, seria Narratori italiani, Milano, Bompiani, 2007, ISBN 978-88-452-5964-7. [Roman i papërfunduar, shkruar në vitin 1952, pas vdekjes] === Tregime dhe novela ===   === Jo-trillim === * ''[[La speranza, ossia Cristianesimo e Comunismo|Shpresa, ose Krishterimi dhe Komunizmi]]'', Romë, Dokument, 1944. * ''[[L'uomo come fine e altri saggi|Njeriu si Qëllim dhe Ese të Tjera]]'', Milano, Bompiani,1964. * ''[[Impegno controvoglia|Angazhim i Hezitueshëm]] .Ese, Artikuj, Intervista: Tridhjetë e Pesë Vjet Shkrim Politik'', Milano, Bompiani, 1980. * ''Dimri Bërthamor'', Milano, Bompiani, 1986. * ''[[Diario europeo|Ditari Evropian]] . Mendime, Njerëz, Fakte, Libra, 1984–1990'', parathënie nga Enzo Siciliano, Milano, Bompiani, 1993 * {{Cite book |title=Non so perché non ho fatto il pittore. Scritti d'arte [1934-1990] |publisher=Bompiani |year=2017 |isbn=978-88-452-9538-6 |language=sq}} [përmban 90 tekste mbi tema artistike] === Kritika e filmit === * ''[[Al cinema|Në kinema. Njëqind e dyzet e tetë filma artistikë]]'', Seri jo-fiktive, Milano, Bompiani, 1975, ISBN 978-88-452-0057-1. * ''[[Cinema italiano. Recensioni e interventi 1933-1990|Kinema italiane. Shqyrtime dhe ndërhyrje 1933–1990]]'', redaktuar nga Alberto Pezzotta dhe Anna Gilardelli, Seria Overlook, Milano, Bompiani, 2010, ISBN 978-88-452-6545-7. === Reportazhe dhe histori udhëtimesh === * ''[[Un mese in URSS|Një muaj në BRSS]]'', Milano, Bompiani, 1958. * ''[[Un'idea dell'India|Një ide e Indisë]]'', Milano, Bompiani, 1962. * ''[[La rivoluzione culturale in Cina ovvero il Convitato di pietra|Revolucioni Kulturor në Kinë ose Mysafiri prej Guri]]'', Milano, Bompiani, 1967. * ''[[A quale tribù appartieni?|Cilit Fis i përkisni?,]]'' Milano, Bompiani, 1972. * ''[[Lettere dal Sahara (Moravia)|Letra nga Sahara]]'', Milano, Bompiani, 1981. * Andrea Andermann-A. Moravia, ''Disa Afrika'', Romë, ERI, 1983. * ''[[Passeggiate africane|Shëtitjet afrikane]]'', Milano, Bompiani, 1987. * {{Cite book |title=Viaggi. Articoli 1930-1990 |publisher=Bompiani |year=1994 |isbn=978-88-452-2305-1 |edition=Collezione Classici |location=Milano |language=sq}} * {{Cite book |title=Andando altrove |publisher=Bompiani |year=2016 |location=Milano |language=sq}} * {{Cite book |title=In Africa |publisher=Minerva |year=2016 |location=Bologna |language=sq}} * {{Cite book |title=L'America degli estremi. Un reportage lungo trent'anni (1936-1969) |publisher=Bompiani |year=2020 |isbn=978-88-301-0380-1 |edition=Collana Overlook |location=Milano-Firenze |language=sq}} === Dramaturgji === * ''Maskarada'' (në “Nuovi Argomenti”, nr. 7, mars-prill 1954, në vëllim më 1958) * ''Beatrice Cenci'' (në "Botteghe oscure", n. 16, 1955; në vëllim në 1958) * ''Bota është ajo që është'', Milano, Bompiani, 1966. * ''Intervista'', Milano, Bompiani, 1966. * ''Zoti Kurt'', Milano, Bompiani, 1968. * ''Homage to James Joyce'', (në "Nuovi Argomenti", nr. 9, janar-mars 1968; në vëllim në 1986) * ''Jeta është një lojë'', Milano, Bompiani, 1969. * ''Brezi'' (në "Nuovi Argomenti", n. 12, tetor-dhjetor 1984) * ''Kthehu dhe më fol'' (në "Corriere della Sera", 27 dhjetor 1984) * ''Engjëlli i Informacionit'' (në "Nuovi Argomenti", numër special kushtuar "Spoleto 1985", qershor 1985) * ''Engjëlli i Informacionit dhe Tekste të Tjera Teatrale'', redaktuar nga Renzo Paris, Milano, Bompiani, 1986. * ''Teatri'', redaktuar nga Aline Nari dhe Franco Vazzoler, 2 vëllime, Milano, Bompiani, 1998, 2004; Hyrje nga [[Eugenio Murrali]], Milano-Firence, Bompiani, 2023, ISBN 978-88-301-0974-2. === Poezi === * {{Cite book |title=Poesie |publisher=Bompiani |year=2019 |isbn=978-88-452-9997-1 |edition=collana In versi |location=Milano-Firenze |language=sq}} === Shkronja === * {{Cite book |title=Lettere |publisher=Rusconi |year=1982 |isbn= |location=Milano |language=sq}} * {{Cite book |title=Lettere ad [[Amelia Rosselli]] con altre lettere familiari e prime poesie (1915-1951) |publisher=Bompiani |year=2010 |isbn=978-88-452-6544-0 |location=Milano |page=361 |language=sq}} * {{Cite book |title=Se è questa la giovinezza vorrei che passasse presto. Lettere [1926-1940] con un racconto inedito |publisher=Bompiani |year=2015 |isbn=978-88-452-8075-7 |location=Milano |pages= |language=sq}} * {{Cite book |title=Quando verrai sarò quasi felice. Lettere a Elsa Morante [1947-1983] |publisher=Bompiani |year=2016 |isbn=978-88-452-8238-6 |location=Milano |language=sq}} === Biseda === * {{Cite book |title=Moravia |publisher=Longanesi |year=1971 |location=Milano |language=sq}} - col titolo ''Alberto Moravia: vita, parole e idee di un romanziere'', Milano, Bompiani, 1982. * {{Cite book |title=Intervista sullo scrittore scomodo |publisher=Laterza |year=1978 |edition=Collana Saggi Tascabili |location=Bari |language=sq}} * {{Cite book |title=Il bambino Alberto |publisher=Bompiani |year=1986 |edition= |location=Milano |language=sq}} - Collana La Scala, Milano, BUR, 2000. === Autobiografi === * {{Cite book |title=Vita di Moravia |publisher=Bompiani |year=1990 |isbn=978-88-452-1629-9 |edition=Collana Letteraria |location=Milano |language=sq}} === Të ndryshme === * ''Claudia Cardinale: Dialog dhe fotografi'', fotografi nga Chiara Samugheo, Carlo Cisventi, Franco Pinna dhe Tazio Secchiaroli, Milano, Lerici, 1963; Milano, Ghibli, 2015. == Filmografia == === Regjisor dhe skenarist === * ''Faji në Diell'' (1951) === Skenarist (filmografi e pjesshme) === * ''Pa Parajsë'', me regji nga Alfredo Guarini (1940) - i papërmendur për shkak të ligjeve racore fashiste * ''Zazà'', me regji nga Renato Castellani (1944) - i papërmendur për shkak të ligjeve racore fashiste * {{Cite book |title=Questa è la nostra città |publisher=Bompiani |year=2025 |isbn=978-88-301-5253-3 |edition=Collana Overlook |location=Milano-Firenze |language=sq}} [skenar filmi i shkruar në vitin 1947, nuk u realizua kurrë] * ''Takimi i Fundit'', me regji nga Gianni Franciolini (1951) * ''Gruaja e Lumit'', me regji nga [[Mario Soldati]] (1955) * ''Dita e Qesharake'', me regji nga Mauro Bolognini (1960) * ''Syri i egër'', me regji nga Paolo Cavara (1967) === Aktor === * ''Njeri, Jo Njeri'', me regji nga Mario Schifano (1969) == Televizion == Në vitin 1957 Alberto Moravia mori pjesë me Mike Bongiorno, Renato Guttuso, Liala, Virna Lisi, Rossana Rossanigo, May dhe Lazzarini në një seri ''skicash'' për programin e reklamave televizive Rai 1, ''Carosello'', duke reklamuar shampon Plix dhe valixhen L'O nga Oréal. == Proza e Radios Rai == * ''Mashtrimi'', nga Alberto Moravia, adaptim radiofonik nga Marco Visconti, me regji nga Pietro Masserano Taricco, transmetuar më 25 maj 1951. * ''Zonja me Kamelia'', nga Alexandre Dumas, përkthyer nga Alberto Moravia, me regji nga Guglielmo Morandi, transmetuar më 22 dhjetor 1952 * ''Duke shkuar drejt popullit'', një histori e dramatizuar nga A. Moravia, e adaptuar nga [[Braccio Agnoletti]], me regji nga Amerigo Gomez, transmetuar më 25 shtator 1953 == Filma të bazuar në veprat e tij == * ''Provinciali'', me regji nga [[Mario Soldati]] (1953) * ''The Roman'', me regji nga Luigi Zampa (1954) * ''Sa keq që është një mashtrues'', me regji nga Alessandro Blasetti (1954) * ''Përralla Romake'', me regji nga Gianni Franciolini (1955) * ''Dy Gra'', me regji nga Vittorio De Sica (1960) * ''Dita e Qesharake'', me regji nga Mauro Bolognini (1960) * ''E qeshura e gëzimit'', me regji nga Mario Monicelli (1960) * ''Augustine'', me regji nga Mauro Bolognini (1962) * ''Mërzia'', me regji nga [[Damiano Damiani]] (1963) * ''Dashuri e Vështirë'', me regji nga Alberto Bonucci, Sergio Sollima, Nino Manfredi (1962) * ''Përçmimi'', me regji nga [[Jean-Luc Godard]] (1963) * ''Indiferenti'', me regji nga Francesco Maselli (1964) * ''Orë të zhveshura'', me regji nga Marco Vicario (1964) * ''Gruaja e Padukshme'', me regji nga Paolo Spinola (1969) * ''Një vajzë mjaft e komplikuar'', me regji nga Damiano Damiani (1969) * ''Dashuri Martesore'', me regji nga [[Dacia Maraini]] (1970) * ''Konformisti'', me regji nga [[Bernardo Bertolucci]] (1970) * ''Urdhrat janë urdhra'', me regji nga Franco Giraldi (1972) * ''Ai dhe Unë'', me regji nga Luciano Salce (1973) * ''Dëshira: Jeta e Brendshme'', me regji nga Gianni Barcelloni Corte (1980) * ''Mosbindje'', me regji nga Aldo Lado (1981) * ''Ambicione të Gabuara'', me regji nga Fabio Carpi (1983) * ''Kujdes'', me regji nga Giovanni Soldati (1985) * ''The Roman'', me regji nga Giuseppe Patroni Griffi (1988) * ''"The Belt"'', me regji nga Giuliana Gamba (1989) * ''[[Lei, io e lui|Ajo, Unë dhe Ai]]'' ( ''Ich und Er'' ), me regji nga Doris Dörrie (1989) * ''Vila e së Premtes'', me regji nga Mauro Bolognini (1991) * ''Njeriu që Duket'', me regji nga [[Tinto Bras|Tinto Brass]] (1994) * ''Mërzia'' ( ''L'ennui'' ), me regji nga Cédric Kahn (1998) * ''Indiferenti'', me regji nga Leonardo Guerra Seràgnoli (2020) == Shënime == <templatestyles src="Modulo:Controllo di autorità/styles.css"></templatestyles> == Bibliografia == * Eurialo De Michelis, ''Hyrje në Moravia'', La Nuova Italia, 1954 * {{Cite book |title=Moravia |publisher=Feltrinelli |year=1962 |edition=Collana La Biblioteca Ideale |location=Milano |language=sq}} * Fulvio Longobardi, ''Moravia'', Firence, La Nuova Italia, 1969 * Edoardo Sanguineti, ''Alberto Moravia'', Mursia, Milano, 1962 * Sergio Saviane, ''Moravia desnudo'', Milano, SugarCo, 1976 * Sergio Saviane, ''Moravia e Re Lakuriq'', Milano, Gei, 1986 * {{Cite book |url=https://archive.org/details/ilpuntosumoravia0000unse |title=Il punto su: Moravia |publisher=Laterza |year=1987 |isbn=978-88-42-02895-6 |edition=Collana Universale n.703 |location=Bari |language=sq}} * Enzo Siciliano, ''Alberto Moravia'', Marzorati, Milano, 1990 * Renzo Paris, ''Alberto Moravia'', Italia e Re, Scandicci, 1991 * [[Pasquale Voza]], ''Moravia'', Palumbo, Palermo, 1997 * Renzo Paris, ''Portreti i Artistit si Plak: Biseda me Alberto Moravian'', Minimum Fax, Romë 2001 * Raffaele Manica, ''Moravia'', Einaudi, Torino 2004 * Gianluca Lauta, ''Shkrimi i Moravias:'' ''Gjuha dhe stili nga "'' Indiferentët" ''te'' "Rrëfimet Romake ''".'' ''Me një fjalor të plotë romak'', Milano, FrancoAngeli, 2005 * Valentina Mascaretti, ''Shpresa e dhunshme: Alberto Moravia dhe Bildungsroman'', Gedit, Bolonja, 2006 * Massimo Onofri, ''Tre shkrimtarë borgjezë: Soldati, Moravia, Piovene'', Gaffi, Romë 2007 * ''"Padyshim kisha shumë gjëra për të thënë." Alberto Moravia 1907-2007'', redaktuar nga V. Mascaretti, Mucchi, Modena, 2008 * Pietro Acquafredda, ''Alberto Moravia dhe "Dokument"'', në "Historia e Re Bashkëkohore", viti XII, Janar-Shkurt 2008 * {{Cite book |title=Percorsi paralleli. Moravia e Piovene tra giornali e riviste del dopoguerra |publisher=Metauro |year=2010 |isbn=978-88-61-56059-8 |edition=Collana Studi |language=sq}} * René de Ceccatty, ''Alberto Moravia'', Paris, Flammarion, 2010 (përkthim italisht, Milano, Bompiani, 2010) * Diego Varini, ''Katedralja e ofenduar.'' ''Moravia, Ottieri, Testori'', Medusa, Milano 2014 * {{Cite book |url=https://archive.org/details/moraviasonovivo0000unse |title=Sono vivo, sono morto |publisher=Edizioni Clichy |year=2015 |isbn=978-88-67-99234-8 |edition=Collana Les petits éléphants |location=Firenze |language=sq}} * Pietro Acquafredda, ''"Muzika e Moravias",'' në "Rassegna Musicale Curci", Viti LXXII, Nr. 2, maj 2019 == Hyrje të ngjashme == * [[Dacia Maraini]] * [[Elsa Morante]] * Alberto Moravia (vepra dhe poetikë) * Shoqata Ndërkombëtare e Intelektualëve dhe Njerëzve Krijues " Myr Cultura " - Moskë * Giancarlo Pallavicini, për fondacionin "Myr Cultura", Moskë * Mario Rigoni Stern, për fondacionin "Myr Cultura", Moskë {{Authority control}} == Lidhje të jashtme == {{portale|biografie|editoria|letteratura|politica|teatro}}<templatestyles src="Avviso permanente/styles.css" />{{Shiko gjithashtu|Alberto Moravia (opere e poetica)}}{{Div col}} * ''[[La bella vita (Moravia)|La bella vita]]'', Lanciano, Carabba, 1935; introduzione di [[Oreste Del Buono]], Milano, Bompiani, 1976. [contiene undici racconti scritti tra il 1927 e il 1932, in parte apparsi nella rivista ''900''] * ''[[L'imbroglio (raccolta)|L'imbroglio]]. Cinque romanzi brevi'', Milano, Bompiani, 1937. * ''[[I sogni del pigro|I sogni del pigro. Racconti, miti e allegorie]]'', Milano, Bompiani, 1940. * ''Le donne fanno dormire'', «Beltempo», almanacco letterario delle romane edizioni della Cometa, 1941. * ''[[L'amante infelice|L'amante infelice. Novelle]]'', Milano, Bompiani, 1943. * ''[[La cetonia]]'', Roma, Documento, 1944. * ''L'epidemia'', Roma, Documento, 1944. * ''[[Due cortigiane e Serata di Don Giovanni]]'', Roma, L'Acquario, 1945. * ''[[L'amore coniugale (Moravia)|L'amore coniugale e altri racconti]]'', Milano, Bompiani, 1949. * ''Le chiese rosse'', «Lo smeraldo», Rivista letteraria, 30 gennaio 1950. * ''[[I racconti 1927-1951]]'', 2 voll., Milano, Bompiani, 1952; poi ''Racconti 1927-1951'', Milano, Bompiani, 1953. [24 racconti] * ''[[Racconti romani]]'', Milano, Bompiani, 1954. [i ''Racconti romani'' e ''Nuovi racconti romani'' raccolgono 130 racconti] * ''[[L'epidemia, racconti surrealisti e satirici|L'epidemia. Racconti surrealisti e satirici]]'', Milano, Bompiani, 1956; poi ''[[Racconti surrealisti e satirici]]'', Milano, Bompiani, 1975. * ''[[Nuovi racconti romani]]'', Milano, Bompiani, 1959. [scritti tra il 1954 e il 1959] * ''[[L'automa (Moravia)|L'automa. Racconti]]'', Milano, Bompiani, 1962. [41 racconti] * ''Cortigiana stanca'', Milano, Bompiani, 1965. * ''[[Una cosa è una cosa]]'', Milano, Bompiani, 1967. [44 racconti] * ''Lo sgambetto'', «L'illustrazione del medico», mensile dei Laboratori Maestretti, 1967. * ''[[Il paradiso (Moravia)|Il paradiso]]'', Milano, Bompiani, 1970. [34 racconti] * ''[[Un'altra vita (romanzo)|Un'altra vita]]'', Milano, Bompiani, 1973. * ''Boh'', Milano, Bompiani, 1976. * ''Tre storie della preistoria'', Milano, Emme edizioni, 1977. * ''[[Un miliardo di anni fa...]]'', Torino, Stampatori, 1979. * ''[[Cosma e i briganti]]'', Palermo, Sellerio, 1980. [precedentemente pubblicato a puntate sul settimanale «Oggi» nel 1940] * ''[[Storie della preistoria]]'', Collana Letteraria, Milano, Bompiani, 1982. * ''[[La cosa e altri racconti]]'', Milano, Bompiani, 1983. * ''[[La tempesta (Moravia)|La tempesta. Racconto lungo]]'', Catania, Pellicanolibri, 1984. * ''L'avaro'', Latina, L'Argonauta, 1987. * ''[[La villa del venerdì e altri racconti|Il vassoio davanti alla porta]]'', Milano, Bompiani, 1989; in seguito incluso nella raccolta ''La villa del venerdì e altri racconti'', Milano., Bompiani 1990. * ''[[La villa del venerdì e altri racconti]]'', Milano, Bompiani, 1990, ISBN 88-452-1574-1. * {{Cite book |title=Palocco |publisher=[[Bompiani]] |year=1990 |isbn=978-88-452-1647-3 |location=Milano |language=sq}} * ''Romildo ovvero racconti inediti, perduti e d’autobiografia'', a cura di Enzo Siciliano, Collana Letteraria, Milano, Bompiani, 1993, ISBN 978-88-452-2090-6. [racconti dispersi pubblicati su giornali e riviste tra il 1928 e il 1990] * ''[[Le chiese rosse e altri racconti]]'', a cura di Enzo Siciliano, Pistoia, Via del vento, 1998. * ''[[Racconti dispersi 1928-1951]]'', a cura di Simone Casini e Francesca Serra, Collana Letteraria, Milano, Bompiani, 2000, ISBN 978-88-452-4658-6. [69 racconti pubblicati su giornali, riviste, almanacchi fra il 1928 e il 1951] {{Div col end}} <references /> [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] r43jaryv2mxb7j8h2j7dk5c0g9hcwek 0 82551 2995467 2928401 2026-06-09T16:39:08Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familja Hysoja]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995467 wikitext text/x-wiki {{për përmirësim}}'''Hysot''' kanë qenë një familje e rëndësishme shqiptare në kohën e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], pinjolli më i rëndësishëm i së cilës ka qenë [[Ali Pashë Tepelena]]. == Historia == Sipas sprovës biografike të [[Myfid bej Libohova|Myfid Libohovës]] ''Tepedenli Ali'' të botuar më 1903 në [[Kajro|Kairo]],<ref name=":1">{{Cite web|last=Koçi|first=Dorian|date=15 tetor 2019|title=Enigma e origjinës së Ali Pashë Tepelenës|url=https://telegrafi.com/enigma-e-origjines-ali-pasha-a-eshte-shqiptar/|url-status=live|access-date=13 prill 2021|website=telegrafi.com|language=sq}}</ref> për familjen e paraardhësit të tij shkruan se e kishin prejardhjen nga një dervish [[Mevlevi]] me emrin Nazif, që vinte nga Kytahja në [[Anadolli|Anadoll]].<ref name=":1" /><ref>{{Cite journal|last=Clayer|first=Nathalie|date=2014|title=Ali Paşa Tepedelenli|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/ali-pasa-tepedelenli-COM_23950?s.num=0&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-3&s.q=Ali+Pa%C5%9Fa+Tepedelenli|journal=Encyclopaedia of Islam|language=en|volume=3|via=Brill Online}}</ref> Sipas [[Sami Frashëri|Sami Frashërit]], tradita familjare e tyre kumtonte se dervishi tregtar Nazif qe me prejardhje nga [[Horasani]] dhe u vendos në një [[Teqeja|teqe]] [[Halveti|halvetish]] në [[Tepelena|Tepelenë]]<ref name=":0">{{Cite book|last=Frashëri|first=Sami|title=Shqipëria dhe shqiptarët: Materiali nxjerrë nga "Diksionieri historik e gjeografik"|publisher=Dajti 2000|year=2002|isbn=9789992772027|location=Tiranë|pages=232-237|language=sq|translator-last=Myftiu|translator-first=Nexhat|author-link=Sami Frashëri|translator-link=Nexhat Myftiu}}</ref> (ose në fshatin [[Beçishti|Beçisht]]), ku u lind edhe i biri, dervish Hyseni.<ref>{{Harvnb|Krasniqi|2017|page=167.}}</ref> Thuhet se Hyseni mori për grua të bijën çalamane të [[beu]]t të [[Këlcyra|Këlcyrës]], krushqi me të cilën u futën në aradhen e fisnikërisë feudale të kohës dhe prej tij u ngeli llagëpi ''Hyso.''<ref>{{Cite journal|last=Baxhaku|first=Fatos|author-link=Fatos Baxhaku|date=28 gusht 2011|title=Tepelenë, histori nga "ura e nëmur"|url=https://fv.al/t/histori-nga-ura-e-nemur.30459/|journal=Shqip|language=sq|issue=234|pages=24-25}}</ref> Në fillim të shekullit XVIII, [[dizdari]] i [[Kalaja e Ali Pashës|kalasë]] së [[Tepelena|Tepelenës]] Muço Hyso ndërtoi urën që mban emrin e tij te [[gryka e Këlcyrës]].<ref name=":Krasniqi">{{Cite book|last=Krasniqi|first=Nehat|title=Zhvillimi i kulturës shqiptare me ndikime orientale prej shekullit XVIII deri në fillimet e Rilindjes Kombëtare|publisher=Instituti Albanologjik|year=2017|isbn=9789951240550|edition=2|location=Prishtinë|pages=449|language=sq|author-link=Nehat Krasniqi|origyear=2013}}</ref> - Familja e në një raport për Hapsburgët cilësohet si "familja më bujare e gjithë Epirit". Ajo i përkiste shtresës së komandantëve ushtarakë apo të [[Bylykbashi|bylykbashëve]], pra shtresës së atyre familjeve feudale të zonave malore që nuk kishin prona të shumta tokësore. Këto mbaheshin e pasuroheshin kryesisht duke pajtuar e drejtuar njerëz me rrogë në shërbim të forcave të armatosura perandorake dhe të qeveritarëve të [[Sanxhaku|sanxhakëve]] brenda apo jashtë Shqipërisë, ose duke marrë nën mbrojtje fshatra e krahina kundrejt shpërblimesh. Ndryshe nga ç’pretendohet në disa gojëdhëna që i paraqisin me prejardhje anadollake, meqenëse i pari i tyre paska qenë një [[Dervishi|dervish]] i arratisur për krime nga rajoni i Anadollit, Hysot vinin nga një familje e vjetër labe, të parët e së cilës kishin qenë të krishterë, por që u [[Islamizimi|islamizuan]] pas [[Shqipëria osmane|pushtimit osman]]. Me rrënjë të vjetra në krahinën e Tepelenës, Hysot u dalluan si shtëpi bylykbashësh në fundin e shek. XVII, pikërisht kur Perandoria Osmane filloi të mbushte radhët e forcave të armatosura të saj me ushtarë me pagesë. Përfaqësuesi i saj në mbarim të shek. XVII deri në mesin e dhjetëvjetorit të dytë të shek. XVIII ishte Mustafa agë Hysoja ose Muço Hysoja. Në dokumentacionin e kohës ai përmendet herë si [[Çaushi|çaush]] [[Jeniçeri|jeniçerësh]] e herë si dizdar i kështjellës së Tepelenës, por kryesisht përmendet si një aga i pasur e i fuqishëm që ndiqej prej disa qindra trimash luftëtarë. Ai njihej gjithashtu si rebel dhe si një nga krerët e kryengritjes së Labërisë në vitet 1704-1714 për të mos paguar [[xhizje]]n, ndërsa djemtë e tij dalin si sipërmarrës të kësaj takse të rëndësishme shtetërore në [[Kazaja e Myzeqesë|krahinën e Myzeqesë]] dhe të [[Kazaja e Mallakastrës|Mallakastrës]], të cilën mund ta vilnin, sidomos në periudhën e anarkisë feudale, vetëm feudalët më të fuqishëm. Muço Hysoja ishte një nga krerët labë më në zë dhe familja e tij, njëra nga më të shquarat e Labërisë, që kishte filluar të ngjiste shkallët e hierarkisë së lartë administrative dhe të rivalizonte me oxhaqet kryesore të Shqipërisë Jugore në luftën për pushtetin politik. Pjesëmarrja e Myftar bej Hysos si komandant ushtarak me rrogë në luftën [[Venediku|veneto]]-osmane të viteve 1714-1718 dhe vrasja e tij në rrethimin e kështjellës së Korfuzit në vitin 1716 e rritën rolin e të birit, Veli Beut, si pretendent për kreun e [[Sanxhaku i Delvinës|sanxhakut të Delvinës]]. Ky pinjoll i Hysove, që kishte hyrë dhëndër në oxhakun e Mahmud pashë Konicës, arriti të ngrihej në radhët e mirmiranëve dhe në mesin e shek. XVIII u emërua qeveritar i sanxhakut të Delvinës me gradën pashë. Por grindjet për pushtet vijuan dhe u acaruan më tej, prandaj Veli pashë Hysoja nuk qëndroi gjatë në pushtet. Pas vdekjes së tij, rivalët mundën të kapnin edhe të venë e tij që e burgosën për disa muaj në qytetin e fortifikuar të Kardhiqit, për ta liruar pastaj kundrejt një shpërblimi e garancish të miqve të shtëpisë së Hysove. Sidoqoftë kjo shtëpi tashmë ishte në radhët e oxhaqeve shqiptare. Nën drejtimin e Ali Beut, djalit të Veli Pashës, ajo do të bëhej shtëpia më e fuqishme e Shqipërisë Jugore dhe e gjithë Shqipërisë. Stërnipi i Muço Hysos dhe djali i Veli Pashës, Ali Beu, nuk e filloi karrierën e tij si hajdut rrugësh, sikurse mëtohet në gojëdhënat që janë pasqyruar në shumicën e literaturës së shkruar për jetën e Ali pashë Tepelenës (1740-1822), e sidomos për dyzetë vitet e para të jetës së tij. Përkundrazi, ai u rrit e u edukua si të gjithë djemtë e tjerë të [[Oxhaqet feudalë|oxhaqeve feudale]] të kohës së vet. Ali Beu u arsimua si një bir pashai dhe, duke u ndihmuar nga të afërmit dhe sidomos nga miqtë e shtëpisë së vet, që e kishin lidhur të ardhmen e tyre me atë të kësaj shtëpie të dëgjuar, u vu shpejt në krye të formacioneve ushtarake me pagesë të krahinës së vet aq të kërkuara nga qeveritarët e ndryshëm të sanxhakëve e sidomos nga valiu i [[Rumelia|Rumelisë]]. Si i tillë, ai u lidh me krushqi dyfishe me oxhakun feudal të [[Asllan Pashallinjtë|Asllanpashallive]] të [[Kazaja e Gjirokastrës|Gjirokastrës]] më 1768 dhe u bë një nga prijësit ushtarakë më të dëgjuar. Pa arritur moshën 40 vjeç, ai fitoi më 1784 gradën pashë në rreshtat e ushtrisë perandorake të Rumelisë. Po atë vit, për shkak se Selim pashë Koka kishte uzurpuar pushtetin e sanxhakut të Delvinës duke vrarë tre vjet më parë Mustafa Pashën e [[Kazaja e Delvinës|Delvinës]], Porta e Lartë e emëroi mytesarif të këtij sanxhaku. Me këtë rast ai u urdhërua nga [[sulltani]] që, pasi të shtinte në dorë pushtetin, të ndëshkonte me vdekje fermanliun Selim pashë Kokën e përkrahësit e tij kryesorë dhe të vilte me forcë xhizjen e papaguar nga krahinat malore. Në krye të një fuqie ushtarake të madhe, me luftë dhe aspak me pabesi, pashai i ri zbatoi urdhrat e [[Porta e Lartë|Portës së Lartë]] dhe në fundin e vitit 1784 mori në dorë pushtetin e sanxhakut të Delvinës. Pas të atit ai u bë pashai i dytë i familjes së Hysove që qeverisi këtë sanxhak. Edhe Aliu, që i përkrahu djemtë e Selim Pashës, nuk lejoi t’u konfiskoheshin çifligjet dhe nuk i arrestoi e i burgosi ata, siç pretendojnë, pa asnjë bazë, gojëdhënat, nuk u kufizua vetëm me sundimin në këtë sanxhak. Të ardhurat e atij sanxhaku të vogël nuk mjaftonin për të përballuar shpenzimet e ushtrisë së tij mjaft të madhe, prandaj Aliu synonte të shtinte në dorë sanxhakët më të rëndësishëm. Qysh në fillim të vitit 1785 kërkoi qeverisjen e sanxhakut të [[Tërhalla|Tërhallës]] ose atë të Janinës. Më 1786 atij iu dha qeverisja e sanxhakut të Tërhallës dhe detyra e zëvendëskomandantit të derbendëve, kurse në mars të vitit 1787, kur vezir [[Ahmet Kurt Pasha]] i [[Kazaja e Beratit|Beratit]] vdiq i helmuar si aleat i [[Kara Mahmud pashë Bushati|Mahmud pashë Bushatlliut]], atij iu besua detyra e komandantit të derbendëve. As i biri i vezirit të helmuar, Mehmet Pasha i [[Skurajt|Ngurzajve]], dhe as kunati i këtij, Ibrahim Pasha i [[Vlorajt|Vlorajve]], që hynë në grindje midis tyre për punën e trashëgimit të pushtetit në [[Sanxhaku i Vlorës|sanxhakun e Vlorës]], nuk ishin në gjendje të kryenin atë detyrë. Por Ibrahim Pasha, i cili arriti të merrte pushtetin në Berat, nuk mungoi ta kërkonte postin e derbend-pashës dhe të rivalizonte me Ali Pashën për një kohë të gjatë. Duke përfituar nga mungesa e mytesarifit të [[Sanxhaku i Janinës|sanxhakut të Janinës]], Alizoi Pashës, që ishte larguar nga Shqipëria dhe ishte dërguar në frontin e luftës me Rusinë, pasi u mor vesh me Tahir Pashën e Asllanpashallive (që i kishte dhënë Aliut vajzën e vet për grua të dytë) dhe, duke pasur përkrahjen e shtresave të pasura të qytetit e të [[Kazaja e Janinës|rrethit të Janinës]] që shihnin tek ai të vetmin qeveritar, që mund të vendoste e të ruante qetësinë, ashtu siç kishte bërë në [[Thesali]], Ali Pasha i [[Kazaja e Tepelenës|Tepelenës]] hyri në Janinë dhe vendosi sundimin e vet në fund të vitit 1787. Ai e vlerësonte drejt Janinën kur e quante “kyç të Shqipërisë”. Janina prej kohësh priste një qeveritar si ai për t’u bërë me të vërtetë kyç jo vetëm nga pikëpamja strategjike e administrative, por edhe nga ana ekonomike, duke u shndërruar në qendër e tregut ndërkrahinor të Shqipërisë Jugore. == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare|Hysovi]] [[Kategoria:Familja Hysoja]] kxupohxzvtfictygzcdbibs7hw7bpvx 0 83690 2995382 2510834 2026-06-09T16:02:36Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995382 wikitext text/x-wiki '''Qamil bej Vlora''' ([[Stambolli|Stamboll]] 1895 - [[Tirana|Tiranë]] 1950) djalë i [[Ismail Qemali|Ismail Qemal bej Vlorës]], Themeluesit të Shtetit shqiptar, ishte i vetmi, nga gjashtë djemtë e tij, që jetoi në [[Shqipëria|Shqipëri]] edhe gjatë periudhës komuniste dhe u dënua nga ai regjim për të vetmin faj pasi donte të jetonte i lirë, pa u përzier me vijën politike komuniste. == Jetëshkrimi == Lindi në [[Stambolli|Stamboll]], më [[14 dhjetor]] [[1895]], ku kaloi gjithë fëmijërinë e tij, deri në vitin 1912, kur i ati i tij, [[Ismail Qemali]], u largua përfundimisht nga Turqia për të Shpallur Pavarësinë e Shqipërisë. Mësimet e para i mori në [[Stambolli|Stamboll]], më pas vazhdoi Liceun në Nicë (Francë), ku mbaroi edhe Universitetin e Departamentit të [[Bouches du Rhône]]. Pas vdekjes së [[Ismail Qemali]]t (1919) u kthye në [[Vlora|Vlorë]] dhe në vitin 1921 u zgjodh Kryetar i Federatës «Atdheu» (Dega e Vlorës). Më 1923 u vendos në [[Tirana|Tiranë]] dhe u emërua Sekretar i rangut të III-të në Ministrinë e Jashtme, ndërsa në fillim të vitit 1925 u emërua Sekretar i Parë i asaj Ministrie. Gjatë qëndrimit në këtë funksion u nderua nga Presidenti i Republikës Franceze me urdhërin e lartë «Chavalier de la Légion d'Honneur» (13 nëntor 1926) dhe, dy vjet më vonë, në shkurt 1928, me propozim të Ministrisë së Jashtme, u dekorua nga Presidenti i Republikës Shqiptare, [[Mbreti Zogu I|Ahmet Zogu]], me titullin «Kavalier i Urdhërit të Skënderbeut». Gjatë aktivitetit të tij, në Ministrinë e Jashtme, për një kohë të shkurtër u emërua Kryekonsull në Selanik dhe zëvendës/drejtor administrativ i asaj Ministrie. Në gusht të vitit 1932 u akuzua të bënte pjesë në «Organizatën e Fshehtë të Vlorës», një komplot antizogist. Pavarësisht se nuk pati prova për pjesëmarrjen e tij në atë Organizatë, ai u largua nga Shqipëria, së bashku me familjen, dhe me ndihmën e mikut të tij Justin Godart u vendos në Francë. U kthye në atdhe më 1939 dhe u emërua anëtar i Këshillit të Shtetit. Në tetor 1943 u zgjodh deputet i Vlorës në Asamblenë Kushtetuese dhe vazhdoi si deputet deri në përfundim të Luftës I-rë Botërore. Pas ardhjes në pushtet të regjimit diktatorial komunist, duke mos pranuar bashkëpunimin me ta, më 10 dhjetor 1946, u arrestua me akuzën «armë mbajtje pa leje» dhe u dënua me dy vjet heqje lirie. Në burg u bë turbekuloz dhe vdiq në [[Tirana|Tiranë]], më [[15 dhjetor]] [[1950]], pak kohë pas daljes nga burgu. [[Nermin Falaski Vlora]] në: Jeta ime me tri vajzat dhe tre djemtë e [[Ismail Qemali]]t (Kumtesë mbajtur në Vlorë, më 18 prill 2002), shkruan: «''Fëmija e nëntë dhe e fundit e [[Ismail Qemali]]t ishte daj Qamili.... Daj Qamili ishte një intelektual i jashtzakonshëm, nji inciklopedi i mrekullueshëm dhe zotëronte dymbëdhjetë gjuhë. Nuk kishte argument që ai mos të ishte në gjendje ta përballonte. Drekat me daj Qamilin ishin shkollë më vete... Kam udhëtuar me shërbim diplomatik të tim shoqi në kontinente të ndryshme dhe kam njohur intelektual të vërtetë, me vlera të jashtzakonshme, kush në nji fushë dhe kush në nji tjetër, por me dijeni aq të hapur si daj Qamili, deri më sot, nuk kam pasur fatin të njihem. Megjithatë, ai pati nji jetë të vështirë në Tiranë, ku punonte në Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe, pa dyshim, ishte vështirë të gjindej nji diplomat më i përsosur se ai. Më vonë, në kohë të diktaturës, e futën në burg... Në burg u bë turbekuloz dhe vdiq në moshën pesëdhjetë vjeçare!''». == Lidhje të jashtme == * https://web.archive.org/web/20090401015246/http://www.balkanweb.com/gazetav5/artikull.php?id=52015 * http://www.parlamenti.altirana.com/graphics/foto/Ligjv%EBn%EBsit%20Shqiptar%EB.pdf {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20090213205817/http://www.parlamenti.altirana.com/graphics/foto/Ligjv%EBn%EBsit%20Shqiptar%EB.pdf |date=13 shkurt 2009 }} [[Kategoria:Lindje 1895]] [[Kategoria:Vdekje 1950]] [[Kategoria:Familja Vlora]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz të lindur në Stamboll]] 4mjzqki1geps66tgzlzrf096dd1pewq 0 83757 2995377 2470252 2026-06-09T16:02:33Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995377 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Et'hem bej Vlora.jpg|parapamje|Et'hem bej Vlora]] '''Et'hem bej Vlora''' ([[Stambolli|Stamboll]] 1884 - Tiranë 1937) ishte djali i [[Ismail Qemali|Ismail Qemal bej Vlorës]], themeluesit të Shtetit Shqiptar, më 28 nëntor 1912. Lindi në [[Stamboll]] në 1884 ku kreu dhe mësimet fillore, ndërsa më pas studjoi në qytete të ndryshme të Europës si [[Lozana|Lozanë]], Paris e Bruksel. Në tetor 1912, përpara se Ismail Qemali të nisej për [[Bukuresht]], për të filluar udhëtimin drejt Pavarësisë, Et'hemi u nis për Vlorë dhe mori pjesë në Komisionin përgatitor për [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Shpalljen e Pavarësisë]], duke qenë koordinator i këtij Komisioni me Ismail Qemalin. Në një letër që [[Ibrahim Shyti]] i dërgonte mësuesit Musa Muho, më 1969, lexojmë: «''Sa për djalin e Ismail Beut, Et'hemin, ai ka qenë ushtarak dhe ato kohë erdhi në Vlorë, me këshillë të Ismail Beut e të Gurakuqit, dy muaj para se të shpallej indipendenca. Ca kohë qëndroj në shtëpinë e Hamza Isait e ca kohë në atë të Ymer Radhimës. Në mbledhje me vlonjatët transmetonte letrat që i vinin nga Nica e Francës dhe me telegraf komunikonte me Ismail Ben. Et'hem Beu ishte i urtë e me plot fjalë të mënçura. Ai kishte pasur shokë në Stamboll Toto Hosen nga Bolena. Po atë nuk e poqi dotë sepse autoritetet [[Perandoria Osmane|turke]] e kishin larguar nga ushtria. Gjithë Paria e Vloërs, nuk bënte gjë pa pyetur Et'hem Beun''»<ref>«Nga Epistolari i Ibrahim Shytit në Vlorë», Tiranë 2000, f.241</ref>. Më 9 nëntor 1912, nga Vjena, Ismail Qemali dërgoi dy telegramet e njohura historike, njërin drejtuar Et'hemit dhe tjetrin parisë së Vlorës: [[Skeda:Meleq_Frashëri.jpg‎|parapamje|345px|majtas|Et'hem bej Vlora, gjenerali de Weer, koloneli Thompson dhe adjutanti i tij Meleq Frashëri më 1914]] «''Vij me vaporin më të parë. E ardhmja e Shqipërisë është siguruar. Telegrafoni kudo të kenë besim të plotë për fatin e [[Vatani|atdheut]]. Duke u rekomanduar marrëveshje vëllazërore, bashkëpunim, ecje në rregull të punëravet shtetërore, ruajtje të rendit publik, përshëndetje atërore, Qemal''»<ref>«Ismail Qemali -përmbledhje dokumentash», Tiranë 1982, dok.183</ref>. Më 13 nëntor 1912 Et'hemi i përgjigjet të atit nga Vlora: «''Falenderime të sinqerta për të ardhmen e Shqipërisë. Kemi ftuar kudo bashkatdhetarët të dërgojnë në Vlorë delegatë për Asamblenë. Delegatët e emëruar presin udhëzime pas komunikimit të telegramit tuaj. Na udhëzoni nëse është e nevojshme të bëhet mbledhja. Shpejtoni ardhjen në qoftë se Durrësi nuk është i bllokuar. Qetësi e plotë. Presim me padurim sqarimin e gjendjes. Të fala me respekt në emër të bashkatdhetarëve, Et'hem''»<ref>po aty, dok.185</ref>. Në krye të trupave ushtarakë rezervistë, me gradën e kapitenit, Et'hemi organizoi pritjen e delegatëve në Vlorë dhe, gjatë periudhës së Qeverisë së Vlorës, e gjejmë së bashku me [[Luigj Gurakuqi]]n dhe [[Hysen Vrioni]]n në përpjekje për njohjen e Qeverisë së Vlorës në Veri të vendit<ref>po aty, dok.291/295</ref>. Mori pjesë në delegacionin e Qeverisë së Vlorës, kryesuar nga Ismail Qemali, pranë Konferencës së Ambasadorëve, në Londër (1913). Më 1914, pas dorheqjes së Ismail Qemalit nga Qeveria, u largua nga Shqipëria, së bashku me të atin. Në dhjetor 1918 Qeveria italiane e ftoi Ismail Qemalin në Romë, për të koordinuar veprimet mbi të ardhmen e Shqipërisë. Nga Spanja, ku ndodhej me familjen, Ismail Qemali, shoqëruar nga dy djem të tij, Et'hemin dhe [[Qazim bej Vlora|Qazimin]], u nis për Itali. Pas vdekjes së Ismail Qemalit, Et'hem beu u zgjodh nga shqiptarët e Amerikës, të grumbulluar rreth «Partisë Politike», delegat në Konferencën e Paqes, në Paris, midis emrave të dëgjuar si [[Hasan Prishtina]], [[Aqif Pashë Elbasani]], [[Pandeli Cale]], [[Mit’hat Frashëri]], [[Ali Këlcyra|Ali bej Klisyra]], [[Nuredin bej Vlora]], etj., Më pas u vendos në Tiranë dhe nuk u mor me politikë. Më 1932, me rastin e 20-vjetorit të Pavarësisë, ku u zhvillua edhe ceremonia e zhvendosjes së eshtrave të [[Ismail Qemali]]t, nga Kanina në Vlorë, Et'hemi dorëzoi, gjatë ceremonisë, Flamurin dy krenar që u ngrit në Vlorë, Ditën e Shpalljes së Pavarësisë. Për këtë, gazeta «Besa», më 29 nëntor 1932, do shkruante: «''Me Flamurin që është ngritur në Vlorë, më 28 nëntor 1912, janë bërë fotografitë e rastit dhe flamuri, nga Et'hem Vlora, i dorëzohet prefektit i cili ja jep ministrit të Arsimit Hilë Mosi, i cili do ta dorëzonte në Muzeun Kombëtar...''». Më 7 maj 1937, krejt papritur, Et'hem bej Vlora vdiq në Spitalin «Zog I», në Tiranë. Shtypi i kohës e përcolli me dhimbje vdekjen e tij. Gazeta «Shtypi», që dilte në Tiranë, shkruante: «''Zhdukja e një patrioti fisnik''» (Tiranë, 10 maj 1937, f.4); Gazeta «Jeta e Re», që dilte në Vlorë, midis të tjerash shkruante: «''Dje na erdhi lajmi i vdekjes së kapiten Et'hem Vlorës. I ndjeri ishte një burrë i urtë, i matur dhe i ndershëm. Të ndyerin e kujtojmë me mallëngjim gjithë Vlora dhe veçanërisht shokët e tij vlonjatë të 1912ës''» (Vlorë, 10 maj 1937, f.4). Ceremonia e varrimit u krye me nderime të mëdha. Gazeta «Drita», nën titullin «''Një shumicë e madhe autoritetesh civile dhe ushtarake e shoqëruan kufomën e Et'hem Vlorës''», e jep të plotë këtë ceremoni mortore, në faqe të parë të saj, shoqëruar edhe me një foto të ceremonisë (Tiranë, 9 maj 1937, f.1). Et'hem bej Vlora u martua me Ismete Ohri (Toptani), me të cilën nuk pati fëmijë. == Lidhje të jashtme == * https://web.archive.org/web/20090401015246/http://www.balkanweb.com/gazetav5/artikull.php?id=52015 * http://www.hermesnews.org/articoli/10315-darling-vlora-ismailqemali.asp{{Lidhje e thyer}} == Burime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Vdekje 1934]] [[Kategoria:Familja Vlora]] [[Kategoria:Njerëz të lindur në Stamboll]] [[Kategoria:Ushtarakë shqiptarë]] jexzb1x5fsa980zu98h165eq60027hp 0 83887 2995381 2928419 2026-06-09T16:02:36Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995381 wikitext text/x-wiki '''Mahmud [[Beu|bej]] Vlora''' (Vlorë [[1822|1809]] - Stamboll, [[1866]]) pinjoll i një [[Oxhaqet feudalë|oxhaku]] [[Vlorajt|çifligarësh]], ndër krerët e [[Kryengritja shqiptare e 1847|kryengritjes kundër Tanzimatit]] dhe më pas shërbeu në shtypjen e kryengritjes antiosmane në Epir. I biri i tij, [[Ismail Qemal bej Vlora]] do të ishte shpallësi i pavarësisë së shtetit shqiptar dhe kryeministri i parë i vendit. == Biografia == Lindi në Vlorë, i biri i Ismail beut dhe Nasipe hanëm Vlorës. Pas vrasjes së të atit, me të vëllanë Muhamedin, u internua në [[Kalaja e Beratit|kalanë e Beratit]] dhe më pas në [[Kalaja e Gjirokastrës|atë të Gjirokastrës]] në vitet 1829-1831. Falet dhe i rikthehet një pjesë e pasurisë. Nxiti, mori pjesë dhe qe ndër krerët e kryengritjes kundër [[Tanzimati|Tanzimatit]] në vitet 1843-1847.<ref>{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=607-608|trans-title=Lebenserinnerungen|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref> Më 1848 familja u internua: burrat në [[Konia]], ndërsa gratë me fëmijët në [[Selaniku|Selanik]]. Pasi u lirua, më 1854 mblodhi vullnetarë për të shtypur kryengritjen e Epirit, në ngjarjet e Grivasit; ku për të përballuar shpenzimet (''ylefet'') e vullnetarëve u detyrua të shesë çifligjet e fundit që i kishin mbetur në [[Goricë]], [[Babicë e Madhe|Babicë]], [[Novoselë (Vlorë)|Novoselë]], [[Bestrovë]], [[Selenica|Selenicë]], Subënj e [[Picar (Armen)|Picar]]. Më pas shkoi në [[Stambolli|Stamboll]] për të siguruar rimbursimin për harxhimet në shtypjen e kryengritjes, por nuk iu bë dot e mundur. Pas një qëndrimi dyvjeçar në Athinë nën mbrojtjen e monarkut, u kthye në Stamboll ku vdiq më 1866.<ref name=":0">{{Cite book|title=Kuvend letrash me miqtë|last=Merlika-Kruja|first=Mustafa|author-link=Mustafa Kruja|last2=Eqrem bej Vlora|author-link2=Eqrem bej Vlora|publisher=Omsca-1|year=2013|isbn=9789928132321|location=Tiranë|pages=86-87}}</ref> == Referime == <references /> [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1822]] [[Kategoria:Vdekje 1866]] [[Kategoria:Familja Vlora]] [[Kategoria:Njerëz nga Vlora]] t0g26gpkx7y3z7aqn5qza1cbboechma 0 84594 2995309 2975862 2026-06-09T15:59:24Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bargjinollët]] te [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995309 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Suleimán Pasha (Süleyman Paşa) 01.jpg|parapamje|Statuja e Syleiman Pashës, themelues i kryeqytetit të Shqipërisë]] '''Sylejman pashë Bargjini''' ka qenë një fisnik [[Shqiptarët|shqiptar]] i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] dhe themelues i qytetit të [[Tiranë]]s. == Sfondi historik == U lind në [[Bargjin]] por jetoi në [[Mulleti|Mullet]], një fshat në afërsi të Tiranës. Pasi bëri një karrierë të shkëlqyer si [[jeniçer]] deri gjeneral në lufrat e Perandorisë Osmane, u rikthye në trevat e tij të origjinës së bashku me një [[Fermani|ferman]] [[sulltan]]or për të themeluar qytetin e Tiranës. Punimet për themelimin e qytetit të Tiranës nisën në vitin [[1614]]. Plani urbanistik i origjinës përfshinte një kompleks arkitekturor në formë trekëndore, në skajet e të cilit u projektuan përkatësisht ndërtimi i një [[Xhamia e Sylejman Pashës|xhamie]], [[hamami]] dhe një [[Imareti|imaret]], duke e ngritur kësodore në rangun e [[Qyteza|kasabasë]].<ref name=":Kiel">{{Cite book|last=Kiel|first=Machiel|title=Arkitektura osmane në Shqipëri (1385-1912)|publisher=IRCICA|year=2012|isbn=9789290632429|location=Stamboll|pages=378|language=sq|translator=Holta Vrioni|author-link=Machiel Kiel|origyear=1990}}</ref> Themelues dhe mbrojtës të qytetit të Tiranës, Bargjinasit ishin njëkohësisht edhe familja e saj feudale ose [[Oxhaqet feudalë|oxhaku]] i saj legjitim që prej vitit 1614 e deri në fund të shekullit XIX, kohë kur oxhaku i Bargjinasve u mposht prej oxhakut të [[Krujë]]s, [[Toptanajt|Toptanve]]. Pas përleshjeve së forta që u bënë në gjithë krahinën si pasojë e këtij rivaliteti midis oxhaqesh feudalë, Toptanasit, falë edhe krushqive që kishin ndërmarrë me Bargjinasit, u imponuan si oxhaku i qytetit të Tiranës dhe i shpërngulën edhe sarajet e tyre në këtë qytet. Sidoqoftë, ata i ruajtën edhe sarajet e Krujës, të cilët i shpëtuan kohës dhe sot janë [[Muzeu Etnografik në Krujë|Muzeu Etnografik]] i qytetit të Krujës. Megjithatë, momumentët themeltarë të qytetit të Tiranës ndërtuar nga Sylejman Pasha, nuk i rezustuan kohës dhe histrorisë së trazuar të trevave shqiptare. Ndërkohë, qyteti i vogël i Tiranës rezistoi për t'u shpalluar kryeqytet, më [[1920]], gjatë punimeve të [[Kongresi i Lushnjës|Kongresit të Lushnjës]]. [[Skeda:Kartolina Tirana Xhamia e vjetër 1939.jpg|parapamje|Vendvarrimi i Sylejman Pashes]] == Statuja == Një statujë e Sylejman Pashë Bargjinit gjendet sot qytetin e Tiranës, në sheshin që bart emrin e tij, [[Sheshi Sylejman Pasha]]. == Shiko dhe këtë == * [[Tyrbja e Sylejman Pashës]] * [[Xhamia e Et'hem Beut]] == Referime == * 1. ''Vepra IX: Personalitetet Shqiptare në Kâmûs al-A’alâm'', Sami Bej Frashëri, Logos-A, [[Shkup]], [[1994]] * 2. ''Kujtime: 1885-1925'', Eqrem Bej Vlora, Shtëpia e Librit dhe Komunikimit, [[Tiranë]], [[2003]] [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Ushtarakë osmanë]] b5n44g44bd450tpmplg2q3slekkx822 0 84596 2995397 2928431 2026-06-09T16:03:02Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vrionasit]] te [[Kategoria:Familja Vrioni]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995397 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder| name=Hysen bej Vrioni| image=Hysen Vrioni.jpg| image_size=250px| office=[[Ministria e Drejtësisë e Shqipërisë|Ministër i Drejtësisë i Shqipërisë]]| term_start=24 dhjetor, 1921| term_end=12 maj, 1923| predecessor=[[Qerim Çelo]]| successor=Myfid bej Libohova| office2=[[Lista e Ministrave të Jashtëm të Shqipërisë|Ministër i Punëve të Jashtme]]| term_start2=23 tetor, 1925| term_end2=10 shkurt, 1927| predecessor2=[[Myfid bej Libohova]]| successor2=[[Iljaz bej Vrioni]]| office3=| term_start3=20 prill, 1931| term_end3=7 dhjetor, 1932| predecessor3=[[Pandeli Evangjeli]]| successor3=[[Xhaferr bej Vila]]| birth_date=1881| birth_place=[[Berat]], [[Perandoria Osmane]], sot [[Shqiperia]]| death_date=12 tetor, 1944| death_place=[[Tirana]], [[Shqipëria]]| nationality=Shqiptare| profession=nëpunës, politikan| education=Mülkiye, Stamboll|Grada shkencore=politolog-ekonomist| party=| spouse=Ganimete hanëm Pasho| children=|Feja=| signature=Hysen Vrioni (nënshkrim).svg| signature_madhësia=| signature_përshkrim=|Emblema=|Emblema_madhësia=|Emblema_përshkrim=}} '''Hysen bej Vrioni''' ([[Berati|Berat]], [[1881]] - [[Tirana|Tiranë]], [[12 tetor]] [[1944]]) qe nëpunës i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], latifondist, nënprefekt, [[politikan]] dhe ministër i shtetit shqiptar. == Jeta == Leu në qytetin e Beratit, i biri i ish-ministrit [[Aziz pashë Vrioni|Aziz pashës]] dhe Hatixhe [[hanëm]] Vrionit.<ref>{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=612|trans-title=Lebenserinnerungen|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref> Pinjoll i [[Oxhaqet feudalë|oxhakut]] [[Vrionasit|Vrioni]], familje e rëndësishme [[Çifliku|çifligarësh]] me prona në [[Berati|Berat]], [[Fieri]] dhe [[Myzeqeja|Myzeqe]] të mundësuara që në kohën e Perandorisë Osmane. Hysni beu vetë kishte nën zotërim 7500 hektarë në Myzeqenë Jugore.<ref>[https://books.google.com/books?id=ULQ8AQAAIAAJ&q=sami+vrioni&dq=sami+vrioni&hl=en&sa=X&ei=TWXyUp7qC4nkyAHlnIHQCQ&ved=0CFIQ6AEwCTgK ''Klan''] (500-508), Tiranë: "Media 6", 2007, fq. 259</ref> Shkollimin fillor e kreu në vendlindje,<ref name=":0" /> ku [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]] ia dha mësuesi shkodran Kolë Kraja.<ref>{{Cite book|title=Autobiografi|last=Kraja|first=Kolë|publisher=Phoenix v. 9, nr. 1-6 (40)|year=2005|location=Shkodër|pages=55-63}}</ref> Shkollën e mesme e vazhdoi në idadijen e [[Janina|Janinës]] dhe shkollimin e lartë në Institutin [[Mejtepi Mylkie|"Mylkie"]] në [[Stambolli|kryeqytetin]] e perandorisë ku diplomohet më 1904<ref>{{en}} Özdalga E., Late Ottoman society: the intellectual legacy, studimet SOAS/RoutledgeCurzon të Lindjes së Mesme. 3. Routledge. fq. 314. ISBN 0-415-34164-7</ref>. U punësua si sekretar i [[Veziri i madh|kryevezirit]] [[Ferid pashë Vlora|Ferit pashë Vlora]] nga 1904 deri më 1908. Më pas shërben si [[Kajmekami|kajmekam]] në Tiranë. Në shtator të 1912 emërohet prefekt në [[Filipjadha|Llur]] të [[Vilajeti i Janinës|Vilajetit të Janinës]].<ref name=":0">{{Cite book|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|last=Dervishi|first=Kastriot|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=252}}</ref> [[Lufta e Parë Ballkanike|Lufta Ballkanike]] e shtrëngon të kthehet në vendlindje. Më 1914 mori pjesë në delegacionin që shkoi në [[Neuwied]], [[Gjermani]] në 1914, për t'i ofruar kurorën princit [[Wilhelm Wied]]. Me punimet e bëra Kongresi i Lushnjes ku shkoi si përfaqësues i Beratit me shoqatën "Bashkimi" të kushëririt të tij, [[Iljaz bej Vrioni|Iljaz beut]], u zgjodh një nga senatorët. Emërohet ministër pa portofol dhe zv/ministër i Drejtësisë në qeverinë [[Sulejman bej Delvina|Delvina]]. U zgjodh deputet gjithmonë prej 1921-1939. Më 1921 merrte pjesë në grupacionin e Partisë Përparimtare. Shërbeu si ministër i Drejtësisë në qeveritë e [[Xhaferr bej Ypi]]t dhe [[Mbreti Zogu I|Ahmet Zogollit]] para 1924. Me t'ia behur [[Lëvizja e qershorit]] ikën nga Shqipëria, ku dënohet në mungesë për arsye politike. Më pas riemërohet ministër, tashmë i Punëve të Jashtme në kohën e presidencës së Ahmet Zogut dhe në qeverinë [[Pandeli Evangjeli|Evangjeli]]. Për një farë kohe ai ishte nënkryetar i Parlamentit. Ndërroi jetë në Tiranë në 12 tetor 1944.<ref name=":0" /> == Reformat në dikastere == Pas krijimit të [[Republika Shqiptare|Republikës së parë të Shqipërisë]], janar 1925, Presidenti i Republikës së Shqipërisë [[Ahmet Zogu]], me propozimin e Hysen Vrionit, miratoi ndarjen e punëve politike nga ato konsullore-administrative dhe krijimin e një Drejtorie Politike në MPJ. Argumentet kryesore ishin rritja e aktivitetit të MPJ, nevoja për të hyrë në marrëdhënie më të drejtpërdrejta me trupin diplomatik të huaj të akredituar në Shqipëri dhe përfaqësitë shqiptare jashtë vendit, si dhe për të ndjekur me seriozitet çështjet e ndryshme që diskutoheshin në [[Lidhja e Kombeve|Lidhjen e Kombeve]], e cila dita - ditës po merrte një rëndësi të veçantë. Tani MPJ ka dy drejtori, atë politike dhe atë konsullore-administrative. Në tetor të vitit 1925, MPJ i propozon Këshillit të Ministrave që përfaqësitë e RSH jashtë vendit të përdornin si atashe pa pagesë studentët shqiptarë që vazhdonin studimet në këto vende. Kjo do të përgatiste edhe diplomatët e ardhshëm të karrierës që do t’i shërbenin shtetit shqiptar. Ky propozim u miratua nga Këshilli i Ministrave, por u hodh poshtë nga Këshilli Kombëtar sepse u konsiderua si një rënie e nivelit të përfaqësimit të Republikës Shqiptare tek të huajt. Një ndër aktet e para që ndërmori kryesia e Republikës së Shqipërisë ishte thirrja që iu bë të gjitha institucioneve të larta shtetërore për përgatitjen e projekt-ligjeve organike të tyre lidhur me organizimin e këtyre institucioneve dhe ndarjet administrative të detyrave. Njëkohësisht, nisur nga modelet e institucioneve homologe jashtë vendit, MPJ i propozoi Këshillit të Ministrave fillimin e aplikimit të sistemit të gradave diplomatike gjatë karrierës diplomatike të çdo nëpunësi. Propozimi u miratua. Ndërkohë që konsullata e parë e nderit u çel në [[Kopenhaga|Kopenhagë]] me 1 gusht 1925, viti 1926 njohu edhe valën kryesore të hapjes së konsullatave të nderit të Republikës së Shqipërisë në botë (pa shpenzime), qëllimi i të cilave siç shprehej H.Vrioni ishte “…për me e ba të njohur vendin tonë me anë të tregtisë dhe ekonomisë, për më gjetë mbrojtje e lehtësim të shqiptarëve që ndodhen atje dhe ato që udhëtojnë për qëllime tregtare, kulturore dhe arsimore etj”<ref>''[http://ambasadat.gov.al Historiku i krijimit të institucionit të Ministrisë së Punëve të Jashtme të shtetit shqiptar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721053105/http://www.ambasadat.gov.al/ |date=21 korrik 2018 }}'', ambasadat.gov.al, 16 Shtator 2013. Marrë më 22 dhjetor 2017.</ref>. == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Lindje 1881]] [[Kategoria:Vdekje 1944]] [[Kategoria:Ministra të Drejtësisë të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Jashtme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Myslimanë suni shqiptarë]] [[Kategoria:Nxënësit e Shkollës Mülkiye]] [[Kategoria:Familja Vrioni]] a2njr91vw8vcwf77muubdqt2oeh4t5o 0 84827 2995288 2774673 2026-06-09T15:55:10Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995288 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Mehdi Bushati (1964).jpg|thumb|240px]] '''Mehdi Bushati''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[20 shkurt]] [[1939]]) ka qenë futbollist dhe funksionar i [[Sigurimi i Shtetit|Sigurimit të Shtetit]]. == Biografia == I biri i Ymer Bushatit.<ref>{{Cite book|title=Bushatllinjtë|last=Bushati|first=Hamdi|publisher=Idromeno|year=2003|isbn=99927-841-2-1|location=Shkodër|pages=410}}</ref> Shkollën e mesme e ka kryer në qytetin e lindjes, Shkodër. Nga viti 1958 – 1962, ka kryer studimet e larta në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], [[Fakulteti i Ekonomisë i Universitetit të Tiranës|Fakulteti Ekonomik]]. Nga viti 1963 – 1968, ka kryer studimet e larta në Universitetin e Tiranës, [[Fakulteti Juridik]]. Në vitin 1958 – 1967, ka luajtur futboll me ekipin e [[KS Dinamo|Dinamos]], duke fituar me këtë skuadër disa tituj dhe kupa të ndryshme. Gjatë kësaj periudhe ka luajtur edhe për skuadrën kombëtare të Shqipërisë në aktivitet ku ajo merrte pjesë. Në vitet 1979 –1989, ka qenë Kryetar i Komitetit Shtetëror të Sportit. Në vitet 1979 -1989, ka qenë Kryetar i Komitetit Olimpik të Shqipërisë. Nga viti 1989 – 1992, ka qenë shef i Klubit Sportiv Dinamo. Nga viti 1998 – 2003, ka qenë Drejt i Përgjitshëm i Ndërmarjes së Impianteve Sportive Kombëtare. Dhëndër i [[Hysni Kapo|Hysni Kapos]], ka qënë shefi i Sigurimit të Shtetit në [[Rrethi i Lushnjes|rrethin e Lushnjës]] dhe në vitet 1973 - 1979 kryetar i Degës 8 (Grupet antiparti, kundërrevolucionare, internim-dëbimet) në Drejtorinë e Parë të Sigurimit. Fëmijët: [[Andi Bushati]] (1969), Mirlinda Bushati (1973). == Referime == <references /> [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1939]] [[Kategoria:Sigurimi i Shtetit]] [[Kategoria:Familja Bushati]] 12ls8oo3rpk5gh2k3qjvr112g2juybr 0 87972 2995297 2928458 2026-06-09T15:59:00Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Asllan Pashallinjtë]] te [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995297 wikitext text/x-wiki Familja '''Asllan Pashali''' ka qenë një [[Oxhaqet feudalë|oxhak feudal]] shqiptar që u ngrit në kohën e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], i cilësuar si oxhaku i [[Janina|Janinës]], të cilët brez pas brezi qeverisën ndër shumë vise të perandorisë. Degëzimet e tyre qeverisën në periudha të ndryshme [[Gjirokastra|Gjirokastrën]], [[Delvina|Delvinën]] dhe [[Libohova|Libohovën]] ndër viset shqiptare; degëzimi i fundpërmendur mbeti me llagëpin '''Libohova''', që shtetit shqiptar i dhanë ministra dhe funksionarë të lartë si [[Myfid bej Libohova|Myfid bej]], [[Eqrem bej Libohova|Eqrem bej]] dhe [[Ajet bej Libohova]]. == Gjenealogjia == Sipas një kronike të [[Krishterimi në Shqipëri|krishterë]], pema gjenealogjike e familjes zë fill me një të quajtur Mika Skifteri, i cili rrreth vitit 1400 paska qenë beu i Valjeranit (mbase në rrethinat e [[Elbasani]]t, ose vetë Elbasani). I biri i tij, Petro Boso, u martua me një bijë të familjes [[Republika e Venedikut|venedikase]] Kontarini. Asokohe në trojet e Elbasanit u vendosën [[osmanët]] dhe i biri i Petro Bosos u konvertua në [[islam]] dhe mori emrin Shahin Lame (''shahin'' - skifter; ''Lame'' - [[Islami|Islam]]). Shahin Lamja la një nip të quajtur Mustafa aga, i cili iku nga [[Drumja|Druma]] në Maqedoni dhe atje u pasurua me tregti. Pas disa vitesh i biri, Ali Asllan aga, shkoi në Janinë ku mori për grua motrën e libohovitit [[Çelebi Lytfi Pasha|Lutfi Pasha]] - 20 vjet sanxhakbej i [[Sanxhaku i Janinës|Janinës]] dhe pastaj [[Veziri i madh|vezir i madh]].<ref>{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=566-567|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref> == Historia == Asllan Pashallinjtë, një nga familjet më të vjetra dhe më të mëdha feudale shqiptare me origjinë nga [[Janina]]. Osman Pashë Çaushi, Sanxhakbej i Janinës, [[Vezir]] dhe [[Bejlerbej]] i [[Rumelia|Rumelisë]], pasi u martua me mbesën e [[Sanxhakbeu]]t të Svetizarit, Sali Asllan Pashës, themeloi këtë gjini të madhe që i dha Janinës 22 Sanxhakbej. Nëpërmjet emërtimeve të pjesëtarëve të tjerë të kësaj gjinie, Asllan Pashallinjtë sunduan prej Lepantos e deri në Delvinë gjatë historisë osmane shqiptare. Në krahasim me kryeqendrat e provincave të tjera, Janina ishte më i bukuri i trevave shqiptare. Për pasojë edhe oxhaku që sundonte në qytet ishte artdashës dhe bujar. [[Xhamia e Asllan Pashës|Xhamia e bukur]] që ndërtoi [[Veziri]] Asllan Pasha është provë për këtë. [[Evlia Çelebiu]], në shkrimet e tij të udhëtimit, tregon se në pallatin e Xhelal Ali Pashës gostiteshin çdo ditë 3000 vetë. Ky numër përbën çerekun e popullësisë së atëhershme të qytetit të Janinës. Koha dhe rrethanat kishin bërë që vazhdimisht anëtarët e kësaj familjeje të shpërnguleshin në qytete të tjera, si në [[Stambolli|Stamboll]], në [[Halepi|Halep]] apo në Gjirokastër. Sundimi i familjes Asllan Pashalli në Janinë, filluar me shkëlqim në vitin [[1590]], përfundoi në vitin [[1786]]. Dega e familjes Asllan-Pashali në Delvinë dhe Gjirokastër, emër që sot është shuar, vazhdon të jetojë sot si Libohova. Burra të shquar të kësaj dere, si Myfit dhe Eqrem Bej Libohova trashëguan vetitë më të arrira të stërgjyshërve të tyre. == Shiko dhe këtë == * [[Dyert e Mëdha]] * [[Xhamia e Asllan Pashës]] == Referime == <references /> [[Kategoria:Familja Asllan Pasha| ]] [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Libohovë]] [[Kategoria:Delvinë]] [[Kategoria:Gjirokastër]] [[Kategoria:Janinë]] lmudadsi1iglgguz6163167m6cjt146 0 87975 2995276 2944174 2026-06-09T15:55:02Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995276 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Flag of Mahmut Pasha Bushatli - 1796.svg|parapamje|Bajraku i Karamahmud Pashës]] '''Bushatllinjtë''', në Shkodër '''beglerët Bushatlij''', kanë qenë një familje [[Ajanë|ajanësh]] e njohur në historinë e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], kur spikatën në gjysmën e dytë të shekullit 18, si dhe për kontributin e tyre në para dhe pas pavarësisë së [[Shqipëria|Shqipërisë]]. == Llagëpi == Pavarësisht konvencionit për ta emërtuar këtë [[Oxhaqet feudalë|oxhak]] ''Bushatllinj'', dokumentacioni tregon se ky emërtim është relativisht më i rishtë sesa mendohet për mënyrën se si janë pasqyruar ndër anale, gojëdhëna, dokumentime e letërkëmbime anëtarët e këtij oxhaku. Vetë fshati me të cilin llagëpi ka lidhje të drejtëpërdrejtë, dokumentohet herët, por në bashkërendim me këtë familje për herë të parë e pasqyron kronisti turk [[Evlija Çelebi|Çelebi]] me togfjalëshin ''Bushatllar [[kasaba]]si'' (sq. ''qyteza e Bushatllijve'')''.'' Pas tij i vetmi që e përdor shkoqur llagëpin është [[Ahmet Xhevdet Pasha]] më 1895. Çelebiu kur takoi çifligarin e Bushatit, e identifikon "pasardhës i Jusuf Beut, trashëgimtar i pallatit nga Jusuf bej Plaku, që prej kohës së sulltan [[Mehmet Fatihu|Mehmet Fatihu II]]". Pinjolli i familjes dhe studjuesi [[Hamdi Bushati]] konstaton se asnjëri prej pashallarëve të këtij oxhaku nuk e ka përdorur llagëpin "Bushatlli" dhe nuk figuron në literaturën osmane pas-Çelebiut. Vetë pashallarët përdornin epitetin ''Ishkodrali,'' pra ''Shkodrani''.<ref name=":0">{{cite book|last=Bushati|first=Hamdi|title=Bushatllinjtë|publisher=Idromeno|year=2003|ISBN=99927-841-2-1|place=Shkodër|pages=28-36|language=sq}}</ref> == Prejardhja == Nga radhitja e varianteve, origjinat e lakuara nga historishkruesit janë: * Prej [[Gojan i Madh|Gojani]]<nowiki/>t të [[Rrethi i Mirditës|Mirditës]]. * Prej familjes princërore [[Dukagjinët|Dukagjini]] * Prejardhje nga një familje e fisme vendase të kohës së Venedikut, e konvertuar në [[Islami|Islam]]. === Mirdita === Ky variant i mbështetur tek një gojëdhënë popullore, e cila thotë se të parët e tyre ranë nga fshati Gojan i Mirditës dhe u vendosën në fshatin Bushat të Shkodrës rreth vitit 1630. Përafërsisht vitit 1650 i pari i tyre i njohur, Ymer beu, u bë spahi i fshatit dhe i zonës përreth.<ref name="Vlora56">{{cite book|author=Vlora|first=Eqrem bej|title=Beiträge zur Geschichte der Türkenherrschaft in Albanien: eine historische Skizze|last2=Von Godin|first2=Marie Amelie von Godin|publisher=Shtëpia Botuese "55"|year=2010|isbn=978-99943-56-83-6|volume=1|location=Tiranë|pages=291-292|language=sq|trans-title=Kontribute në historinë e sundimit turk në Shqipëri: një Skicë Historike|author-link=Eqrem bej Vlora|origyear=1956}}</ref> Ky variant bëhet i pavlefshëm sipas argumentimit të H. Bushatit, i cili shpjegon se bëhet fjalë për një situatë kur Reshiti i Mehmed begut (jo Plaku) u strehua në Gojan pas vrasjes së të atit, për 6 vjet tek familja e Gjin Lekës. Prej kësaj i mbeti nofka ''Beu i Gojanit,'' duke dhënë shkas për bashkëshoqërimin e një origjine me Gojanin<ref name=":0" /> e divulguar si tezë edhe prej Dom [[Ndoc Nikaj|Ndoc Nikës]]. === Dukagjinët === [[Skeda:Qazim_bushati_pushkatuar_komunistet.jpg|parapamje|Qazim Bushati, pushkatuar nga komunistët]] Lidhja me Mirditën bëhet më e hershme duke e çuar mbrapa në kohë mundësinë e prejardhjes nga familja e Dukagjinëve mesjetarë, meqë edhe Mirdita ishte ndër zotërimet e tyre. Ndër përkrahësit e këtij varianti ishin [[Sami Frashëri]],<ref>{{Cite book|last=Frashëri|first=Sami|title=Shqipëria dhe shqiptarët: Materiali nxjerrë nga "Diksionieri historik e gjeografik"|publisher=Dajti 2000|year=2002|isbn=9789992772027|location=Tiranë|pages=244|language=sq|translator=Hasan Bakiu|translator-first=Zyber|quote=Origjina e kësaj familjeje shkodrane, sipas një thënieje, është nga familja princore e Dukagjinit...|author-link=Sami Frashëri}}</ref> [[Tefë Curani]], [[Elena Gjika|Dora d'Istria]] dhe [[Hiasint Hekard|Hekardi]] pohojnë se "''...'' ky bark rrjedh prej parisë së Dukagjinit që janë përmendë qysh në kohë të Skënderbeut''."'' Për H. Bushatin e tyrja është vetëm këmbëngulje. === Sumej-Beganji === [[Skeda:Shaqir_bej_bushati_me_ded_gjo_lulin.jpg|parapamje|majtas|Shaqir begu, kryesoi një çetë në të ashtuquajturën ''Lufta e Miletit'', dalëzotjen e Hotit dhe Grudës nga dega e Shkodrës e Lidhjes së Prizrenit;<ref>{{Cite web|last=Dushi|first=Anila|date=14 janar 2012|orig-date=9 korrik 2007|title=Bushatlinjtë, historia e një fisi që nuk iu bind asnjë regjimi|url=https://orientalizmi.wordpress.com/2012/01/15/bushatlinjte-historia-e-nje-fisi-qe-nuk-iu-bind-asnje-regjimi/|website=orientalizmi.wordpress.com|language=sq|agency=Shekulli}}</ref> i ati i [[Xhemal bej Bushati]]<nowiki/>t.]] Shënimet e priftit shqiptar Gjergj Bardhi mbi udhëtimet e veta në viset veriore në maj 1638 shkruajnë:<blockquote>Megjithëse Shqipëria e Veriut është në Turqinë, në fakt atë e sundonin, sikurse në shek. XV, disa zotër feudalë të fuqishëm. E përmendur ishte asokohe shtëpia e Sumejve ose e Beganëve. Sulltan Murati IV në vitet 1623-1640 ia besoi [[Sanxhaku i Shkodrës|sanxhakun e Shkodrës]] Mehmet beut, pjesëtar i oxhakut Sumej-Beganji.</blockquote>Në referencën popullore në Shkodrën e qëmotit, qytet e krahinë, përdorej shpesh shprehja "si Begajt e Bushatit e [[Aliajt]] e [[Njësia administrative Kastrat|Kastratit]]''"'', me anë të së cilës diktohej hershmëria e fisnikëria e një familjeje. Shprehje kjo me fjalën ''Begaj'' që për H. Bushatin ndihmon në vërtetimin e pohimit të priftit Bardhi. Autorët e tekstit "Historia e Shqipërisë" më 1967 kanë arritur gjithashtu të njëjtin konkluzion kundrejt prejardhjes nga kjo familje.<ref name=":0" /> Në Regjistrin e Kadastrës i quajturi ''Aleks'' ''Begani'' përmendet ka prona në përkatësitë e Shkodrës, mban prona me konçension, kreu i fshatit [[Balldren|Balldre]].<ref>{{cite book|last=Zamputti|first=Injac|title=Regjistri i Kadastrës dhe i Koncensioneve për rrethin e Shkodrës 1416-1417|publisher=Akademia e Shkencave e Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë, Instituti i Historisë|year=1977|location=Tiranë|page=23|language=sq}}</ref> Për t'u siguruar rreth mërgimtarëve shkodranë të ikur në Venedik që do t'u lidhej pension, më 1483 ipeshkvi i Shkodrës Françesk de Santi dëshmon se kishte njohur Katerina Began, gruan e Tane Progon Began nga Shkodra. Më 1484 iu dha në ndihmë paja Sana Beganit, vajza e fisnikut shkodran Marin Began, duke marrë 20 dukate pajë. Ndër dokumentet e Senatit të Venedikut përmendet edhe Lukë Begani, ndaj të cilit thuhet se duhet treguar respekt i veçantë; i përkiste një familjeje nga më të shquarat.<ref>{{Cite book|last=Nadin|first=Lucia|title=Shqiptarët në Venedik: Mërgim e integrim 1479-1552|publisher=55|year=2008|isbn=978-99943-56-41-6|location=Tiranë|pages=32-33, 56|language=sq|translator=[[Pëllumb Xhufi]]|author-link=Lucia Nadin}}</ref> == Bushatlinjtë e Bosnies == Një degëzim i familjes u zhvendos drejt viseve boshnjake, duke u vendosur në Livanji ku blenë prona dhe u bënë bejlerët e vendit. Njëri prej tyre Mahmut beg Bushatlija kundërshtoi austriakët kur e aneksuan Bosnien më 1878. Për shkak të kësaj qendrese, 80 anëtarë të familjes së tij u shpërngulën dhe plaçkitën. Disa prej tyre u vendosën në Bugojna dhe Donjeg Vakufi dhe Ibrahim bej Bushatliu u vendos në Vitinë, ku bleu toka për nevojat e familjes së tij.<ref name=":1">{{Cite web|last=Mahić|first=Kemal|date=29 janar 2019|title=Prof. dr. Ibrahim Bušatlija, (1930)|url=https://ljubusaci.com/2019/01/29/kemal-mahic-prof-dr-ibrahim-busatlija-1930/|website=ljubusaci.com|language=bs}}</ref> Prej të birit të Ibrahim beut, Mehmet beut martuar me Miralem hanmin, patën jetë Kana, Asimi (mjek primar, epidemiolog), Zlata Bušatlija-Haračić (filologe e gjuhëve romance, arsimtare e frëngjishtes, italishtes dhe latinishtes), Emina (Minka) Bušatlija-Stojanović e ëma e drejtorit të Teatrit Jugosllav të Dramës dhe regjizorit Gorčin Stojanović, dhe gjeografi, gjeomorfologu e akademiku jugosllav Ibrahim Bušatlija (Vitinë, 1930 - [[Sarajeva|Sarajevë]], [[28 janar]] [[1989]]).<ref name=":1" /> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Familja Bushati| ]] [[Kategoria:Historia e Shkodrës]] srp8ezftoaefolm7ke1tm1xh1xwrfgk 0 90390 2995277 2928477 2026-06-09T15:55:04Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995277 wikitext text/x-wiki {{Leter Tabela Fillim}} {{Leter figura|Hamdi_bushati.jpg}} {{Letër portreti|}} {{Leter ditëlindje| 1896 }} {{Leter vendlindje|[[Shkodra|Shkodër]], [[Perandoria Osmane]] }} {{Leter ditëvdekje| 1983 }} {{Leter vendvdekje|[[Shkodra|Shkodër]], [[Republika Popullore e Shqipërisë]]}} {{Leter nacionaliteti| shqiptar }} {{Leter profesioni|mësues, publicist, historian, përkthyes}} {{Leter mirnjohje| [[Mësues i Popullit]]}} {{Leter Tabela Fund}} '''Hamdi Bushati''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[1896]] - [[10 Mars|10 mars]] [[1983]]) ka qenë një arsimtar, përkthyes dhe hulumtues i folklorit, toponimisë dhe historisë shqiptare. Vepra e tij ''Shkodra dhe motet'' në tre vëllime, mundëson informacion të dendur mbi vendlindjen, u botua pas vdekjes. Ka përkthyer disa vepra xhepi të [[Sami Frashëri]]t nga [[turqisht]]ja në shqipe, të botuara më 2004; shumë përkthime të tjera që ka bërë nga turqishtja në shqip janë ende dorëshkrim.<ref>{{Cite web|last=Balcı|first=Mustafa|last2=Dibra|first2=Fatos|date=2020|title=Arnavutluk'ta Türkoloji|url=https://www.academia.edu/44766775/Arnavutlukta_T%C3%BCrkoloji_Mustafa_Balc%C4%B1_Fatos_Dibra_2020_|url-status=live|website=academia.edu|page=94|language=tr}}</ref> == Biografia == U lind në Shkodër më 1896, djali i tretë i Mehmet Reshit beut të [[Oxhaqet feudalë|oxhakut]] të kapidanit të [[Kalaja e Rozafës|kalasë]] nga familja e [[Bushatllinjtë|Bushatlijve]]<ref name=":1">{{Cite book|title=Bushatllinjtë|last=Bushati|first=Hamdi|publisher=Idromeno|year=2003|isbn=99927-841-2-1|location=Shkodër|pages=339, 355-356|language=sq}}</ref> dhe nip i familjes [[Gjylbegajt|Gjylbegu]]. Mbeti jetim që kur ishte 3 vjeç dhe u rrit nga daja i tij, kryetari i ardhshëm i [[Bashkia Shkodër|beledijes së Shkodrës]], Muharrem Gjylbegu.<ref name=":2">{{Cite book|title=Shkodra dhe motet|last=Kazazi|first=Njazi|last2=Quku|first2=Mentor|author-link2=Mentor Quku|publisher=Idromeno|year=1998|location=Shkodër|pages=7-18|oclc=645720493|chapter=Hamdi Bushati (1896-1983)|volume=1|language=sq}}</ref> Gjatë viteve 1902-1912 ndoqi shkollën fillore e më vonë në gjimnazin civil [[Ryzhdie|Ruzhdie]], që u mbyll për shkak të rrethimit. Në vitet 1914-16 plotësoi shkollimin në në Shkollën Tregtare Italiane deri kur u mbyll dhe më tej në [[Ish-kolegji saverian, Gjimnazi "At Pjetër Meshkalla"|Kolegjin Saverian]]. Në vitin 1917, me thirrjen që ua drejtoi të rinjve, Drejtori i Përgjithshëm i Arsimit, [[Luigj Gurakuqi]], ndoqi kursin e shpejtë pedagogjik për përgatitjen e mësuesve, që drejtohej nga Gaspër Beltoja.<ref name=":0">{{Cite book|title=[[Në kujtim të brezave]]|last=Luli|first=Faik|last2=Dizdari|first2=Islam|last3=Bushati|first3=Nexhmi|publisher=Shtëpia botuese "Rozafat"|year=1997|location=Shkodër|pages=481-503|language=sq}}</ref> Qe sekretar i dytë pranë shtabit të forcave vullnetare në [[Lufta e Koplikut|Luftën e Koplikut]] në gusht të 1920 si dhe një qëndrim disamujor në [[Vjena|Vienë]] për arsye shëndetësore.<ref name=":1" /> Deri më 1921 dha mësim në shkollën fillore të lagjes ''Rus-Haslikej'', pastaj vazhdoi në shkollën e Parrucës me drejtor Abaz Golemin. Në vitin 1922-1923 nisi të ndiqte një kurs pedagogjik në institutin "Scuole riunite" në [[Roma|Romë]] për ngritjen profesionale dhe shkencore. Më tej kontribuoi në drejtimin e shkollës së mbrëmjes dhe shoqatës "Drita" pranë shkollës së Parrucës, ku mësuan të shkruajnë dhe lexojnë dhjetëra nxënës punëtorë e shegertë.<ref name=":2" /> Më 1925 ngarkohet të japë mësim në një shkollë plotore në Tiranë, duke dhënë njëkohësisht dhe [[Gjuha frënge|frëngjishten]] në [[Medreseja e Tiranës|Medresenë e Lartë]]. U diplomua si nga instituti i Romës dhe ndoqi kurse të mëtejshme me korrespondencë në ''Ecole Supériore'' në [[Parisi|Paris]], ku u diplomua më 1929. Ndërkohë më 1927 e la mësimdhënien për të punuar në Zyrën e [[Vakëfi (në Islam)|Vakufit]] si sekretar e mbikëqyrës i Bibliotekës së [[Pazari i Shkodrës|Pazarit]] dhe më vonë në Dhomën e Tregtisë, po në vendlindje, ku pati mundësi t'i kushtohej punëve intelektuale dhe përkthimeve të dokumenteve të bibliotekës nga [[Gjuha osmane|osmanishtja]]. Më 6 gusht 1940 qe zv/sekretar federal i Sekretariatit të Federatës së Fasheve në Shkodër dhe më 1942 ishte sekretar federal regjent i [[Partia Fashiste Shqiptare|Partisë Fashiste Shqiptare]] po në vendlindje.<ref>{{Cite book|title=Shkodranët e 7 prillit dhe të 29 nëntorit|last=Juka|first=Gëzim H.|publisher=Reklama|year=2018|isbn=9789928440358|location=Tiranë|pages=65|language=sq}}</ref> U rikthye në lëmin e mësimdhënies në periudhën 1940-44 dhe u caktua drejtor i shkollës fillore të lagjes Perash të Shkodrës. Pas marrjes së pushtetit nga komunistët, u arrestua më 1945 në bazë të akuzave të pathemelta, por gjyqi i dha pafajësinë. Më 1946-50 u largua nga qyteti dhe banoi në fshat, më 1951-54 qe punëtor krahu<ref name=":1" /> dhe më 1955-60 pësoi internim politik në kampet e [[Kuçi (Vlorë)|Kuçit]], [[Shtyllas]]it dhe [[Gradishtë, Lushnjë|Gradishtës]]. Në vitet 1960-83 vijoi punët studimore dhe pensioni iu mohua, ndërroi jetë më 10 mars 1983. Në vitet '70 iu afrua tarikatit Tixhani në kushte fshehtësie të plotë.<ref name=":0" /> Dhjetë vjet pas vdekjes së tij dhe rënies së diktaturës, më 7 mars 1993 iu dha titulli "Mësues i Popullit".<ref name=":1" /> == Vepra == === Shtypi === Në fillim të viteve '20 qe ftuar nga Dom [[Ndoc Nikaj]] për të marrë pjesë në kolegiumin që do të drejtonte gazetën "Besa Shqiptare". Gjatë viteve 1925-44 bashkëpunoi me organet e shtypit të kohës si "Kalendari Kombiar", "Dituria" dhe "Leka", duke qenë gjithashtu korrespondent i gazetave "Besa" dhe "Tomorri". Botoi artikuj të rëndësishëm historikë në të përkohshmet "Kalendari Kombiar" dhe "Dituria" e Lumo Skëndos, për të cilën edhe e propagandoi në Shkodër në 1927-28. Nga 1933 deri më 1939 botoi në revistën "Leka" artikuj mbi toponamistikën e fshatrave të rrethinave të Shkodrës, si [[Bushat (Shkodër)|Bushati]], [[Melgushi]], [[Kozmaci|Kosmaçi]], duke botuar afro 400 toponime që tërhoqën edhe vëmendjen e [[Norbert Jokl|Joklit]] dhe [[Karlo Taliavini|Taliavinit]].[[Skeda:Shkodra-dhe-motet.jpg|thumb|left|Kopertina e vëllimit ë parë të "Shkodra dhe motet"]] === Historia === Më 1927 botoi artikujt e parë me interes për historikun e familjes dhe më 1930 nisi hartimin e monografisë ''Bushatlijtë e Shkodrës'', të cilën e përfundoi më 1950 dhe e ripunoi sërish në vitet '70.<ref name=":0" /> Mblodhi lëndë etnofolklorike të bollshme për trevën e Shkodrës, të cilën e mblodhi në një dorëshkrim prej më shumë se 1,000 faqesh që e titulloi ''Materiale ndihmëse etnografike, toponamistike, historike, folklorike e të tjera të ndryshme të qytetit të Shkodrës, të mbledhura gjatë viteve 1960-1968''.<ref>{{Cite book|last=Podgorica|first=Fadil|title=Fjalori etnofolklorik|publisher=Camaj-Pipa|year=2004|isbn=9992749970|location=Shkodër|pages=50|language=sq|author-link=Fadil Podgorica}}</ref> === Përkthime === Hapi i parë në këtë drejtim qe përkthimi i dokumentave zyrtare apo private, regjistra të ndryshëm, korrespondencë e çdo tipi, ditare, mbishkrime në objektet e kultit, etj. nga [[Turqishtja osmane|gjuha burimore osmane]]. Krhas këtyre, qëmtoi botime të karakterit historiografik me referencë ndaj Shqipërisë, duke përfshirë libra, enciklopedi, revista e gazeta, ''salname'' - vjetare. Përveç temës së parapëlqyer të Bushatlijve, përktheu pjesë nga çështje të gjerësishme rreth historisë shqiptare, si ''Jetëshkrimi i [[Lista e vezirëve shqiptarë në Perandorinë Osmane|30 vezirëve të mëdhenj shqiptarë]] në [[Turqia|Turqi]]'', ''Jetëshkrimi i veçantë i [[Abedin pashë Dino|Abedin P. Dinos]] dhe ish-ministrit të Luftës, [[Rexhep Pashë Mati|Rexhep P. Matja]]'', materiale të panjohura për [[Pashko Vasa|Pashko Vasën]] dhe [[Ismail Qemali]]n, ''Ngjarjet në Prizren'', ''Shkaqet e ngjarjeve të Lumës'', ''Kryengritja e malësorëve të Shkodrës'', dokumente mbi [[Lufta e Ulqinit|luftën e Ulqinit]], kapituj të librit ''Mbrojtja e Shkodrës, 1912-1913'' të ushtarakëve Nazif e Kirametin, shkrime të [[Hasan Prishtina|Hasan Prishtinës]] e të [[Dervish Hima|Dervish Himës]], etj. Të rrafshit të kulturës së përgjithshme përktheu nga veprimtaria e [[Sami Frashëri]]t pjesët etnografike dhe gjeografike kushtuar Shqipërisë në fjalorin enciklopedik ''Kamus al-Alam''; si dhe broshurat e divulgimit shkencore "Gratë", "Njeriu", "Qytetërimi Islam", "Mithet", "Qielli", "Toka". Materiale që kanë të bëjnë me jetëshkrimin e [[Hoxhë|Hoxha]] [[Hasan Tahsini]]t dhe filozofit shqiptaro-[[Turqit|turk]] [[Riza Tefik Bylykbashi|Riza Teufik]], si dhe veprën "Psikologjia" të Hasan Tahsinit. Në lëminë juridike, përktheu ''Kanunin e Xhibalit (Maleve)'' ashtu si zbatohej nga Komisioni i Xhibalit. Materiali kushtuar vezirëve u botua në një rubrikë më të veçantë në të përditshmen "Tomorri", dhe u përfshi në një antologji të Ministrisë së Arsimit.<ref name=":0" /> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1896]] [[Kategoria:Vdekje 1983]] [[Kategoria:Mësues i Popullit]] [[Kategoria:Orientalistë shqiptarë]] [[Kategoria:Etnografë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Të burgosur dhe të përndjekur në komunizëm]] [[Kategoria:Përkthyes prej osmanishtes në shqip]] [[Kategoria:Nxënës të Kolegjit Saverian]] 490yls6v2wd3zibzuee65rxq3ll0s1b 0 91045 2995303 2408743 2026-06-09T15:59:05Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Asllan Pashallinjtë]] te [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995303 wikitext text/x-wiki {{Pa referenca}} '''Servet Libohova''' ishte kryetar i Bashkisë së Tiranës<ref>Valter Gjoni. "42 kryetarët e Tiranës. Album fotografik dhe biografik", Tiranë, Shkurt 2016.</ref> prej vitit 1915 deri në vitin 1916. Ai u emërua në këtë detyrë nga Qeveria e Durrësit e drejtuar nga [[Esat pashë Toptani]]. <references/> [[Kategoria:Kryetarë të Bashkisë së Tiranës]] [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] {{Cung}} o48uut2psi6pcapyypbu54p49yrp689 0 91141 2995362 1943787 2026-06-09T16:02:15Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995362 wikitext text/x-wiki {{Pa referenca}} {{Cung}} '''Fuat Toptani''' kryetar i Bashkisë së Tiranës prej vitit 1925 deri në vitin 1927. [[Kategoria:Kryetarë të Bashkisë së Tiranës]] [[Kategoria:Familja Toptani]] 6sccxwgnr4hkmpjpb92du7zjy85xnog 0 91189 2995438 2774985 2026-06-09T16:29:27Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Shkodër]]; added [[Category:Familja Gjylbegaj]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995438 wikitext text/x-wiki '''Gjylbegajt''', të njohur edhe si '''Gjylbegramshejt''' e '''Gramshejt''', janë një familje me ndikim në historinë e [[Shkodra|Shkodrës]] dhe krahinës përreth saj që në [[Shqipëria osmane|periudhën]] e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] ashtu edhe në kohën pas pavarësisë së shtetit shqiptar. Pjesëtarë të familjes morën pjesë aktive në Luftën Nacional Çlirimtare. == Historia e hershme == Duke i referuar historiografisë dhe dokumenteve kadastrore, kjo familje feudale ka pasur shtrirje deri në [[Zadrima|Zadrimë]] të [[Lezhë]]s, në [[Mirdita|Mirditë]] dhe në një pjesë të [[Dukagjini]]t, pikërisht zonën e Korthpulës. Sipas [[Eqrem bej Vlora|Eqrem bej Vlorës]] dhe [[Hamdi Bushati]]t, në [[Sanxhaku i Shkodrës|Sanxhakun e Shkodrës]] Gjylbegajt ishin mëkëmbësa të [[Begollët|Begollëve]], kur pinjollët e [[Oxhaqet feudalë|oxhakut]] të Pejës emërtoheshin [[Valiu|valinj]]<ref>[[Hamdi Bushati|Bushati H]]., ''Shkodra dhe motet (traditë, ngjarje, njerëz) v. II,'' Shkodër: "Idromeno", 1999.</ref><ref>[[Eqrem bej Vlora|Vlora E]]., ''Kujtime 1885-1952'', përktheu Afrim Koçi, Tiranë: IDK, 2010. ISBN 99927-780-6-7</ref>. Disa studime të autorëve si S. Naçi dhe Dom [[Ndoc Nikaj]], tregojnë se ushtritë e feudalëve si Tahir e Musa beg Gjylbegut kanë luftuar me ushtrinë e [[Mehmed pashë Bushatlliu]]t në vitin 1770, luftë të cilën ato e humbën dhe në të cilën mbeti i vrarë Hysen Begu dhe u var nipi i tij Jusuf Begu. Me kalimin e viteve, familja u vendos në lagjen Qafë-Hardhi në qytetin e Shkodrës, pikërisht pas rënies së [[Pashallëku i Shkodrës|pashallëkut të Shkodrës]]. == Rikthimi në Shkodër == Thuhet se i pinjolli i parë i familjes Gjylbegaj, që erdhi dhe u vendos në Shkodër, pas rënies së Bushatllijve, ishte në moshë të re dhe hyri fshehurazi në qytet. Në lagjen ku u vendosën, Gjylbegajt ndërtuan dhe disa vepra bamirësie që u janë njohur deri vonë si toponime ,"Pusi i Gjylbegajve" dhe "Ura e Gjylbegajve". Në këtë lagje ato kishin një banesë të vogël dhe merreshin me grumbullimin e kripës duke e tregtuar atë, ndërsa më pas nisën të grumbullojnë dhe lesh për eksport. Bijtë e Gjyl Begut u shpërngulën dhe blenë një shtëpi tek [[Çinari]] i [[Hoxhë]] Dheut, ku jetojnë dhe sot pasardhës të tyre. Gjylbegajt kanë pasur një degë që ka jetuar në Bushat, por pas konflikit me [[Bushatllinjtë]] është shpërngulur, duke lënë si gjurmë në atë zone një zbulim të para disa dekadave që sipas toponimit quhej banjoja e Gjylbegajve dhe lidhej me "Kronin (kroin) e Çelepisë" nga ku furnizohej me ujë. == Kryengritjet == Vendosja në Shkodër i përket fundit të shekullit të XVIII-të pinjollë të kësaj familjeje qenë aktive në lëvizjet politike e të armatosura të kohës, duke lënë emër në historinë e qytetit të lashtë të Shkodrës. Sulejman Gjylbegu (Gramshi) ka marrë pjesë në kryengritjen e [[Hamza Kazazi|Hamz Kazazit]] në vitin 1835 kundër [[Hafiz]] Pashës ku dhe është plagosur. Ai thuhet se mbi kalë dilte e mblidhte njerëz në Pazar duke i bindur të mbyllnin dyqanet dhe të merrnin armët për të luftuar dhe mos pranuar që të dërgoheshin vullnetarë shkodranë në luftë përkrah [[Turqi]]së. Djali i tij, Hysen Begu, merr pjesë në luftën e Miletit, në vitin 1878, bashkë me xhaxhanë e tij Molla Begun dhe kushëririn Sela Begun. Por me gjithë se në një kohë luftash familja Gjylbegu merrej kryesisht me tregti, disa me grumbullim leshi e disa me grumbullim lëkurësh për eksport. Një pjesë tjetër e tyre u mor me tregti manifakture (pëlhurash) përveç tokave që kishin. Hysen Begu dhe trashëgimtarët e tij, deri para 1944 janë konsideruar si latifondistët e parëtë rrethit të Shkodrës. == Gjylbegasi, një nga 5 Herojtë e Vigut == Beqir Gjylbegaj ka qenë i njohur pasi ishte në xhandarmërinë e Kongresit të Lushnjes, madje thuhet se nën komandën e tij kontrolli i qeverisë së dalë nga ky kongres u shtri deri në Pogradec. Beqir Gjylbegu ishte përkah Fan Nolit në revolucionin e qershorit 1924, dhe më pas u internua nga [[Ahmet Zogu]], në Krajë. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, ai ishte për një kohë të shkurtër nënprefekt në Ulqin, më pas u bashkua me lëvizjen nacional çlirimtare. Gjatë Luftës së Dytë Botërore nga kjo familje pati dy dëshmorë, Eljaz Gjylbegun, dëshmor i vrarë në Prishtinë, vëllai i Beqir Gjylbegut dhe [[Naim Gjylbegu]]n, Hero i Popullit, një prej 5 heronjve të Vigut, nip i Beqir Gjylbegut. Beqir Gjylbegaj, në vitet 50-të ishte kryetar i komitetit ekzekutiv të Sarandës, si dhe deputet i kuvendit popullor deri në vitin 1972. == Njeriu që shpalli 2 herë pavarësinë në Shkodër == Ngritja e flamurit shqiptar në [[Kalaja e Shkodrës|kalanë e Rozafës]], në mars 1914, u përshëndet me 101 të shtëna topi Historia e një qyteti si Shkodra, e mbushur me revolta e kryengritje, rrethime e rirrethime, u ka dhënë mundësinë shumë atdhetarëve, të futen në faqet e historisë së luftërave shqiptare për pavarësi. Një më të rëndësishmit, është njeriu që ngriti flamurin e pavarësisë më 1913, një vit pasi Shqipëria kishte shpallur mëvetësinë, ndërsa Shkodra iu dorëzua tradhtisht malazezve. Njeriu që i dha "pavarësinë" Shkodrës më 1913, ishte Muharrem Gjylbegu, kryetari i bashkisë së kryeqendrës së veriut të Shqipërisë. Më 1910, ai hyn në skenën politike si kryetari bashkisë së Shkodrës, duke lënë një emër të mirë në të gjitha shtresat e popullsisë. Përpara se të zgjidhej kryetar bashkie, ai ishte tregtar pëlhurash që bënte rrugën e Stambollit, Selanikut e Manastirit, aktivitet këtë që më pas ia la djemve dhe vëllait së tij. Ai qëndroi në detyrë deri në vitin 1916 dhe pati fatin që të ngrejë me dorën e tij, për herë të parë në qytetin e Shkodrës, flamurin e pavarësisë më 28 nëntor 1913 në ballkonin e bashkisë së qytetit. Duke qenë se më 1912, Shkodra ishte e rrethuar, në njëvjetorin e shpalljes së pavarësisë, Muharrem Gjylbegu i kërkoi qeverisë ndërkombëtare që administronte qytetin që të ngrihej flamuri i pavarësisë në Shkodër, tek ballkoni i ndërtesës së bashkisë. Kjo u prit me një manifestim masiv nga populli i Shkodrës, i cili ende nuk kishte mundur të shihte shqiponjën dykrenore të valëvitej në qytet. Pasi Shkodra ishte përcaktuar se do të qëndronte brenda kufijve të Shqipërisë, caktimi i të cilave i kishin dhënë pjesën më të madhe të liqenit malazezve Gjylbegu që vazhdonte të ishte kryetar i bashkisë së qytetit dhe që kishte ndihmuar atë sa mundej gjatë rrethimit, vendosi të ngrinte flamurin në Rozafatin e lashtë.Ngritja e flamurit shqiptar nga Muharrem Gjylbegu në kalanë e Rozafës, në mars 1914, u përshëndet me 101 të shtëna topi të vendosur në kodrat e Tepes. Të dy këto "pavarësi" të vogla por të shënuara për jetën politike të Shkodrës, gjetën pasqyrim dhe në shtypin e kronikat e kohës. Muharem Gjylbegu u rizgjodh kryetar bashkie dhe hapi shkollën e parë popullore zyrtare. Ajo u mobilua me të gjitha mjetet mësimore nga bashkia dhe ishte zanafilla e shkollës kombëtare në Shkodër. Muharrem Gjylbegu diti t'i shërbente qytetit në momentet e tij më të vështira e më të rrezikshme, sidomos në vitin 1912, kur Shkodra ishte nën sulmin e predhave serbo- malazeze. Ai përpiqej t'i siguronte bukën popullit të qytetit të rrethuar dhe shkonte vetë nëpër fshatra për të siguruar drithëra për qytetin dhe pse rrezikonte të binte rob në duart e armikut. Muharrem Gjylbegu, në krye të bashkisë së Shkodrës, pati fituar nderimin dhe respektin e përfaqësuesve të Fuqive të Mëdha në Shkodër dhe të komandantit turk Hasan Riza Pasha. Qytetarët e tre besimeve fetare kishin simpati për kryetarin e bashkisë. Në pushtimin austriak të Shkodrës në vitin 1916, ai rrëzohet nga pushteti, pasi nuk pranoi të vepronte ushtarakisht kundër interesave të popullit. Në demonstratën e popullit të qytetit të Shkodrës dhe rrethinave të tij, kundër masave të marra nga komanda austriake e Shkodrës, Muharem Gjylbegu ishte pjesëtar i grupit organizator, u arrestua dhe u dënua me një vit burgim. Ai vdiq më 1943 duke u përcjellë nga shumë qytetarë të Shkodrës, ndërsa vdekja e aktiviteti i tij në dobi të barazisë e lirisë së atdheut, gjetën pasqyrim në shtypin e kohës. == Ushtarakët == Njeriu me plisin ku shkruhej "Jam Shqiptar". Një tjetër figure e nderuare dale nga familja e Gjylbegëve është dhe Hamit Gjylbegu, kapiten i ushtrisë shqiptare, i diplomuar në Akademinë Ushtarake të Stambollit, i përkushtuar ndaj çështjes kombëtare që kur ishte student. Lindi më 1886 dhe Lufta Ballkanike e zuri në shërbim në ushtrinë e Janinës. Kur ishte student në [[Stambolli|Stamboll]] dhe vinte për pushime verore në Shkodër, gjatë udhëtimit vajtje e ardhje mbante në kokë një qeleshe të bardhë ku ishte shkruar "Jam shqiptar". Duke qenë oficer i aftë, [[turqit]] i ofruan qëndrimin atje në gardën mbretërore, por ai nuk pranoi dhe u kthye në Shqipëri. Ai shërbeu kudo ku i kërkohej dhe në Luftën e Koplikut në vitin 1920 u dallua për trimëri dhe si strateg. Kontribuon në Komitetin e Kosovës dhe përkrah qeverinë e Fan Nolit. Qeveria e Zogut e nxjerr në pension të parakohshëm, pasi ishte antizogist i njohur. Me një kulturë akademike, ai iu përkushtua krijimtarisë letrare duke botuar disa broshura me vjersha lirike, filozofike, vjersha për fëmijë, folklor e përkthime, pasi zotëronte disa gjuhë të huaja. Sipas atyre që e kanë njohur, pas çlirimit në vitin 1944 ai ka vazhduar të qëndrojë i mënjanuar , madje as ka votuar. Djali i tij Virtyti, vdiq në Maliq të Korçës. Nga familja Gjylbegaj dolën dhe ushtarakë të tjerë të aftë dhe pse pa akademi si Ismail Gjylbegu, i varur nga Zogu për ngjarjet e Vlorës në vitin 1932, si dhe Xhevdet, Jonuz, Beqir e Isuf Gjylbegaj. == Intelektualët == Gjylbegu që i fali biblotekën universitetit italian. Një figurë e nderuar e kësaj familjeje është dhe mësuesi i dalluar Ragip Gjylbegaj. Deri në vitin 1944 ai ishte mësues filloreje. Pas çlirimit ka qenë inspektor e drejtor shkolle në qytetin e Shkodrës, i dalluar si për aftësitë mësimdhënëse ashtu dhe organizimin si nëpunës jashtëshkollor. Në shkollën e [[Parrucë]]s, krijoi bandën shkollore e cila u pajis me uniformën përkatëse dhe arriti të japë koncerte e programe artistike jashtë qytetit, madje dhe jashtë vendit. Ka pasur pasion bibliotekat dhe në bibliotekën e tij personale ka pasur koleksione të plotagazetash e periodikësh shqiptarë. Në vitin 1995, biblioteka e tij mjaft e pasur u bë pronë e universitetit të Kozencës në Itali, dhe është baza e sektorit të albanologjisë së këtij universiteti. Të tjerë pjesëtarë të kësaj familjeje kanë dhënë kontributin e tyre në jetën shoqërore të qytetit e të vendit, siç është Skënder Gjylbegu mësues, apo mjekët obstetër dhe pediatër, Ilir e Xhavit Gjylbegu, mjaft të njohur jo vetëm në Shkodër, por dhe në Tiranë. == Referimet == <references /> [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] m8w5iaoa1iejj2efj1k2j688h29j9ji 2995441 2995438 2026-06-09T16:30:25Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] te [[Kategoria:Familja Gjylbegu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995441 wikitext text/x-wiki '''Gjylbegajt''', të njohur edhe si '''Gjylbegramshejt''' e '''Gramshejt''', janë një familje me ndikim në historinë e [[Shkodra|Shkodrës]] dhe krahinës përreth saj që në [[Shqipëria osmane|periudhën]] e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] ashtu edhe në kohën pas pavarësisë së shtetit shqiptar. Pjesëtarë të familjes morën pjesë aktive në Luftën Nacional Çlirimtare. == Historia e hershme == Duke i referuar historiografisë dhe dokumenteve kadastrore, kjo familje feudale ka pasur shtrirje deri në [[Zadrima|Zadrimë]] të [[Lezhë]]s, në [[Mirdita|Mirditë]] dhe në një pjesë të [[Dukagjini]]t, pikërisht zonën e Korthpulës. Sipas [[Eqrem bej Vlora|Eqrem bej Vlorës]] dhe [[Hamdi Bushati]]t, në [[Sanxhaku i Shkodrës|Sanxhakun e Shkodrës]] Gjylbegajt ishin mëkëmbësa të [[Begollët|Begollëve]], kur pinjollët e [[Oxhaqet feudalë|oxhakut]] të Pejës emërtoheshin [[Valiu|valinj]]<ref>[[Hamdi Bushati|Bushati H]]., ''Shkodra dhe motet (traditë, ngjarje, njerëz) v. II,'' Shkodër: "Idromeno", 1999.</ref><ref>[[Eqrem bej Vlora|Vlora E]]., ''Kujtime 1885-1952'', përktheu Afrim Koçi, Tiranë: IDK, 2010. ISBN 99927-780-6-7</ref>. Disa studime të autorëve si S. Naçi dhe Dom [[Ndoc Nikaj]], tregojnë se ushtritë e feudalëve si Tahir e Musa beg Gjylbegut kanë luftuar me ushtrinë e [[Mehmed pashë Bushatlliu]]t në vitin 1770, luftë të cilën ato e humbën dhe në të cilën mbeti i vrarë Hysen Begu dhe u var nipi i tij Jusuf Begu. Me kalimin e viteve, familja u vendos në lagjen Qafë-Hardhi në qytetin e Shkodrës, pikërisht pas rënies së [[Pashallëku i Shkodrës|pashallëkut të Shkodrës]]. == Rikthimi në Shkodër == Thuhet se i pinjolli i parë i familjes Gjylbegaj, që erdhi dhe u vendos në Shkodër, pas rënies së Bushatllijve, ishte në moshë të re dhe hyri fshehurazi në qytet. Në lagjen ku u vendosën, Gjylbegajt ndërtuan dhe disa vepra bamirësie që u janë njohur deri vonë si toponime ,"Pusi i Gjylbegajve" dhe "Ura e Gjylbegajve". Në këtë lagje ato kishin një banesë të vogël dhe merreshin me grumbullimin e kripës duke e tregtuar atë, ndërsa më pas nisën të grumbullojnë dhe lesh për eksport. Bijtë e Gjyl Begut u shpërngulën dhe blenë një shtëpi tek [[Çinari]] i [[Hoxhë]] Dheut, ku jetojnë dhe sot pasardhës të tyre. Gjylbegajt kanë pasur një degë që ka jetuar në Bushat, por pas konflikit me [[Bushatllinjtë]] është shpërngulur, duke lënë si gjurmë në atë zone një zbulim të para disa dekadave që sipas toponimit quhej banjoja e Gjylbegajve dhe lidhej me "Kronin (kroin) e Çelepisë" nga ku furnizohej me ujë. == Kryengritjet == Vendosja në Shkodër i përket fundit të shekullit të XVIII-të pinjollë të kësaj familjeje qenë aktive në lëvizjet politike e të armatosura të kohës, duke lënë emër në historinë e qytetit të lashtë të Shkodrës. Sulejman Gjylbegu (Gramshi) ka marrë pjesë në kryengritjen e [[Hamza Kazazi|Hamz Kazazit]] në vitin 1835 kundër [[Hafiz]] Pashës ku dhe është plagosur. Ai thuhet se mbi kalë dilte e mblidhte njerëz në Pazar duke i bindur të mbyllnin dyqanet dhe të merrnin armët për të luftuar dhe mos pranuar që të dërgoheshin vullnetarë shkodranë në luftë përkrah [[Turqi]]së. Djali i tij, Hysen Begu, merr pjesë në luftën e Miletit, në vitin 1878, bashkë me xhaxhanë e tij Molla Begun dhe kushëririn Sela Begun. Por me gjithë se në një kohë luftash familja Gjylbegu merrej kryesisht me tregti, disa me grumbullim leshi e disa me grumbullim lëkurësh për eksport. Një pjesë tjetër e tyre u mor me tregti manifakture (pëlhurash) përveç tokave që kishin. Hysen Begu dhe trashëgimtarët e tij, deri para 1944 janë konsideruar si latifondistët e parëtë rrethit të Shkodrës. == Gjylbegasi, një nga 5 Herojtë e Vigut == Beqir Gjylbegaj ka qenë i njohur pasi ishte në xhandarmërinë e Kongresit të Lushnjes, madje thuhet se nën komandën e tij kontrolli i qeverisë së dalë nga ky kongres u shtri deri në Pogradec. Beqir Gjylbegu ishte përkah Fan Nolit në revolucionin e qershorit 1924, dhe më pas u internua nga [[Ahmet Zogu]], në Krajë. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, ai ishte për një kohë të shkurtër nënprefekt në Ulqin, më pas u bashkua me lëvizjen nacional çlirimtare. Gjatë Luftës së Dytë Botërore nga kjo familje pati dy dëshmorë, Eljaz Gjylbegun, dëshmor i vrarë në Prishtinë, vëllai i Beqir Gjylbegut dhe [[Naim Gjylbegu]]n, Hero i Popullit, një prej 5 heronjve të Vigut, nip i Beqir Gjylbegut. Beqir Gjylbegaj, në vitet 50-të ishte kryetar i komitetit ekzekutiv të Sarandës, si dhe deputet i kuvendit popullor deri në vitin 1972. == Njeriu që shpalli 2 herë pavarësinë në Shkodër == Ngritja e flamurit shqiptar në [[Kalaja e Shkodrës|kalanë e Rozafës]], në mars 1914, u përshëndet me 101 të shtëna topi Historia e një qyteti si Shkodra, e mbushur me revolta e kryengritje, rrethime e rirrethime, u ka dhënë mundësinë shumë atdhetarëve, të futen në faqet e historisë së luftërave shqiptare për pavarësi. Një më të rëndësishmit, është njeriu që ngriti flamurin e pavarësisë më 1913, një vit pasi Shqipëria kishte shpallur mëvetësinë, ndërsa Shkodra iu dorëzua tradhtisht malazezve. Njeriu që i dha "pavarësinë" Shkodrës më 1913, ishte Muharrem Gjylbegu, kryetari i bashkisë së kryeqendrës së veriut të Shqipërisë. Më 1910, ai hyn në skenën politike si kryetari bashkisë së Shkodrës, duke lënë një emër të mirë në të gjitha shtresat e popullsisë. Përpara se të zgjidhej kryetar bashkie, ai ishte tregtar pëlhurash që bënte rrugën e Stambollit, Selanikut e Manastirit, aktivitet këtë që më pas ia la djemve dhe vëllait së tij. Ai qëndroi në detyrë deri në vitin 1916 dhe pati fatin që të ngrejë me dorën e tij, për herë të parë në qytetin e Shkodrës, flamurin e pavarësisë më 28 nëntor 1913 në ballkonin e bashkisë së qytetit. Duke qenë se më 1912, Shkodra ishte e rrethuar, në njëvjetorin e shpalljes së pavarësisë, Muharrem Gjylbegu i kërkoi qeverisë ndërkombëtare që administronte qytetin që të ngrihej flamuri i pavarësisë në Shkodër, tek ballkoni i ndërtesës së bashkisë. Kjo u prit me një manifestim masiv nga populli i Shkodrës, i cili ende nuk kishte mundur të shihte shqiponjën dykrenore të valëvitej në qytet. Pasi Shkodra ishte përcaktuar se do të qëndronte brenda kufijve të Shqipërisë, caktimi i të cilave i kishin dhënë pjesën më të madhe të liqenit malazezve Gjylbegu që vazhdonte të ishte kryetar i bashkisë së qytetit dhe që kishte ndihmuar atë sa mundej gjatë rrethimit, vendosi të ngrinte flamurin në Rozafatin e lashtë.Ngritja e flamurit shqiptar nga Muharrem Gjylbegu në kalanë e Rozafës, në mars 1914, u përshëndet me 101 të shtëna topi të vendosur në kodrat e Tepes. Të dy këto "pavarësi" të vogla por të shënuara për jetën politike të Shkodrës, gjetën pasqyrim dhe në shtypin e kronikat e kohës. Muharem Gjylbegu u rizgjodh kryetar bashkie dhe hapi shkollën e parë popullore zyrtare. Ajo u mobilua me të gjitha mjetet mësimore nga bashkia dhe ishte zanafilla e shkollës kombëtare në Shkodër. Muharrem Gjylbegu diti t'i shërbente qytetit në momentet e tij më të vështira e më të rrezikshme, sidomos në vitin 1912, kur Shkodra ishte nën sulmin e predhave serbo- malazeze. Ai përpiqej t'i siguronte bukën popullit të qytetit të rrethuar dhe shkonte vetë nëpër fshatra për të siguruar drithëra për qytetin dhe pse rrezikonte të binte rob në duart e armikut. Muharrem Gjylbegu, në krye të bashkisë së Shkodrës, pati fituar nderimin dhe respektin e përfaqësuesve të Fuqive të Mëdha në Shkodër dhe të komandantit turk Hasan Riza Pasha. Qytetarët e tre besimeve fetare kishin simpati për kryetarin e bashkisë. Në pushtimin austriak të Shkodrës në vitin 1916, ai rrëzohet nga pushteti, pasi nuk pranoi të vepronte ushtarakisht kundër interesave të popullit. Në demonstratën e popullit të qytetit të Shkodrës dhe rrethinave të tij, kundër masave të marra nga komanda austriake e Shkodrës, Muharem Gjylbegu ishte pjesëtar i grupit organizator, u arrestua dhe u dënua me një vit burgim. Ai vdiq më 1943 duke u përcjellë nga shumë qytetarë të Shkodrës, ndërsa vdekja e aktiviteti i tij në dobi të barazisë e lirisë së atdheut, gjetën pasqyrim në shtypin e kohës. == Ushtarakët == Njeriu me plisin ku shkruhej "Jam Shqiptar". Një tjetër figure e nderuare dale nga familja e Gjylbegëve është dhe Hamit Gjylbegu, kapiten i ushtrisë shqiptare, i diplomuar në Akademinë Ushtarake të Stambollit, i përkushtuar ndaj çështjes kombëtare që kur ishte student. Lindi më 1886 dhe Lufta Ballkanike e zuri në shërbim në ushtrinë e Janinës. Kur ishte student në [[Stambolli|Stamboll]] dhe vinte për pushime verore në Shkodër, gjatë udhëtimit vajtje e ardhje mbante në kokë një qeleshe të bardhë ku ishte shkruar "Jam shqiptar". Duke qenë oficer i aftë, [[turqit]] i ofruan qëndrimin atje në gardën mbretërore, por ai nuk pranoi dhe u kthye në Shqipëri. Ai shërbeu kudo ku i kërkohej dhe në Luftën e Koplikut në vitin 1920 u dallua për trimëri dhe si strateg. Kontribuon në Komitetin e Kosovës dhe përkrah qeverinë e Fan Nolit. Qeveria e Zogut e nxjerr në pension të parakohshëm, pasi ishte antizogist i njohur. Me një kulturë akademike, ai iu përkushtua krijimtarisë letrare duke botuar disa broshura me vjersha lirike, filozofike, vjersha për fëmijë, folklor e përkthime, pasi zotëronte disa gjuhë të huaja. Sipas atyre që e kanë njohur, pas çlirimit në vitin 1944 ai ka vazhduar të qëndrojë i mënjanuar , madje as ka votuar. Djali i tij Virtyti, vdiq në Maliq të Korçës. Nga familja Gjylbegaj dolën dhe ushtarakë të tjerë të aftë dhe pse pa akademi si Ismail Gjylbegu, i varur nga Zogu për ngjarjet e Vlorës në vitin 1932, si dhe Xhevdet, Jonuz, Beqir e Isuf Gjylbegaj. == Intelektualët == Gjylbegu që i fali biblotekën universitetit italian. Një figurë e nderuar e kësaj familjeje është dhe mësuesi i dalluar Ragip Gjylbegaj. Deri në vitin 1944 ai ishte mësues filloreje. Pas çlirimit ka qenë inspektor e drejtor shkolle në qytetin e Shkodrës, i dalluar si për aftësitë mësimdhënëse ashtu dhe organizimin si nëpunës jashtëshkollor. Në shkollën e [[Parrucë]]s, krijoi bandën shkollore e cila u pajis me uniformën përkatëse dhe arriti të japë koncerte e programe artistike jashtë qytetit, madje dhe jashtë vendit. Ka pasur pasion bibliotekat dhe në bibliotekën e tij personale ka pasur koleksione të plotagazetash e periodikësh shqiptarë. Në vitin 1995, biblioteka e tij mjaft e pasur u bë pronë e universitetit të Kozencës në Itali, dhe është baza e sektorit të albanologjisë së këtij universiteti. Të tjerë pjesëtarë të kësaj familjeje kanë dhënë kontributin e tyre në jetën shoqërore të qytetit e të vendit, siç është Skënder Gjylbegu mësues, apo mjekët obstetër dhe pediatër, Ilir e Xhavit Gjylbegu, mjaft të njohur jo vetëm në Shkodër, por dhe në Tiranë. == Referimet == <references /> [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Familja Gjylbegu]] 9avv3jw77sfb8x30bqhcte45d2217gz 0 92698 2995275 2986945 2026-06-09T15:55:02Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995275 wikitext text/x-wiki {{Pp}} '''Hafiz Sabri Bushatit''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[1889]] – [[1971]]) ka qenë hoxhë dhe myderiz shqiptar. == Biografia == == Referime == [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Hafizë|Sabri Bushati]] [[Kategoria:Myftinj shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1889]] [[Kategoria:Vdekje 1971]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Shkodrës]] e13o375w3ztpq28oxvheykrk5ryavd8 0 93779 2995373 2496323 2026-06-09T16:02:20Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995373 wikitext text/x-wiki '''Sherif Toptani''' ([[Konia|Konie]], [[1901]] - [[1965]]) ka qenë inxhinier shqiptar. == Biografia == U lind në Konie të [[Anadolli]]t, djali i dytë i [[Murat Toptani]]t dhe [[Asije Frashëri]]t. Familja e Murat Toptanit ishte e internuar nga autoritetet [[Perandoria Osmane|osmane]]. Më 1908 me [[Revolucioni xhonturk|shpalljen e Hyrjetit]] familja kthehet nga internimi në Tiranë. Në moshën 7 vjeçare filloi shkollën fillore te [[Mati Logoreci]]t. Në moshën 13 vjeçare së bashku me vëllezërit dhe kushurinjtë shkon për vazhdimin e shkollës fillimisht në Krems dhe pastaj në gjimnazin në [[Grac]], të cilin e kryen më 1928. Shkollën e lartë e kryen në Gjermani në Mynih më 1933, për teknologji dhe kimi industriale. Në këtë vit kthehet në Shqipëri si një intelektual i formuar, i edukuar për gati 20 vjet në Austri dhe Gjermani dhe punësohet në Kuçovë në Shoqerinë A.I.P.A. Mbas çlirimit ishte një nga kuadrot e pakta që mbajten mbi supe ngarkesën teknike dhe organizative për ringritjen e kantjereve dhe industrisë së naftës në të gjitha degët e saj. == Burime == {{reflist}} [[Kategoria:Familja Toptani]] [[Kategoria:Inxhinierë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1901]] [[Kategoria:Vdekje 1965]] [[Kategoria:Shqiptarë në Turqi]] 86f604yiahiskirgxcmb3245salidic 0 94094 2995363 2862598 2026-06-09T16:02:15Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995363 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Gani Toptani (portret).jpg|parapamje|Gani beu]] '''Gani bej Toptani''' (185?/-6? - [[Stambolli|Stamboll]], 1898<sup>?</sup>) ishte feudal, ushtarak osman shqiptar dhe adjutant i [[Abdyl Hamiti II|Sulltan Abdyl-Hamidit II]]. == Jeta == Leu në Tiranë, i biri i Ali bej Toptanit dhe Vasfije hanëm Alizotit, nga i ati qenë [[Çifligu|çifligarët]] më [[Toptanajt|me ndikim]] në [[Tirana|Tiranë]], nga e ëma ishin familje e rëndësishme bejlere e [[Gjirokastra|Gjirokastrës]]. Gani beu ishte feudali në të moçmen, si me një anë të rreptë ashtu edhe me anën e dhembshur që e shfaqte sipas etikës fetare. Në folklorin e [[Shqipëria e Mesme|Shqipërisë së Mesme]] i kushtohej këngë për [[zeqati]]n që shpërndante dhe për bujarinë e treguar ndaj skamnorëve<ref>Najdeni M., ''Filantropistët e Tiranës, një histori ndryshe: Bamirësia si mënyrë jetese (III)'', mtn150.wordpress.com, 25 tetor 2016.</ref>. Për shkeljet e ndryshme, [[Valiu]] i Shkodrës e ftoi njëherë për takim dhe i ngrehu kurth duke e burgosur. Gani beu me ndërmjetësinë e Jusuf Riza Pashës i dërgoi [[sulltani]]t një telegram me lutje për ta lënë të lirë. Sulltani jo vetëm mundësoi lirimin e tij më 1887, por e muar në pallatin e tij si adjutant me gradën nënkolonel<ref>Letërkëmbim (1947-1958), Shkodër: Camaj-Pipa 2006. fq. 140. ISBN 99943-34-47-6</ref>. Nuk ndejti urtë as pranë Pallatit, e për këtë Sulltani e internoi në [[Harput]], [[Anadolli|Anadoll]]. Mbasi në Shqipëri vlonin gjithnjë grindjet, me garanci që i mori Sulltani, e afroi rishtas në Stamboll dhe e gradoi [[Kajmekami|kajmekam]] (nënprefekt)<ref>[[Mark Dushi|Dushi M]]., ''Tirana dhe rrethinat e saj'', AQSH F. 431, D. 6, fl. 31</ref>. == Burime == <references /> [[Kategoria:Ushtarakë osmanë]] [[Kategoria:Ushtarakë shqiptarë]] [[Kategoria:Myslimanë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Toptani]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XIX]] rilxc4xgrs0zl94irwu2egm2lx2gd3c 0 94645 2995281 2928547 2026-06-09T15:55:06Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995281 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Kara_mahmut_bushatliu.jpg|parapamje|Portret{{Lidhje e thyer}}, nga [[Ismail Lulani]]]] '''Kara Mahmud Pashë Shkodrani''' ([[turqisht]]: ''İşkodralı'' ''Kara Mahmud Paşa,'' l. 1749 - Krus, 22 shtator 1796) ka qenë pjesë e aradhës së [[mytesarif|mytesarifëve]] të trashëgueshëm të [[Sanxhaku i Shkodrës|Sanxhakut të Shkodrës]], njohur asokohe si [[Pashallëku i Shkodrës]], përfaqësues i rëndësishëm i familjes së [[Bushatllinjtë|Bushatllinjve]]. == Biografia == Mendohet të ketë lindur mes 1742<ref name=":OJ">{{Harvnb|Jazexhiu|2003|page=4}}.</ref> dhe 1749-'54 në Shkodër, djali i dytë [[Mehmed pashë Bushatlliu|Mehmed pashë Plakut]], sipas Dom [[Ndoc Nikaj]]t i bie të ketë qenë i pari.<ref>{{Harvnb|Bushati|2003|page=79}}.</ref> Iku herët nga shtëpia - sipas konsujve [[Johann Georg von Hahn|Hahn]]<ref>{{Cite book|title=Studime shqiptare|last=Von Hahn|first=Johan Georg|publisher=IDK|year=2013|origyear=1854|isbn=978-99943-982-5-6|location=Tiranë|pages=142-143|translator=[[Veniamin Dashi]]|language=sq}}</ref> e [[Hiasint Hekard|Hecquard]] - për arsye se kishte vrarë [[qehajai]]n e të atit, Myrteza [[efendiu]]n, sepse kishte shkelur besimin e mytesarifit dhe kishte përvetësuar.<ref>{{Harvnb|Bushati|2003|pages=80-81}}.</ref> Shkoi në [[Stambolli|Stamboll]], ku i përkrahur nga autoritetet shtetërore u shkollua në “Enderûn-ı Hümâyûn” (Shkolla Mbretërore e Brendshme). Rezultatet e larta të arritura dhe aftësitë që shfaqi, e shtynë [[Porta e Lartë|Portën e Lartë]] së bashku me parinë e qytetit që të ndërmjetësonin pranë Mehmet pashë Plakut për falje. Më pas u emërua [[Kajmekami|kajmekam]] i Shkodrës e pastaj ''allajbej'', u bë [[Pasha|pashë]] në moshën 18-20 vjeçare<ref name=":0" /> si shpërblim për trimërisë që tregoi në shtypjen e rebelimit grek në Moré në kohën e Luftës Ruso-Turke.<ref name=":OJ" /> Mbështetur në arkivin e [[Venediku]]t, autori [[Stavri Naçi]] si vit të zyrtarizimit të Kara Mahmudit jep vitin 1778. Historiani [[Ahmed Xhevdet Pasha]] shkruan se efektivisht ka sunduar që më 1775 dhe u njoh zyrtarisht më 1779-'80 me gradën [[Mir-i miran|''mir-i miran'']].<ref name=":0">{{Harvnb|Bushati|2003|pages=94-95}}.</ref> Duke patur trashëguar konfliktin e të atit me [[Sanxhaku i Vlorës|sanxhakbeun e Vlorës]] [[Ahmet Kurt Pasha|Kurt Ahmet pashë Ngurzën]] për kalimin e maliqanesë së Durrësit atij më 1775,<ref name=":1">{{Harvnb|Bushati|2003|pages=96-97}}.</ref> më 1778 ngatërresa rifilloi me arrestimin e disa tregtarëve shkodranë dhe Bushatliu i shkoi në mbrojtje [[Alltunët|Alltunëve]] dhe Ballgjinëve. [[Toptanët]] e nxitur nga Ngurza sulmuan Tiranën dhe më 1779-1880 iu bashkohet edhe Ngurza, konflikt në të cilin ''Porta'' mbajti anën e shkodranit.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Harvnb|Jazexhiu|2003|pages=5-6}}.</ref> Më 1781 motra e Sulltanit ia hoqi Ngurzës maliqanenë e mukatasë së Durrësit dhe ia ktheu mytesarifit të Shkodrës, për dobinë e ndërhyrjes paqtuese, juridiksionit të Shkodrës iu shtua edhe [[Sanxhaku i Dukagjinit]].<ref name=":2">{{Harv|Anamali|2002|page=}}.</ref> Prej shërbimeve të bëra, më 1783 i vëllai Ahmet Pasha, u emërua mytesarif i [[Ohri]]t.<ref name=":2" /><ref>{{Cite journal|last=Bello|first=Hasan|date=2017|title=Një vështrim historik mbi librin "Historia e pashallarëve shqiptarë në Perandorinë Osmane" të Syrja bej Vlorës, pj. II|url=https://issuu.com/besmirsemanaj7/docs/zani_i_nalte_nr._21|journal=Zani i Naltë|volume=21 (174)|pages=64|language=sq|access-date=6 dhjetor 2018|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029023147/https://issuu.com/besmirsemanaj7/docs/zani_i_nalte_nr._21|url-status=dead}}</ref> Në shkurt ë 1785 largoi [[dizdari]]n e [[Kalaja|kalasë]] së [[Shpuza (Mal i Zi)|Shpuzës]], vuri të paguanin [[Haraxh|haraçin]] e papaguar që nga kryengritja e 1775-1776<ref name=":3" /> dhe hapi puse në [[Çetina|Cetinë]] që nuk kishte ujë.<ref name=":2" /><ref name=":4">{{Harvnb|Bushati|2003|page=99}}.</ref> Pasi shtroi fiset e malësisë malazeze, doli nga Adriatiku dhe aty bindi Pastroviçët dhe bastisi [[Arbëria Venedikase|zotërimet venedikase të atyre anëve]], kjo dhe ndërhyrja te maliqanetë e Zadrimës shkaktuan qortime nga ana e Stambollit që i kundërvunë Kurt Ahmet pashë Ngurzën edhe njëherë. Pasi bashkëpunoi me të vëllain që ishte në Ohër, dhe [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pashën]] e [[Delvina|Delvinës]], arriti ta mundte Ngurzën në Peqin.<ref>{{Harvnb|Bushati|2003|pages=99-100}}.</ref> == Familja == Besohet se u martua disa herë, pa mundur të linte trashëgimtar: sipas [[Dora d'Istria|Dora d'Istrias]] u martua për herë të parë në periudhën më 1776-'79 me të bijën e Ibrahim Beut, feudal tiranas.<ref>{{Cite web|url=https://www.islamgjakova.net/artikulli.php?id=6105|title=Roli i fisnikërisë shqiptare në zhvillimin kulturor të vendit|date=5 maj 2014|website=islamgjakova.net|last=Krasniqi|first=Nehat|language=sq}}</ref> Gruaja e parë i ndërroi jetë dhe më<ref name=":0" /> 21 mars 1785 u martua me motrën e saj.<ref name=":3" /> Më vonë lidhi krushqi me Kahreman pashë Begollin, por as me këta dy gra nuk pati fëmijë.<ref name=":0" /> == Trashëgimia == === Historike === [[Sami Frashëri]] te ''[[Kamus al alam|Kâmûs al–Alâm]]'' e përshkruan "meqë ishte shumë trim dhe i zoti, i kreu mbretërisë shumë shërbime", më pas u ndikua nga Austria e Venediku dhe pasi e kuptoi që këta vende nuk e kishin në të mirë të botës muslimane, vrau të dërguarit të Austrisë dhe ia dërgoi Portës letrat e dhuratat e sjella prej tyre.<ref>{{Cite book|title=Shqipëria dhe shqiptarët: Materiali nxjerrë nga "Diksionieri historik e gjeografik"|last=Frashëri|first=Sami|author-link=Sami Frashëri|publisher=Dajti 2000|year=2002|isbn=9789992772027|location=Tiranë|pages=242-243|translator=Zyber Hasan Bakiu|language=sq}}</ref> Sipas Eqrem bej Vlorës, ishte i pari ndër [[sanxhakbej]]lerët shqiptarë që u ngrit hapur kundër pushtetit qendror.<ref name="Vlora56">{{cite book|title=Kontribute në historinë e sundimit turk në Shqipëri: një Skicë Historike v. I ([[Gjuha gjermane|gjerm]]. Beiträge zur Geschichte der Türkenherrschaft in Albanien: eine historische Skizze)|author=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|last2=Von Godin|first2=Marie Amelie von Godin|publisher=Shtëpia Botuese "55"|year=2010|origyear=1956|isbn=978-99943-56-83-6|location=Tiranë|pages=282-283|language=sq}}</ref> [[Noel Malcolm]] e përshkruan Kara Mahmud Pashën si "‘njeri të jashtëzakonshëm’ që fatkeqësisht ka gëzuar shumë pak vëmendje në Perëndim, në krahasim me bashkëkohësin e tij toskë nga Janina, Ali Pashë Tepedelenin (Tepelenën), ‘Luanin e Janinës'".<ref name=":OJ" /> Pas shtrimit të malazezëve në haraç pas viteve mospagesë, çeli në Cetinë shtatë puse që ende quhen "Puset e Kara Mahmudit".<ref name=":4" /> === Folklorike e letrare === Për bëmat në të gjallë të tij, bejtexhiu [[Mollà]] [[Hysen Dobraçi]] i thuri dy këngë,<ref>{{Harvnb|Bushati|2003|pages=100-101}}.</ref> më kryesorja ajo për betejën me Kurt Ahmet Pashën, mbledhur dhe botuar nga [[Zef Jubani]] te ''Raccolta di canti popolari e rapsodie di poemi albanesi'' më 1881.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.al/books?id=Xq5DAQAAIAAJ&q=Karamahmud+Pasha&dq=Karamahmud+Pasha&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiAmOLO04jfAhUKaFAKHYJMDi04ChDoAQgwMAI|title=Zef Jubani, Vepra të zgjedhura|last=Kastrati|first=Jup|publisher=Naim Frashëri|year=1966|location=Tiranë|pages=33|language=sq}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ombashi|first=Rahim|date=30 prill 2016|title=Philology rereading playback of Nezim Frakulla (Berati)|url=http://bjes.beder.edu.al/uploads/arch-201606181233585424.pdf|journal=Beder Scientific Journal of Education Sciences|volume=11 nr. 1|pages=244-245|language=en}}</ref> Gjithashtu iu thurën edhe këngë popullore për luftërat e shqiptarëve kundër malazezëve është "Kanga e Kara Mahmud Pashës kundra Malazezve", mbledhur nga [[Kasem Taipi|Kasëm Taipi]]. Malazezët luftërave i kushtuan këngën "Boj Crnogoraca s Mahmut Pašom" (Lufta e malazezve me Mahmud Pashën". Një tjetër poemë heroike që u këndon luftërave të Mahmud Pashës në serbisht është "Opet Crnogorci i Mahmut Pasha" (Përsëri malazeztë dhe Mahmud Pasha). Karaxhiqi ishte i mendimit se këto dy këngë ishin hartuar nga [[Vladika]] [[Petri I Petroviq-Njegosh|Petar I]] dhe se më vonë u bënë popullore.<ref>{{Cite book|title=[[Poezia epike gojore e shqiptarëve dhe e sllavëve të jugut]]|last=Skendi|first=Stavro|author-link=Stavro Skëndi|publisher=Instituti i Dialogut dhe Komunikimit|year=2007|origyear=1954|isbn=9789994398201|location=Tiranë|pages=136-137|translator=[[Xhevat Lloshi]]|language=sq}}</ref> Kënga "Kara Mahmut Pasha në Martanesh" është një tjetër këngë popullore që dëshmon për një ekspeditë drejt krahinës së Martaneshit.<ref>{{Cite book|title=Për mësimin e folklorit (Në ndihmë të mësuesit të letërsisë)|publisher=Shtëpia Botuese e Librit Shkollor|year=1983|editor-last=Gjokutaj|editor-first=Çapajev|editor-link=Çapajev Gjokutaj|location=Tiranë|pages=84|language=sq}}</ref> [[Ndre Mjeda|Ndre Mjedja]] i kushtoi poezinë ''Mahmud Pasha në Mal të Zi''.<ref name=":02">{{Cite book|title=Parathënie "Jeta dhe vepra" e ''Ndre Mjeda, vepra letrare''|last=Idrizi|first=Rinush|author-link=Rinush Idrizi|publisher=Shtëpia botuese "Naim Frashëri"|year=1988|editor-last=Siliqi|editor-first=Llazar|editor-link=Llazar Siliqi|volume=1|location=Tiranë|pages=21|language=sq}}</ref> [[Anton Harapi]] ka lënë në dorëshkrim veprën ''Karagega'', që mendohet si triptik i veprave ''Valë mbi valë'' dhe ''Andrra e Prêtashit''.<ref>{{Cite journal|last=Guda|first=Hysni|date=mars 2017|title="Wave over wave “- the man and the life, religion, philosophy and art through a comparative analysis|url=http://iipccl.org/wp-content/uploads/2017/03/260-265.pdf|journal=Academic Journal of Business, Administration, Law and Social Sciences|volume=3 n. 1|pages=260|issn=2410-3918|language=en}}</ref> Një tjetër françeskan, [[Zef Pllumi]] në veprën ''[[Frati i pashallarëve Bushatli të Shkodrës: At Erasmo Balneo]]'' riprodhon një kronikë të lexuar në arkivin e Kuvendit Françeskan para se të sekuestrohej dhe plaçkitej nga regjimi komunist. Kronika, sipas Pllumit, shkruhej nga një françeskan që u bë mjeku, mësuesi dhe këshilltari i Kara Mahmud Pashës.<ref>{{Cite journal|last=Gjekmarkaj|first=Agron|date=29 nëntor 2012|title=Sundimtari dhe dijetari|url=http://www.panorama.com.al/sundimtari-dhe-dijetari/|journal=Panorama v. XXIII|volume=3643|pages=18|language=sq}}</ref> == Referime == {{reflist|3}} === Literatura === * {{Cite book|title=Bushatllinjtë|last=Bushati|first=Hamdi|publisher=Idromeno|year=2003|isbn=99927-841-2-1|location=Shkodër|pages=nb|language=sq}} * {{Cite web|url=http://www.dielli.net/pdf/historia/KaraMahmudPashBushati.pdf|title=Kara Mahmud Pashë Bushati, Bualli i Shkodrës (1776 – 1796 ER / 1190 – 1211 AH)|date=2003|website=dielli.net|last=Jazexhiu|first=Olsi|publisher=Univers. - Nr. 4|pages=205-224nb|language=sq|access-date=5 dhjetor 2018|archive-date=19 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180819030914/http://www.dielli.net/pdf/historia/KaraMahmudPashBushati.pdf|url-status=dead}} *{{cite book|title=Historia e popullit shqiptar: vëllimi i parë (Kreu IV, Pashallëqet e mëdha shqiptare (1771-1831)|last1=Anamali|first1=Skënder|author-link=Skënder Anamali|last2=Prifti|first2=Kristaq|author-link2=Kristaq Prifti|last3=Naçi|first3=Stavri|publisher=Toena|year=2002|isbn=9992716223|location=Tiranë|language=sq}} <br /> {{s-start}} {{s-pasha}} {{succession box|before=[[Mustafa Bushati]]|title=[[Pashallëku i Shkodrës|Veziri i Shkodrës]]|years=1778&ndash;1796|after=[[Ibrahim Bushati]]}} {{s-end}} {{Pashallarët e Shkodrës}} [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVIII]] [[Kategoria:Lindje 1749]] [[Kategoria:Vdekje 1796]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] 742otkdj9lchiggtsalwsq7y7ep74uf 2995406 2995281 2026-06-09T16:11:39Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kara Mahmud pashë Bushati]] te [[Kara Mahmut Bushati]]: Sipas diskutimit; https://sq.wikipedia.org/wiki/Diskutim:Kara_Mahmud_pash%C3%AB_Bushati#Titulli 2995281 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Kara_mahmut_bushatliu.jpg|parapamje|Portret{{Lidhje e thyer}}, nga [[Ismail Lulani]]]] '''Kara Mahmud Pashë Shkodrani''' ([[turqisht]]: ''İşkodralı'' ''Kara Mahmud Paşa,'' l. 1749 - Krus, 22 shtator 1796) ka qenë pjesë e aradhës së [[mytesarif|mytesarifëve]] të trashëgueshëm të [[Sanxhaku i Shkodrës|Sanxhakut të Shkodrës]], njohur asokohe si [[Pashallëku i Shkodrës]], përfaqësues i rëndësishëm i familjes së [[Bushatllinjtë|Bushatllinjve]]. == Biografia == Mendohet të ketë lindur mes 1742<ref name=":OJ">{{Harvnb|Jazexhiu|2003|page=4}}.</ref> dhe 1749-'54 në Shkodër, djali i dytë [[Mehmed pashë Bushatlliu|Mehmed pashë Plakut]], sipas Dom [[Ndoc Nikaj]]t i bie të ketë qenë i pari.<ref>{{Harvnb|Bushati|2003|page=79}}.</ref> Iku herët nga shtëpia - sipas konsujve [[Johann Georg von Hahn|Hahn]]<ref>{{Cite book|title=Studime shqiptare|last=Von Hahn|first=Johan Georg|publisher=IDK|year=2013|origyear=1854|isbn=978-99943-982-5-6|location=Tiranë|pages=142-143|translator=[[Veniamin Dashi]]|language=sq}}</ref> e [[Hiasint Hekard|Hecquard]] - për arsye se kishte vrarë [[qehajai]]n e të atit, Myrteza [[efendiu]]n, sepse kishte shkelur besimin e mytesarifit dhe kishte përvetësuar.<ref>{{Harvnb|Bushati|2003|pages=80-81}}.</ref> Shkoi në [[Stambolli|Stamboll]], ku i përkrahur nga autoritetet shtetërore u shkollua në “Enderûn-ı Hümâyûn” (Shkolla Mbretërore e Brendshme). Rezultatet e larta të arritura dhe aftësitë që shfaqi, e shtynë [[Porta e Lartë|Portën e Lartë]] së bashku me parinë e qytetit që të ndërmjetësonin pranë Mehmet pashë Plakut për falje. Më pas u emërua [[Kajmekami|kajmekam]] i Shkodrës e pastaj ''allajbej'', u bë [[Pasha|pashë]] në moshën 18-20 vjeçare<ref name=":0" /> si shpërblim për trimërisë që tregoi në shtypjen e rebelimit grek në Moré në kohën e Luftës Ruso-Turke.<ref name=":OJ" /> Mbështetur në arkivin e [[Venediku]]t, autori [[Stavri Naçi]] si vit të zyrtarizimit të Kara Mahmudit jep vitin 1778. Historiani [[Ahmed Xhevdet Pasha]] shkruan se efektivisht ka sunduar që më 1775 dhe u njoh zyrtarisht më 1779-'80 me gradën [[Mir-i miran|''mir-i miran'']].<ref name=":0">{{Harvnb|Bushati|2003|pages=94-95}}.</ref> Duke patur trashëguar konfliktin e të atit me [[Sanxhaku i Vlorës|sanxhakbeun e Vlorës]] [[Ahmet Kurt Pasha|Kurt Ahmet pashë Ngurzën]] për kalimin e maliqanesë së Durrësit atij më 1775,<ref name=":1">{{Harvnb|Bushati|2003|pages=96-97}}.</ref> më 1778 ngatërresa rifilloi me arrestimin e disa tregtarëve shkodranë dhe Bushatliu i shkoi në mbrojtje [[Alltunët|Alltunëve]] dhe Ballgjinëve. [[Toptanët]] e nxitur nga Ngurza sulmuan Tiranën dhe më 1779-1880 iu bashkohet edhe Ngurza, konflikt në të cilin ''Porta'' mbajti anën e shkodranit.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Harvnb|Jazexhiu|2003|pages=5-6}}.</ref> Më 1781 motra e Sulltanit ia hoqi Ngurzës maliqanenë e mukatasë së Durrësit dhe ia ktheu mytesarifit të Shkodrës, për dobinë e ndërhyrjes paqtuese, juridiksionit të Shkodrës iu shtua edhe [[Sanxhaku i Dukagjinit]].<ref name=":2">{{Harv|Anamali|2002|page=}}.</ref> Prej shërbimeve të bëra, më 1783 i vëllai Ahmet Pasha, u emërua mytesarif i [[Ohri]]t.<ref name=":2" /><ref>{{Cite journal|last=Bello|first=Hasan|date=2017|title=Një vështrim historik mbi librin "Historia e pashallarëve shqiptarë në Perandorinë Osmane" të Syrja bej Vlorës, pj. II|url=https://issuu.com/besmirsemanaj7/docs/zani_i_nalte_nr._21|journal=Zani i Naltë|volume=21 (174)|pages=64|language=sq|access-date=6 dhjetor 2018|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029023147/https://issuu.com/besmirsemanaj7/docs/zani_i_nalte_nr._21|url-status=dead}}</ref> Në shkurt ë 1785 largoi [[dizdari]]n e [[Kalaja|kalasë]] së [[Shpuza (Mal i Zi)|Shpuzës]], vuri të paguanin [[Haraxh|haraçin]] e papaguar që nga kryengritja e 1775-1776<ref name=":3" /> dhe hapi puse në [[Çetina|Cetinë]] që nuk kishte ujë.<ref name=":2" /><ref name=":4">{{Harvnb|Bushati|2003|page=99}}.</ref> Pasi shtroi fiset e malësisë malazeze, doli nga Adriatiku dhe aty bindi Pastroviçët dhe bastisi [[Arbëria Venedikase|zotërimet venedikase të atyre anëve]], kjo dhe ndërhyrja te maliqanetë e Zadrimës shkaktuan qortime nga ana e Stambollit që i kundërvunë Kurt Ahmet pashë Ngurzën edhe njëherë. Pasi bashkëpunoi me të vëllain që ishte në Ohër, dhe [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pashën]] e [[Delvina|Delvinës]], arriti ta mundte Ngurzën në Peqin.<ref>{{Harvnb|Bushati|2003|pages=99-100}}.</ref> == Familja == Besohet se u martua disa herë, pa mundur të linte trashëgimtar: sipas [[Dora d'Istria|Dora d'Istrias]] u martua për herë të parë në periudhën më 1776-'79 me të bijën e Ibrahim Beut, feudal tiranas.<ref>{{Cite web|url=https://www.islamgjakova.net/artikulli.php?id=6105|title=Roli i fisnikërisë shqiptare në zhvillimin kulturor të vendit|date=5 maj 2014|website=islamgjakova.net|last=Krasniqi|first=Nehat|language=sq}}</ref> Gruaja e parë i ndërroi jetë dhe më<ref name=":0" /> 21 mars 1785 u martua me motrën e saj.<ref name=":3" /> Më vonë lidhi krushqi me Kahreman pashë Begollin, por as me këta dy gra nuk pati fëmijë.<ref name=":0" /> == Trashëgimia == === Historike === [[Sami Frashëri]] te ''[[Kamus al alam|Kâmûs al–Alâm]]'' e përshkruan "meqë ishte shumë trim dhe i zoti, i kreu mbretërisë shumë shërbime", më pas u ndikua nga Austria e Venediku dhe pasi e kuptoi që këta vende nuk e kishin në të mirë të botës muslimane, vrau të dërguarit të Austrisë dhe ia dërgoi Portës letrat e dhuratat e sjella prej tyre.<ref>{{Cite book|title=Shqipëria dhe shqiptarët: Materiali nxjerrë nga "Diksionieri historik e gjeografik"|last=Frashëri|first=Sami|author-link=Sami Frashëri|publisher=Dajti 2000|year=2002|isbn=9789992772027|location=Tiranë|pages=242-243|translator=Zyber Hasan Bakiu|language=sq}}</ref> Sipas Eqrem bej Vlorës, ishte i pari ndër [[sanxhakbej]]lerët shqiptarë që u ngrit hapur kundër pushtetit qendror.<ref name="Vlora56">{{cite book|title=Kontribute në historinë e sundimit turk në Shqipëri: një Skicë Historike v. I ([[Gjuha gjermane|gjerm]]. Beiträge zur Geschichte der Türkenherrschaft in Albanien: eine historische Skizze)|author=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|last2=Von Godin|first2=Marie Amelie von Godin|publisher=Shtëpia Botuese "55"|year=2010|origyear=1956|isbn=978-99943-56-83-6|location=Tiranë|pages=282-283|language=sq}}</ref> [[Noel Malcolm]] e përshkruan Kara Mahmud Pashën si "‘njeri të jashtëzakonshëm’ që fatkeqësisht ka gëzuar shumë pak vëmendje në Perëndim, në krahasim me bashkëkohësin e tij toskë nga Janina, Ali Pashë Tepedelenin (Tepelenën), ‘Luanin e Janinës'".<ref name=":OJ" /> Pas shtrimit të malazezëve në haraç pas viteve mospagesë, çeli në Cetinë shtatë puse që ende quhen "Puset e Kara Mahmudit".<ref name=":4" /> === Folklorike e letrare === Për bëmat në të gjallë të tij, bejtexhiu [[Mollà]] [[Hysen Dobraçi]] i thuri dy këngë,<ref>{{Harvnb|Bushati|2003|pages=100-101}}.</ref> më kryesorja ajo për betejën me Kurt Ahmet Pashën, mbledhur dhe botuar nga [[Zef Jubani]] te ''Raccolta di canti popolari e rapsodie di poemi albanesi'' më 1881.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.al/books?id=Xq5DAQAAIAAJ&q=Karamahmud+Pasha&dq=Karamahmud+Pasha&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiAmOLO04jfAhUKaFAKHYJMDi04ChDoAQgwMAI|title=Zef Jubani, Vepra të zgjedhura|last=Kastrati|first=Jup|publisher=Naim Frashëri|year=1966|location=Tiranë|pages=33|language=sq}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ombashi|first=Rahim|date=30 prill 2016|title=Philology rereading playback of Nezim Frakulla (Berati)|url=http://bjes.beder.edu.al/uploads/arch-201606181233585424.pdf|journal=Beder Scientific Journal of Education Sciences|volume=11 nr. 1|pages=244-245|language=en}}</ref> Gjithashtu iu thurën edhe këngë popullore për luftërat e shqiptarëve kundër malazezëve është "Kanga e Kara Mahmud Pashës kundra Malazezve", mbledhur nga [[Kasem Taipi|Kasëm Taipi]]. Malazezët luftërave i kushtuan këngën "Boj Crnogoraca s Mahmut Pašom" (Lufta e malazezve me Mahmud Pashën". Një tjetër poemë heroike që u këndon luftërave të Mahmud Pashës në serbisht është "Opet Crnogorci i Mahmut Pasha" (Përsëri malazeztë dhe Mahmud Pasha). Karaxhiqi ishte i mendimit se këto dy këngë ishin hartuar nga [[Vladika]] [[Petri I Petroviq-Njegosh|Petar I]] dhe se më vonë u bënë popullore.<ref>{{Cite book|title=[[Poezia epike gojore e shqiptarëve dhe e sllavëve të jugut]]|last=Skendi|first=Stavro|author-link=Stavro Skëndi|publisher=Instituti i Dialogut dhe Komunikimit|year=2007|origyear=1954|isbn=9789994398201|location=Tiranë|pages=136-137|translator=[[Xhevat Lloshi]]|language=sq}}</ref> Kënga "Kara Mahmut Pasha në Martanesh" është një tjetër këngë popullore që dëshmon për një ekspeditë drejt krahinës së Martaneshit.<ref>{{Cite book|title=Për mësimin e folklorit (Në ndihmë të mësuesit të letërsisë)|publisher=Shtëpia Botuese e Librit Shkollor|year=1983|editor-last=Gjokutaj|editor-first=Çapajev|editor-link=Çapajev Gjokutaj|location=Tiranë|pages=84|language=sq}}</ref> [[Ndre Mjeda|Ndre Mjedja]] i kushtoi poezinë ''Mahmud Pasha në Mal të Zi''.<ref name=":02">{{Cite book|title=Parathënie "Jeta dhe vepra" e ''Ndre Mjeda, vepra letrare''|last=Idrizi|first=Rinush|author-link=Rinush Idrizi|publisher=Shtëpia botuese "Naim Frashëri"|year=1988|editor-last=Siliqi|editor-first=Llazar|editor-link=Llazar Siliqi|volume=1|location=Tiranë|pages=21|language=sq}}</ref> [[Anton Harapi]] ka lënë në dorëshkrim veprën ''Karagega'', që mendohet si triptik i veprave ''Valë mbi valë'' dhe ''Andrra e Prêtashit''.<ref>{{Cite journal|last=Guda|first=Hysni|date=mars 2017|title="Wave over wave “- the man and the life, religion, philosophy and art through a comparative analysis|url=http://iipccl.org/wp-content/uploads/2017/03/260-265.pdf|journal=Academic Journal of Business, Administration, Law and Social Sciences|volume=3 n. 1|pages=260|issn=2410-3918|language=en}}</ref> Një tjetër françeskan, [[Zef Pllumi]] në veprën ''[[Frati i pashallarëve Bushatli të Shkodrës: At Erasmo Balneo]]'' riprodhon një kronikë të lexuar në arkivin e Kuvendit Françeskan para se të sekuestrohej dhe plaçkitej nga regjimi komunist. Kronika, sipas Pllumit, shkruhej nga një françeskan që u bë mjeku, mësuesi dhe këshilltari i Kara Mahmud Pashës.<ref>{{Cite journal|last=Gjekmarkaj|first=Agron|date=29 nëntor 2012|title=Sundimtari dhe dijetari|url=http://www.panorama.com.al/sundimtari-dhe-dijetari/|journal=Panorama v. XXIII|volume=3643|pages=18|language=sq}}</ref> == Referime == {{reflist|3}} === Literatura === * {{Cite book|title=Bushatllinjtë|last=Bushati|first=Hamdi|publisher=Idromeno|year=2003|isbn=99927-841-2-1|location=Shkodër|pages=nb|language=sq}} * {{Cite web|url=http://www.dielli.net/pdf/historia/KaraMahmudPashBushati.pdf|title=Kara Mahmud Pashë Bushati, Bualli i Shkodrës (1776 – 1796 ER / 1190 – 1211 AH)|date=2003|website=dielli.net|last=Jazexhiu|first=Olsi|publisher=Univers. - Nr. 4|pages=205-224nb|language=sq|access-date=5 dhjetor 2018|archive-date=19 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180819030914/http://www.dielli.net/pdf/historia/KaraMahmudPashBushati.pdf|url-status=dead}} *{{cite book|title=Historia e popullit shqiptar: vëllimi i parë (Kreu IV, Pashallëqet e mëdha shqiptare (1771-1831)|last1=Anamali|first1=Skënder|author-link=Skënder Anamali|last2=Prifti|first2=Kristaq|author-link2=Kristaq Prifti|last3=Naçi|first3=Stavri|publisher=Toena|year=2002|isbn=9992716223|location=Tiranë|language=sq}} <br /> {{s-start}} {{s-pasha}} {{succession box|before=[[Mustafa Bushati]]|title=[[Pashallëku i Shkodrës|Veziri i Shkodrës]]|years=1778&ndash;1796|after=[[Ibrahim Bushati]]}} {{s-end}} {{Pashallarët e Shkodrës}} [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVIII]] [[Kategoria:Lindje 1749]] [[Kategoria:Vdekje 1796]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] 742otkdj9lchiggtsalwsq7y7ep74uf 2995411 2995406 2026-06-09T16:12:09Z Leutrim.P 113691 sipas diskutimit 2995411 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Kara_mahmut_bushatliu.jpg|parapamje|Portret{{Lidhje e thyer}}, nga [[Ismail Lulani]]]] '''Kara Mahmut pashë Bushati''' ([[turqisht]]: ''İşkodralı'' ''Kara Mahmud Paşa,'' l. 1749 - Krus, 22 shtator 1796) ka qenë pjesë e aradhës së [[mytesarif|mytesarifëve]] të trashëgueshëm të [[Sanxhaku i Shkodrës|Sanxhakut të Shkodrës]], njohur asokohe si [[Pashallëku i Shkodrës]], përfaqësues i rëndësishëm i familjes së [[Bushatllinjtë|Bushatllinjve]]. == Biografia == Mendohet të ketë lindur mes 1742<ref name=":OJ">{{Harvnb|Jazexhiu|2003|page=4}}.</ref> dhe 1749-'54 në Shkodër, djali i dytë [[Mehmed pashë Bushatlliu|Mehmed pashë Plakut]], sipas Dom [[Ndoc Nikaj]]t i bie të ketë qenë i pari.<ref>{{Harvnb|Bushati|2003|page=79}}.</ref> Iku herët nga shtëpia - sipas konsujve [[Johann Georg von Hahn|Hahn]]<ref>{{Cite book|title=Studime shqiptare|last=Von Hahn|first=Johan Georg|publisher=IDK|year=2013|origyear=1854|isbn=978-99943-982-5-6|location=Tiranë|pages=142-143|translator=[[Veniamin Dashi]]|language=sq}}</ref> e [[Hiasint Hekard|Hecquard]] - për arsye se kishte vrarë [[qehajai]]n e të atit, Myrteza [[efendiu]]n, sepse kishte shkelur besimin e mytesarifit dhe kishte përvetësuar.<ref>{{Harvnb|Bushati|2003|pages=80-81}}.</ref> Shkoi në [[Stambolli|Stamboll]], ku i përkrahur nga autoritetet shtetërore u shkollua në “Enderûn-ı Hümâyûn” (Shkolla Mbretërore e Brendshme). Rezultatet e larta të arritura dhe aftësitë që shfaqi, e shtynë [[Porta e Lartë|Portën e Lartë]] së bashku me parinë e qytetit që të ndërmjetësonin pranë Mehmet pashë Plakut për falje. Më pas u emërua [[Kajmekami|kajmekam]] i Shkodrës e pastaj ''allajbej'', u bë [[Pasha|pashë]] në moshën 18-20 vjeçare<ref name=":0" /> si shpërblim për trimërisë që tregoi në shtypjen e rebelimit grek në Moré në kohën e Luftës Ruso-Turke.<ref name=":OJ" /> Mbështetur në arkivin e [[Venediku]]t, autori [[Stavri Naçi]] si vit të zyrtarizimit të Kara Mahmudit jep vitin 1778. Historiani [[Ahmed Xhevdet Pasha]] shkruan se efektivisht ka sunduar që më 1775 dhe u njoh zyrtarisht më 1779-'80 me gradën [[Mir-i miran|''mir-i miran'']].<ref name=":0">{{Harvnb|Bushati|2003|pages=94-95}}.</ref> Duke patur trashëguar konfliktin e të atit me [[Sanxhaku i Vlorës|sanxhakbeun e Vlorës]] [[Ahmet Kurt Pasha|Kurt Ahmet pashë Ngurzën]] për kalimin e maliqanesë së Durrësit atij më 1775,<ref name=":1">{{Harvnb|Bushati|2003|pages=96-97}}.</ref> më 1778 ngatërresa rifilloi me arrestimin e disa tregtarëve shkodranë dhe Bushatliu i shkoi në mbrojtje [[Alltunët|Alltunëve]] dhe Ballgjinëve. [[Toptanët]] e nxitur nga Ngurza sulmuan Tiranën dhe më 1779-1880 iu bashkohet edhe Ngurza, konflikt në të cilin ''Porta'' mbajti anën e shkodranit.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Harvnb|Jazexhiu|2003|pages=5-6}}.</ref> Më 1781 motra e Sulltanit ia hoqi Ngurzës maliqanenë e mukatasë së Durrësit dhe ia ktheu mytesarifit të Shkodrës, për dobinë e ndërhyrjes paqtuese, juridiksionit të Shkodrës iu shtua edhe [[Sanxhaku i Dukagjinit]].<ref name=":2">{{Harv|Anamali|2002|page=}}.</ref> Prej shërbimeve të bëra, më 1783 i vëllai Ahmet Pasha, u emërua mytesarif i [[Ohri]]t.<ref name=":2" /><ref>{{Cite journal|last=Bello|first=Hasan|date=2017|title=Një vështrim historik mbi librin "Historia e pashallarëve shqiptarë në Perandorinë Osmane" të Syrja bej Vlorës, pj. II|url=https://issuu.com/besmirsemanaj7/docs/zani_i_nalte_nr._21|journal=Zani i Naltë|volume=21 (174)|pages=64|language=sq|access-date=6 dhjetor 2018|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029023147/https://issuu.com/besmirsemanaj7/docs/zani_i_nalte_nr._21|url-status=dead}}</ref> Në shkurt ë 1785 largoi [[dizdari]]n e [[Kalaja|kalasë]] së [[Shpuza (Mal i Zi)|Shpuzës]], vuri të paguanin [[Haraxh|haraçin]] e papaguar që nga kryengritja e 1775-1776<ref name=":3" /> dhe hapi puse në [[Çetina|Cetinë]] që nuk kishte ujë.<ref name=":2" /><ref name=":4">{{Harvnb|Bushati|2003|page=99}}.</ref> Pasi shtroi fiset e malësisë malazeze, doli nga Adriatiku dhe aty bindi Pastroviçët dhe bastisi [[Arbëria Venedikase|zotërimet venedikase të atyre anëve]], kjo dhe ndërhyrja te maliqanetë e Zadrimës shkaktuan qortime nga ana e Stambollit që i kundërvunë Kurt Ahmet pashë Ngurzën edhe njëherë. Pasi bashkëpunoi me të vëllain që ishte në Ohër, dhe [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pashën]] e [[Delvina|Delvinës]], arriti ta mundte Ngurzën në Peqin.<ref>{{Harvnb|Bushati|2003|pages=99-100}}.</ref> == Familja == Besohet se u martua disa herë, pa mundur të linte trashëgimtar: sipas [[Dora d'Istria|Dora d'Istrias]] u martua për herë të parë në periudhën më 1776-'79 me të bijën e Ibrahim Beut, feudal tiranas.<ref>{{Cite web|url=https://www.islamgjakova.net/artikulli.php?id=6105|title=Roli i fisnikërisë shqiptare në zhvillimin kulturor të vendit|date=5 maj 2014|website=islamgjakova.net|last=Krasniqi|first=Nehat|language=sq}}</ref> Gruaja e parë i ndërroi jetë dhe më<ref name=":0" /> 21 mars 1785 u martua me motrën e saj.<ref name=":3" /> Më vonë lidhi krushqi me Kahreman pashë Begollin, por as me këta dy gra nuk pati fëmijë.<ref name=":0" /> == Trashëgimia == === Historike === [[Sami Frashëri]] te ''[[Kamus al alam|Kâmûs al–Alâm]]'' e përshkruan "meqë ishte shumë trim dhe i zoti, i kreu mbretërisë shumë shërbime", më pas u ndikua nga Austria e Venediku dhe pasi e kuptoi që këta vende nuk e kishin në të mirë të botës muslimane, vrau të dërguarit të Austrisë dhe ia dërgoi Portës letrat e dhuratat e sjella prej tyre.<ref>{{Cite book|title=Shqipëria dhe shqiptarët: Materiali nxjerrë nga "Diksionieri historik e gjeografik"|last=Frashëri|first=Sami|author-link=Sami Frashëri|publisher=Dajti 2000|year=2002|isbn=9789992772027|location=Tiranë|pages=242-243|translator=Zyber Hasan Bakiu|language=sq}}</ref> Sipas Eqrem bej Vlorës, ishte i pari ndër [[sanxhakbej]]lerët shqiptarë që u ngrit hapur kundër pushtetit qendror.<ref name="Vlora56">{{cite book|title=Kontribute në historinë e sundimit turk në Shqipëri: një Skicë Historike v. I ([[Gjuha gjermane|gjerm]]. Beiträge zur Geschichte der Türkenherrschaft in Albanien: eine historische Skizze)|author=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|last2=Von Godin|first2=Marie Amelie von Godin|publisher=Shtëpia Botuese "55"|year=2010|origyear=1956|isbn=978-99943-56-83-6|location=Tiranë|pages=282-283|language=sq}}</ref> [[Noel Malcolm]] e përshkruan Kara Mahmud Pashën si "‘njeri të jashtëzakonshëm’ që fatkeqësisht ka gëzuar shumë pak vëmendje në Perëndim, në krahasim me bashkëkohësin e tij toskë nga Janina, Ali Pashë Tepedelenin (Tepelenën), ‘Luanin e Janinës'".<ref name=":OJ" /> Pas shtrimit të malazezëve në haraç pas viteve mospagesë, çeli në Cetinë shtatë puse që ende quhen "Puset e Kara Mahmudit".<ref name=":4" /> === Folklorike e letrare === Për bëmat në të gjallë të tij, bejtexhiu [[Mollà]] [[Hysen Dobraçi]] i thuri dy këngë,<ref>{{Harvnb|Bushati|2003|pages=100-101}}.</ref> më kryesorja ajo për betejën me Kurt Ahmet Pashën, mbledhur dhe botuar nga [[Zef Jubani]] te ''Raccolta di canti popolari e rapsodie di poemi albanesi'' më 1881.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.al/books?id=Xq5DAQAAIAAJ&q=Karamahmud+Pasha&dq=Karamahmud+Pasha&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiAmOLO04jfAhUKaFAKHYJMDi04ChDoAQgwMAI|title=Zef Jubani, Vepra të zgjedhura|last=Kastrati|first=Jup|publisher=Naim Frashëri|year=1966|location=Tiranë|pages=33|language=sq}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ombashi|first=Rahim|date=30 prill 2016|title=Philology rereading playback of Nezim Frakulla (Berati)|url=http://bjes.beder.edu.al/uploads/arch-201606181233585424.pdf|journal=Beder Scientific Journal of Education Sciences|volume=11 nr. 1|pages=244-245|language=en}}</ref> Gjithashtu iu thurën edhe këngë popullore për luftërat e shqiptarëve kundër malazezëve është "Kanga e Kara Mahmud Pashës kundra Malazezve", mbledhur nga [[Kasem Taipi|Kasëm Taipi]]. Malazezët luftërave i kushtuan këngën "Boj Crnogoraca s Mahmut Pašom" (Lufta e malazezve me Mahmud Pashën". Një tjetër poemë heroike që u këndon luftërave të Mahmud Pashës në serbisht është "Opet Crnogorci i Mahmut Pasha" (Përsëri malazeztë dhe Mahmud Pasha). Karaxhiqi ishte i mendimit se këto dy këngë ishin hartuar nga [[Vladika]] [[Petri I Petroviq-Njegosh|Petar I]] dhe se më vonë u bënë popullore.<ref>{{Cite book|title=[[Poezia epike gojore e shqiptarëve dhe e sllavëve të jugut]]|last=Skendi|first=Stavro|author-link=Stavro Skëndi|publisher=Instituti i Dialogut dhe Komunikimit|year=2007|origyear=1954|isbn=9789994398201|location=Tiranë|pages=136-137|translator=[[Xhevat Lloshi]]|language=sq}}</ref> Kënga "Kara Mahmut Pasha në Martanesh" është një tjetër këngë popullore që dëshmon për një ekspeditë drejt krahinës së Martaneshit.<ref>{{Cite book|title=Për mësimin e folklorit (Në ndihmë të mësuesit të letërsisë)|publisher=Shtëpia Botuese e Librit Shkollor|year=1983|editor-last=Gjokutaj|editor-first=Çapajev|editor-link=Çapajev Gjokutaj|location=Tiranë|pages=84|language=sq}}</ref> [[Ndre Mjeda|Ndre Mjedja]] i kushtoi poezinë ''Mahmud Pasha në Mal të Zi''.<ref name=":02">{{Cite book|title=Parathënie "Jeta dhe vepra" e ''Ndre Mjeda, vepra letrare''|last=Idrizi|first=Rinush|author-link=Rinush Idrizi|publisher=Shtëpia botuese "Naim Frashëri"|year=1988|editor-last=Siliqi|editor-first=Llazar|editor-link=Llazar Siliqi|volume=1|location=Tiranë|pages=21|language=sq}}</ref> [[Anton Harapi]] ka lënë në dorëshkrim veprën ''Karagega'', që mendohet si triptik i veprave ''Valë mbi valë'' dhe ''Andrra e Prêtashit''.<ref>{{Cite journal|last=Guda|first=Hysni|date=mars 2017|title="Wave over wave “- the man and the life, religion, philosophy and art through a comparative analysis|url=http://iipccl.org/wp-content/uploads/2017/03/260-265.pdf|journal=Academic Journal of Business, Administration, Law and Social Sciences|volume=3 n. 1|pages=260|issn=2410-3918|language=en}}</ref> Një tjetër françeskan, [[Zef Pllumi]] në veprën ''[[Frati i pashallarëve Bushatli të Shkodrës: At Erasmo Balneo]]'' riprodhon një kronikë të lexuar në arkivin e Kuvendit Françeskan para se të sekuestrohej dhe plaçkitej nga regjimi komunist. Kronika, sipas Pllumit, shkruhej nga një françeskan që u bë mjeku, mësuesi dhe këshilltari i Kara Mahmud Pashës.<ref>{{Cite journal|last=Gjekmarkaj|first=Agron|date=29 nëntor 2012|title=Sundimtari dhe dijetari|url=http://www.panorama.com.al/sundimtari-dhe-dijetari/|journal=Panorama v. XXIII|volume=3643|pages=18|language=sq}}</ref> == Referime == {{reflist|3}} === Literatura === * {{Cite book|title=Bushatllinjtë|last=Bushati|first=Hamdi|publisher=Idromeno|year=2003|isbn=99927-841-2-1|location=Shkodër|pages=nb|language=sq}} * {{Cite web|url=http://www.dielli.net/pdf/historia/KaraMahmudPashBushati.pdf|title=Kara Mahmud Pashë Bushati, Bualli i Shkodrës (1776 – 1796 ER / 1190 – 1211 AH)|date=2003|website=dielli.net|last=Jazexhiu|first=Olsi|publisher=Univers. - Nr. 4|pages=205-224nb|language=sq|access-date=5 dhjetor 2018|archive-date=19 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180819030914/http://www.dielli.net/pdf/historia/KaraMahmudPashBushati.pdf|url-status=dead}} *{{cite book|title=Historia e popullit shqiptar: vëllimi i parë (Kreu IV, Pashallëqet e mëdha shqiptare (1771-1831)|last1=Anamali|first1=Skënder|author-link=Skënder Anamali|last2=Prifti|first2=Kristaq|author-link2=Kristaq Prifti|last3=Naçi|first3=Stavri|publisher=Toena|year=2002|isbn=9992716223|location=Tiranë|language=sq}} <br /> {{s-start}} {{s-pasha}} {{succession box|before=[[Mustafa Bushati]]|title=[[Pashallëku i Shkodrës|Veziri i Shkodrës]]|years=1778&ndash;1796|after=[[Ibrahim Bushati]]}} {{s-end}} {{Pashallarët e Shkodrës}} [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVIII]] [[Kategoria:Lindje 1749]] [[Kategoria:Vdekje 1796]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] 4d03vsecqaa5khixxuh84g8t0hjk44n 0 94998 2995433 2928549 2026-06-09T16:25:39Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familja Engjëllori]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995433 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Engjelli drisht.jpg|thumb|Një nga Ëngjëllorët]]Familja '''Engjëllori''' ([[Gjuha latine|lat]]. ''Angelus'') ose Engjëllorët e [[Drishti|Drishtit]],<ref>{{Cite web|url=http://www.zemrashqiptare.net/news/23082/fotaq-andrea-engjelloret-ne-france-dhe-figura-emblematike-e-pal-engjellit-gjaku-shqiptar-ne-evrope.html|title=Engjëllorët në Francë dhe figura emblematike e Pal Engjëllit: gjaku shqiptar në Evropë|date=9 korrik 2011|accessdate=11 janar 2021|website=zemrashqiptare.net|last=Andrea|first=Fotaq|author-link=Fotaq Andrea|language=sq}}</ref> mund të kenë qenë familja fisnike kryesore e Drishtit sidomos gjatë [[Arbëria Venedikase|sundimit venedikas]],<ref name=":1">{{Cite journal|last=Malaj|first=Edmond|date=2013|title=Familjet fisnike të Drishtit mesjetar|url=https://www.academia.edu/10549635/Familje_fisnike_t%C3%AB_Drishtit_mesjetar_Noble_Families_of_Medieval_Drivasto_Albanian_|journal=Studime Historike|language=sq|pages=24-33}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|last=Malaj|first=Edmond|date=2015|title=Familje fisnike shqiptare Ëngjëlli para pushtimit osman|url=https://www.researchgate.net/profile/Edmond_Malaj2/publication/308657791_Familja_fisnike_shqiptare_Engjelli_Angelus_para_pushtimit_osman/links/57ea5e6008ae113df52373d2/Familja-fisnike-shqiptare-Engjelli-Angelus-para-pushtimit-osman.pdf?origin=publication_detail|journal=Malësia|language=sq|issue=10|pages=467-477}}</ref> dhe ndër familjet e fisnikërisë katolike që kryesuan [[Urdhri i Shenjtë Ushtarak Konstantinian i Shën Gjergjit|urdhërin konstantinian të Shën Gjergjit]].<ref>{{Cite book|last=Sainty|first=Guy Stair|url=https://books.google.com/books?id=GBjRDwAAQBAJ&q=guy+stair+sainty+pseudo+lascaris|title=The Constantinian Order of Saint George: and the Angeli, Farnese and Bourbon families which governed it|publisher=Boletín Oficial del Estado|isbn=978-84-340-2506-6|pages=41|language=en|year=2018}}</ref> == Prejardhja == Në lidhje me origjinën e kësaj familje nuk ka asnjë të dhënë, pavarësisht se anëtarë të kësaj familjeje me banim në Venedik gjatë shekullit XVI u përpoqën t'i jepnin asaj origjinë bizantine, me prejardhje direkte nga dinastia perandorake ''Angelos''.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Këtë pretendim e kishin edhe familje të tjera, por edhe si fenomen, falsifikimi i gjenealogjive ishte prirje e përgjithshme si e fisnikërisë së mërguar ballkanike, ashtu edhe e fisnikërisë italiane.<ref>{{Harvnb|Malaj|2015|pages=246-247.}}.</ref> == Pasardhje të mëtuar == Mënjanë pinjojve të familjarëve të ikur në [[Republika e Venedikut|zotërimet e Venedikut]], dy familje [[Shkodra|shkodrane]] mëtojnë se vijnë prej Engjëllorëve: familja Kamsi dhe Radovani.<ref>{{Harvnb|Malaj|2015|pages=164-166}}.</ref> == Lidhje të jashtme == * [http://www.arberiaonline.com/viewtopic.php?f=38&t=2253&start=30 Urdhri kalorësiak i Shën Gjergjit dhe një gjenealogji e familjes së Engjëllorëve nga Drishti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101027105614/http://arberiaonline.com/viewtopic.php?f=38&t=2253&start=30 |date=27 tetor 2010 }} * [http://www.forumishqiptar.com/showthread.php?t=71897 Engjëllorët, arbër me gjak perandorak] == Referime == {{reflist|2}} === Bibliografi === * {{Cite book|title=Historia dhe fizionomia e një qyteti mesjetar shqiptar: Drishti|last=Malaj|first=Edmond|publisher=Qendra e Studimeve Albanologjike: Instituti i Historisë|year=2015|isbn=9789928141439|location=Tiranë|language=sq|author-link=Edmond Malaj}} [[Kategoria:Fisnikëria mesjetare arbërore]] [[Kategoria:Familja Engjëllori]] ibg6tlvcgqdi6ps3nxami66mormx8r5 0 101619 2995527 2852881 2026-06-09T21:55:29Z ~2026-34150-04 188969 2995527 wikitext text/x-wiki {{pp}} '''Artan Maku''', piktor dhe regjisor, gjithashtu dhe një rrot idjoti. Lindi në Tiranë më 11 gusht 1954. Pasi studii në Institutin e Lartë të Arteve u emërua piktor më 1981 në sektorin e filmit vizatimor në Kinostudio. Filmin e parë si piktor dhe regjisor e realizoi në vitin 1981 “Dhelpra dhe iriqi”. Në vitin 1984 krijon personazhin e Pikut, një karakter me të cilin xhiroi disa seri filmash vizatimorë deri në vitin 1988. Filmi i tij “Lulja magjike”, 1985 u vlerësua me çmimin e tretë në Festivalin e 6 të filmit dokumentar e vizatimor shqiptar. Filmi “Piku me lëkurë dhelpre” merr çmimin Desiderio në Festivalin e fëmijeve GIFFONI, Itali 1989. Filmi “Koha moderne” vlerësohet me Best Animation në Festivalin Ndërkombëtar NINE ELEVEN, Prishtinë 2007. Që nga viti 2005 Artan Maku i është kushtuar produksionit të filmit krahas punës krijuese në fushën e animacionit. Me kompaninë filmike MAKU PRODUCTION ka prodhuar një sërë titujsh veprash të reja të gjinisë së animacionit dhe të filmit me metrazh të shkurtër duke u prezantuar me to në shumë Festivale kombëtare dhe ndërkombëtare filmi. Në vitin 2010 merr jetë projekti i tij ANIFEST ROZAFA, Festivali ndërkombëtar i filmit të animuar për fëmijë dhe nga fëmijët, i pari i këtij lloji në Shqipëri. [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Piktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Regjisorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] {{piktor-cung}} fjgzf722usqgrc30stbeu9b95e7m5vg 0 102238 2995546 1484761 2026-06-09T22:49:23Z Edukatori 112234 removed [[Category:Bimë]]; added [[Category:Bimë aromatike]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995546 wikitext text/x-wiki {{Bimë |Emri = Borziloku |Pamje = BasilikumGenovesergroßblättriger.jpg |Përshkrimi i pamjes = Ocimum basilicum |Mbretëria = Bimë |Nënmbretëria = |Mbindarja = |Ndarja = [[Magnoliophyta]] |Nënndarja = |Mbiklasa = |Klasa = [[Magnoliopsida]] |Nënklasa = |Mbirendi = |Rendi = [[Lamiales]] |Nënrendi = |Mbifamilja = |Familja = [[Lamiaceae]] |Nënfamilja = |Fisi = |Nënfisi = |Gjinia = [[Ocimum]] |Nëngjinia = |Lloji = Ocimum basilicum |Nënlloji = }} '''Borziloku''' (Lat. ''Ocimum basilicum'') - është një bimë, që bën pjesë në familjen [[Lamiaceae]]. Borziloku është një bimë barishtore njëvjeçare, që kultivohet kryesisht si bimë aromatike. Për aromën e tij karakteristike dhe të mprehtë, borziloku përdoret gjerësisht në kuzhinën mesdhetare dhe të Azisë Jug-lindore. == Shiko edhe == [[Lista e bimëve]] [[Kategoria:Bimë aromatike]] oh81gz3a8sebx30gmpkigoxuw5a9nn5 2995548 2995546 2026-06-09T22:51:36Z Edukatori 112234 added [[Category:Ocimum]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995548 wikitext text/x-wiki {{Bimë |Emri = Borziloku |Pamje = BasilikumGenovesergroßblättriger.jpg |Përshkrimi i pamjes = Ocimum basilicum |Mbretëria = Bimë |Nënmbretëria = |Mbindarja = |Ndarja = [[Magnoliophyta]] |Nënndarja = |Mbiklasa = |Klasa = [[Magnoliopsida]] |Nënklasa = |Mbirendi = |Rendi = [[Lamiales]] |Nënrendi = |Mbifamilja = |Familja = [[Lamiaceae]] |Nënfamilja = |Fisi = |Nënfisi = |Gjinia = [[Ocimum]] |Nëngjinia = |Lloji = Ocimum basilicum |Nënlloji = }} '''Borziloku''' (Lat. ''Ocimum basilicum'') - është një bimë, që bën pjesë në familjen [[Lamiaceae]]. Borziloku është një bimë barishtore njëvjeçare, që kultivohet kryesisht si bimë aromatike. Për aromën e tij karakteristike dhe të mprehtë, borziloku përdoret gjerësisht në kuzhinën mesdhetare dhe të Azisë Jug-lindore. == Shiko edhe == [[Lista e bimëve]] [[Kategoria:Bimë aromatike]] [[Kategoria:Ocimum]] pf7nmh2qld8jutyntvbtw54oh8yv33m 0 103160 2995666 2988021 2026-06-10T11:03:49Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995666 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Belshit | image_skyline = Belsh, Albania 2018 03 Panorama.jpg | image_caption = Pamje nga liqeni i qendrës së bashkisë | image_seal = Stema_e_Bashkis%C3%AB_Belsh.svg | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | SIPERFAQJA = 268 km2 | population_total= 32389 | POPULLSIA_DENDESIA = 142 banore/km2 | SHTETI = [[Shqipëria]] | RRETHI = [[Rrethi i Elbasanit]] | postal_code = 3008 | PREFIKSI = | website = | KRYETARI = Arif Tafani | PARTIA = PS | KËSHILLI BASHKIAK = PS }} '''Bashkia Belsh''' është një [[bashkia|bashki]] në [[Rrethi i Elbasanit|Rrethin e Elbasanit]] në [[Shqipëria|Shqipëri]]. == Vendbanimet == Bashkia përbëhet nga 5 njësi administrative dhe përmban 35 qyteza dhe fshatra.<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.instat.gov.al/media/153742/tab_4.01.xls |access-date=2026-06-06 |website=www.instat.gov.al |archive-date=24 shtator 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924035357/http://www.instat.gov.al/media/153742/tab_4.01.xls |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |+ !Njësia administrative !Vendbanimet |- |[[Belshi|Belsh]] | * ''[[Belshi|'''Belsh''']]'' * [[Belsh Qëndër|Belsh Qendër]] * [[Çepe]] * [[Dushk]] * [[Gradishtë, Belsh|Gradisht]] * [[Marinëz, Belsh|Marinëz]] * [[Qafë Shkallë]] * [[Seferan]] * [[Shkëndi]] * [[Shkozë, Belsh|Shkozë]] * [[Shtith]] * [[Stanaj]] * [[Trojas]] |- |[[Fierzë, Elbasan|Fierzë]] | * [[Çerragë]] * [[Fierzë, Elbasan|Fierzë]] * [[Hardhi]] * [[Kosovë e Vogël|Kosovë]] |- |[[Grekan]] | * [[Deshiran (Grekan)|Dëshiran]] * [[Grekan]] * [[Guras]] * Rrenës |- |[[Kajan]] | * [[Çestije]] * [[Dragot, Kajan|Dragot]] * [[Dragot-Dumre]] * [[Drizaj]] * [[Gjinuk]] * [[Gjolenë|Gjolen]] * [[Kajan]] * [[Lisaj]] * [[Merhojë|Merhoj]] * [[Turbull]] |- |[[Rrasë]] | * [[Gur i Bardhë|Guri i Bardhë]] * [[Rrasë e Poshtme]] * [[Rrasë e Sipërme]] * [[Shegas]] |} == Referimet== {{reflist}} == Shiko edhe == {{Qarku i Elbasanit}} {{Stampa:Bashkitë_e_Shqipërisë}} [[Kategoria:Bashki në Shqipëri|B]] [[Kategoria:Qarku i Elbasanit]] {{AL-gjeo-cung}} cyykb0ppkh510k9z5fc93ew4icn6fko 0 107259 2995629 2945138 2026-06-10T09:25:27Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995629 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Ethem Ruka | image = | image_size = | office = Ministër i Arsimit dhe Shkencës 1977 - 2001 | term_start = 25 korrik, 1997 | term_end = 2001 | predecessor = [[Myqerem Tafaj]] | successor = [[Ben Blushi]] | birth_date = [[8 dhjetor]] [[1947]] | birth_place = [[Turani (Tepelenë)|Turan]], [[Republika e Shqipërisë]] | death_date = | death_place = | nationality = Shqiptar | profession = | spouse = | office2 = Ministër i Mjedisit | term_start2 = 6 shtator 2001 | term_end2 = 29 janar, 2009 | predecessor2 = - | successor2 = [[Lufter Xhuveli]] }}'''Ethem Ruka''' ([[Turani (Tepelenë)|Turan]], [[Tepelena|Tepelenë]], 8 dhjetor 1947) [[Biologjia detare|biolog]] dhe kërkues shkencor shqiptar, pedagog, [[Profesori|profesor]], anëtar i Akademisë Shqiptare të Arteve dhe Shkencës. Ka qënë aktiv në politikë, është zgjedhur deputet i [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] si dhe ka ushtruar funksione të larta në administratën publike si ministër.<ref>{{Cite web|title=Ethem Ruka - Bukinist|url=https://bukinist.al/en/4214_ethem-ruka|access-date=2025-11-10|website=bukinist.al|language=sq}}</ref> Është autor dhe bashkëautor i një sërë botimesh shkencore, të cilat janë botuar brenda dhe jashtë vendit si dhe i shumë teksteve mësimore si dhe një sërë artikujsh shkencorë në revista vendase dhe të huaja. Arsimin e mesëm e ka kryer në [[Gjirokastra|Gjirokastër]] dhe studimet e larta i përfundoi në Fakultetin e Shkencave Natyrore, në degën Biologji - Kimi, [[Universiteti Shtetëror i Tiranës Fakulteti Shekncave Natyrore|Universiteti Shtetëror i Tiranës]]. Menjëherë pas mbarimit të studimeve universitare u emërua pedagog në Katedrën e Zoologjisë pranë Fakultetit të Shkencave Natyrore. Në vitin 1978 filloi studimet pasuniversitare pranë Universitetit "Pierre et Marie Cyrie" në Paris, të cilat i finalizoi me "Diplomë Doktor i Ciklit të tretë në fushën e biologjisë". Në vitin 1983 kthehet sërish në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]] dhe emërohet përgjegjes i Katedrës së Fiziologjisë dhe Biokimisë në Fakultetin e Shkencave Natyrore. Gjatë viteve 1983-1992 ai mbron një doktoratë të dytë në Tiranë. Është autor i shumë studimeve të karakterit shkollor, universitar dhe akademik. Ka kryer specializime në Francë, Hollandë, Itali dhe Greqi. == Arsimi == * 1961-1965 ka studiuar në shkollën Pedagogjike “Pandeli Sotiri” në Gjirokastër * 1967-1971 studioi për biologji-kimi në Fakultetin e Shkencave Natyrore, pranë Universitetit Shtetëror të Tiranës. == Karriera profesionale dhe akademike == * 1965-1966, ka punuar mësues në shkollën 7-vjeçare Dukaj, Tepelenë. * 1966-1967 ka punuar si instruktor për punën me pionierët në Komitetin e Rinisë në Tepelenë, * 1971-1978 ka punuar si pedagog në Katedrën e Zoologjisë në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të Universiteit Shtetëror të Tiranës, * 1978-1983 kryen studime pasuniversitare në Paris (Francë) në Laboratorin e Fiziologjisë së Krahasuar pranë Universitetit “Pierre et Marie Curie”, * 1983-1992 punon në Fakultetit e Shkencave të Natyrës si lektor dhe përgjegjës i Katedrës së Fiziologjisë Shtazore e Biokimisë pranë Universitetit të Tiranës, * 2005-2009 rikthehet si pedagog në Fakultetin e Shkencave të Natyrës (Universiteti i Tiranës), * 2013-2017 qëndroi në profesion të lirë, * 2017 e deri më sot Rektor i Universitetit Jopublik “Luarasi” në Tiranë.<ref>{{Cite web|title=Universiteti Luarasi|url=https://luarasi-univ.edu.al/sq/|access-date=2025-11-15|language=sq}}</ref> === Tituj shkencorë:<ref>{{Cite web|title=Rector – Universiteti Luarasi|url=https://luarasi-univ.edu.al/rector/|access-date=2025-11-14|language=en}}</ref> === * Doktor i Ciklit të Tretë në Universitetin “Pierre et Marie Curie”, Paris (1983); * Diplomë të Studimeve të Thelluara (DEA), Paris (1989); * Në periudhën 1983-1992 mbroni një doktoratë të dytë në Tiranë, duke fituar titullin Docent, Profesor i Asociuar dhe që prej vitit 1992 mban titullin Profesor në Biologji. === Kërkime shkencore: === * Sistematika e odonatave (pilivesave) të Shqipërisë; * Vënia në punë për herë të parë e kokulturave të indit dhjamor të miut Winstar dhe ganglioneve simpatike të embrionit të pulës, Paris Francë, (1978); * Ontogjeneza e sistemit renin-angiotenzinë te miut Winstar, Paris, Francë, (1980-1983); * Kërkim shkencor mbi sistemin reninë-angiotenzinë–aldosteron në subjektet diabetike me hipertension, pranë Spitalit Universitar “Nënë Tereza” në Tiranë; * Udhëheqës shkencor në kërkime në fushën e mjekësisë së personalizuar dhe farmakogjentikës. === Angazhime profesionalo-administrative: === * Drejtues i Grupit të Programeve të Biologjisë për arsimin parauniversitar (1985-1992); * Kryetar i Komisionit për Mbrojtjen e Doktoratave në lëmin e Biologjisë, Universiteti i Tiranës (1985-1990); * Anëtar i Komisionit të Lartë të Atestimit për dhënien e titujve dhe gradave shkencore (1985-1992); * Kryetar i Komisionit të Lartë të Atestimit (1997-2000); * Kryetar i Komisionit Kombëtar të UNESCO-s (1997-2000); * Anëtar i Bordit të Programit UNDP (Programi për Zhvillimin e Arsimit) (1998-2000); * Anëtar i Komisionit të Arsimit të Lartë dhe Shkencës. == Publikime<ref>{{Cite web|title=Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë|url=https://www.bksh.al/search/Ruka,%20Ethem|access-date=2025-11-14|website=www.bksh.al|language=sq}}</ref> == Ethem Ruka është autor, bashkëautor dhe përshtatës i një numri të lartë të teksteve mësimore. Është një nga kontribuesit kryesorë në edukimin e shkencës dhe kulturës biologjike gjatë dyzet viteve të fundit për arsimin parauniversitar, duke filluar nga teksti "Dituri natyre 3" për klasën e 3-të të arsimit fillor e deri tek "Biologjia 12" për shkollat e mesme. Ka botuar tekste universitarë, monografi shkencore si dhe një numër të madh artikujsh për çështje shkencore, sociale e politike në shtypin shqiptar dhe atë të huaj. ==== Tekste për arsimin parauniversitar: ==== * Rreth 110 botime shkollore për arsimin parauniversitar si autor dhe bashkëautor. * Rreth 15 botime të përshtatura për arsimin parauniversitar. * Botime në ndihmë të mësuesve të biologjisë, * Botime biologjike ndihmëse për nxënësit e sistemit arsimor parauniversitar. ==== Tekste universitarë: ==== * Udhëzues i punëve laboratorike të fiziologjisë së gjallesave shtazore, (1991), * Fiziologjia e gjallesave shtazore, (2001, ribotim 2006), * Biologjia shkenca e jetës, (2017) ==== Monografi: ==== * Të fshehtat e trurit (1978), * Për shëndetin tuaj (1988), * Truri kryevepra e natyrës (1996), * Klonimi, dilema midis vdekjes dhe perjetësisë (1999), * Fjalori i biologjisë: 2200 terma (1999), * The creation of democratic climate and promotion of tolerance: the rol of intellectuals, in Barjaba K. (ed) 2002, Founding election in albania, Edition Sigma, Berli, * Skllevër apo zotët të gjeneve tona: revolucion biomjekësor (2003), * Aproximating the albanian educational system to european standards. In Monitoring albanian’s path to eropean integration. Volume II Friedrich-Ebert-Stiftung, Office Tirana (2004), * Transhumanizmi: përtej njeriut (2021), * Rikthim në vendlindje (2021), * Takim me vetveten (2023) * Kafshët rrëfejnë (2025) == Karriera politike == Ethem Ruka për rreth 25 vite ka qenë i zgjedhur në forumet më të larta drejtuese të [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste të Shqipërisë]], 17 vite deputet dhe katër herë ministër në vitet 1997-2005. * 1992-2005; 2009-2013 deputet i Partisë Socialiste në Kuvendin e Shqipërisë.<ref>{{Cite web|title="Ligjvënësit ndër vite"|url=https://kuvendiwebfiles.blob.core.windows.net/webfiles/LigjvenesitNeVite.pdf|access-date=15 nëntor 2025|website=kuvendiwebfiles.blob.core|language=sq}}</ref> === '''Funksione në administratën publike:''' === * Minister i Ministrisë se Arsimit dhe Shkencës (1997-2001), * Ministri i Mjedisit (2001-2002), * Minister i Pushtetit Vendor dhe Decentralizimit (2002-2003), * Ministër i Mjedisit (2003-2005) === '''Angazhime politiko-administrative:''' === * Anëtar i Kryesisë së Partisë Socialiste në vitin 1992-2009, * Sekretar i Partisë Socialiste për burimet njerëzore, * Anëtar i Komisionit Parlamentar të Arsimit dhe Shkencës (1993-1996), * Anëtar (zëvendësues) i delegacionit shqiptar në Këshilin e Europës (1994-1996), * Anëtar i Komisionit Parlamentar të Arsimit shkencës, Kulturës dhe Sporteve (2002), * Kryetar i Delegacionit Parlamentar në Asamblenë Parlamentare të OSBE (2002), * Kryetar i Komisionit Parlamentar të Punës, Çështjeve Sociale dhe Shëndetësisë (2009-2013). == Lidhje të jashtme == [https://www.balkanweb.com/rektori-i-luarasit-ethem-ruka-boton-dy-libra-profesori-fanta-shkenca-po-kthehet-ne-realitet-cdo-njeriu-duhet-te-reflektoje-per-gjurmet-e-jetes-se-tij/#gsc.tab=0 Ethem Ruka promovon libra mes miqsh (intervistë)] [https://www.youtube.com/watch?v=QffRcyQIpVE Ethem Ruka i ftuar në "ABC e mëngjesit"] == Referime == [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Ministra të Arsimit dhe Sportit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Anëtarë të Akademisë së Shkencave të Shqipërisë]] [[Kategoria:Lindje 1947]] [[Kategoria:Njerëz nga Tepelena]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Tiranës]] [[Kategoria:Biologë shqiptarë]] 09oflgrbot4v5z24u5xfap6upjjtkhs 0 108368 2995295 2945200 2026-06-09T15:57:40Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Alizotët]] te [[Kategoria:Familja Alizoti]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995295 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Fejzi bej Alizoti | image = Fejzi Alizoti (portrait).jpg | image_size = 250px | office = [[Lista e Kryeministrave të Shqipërisë|Drejtor i Përgjithshëm i administrimit]] | term_start = 22 janar | term_end = 14 mars 1914 | predecessor = [[Ismail Qemali]] | successor = [[Turhan pashë Përmeti]] | office2 = Ministër i Punëve të Brendshme dhe zëvendësisht i Luftës | term_start2 = nëntor-dhjetor 1913 | term_end2 = 14 mars 1914 | predecessor2 = [[Hasan Prishtina]] dhe [[Mehmet pashë Deralla]] | successor2 = [[Esad pashë Toptani]] | office3 = Ministër i Financave | term_start3 = 1916-1918 (administrata austro-hungareze); 25 dhjetor 1918 | term_end3 = 29 janar 1920 | predecessor3 = [[Haxhi Jusuf Banka]] | successor3 = [[Ndoc Çoba]] | birth_date = [[22 shtator]] [[1876]] | birth_place = [[Janinë]] ose [[Gjirokastër]], [[Perandoria Osmane]] | death_date = [[13 prill]] [[1945]] | death_place = [[Tiranë]], [[Qeveria Demokratike e Tiranës]] | nationality = shqiptar | profession = nëpunës, financier | party = | office4 = | term_start4 = 12 shkurt | term_end4 = 20 tetor 1927 | predecessor4 = [[Sulejman Starova]] | successor4 = S. Starova | office5 = | term_start5 = 12 prill 1939 | term_end5 = 5 prill 1940 | predecessor5 = [[Kosta Marku]] | successor5 = [[Qemal Vrioni]] | office6 = Ministër i Punëve të Jashtme, zëvendësisht | office7 = Kryetar i Këshillit të Epërm Korporativ Fashist | term_start6 = 12 shkurt | term_start7 = 16 maj | term_end6 = 20 tetor 1927 | term_end7 = 8 shtator 1943 | successor6 = [[Iljaz Vrioni]] | successor7 = [[Lef Nosi]] | predecessor6 = [[Hysen Vrioni]] | predecessor7 = [[Ernest Koliqi]] | office8 = Komisar Civil i Tokave të Lirueme | term_start8 = 8 korrik | term_end8 = 3 dhjetor 1941 | predecessor8 = [[Carlo Umiltá]] | successor8 = [[Tahir Shtylla]] }} '''Mehmed Fevzi [[Beu|bej]] Alizoti''' i njohur edhe si '''Fejzi Alizoti''' ([[Janina|Janinë]] ose [[Gjirokastër]], [[1869]]-[[1876]] ─ [[Tirana|Tiranë]], [[14 prill]] [[1945]]) qe nëpunës i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], [[Lista e Kryeministrave të Shqipërisë|kryeministër]] dhe disa herë ministër i shtetit shqiptar, financier në administratën austriake të vendosur në [[Shkodra|Shkodër]] dhe nën [[Pushtimi italian i Shqipërisë|pushtimin italian]] [[Ministër i Tokave të Lirueme|komisar civil i ''Tokave të Lirueme'']] në qeverinë [[Shefqet bej Vërlaci|Vërlaci]]. Gjykohet nga [[Gjyqi Special, 1945|Gjyqi Special]], dënohet me vdekje dhe pushkatohet. == Jetëshkrimi == U lind në Janinë më 8 korrik 1869,<ref name=":Kdervishi">{{harvnb|Dervishi|2012|page=76}}</ref> burime të tjera thonë se u lind në Gjirokastër më 22 shtator 1876, i biri i Hasan bej Alizotit dhe Zybejte hanëmit nga Kokajt e [[Delvina|Delvinës]].<ref name=":0">{{Cite web|url=http://gazetadielli.com/fejzi-alizotikomisari-i-tokave-te-lirueme-shqiptare/|language=en|title=Fejzi Alizoti, Komisari i Tokave të Lirueme Shqiptare|website=gazetadielli.com|date=8 shtator 2013|last=Shehu|first=Eugen}}</ref> Mësimet e para i mori në qytetin e lindjes, ndërsa shkollen e mesme (''[[ryzhdije]]n'') në Janinë dhe shkollimet e larta i vijoi në Shkollën Civile e Administratës Mbretërore "[[Mejtepi Mylkie|Mülkiye-i-Sehahané]]" për ekonomi dhe administratë civile më 1891. Dërgohet me shërbim administrativ në dhe [[Bejruti|Bejrut]] ku dha edhe mësim historie e gjeografie në ''[[idadie]]n'' e vendit. Më 1897-99 nisi si [[Kajmekami|kajmekam]] ndër provincat arabe, ndërsa më pas më 1899-1903 në [[Sanxhaku|sanxhaqet]] e [[Vilajeti i Selanikut|Vilajetit të Selanikut]].<ref>{{Cite book|last=Özdalga|first=Elisabeth|title=Late Ottoman Society: The Intellectual Legacy|publisher=Routledge|year=2013|isbn=9781134294732|pages=312|language=en}}</ref> Më 1903-1904 [[mytesarif]] në [[Tripoli]], më pas në Ortogrul pranë [[Stambolli]]t (1904), në [[Korça|Korçë]] (1904-1906), Sardi të [[Kurdistani]]t (1906),<ref name=":Kdervishi" /> sekretar i përgjithshëm i [[Ejaleti]]t të Tripolitanisë (pranverë 1907)'''<ref name=":122">{{Cite book|last=Vlora|first=Eqrem bej|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=205|language=sq|translator=[[Afrim Koçi]]|author-link=Eqrem bej Vlora}}</ref>''' dhe zëvendësisht [[Valiu|vali]] i Biltizit (1906-1908), mytesarif i [[Prizreni]]t (1908-1909), [[Shanllëurfa|Urfa]] (1909), [[Ajdën|Ajdin]] (1910-1911), [[Hiosi|Sakez]] në [[Deti Egje|Egje]] (1911-1912), [[Prishtina|Prishtinë]] (1912) deri kur pushtohet gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]] nga [[serbët]].<ref name=":Kdervishi" /> Pas një qëndrimi në [[Shkup]] dhe [[Selanik]], shkoi në Stamboll. Në prill të 1913 u dëbua nga Stambolli si anëtar i Komitetit Shqiptar të atjeshëm dhe shkoi në Rumani. Në qershor shkoi në Shqipëri dhe në periudhën shtator-nëntor 1913 u caktua prefekt i Beratit,<ref name=":Kdervishi" /> ku zëvendësoi [[Mehdi bej Frashëri]]n.<ref>{{Cite book|last=Ikonomi|first=Ilir|title=Esat pashë Toptani: njeriu, lufta, pushteti|publisher=Uet press|year=2016|isbn=978-9928-190-91-8|location=Tiranë|pages=190|language=sq}}</ref> Në periudhën nëntor 1913 e deri në janar të 1914 shërbeu si ministër i Punëve të Brendshme dhe zëvendësisht i Luftës.<ref name=":Kdervishi" /> Në periudhën janar-mars 1914 qe i ngarkuar Drejtor i Përgjithshëm i administrimit gjatë periudhës kalimtare në Vlorë pas dorëheqjes së [[Ismail Qemali]]t.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|page=249}}.</ref> Me grupin e kryesuar nga [[Esad pashë Toptani]], me [[Aziz pashë Vrioni]]n, Mehdi bej Frashërin dhe [[Mehmet pashë Deralla|Mehmet pashë Derallën]] pritën dhe i uruan mirëseardhjen [[Princ Vidi]]t.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|page=286}}.</ref> Nga maji deri në shtator 1914 ishte këshilltar në Ministrinë e Punëve të Brendshme. Në shtator 1914 ishte kryeadministrator i Shkodrës, [[malazezët]] kur e pushtuan për së dyti qytetin, e arrestuan dhe burgosën korrikun e 1915.<ref name=":Vllamasi">{{Cite book|last=Vllamasi|first=Sejfi|title=Ballafaqime politike në Shqipëri (1897-1942)|publisher=Vllamasi|year=2012|isbn=978-9928-140-54-8|location=Tiranë|pages=129|language=sq|author-link=Sejfi Vllamasi}}</ref> Me ardhjen e ushtrive autro-hungareze janarin e 1916, u lirua dhe drejtoi drejtorinë e financave gjatë pushtim-administrimit austro-hungarez po në Shkodër deri më 1918, si drejtor financash ishte në të njëjtën kohë edhe drejtor i përgjithshëm dhe kryesonte mbledhjet e administratës qendrore shqiptare.<ref>{{Harvnb|Vllamasi|2012|pages=131-132}}.</ref> U largua nga Shkodra pas marrjes në administrim të qytetit nga francezët bashkë me krerët e tjerë që shërbyen në administratën qendrore, për t'i shpëtuar arrestimit.<ref>{{Harvnb|Vllamasi|2012|page=399}}.</ref> Më 1918 mori pjesë në punimet e [[Kongresi i Durrësit|Kongresit i Durrësit]] si delegat i Beratit, prej ku doli ministër i Financave në qeverinë e [[Turhan pashë Përmeti]]t.<ref name=":Kdervishi" /><ref name=":0" />'''<ref name=":4">{{Cite book|last=Nosi|first=Lef|title=Dokumente historike 1912-1918|publisher=ASH, Instituti i Historisë|year=2007|isbn=978-99956-10-04-3|location=Tiranë|pages=288|language=sq|author-link=Lef Nosi}}</ref>''' Në qeverinë 1927 drejtuar nga ministri i Drejtësisë [[Petro Poga]], gjatë periudhës së [[Republika Shqiptare|Republikës Shqiptare]], shërbeu si ministër i Financave dhe zëvendësisht i Punëve të Jashtme. Pas [[Pushtimi italian i Shqipërisë|pushtimit italian]], në prill 1939 u caktua ministër sekretar shteti i Financave në qeverinë e [[Shefqet bej Vërlaci]]t, deri kur u zëvendësua nga [[Qemal bej Vrioni]] pas afro një vit<ref>{{Harvnb|Dervishi|2012|page=26}}.</ref> pasi paraqiti vetë dorëheqjen. Me propozimin e Vërlacit,<ref name=":02" /> u emërua Ministër Shteti në Mbretërinë Italiane.<ref>{{Cite book|url=http://asa.archiviostudiadriatici.it/islandora/object/libria:305932/datastream/PDF/content/libria_305932.pdf|title=Annuario del Regno d'Albania|publisher=Ravagnati|year=1940|location=Milano|pages=106|language=it}}</ref> Më 3 qershor 1939 qe ndër firmosësit e Statutit Themeltar të Mbretnisë Shqiptare të rishikuar nga italianët.<ref name=":1">{{Cite book|last=Gurakuqi|first=Romeo|title=Shqipëria dhe tokat e lirueme (1939-1946)|publisher=Jozef|year=2018|isbn=9928-241-84-8|location=Durrës|pages=105|language=sq}}</ref> Më 1940 merr pjesë në '''Komisionin për Rivendikimet Shqiptare''', të kryesuar nga [[Xhemil Dino]], [[Mustafa Kruja]], [[Dhimitër Beratti]], [[Tahir Shtylla]] dhe vetë Alizoti. Vetë do të kryesonte një nëndarje, atë të ''Komitetit për Rivendikimet në ish Vilajetin e Manastirit'' ose ''Komitetin e Maqedonisë'' dhe do të ishte anëtar i ''Komitetit për Rivendikimet në ish Vilajetin e Shkodrës'' ose ''Komiteti i Kufijvet me Malin e Zi''.<ref>{{Harvnb|Gurakuqi|2018|pages=290, 292}}.</ref> Më 11 qershor 1941 ''Delegata e Kufinit'' ku ishte pjesë Alizoti, priten në audiencë nga Musolini. Më 8 korrik 1941, duke zëvendësuar Carlo Umiltá, emërohet nga komisar civil i qeverisë shqiptare në Kosovë nga Këshilli i Ministrave i Shqipërisë, pasi e emëroi që në takim Duçja. Alizoti me këtë emërim, ushtronte në viset e [[Kosovë]]s, [[Dibra|Dibrës]] dhe [[Strugë]]s, pushtetet civile që i ishin dhënë qeverisë shqiptare nga Duçja më 29 qershor 1941.<ref>{{Harvnb|Gurakuqi|2018|pages=295-296}}.</ref> Dhjetorin e 1941 me administrimin e qeverisë Kruja, posti i komisarit civil pezullohet dhe krijohet Ministria e Tokave të Lirueme, në krye të së cilës u emërua Tahir Shtylla.<ref>{{Harvnb|Gurakuqi|2018|page=311}}.</ref> Me dekret mëkambësor të Alberto Parianit, më datë 1 qershor 1943 u emërua anëtar i Këshillit Qendror të Ekonomisë Korporative, ndërkohë që më 16 maj 1943 qe kryetar i Këshillit të Epërm Korporativ Fashist, deri më 4 gusht 1943.<ref name=":02">{{Cite book|title=Fjalor Enciklopedik i Viktimave të Terrorit Komunist I (A-Ç)|publisher=Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit|year=2012|isbn=978-9928-168-01-6|editor-last=Hoxha|editor-first=Çelo|volume=I|location=Tiranë|pages=106-107|language=sq}}</ref> U arrestua nëntor të 1944, u dënua me vdekje nga [[Gjyqi Special, 1945|Gjyqi Special]] nën akuzën e "kolaboracionistit" dhe "sabotatorit të luftës kundër pushtuesit". Pushkatohet në Tiranë më 13 prill 1945.<ref name=":Kdervishi" /><ref>{{cite book|title=Album Historik Kushtuar Ministrave Te Financave Ne Vite|publisher=Ministria e Financave|isbn=999-27-857-2-1|language=sq}}</ref> == Referime == {{reflist|2}} === Literatura === * {{Cite book|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|last=Dervishi|first=Kastriot|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|language=sq}} {{Kryeministrat e Shqipërisë|state=collapsed}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Janina]] [[Kategoria:Lindje 1874]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Ministra të Financave të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ministra të Arsimit dhe Sportit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] [[Kategoria:Familja Alizoti]] [[Kategoria:Të pushkatuar nga regjimi komunist]] [[Kategoria:Memuaristë shqiptarë]] [[Kategoria:Bashkëpunëtorët shqiptarë të Italisë fashiste]] k7y12d11bu9gshbc841y0xcibzgf6ea 0 110739 2995572 2975216 2026-06-10T01:41:22Z GuesanLoyalist 188974 2995572 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Lëvizja e Legalitetit | native_name = Partia Lëvizja e Legalitetit | abbreviation = PLL | logo = Lëvizja e Legalitetit.svg | leader = [[Shpëtim Axhami]] | secretary_general = Lurian Mena | founder = [[Abaz Kupi]] | founded = 21 nëntor 1943 | registered = 20 shkurt 1992 | headquarters = Rruga Muhamet Gjollesha [[Tirana]], [[Shqipëria]] | newspaper = ''Atdheu'' | ideology = [[Monarkia kushtetuese|Monarkizmi kushtetues]]<br />[[Konservatorizmi]]<br />[[Antikomunizmi]]<br />[[Nacionalizmi shqiptar]] | position = [[Politika e djathtë|E djathtë]] | national = [[Aleanca për Shqipërinë Madhështore]] | seats1_title = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]] | seats1 = {{Composition bar|1|140|{{party color|Legality Movement Party}}}} | colors = E verdhë, e kuqe | website = {{URL|legaliteti.al}} | country = Shqipëria | flag = Legality Movement Party Flag.svg }} '''Partia Lëvizja e Legalitetit''' (shkurt '''PLL''') është një parti politike shqiptare e djathtë, me karakter monarkist, [[Konservatizmi|konservator]] dhe [[Kundërkomunizmi|antikomunist]]. Ajo mbështet rikthimin e [[Monarkia kushtetuese|monarkisë kushtetuese]] në Shqipëri dhe e lidh identitetin e saj politik me traditën zogiste dhe me lëvizjen legaliste të drejtuar nga [[Abaz Kupi]] gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]].<ref>{{Cite web |url=https://www.legaliteti.al/ |title=Partia Lëvizja e Legalitetit |website=Legaliteti.al |language=sq |access-date=29 prill 2026}}</ref> Partia u regjistrua zyrtarisht si subjekt politik në vitin 1992, pas rënies së regjimit komunist në Shqipëri. Kryetar i saj është [[Shpëtim Axhami]], ndërsa selia qendrore ndodhet në [[Tirana|Tiranë]].<ref>{{Cite web |url=https://legaliteti.al/index.php/partia-test |title=Për Partinë Lëvizja e Legalitetit |website=Legaliteti.al |language=sq |access-date=29 prill 2026}}</ref> == Historia == Origjina politike e Partisë Lëvizja e Legalitetit lidhet me lëvizjen zogiste dhe me idenë e mbrojtjes së rendit kushtetues të vendosur para [[Pushtimi italian i Shqipërisë|pushtimit italian të Shqipërisë]] në vitin 1939. Tradita legaliste e konsideron 7 prillin 1939 si momentin e ndërprerjes së rendit kushtetues dhe të sovranitetit shtetëror shqiptar.<ref>{{Cite web |url=https://legaliteti.al/index.php/partia-test/programi |title=Programi i Partisë Lëvizja e Legalitetit |website=Legaliteti.al |language=sq |access-date=29 prill 2026}}</ref> Lëvizja e Legalitetit u formua si rrymë politike dhe ushtarake gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Më 21 nëntor 1943, [[Abaz Kupi]] shpalli krijimin e Organizatës Kombëtare të Lëvizjes së Legalitetit, e cila synonte rikthimin e [[Mbreti Zogu I|Mbretit Zog]] dhe rivendosjen e monarkisë shqiptare.<ref>{{Cite web |url=https://memorie.al/pse-u-krijua-legaliteti/ |title=Pse u krijua Legaliteti?! |website=Memorie.al |date=21 nëntor 2020 |language=sq |access-date=29 prill 2026}}</ref> Pas vendosjes së [[Republika Popullore e Shqipërisë|regjimit komunist]], veprimtaria legaliste u ndalua në Shqipëri. Përkrahësit e saj u përndoqën politikisht, ndërsa një pjesë e strukturave legaliste vazhduan aktivitetin në emigracion. Pas ndryshimeve politike të viteve 1990–1991, lëvizja u riorganizua në Shqipëri dhe u regjistrua zyrtarisht si parti politike më 20 shkurt 1992.<ref>{{Cite web |url=https://dekriminalizimi.isp.com.al/wp-content/uploads/2020/12/1.-Partia-Levizja-e-Legalitetit.pdf |title=Partia Lëvizja e Legalitetit (PLL) |website=Instituti i Studimeve Politike |language=sq |access-date=29 prill 2026}}</ref> == Ideologjia == Partia Lëvizja e Legalitetit mbështet vendosjen e një monarkie kushtetuese në Shqipëri, duke e paraqitur këtë model si formë të mundshme të stabilitetit institucional dhe të vazhdimësisë historike të shtetit shqiptar.<ref>{{Cite web |url=https://legaliteti.al/index.php/masonry-3-cols/partia-levizja-e-legalitetit-e-bindur |title=Partia Lëvizja e Legalitetit, e bindur |website=Legaliteti.al |language=sq |access-date=29 prill 2026}}</ref> Programi politik i partisë përfshin mbrojtjen e pronës private, familjes, të përndjekurve politikë dhe vlerave kombëtare. PLL ka një qëndrim të theksuar antikomunist dhe kërkon dënimin ligjor e politik të krimeve të komunizmit. Në planin politik, partia pozicionohet në të djathtën shqiptare dhe bashkëpunon zakonisht me forcat e tjera konservatore e opozitare.<ref>{{Cite web |url=https://legaliteti.al/index.php/partia-test/programi |title=Programi i Partisë Lëvizja e Legalitetit |website=Legaliteti.al |language=sq |access-date=29 prill 2026}}</ref> == Organizimi == Strukturat drejtuese të Partisë Lëvizja e Legalitetit përfshijnë kryetarin, sekretarin e përgjithshëm, nënkryetarët, Këshillin Kombëtar dhe sekretariatet funksionale. Kryetar i partisë është [[Shpëtim Axhami]], ndërsa sekretar i përgjithshëm është Lurian Mena.<ref>{{Cite web |url=https://legaliteti.al/index.php/partia-test |title=Për Partinë Lëvizja e Legalitetit |website=Legaliteti.al |language=sq |access-date=29 prill 2026}}</ref> Partia ka edhe struktura të posaçme për të rinjtë, gratë dhe diasporën, duke ruajtur lidhje me komunitetet legaliste brenda dhe jashtë Shqipërisë. == Pjesëmarrja në zgjedhje == Pas riorganizimit të saj në vitet 1990, PLL ka marrë pjesë në zgjedhjet parlamentare dhe vendore, herë si subjekt më vete dhe herë si pjesë e koalicioneve të djathta. Në periudha të ndryshme ajo ka qenë pjesë e aleancave të drejtuara nga [[Partia Demokratike e Shqipërisë]]. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025, Partia Lëvizja e Legalitetit u rreshtua në koalicionin [[Aleanca për Shqipërinë Madhështore]], të drejtuar nga [[Partia Demokratike e Shqipërisë]].<ref>{{Cite web |url=https://www.balkanweb.com/pd-koalicion-me-25-parti-politike-dergohet-ne-kqz-kerkesa-per-regjistrimin-e-aleances-per-shqiperine-madheshtore/ |title=PD koalicion me 25 parti politike, dërgohet në KQZ kërkesa për regjistrimin e “Aleancës për Shqipërinë Madhështore” |website=BalkanWeb |date=4 mars 2025 |language=sq |access-date=29 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Lëvizja e Legalitetit]] * [[Abaz Kupi]] * [[Mbreti Zogu I|Zogu I i Shqipërisë]] * [[Familja Zogu|Familja mbretërore shqiptare]] * [[Aleanca për Shqipërinë Madhështore]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Shqipëri]] rl57e21j07m16qn4ycvkexx4ptau4ex 0 115797 2995410 2293913 2026-06-09T16:11:46Z Edukatori 112234 added [[Category:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995410 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement| height="200" | image_skyline=[[Figura:noimage.png|140px]] | name= Medun | komuna= [[Podgoricë]] | krahina= Kuq | population_total=108 | posta= | telefoni= | lartësia=538 | gjerësia=42° 28' 21 Veri | gjatësia=19° 21' 42 Lindje | web= }} '''Medun''', ''([[gjuha malazeze|malazezisht]]: Медун/Medun)'' është vendbanim në Komunën e [[Podgoricë]]s në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. ==Gjeografi== ==Demografi== ==Lidhje të jashtme == *[http://www.fallingrain.com/world/MJ/00/Medun.html vendndodhja] {{MNE-gjeo-cung}} {{Komuna e Podgoricës}} [[Kategoria:Fshatra në Mal të Zi]] [[Kategoria:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] nzxn3ofqayrwjze285kta6jh5hkshru 0 117421 2995361 2945424 2026-06-09T16:02:14Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995361 wikitext text/x-wiki '''Toptanajt''' ndryshe '''oxhaku i Toptanve''' ose '''bejlerët e Toptanve''' ishin një familje fisnik ([[Oxhaqet feudalë|oxhak]]) të njohur në historinë e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] dhe për kontributin e tyre në pavarësinë e Shqipërisë. Si familja me ndikim më të madh në zonën e [[Kruja|Krujës]], [[Tirana|Tiranës]] dhe në viset përreth në [[Shqipëria osmane|kohën e osmanëve]] dhe shtetit shqiptar (1912-44). [[Skeda:Toptani's Saray (10).jpg|parapamje|[[Banesa e Ish Toptanasve|Saraji i Toptanëve]] në Tiranë]] == Prejardhja dhe historia == Sipas [[Eqrem bej Vlora|Eqrem bej Vlorës]] kjo familje rridhte nga fshati [[Rajcë|Rahicë]] e [[Çermenika|Çermenikës]].<ref name="Vlora562">{{cite book|title=Kontribute në historinë e sundimit turk në Shqipëri: një Skicë Historike v. I ([[Gjuha gjermane|gjerm]]. Beiträge zur Geschichte der Türkenherrschaft in Albanien: eine historische Skizze)|author=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|last2=Von Godin|first2=Marie Amelie von Godin|publisher=Shtëpia Botuese "55"|year=2010|origyear=1956|isbn=978-99943-56-83-6|location=Tiranë|pages=284}}</ref> Mustafa Kruja në letërkëmbimet e veta pohon se në gurin e varrit të të parit të Toptanve në [[Kalaja e Krujës|kalanë e Krujës]], me datën e me ditë të shkruar, kumtonte se kish ardhur prej Rahice.<ref>{{Cite book|title=Kuvend letrash me miqtë|last=Kruja|first=Mustafa|last2=Gjomarkaj|first2=Ndue|last3=Nekaj|first3=Zef|publisher=Omsca-1|year=2012|isbn=978-9928-132-09-3|location=Tiranë|pages=120}}</ref> Në vitin 1650 pinjolli i parë i njohur i shtëpisë së Ali beut na shfaqet në [[Stamboll]], në korpusin e artilerisë (topçi). Shumë shpejt, falë zotësisë së tij, ai fitoi emër të mirë dhe ca më vonë u emërua si myteselim i një pashai në Rumeli, emri i të cilit nuk dihet. Së fundi e gjejmë kështjellar të Krujës (1688<sup>?</sup>). Falë pozitës së tyre djemtë dhe nipat e tij arritën të krijojnë një farë emri dhe pasurie. Në vitin 1111/1699 ata ndërtuan në Krujë një pallat të shquar për kohën që sot është [[Muzeu Etnografik në Krujë|Muzeu Etnografik]]. Djem të Adem agës ishin Kapllan pasha dhe Mustafa pasha,<ref name="Vlora562" /> Mustafa pashë Toptani kishte patur armiqësi me pashallarët e Shkodrës në të paktën dy dekadat e fundme të shek. XVIII.<ref>{{Cite book|title=Albania Sacra. Geistliche Visitationsbericht aus Albanien. 2: Erzdiözese Durazzo. Herausgegeben und bearbeitet|last=Bartl|first=Peter|author-link=Peter Bartl|publisher=Harrassowitz Verlag|year=2011|isbn=9783447065023|location=Wiesbaden|pages=363-373}}</ref> Më 1812 Kapllan pashë Toptani shpallet në Krujë haptas partizan i [[Ali Pashë Tepelena|Ali pashë Tepelenës]] e kundra [[Mustafa pashë Bushatlliu|Mustafa pashë Bushatit]].<ref>{{Cite book|title=Shkrime historike|last=Kruja|first=Mustafa|publisher=Omsca-1|year=2011|isbn=978-9928-132-00-0|location=Tiranë|pages=378}}</ref> Fuqinë e mëvonshme të Toptanve në Shqipërinë e Mesme e themeloi Kapllan pasha, duke martuar të 5 djemtë e tij me të 5 vajzat e Ahmet bej [[Bargjinollët|Tiranës-Bankës]], i cili nuk la pasardhës meshkuj. Kësodore u mënjanuan pasardhësit e [[Sylejman Pashë Bargjini|Sulejman pashës]] nga [[Mullet (Petrelë)|Mulleti]], që ishin njëherazi edhe aleatë të [[Bushatllinjtë|Bushatllinjve]] në [[Sanxhaku i Shkodrës|sanxhak]].<ref name="Vlora562" /> == Legjendat == === Sipas legjendës përcjellur nga Degrand === Konsulli frëng A. Degrand kishte dëgjuar në Tiranë një legjendë nga goja e Fuad bej Toptanit, tek i cili kishte bujtë kur kaloi në këtë qytet më 1898.<blockquote>“Më 1478, kur pas rrethimit të gjatë, [[turqit]] e pushtuan më në fund Krujën, dy jeniçerë, njëri nga [[Anadolli]] tjetri nga Rajca e Domosdovës, ndërsa po kontrollonin pallatin e [[Topia]]jve ku kishte banuar edhe [[Skënderbeu]], dëgjuan një zë foshnje në tavanin e njërës dhomë. Kur jeniçerët hipën mbi tavan, panë aty disa gra që qanin rreth një djepi. Ndërsa [[jeniçeri]] anadollak filloi të kontrollonte qoshet e servanisë me shpresë se mund të gjente ndonjë thesar të fshehur, jeniçeri shqiptar iu afrua djepit dhe ia rrëmbeu gruas që rrinte mbi foshnjën gjerdanin e artë, që ajo mbante në qafë. Kjo grua ishte, sipas tregimit, motra e Skënderbeut, Mamica, e shoqja e Tanush Muzak Topisë, kurse foshnja, djali i tyre i tretë. Jeniçeri anadollak i inatosur pasi nuk gjeti asgjë në servani, iu vërsul [[Mamica Kastrioti|Mamicës]], të cilën e vrau aty për aty. Ai deshi ta vriste edhe foshnjën, por jeniçeri shqiptar, duke pas mëshirë për të, ndërhyri, i ndaloi dorën, i dhuroi si shpërblim gjerdanin dhe kështu e shpëtoi foshnjën, të cilin e mori me vete dhe e shpuri në Rajcë, ku e paraqiti si birin e vetë. Biri i [[Tanush Topia|Tanush Topisë]], u rrit në Rajcë, i kthyer në [[Myslimanët|mysliman]] me emrin Ali. Kur u rrit u futë në radhët e jeniçerëve dhe pasi u shqua në luftë për trimëri e shkathtësi, fitoi titullin Bej, zuri poste të ndryshme derisa u bë qeveritar i [[Kruja|Krujës]]. Këtu ai mësoi se nuk ishte, siç kishte kujtuar i biri i jeniçerit nga Rajca, por i Mamicës, motrës së Skënderbeut dhe i Tanush Thopisë (?), mbrojtësit heroik të Krujës. Si biri i tyre ai mori mbiemrin Toptan që është sipas autorëve të legjendës një turqizëm i mbiemrit Thopia. Ali beu iu lut disa here sulltanit që t’i kthente atij zotërimet e Thopiajve; meqenëse sulltani nuk ia plotësoi dëshirën, ai shpalli pavarësinë e vet. Tërë shqiptarët e Krujës, miqtë e të atit dhe familja e fuqishme e Dukagjinëve-vazhdon tregimi-u bashkuan me të, sepse urrejtja kundër [[Turqit osmanë|turqve]] dhe shpirti për pavarësi ishin shumë të gjallë në popullsinë e këtyre anëve. I shqetësuar nga kjo lëvizje sulltani u detyrua t’ia plotësonte dëshirën, me kusht që të mos hiqte dorë nga [[Islami|feja myslimane]]. Ai i dërgoi një [[Fermani|ferman]], me të cilin e njihte si sundimtar duke i dhënë në zotërim Krujën dhe tokat që i kishin pasur gjyshërit në Krujë derisa vdiq.”</blockquote>Sipas historianit nga Shqipëria, [[Kristo Frashëri]], ky tregim ka një kundërvënie historike. Ja pse, “E motra e Skënderbeut, Mamica ishte martuar me Muzak Thopinë dhe jo me [[Tanush Topia|Tanush Topinë]]. Veç kësaj, i shoqi i Mamicës, [[Muzak Topia]] u vra në betejën e Beratit më 26 korrik të vitit 1455, kurse vetë Mamica vdiq më 1461. Si rrjedhim, kur turqit pushtuan Krujën, djali i Mamicës do të ishte jo foshnjë, siç thuhet në legjendë, por mbi 22 vjeç.” === Sipas Murad bej Toptanit === Një tjetër gojëdhënë lidhje është botuar në vitin 1898 në revistën “La Nazione Albanese”, që përgatitej në Puheriu, [[Kalabria|Kalabri]] dhe botohej në Kozenca nga arbëreshi [[Anselmo Lorekio]]. Gojëdhënë kjo e dhënë vetë nga [[Murad bej Toptani]], shkruan:<blockquote>“Kur u pushtua Kruja pas vdekjes së Skënderbeut, shpëton nga masakrat një pasardhës i Topiasve, të cilin e birëson një jeniçer shqiptar nga [[Kazaja e Ohrit|rrethinat e Ohrit]]. Kur djali Topias që tashmë ishte bërë mysliman me emrin Ali, bëhet 18 vjeç vret një njeri për të nxjerr gjakun e një shoku dhe detyrohet të arratiset dhe hynë në [[Ushtria osmane|ushtrinë osmane]]. Si rezultat i shkathtësisë dhe zgjuarsisë arrin postin e sanxhakbeut të [[Kazaja e Krujës|Krujës]].”<ref>{{Cite web|url=http://familjatoptani.com/shqip/historiku_i_familjes|title=Familja Toptani web faqja|access-date=16 janar 2012|archive-date=1 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001080351/http://familjatoptani.com/shqip/historiku_i_familjes|url-status=dead}}</ref></blockquote> == Referime == {{ref}} [[Kategoria:Familja Toptani| ]] [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Tiranë]] [[Kategoria:Krujë]] 681dktcisxhb8g2i55r9betws4hwfbs 0 117668 2995435 2945457 2026-06-09T16:28:08Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Elbasan]]; added [[Category:Familja Biçakçiu]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995435 wikitext text/x-wiki '''Familja Biçakçiu''',<ref>{{Cite web|url=http://www.gazetametropol.com/tekst.php?idt=41989|title=Gazeta Metropol - Familja Biçakçiu: Lindja, shkëlqimi dhe kontributet për Rilindjen Kombëtare dhe ofiqet në Perandorinë Osmane|access-date=21 janar 2012|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224713/http://www.gazetametropol.com/tekst.php?idt=41989|url-status=dead}}</ref> apo njohur ndryshe edhe '''Biçaku''', është një familje fisnike e Shqipërisë së mesme, [[Elbasani|Elbasan]], që daton që prej fillim-shekullit të XIV. Prej saj kanë dalë kryesisht ushtarakë të gradave të ndryshme, atdhetarë e politikanë të mëdhej, arkitektë, kanë ndërtuar Kisha, [[Xhamia]] dhe [[Teqeja|Teqe]]. Kanë dhënë kontribute të jashtzakonshme në Luftën për Pavarësi dhe krijimin e Shtetit Shqiptar, që nga [[Lidhja Shqiptare e Prizrenit]] [[Mahmut Pashë III Biçakçiu]], Rilindas, Perfaqësues i Elbasanit), tek mbështetja ndaj [[Ismail Qemali]]t dhe qeverisë së Vlores në 1912 dhe konsolidimi i Shtetit Shqiptar në kongresin e Lushnjes ([[Aqif Pashë Elbasani]], Kryetar i Kongresit). Gjithashtu kanë financuar Shkollën e Parë Shqipe në Korçë dhe [[Shkolla Normale e Elbasanit|Normalen e Elbasanit]]. == Trungu Familjar == '''Sinan pashë Biçakçiu''', 1400-1470, gjeneral i sulltan Muratit II dhe sulltan Mehmetit II, ndërtues i një xhamie dhe një teqeje helveti në qytet. '''Sinan bej Biçakçiu''' 1430, kryekomandant i ushtrisë, gjeneral, drejton fushatën ushtarake në pushtimin e Selanikut e më pas të Epirit të Janinës. '''Sinan pashë Biçakçiu''' 1453, mësues privat i sulltan Mehmetit të II dhe më pas vezir e këshilltar. Emërohet profesor gjykate në sivri Hisar. '''Ahmet agë Biçakçiu''', 1486-1548, ushtarak, komandant ushtrie, i angazhuar kryesisht në luftërat e pushtimit të Egjiptit dhe Arabisë. '''Sinan pashë Biçakçiu''', 1506-1596, ushtarak, pushtetar i lartë, drejton dhe zgjidhet dy herë vezir, merr titullin hero. Varroset në lagjen Sedefçiler të Stambollit. '''[[Sedefqar Mehmet agë Biçakçiu]]''', 1570-1622, kryearkitekt i Perandorisë dhe kryeveprës botërore, Xhamisë Blu, në Stamboll. Arkitekt i 40 çezmave të ndërtuara në Elbasan. '''Ibrahim pashë Biçakçiu''', 1587-1632, mori poste të rëndësishme në Perandorinë Osmane. U zgjodh edhe vezir i Brusës, vritet në luftë më 1632. '''[[Halil Pashë Biçakçiu]]''', 1690-1775, ushtarak pushtetar i lartë në Perandorinë Osmane, me kontribute jo vetëm të njohura, por edhe të shpërblyera. '''Sinan agë Biçakçiu 1692-1760''', pushtetar, ushtarak, vëllai i Halil pashë Biçakçiut, komandant i rojeve të gardës së pallatit të Stambollit dhe prefekt në Stamboll. '''Mahmut bej Biçakçiu''', 1709-1744, ushtarak, komandant i ushtrisë turke. Drejton betejën për pushtimin e Beogradit. U plagos rëndë dhe u dërgua në Stamboll. '''Ibrahim Halil pashë Biçakçiu''' 1715-1770, pushtetar i lartë. Disa herë vezir i perandorisë si në manastir, Hungari. Njihte disa gjuhë të huaja. '''Sulejman pashë Biçakçiu''', 1720-1794, pushtetar i lartë, sundimtar i Elbasanit, më pas vezir në Janinë e Shkodër për disa vjet. Pati tre fëmijë. '''Sefedin bej Biçakçiu''', 1793-1865, ushtarak, komandant ushtrie, ndërtoi dy kisha të krishtera në qytet. Komandon ushtrinë me Mustafa pashë Bushatin në luftën ruso-turke. '''Dervish bej Biçakçiu''' 1820-1885, sundimtar i Elbasanit. Ka qenë i martuar me mbesën e Mustafa pashë Bushatit, Hafifen. '''Mahmut pashë III Biçakçiu''', 1835-1898, pushtetar prefekt në administratën turke. Rilindas. Financues i shkolles se pare shqipe ne Korçë, Fëmijët e tij ishin Aqif Pasha, Fadileja, Vehibeja dhe Humajuni. '''Jusuf bej Biçakçiu''', 1854-1919, pati për grua vajzën e Xhelal Zogut, hallën e Ahmet Zogut. '''[[Aqif pashë Elbasani]]''' (Aqif Pashë III Biçakçiu), 1860-1926. Kryetar i Kongresit të Lushnjës (Kryeregjent), Ministër i Luftës, Ministër i Brendshëm, dhe Ministër i Bujqesisë në periudha të ndryshme. Fëmijët, Ibrahimi i martuar me Diana Riselinë, vajzat Nigjari e martuar me Eqerem Kozaren, Sadeti e martuar me Beqir Rusin. '''[[Dervish bej Biçakçiu|Dervish bej II Biçakçiu]]''', 1874-1952. Më 1909 organizoi Kongresin e Elbasanit dhe u zgjodh kryetar i tij. Financuesi kryesor i [[Shkolla Normale e Elbasanit|Normales së Elbasanit]]. Me vendosjen e regjimit komunist iku jashtë dhe vdiq në Liban. '''[[Ibrahim bej Biçakçiu|Ibrahim Bej Biçaku]]''' (Biçakçiu), 1905-1977, Kryeministër , ministër i Jashtëm dhe ministër i Brendshëm i Shqipërisë gjatë periudhës shtator, 1944 - nëntor, 1944. '''[[Ali Agjah bej Biçakçiu]]''', Filantrop, dha gjithë pasurinë e tij për arsimimin në [[Elbasani|Elbasan]]. Ndërtoi në qytet shkollën e cila mban emrin e tij. '''[[Fuat bej Biçaku]]''', Kryetar Bashkie ne Elbasan. '''[[Hasan bej Biçaku]]''', Kryetar Bashkie ne Elbasan. '''[[Xhavit bej Biçakçiu]]''', Filantrop, financues i ish-kinema "Nacional", apo [[Teatri "Skampa"|teatrit "Skampa"]], objekti më i rëndësishëm kulturor në qytetin e [[Elbasani]]t, me akustikën ndër më të mirat në Ballkan. == Referime == <references/> [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] 5bkm3dhvq0x0hcnu9ecy1reoceeb5ve 0 117693 2995317 2863875 2026-06-09T15:59:58Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Biçakçinj]] te [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995317 wikitext text/x-wiki '''Halil Pashë Biçakçiu''' (1690-1775) është nga vezirët i cili kaloi në funksione të larta në ministri në kohën e Sulltan Ahmed Hanit III. Është me origjinë shqiptare, elbasanas. Kur vëllai i tij Sinan aga u bë bostanxhi-bashë, erdhën në Janinë dhe pastaj bashkë me Kallajli Mehmed Pashën shkuan në Bagdad. Kur u kthye, duke marrë gradë pas grade, u bë bostanxhi-bashë në oxhakun (korpusin) e jeniçerëve. Shërbimet e tij pranoheshin te padishahu, pastaj, duke u aftësua edhe më tepër, më 1128/1715 me gradën mir-i miran u dërgua të shërbejë në ejaletin e Erzurumit. Ishte koha e ekspeditës së Austrisë. U urdhërua ta renovojë kalanë e Nishit. Meqë tregoi sukses të mirë në këtë çështje, sado që u dërgua me detyrë në ejaletin e Dijar-Bekrit, për shkak të nevojës qe transferuar në Pashallëkun e Beogradit. Në atë kohë u vra sadriazemi Ali Pasha. Duke e parë të nevojshme të emërohet serdar një personalitet i meritueshëm, për shkak të famës që e fitoi në oborrin mbretëror, në muajin ramazan të vitit të përmendur, iu besua myhyri i ministrisë (detyra e kryeministrit). Po në atë vit, në muajin zulhixhxhe u kthye në garnizonin dimëror në Edrene. Pasi u nderua nga padishahu, në muajin rexhep të vitit 1129/1716, me ushtrinë osmane shkoi në frontin e Beogradit, por nuk pati sukses në këtë luftë. Kur u kthye në Nish, u largua nga ministria dhe, sado që u emërua në ejaletin e Selanikut, e kapi një dyshim, prandaj iku dhe u mshef. Pasi qëndroi një vjet në ilegalitet, për shkak se u mërzit në jetën ushtarake, u tërhoq dhe u emërua në muhafezllëkun e Bogaz-hisarit. Gjatë kohës në ilegalitet e kishte pranuar ket-huda Abdi Haskiun i cili e kishte fshehur. Më 1140/1727, pra pas një pauze, duke iu kthyer grada e vezirit u emërua në muhafezllëkun e Agribozit, e pastaj në atë të Kandijes dhe Hanijes dhe përsëri në atë të Kandijes dhe aty u tërhoq nga aktiviteti. Shërbeu në ministri afër 13 muaj. ishte modest, jomendjemadh dhe shumë fetar.<ref>Sami Frasheri - Kâmûs al-a'lâm III, f. 2058.</ref> == Referimet == <references/> [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] [[Kategoria:Sufi shqiptarë]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVII]] 8qz8d5n2jv32z5yn3044cuqhqgw1lov 0 117696 2995320 2945459 2026-06-09T15:59:58Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Biçakçinj]] te [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995320 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = | image = | image_size = | office = Kryearkitekt | term_start = [[1606]] | term_end = [[1617]] | predecessor = Dalgëç Ahmet Aga | successor = Hasan Aga | birth_date = [[1540]] | birth_place = [[Elbasan]] | death_date = [[1617]] | death_place = [[Stamboll]] | nationality = Shqiptar | profession = Arkitekt | Feja = [[Mysliman]] }} '''Sedefqar Mehmet agë Biçakçiu''' (1540 - 1617), ishte kryearkitekt i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] dhe arkitekt i xhamisë së [[Ahmeti I|Sulltan Ahmetit]] (xhamia Blu), në Stamboll. Ai është [[shqiptar]] me origjinë nga Elbasani. [[Skeda:Sultan Ahmed Mosque.jpg|parapamje|left|[[Xhamia e Sulltan Ahmedit|Xhamia Blu]] në Stamboll, konsideruar si kryevepra arkitekturore e Sedefqar Mehmet Agës]] Ghithashtu arkitekt i [[Xhamia e Ballies|Xhamisë së Ballijesë]] dhe [[Xhamitë e prishura në Elbasan#Xhamia e Agait|Xhamisë së Agait]], në Elbasan.<ref>{{Cite web|url=http://www.gazetametropol.com/tekst.php?idt=18963|title=Kopje e arkivuar|access-date=21 janar 2012|archive-date=22 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200122123007/http://www6.gazetametropol.com/?tdfs=1&s_token=1579696207.0048475790&uuid=1579696207.0048475790&kw=local+news&term=Order%20Newspaper%20Delivery&term=Newspaper%20Online&term=Live%20Weather%20Radar&term=Job%20Posting%20Boards&backfill=0|url-status=dead}}</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=MunpAAAAMAAJ&q=Bi%C3%A7ak%C3%A7iu&dq=Bi%C3%A7ak%C3%A7iu&hl=en&sa=X&ei=0-khT5_XM4a6-AaVwLnHCA&ved=0CEcQ6AEwAw L'Art albanais à travers les siècles: exposition , Petit Palais, décembre 1974-février 1975]</ref> Sedefqar Mehmed Aga poashtu ishte edhe nxenes i [[Mimar Sinani|Koxha Sinanit]] dhe poashtu planet e tij i perdori edhe në Xhaminë Blu. Ai eshte nga [[Familja Biçakçiu]] (Biçakçinjtë). == Referime == <references/> [[Kategoria:Arkitektura në Perandorinë Osmane]] [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVI]] [[Kategoria:Sufi shqiptarë]] [[Kategoria:Arkitektë shqiptarë]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVII]] fps7gnpzp4u7mbhz66mzim9ue9park9 0 117722 2995316 2945463 2026-06-09T15:59:57Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Biçakçinj]] te [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995316 wikitext text/x-wiki '''Dervish bej Biçakçiu''' ([[1874]]-[[1952]]) qe çifligar dhe bamirës i [[Shkolla Normale e Elbasanit|Normales së Elbasanit]] . == Jeta == Leu më 1874 në [[Biçakçinjtë|oxhakun e Biçakçinjve]], i biri i Jusuf beut dhe i Hedije hanëm Zogollit<ref>Marrë nga siti [http://www.royalark.net/Albania/zogu.htm royalark.net] më 17 mars 2016.</ref>, hallës së [[Mbreti Zogu I|Ahmet Zogut]]. Kishte çifligje në Elbasan dhe Lushnje, përafërsisht më 1940 këto çifligje shtriheshin në rreth 2100 hektarë<ref>[[Eqrem bej Vlora|Vlora E]]. & [[Marie Amelie von Godin|Godin M]]., ''Ndihmesë për historinë e sundimit turk në Shqipëri,'' përktheu [[Afrim Koçi]], Tiranë: 55, vl II, 2010. fq. 124. ISBN 978-99943-56-89-8</ref>. Arsimin e mesëm dhe të lartë e ka ndjekur në Stamboll ku mbante letërkëmbim të vazhdueshëm me [[Faik Konica|Faik Konicën]]. Në vitin 1909 organizoi [[Kongresi i Elbasanit|Kongresin e Elbasanit]] dhe u zgjodh kryetar i tij. Dervish Bej ishte edhe një ndër financuesit e [[Shkolla Normale e Elbasanit|shkollës Normale]] në Elbasan, delegat i [[Peqini|Peqinit]] në [[Kuvendi i Vlorës|Kuvendin e Vlorës]] dhe u ngarkua nga [[Ismail Qemali]] të organizonte Ministrinë e Financave. Por krejt papritur ai merr anën e kushëririt [[Esad pashë Toptani|Esat pashë Toptanit]] duke shprehur pakënaqësi nga qeverisja e Vlorës. Pas ardhjes së regjimit komunist ai ikën jashtë atdheut dhe ndërroi jetë në [[Libani|Liban]].<ref>{{Cite web|url=http://albania.dyndns.org/Presse/2007/18082007.htm|title=Mësuesit shqiptarë të sulltanëve të perandorisë Osmane, Bardha Nergjoni, Gazeta Shekulli 06-08-2007|access-date=22 janar 2012|archive-date=1 tetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081001174043/http://albania.dyndns.org/Presse/2007/18082007.htm|url-status=dead}}</ref> == Referime == <references/> [[Kategoria:Lindje 1874]] [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] iwdxeggorfcotzoswdgfpmqlbo0mx4r 0 117934 2995314 1921642 2026-06-09T15:59:57Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Biçakçinj]] te [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995314 wikitext text/x-wiki '''Xhavit bej Biçakçiu''' pinjoll i [[Familja Biçakçiu|Familjes Biçakçiu]]. Filantrop, financues i ish-kinema "Nacional", apo [[Teatri "Skampa"|teatrit "Skampa"]], objekti më i rëndësishëm kulturor në qytetin e [[Elbasan]]it, me akustikën ndër më të mirat në Ballkan. ==Lidhje== * [[Familja Biçakçiu]] [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] logeyta1nw4jgttn6dsygym6yr2niu6 0 118007 2995315 2945482 2026-06-09T15:59:56Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Biçakçinj]] te [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995315 wikitext text/x-wiki [[Skeda:I Bicaku 10 years old.jpg|parapamje|250px|Nga e majta në të djathtë, Gjenerali De Veer, [[Ibrahim Biçakçiu]] 10 vjecar, [[Aqif Pashë Elbasani|Aqif Pashë Biçakçiu]] dhe Ali Agjah Beu Biçakçiu]] '''Ali Agjahu''' ose '''Ali Agjah bej Biçakçiu''' ([[Elbasan]], [[1870]] - [[Vlora|Vlorë]], [[30 dhjetor]] [[1918]]) ka qenë veprimtar i lëvizjes kombëtare shqiptare dhe bamirës shqiptar.<ref>{{Cite web|last=Iljas|first=Goga|title=1908, Manastir, Ali Agjah bej Biçakçiu (1870 - 1918), atdhetar, bamirës që dhuroi gjithë pasurinë për arsimin elbasanas.|url=https://adsh.al/s/elbasani/item/18855|website=adsh.al|language=sq|access-date=3 prill 2023|archive-date=3 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230403180651/https://adsh.al/s/elbasani/item/18855|url-status=dead}}</ref> Patriot i madh, firmëtar i Deklaratës së Pavarësisë së Elbasanit më 25 nëntor 1912, Filantrop, dha gjithë pasurinë e tij për arsimimin në qytetin e [[Elbasani]]t. Në qytet ka ndërtuar godinën e shkollës e cila sot mban emrin e tij. Gjatë kryengritjes [[Turkofobia|antiosmane]] të vitit 1912 shtëpia e tij u bë një strehë e rëndësishme e kryengritësve elbasanas, të cilët kanë morën vendimin për të dalë maleve në luftë kundër zgjedhës turke. Ka qenë gjithashtu përfaqësues i Elbasanit në mbledhjen e Sinjës në [[Berat]] ku edhe u firmos një memorandum drejtuar [[Sulltani]]t me kërkesa që lidheshin me autonominë e Shqipërisë. Në 10 gusht të 1912, Agjahu kryesoi mbledhjen e rreth 1 mijë kryengritësve e zhvilluar në Kryezjarr, mbledhje në të cilën u formulua edhe deklarata e miratimit të kërkesave të njohura të [[Hasan Prishtina|Hasan Prishtinës]]. Në vitit 1914 ai arrestohet nga forcat rebele të [[Kryengritja e Shqipërisë së Mesme|kryengritjes së Shqipërisë]] së mesme dhe u mbajt disa muaj në burg, më pas transferohet në burgun e Durrësit pas të cilit [[Esat Pashë Toptani]] e mërgon me dhunë në Itali.<ref>{{Cite web|url=http://www.gazetametropol.com/tekst.php?idt=53370|title=Gazeta Metropol - Ali Agjahu, njeriu që pasurinë e tij ia fali arsimit shqiptar|access-date=31 janar 2012|archive-date=23 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200123053859/http://www6.gazetametropol.com/?tdfs=1&s_token=1579757939.0049423315&uuid=1579757939.0049423315&kw=local+news&term=Order%20Newspaper%20Delivery&term=Newspaper%20Online&term=Live%20Weather%20Radar&term=Job%20Posting%20Boards&backfill=0|url-status=dead}}</ref> == Lidhje == * [[Biçakçinjtë]] * [[Fuat bej Biçaku]] == Referime == {{Reflist}} {{his-cung}} [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] [[Kategoria:Lindje 1870]] [[Kategoria:Vdekje 1918]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Manastirit]] [[Kategoria:Bamirës osmanë]] [[Kategoria:Bamirës shqiptarë]] awet6tsox81bvicgh9qco6aj2fdhulf 0 118605 2995319 2945518 2026-06-09T15:59:59Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Biçakçinj]] te [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995319 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Fuat bej Biçaku (Biçakçiu) | image = Fuad Bicaku.jpg | image_size = 250px | office = [[Kryetarët e Shqipërisë|Kryetar i Bashkisë Elbasan]] | term_start = shtator 1913 | term_end = maj 1915 | predecessor = [[Alush Saraçi]] | successor = [[Hysen Hostopalli]] | birth_date = 1865 | death_date = 1940 (në moshën 75 vjeçare) | nationality = Shqiptar | Feja = Bektashian | profession = Politikan }} '''Fuat bej Biçaku''' ose '''Biçakçiu''' pinjoll i [[Familja Biçakçiu|Familjes Biçaku]] në Elbasan, ka qenë [[Bashkia Elbasan|Kryetar i bashkisë së Elbasanit]]<ref>{{Cite web|url=http://www.elbasani.gov.al/elbasani/Per_Bashkine/Pushteti_vendor_ne_qytetin_e_Elbasanit.php|title=elbasani.gov.al - Pushteti vendor ne qytetin e Elbasanit|url-status=dead|access-date=16 shkurt 2012|archive-date=1 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001053536/http://www.elbasani.gov.al/elbasani/Per_Bashkine/Pushteti_vendor_ne_qytetin_e_Elbasanit.php}}</ref> pas Shpalljes së Pavarësisë. == Referime == <references/> [[Kategoria:Sufi shqiptarë]] [[Kategoria:Kryetarë të Bashkisë së Elbasanit]] [[Kategoria:Lindje 1865]] [[Kategoria:Vdekje 1940]] [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] djyout274yuz0mbc8jwbynzhpkchpkf 0 118607 2995322 2945519 2026-06-09T15:59:59Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Biçakçinj]] te [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995322 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Hasan bej Biçaku (Biçakçiu) | image = Hasan Bicaku.jpg | image_size = 250px | office = [[Kryetarët e Shqipërisë|Kryetar i Bashkisë Elbasan]] | term_start = tetor 1933 | term_end = korrik 1934 | predecessor = [[Rustem Ymeri]] | successor = [[Ahmet Dakli]] | birth_date = 1878 | death_date = 1935 (në moshën 57 vjeçare) | nationality = Shqiptar | Feja = Bektashian | profession = Politikan }} '''Hasan bej Biçaku''' (Biçakçiu) pinjoll i [[Familja Biçakçiu|Familjes Biçaku]] në [[Elbasan]], vëllai i [[Dervish bej Biçakçiu]]t, ka qenë [[Bashkia Elbasan|Kryetar i bashkisë së Elbasanit]]<ref>{{Cite web|url=http://www.elbasani.gov.al/elbasani/Per_Bashkine/Pushteti_vendor_ne_qytetin_e_Elbasanit.php|title=elbasani.gov.al - Pushteti vendor ne qytetin e Elbasanit|url-status=dead|access-date=16 shkurt 2012|archive-date=1 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001053536/http://www.elbasani.gov.al/elbasani/Per_Bashkine/Pushteti_vendor_ne_qytetin_e_Elbasanit.php}}</ref>. == Referime == <references/><br /> [[Kategoria:Lindje 1878]] [[Kategoria:Vdekje 1935]] [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] [[Kategoria:Kryetarë të Bashkisë së Elbasanit]] [[Kategoria:Sufi shqiptarë]] q9q2i82py74vh1eo16t2gqqv6noiubk 0 121761 2995453 2502162 2026-06-09T16:34:47Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Kosovë]]; added [[Category:Familja Pushkolli]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995453 wikitext text/x-wiki {{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}} '''Pushkollët''' u vendosën në [[Pakashticë e Poshtme|Pakashticën e Poshtme]], aty ku lumi i këtij fshati derdhet në lumin [[Lumi i Llapit|Llap]]. Janë të ardhur nga [[Dobratini (Besianë)|Dobratini (Gegaj)]] dhe më të afërmit ndjehen me Hajrullahët. Hasan Dervishi, në vend të [[Mulla]] Sylejmanit, kishte marrë bedel nga Dobratini që ta qonte ushtar ([[nizam]]) të [[Perandoria Turke|Perandorisë Turke]] në [[Kërçovë]], të cilin e kishte paguar bukur mirë, sepse Hasani kishte pasuri të madhe. [[Bedeli]] nuk ishte kthyer më në Dobratin, dhe, përkundër që e kishte paguar, në shenjë solidarësie, humaniteti e fqinjësie për ta ngushëlluar familjen nga Dobratini, i ofron edhe një pasuri të madhe të patundshme-tokë. Kjo familje vjen dhe vendoset në Pakashticë, pranë familjes Duli, të cilët kanë një fqinjësi të mirë gjithëherë deri në ditët e sotme. Prej nga quhen Pushkollë-nuk e dimë. I pari i tyre i ardhur nga Dobratini në Pakashticë është Selmani me djalin e tij Mahmutin, i cili kishte ardhur në Pakashticë pasi nuk i ishte kthyer biri i tij që kishte shkuar bedel, Mustafa, apo tek mbasi kishte marrë vesh se ai kishte vdekur diku në [[Bota arabe|shtetet arabe]]. Mbajnë mbiemrin Sinani ata që jetojnë në Pakashtivë, ndërsa mbiemrin Pushkolli mbajnë të shpërngulurit në [[Vushtrri]] dhe në [[Prishtinë]]. Një familje që shpërngulur në [[Turqia|Turqi]]. Eshtë për t'u çuditur se pse nuk vendoset Selmani edhe me djalin tjetër, Isën, në Pakashticë, por vetëm me Mahmutin. Me gjasë pjesën (hisen) në Dobratin ia lë Isës. Pasardhësit e Rrahmanit qenë vendosur një kohë në [[Katunishta (Besianë)|Katunishtë]] e më pastaj në Vushtrri dhe në Prishtinë. == [[Dëftimi]] == * Informatat janë marrë nga Libri "Pakashtica" i Gani I. Mehmeti [[Podujevë]]. : Petrit Sinani [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] [[Kategoria:Familja Pushkolli]] f4l3xukphjw8p6g13vzfjybaoth8ir3 0 132121 2995364 2853678 2026-06-09T16:02:17Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995364 wikitext text/x-wiki '''Irma Toptani''' është lindur në vitin 1979 në Tiranë. Është diplomuar në Universitetin e Tiranës, në Fakultetin Filologjik, në Degën Gjuhë-Letërsi. Gazetarinë e ka ushtruar menjëherë pas përfundimit të studimeve. Ka një eksperiencë disavjeçare në të gjitha gjinitë e masmedias, si në atë të shkruar edhe atë audio vizive, me profil kryesor, gazetarinë kulturore. Në vitin 2005 ka punuar disa muaj si gazetare në Radio Kontakt. Më pas, deri në vitin 2006 ka punuar si gazetare në Departamentin e Kulturës në Agjensinë Telegrafike Shqiptare (ATSH). Po në vitin 2006 ka qenë Koordinatore në Projektin e Festivalit Ndërkombëtar të Filmit për Fëmijë GIFFONI e në periudhën shtator- nëntor 2006, ka qenë gazetare në projektin shqiptaro-italian mbi një film dokumentar për Shqipërinë. Përvojën si gazetare e kulturës, e ka vijuar në mediat vizive kombëtare: nga 2006-2008 në TV Klan e më pas disa muaj në Televizionin “Top Channel”, për t’u rikthyer në TV Klan në periudhën 2009-2010. Gjatë kësaj periudhe ka publikuar artikuj kulturorë në revista dhe periodikë të ndryshëm. Prej vitit 2010 ka punuar si redaktore lajmesh në Agjensinë Kombëtare të Lajmeve News of Albania (NOA), deri në korrik 2012, kohë në të cilën emërohet në detyrën e Zëdhënëses së Shtypit dhe Këshilltare pranë Presidentit të Republikës [[Bujar Nishani]]. [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Familja Toptani]] 4raq82ytkyqq7lq5d8jwe38bj5i7shl 0 133355 2995366 2618320 2026-06-09T16:02:18Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995366 wikitext text/x-wiki '''Ihsan bej Toptani''' ([[Tirana|Tiranë]], [[25 gusht]] [[1908]] - [[Londra|Londër]], [[28 Maj|28 maj]] [[2001]])<ref name=":0">{{Cite web|last=Van der Beek|first=Andrew|date=13 qershor 2001|title=Ihsan Toptani, Albanian champion of his country's freedom|url=https://www.theguardian.com/news/2001/jun/13/guardianobituaries|url-status=live|access-date=22 maj 2022|website=theguardian.com|language=en}}</ref> ka qenë veprimtar i çështjes kombëtare dhe gazetar shqiptar. U shqua gjatë periudhës së [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], kur vetë ai ndërlidhte dhe në shtëpi të tij tuboheshin dhe kuvendonin faktorët politikë e ushtarakë të rezistencës shqiptare duke qenë po ashtu hallkë ndërlidhjeje mes tyre dhe kundërzbulimit ushtarak britanik që iu atashua këtyre palëve. == Biografia == U lind në Tiranë më 25 gusht 1908, i biri i [[Nënshkruesit e Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë|firmëtarit]] të [[Deklarata e Pavarësisë së Shqipërisë|Shpalljes së Mvehtësisë]], [[Abdi Toptani|Abdi bej Toptanit]]. Me [[Kryengritja e Shqipërisë së Mesme|kryengritjen e Shqipërisë së mesme]] iu dogj shtëpia bashkë me shtëpitë e të afërmëve, [[Esat Toptani|Esad pashë Toptanit]], xhaxhait [[Refik bej Toptani]]t dhe kushuririt të të atit, [[Murat Toptani|Murat beut]]. Prej kësaj u detyrua të jetojë në shtëpinë e gjyshes. Së bashku me disa kushërinj, familjet i dërguan për t'u shkolluar në [[Austria|Austri]]. Gjimnazin klasik e bëri në Gratz (1920-1928), ku vijoi dhe shkollën e lartë për shkenca politike. Më 1940 doktoroi me temën "Mendime ekonomike-ushtarake kontradiktore lidhur me drejtimin e politikës gjermane të tregtisë së jashtme përpara Luftës Dytë Botërore". Mbas mbrojtjes së diplomës ai qëndroi edhe dy vite në Austri, kur më 1942 kthehet në [[Shqipëria|Shqipëri]]. Kthimi i tij në atdhe u bë kur shteti shqiptar ishte nën pushtimin fashist. Ai u përfshi në një martesë të shkurtër, e mblesëruar nga familja e tij. === Ndërmjetësimet === Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] dr. Ihsan Toptani luajti një rol mjaft të rëndësishëm si ndërmjetës mes përfaqësuesve të [[Balli Kombëtar|Ballit Kombëtar]], zogistëve dhe komunistëve si dhe bashkëpunoi ngushtë me misionet ushtarake të aleatëve e sidomos me ata anglezë. U dallua veçanërisht në përgatitjen e [[Marrëveshja e Mukjes|Mbledhjes së Mukjes]]. Kishte biseduar disa herë me [[Mit'hat Frashëri]]n e Ballit Kombëtar, [[Abaz Kupi]]n të krahut zogist, dhe [[Mustafa Gjinishi]]n të lëvizjes komuniste. Mit'hati me Abazin nuk shkonin dhe aq mirë, gjë që trondiste qyshë në nisje një marrëveshje të mundshme.<ref name="dd">[[Daut Dauti|Dauti D.]], [[Reflektime Shqiptaro-Britanike]] fq. 58-59, Instituti i Kosovës për Integrime Evro-Atlantike, 2001</ref> Takimi i parë midis tyre u mbajt në shtëpinë e Toptanajve në Tapizë me 26 korrik 1943, ku Ihsani do ishte vetëm vëzhgues bashkë me Atë [[Lekë Luli]]n, [[Xhemal Herri]]n, etj. Ndërkaq që për t’iu ikur rrezikut delegatët u detyruan që ta ndërrojnë vend takimin e mbledhjes, dhe për këtë zgjedhën fshatin Mukje në rrethinën e Krujës si vend më i përshtatshëm për ta mbajtur mbledhjen. Mbledhja u mbajt më 1 dhe 2 gusht 1943, në të cilën morën pjesë përfaqësues të dy delegacioneve: ata të Frontit Nacionalçlirimtar të kryesuar nga Ymer Dishnica dhe grupi i Ballit Kombëtar të cilën e kryesonte Mit’hat Frashëri. Në këtë mbledhje u ra dakord që të luftohej për “Shqipërinë etnike” dhe u vendos që të krijohej “Komiteti për shpëtimin e Shqipërisë”, me një numër të barabartë përfaqësuesish, si nga Balli Kombëtar ashtu edhe nga Fronti Nacionalçlirimtar, gjithsejtë 12 vetë prej dy palëve nga 6 persona. Ky komitet do të kishte atributet e një qeverie të përkohshme.<ref>[[Peter Bartl|Bartl P.]], Albanien: Vom Mittelalter bis zur Gegenwart, Pustet, Regensburg, 1995</ref> : “''Me pak ndryshime kjo marrëveshje u nënshkrua dhe mbledhja u shpërnda duke pritur që secila palë të njoftonte nga gjashtë kandidatë për takimin e ardhshëm. Mirëpo shpejtë kishte mbërri lajmi që Enver Hoxha me insistimin e Dushan Mugoshës dhe Miladin Popoviqit e kishte hedh poshtë marrëveshjen. Pas kësaj ngjarjeje filloi lufta civile ne Shqipëri''”.<ref name="tb">Berisha T., “Shënime dhe ecejake të një refugjati nga Kosova”, Londër 2001.</ref> Dr. Ihsan Toptani nga pikëpamjet e tij politike ishte i pavarur. Gjatë luftës në Shqipëri shoqërohej dhe mbante lidhje të mira me misionarët britanikë. Kur disa misionarë oficer ushtarak të lartë britanikë si, William Tillmani, Julian Amary dhe Peter Kempy u gjendën në tokat shqiptare, atyre iu doli shumë në ndihmë dr. Ihsani , i cili u veçua me shoqërimin që i bëri më së shumti kapitenit Julian Amery, i cili shkruan:<ref>Tilman H.W., Amery J., Kemp P., ''Kujtime që nuk shlyhen: tre oficerë anglezë të zbulimit gjatë luftës në Shqipëri dhe në Kosovë'' fq. 134, Botimet Toena, 1997</ref> : “''Ihsani ishte një çifligar dhe kreu i njërës prej familjeve më të mëdha në Shqipërinë e mesme. Ai gjithmonë kishte ndenjur larg politikës por personalisht ai kishte simpati pa rezerva ndaj anglezëve dhe kishte përballuar rreziqe të mëdha për t’i shpëtuar oficerët britanikë, që kishin mbetur të sëmurë ose të plagosur pas operacioneve ndëshkimore të 1943. Për ne ai ishte një këshilltar i mençur e i paanshëm dhe më se njëherë ai kishte shërbyer si ndërmjetës për t’i penguar planet e gjermanëve që ta forconin regjimin “kolaboracionist” në Tiranë''”. Ihsani qëndrimet e qeverisë britanike për një ndihmë në ngjarjet në Shqipëri i kishte parë si të vonuara. Mendonte se Britanikët, deri më 1943, nuk ishin në favor të një aktiviteti të dukshëm ushtarak në Shqipëri. Britanikët kishin sjellë një vendim qëllimi i të cilit ishte që të vriten sa më shumë gjermanë duke mos marrë asgjë tjetër parasysh. Toptani mendonte se [[Britania e Madhe]] nuk kishte pasur interesa ne Shqipëri, andaj për britanikët, nuk ishte fort me rëndësi ndryshimi i strukturës shoqërore shqiptare. Britanikët, sipas dr. Ihsanit u ndihmuan atyre me të cilët kishin interesa. Interesa të tilla anglezët kishin me [[Greqia|Greqinë]] e cila ndaj Shqipërisë është sjellë gjithmonë në mënyrë armiqësore, agresive dhe grabitqare.<ref name= "dd"/> Rrethanat e ngjarjeve vijuan në mënyrë të tillë që tregoi fitoren e palës komuniste, të cilët ndaj Ihsanit ndonëse i paanë nuk kishin një qëndrim korrekt prej prejardhjes së tij në zë. Oficerët britanikë kishin marrë urdhër që gjatë tërheqjes së tyre të mos e marrin asnjë qytetar jo britanik me vete. Ky ishte një lajm shumë i hidhur për grupin e intelektualëve shqiptar të cilët nuk kishin ra n'ujdi me palën komuniste, dhe tani qëndrimi i tyre në një Shqipëri komuniste çdo herë e më tepër rrezikohej. Ihsani duke mos lënë që të kalojë koha, shkon në Shkodër dhe nga një mik i tij merr një barkë. Me të cilën udhëtoi me Abaz Kupin me dy djemtë e tij Petritin dhe Rustemin, dhe Gaqo Gogën.<ref>{{Cite book|last=Amery|first=Julian|title=Bijtë e shqipes|publisher=Lumo Skëndo|year=2002|pages=362-363|language=sq|translator-last=Vila|translator-first=Filatun (1952)|orig-year=1948}}</ref> Gjatë udhëtimit ju ishte prishur barka dhe disa ditë kishin qëndruar nën mëshirën e Zotit dhe detit.<ref name="tb" /> : “''Morëm vesh se një natë pas largimit tonë me benzinatën MAS, Ihsani dhe kapedani malazez kishin dalë në det nga gryka e Bunës. Duke marr me vete Again dhe miqtë e tij. Gjatë natës kishin lundruar mjaft dhe, të nesërmen në mëngjes kishin arritur në një pikë ku dukej Brindisi. Ndërkaq motorri i barkës ishte prishur përnjëherësh. Ata ishin përpjekur ta ndreqnin dhe kishin bërë shenja për të kërkuar ndihmë, por të gjitha mundimet e tyre kishin qenë të kota dhe valët, i kishin hedhur përsëri në det të hapur. Shtatë net dhe shatë ditë, u shtynë në drejtim të jugut, duke mbajtur veten e tyre gjallë me ujët e shiut dhe me thërrimet e pakta të ushqimeve që kishin marr vetëm për një natë. Ishin dëshpëruar shumë, por mëngjesin e shtat, ndërsa rryma i shpinte në ngushticën e Otrantos, u panë nga një minaheqës dhe u shpunë në Brindisi krejt të kapitur''”. === Mërgimi === Pas aventurës së padëshiruar dhe shpëtimit nga përmbysja e barkës në det, Ihsani vendoset për disa muaj në një kamp refugjatësh afër [[Bari (Itali)|Barit]]. Ndërkohë bashkudhëtarët shpërndahen dhe Ihsani shkon në [[Roma|Romë]] ku punësohet në revistën amerikane “Newsweek” e më pas u bë edhe menaxher për biznes i Zyrës së Romës. Toptani në Itali qëndroi deri në vitin 1947, prej ku u shpërngul në Angli. Në gushtin e vitit 1949 u formua [[Komiteti "Shqipëria e Lirë"]] me në krye Mit'hat Frashërin, ku Ihsani aderoi dhe u caktua që të vepronte në [[Athina|Athinë]] ku ishin vendosur rreth 400 refugjatë. Detyra e tij ishte që të rekrutonte shqiptarë për çështjen e Komitetit, të cilët u përfshinë në trupat që stërviteshin nga [[David Smiley]] dhe [[Julian Amery]] në [[Malta|Maltë]]. Komiteti i ndihmuar nga Fuqitë ndërmorri masa kundër pushtetit komunist t'instaluar në Shqipëri, por misionet me parashutistë të nisura dështuan në sajë të veprimtarisë së poli-agjentit [[Kim Filbi]]. Më 1953 Toptani dha dorëheqje nga ky komitet ngaqë u vendos që në Komitet të hynë edhe njerëz të cilët gjatë pushtimit fashist të Shqipërisë kishin bashkëpunuar me okupatorin. Mori nënshtetësinë britanike më 1958.<ref name=":1">{{Cite web|last=Pettifer|first=James|date=18 qershor 2001|title=Ihsan bey Toptani|url=https://www.professorjamespettifer.com/uploads/files/pdf/Ihsan%20Bey%20Toptani.pdf|url-status=live|website=professorjamespettifer.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=17 shkurt 1979|title=The London Gazette|url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/41637/page/1174/data.pdf&usg=AOvVaw17lXCAJeCfCCce8I11_vCF|url-status=live|website=thegazette.co.uk|language=en}}</ref> Pas disa vitesh nën drejtimin e [[Rexhep Krasniqi]]t, Komiteti bëri përpjekje për të riorganizuar në ShBA, me ç’rast ftohet edhe dr. Ihsani që të marrë pjesë përsëri, por një kërkesë të tillë ai e refuzoi për shkaqe të njëjta. Pas kësaj iu kthye sërish punës në BBC, ku qëndroi deri në mbylljen e Seksionit Shqip, që ndodhi në vitin 1967, kur ai doli në pension. Që nga kjo kohë e deri në vdekje Ihsani u angazhua në “Shoqatën Anglo-Shqiptare” të themeluar qyshë më 1922 nga [[Aubrey Herbert]] dhe [[Edit Durham]], i vlerësuar si dekani i shqiptarëve dhe Beu i Fundit osman që jetoi në Britani. Në vitin 1993 ai e kishte vizituar Shqipërinë dhe nuk i kishte pëlqyer situata politike por i kishte pëlqyer natyra e atjeshme. Mbërriti që të marrë mbrapsht një pjesë të mirë të disa trojeve të farefisit dhe rikrijoi lidhjet me mbesën Gajde Toptani-Mema pas 45 vjetësh.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|date=23 gusht 2008|title=100 vite të Ihsan Toptanit|url=http://www.arkivalajmeve.com/100-vite-te-Ihsan-Toptanit.72678/|url-status=live|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Vdiq më [[28 maj]] 2001, në moshën 93 vjeçare,<ref name=":0" /> ndërsa varrimi u bë më 7 qershor 2001, në Krematoriumin e Londrës Jugore. == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Familja Toptani]] [[Kategoria:Lindje 1908]] [[Kategoria:Vdekje 2001]] [[Kategoria:Gazetarë shqiptarë]] 12rba1k8jptpoo83coxb2klljr3lo52 0 134718 2995360 2858205 2026-06-09T16:02:14Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995360 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder| name=Abdi bej Toptani| image=Abdi Toptani.jpg| image_size=250px| office=Ministër i Financave| term_start=4 dhjetor 1912| term_end=tetor 1913| predecessor=Pavarësia| successor=zv. [[Aziz pashë Vrioni]], pas tetorit [[Jorgji Çako]]| office2=Ministër i Bujqësisë| term_start2=28 maj| term_end2=3 shtator 1914| predecessor2=Aziz p. Vrioni| successor2=[[Sami bej Vrioni]] (1918)| birth_date=[[1864]]| birth_place=[[Tirana]] [[Perandoria Osmane]])| death_date=[[1942]]| death_place=Tiranë, [[Mbretëria Shqiptare 1939-1943]]| nationality=Shqiptarë| profession=çifligar, nëpunës| party=|Feja=mysliman suni| spouse=| children=Ihsani, Hiqmetja, Zejnepja, Xhahiti}} '''Abdi bej Toptani''' ([[1864]] - [[1942]]), veprimtar i çështjes kombëtare, prijës çetash, [[Nënshkruesit e Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë|firmëtar]] i [[Deklarata e Pavarësisë së Shqipërisë|Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë]] dhe ministër Financash në qeverinë e parë, pjesëtar i Këshillit të Naltë dalur nga [[Kongresi i Lushnjes|Kongresi i Lushnjës]]. == Jeta == Lindi në Tiranë në [[Oxhaqet feudalë|oxhakun]] e [[Toptanajt|Toptanve]], i biri i Adem beut<ref>[[Lec Shllaku|Shllaku L]]., ''Pema gjenealogjike e Familjes se Skenderbeut'', Gazeta Shqiptare, 9 nëntor 2002.</ref> dhe Qamile [[hanëm]]it.<ref>Toptani G., ''Ju rrëfej gjyshin tim Abdi beun,'' intervistoi Ani Jaupaj, Panorama, 24 shtator 2012.</ref> Kreu [[mejtepi]]n në vendlindje, ndërsa të mesmen në [[Stambolli|Stamboll]]. Kthehet në atdhe më 1895<ref name=":0">[[Kastriot Dervishi|Dervishi K]]., [[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet|''Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet'']], Tiranë: 55, 2012, fq. 239, ISBN 978-9943-56-22-5</ref>. Për shkak të divergjencave politike oxhaku i Toptanve u nda pothuaj në dy pjesë: njëri krah me [[Esad pashë Toptani|Esad Pashën]] e tjetri me Abdinë, [[Refik bej Toptani|Refikun]] e [[Murad bej Toptani|Muratin]]. Organizoi forcat kryengritëse kundër osmanëve në [[Shëngjergj (Tiranë)|Shingjergj]] dhe Shupal në korrik 1912, me 6 bastisën depon e [[Shijaku|Shijakut]] ku pajisen me armë e municion e me 8 marrin në dorë [[Kruja|Krujën]]. Me të marrun [[Shkupi]] nga krenët e revoltës së Kosovës me në krye [[Hasan Prishtina|Hasan Prishtinën]] e [[Bajram Curri]]n, shkon me një nga dera e Gjonmarkajve të Mirdites dhe [[Mustafa Kruja|Mustafa Krujën]] të koordinonin levizjet por pakti me kërkesat e H. Prishtinës tashmë ishte nënshkruar. Bashkëpunon me Imzot [[Nikollë Kaçorri]]n dhe Mustafa Krujën në qarqet patriotike në qarkun e Durrësit (''kjo prefekturë përfshinte pesë ndënprefektura: Durrsi vetë me pak katunde, Kavajen, Tiranen e Krún'').<ref>«Shqiptari» i 1912-s e shqiptarizma në qarkun e Durrsit, Mustafa Kruja; marrë nga «Shêjzat» 1973</ref> Në nëntor 1912 priti në Durrës [[Ismail Qemali]] dhe e shoqëroi atë deri në Vlorë, ku mori pjesë në ngritjen e flamurit firmoi aktin e pavarësisë me siglën “''Abdi''”. U zgjodh ministër i Financave në qeverinë e parë shqiptare. Me ardhjen e Princ Vidit më 1914, caktohet ministër i Bujqësisë dhe Industrisë. Viti 1915 Abdi Toptanin e gjen jashtë atdheut, në organizimet patriotike të shqiptarëve në Zvicër. Në [[Kongresi i Lushnjes|Kongresin e Lushnjes]], ishte nga aktivistët kryesorë dhe për këtë u zgjodh antar i Këshillit të Lartë së bashku me [[Aqif pashë Elbasani]]n, Imzot [[Luigj Bumçi]]n dhe dr. [[Mihal Turtulli]]n. Përkrahu kryengritjen e marsit 1922 udhëhequr nga [[Bajram Curri]] e [[Elez Isuf Ndreu]], për të cilën u dënua me vdekje, por lejohet të largohet në Austri. Pas amnistimit tërhiqet krejtësisht nga jeta politike.<ref name=":0" /> Vitin e festimit të 30 vjetorit të shpalljes së pavarësisë, evenimetit historik ku ai mori pjesë, më 1942, Toptani vdiq në Tiranë. == Pasardhësit == Fëmija i parë ka qenë [[Ihsan Toptani|Ihsani]], i cili u largua në tetor të ’44-s me grupin e ushtarakëve të misionit anglez, [[Abaz Kupi]]n etj. U dënua më pas me vdekje në mungesë. Punoi për “Newsweek” dhe BBC. Fëmijët e tjerë kanë qenë 2 vajzat Hiqmeti e Zejnepi, si dhe më i vogli, Xhahiti. Përveç Xhahitit që kreu studimet në shkollën e Fultz-it për Agronomi, ndërsa të lartën në Milano për Shkenca Agrare - gjithë tjerët u shkolluan në [[Vjena|Vienë]].<ref>Jaupaj A., Gajda Toptani, mbesa e Abdi Toptanit: Ju rrëfej tim gjysh, nga firmosja e Pavarësisë te harresa, Panorama, 24 shtator 2012.</ref> == Referimet == {{reflist|2}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Nënshkruesit e Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Lindje 1864]] [[Kategoria:Vdekje 1942]] [[Kategoria:Ministra të Financave të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ministra të Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural të Shqipërisë]] [[Kategoria:Myslimanë suni shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Toptani]] [[Kategoria:Regjentë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Shkodrës]] sa6f2nfmqid7yudufbnleacq48l7ge5 0 134719 2995365 2929686 2026-06-09T16:02:17Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995365 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = Esad pashë Toptani | native_name = <!--The person's name in their own language, if different.--> | native_name_lang = <!--ISO 639-1 code, e.g., "fr" for French. If more than one, use {{lang}} in |native_name= instead.--> | honorific_suffix = | image = Esad Toptani (portret).jpg | image_size = | caption = | order = | office = [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministër i Shqipërisë]] | status = <!--If this is specified, overrides Incumbent.--> | term_start = {{Start date|1914|10|5|df=yes}} | term_end = {{End date|1916|2|24|df=yes}} | monarch = [[Princ Vidi]] | deputy = | predecessor = [[Turhan pashë Përmeti]] | successor = [[Turhan pashë Përmeti]] | order2 = | office2 = [[Ministria e Punëve të Brendshme e Shqipërisë|Ministër i Punëve të Brendshme]] | term_start2 = {{Start date|1914|3|14|df=yes}} | term_end2 = {{End date|1914|6|20|df=yes}} | monarch2 = [[Princ Vidi]] | primeminister2 = [[Turhan pashë Përmeti]] | predecessor2 = [[Myfid bej Libohova]] | successor2 = [[Hasan Prishtina]] | order3 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | office3 = [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministër i Luftës]] | term_start3 = {{Start date|1914|3|14|df=yes}} | term_end3 = {{End date|1914|6|20|df=yes}} | monarch3 = [[Princ Vidi]] | primeminister3 = [[Turhan pashë Përmeti]] | predecessor3 = [[Mehmet pashë Deralla]] | successor3 = [[Kara Seit Pasha]] | order4 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | office4 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | term_start4 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | term_end4 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | monarch4 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | primeminister4 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | predecessor4 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | successor4 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> <!--Personal data--> | pronunciation = | birth_name = | birth_date = 1863 <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --> | birth_place = [[Tirana|Tiranë]], [[Perandoria Osmane]] | death_date = 13 qershor 1920 <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = [[Parisi|Paris]], [[Franca|Francë]] | death_cause = Atentat | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = | nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | party = | otherparty = <!--For additional political affiliations--> | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | spouse = | partner = <!--For those with a domestic partner and not married--> | relations = | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = <!-- may be used (optionally with father parameter) in place of parents parameter (displays "Parent(s)" as label) --> | father = <!-- may be used (optionally with mother parameter) in place of parents parameter (displays "Parent(s)" as label) --> | relatives = | residence = | education = | alma_mater = | occupation = | profession = | known_for = | salary = | cabinet = | committees = | portfolio = | awards = <!-- For civilian awards - appears as "Awards" if |mawards= is not set --> | signature = Esad Toptani2 (nënshkrim).svg | signature_alt = | signature_size = | website = <!--Military service--> | nickname = | allegiance = | branch = | serviceyears = | rank = | unit = | commands = | battles = | mawards = <!-- for military awards - appears as "Awards" if |awards= is not set --> | military_blank1 = | military_data1 = | military_blank2 = | military_data2 = | military_blank3 = | military_data3 = | military_blank4 = | military_data4 = | military_blank5 = | military_data5 = <!--Embedded templates / Footnotes--> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | footnotes = }} '''Esad''' ose '''Esat pashë Toptani''' ([[Turqisht|tr]]. ''Essad Paşa'';<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Essad-Pasa-Toptani|title=Essad Paşa (Toptani) në Enciklopedinë online Britannica|website=britannica.com}}</ref> [[Tirana|Tiranë]], 1863<ref name=":2" />-4 apo 1875'''<ref name=":122">{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=604|ref=harvnb|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref>''' - [[Parisi|Paris]], [[13 qershor]] [[1920]]) ka qenë ushtarak i Ushtrisë Osmane, deputet shqiptar në Mexhlisin osman, drejtues i [[Rrethimi i Shkodrës (1912-13)|Rrethimit të Shkodrës]] dhe kryeministër shqiptar. == Biografia == U lind në Tiranë, i biri i Ali [[bej]] Toptanit dhe Vasfije hanëm Alizotit, lindi më 1863. Nga lisi i gjakut pinjoll i [[Toptanajt|familjes feudale]] më të rëndësishme të Tiranës dhe nip i bejlerëve të [[Gjirokastra|Gjirokastrës]], kishte një vëlla, [[Gani bej Toptani|Gani beun]] dhe tri motra: Nejbenë, Sabushen dhe Merushen.'''<ref name=":122" />''' Mbaroi Akademinë Ushtarake të Stambollit.<ref name=":2">{{Cite book|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|last=Dervishi|first=Kastriot|author-link=Kastriot Dervishi|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=238-239}}</ref> Me mbështetjen e Halil bej Kraja - sipas [[Syrja bej Vlora|Syrja bej Vlorës]]<ref name=":0">{{Cite book|title=[[Kujtime - Nga fundi i sundimit Osman në Luftën e Vlorës|Kujtime: nga fundi i sundimit osman në Luftën e Vlorës]]|last=Vlora|first=Syrja bej|author-link=Syrja bej Vlora|publisher=Iceberg|year=2013|isbn=9789928414045|location=Tiranë|pages=74}}</ref> - pa patur asnjë përvojë në ushtri, në vitin e 1893 u emërua komandant regjimentit të xhandarmërisë në [[Vilajeti i Janinës|Vilajetin e Janinës]].<ref name=":3">{{Harvnb|Ikonomi|2016|page=16}}.</ref> Me gjasë për të ftohur gjakrat pas kurthit që i pat ngrehur valiu i Shkodrës Gani beut, që e pat mbajtur deri kur mbërriti lajmi telegrafik te Sulltani dhe urdhri i tij për t'u liruar.<ref>Dushi M., ''Tirana dhe rrethinat e saj'', AQSH F. 431, D. 6, fl. 31</ref> Në prill të 1897 trupat e gjeneral Hivzi Pashës që luftonin kundër ushtrisë greke humbën pranë vendit të quajtur Gryka e Pesë Puseve (Pente Pigadia). Shqiptarët që luftonin në formacionet osmane patën pakënaqësi dhe mosbesim ndaj komandës. Si komandant i xhandarmërisë, Esati ndihmoi me njerëzit e tij të armatosur që të rivendosej rregulli dhe disiplina.<ref name=":3" /> Për kontributin e tij në luftë u ngrit në gradën ''livá'' (gjeneral brigade) njëherë<ref name=":3" /> e mandej ''ferik'' (gjen. major).<ref name=":12">{{Cite book|title=Letërkëmbim (1947-1958)|last=Kruja|first=Mustafa|author-link=Mustafa Kruja|last2=Margjokaj|first2=P. Paulin|author-link2=Paulin Margjokaj|publisher=Camaj-Pipa|year=2006|isbn=99943-34-47-6|location=Shkodër|pages=140}}</ref> Pas një situate të pakëndshme me valiun e [[Janina|Janinës]], Osman Pashën, emërohet komandant xhandarmërie në [[Shkodra|Shkodër]], për ku niset më 15 shtator 1902, qëndroi në postin e ri gjer më 1908,<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|pages=17-18}}.</ref> kur u shpall Hyrrijeti dhe shpalli kandidaturën për deputet i Durrësit.<ref name=":0" /> U zgjodh, duke qenë pjesë e partisë "Bashkim e Përparim" të [[Xhonturqit|Xhonturqve]].<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|page=19}}.</ref> Ishte kundër [[Komiteti "Bashkim e përparim"|Komitetit "Bashkim e Përparim"]] në një intervistë të bërë më herët më 1908.<ref>{{Cite book|title=[[Shqipëria e panjohur (Gabriel Louis Jaray)|Shqipëria e panjohur]] ([[Gjuha frënge|fr]]. Au jeune royaume d’Albanie)|last=Jaray|first=Gabriel Louis|publisher=Dituria|year=2007|isbn=99927-59-99-2|location=Tiranë|translator=[[Asti Papa]]}}</ref> Udhëtari frëng Jaray komenton se [[Kongresi i Elbasanit]] gëzonte miratimin e plotë të Esadit.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|page=20}}.</ref> === Abdikimi i Sulltan Abdyl Hamidit === Pasditen e 27 prillit 1909 bën pjesë në katërshen e deputetëve të Mexhlisit osman që shkuan për t'i dhënë lajmin Sulltan [[Abdyl Hamiti II|Abdyl Hamidit]] II se ka rënë nga froni sipas vendimeve të Asamblesë Kushtetuese.<ref name=":1">{{Harvnb|Ikonomi|2016|pages=1-7}}.</ref> Pas kësaj zuri një vend nderi nën kujdesin e partisë "Bashkim e Përparim", gjatë jetës parlamentare foli për të drejtat e shqiptarëve dhe me deputetë të tjerë si [[Syrja bej Vlora]], [[Shahin Kolonja]], [[Ismail Qemali]] dhe [[Hasan Prishtina]] ngriheshin me radhë duke protestuar dhe kritikuar politikat qeveritare në viset shqiptare të perandorisë.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|pages=20, 25}}.</ref> Me politikat kundër kombësive të partisë xhonturke në pushtet, dhe shqiptarëve në veçanti të cilëve u kishin nisur katër ekspedita ndëshkimore, deputetët opozitarë u vetëdijësuan se pa kryengritje Porta nuk do të bindej t'i jepeshin kombit shqiptar të drejtat kombëtare. Përveç deputetit të [[Peja|Pejës]], Ibrahim Efendiut dhe atij të [[Elbasani|Elbasanit]], Haxhi Ali Efendiut deputetë, anëtarë të parisë dhe personalitete u mblodhën në shtëpinë e [[Reshid Aqif Pasha|Reshid Aqif Pashës]], e një herë tjetër në shtëpinë e [[Halil pashë Alizoti]] të Gjirokastrës dhe disa herë në shtëpinë e [[Syrja bej Vlora|Syrja bej Vlorës]].<ref name=":4">{{Harvnb|Vlora|2013|pages=37-39, 41-42}}.</ref> Pasi zërat e Ismail Qemalit, [[Hasan bej Prishtina|Hasan bej Prishtinës]] e [[Myfid bej Libohova|Myfid bej Libohovës]] që qeveria t'i thërriste arsyes dhe mos hidhte farën e përçarjes, u përbuzën dhe nuk u la vend për arsyetim, kësodore deputetët shqiptarë më vete u mblodhën për t'u besatuar në shpëtimin e kombit dhe atdheut. Në legjislaturën e dytë u zgjodh përsëri deputet në Kuvend, por me forcë.<ref name=":0" /> ==== Mbledhja në lagjen ''Taksim'' ==== Pas një takimi në hotelin "Pera Palace" mes Ismail Qemalit dhe Hasan Prishtinës, më 12 janar u mblodhën në shtëpinë e Syrja bej Vlorës në lagjen "Taksim" deputetët e Beratit Ismail Beu dhe [[Aziz pashë Vrioni]], deputeti i Gjirokastrës [[Myfid bej Libohova]], deputeti i Durrësit Esad pashë Toptani dhe i Prishtinës, Hasan Beu. Deputetët shqiptarë pasi kuvenduan mbi masat që kërkonin nevoja e rrethanave lidhën besën, duke u betuar mbi [[Kurani|Kuran]] për sakrificat e mëtejshme që do të ndërmerreshin në dobi të kombit e atdheut të tyre.<ref name=":4" /> [[Kryengritja e vitit 1912|Kryengritjes së përgjithshme të 1912]] që shpërtheu në Vilajetin e Kosovës pati jehonë si në viset jugore shqiptare si ato të mesme, ku Esadi u kishte dërguar letra bejlerëve të Shqipërisë së Mesme që t'u bashkoheshin kryengritësve. Ndër krerët e lëvizjes ndër viset e influencës së tij, ishte kushëriri i tij i dytë, [[Abdi bej Toptani]].<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|page=28}}.</ref> === Lufta Ballkanike === {{Shih|Lufta e Parë Ballkanike|Rrethimi i Shkodrës (1912-13)}}Në fund të gushtit 1912, kur kryengritja shqiptare ishte fashitur, Esad Pasha la Stambollin dhe u nis për Tiranë. Pas kërkesës së valiut të Shkodrës [[Hasan Riza Pasha|Hasan Riza Pashës]] dhe krerëve muslimanë të qytetit, Esad Pasha i emëruar komandant i "trupave të përforcimit" ishte caktuar të mblidhte ''nizamët'' e ''redifët'' (rezervistë) për "me i ndenjtë gati [[Mali i Zi|Karadakut]]". Pasi u lëshua urdhri, një ushtri prej rreth 5,500 vetësh u mobilizua në gatishmëri të Esad Pashës.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|pages=30-31, 33}}.</ref> Pati paqartësi në zinxhirin e komandës, 15 batalionet e redifëve dhe vullnetarëve shqiptarë që i përgjigjeshin Esad Pashës ishin më të shumtë në numër sesa korpusi i ushtarëve të rregullt turq nën komandën e Hasan Riza Pashës. U vendos që Esadi të quhej zyrtarisht komandant i Fronteve të Veriut dhe të Lindjes për nga grada, dhe kështu i nënshkroi urdhrat që nxirrte me shkrim, ndërsa Hasan Rizai ishte ushtaraku i parë për nga kompetencat ushtarake.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|pages=40-41}}.</ref> Pas vrasjes së Hasan Riza Pashës mbrëmjen e 30 janarit, Esadi si ushtaraku më i pushtetshëm u bë komandant dhe vali i Shkodrës.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|page=61}}.</ref> Deri në prill arriti të mbrojë Shkodrën, duke bërë që ky qytet t'i mbetej Shqipërisë.[[Skeda:ESADPASHAMURDERTheMercuryHobart15Ju.jpg|thumb|left|Lajmërimi në media mbi vdekjen e Esat Toptanit]] === Vlora, Durrësi, Princ Vidi === Në fund të qershorit të 1913 u emërua ministër i Brendshëm në qeverinë e [[Ismail Qemali|Ismail Qemalit]] dhe ditët e para të korrikut mori kabinetin e lënë nga [[Myfid bej Libohova|Libohova]]. Shkoi në Itali atë verë, ndërkohë në Vlorë zienin intrigat dhe në tarafin e tij ishin radhitur kushërinjtë e tij Toptanë, [[Mehdi bej Frashëri]], [[Dervish Hima]] dhe iu bashkua [[Faik Konica]] me të cilin ishte takuar në Romë. Në tetor të po atij viti ngriti në këmbë qeverinë e vet, të quajtur "Pleqësia e Shqipërisë së Mesme", të cilës Konica i vuri në shërbimin organin e shtypit "Trumbeta e Krujës". Kabllogramet austriake e paraqesin si të vetmen qeveri autoktone shqiptare, e cila ishte e vetmja në gjendje të qeveriste. Nëpërmjet organeve përkatëse Esad Pasha ishte në gjendje të mblidhte taksa, filloi ndërtimin e rrugëve, krijoi një xhandarmëri të disiplinuar dhe emëroi në vendet më të rëndësishme nëpunës që ndiqnin dhe zbatonin urdhrat e tij.<ref>M. Kasmi, ''Shqipëria në arkivat gjermane: Fondet arkivore, përdorimi dhe veçoritë e këtij dokumentacioni'', Shkodër: Shêjzat, 2016. fq. 194. ISNN 2517-9624</ref> Më 1914 kryesoi delegacionin shqiptar që i dorëzoi kurorën e fronit shqiptar [[Princ Vidi|Princ Vidit]]. Më 1914 u emërua ministër i Punëve të Brendshme dhe i Luftës. Në Durrës iu organizua një komplot nga oficerët hollandezë, këshilltarët austro-hungarezë dhe disa bejlerë me mbështetjen e Vidit. Me ndërhyrjen e [[Italia|Italisë]], u largua pa u burgosur. Mungesa e qeverisjes pas revoltës së Shqipërisë së Mesme dhe nisjes së [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] i dha një mundësi të fundit Esad pashës, i cili ishte jashtë Shqipërisë, që të kthehej. Shpalli shpërndarjen e organeve revolucionare dhe emëroi prefektët e rinj të vendit. Më 21 tetor 1914 ndërmorri reformën e parë agrare në vend, kur nxori urdhërin që t'u konfiskohej toka 50 personave nga oxhaqet bejlere dhe kundërshtarët e tij politikë nga [[Vlorajt]], [[Toptanajt]], [[Biçakçinjtë]] (përjashto [[Dervish bej Biçakçiu|Dervish beun]]), [[Vrionasit]] dhe [[Cakraniotët]]. Urdhër i cili për shkak të rrethanave të kohës, nuk gjeti zbatim. I dha rëndësi gjendjes së pushtimit grek në jug të vendit, kërkoi rihartimin e regjistrave kadastralë të qyteteve ku u dogjën nga revolta e Shqipërisë së Mesme. Në dhjetor të 1915, pasi përzuri përfaqësuesit diplomatikë të [[Viena|Vienës]] dhe [[Sofja|Sofies]] nga Durrësi, i shpalli luftë Austro-Hungarisë. E shtriu qeverisjen në një hapësirë më të madhe se qeveria e Vlorës, derisa hyri ushtria austro-hungareze në territorin shqiptar. I detyruar të largohej, e vendosi qeverinë e tij në [[Selaniku|Selanik]] në krahun e [[Antanta|Antantës]].<ref>{{Harvnb|Dervishi|2012|pages=7-8}}.</ref> Atje rreshtohet përkrah francezëve në [[Frontin e Maqedonisë]], ku me taborrin e tij prej 500 vetësh u lejua të zgjerohej aq sa në një pikë duke rekrutuar shqiptarë të trevave të mbetura në Greqi dhe nga zona e Korçës, trupat e tij numronin në 1 mijë e 300 njerëz. Qershorin e 1916 gazetat shpërndanë nga Stambolli lajmin se një gjykatë ushtarake e kishte dënuar me vdekje. Gjatë viteve 1918-20 Esat Pasha përfaqësonte të vetmen qeveri legjitime shqiptare në [[Paris]], [[Francë]] pranë [[Konferenca e Paqes|Konferencën e Paqes]] që kishte mbajtur qëndrim gjatë luftës. Por për shkak të konkurrencës politike në Shqipëri, delegacioni shqiptar nuk e përkrahte.<ref name=":2" /> ===Vrasja === Tek e kishte lënë të hante me nipin e tij, [[Xhemil bej Vlora|Xhemil bej Vlorën]] dhe mikneshën e vet Elizën, Esati u vra në rr. Castiglione në Paris më [[13 qershor]], [[1920]] nga [[Avni Rustemi]] në kushtet e konkurrencës politike në Tiranë.<ref name=":2" /> Ky kishte qëndruar i fshehur pas njërës prej shtyllave të hyrjes së hotelit ''Continental'' në pritje të pashës. Avniu i kishte shkuar nga mbrapa dhe e kishte qëlluar prej njëfarë distance me një revolver Smith & Wesson, që e mbante me vete. Plumbi i kishte depërtuar në qafë pranë shtyllës kurrizore dhe kur ishte rrotulluar me duart lart për t'u mbrojtur, Avniu qëlloi përsëri, në anën e majtë të kraharorit në lartësinë e sqetullës.<ref name=":1" /> Mbas një gjyqi të gjatë Avni Rustemi do të lirohej duke u shpallur i pafajshëm nga gjykatat e Shtetit Francez, me një mbrojtje të ngritur prej Anatole de Monzie mbi tezën e krimit të pasionit dhe "me paramendimin e një populli të tërë".<ref name=":1" /> Sipas burimeve të përdorura nga historiani [[Kastriot Dervishi]], atentati që çoi në vrasjen e Toptanit ishte i shtyrë nga kushëriri i tij [[Aqif pashë Elbasani|Aqif Pasha]], si rival politik i atyre kohëve - dhe paratë për ta financuar u nxorrën nga fondet e [[Këshilli i Naltë i Regjencës|Këshillit të Naltë]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.al/books/about/Plumba_politik%C3%ABs.html?id=2HgtAQAAIAAJ&redir_esc=y|title=Plumba politikës|author=Kastriot Dervishi|date=2010|publisher="55"|isbn=978-99943-56-43-0|page=46}}</ref> ==== Varrosja ==== Pas vdekjes trupi u dërgua nga familja në një depo mortore të Parisit për t'u mbajtur derisa të merrej një vendim se ku do të varrosej përfundimisht. Njëra nga të bijat u interesua pranë autoriteteve franceze nëse trupi i të atit mund të transportohej në Shqipëri. Arka prej plumbi nr. 17 vazhdoi të qëndrojë në depon e rr. D'Aubervilliers të paktën deri në tetor 1921. Më vonë, eshtrat e Esatit u varrosën në mënyrë thuajse të fshehtë në një lagje të varfër të Parisit. Në vitin 1929, qyteti i Parisit vendosi të sjellë në një vendvarrim të vetëm në Thiais eshtrat e ushtarëve serbë dhe malazezë, aleatë të Francës, të vrarë në Luftën Botërore. Eshtrat e Esatit u shpunë në atë parcelë më 2 korrik 1934. == Trashëgimia == === Nderime === Për kontributin e tij në Luftën Osmano-Greke [[Porta e Lartë]] e shërbleu me urdhërin Osmanije të Klasit të Dytë dhe pak më vonë ai u bë gjeneral-brigade.<ref name=":3" /> Esad pashë Toptani për shërbimin e tij në Frontin e Lindjes si aleat i Antantës, u dekorua me titullin Oficer i Legjionit të Nderit, dhe me Kryqin francez të Luftës. === Historike === Për t'u varrosur pranë ushtarëve, kundër të cilëve luftoi në Shkodër dhe dy vjet më vonë i ndihmoi të shpëtonin nga katastrofa e plotë. Por argumenti i varrit përdoret në valët e pasioneve për ta akuzuar si tradhtar.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|page=523}}.</ref> == Referime == {{reflist|2}} === Literatura === * {{Cite book|title=Esat pashë Toptani: njeriu, lufta, pushteti|last=Ikonomi|first=Ilir|publisher=Uet press|year=2016|isbn=978-9928-190-91-8|location=Tiranë|ref=harvnb}} {{Kryeministrat e Shqipërisë|state=collapsed}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1863]] [[Kategoria:Vdekje 1920]] [[Kategoria:Deputetë shqiptarë në Perandorinë Osmane]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Brendshme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Myslimanë suni shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Toptani]] [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] 2qzcrsvg90757tr33cbrp48vi6cahu3 0 134720 2995389 2929688 2026-06-09T16:02:40Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995389 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Eqrem bej Vlora | image = Eqrem bej vlora 1.jpg | image_size = 250px | office = Ministër sekretar shteti i Tokave të Lirueme | term_start = 7 maj 1942 | term_end = janar 1943 | predecessor = [[Mustafa Kruja]] | successor = [[Ismet bej Kryeziu]] | office2 = Ministër i Punëve të Jashtme | term_start2 = 17 korrik 1944 | term_end2 = 28 gusht 1944 | predecessor2 = [[Bahri Omari]] | successor2 = [[Ibrahim bej Biçakçiu]] | birth_date = [[21 shkurt]] [[1885]] | birth_place = [[Vlora|Vlorë]], [[Perandoria Osmane]] | death_date = [[25 maj]] [[1964]] | death_place = [[Vjena|Vjenë]], [[Austria]] | nationality = Shqiptar | profession = politikan, diplomat, historian | party = |website = }} '''Eqrem bej Vlora''' ([[Vlorë]], [[1 dhjetor]] [[1885]] - [[Vjenë]], [[25 maj]] [[1964]]) që hera-herës emri i figuron edhe në trajtën ''Ekrem'' ishte nëpunës i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], veprimtar i çështjes shqiptare, diplomat, politikan, shkrimtar dhe historian shqiptar. I emëruar ''Beu i fundit'', diplomati [[Pietro Kuaroni]] e përshkruan se "ka qenë, pa dyshim, personaliteti më inteligjent... që kam takuar në Shqipëri. Një mendje e kthjellët, e ndritur dhe e prerë, zhveshur nga retorika dhe nga iluzionet e kota."<ref name=":1">{{Cite book|title=Valixhja diplomatike|last=Kuaroni|first=Pietro|publisher=Albinform|year=1993|origyear=1956|location=Tiranë|pages=190|trans-title=Valigia diplomatica|translator=Lazam Koldashi}}</ref> == Biografia == U lind në [[Vlora|Vlorë]] më 1 dhjetor 1885, i biri [[Syrja bej Vlora|Syrja bej Vlorës]] dhe i Miri [[hanëm]] Toptanit.<ref>{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|origyear=1963|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=19|trans-title=Lebenserinnerungen|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref> [[Vlorajt|Familja e tij]] ishte një nga familjet më të pasura të trojeve shqiptare të jugut, por pas [[Tanzimati]] si pasuria ashtu edhe influenca e tyre ra. Falë zotësisë së të atit në ekonomi e administrim, pasuria e familjes së tij u dhjetëfishua duke iu afruar kështu gjendjes së para-Tanzimatit.<ref>{{Cite book|title=Nga Shqipëria e re|last=Von Godin|first=Marie Amelie Freiin|author-link=Marie Amelie Freein von Godin|publisher=Koçi|year=2007|origyear=1914|isbn=978-99943-755-8-5|editor-last=Koçi|editor-first=Afrim|location=Tiranë|pages=103|trans-title=Aus demm neuen Albanien|translator=Elda Gjana-Boriçi}}</ref> Qysh në fëmini pati mësues privatë: një djalosh italian, inxh. Luigji Bekali (Luigi Beccali) nga [[Mesina]], dhe shqiptari Mehmet efendi Lusi (Luzaj<ref>Kujtimet e djalit të Isuf Luzaj: ''Ja si na mashtroi dhe persekutoi Hysni Kapo'', citynews.al, 22 prill, 2016. </ref>), [[Hoxha|hoxhë]] i [[Kaninë]]s që më vonë do zëvendësohej nga prof. Jusuf Riza [[efendiu]]. [[Gjuha gjermane|Gjermanisht]] nxuri nga z. Fajgenvinter (Feigenwinter) nga [[Basel]]i. I pari do të ishte mësuesi i tij i përhershëm, i dyti mësuesi i tij i fesë duke nxënë kështu mësimet fillore mes viteve 1891-96.<ref>{{Harvnb|Vlora|1963|pages=26, 32}}.</ref> Në vitet 1899/1900-1906 nisi studimet liceale dhe universitare në Theresianum, Akademia Orientale mbretërore e perandorake në Vjenë, ku u specializua në çështje [[ballkani]]ke. Plotësoi studimet për doktoraturë në drejtësi në [[Stamboll]] në 1904.<ref name=":2">{{Cite book|title=Ekrem Vlora|last=Koliqi|first=Ernest|publisher=Shêjzat v. VIII|year=1964|location=Romë|pages=77-82}}</ref> Gjatë udhëtimeve në Lindje të Mesme do të krijonte njohje me personalitete të larta të kohës, Fild-Marshallin britanik Herbert Kitchener, shefin e Shtatmadhorisë Austro-Hungareze Franz Conrad von Hötzendorf, dhe togerin e ri [[Mustafa Qemal Ataturku|Mustafa Kemal Atatyrk]]<ref>{{Harvnb|Vlora|1963|page=246}}.</ref> dhe [[Shehu|sheikë]] të shumtë arabë që kishin qeverisë apo do qeverisnin rajone e shtete të Lindjes së Afërme e të Mesme. 1906, Sekretar i gradës së III në Ministrinë e Punëve të Jashtme të Perandorisë Osmane. 1907, Sekretar i gradës së III në Ambasadën e Perandorisë Osmane në Shën Petërburg për tre muaj. 1909, Sekretar i II në zyrën e përkthimeve Ministria e Punëve të Jashtme të Perandorisë Osmane. Hapën të parin klub "Bashkimi" në Stamboll më 1908 me miqtë e tij. Punonte të botonte gazetën e re "Shqiptari" bashkë me ikanakun nga [[Struga]], [[Dervish Hima]] dhe shkodranin [[Hilë Mosi]]n.<ref>{{Harvnb|Vlora|1963|page=230}}.</ref> Po atë vit merr mandat nga kolonia shqiptare e Stambollit që bashkë me Dervish Himën t'i përfaqësojë në [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] por pengohet nga shefi i tij. Gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]] ai shërbeu si komandant i batalionit territorial të Vlorës me gradën major në rezervë, i caktuar nga kryekomandanti dhe zëvendësvaliu [[Esat pashë Halasti]].<ref>{{Harvnb|Vlora|1963|page=291}}.</ref> Pas luftimeve të suksesshme me forcat greke në zonën e Bregut ai u thirr në Vlorë nga xhaxhai i tij, [[Ismail Qemali|Ismail beu]]. Më 1912, u bë zëvendës president i Senatit/Pleqësisë ndonëse 27 vjeçar.<ref>{{Harvnb|Vlora|1963|page=315}}.</ref> Me rënjen e qeverisë së parë dhe vendimin e Komisionit Ndërkombëtar për të prurë një fisnik evropian për t'u kurorëzuar Mbret i Shqipërisë, ai ishte pjesëtar i dërgatës (si përfaqësues i [[Tiranë]]s e [[Shijak]]ut) për në Neuwied të takonin [[Princ Vidi]]n, i cili ishte zgjedhur për të mbretëruar në Shqipëri. I atashohet Princit Vid si sekretar dhe përkthyes. 1914, Zv/Sekretar i Shtetit në Ministrinë e Punëve të Jashtme Shqiptare. Ai ishte mbështetës i Fuqive Qendrore, arsye për të cilën u mbajt nën arrest në Itali si ''austrofil'' për gjysmën e dytë të [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] e deri më 1919, i internuar në [[Sardenja|Sardenjë]]<ref name=":1" /> përgjatë krejt asaj kohe, ku nxuri edhe [[Gjuha spanjolle|spanjishten]]. 1921, Kandidat për Kryetar i [[Bashkia Vlorë|Bashkisë Vlorë]]. 1923, deputet i Kuvendit Kushtetues, duke përfaqësuar pref. e Vlorës në krahun konservator por shpesh i joshur nga ideja t'i bashkohej krahut që ai quan demokratik, i cili kryesohej nga [[Fan Noli|Noli]] e [[Luigj Gurakuqi|Gurakuqi]]. [[Skeda:Eqrem Bej Vlora.jpg|parapamje|300px|majtas|Eqrem bej Vlora në vitet '30.]] Në [[1925]], u bë senator për një periudhë të shkurtër kohe derisa zevëndësohet nga [[Jusuf Dibra|Isuf Dibra]].<ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.parlament.al/wp-content/uploads/2015/11/Ligjvenesit-Shqiptar-1920-2005.pdf|title=Ligjvënësit shqiptarë 1920-2005|date=2005|website=parlament.al|last=Istrefi|first=Diana|publication-place=Tiranë|pages=17, 21|access-date=13 qershor 2018|archive-date=19 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019132603/https://www.parlament.al/wp-content/uploads/2015/11/Ligjvenesit-Shqiptar-1920-2005.pdf|url-status=dead}}</ref> Më 1925 i dha fund beqarisë, u martua me Hadijen - të bijën e Salih pashë Vrionit. "''Ishte një martesë me mendje dhe jo me dashuri''", e përshkruan te kapitulli "Beu i fundit", por e quan "''zgjedhje të qëlluar dhe fatlume''". Me të do të ketë dy vajza, Shehzaden që leu në Vlorë dhe Aishen. Më 1927 emrohet ''[[Chargé d'affaires|i ngarkuar me punë]]'' në Londër, u thirr në Tiranë dhe pas pak kohe të kaluar si i ngarkuar me punë në Athinë më 1929-'30,<ref name=":2" /> dha dorëheqjen nga shërbimi diplomatik shqiptar. Më 1933 del në pah si Sekretar Politik në Ministrinë e Punëve të Jashtme në Tiranë. Më 1934 zuri vendin e Sekretarit të Përgjithshëm në atë Ministri. Më 1936 u zgjodh për postin e ministrit shqiptar në Berlin por prej një gabimi që e futën në listat zgjedhore të fundit të janarit 1937.<ref>Raporti vjetor që Sir Andrew Ryan i dërgonte më 1929 Viskontit Halifax, F.O. 371/23710.</ref> 10.02.1937 - 05.04.1939, Deputet i Vlorës. Mik i ngushtë i baroneshës bavareze [[Marie Amelie von Godin]], me të cilën ai përktheu [[Kanuni i Lekë Dukagjinit|Kanunin e Lekë Dukagjinit]] në gjermanisht i ndihmuar në përkthim nga etërit françeskan të [[Shkodra|Shkodrës]] aty nga 1938. === Pushtimi italian dhe veprimtaria gjatë Luftës së Dytë Botërore === Mbas 7 prillit 1939 përfaqëson pref. e Vlorës në Asamblenë Kushtetuese gjer në prillin e 1940 kur Asamblea u suprimua dhe u zëvendësua nga vëllai, [[Safa bej Vlora|Safa]]. Më pas u bë Kryetar i Zyrës së Punëve Civile, Kryetar i Zyrës Ceremoniale në “Luogotenenca” Tiranë. Eqrem bej Vlora renditet në atë grup njerëzish që më vonë do etiketoheshin si "kolaboracionistë". Gjatë qeverive kolaboracioniste ishte bashkë me [[Dimitri Poppa]]n dhe [[Gjon Marka Gjoni]]n një nga tre anëtarët shqiptarët të Këshillit të kancelarisë së Urdhërave Besa dhe Skënderbeu nën sovranitetin e mbretit të Italisë.<ref>{{Cite book|title=Dekorimet nga Princ Vidi deri sot|last=Rrumbullaku|first=Filip|publisher=Onufri|year=2010|isbn=978-99943-42-80-8|location=Tiranë|pages=111}}</ref> Në prillin e 1940 u bë pjesë e [[Instituti i Studimeve Shqiptare|Institutit të Studimeve Shqiptare]]. Me Dekret Mëkambësor nr. 333, datë 3 dhjetor 1941, në Qeverinë e Tiranës u krijua [[Ministër i Tokave të Lirueme|Ministria e Tokave të Lirueme]], e cila ekzistoi deri në shkurt 1943.<ref>Haklaj V., ''"Dëshmi tronditëse të barbarizmave sërbe ndër shqiptarë: [në shkrim jepen tabela dhe emra konkretë të personave të ekzekutuar, burgosur dhe zhdukur. Edhe'' shkrime të shtypit të asaj kohe në lidhje me krimet e kryera]"'', [[Tema (gazetë)|Gazeta Tema]]. - Nr. 2237, 18 nëntor, 2007, f. 14 - 19.''</ref> Në 7 maj 1942, [[Mustafa Kruja]] e emëroi atë ministër për Kosovën, Dibrën, Plavën e Gucinë që iu bashkuan Shqipërisë "së vjetër". Nën kujdesin e tij si ministër, u lëvizën94 familje dhe 87 individë hebrenj në drejtim të ''Shqipnisë së mbrendshme'' nga [[Prishtina]] sipas politikës të vetë kryeministrit.<ref>{{Cite book|title=Hebrenjtë në Shqipëri ─ Prania dhe shpëtimi|last=Sinani|first=Shaban|author-link=Shaban Sinani|publisher=Naimi|year=2009|isbn=978-99956-800-2-2|location=Tiranë|pages=127, 129}}</ref> Cilësohet "''ish-diplomat turk dhe nacionalist i zjarrtë, jo më pak se Kryeministri i tij Kruja.''"<ref>{{Cite book|title=Jugoslavia e Albania: Memorie di un diplomatico|last=Umiltà|first=Carlo|publisher=Garzanti|year=1948|location=Milano|pages=147}}</ref> Në verën e vitit 1944, ai u bë ministër i Jashtëm dhe i Drejtësisë para se të shkonte në mërgim në Itali me ardhjen e komunistëve në pushtet. Qëndroi për 10 vite në Itali derisa u shpërngul në Austri prej ku i shkruante familjes me nofkën Adalgisa Rosi.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.panorama.com.al/e-bija-e-eqerem-bej-vlores-ajnisha-vlora-nga-sarajet-dhe-sherbetoret-ne-artistiken-e-kavajes/|title=E bija e Eqrem bej Vlorës, Ajnisha: Nga sarajet e shërbëtorët, në Artistiken e Kavajës|date=4 mars 2012|publisher=[[Panorama]]|last=Jaupaj|first=Ani|website=panorama.com.al}}</ref> Vdiq në krah të bijës së [[baxhanaku]]t, Hanës së [[Ali Këlcyra|Ali Këlcyrës]] në mbrëmje kur mbeska kishte thirrur urgjencën prej një ligështie në zemër të beut të moçëm.<ref>Qafoku R., ''Hana Këlcyra rrëfen çastet e fundit të Eqrem bej Vlorës, '' [[Tema (gazetë)|Tema]], 11 mars 2014.</ref> I përshëndetur dhe i përhironjur nga [[Ernest Koliqi|Koliqi]] tek "[[Shêjzat]]",<ref name=":2" /> eshtrat iu prehën në varrezat Neustift am Walde të kryeqytetit austriak deri në marsin e 2014 u muar vendimi i Këshillit të Ministrave për t'ia riatdhesuar eshtrat dhe varrosjen e tyre në Kaninë më 30 mars, ku historikisht qenë varrosur Vlorajt në tyrben e tyre. == Përndjekja e familjes dhe pronat == [[Skeda:Shtëpia e Eqrem bej Vlorës.jpg|parapamje|[[Banesa e Eqrem bej Vlorës|Banesa ne Vlorë]]]] [[Skeda:Shtepia e Eqrem Bej Vlores.JPG|parapamje|majtas|Banesa në Vlorë]] Para se të nisej në Itali çoi të shoqen dhe të bijat tek motra e tij, e shoqja e [[Eqrem bej Libohova|Eqrem bej Libohovës]]. E vogla ndër to qe njëmbëdhjetë muajshe kur u largua i ati, ndërsa e madhja 12 vjet më e madhe. Jetuan atje deri në vitet '50, e prej aty kaluan në [[Babrru]] e më pas në [[Durrës]]. Vajzat përfunduan shkollimin e mesëm dhe u futën në punë, e madhja në ndërtim kurse e vogla në fidanishte e mbasandej në Ndërmarrjen Artistike deri në pensionim. Lajla, siç e quan e motra e vogël, vdiq e re nga një grip që quhej "Hong Kong", ndërsa e shoqja e Eqrem beut vdiq më 1984.<ref name=":0" /> Kur hynë komunistët më 1944, [[Çifligu|çifligjet]] e Mekatit, Llakatundit, Grabjanit dhe Bunavicës u mbrojtën nga besnikët dhe bujqit e Vlorajve. Ndër to, Jusuf Hamiti u vra. Besnikët e familjes i ndihmuan gruan dhe fëmijët e Eqrem beut deri kur përfunduan 90 sosh burgjeve dhe internimeve.<ref>{{Harvnb|Vlora|1963|page=535}}.</ref> === Biblioteka dhe koleksioni arkeologjik === Meraku i tij më i madh pas familjes qe biblioteka e Vlorajve, e cila ishte një nga biblioteka private më të pasura të parakomunizmit. Eqrem beu i përmend vleftën tek "Kujtimet" dhe e qan shpesh si nuk mundej t'ia shfrytëzonte burimet që ishin mbledhur ndër breznitë e Vlorajve që i dhanë rëndësi, posaçe nga vetë Eqremi me të atin, Syrja beun. Më 1812 vëllimet ishin diku tek 5200 sish, pas gati një shekulli më 1914 librat në bibliotekën e bejlerëve qenë 14640 vëllime; 2000 nga të këta vëllime me rëndësi të posaçme për fusha të ndryshme studimore të cilave do t'i shërbenin shumë. Ajo ndoqi fatin e asaj të [[Mit’hat Frashëri|Mit’hat bej Frashërit]] dhe [[Lef Nosi]]t duke u "shtetëzuar", e brendësuar në Bibliotekën Kombëtare. Me t'u hapur [[Biblioteka publike Shevqet Musaraj|Biblioteka "Shevqet Musaraj"]], kishte të regjistruar në fondin e saj themelor bibliotekën private të Vlorajve. Përpos fondit të Vlorajve, biblioteka do vendosej po ashtu në shtëpinë e Eqrem beut mbas 1974s. Më 1924 në Apolloni nisën gërmimet arkeologjike të misionit të Leon Rey, me zbulimet që u bënë lindi nevoja të vendohej diku koleksioni arkeologjik i mbledhur gjer atëherë në [[Muzeu Arkeologjik i Vlorës|ndërtesën e parë qeveritare]] ku Eqremi dha shumë nga gjërat e zbuluara nga fshatarët ndër pronat e Vlorajve. Dëshmi për kujdesin që tregonte Beu për zbulimet vijnë edhe nga konti Ugolini, duke pasë mbledhur edhe në shtëpinë e tyre një sasi të çmuar sendesh e vjetërsish të cilat arkeologu i kishte parë ndërkohë që bunte në shtëpinë e bejlerëve gjatë [[Lëvizja e qershorit|Lëvizjes së qershorit]]<ref>Llojdia G., ''Shtëpi muze për familjen Vlora?'', zemrashqiptare.net, 12 mars 2014.zemrashqiptare.net</ref>. == Botime == Si njeri i pendës, Eqerem bej Vlora përmendet për monografinë e tij "Aus Berat und vom Tomor: Tagebuchblätter" ("Nga Berat dhe Tomori: Faqe të një Ditari"), Instituti i Studimeve Ballkanike-Sarajevë-Gjermanisht 1909. 1910, E vërteta mbi politikën e Xhonturqve në Shqipëri, Vjenë, Gjermanisht. Përkthen veprën e [[Johann Georg von Hahn]] «Shënime përmi shkrimin e vjetër Pellazgjik» më 1910 në Stamboll, që u shkëput nga "Albanesische Studien"/Studimet Shqiptare të botuara që me 1854. Shkruan tek "Shêjzat" e Koliqit artikuj me vlerë historike, juridike e folklorike me trajtesa mbi të drejtën zakonore të Labërisë dhe kalasë së Kaninës.<ref>Vlora E., ''Disa gojëthanje mbi «Kanunin e Papasullit (ose Idris Sullit)»'', Shêjzat, vj.I, nr.2-3 shtatuer-tetuer 1957, fq. 56-61.</ref><ref>Vlora E., ''Kalaja e Kaninës'', Shêjzat vj. V 9-10 1961, vj. VI 1-2 1962.</ref> Forca e Popullit Shqiptar, (Enciklopedia e Akademisë Diplomatike) Paris, frëngjisht; 1956<ref name="CV" /> dhe në veçanti, kujtimet e tij në dy vëllime në gjuhën gjermane që ia kishte caktuar dr. Bernath i Institutit "Südost" të Mynihut<ref name=":2" /> botuar pas vdekjes me titullin "[[Lebenserinnerungen]]" ("Kujtime"), Mynih 1968, 1973. Punim i cili jep një pasqyrë interesante në botën e një fisniku shqiptar të fillim shekullit të 20-të. Janë përkthyer në gjuhën shqipe "Kujtime 1885-1925", Tiranë 2002, dhe në turqisht "Osmanli Arnavutluk'undan anilar, 1885-1912" ("Shënime nga Shqipëria otomane, 1885-1912"), Stamboll 2006. Dorëshkrimi i daktilografuar i tij monumental në 1200 faqe në bashkëpunim me Baroneshën von Godin "Beiträge zur Geschichte der Türkenherrschaft in Albanien: Skizze eine historische" përkthyer nga [[Afrim Koçi]] "Kontribute në historinë e sundimit turk në Shqipëri: një Skicë Historike" në dy vëllime nga shtëpia botuese "55", Tiranë 2010. == Titujt == * 1904—Kalorës i Urdhërit Takovo të Serbisë; * 1906—Klas III i Urdhërit Otoman të Mexhidies; * 1907—Kalorës i Urdhërit të Leopoldit, Belgjikë; * 1908—Medalje e fushatës Edzekaz; * 1914—Komandar i Urdhrit të Shqiponjës së zezë të Shqipërisë; * 1927—Oficer i Kurorës së Italisë; * 1934—Oficer i Urdhrit Karagjergjoviç; * 1935—Oficer i Yllit të Rumanisë; * 1942—Kordon i madh i [[Urdhëri i Skënderbeut]]. == Ndere shkencore == * 1935—Anëtar i Akademisë së Shkencave Gjermanike Humbold; * 1935—Medalje Ari e Akademisë së Shkencave Gjermanike Humbold; * 1936—Anëtar i Akademisë Diplomatike–Paris; * 1941—Anëtar i Institutit të Shkencave –Tiranë;<ref>Llojdia G., ''Eqrem bej Vlora, patriot, intelektual i madh dhe burrë shteti i shquar'', Gazeta Metropol. - Nr. 1177, 24 shtator, 2007, f. 18 - 19.</ref> * 1954—Anëtar i Institutit të Shkencave–Romë<ref name="CV">Shabani S., ''Prezantim për librin "Kujtime"''</ref>. == Shih edhe == [[Breve cronaca normanna]] == Referime == {{reflist|2}} {{DEFAULTSORT:Vlora, Eqrem bej}} [[Kategoria:Sufi shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1885]] [[Kategoria:Vdekje 1964]] [[Kategoria:Memuaristë shqiptarë]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Publicistë shqiptarë]] [[Kategoria:Orientalistë shqiptarë]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Jashtme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Familja Vlora]] [[Kategoria:Personeli ushtarak osman i Luftërave Ballkanike]] [[Kategoria:Marrësit e Urdhrit të Skënderbeut (1990-)]] 2j5tuj5x85s7hn0woy3hxjoz643s5wr 0 134731 2995301 2946862 2026-06-09T15:59:02Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Asllan Pashallinjtë]] te [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995301 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Ekrem Libohova | image = Eqrem Libohova.jpg | image_size = 230px | office = [[Lista e Kryeministrave të Shqipërisë|Kryeministër]] | term_start = 18 janar | term_end = 11 shkurt 1943 | predecessor = [[Mustafa Kruja]] | successor = [[Maliq Bushati]] | signature = Ekrem Libohova (nënshkrim).svg | term_start2 = 11 maj | term_end2 = 10 shtator 1943 | predecessor2 = [[Maliq Bushati]] | successor2 = [[Ibrahim Biçakçiu]] | office3 = [[Lista e Ministrave të Jashtëm të Shqipërisë|Ministër i Punëve të Jashtme]] | term_start3 = 9 janar 1936 | term_end3 = 2 prill 1939 | predecessor3 = [[Fuat Asllani]] | successor3 = [[Mihal Sherko]] | birth_date = [[28 shkurt]] [[1882]] | birth_place = Janinë ose [[Gjirokastër]], [[Perandoria Osmane]] | death_date = [[1948]] | death_place = [[Romë]], [[Itali]] | nationality = shqiptar | profession = ushtarak, diplomat, politikan | office4=Ministër sekretar shteti i Punëve të Brendshme| term_start4=18 janar| term_end4=23 janar 1943| predecessor4=Mustafa Kruja| successor4=[[Fiqri Dine]]| office5=Ministër sekretar shteti i Partisë Fashiste| term_start5=11 maj| term_end5=10 shtator 1943| predecessor5=Maliq Bushati| successor5=| spouse=Fizilete hanëmi e [[Syrja bej Vlora|Syrja bej Vlorës]]| children=Ballkiz dhe Shenisha hanëmi}} '''Mahmut Eqrem [[bej]] Libohova Asllan Pashali''' i njohur edhe thjesht '''Ekrem Libohova''' ([[Janina|Janinë]]'''<ref name=":122" />''' ose [[Gjirokastra|Gjirokastër]],<ref name=":12" /> 28 shkurt [[1882]] - [[Roma|Romë]], [[7 Qershor|7 qershor]] [[1948]]) ka qenë ushtarak, diplomat dhe [[Kryeministër]] i shtetit shqiptar gjatë periudhës 19 janar 1943 - 13 shkurt 1943. == Biografia == U lind më 1882 në Gjirokastër<ref name=":12" /> ose Janinë, i biri i Ali Neki pashë Libohovës dhe Behixhe hanëm Hamzës, [[Çerkezët|çerkeze]] nga Tuapseja.'''<ref name=":122" /><ref>{{Cite book|last=Bilmez|first=Bülent|last2=Clayer|first2=Nathalie|year=2016|chapter=A prosopographic study one some 'Albanian' deputies|url=https://www.nomos-elibrary.de/10.5771/9783956506802.pdf?download_full_pdf=1|title=The First Ottoman Experiment in Democracy|language=en|location=Würzburg|publisher=Ergon Verlag in Kommission|pages=164|language=en|isbn=978-3-95650-191-3}}</ref>''' I ati kishte qenë nëpunës i administratës osmane ku ndër të tjera kishte shërbyer si [[mytesarif]] i Gjirokastrës,<ref>{{Cite journal|last=Ermenji|first=Abas|author-link=Abas Ermenji|date=1996|title=Vendi që zë Skenderbeu në historinë e Shqipërisë|url=http://www.ermenji.org/historia/chap20.html|journal=XX|language=sq|publisher=Çabej|publication-place=Tiranë|access-date=17 dhjetor 2018|archive-date=7 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107182211/http://www.ermenji.org/historia/chap20.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|last=Skëndi|first=Stavro|url=https://books.google.al/books?id=8QPWCgAAQBAJ&pg=PA107&lpg=PA107&dq=Neki+pasa+Libohova&source=bl&ots=zHhO7UAxl1&sig=cimxw3HNQzUL9gS5fWfz4LzToKQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiFqu2Yq6ffAhULqYsKHW3fDAAQ6AEwAXoECAkQAQ#v=onepage&q=Neki%20pasa%20Libohova&f=false|title=The Albanian National Awakening|publisher=Princeton University Press|year=2015|isbn=9781400847761|pages=107|language=en|author-link=Stavro Skëndi}}</ref> dhe më pas anëtar i Këshillit të Shtetit dhe pinjoll i degës ''Libohova'' të oxhakut të [[Asllan Pashallinjtë|Asllan Pashallinjve]], e ëma ishte çerkeze nga Tupseja.'''<ref name=":122">{{Cite book|last=Vlora|first=Eqrem bej|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=601|language=sq|translator=[[Afrim Koçi]]|author-link=Eqrem bej Vlora}}</ref>''' Mësimet e para i mori në qytetin e vendlindjes dhe më pas hyri te [[Zosimea]]. Vijoi shkollimin e mesëm në [[Liceu Gallata Saraj|liceun Gallatasaraj]] në [[Gjuha frënge|gjuhën frënge]]. Më 1904 kreu Akademinë Ushtarake në [[Brukseli|Bruksel]],<ref name=":12">{{Cite book|last=Dervishi|first=Kastriot|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=170|language=sq}}</ref> nga doli nëntoger i kalorsisë dhe hyri në ushtrinë osmane, duke arritur të gradohet katër vjet më pas major në Regjimentin e Pestë të ushtrisë osmane.<ref>{{Cite book|last=Libohova|first=Ajet|title=Breznitë Libohova në shekuj|publisher=Lumo Skëndo|year=2003|location=Tiranë|pages=86|language=sq}}</ref> Në kuadrin e një varg reformash që Porta e Lartë po ndërmerrte në vitin 1909, Eqremi dërgohet në ishullin Tenedos ([[Turqishtja|tr]]. Bozxhe) në ngushticën e Dardaneleve, në detyrën e myhtarit (krahinarit civil). Më 1910 u caktua mytesarif në Vlorë dhe së fundi, zëvendësvali dhe komandant brigade në [[Çamëria|Çamëri]].<ref name=":1">{{Harvnb|Vlora|2003|page=357}}.</ref> Me shpërthimin e [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës Ballkanike]], u caktua të mbronte viset e Çamërisë, që përbënin krahun e djathtë të vijës mbrojtëse të Janinës. Megjithëse Janina ra në duart e grekëve, Eqrem Beu ia doli të shpëtojë trupat e veta dhe të tërhiqej në viset shqiptare.<ref>{{Cite journal|last=Bartl|first=Peter|author-link=Peter Bartl|date=1979|title=Libohova, Ekrem Bey|url=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=1249|journal=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas|language=de|volume=3|pages=30}}</ref> Mori pjesë në dërgatën që shkoi në ''Neuwied'' për t'i ofruar kurorën e Shqipërisë [[Princ Vidi]]t më 21 shkurt 1914.''<ref name=":Ikonomi">{{Cite book|last=Ikonomi|first=Ilir|title=Esat pashë Toptani: njeriu, lufta, pushteti|publisher=Uet press|year=2016|isbn=978-9928-190-91-8|location=Tiranë|pages=274|language=sq}}</ref>'' Pas ardhjes së tij, Libohova shërbeu si ''aide-de-camp'' me gradën e majorit. Me kryengritjen e Shqipërisë së Mesme shoqëroi Vidin për në Gjermani ku u thirr si këshilltar ushtarak në [[Pocdami|Potsdam]],<ref name=":1" /> më tej më 1915 qëndroi në Napoli dhe nga ai vit e deri më 1918 u vendos në Korfuz.<ref name=":12" /> Nga 1921 e deri më 1925 drejtoi legatën shqiptare në Romë, kohë në të cilën ai negocioi për krijimin e [[Banka e Shqipërisë|Bankës Shqiptare]], në negociata iu bashkua edhe i vëllai, [[Myfid bej Libohova|Myfidi]].<ref>{{cite book|last=Fisher|first=Bernd Jürgen|url=https://books.google.com/books/about/King_Zog_and_the_Struggle_for_Stability.html?id=OpBpAAAAMAAJ|title=King Zog and the Struggle for Stability in Albania|date=1984|publisher=East European Monographs|isbn=978-0-88033-051-0|location=Boulder, Colorado|page=89|language=en|author-link1=Bernd Jürgen Fischer}}</ref> Nga 1926 e deri më 1929 vazhdoi prania e tij në Romë, por si atashe ushtarak. Më pas gjer më 1933 shërbeu si ministër i oborrit mbretëror të [[Mbreti Zogu I|Mbretit Zog I]];<ref name=":12" /> më 1931 kur Zogut i bënë atentatin në [[Vjena|Vjenë]], Libohova ishte ndër shoqëruesit e eskortës mbretërore, dhe kur i kanë shtënë, e mbuloi me trup Zogun dhe nisi të shkëmbente zjarr me atentatorët e jetës së mbretit. Nga shkëmbimi i zjarrit u plagos në këmbë.<ref name=":13">{{Cite book|last=Dervishi|first=Kastriot|title=[[Plumba politikës]]|publisher=55|year=2010|isbn=978-99943-56-43-0|location=Tiranë|pages=225|language=sq}}</ref> Në vitet 1933-'36 u emërua ministër fuqiplotë i Shqipërisë në Paris, më tej vijoi si ministër i Punëve të Jashtme deri me pushtimin italian të Shqipërisë. U largua nga Shqipëria gjer më 1941, kur u kthye dhe pas dorëheqjes së kabinetit Kruja u caktua dy herë që të formonte kabinetin e tij qeverisës.<ref name=":12" /> Gjatë kabinetit të dytë të tij, më 12 shtator drejtoi për herë të fundit mbledhjen e qeverisë në kohën kur Italia fashiste kishte kapitulluar nga [[Lufta e Dytë Botërore]], më pas u largua për në Itali.<ref>{{Harvnb|Dervishi|2012|page=28}}.</ref> Në fund të vitit 1944 u internua për dy vjet rresht nga Roma në një provincë të Leçes. Më 1947 u rivendos në Romë,<ref name=":0">{{Cite book|last=Elsie|first=Robert|title=Historical Dictionary of Albanian History|url=https://archive.org/details/historicaldictio00elsi|publisher=Scarecrow Press|year=2010|isbn=9780810873803|pages=[https://archive.org/details/historicaldictio00elsi/page/n346 272]-273|language=en|author-link=Robert Elsie}}</ref> ku dhe ndërroi jetë në Romë, më 1948.<ref name=":12" /><ref name=":0" /> == Referime == {{reflist|2}} {{Kryeministrat e Shqipërisë|state=collapsed}} [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1882]] [[Kategoria:Vdekje 1948]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Jashtme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Brendshme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] [[Kategoria:Nxënësit e Shkollës Zosimea]] [[Kategoria:Njerëz nga Janina]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjirokastra]] [[Kategoria:Personeli ushtarak osman i Luftërave Ballkanike]] mszo4mh6jiczhfikif1ety86cnu56i6 0 134751 2995304 2929690 2026-06-09T15:59:05Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Asllan Pashallinjtë]] te [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995304 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Mufid bej Libohova | image = Mufid Libohova (portret).jpg | Madhësiae Figurës = 230px | office = [[Lista e Ministrave të Punëve të Brendshme të Shqipërisë|Ministër i Punëve të Brendshme]] | term_start = 4 dhjetor, 1912 | term_end = korrik 1913 | predecessor = Pavarësia | successor = [[Esad pashë Toptani]] | office2 = [[Lista e Ministrave të Jashtëm të Shqipërisë|Ministër i Punëve të Jashtme]] | term_start2 = (zv/kryeministër) korrik 1913 | term_end2 = 14 mars, 1914 | predecessor2 = [[Ismail Qemali]] | successor2 = [[Turhan pashë Përmeti]] | office3 = | term_start3 = 6 janar, 1925 | term_end3 = 28 shtator, 1925 | predecessor3 = Imzot [[Gjergj Koleci]] | successor3 = [[Hysen bej Vrioni]] | office4 = Ministër i Drejtësisë dhe i Kultit | term_start4 = 14 mars | term_end4 = 3 shtator, 1914 | predecessor4 = [[Petro Poga]] | successor4 = [[Sali Toro]] | office5 = Zëvendëskryeministër | term_start5 = 22 mars, 1919 | term_end5 = 29 janar, 1920 | predecessor5 = [[Preng Bibë Doda]] | successor5 = [[Eshref Frashëri]] | term_start6 = 3 mars, 1924 | term_end6 = 27 maj, 1924 / 16 prill, 1924 | predecessor6 = MD [[Milto Tutulani]] / MF [[Kolë Thaçi]] | successor6 = MD [[Benedikt Blinishti]] / MF L. Gurakuqi | term_end7 = 10 qershor, 1924 | predecessor7 = [[Luigj Gurakuqi]] | successor7 = L. Gurakuqi | birth_date = [[1876]] | birth_place = [[Libohovë]], [[Perandoria Osmane]] (sot [[Shqipëria]]) | death_date = shkurt [[1927]] | death_place = [[Sarandë]], [[Mbretëria e Shqipërisë]] | nationality = Shqiptar | profession = diplomat, politikan | spouse = 1. Sheref hanëm Pojani-Gjiridli 2. Olga Scheitzer | children = 1. [[Maliq bej Libohova|Ibrahim Maliq beu]] 2. Elmas beu (l. 1922) | office6 = Ministër i Drejtësisë dhe zëvendësisht i Financave | office7 = Ministër i Financave | term_start7 = 30 maj | office8 = | term_start8 = 6 janar, 1925 | term_end8 = 23 shtator, 1925 | predecessor8 = L. Gurakuqi | successor8 = [[Sulejman Starova]] | signature = Mufid Libohova (nënshkrim).svg | parents = Ali Neki Pasha (Babai), Behixhe Hamza (Mamin) | relations = Maliq Naili Pasha Bej (Gjyshin) }} '''Ahmet Myfit bej Libohova''', emri i të cilit është shkruar edhe në trajtat '''Myfid/Mufit''' ([[Libohova|Libohovë]], [[1876]] - [[Saranda|Sarandë]], shkurt [[1927]]) ka qenë diplomat Perandorisë Osmane, deputet shqiptar në [[Mexhlisi i Përgjithshëm|Mexhlisin osman]], nënshkrues i [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Shpalljes së Pavarësisë]], disa herë ministër i shtetit shqiptar dhe themelues i [[Banka e Shqipërisë|Bankës së Shqipërisë]]. == Biografia == U lind në Libohovë më 1876 i biri i Ali Neki Pashës dhe [[hanëm]]es [[Çerkezët|çerkeze]], Behixhes nga Tuapseja,<ref>{{Cite book|last=Bilmez|first=Bülent|url=https://www.nomos-elibrary.de/10.5771/9783956506802.pdf?download_full_pdf=1|title=The First Ottoman Experiment in Democracy|last2=Clayer|first2=Nathalie|publisher=Ergon Verlag in Kommission|year=2016|isbn=978-3-95650-191-3|location=Würzburg|pages=164|language=en|chapter=A prosopographic study one some 'Albanian' deputies}}</ref> pinjoll i [[Oxhaqet feudalë|oxhakut]] të [[Asllan Pashallinjtë|Asllan Pashalive]] të Libohovës.<ref name=":122">{{Cite book|last=Vlora|first=Eqrem bej|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=601|language=sq|translator=[[Afrim Koçi]]|author-link=Eqrem bej Vlora}}</ref> Studimet e para i kreu në mjedis privat, më pas studimet e mesme në gjimnazin ''[[Zosimea]]'' të [[Janina|Janinës]] dhe më vonë, në [[Stambolli|Stamboll]] ku mbaroi liceun perandorak [[Liceu Gallatasaraj|Gallata Saraj]] në gjuhën [[Gjuha frënge|frënge]]. Universitetin e kreu me plot sukses, në degën e drejtësisë. U laureua përsëri në [[Lozana|Lozanë]] ku mori edhe doktoratën në Shkencat Politike. Më 1898-1904 emërohet sekretar i parë në legatën osmane në Bruksel. Ndihmoi nacionalistët shqiptarë që vepronin në atë kryeqytet dhe veçanërisht Ismail Kemal bej Vlorën që botonte në atë kohë gazetën ''Albanie'' e më vonë ''Le salut de l`Albanie'' që shtypej në shqip, [[turqisht]] dhe greqisht. Më 1904, u transferua në Bernë si kryetar i misionit diplomatik në Zvicër. Gjatë atyre viteve ai vizitoi shumë kryeqytete të Evropës në Berlin, në Vjenë, Paris, Londër, Romë dhe Shën Petërsburg për t'i fituar miq kauzës shqiptare. Më 1906, shkoi në [[Kajro]] si mysafir i [[Hidivi]]t (mbreti i [[Egjipti]]t) [[Abaz Pasha II|Abas Hilmi Pashajt]] të cilin e kishte mik për t'i kërkuar ndërhyrjen e tij pranë Oborrit të Stambollit në favor të autonomisë shqiptare.<ref name=":3">Libohova A. & K., ''Mufid Libohova, nga Ali pashë Tepelena te Enver Hoxha'', [[Albania (gazetë)|Albania]]. - Nr. 68, 27 mars, 2004, f. 10 - 11.</ref> Më 1907 shërben si kryekonsull në Larisa të [[Thesali]]së.<ref name=":12">{{Cite book|last=Dervishi|first=Kastriot|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=171|language=sq}}</ref> Por me shpalljen e Hyrrietit më 1908, megjithëse ishte graduar Ministër Fuqiplotë dhe kishte një të ardhme të shkëlqyer në Perandorinë Osmane dha përnjëherë dorëheqjen së bashku me vëllezërit e tij [[Eqrem bej Libohova|Ekrem beun]] dhe Ajet beun, - i pari oficer epror Akademist i Kavalerisë në Shtatmadhorinë dhe i dyti Këshilltar i Ambasadës Perandorake në Athinë - për të marrë pjesë më aktive dhe direkte në lëvizjen kombëtare për lirinë e Atdheut duke sakrifikuar sisoj pa ngurim, tre vëllezërit nacionalistë interesat e tyre personale.<ref name=":3" /> Në vitin 1908 i fali [[Kazaja e Gjirokastrës|beledijes së Gjirokastrës]] sheshin kryesor të qytetit që ishte pronë e familjes si dhe një dhuratë financiare prej 5.000 napolona për ngritjen në atë vend të gjimnazit shtetëror.<ref name=":0">Lushaku H., ''Të pathënat e jetës së Mufid bej Libohovës'', [[Tirana observer]], 6 dhjetor 2012.</ref> Më 1908-1912 deputet në parlamentin osman i [[Sanxhaku i Delvinës|Sanxhakut të Delvinës]]. Libohova qe një nga ato që mundën të bashkonin gjithë deputetët shqiptarë të [[Vilajeti shqiptar|katër vilajeteve]] në një ballë të vetëm parlamentar. Qeveria e Stambollit u trondit tepër nga veprimtaria guximtare e tij dhe që ta bënte për vete i ofroi një ministri me rëndësi në qeveri ose kryesinë e një ambasade, po ai që të dyja këto propozime të rëndësishme i refuzoi.<ref name=":3" /> Më 1912 është përfaqësues i vendlindjes së vet në [[Kuvendi i Vlorës|Kuvendin e Vlorës]] ku firmos [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Shpalljen e Pavarësisë]]. Është ministri i parë i Punëve të Brendshme i shtetit të pavarur shqiptar. Gjithashtu qe edhe kryeministër i Shqipërisë gjatë një periudhe të shkurtër në viteve [[1913]] - [[1914]], kur [[Ismail Qemali]] përpiqej në udhëtime diplomatike të stabilizonte çështjet e shtetit të porsapavarur. Më 1914 anëtar i palës shqiptare në Komisionin Ndërkombëtar të Kontrollit. Në qeverinë e parë të [[Turhan pashë Përmeti]]t emërohet ministër i Drejtësisë dhe i Kultit. Në qershor 1914 ministër i Shqipërisë në [[Roma|Romë]]. Më 1914-1918 qëndron në [[Korfuzi (qyteti)|Korfuz]]. Më 1918 tok me [[Mehmet bej Konica|Mehmet bej Konicën]] janë nxitësit e [[Kongresi i Durrësit|Kongresit të Durrësit]]. Më 1919-20 shërben si zv/kryeministër i qeverisë së fundit të Turhan Pashës, pasi vritet zëvendësi i tij [[Preng Bibë Doda]]. Më 1924 në qeverinë e [[Shefqet bej Vërlaci]]t mban postin e ministrit të Drejtësisë dhe në qeverinë jetëshkurtër [[Iljaz bej Vrioni|Vrioni]] atë të Financave. Me ndodhitë e [[Lëvizja e qershorit|Lëvizjes së qershorit]] ikën nga [[Principata e Shqipërisë|Shqipëria]] përmes Shkodrës drejt [[Mbretëria Jugosllave|Mbretërisë Jugosllave]]. Më 24 dhjetor 1924 ishte njëri nga komanduesve të trupës që rrëzoi qeverinë kryengritëse të [[Fan Noli]]t, duke hyrë nga [[Kakavijë|Kakavija]] në bashkërendim me hyrjen e [[Mbreti Zogu I|Zogut]] nga viset verilindore. Më 1925 emërohet ministër i Financave si vazhdimësi e qeverisë Vrioni dhe merr përsipër edhe kabinetin e Punëve të Jashtme pas mospranimit të Imzot [[Gjergj Koleci]]t. Ndër detyrat më të rëndësishme që kreu ishte ajo e nënshkrimit të një marrëveshjeje ekonomike me palën italiane, e cila përfol se i kishte siguruar të ardhura personale. Gjithsesi e vërteta është që kjo marrëveshje zhbllokoi marrëdhëniet financiare të shtetit shqiptar. Nga ky shkak shëndeti i tij shkoi në përkeqësim dhe në shkurt të 1927 pas një hemoragjie cerebrale, ndërroi jetë në [[Saranda|Sarandë]]<ref name=":12" /> dhe u varros në [[tyrbe]]n e oxhakut në Libohovë.<ref name=":12" /> == Vepra == Në mbarim të vitit 1926, pak kohë para vdekjes, i dha fund pjesës së parë të kujtimeve të tij politike dhe diplomatike që mbulon periudhën 1896-1927. Ato përfshijnë edhe dokumente shtetërore dhe ndërkombëtare origjinale, të pabotuara, me një rëndësi të veçantë për historinë e Shqipërisë, janë aty dhe fjalimet e debatet në Parlamentin e Stambollit në favor të pavarësisë kombëtare si dhe veprimtaria e tij në fushën diplomatike ndërkombëtare me qeveritë më të mëdha të atëhershme.<ref name=":0" /> == Referime == <references /> {{DEFAULTSORT:Libohova, Myfid bej}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1876]] [[Kategoria:Vdekje 1927]] [[Kategoria:Deputetë shqiptarë në Perandorinë Osmane]] [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] [[Kategoria:Memuaristë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Libohova]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Jashtme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Brendshme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ministra të Drejtësisë të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ministra të Financave të Shqipërisë]] [[Kategoria:Nxënësit e Shkollës Zosimea]] [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] nfwrfe0y5lobqrcuvd4g2z269zcicb6 0 134785 2995321 2873831 2026-06-09T15:59:59Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Biçakçinj]] te [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995321 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Ibrahim bej Biçakçiu | image = I.Bicaku.JPG | image_size = 250px | office = Kryetar i Komitetit Ekzekutiv të Përkohshëm | term_start = 14 shtator, 1943 | term_end = 4 nëntor, 1943 | predecessor = [[Xhaferr bej Ypi]] / zv/km [[Iljaz Agushi]] | successor = [[Mehdi bej Frashëri]] | office2 = [[Lista e Kryeministrave të Shqipërisë|Kryeministër i Shqipërisë]] | term_start2 = 6 shtator, 1944 | term_end2 = 25 nëntor, 1944 | predecessor2 = [[Fiqri Dine]] | successor2 = [[Enver Hoxha]] | office3 = [[Lista e Ministrave të Punëve të Brendshme të Shqipërisë|Ministër i Brendshëm i Shqipërisë]] | term_start3 = 6 shtator, 1944 | term_end3 = 25 nëntor, 1944 | predecessor3 = [[Fiqri Dine]] | successor3 = [[Haxhi Lleshi]] | office4 = [[Lista e Ministrave të Jashtëm të Shqipërisë|Ministër i Jashtëm i Shqipërisë]] | term_start4 = 6 shtator, 1944 | term_end4 = 25 nëntor, 1944 | predecessor4 = [[Eqrem bej Vlora]] | successor4 = [[Omer Nishani]] | birth_date = 10 shtator 1905 | birth_place = [[Elbasani|Elbasan]], [[Perandoria Osmane]] | death_date = 4 janar 1977 (në moshën 72 vjeçare) | death_place = [[Elbasani|Elbasan]], [[Republika Popullore e Shqipërisë]] | nationality = Shqiptar | Feja = Bektashian | profession = Agronom, sipërmarrës | party = Themelues i Partisë Nacionale | spouse=Diana Risillia |signature=Ibrahim Biçakçiu (nënshkrim).svg}} '''Ibrahim bej Biçakçiu''' ([[Elbasani|Elbasan]], [[10 Shtator|10 shtator]] [[1905]] - [[4 janar]] [[1977]]) ishte latifondist, agronom, sipërmarrës, ministër dhe kryeministër shqiptar. == Jetëshkrimi == [[Skeda:I Bicaku 10 years old.jpg|parapamje|majtas|250px|Nga e majta në të djathtë, Gjenerali De Veer, Ibrahim Biçakçiu 10 vjeçar, Aqif Pashë Biçakçiu dhe Ali Agjah Beu (Biçakçiu)]] Lindi në [[Elbasani|Elbasan]] në [[1905]], pinjoll i Biçakçinjve, ishte djali i vetëm i Aqif pashë Elbasanit dhe Ifete hanëm [[Vrionasit|Vrionit]]<ref>Vlora E., [[Kujtime 1885-1925 (Eqrem bej Vlora)|''Kujtime 1885-1925'']], Tiranë: IDK, 2003. fq. 596. ISBN 99927-780-6-7</ref>. Arsimin fillor e kreu në qytetin e lindjes. Më pas ndoqi ne Vjenë, të mesmen dhe studioi në dy fakultete, atë të në Akademinë Tregtare të Vjenës për Agronomisë dhe për Shkenca Politike<ref>Hoxha Ç., ''Ibrahim Biçakçiu u dënua për të denigruar njerëzit patriotë, të ditur dhe të pasur: gjyqi special 1945'', [[Standard (gazetë)|Standard]]. - Nr. 2168, 18 shkurt, 2012, f. 18-19.</ref>. Zotëronte gjuhët Gjermanisht, Italisht, [[Turqisht]], Anglisht. Në 1926 pasi i vdes i ati kthehet nga [[Vjena]] dhe merret me administrimin e pasurive. Ishte pronar i disa fermave, fabrikës së prodhimit të cigareve [[Elbasani (fabrika)|“Elbasani” (Flora)]] në [[Tirana|Tiranë]], dhe kafe "Flora", pronar i Shoqërisë tregtare "Ibrahim Biçakçiu", bashkëthemelues i Shoqërisë "Albiger" që merrej me tregtinë Shqiptaro-Italo-Gjermane së bashku me Ahmet Ndroqin dhe Renzo Brunori-n, zotëronte rreth 2500 ha tokë, disa shtëpi rezidenciale dhe disa magazina. Nuk është shumë e qartë veprimtaria e tij, deri në momentin që bëhet pjesë aktive e jetës politike të vendit. Thuhet se ka sjellur traktorin e parë në Shqipëri<ref>Dervishi K., ''"Faljani jetën Ibrahim Biçakçiut": 1945/ peticioni i qytetarëve elbasanas për Gjyqin special'', 55. - Nr. 205, 28 korrik, 2010, f. 16 - 17.</ref>. === Jeta në politikë === Për herë të parë në politikë shfaqet në 1937, gjatë regjimit të [[Mbreti Zogu I|Mbretit Zogu I]], duke u bërë deputet i pavarur i Elbasanit. Pas këtij mandati shkëputet nga politika, për t'u rikthyer në shtatorin e vitit 1943 si Kryetar i Komitetit Ekzekutiv, duke drejtuar një kabinet praktikisht të paqenë në një Shqipëri të dalë nga kontrolli e të rënë në duart e komunistëve në pjesën më të madhe. Ndonëse një moment shumë i vështirë politik i brendshëm ashtu edhe në arenën ndërkombëtare ku Gjermania po tërhiqej, më 1944 ai merr nën drejtim edhe Ministritë të Jashtme dhe atë të Brendshme. Nuk pranoi të largohej jashtë atdheut. Pasi Gjermania largohet plotësisht nga Shqipëria, pushtetin ia dorëzon forcave të LANÇ-it pa bërë rezistencë. Arrestohet nga forcat komuniste më 6 dhjetor 1944 në Shkodër == Gjyqi special dhe burgimi == Në [[Gjyqi Special, 1945|Gjyqin Special]] të zhvilluar në ish-kinema "Kosova", i drejtuar nga [[Koçi Xoxe]] dhe [[Bedri Spahiu]], nga dënimi kapital me vdekje, atë e shpëtoi një peticion i nënshkruar nga elita e kohës në Elbasan, në të cilën shpreheshin se ai ridhte nga një familje patriotike dhe bamirëse, dhe se nuk ka pasur kurrë qëllim të vepronte kundër popullit të tij. Gjithashtu në mbrojtje të tij kanë qenë edhe figura të luftës si [[Myslym Peza]] i cili ka deklaruar se: "Kur ishte kryeministër i ka sjellë babës në Pezë dy kamionë me armë".<ref>Gazeta Shqiptare - Gazeta "ORA" një lumë akuzash për Babën, Dashnor Kaloçi</ref> U dënua me 18 vjet burgim, pjesën më të madhe në [[Burgu i Burrelit|burgun e Burrelit]]. Del nga burgu më 5 maj 1962. Pas një qëndrimi të shkurtër në Tiranë, kthehet në Elbasan, ku pas disa viteve e "punësojnë" roje varrezash dhe më pas punëtor në ndërmarrjen komunale. Vdiq në Elbasan më 4 janar 1977<ref>[[Kastriot Dervishi|Dervishi K]]., [[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet|''Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet'']], Tiranë: 55, 2012, fq. 91, ISBN 978-99943-56-22-5</ref>. == Galeria == <gallery widths=200px> I B.JPG|Ibrahim Biçakçiu Qeveria Bicaku.JPG|Qeveria Biçaku IB para gjyqit.JPG|Ibrahim Bicaku para gjyqit </gallery> == Referimet == {{reflist|2}} {{Kryeministrat e Shqipërisë|state=collapsed}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Të burgosur dhe të përndjekur në komunizëm]] [[Kategoria:Lindje 1905]] [[Kategoria:Vdekje 1977]] [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] [[Kategoria:Sufi shqiptarë]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Jashtme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Brendshme të Shqipërisë]] pbk2ncipcw2yhezfgm1pn0xolzqccsi 0 134786 2995344 2929692 2026-06-09T16:01:01Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dragaj]] te [[Kategoria:Familja Dragaj]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995344 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Necib Draga Bey.jpg|parapamje|Nexhib Draga Beu]] '''Mehmet Nexhip [[Beu|bej]] Draga''' ([[Mitrovica|Mitrovicë]], 1851<ref name=":02" />/ 1867<ref name="ozd">{{cite book|last=Elisabeth|first=Özdalga|title=Late Ottoman society: the intellectual legacy|publisher=Routledge|year=2005|series=SOAS/RoutledgeCurzon studies on the Middle East|volume=3|pages=314|isbn=0-415-34164-7|url=https://books.google.com/books?hl=en&id=sRtTyyGIgXsC&dq=Nexhip+Draga&q=Nexhip+Draga#v=snippet&q=Nexhip%20Draga&f=false}}</ref> - [[Vjena|Vjenë]], [[21 Korrik|21 korrik]] [[1921]]) ishte veprimtar politik i çështjes shqiptare dekadave të fundit të [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] me të vëllezërit [[Ferhat bej Draga|Ferhat]] e [[Ajdin bej Draga|Ajdin beun]], deputet i [[Vilajeti i Kosovës|Vilajetit të Kosovës]] në [[Asambleja e Përgjithshme e Perandorisë Osmane|Mexhlisin Osman]], senator në Parlamentin e [[Mbretëria Jugosllave|Mbretërisë Serbo-Kroato-Sllovene]]. == Jetëshkrimi == U lind më 1851 sipas [[Hasan Kaleshi]]t apo më 1867 sipas burimeve [[Turqia|turke]], në Mitrovicë, i biri i Ali pashë Dragës që kishte shërbyer në Luftën Osmano-Ruse me ç'rast ishte graduar ''pashë'', ndërsa gjyshi i tij Ali Ferhat beu kishte themeluar një [[Xhamia|xhami]] në [[Pazari i Ri|Novi Pazar]]. Dragajt i përkisnin fisit [[Kelmendi|Kelmend]]<ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?start=369|title=Draga, Nexhip|website=biolex.ios-regensburg.de|date=1974|last=Kaleshi|first=Hasan|author-link=Hasan Kaleshi|publisher=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas}}</ref> dhe ishin familje me shumë ndikim; Nexhip beu kishte edhe dy vëllezër të tjerë që u shquan në lëvizjen kombëtare, Ajdin dhe Ferhat beun.<ref name=":12">{{Cite book|title=Historical Dictionary of Kosovo|last=Elsie|first=Robert|publisher=Scarecrow Press|year=2010|pages=82-83|url=https://books.google.al/books?id=Pg-aeA-nUeAC&pg=PA82&dq=ferhat+draGA&hl=en&sa=X&ei=TKH1UonkJaOCyAGhwIGgDQ&redir_esc=y#v=onepage&q=ferhat%20draGA&f=false|author-link=Robert Elsie}}</ref><ref name="Hanioglu272">{{cite book|last=Hanioğlu|first=M. Șükrü|title=Preparation for a Revolution: The Young Turks, 1902-1908|year=2001|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199771110|url=https://books.google.com.au/books?id=nNdKQfEdyvgC&printsec=frontcover&dq=Preparation+for+a+Revolution:+The+Young+Turks,+1902-1908&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiTkbmk8evaAhVEyrwKHeE1BAQQ6AEIJzAA#v=snippet&q=Draga&f=false|pages=272}}</ref> Kreu shkollimin fillor në vendlindje dhe më pas shkoi në [[Stamboll]] ku ndoqi dhe kreu ''[[Mejtepi Mylkie|Mülkiye-i-Sehahané]]'', ndërkohë që ishte në Stamboll u rekrutua në [[Komiteti "Bashkim e përparim"|Komitetin "Bashkim e Përparim"]] nga bashkëatdhetari i vet dr. [[Ibrahim Temo]].<ref name="Skendi335">{{harvnb|Skendi|1967|p=335.}}</ref><ref name="Gawrych141">{{harvnb|Gawrych|2006|p=141.}}</ref><ref name="Hanioglu2302">{{harvnb|Hanioğlu|2001|p=230.}}</ref> Fliste dhe shkruante [[frëngjisht]], [[turqisht]], [[Serbishtja|serbisht]] dhe [[Bullgarishtja|bullgarisht]].<ref name="EÖ">{{en}} Özdalga E., Late Ottoman society: the intellectual legacy, studimet SOAS/RoutledgeCurzon të Lindjes së Mesme. 3. Routledge. fq. 314. ISBN 0-415-34164-7</ref> === Karriera n'administratën perandorake === Nga fundi i shekullit Nexhip bej Dragën e shohim [[Kajmekami|kajmekam]] (1896-1902) në [[Kratova]], Pazar të Ri, [[Qyprilliu|Velesi]]<ref name="EÖ"/> kurse në prag të Lidhjes Shqiptare “Besa-Besë” të [[Pejë]]s e shohim në Mitrovicë, ku iu kushtua jetës politike dhe administrimit të ekonomisë familjare. Meqë pronat e Familjes Draga ishin në viset kufitare me Serbinë, të bijtë e Ali pashë Dragës, të hedhur në Lëvizjen Kombëtare Shqiptare dhe veçmas Nexhipi, si veprimtar i shquar i Lëvizjes Demokratike [[Xhonturqit|Xhonturke]], kultivoi marrëdhënie fqinjësore të mira me [[Serbia|Serbinë]] dhe me serbët në vise të Mitrovicës. Këtë fakt e vërtetoi “Afera e shkurtit 1899 me komitët serbë në Mitrovicë”. Në zgjedhjet e para për Parlamentin e Turqisë në dhjetor të vitit 1908 Nexhip bej Draga u zgjodh deputet (përfaqësues) i popullit për [[Sanxhaku i Shkupit|Sanxhakun e Shkupit]] të [[Vilajeti i Kosovës|Vilajetit të Kosovës]]. Gazeta shqiptare “Besa” e [[Stambolli]]t, e datës 26 janar 1909, duke folur për zgjedhjen e përfaqësuesve të katër [[Vilajeti|vilajeteve]] [[Vilajeti shqiptar|të Shqipërisë]]: Ismail Qemalit, Hasan Prishtinës, Nexhip Dragës, Shahin Kolonjës e të tjerëve për perfaqësues të popullit, ata i quante “Lule të atdheut që ka dërguar këtu (në Stamboll), Shqipërija”, të cilët “do të përpiqen për atdheun tënë”. Si njëri ndër veprimtaret më të shquar të Klubit Shqiptar “Bashkimi” të Shkupit me ndikim permanent në qarqet xhonturke – ushtarake, politike dhe administrative në Vilajetin e Kosovës, qysh para vitit 1908, Nexhipi tashti, në kushte të Kushtetutshmërisë xhonturke - Hyrrietit (Lirisë), u bë shtyllë e fortë e shkollës dhe alfabetit shqip në Vilajetin e Kosovës dhe më gjerë në trojet shqiptare, ndjekësi dhe mbështetësi më besnik, më i devotshëm, i Hasan Prishtinës në këto fusha të kulturës, të jetës dhe të ardhmërisë shqiptare. Në luftën kombëtare për sendërtimin e programit dhe të rezolutës se [[Kongresi i Manastirit|Kongresit të Alfabetit në Manastir]] (14-22 nëntor 1908) Nexhip bej Draga kurrë nuk u luhat dhe i qëndroi besnik parimit të tij luftarak: “Me alfabetin latin i hapim dyert e Kalasë Evropiane të bijtë e së cilës jemi”! Me mençuri guxim dhe autoritet e minoi plotësisht, Kongresin Xhonturk të Dibrës (23 korrik 1909), i cili kishte për qëllim të nxirrte dhe të flakte nga përdorimi alfabetin shqip latin për gjuhën shqipe. Këso kohe, krahas Hasan be Prishtinës dhe [[Shahin Kolonja|Shahin bej Kolonjës]] ishte krahu më i fortë i Ismail Qemalit rreth partisë liberale opozitare “Ahrar” dhe kontribuoi në veprimtarinë kulturore e kombëtare-arsimore të Klubit Qendror “Bashkimi” të Stambollit, i cili kishte rolin e një ministrie shqiptare të arsimit dhe të kulturës në kushte të shtetit shqiptar në lindjen e sipër. Propagandat e huaja bënë që edhe deputetët shqiptarë në Parlament të ndaheshin në dy taborë, në të ashtuquajtur nga të huajt: “Latinashë” dhe ‘Arabistë”. Në grupin e parë ishin 10 përkatësisht 11 deputetë, kurse në grupin e dytë ishin 14 përkatësisht 13 deputetë. Midis “Latinashëve” ndër më aktivët u dëshmuan [[Hasan bej Prishtina]] dhe Nexhip be Draga. Pas shumë përpjekjeve të Hasan be Prishtinës dhe të Nexhip bej Dragës gjuha shqipe u fut në [[Shkolla Normale Darulmualimin e Shkupit|“Darul Maulim” (Shkolla Normale)]] të Shkupit, në “Idadinë” (gjimnazin) dhe në Shkollën Edukative “[[Mejtepi|Meçteb-i- Edeb]]” të Shkupit. Në këto shkolla shqipen e ligjëronin dy rilindësit dhe publicistët e shquar pejanë: [[Bedri Pejani|Bedri Be Pejani]] dhe [[Salih Gjuka|Salih Gjukë Dukagjini]]. “Në Shkup u vendos me msue giuhen shqype me shkrola t’veta” – do të konstatojë “Bashkimi” i Shkodrës, më 6 shkurt 1910. Ministri i arsimit të [[Perandoria Osmane|Turqisë]], i provokuar dhe i nxitur nga propagandat e huaja dhe nga një pjesë e [[ulema]]së dhe krerëve [[islam]] fanatikë, me 23 janar 1910, lëshoi urdhnesën qe “gjuha shqipe në të gjitha shkollat në brendi të Vilajetit të jepet vetëm me [[Alfabeti arab|shkronjat arabe]]”. Kjo urdhnesë u dha, akoma, fuqi qarqeve reaksionare antishqiptare në shumë vise të vilajetit të Kosovës. Më 28 janar 1910 në [[Kaçanik]] u organizua një miting kundër alfabetit latin dhe kundër Nexhip bej Dragës. Në miting u kërkua të mbyllen të gjitha shkollat shqipe ku mësohej e shkruhen me Alfabetin latin. Kurse vetëm pak ditë më vonë, nga shkollat shqipe të [[Gjilani]]t do të ndoqën dy mësues të mësimit shqip. === Mbledhja e Taksimit === Në janar të 1912 mblidhet me deputetët e tjerë shqiptar që bënin pjesë n'opozitë përkundrejt politikave të Turqve të Rinj për Osmanllillëkun e Vilajeteve Shqiptare. Duke vënë re se fjala e deputetëve shqiptarë për të drejtat kombëtare të cilat Turqit e Rinj u kishte valëvitur flamurin për t'ardhë në pushtet, Nexhip beu bashkë me [[Ismail Qemali]]n, [[Syrja bej Vlora|Syrja beun]], Hasan Prishtinën, [[Myfit Libohova|Myfid bej Libohovën]], [[Esat Toptani|Esad pashë Toptanin]] etj. takohen në fillim pranë Hotel "Pera Palace" dhe më pas me 12 janar në shtëpinë e Syrja beut në lagjen Taksim, që u pagëzua "[[Komploti i Taksimit]]".<ref>Prishtina H. bej, Nji shkurtim kujtimesh mbi Kryengritjen Shqyptare të vjetit [[1912]], Shtypshkronja Franciskane, Shkodër 1921</ref> Gjatë Luftës Ballkanike u burgos nga qeveria e [[Beogradi]]t, dhe u lirua më 1914. === Veprimtaria me Xhemijetin === Më 1920 formoi një parti politike të quajtur [[Xhemijeti]], dhe u zgjodh deputet në Parlamentin e Mbretërisë Serbo-Kroato-Sllovene.<ref name="EÖ"/> Nga fillimi i vitit 1921 Nexhip be Draga sëmurët rëndë. Tashti tumoret (maligue) iu paraqitën në fyt dhe ia vështirësuan frymëmarrjen. Meqë nuk i lejohej shërimi urgjent, për pak kohë bëri shumë keq. Pas një vonese prej 25 ditësh nga dita kur kërkoi lejen të shkonte në Vjenë për shërim, qeveria e Pashiqit i mundësoi daljen nga shteti, por tashti ishte shumë vonë. Operacioni në një spital të Vjenës nuk ia përmirësoi gjendjen. Kështu, me mallin për lirinë e atdheut të robëruar, më 18 maj [[1921]]t. Vdiq i rrethuar nga studentët shqiptarë që studionin në Universitetet e Austrisë dhe u përcoll me nderime të mëdha për varrim në varret e vendlindjes, në Mitrovicë. == Shiko edhe == * [[Ferhat bej Draga]] == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Lindje 1868]] [[Kategoria:Vdekje 1921]] [[Kategoria:Nxënësit e Shkollës Mülkiye]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Dragaj]] [[Kategoria:Myslimanë suni shqiptarë]] 82qfu8va20wyqi6bta1g3tkwxwe2k0e 0 136120 2995370 2929700 2026-06-09T16:02:19Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995370 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Murad bej Toptani | image = [[Skeda:Murat_Toptani.jpg|300px]] | caption = Bej (i Tiranës) | name i lindjës = Murad | birth_date = [[13 korrik]], [[1866]] | birth_place = [[Aká]], [[Perandoria Osmane]] | death_date = [[11 shkurt]] [[1918]] | death_place = [[Tirana]] | pseudonym = | nationality = Shqiptar | genre = Poezì, Skulpturë | website = }} '''Murad bej Toptani''' ([[1866]] - [[1918]]) qe atdhetar, nënshkrues i [[Deklarata e Pavarësisë së Shqipërisë|Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë]], poet dhe skulptor shqiptar. Zotëronte disa gjuhë të huaja si frëngjisht, [[turqisht]], [[arabisht]], gjermanisht dhe italisht. Krijimet e tij janë përmbledhur në vëllimin, “Vjersha e Murat Toptanit”, ndërkohë që në Galerinë e Arteve në Tiranë ruhet një bust i Skënderbeut, i realizuar prej tij në vitin 1917, si dhe një karikaturë me akuarel “Premtimet e Anglisë”. == Jeta == U lind në Aká (sot Akyaka, Turqi) më [[13 korrik]], i biri i Said Sermedin bej Toptani dhe Hanifesë, vajza e luftëtarit nga [[Kaukazi]] Ahmet Pedis Kartajit. I ati i tij, duke qenë prej [[Oxhaqet feudalë|oxhakut]] me ndikim të [[Toptanajt|Toptanve]] dhe prej veprimtarive nacionaliste, ishte internuar ku dhe u njoh me vjehrrin e tij të internuar për po të njëjtën arsye. Në 1878 ai u regjistrua në shkollën “Madamë Fyres”. Në atë shkollë studionte dhe Asije Frashëri, vajza e Sherif Frashërit, vëllait të madh të [[Frashërllinjtë|Frasherllinjve]], e cila më vonë, u bë bashkëshortja e tij. Asija kishte mbetur jetime dhe u rrit nga xhaxhai, [[Naim Frashëri|Naimi]], dhe kjo është arsyeja pse njihej si vajza e madhe e Naimit ose pse e quajnë Murad bej Toptanin si dhëndrin e poetit të madh. Në 1884 Murad Toptani i vazhdoi studimet në shkollën “[[Liceu Gallatasaraj|Sulltanie]]” (Gallata Saraj), ku mori një kulturë që u reflektua më vonë në gjithë veprimtarinë e tij të larmishme artistike. Në mbarim të shkollës ai zotëronte disa gjuhë të huaja: frëngjisht, [[Turqishtja osmane|osmanisht]], arabisht dhe [[persisht]].<ref name="MbT">[http://www.standard.al/murad-bej-toptani-patrioti-dhe-artisti/ Çelo Hoxha: Murad Bej Toptani: patrioti dhe artisti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130211030441/http://www.standard.al/murad-bej-toptani-patrioti-dhe-artisti/ |date=11 shkurt 2013 }} në Gazetën "Standard". Shënim: ''Për këtë artikull janë konsultuar disa burime. Në variantin origjinal të shkrimit janë specifikuar hollësisht referencat e sakta. Burimet e konsultuara janë: AQSH, Fondi 36 dhe 163; Ferid Hudhri, Murat Toptani, Shtëpia botuese “8 nëntori”, Tiranë, 1978; Uran Butka, Mid’hat Frashëri, elita shqiptare, PLEJAD, Tiranë, 2008; Uran Butka, Mid’hat Frashëri, elita shqiptare, PLEJAD, Tiranë, 2008; Faik Konica, Vepra 3, Botimet Dudaj, Tiranë, 2001; gazeta Posta e Shqypnis, Nr. 21, 20 fruer 1918, faqe 4; dokumente të botuara: Lef Nosi, Dokumente historike 1912-1918, Shtypshkronja Nënë Tereza, Tiranë; Nevila Nika, Përmbledhje dokumentesh mbi kryengritjet shqiptare, 1910-1912, botim i Institutit të Historisë-Prishtinë, 2003''.</ref> Pas vitit 1895, Murat Toptani u vendos pothuaj përfundimisht në qytetin e Tiranës, origjinës së tij. Në 28 tetor 1897, Murad Toptani u arrestua nga [[Porta e Lartë]]. Të gjitha gazetat shqiptare të kohës, të cilat dilnin, sigurisht, jashtë trojeve shqiptare, lajmëruan për një gjë me rëndësi që kishte ndodhur “ato ditë” në Shqipëri. Gjëja me rëndësi ishte arrestimi i Murad bej Toptanit nga Porta e Lartë. Konsulli austriak në [[Dardanelet|Dardanele]] i shkroi, në 4 mars 1898, konsullit austriak në Shkodër se Murad Toptani, bashkë me Marka Gjonin dhe të tjerë gjendej i burgosur në Dardanele. Ai dyshonte se ata mbaheshin aty, dhe ende nuk ishin nisur diku tjetër, me ndonjë urdhër nga [[Stambolli]]. Aty i mbanin të izoluar, “nuk i lënë që të takohen me njeri”. Në 10 prill, ai i shkroi sërish kolegut në Shkodër për fatin e të burgosurve shqiptarë. Sipas tij, autoritetet e Dardaneleve kishin marrë një urdhër nga ministri i Punëve të Brendshme për t’i dërguar shqiptarët në internim, Murad bej Toptanin në [[Tripoli]] ([[Libia]] e sotme) dhe [[kajmekami]]n Marka Gjoni në [[Mosul]] ([[Iraku]]n e sotëm). Nisja do të bëhej me vaporin e Mahsusasë. Dhe një detaj që flet sa shumë ishte Murad Beu në vëmendjen e austriakëve: “familjarët e Murad Beut janë të dëshpëruar”. Konsulli austriak i Dardaneleve, në 12 maj 1898, duket se ka një shpjegim më konkret për ngjarjen, që mendohet se është një sqarim i autoriteteve osmane për ambasadën austriake: “''Arrestimi i Murad Beut nga Tirana ka qenë i arsyetuar me faktin se bënte korrespodencë revolucionare me [[Dervish bej Biçakçiu|Dervish Beun]] nga [[Elbasani]], i cili tash gjendet në arrati dhe me persona të tjerë dhe bënte çdo lloj axhitacioni subversiv, sikurse është provuar me letrat që kanë rënë në dorë të autoriteve mbretërore''”. Murad Beu u arratis nga internimi në Tripoli dhe u hodh në Itali bashkë me Baba Ahmetin e Koshtenit dhe një tjetër. Në Itali, Murad bej Toptani lëvizi nga një qytet në tjetrin, në kolonitë shqiptare të atjeshme, ku vazhdonte propagandën për çështjen kombëtare. Në tetor 1898 u gjend në Bruksel dhe prej andej, së bashku me [[Faik bej Konica|Faik Konicën]], shkoi në Bukuresht. Murad Toptani është ndër të paktët shqiptarë të shquar, për të cilin ka shkruar, më shumë se njëherë, vetëm fjalë të mira dhe Faik Konica. Sipas tij, Murad Beu ishte “''patriot i zjarrtë, mjaft inteligjent… urren sllavët dhe ka simpati për Austrinë''”. [[Albania (revistë)|“Albania”]] e Konicës shkroi disa herë për Murad Toptanin dhe ai botoi aty disa vjersha.<ref name="MbT" /> Nga fundi i vitit 1899 Murad bej Toptani u kthye në Shqipëri, më 1900 policia kontrolloi shtëpinë e tij në Tiranë dhe gjeti atje libra mësimi në shqip, vjersha dhe ''[[Istori e Skënderbeut|Istorinë e Skënderbeut]],'' të gjitha të shtypura më 1881 me lejen e autoriteteve të kohës nga komisioni shkencor "Dituria". Murad beu me gjithë familje u internua në [[Konia]] të [[Anadolli]]t dhe u kthye në atdhe vetëm më 1908.<ref>{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|origyear=1963|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=169|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref> Mbështeti kryengritjen e Kurbinit te udhehequn nga [[Gjin Pjetër Pervizi]], 1906-1912, me të cilin Toptanët kishin miqësi tradicionale. Merr pjesë në Kuvendin e Vlorës si përfaqësues i [[Tirana|Tiranës]], ku i caktuar nga [[Ismail Qemali]] vendos flamurin dhe me atë rast mban një fjalim. Fjalimin e tij të ndezur dhe plotë retorikë në 28 nëntor 1912, në Vlorë, e kanë vlerësuar dhe [[Mit’hat Frashëri]] dhe baronesha Marie Amelie Frein von Godin, të dy dëshmitarë në ngjarje. Firmosi aktin e mvehtësisë, me siglën “Murad Toptani”. Gjatë Luftës së Parë Botërore hyri vullnetar në ushtrinë austro-hungareze, por dhe perandoria që e kishte përkrahur gjatë përndjekjeve që i bënte Porta e Lartë dhe vetë ai patën fund të hidhur katër vjet më vonë. Në një raport të shërbimit të fshehtë anglez të vitit 1916, lexojmë: “Murad beu: Nga familja e Toptanasve. Kushëri me Esatin, por në konflikt të vazhdueshëm me të; nga kjo shtrëngohet të jetojë jashtë shtetit. (...) Ka ndikim të madh në popullsinë e Shqipërisë së Mesme.” Toptani bashkëpunoi me organet e shtypit të shqiptarëve jashtë atdheut. I detyruar, Muradi emigron në Vjenë. Vdiq në Tiranë, një vit pasi u kthye në atdhe. [[Skeda:Stamp of Albania - 1988 - Colnect 366189 - Murat Toptani 1867-1918 Albanian artist and poet.jpeg|parapamje|Murad Toptani në një pullë]] == Vepra == “Do të ishte një gjë me interes t’i mblidhte njeriu vizatimet bërë prej Muradit dhe t’i botonte”, – shkroi Mid’hat Frashëri në 1924. Kjo s’ka ndodhur as gati një shekull më vonë. Një bust të Skënderbeut e ka punuar në Napoli më 1898, një në Tiranë në 1917. Më vonë, bustin e Tiranës e riprodhoi në bronz mjeshtri i skulpturës monumentale Odhise Paskali. Busti i gruas së tij, Asijes, është një nga punimet e tij më cilësore artistikisht, dhe ndër të paktat vepra të tij – figurative apo letrare, që nuk ishte politike. Karikatura e Murad Toptanit, e titulluar “Premtimet e Anglisë”, është një krijimet e tij më të mprehta. Dy kalorës, me vështrimin përpara, shkojnë drejt fatalitetit shaluar mbi kuaj, kapistallët e të cilëve i tërheq një skelet njeriu nga thellësia e greminës. Në Arkivin Qendror të Shtetit, në Tiranë, gjendet një fletë broshure, fleta 14, e cila lartëson veprën patriotike të Murad bej Toptanit. Dokumenti është në gjuhën osmane, në shqip gjendet jo përkthimi, për një shpjegim për përmbajtjen: “Fleta ka një karakter poezije në prozë, ku naltëson veprat patriotike të Murad beut, tue i thanë se ti edhe me të vra me tradhti e me tortura, nuk do të vdesësh, ti me idealin e liris në zemër e me ndjenjat e sakrificës ashtu dhe me vullnetin patriotik do të mbetesh i pavdekshëm e të tjera”. Përcaktimi i këtij teksti anonim duket se është i saktë, veprimtaria patriotike, më shumë se gjithçka tjetër, ka mundësi të rezultojë më jetëgjati në histori. Përpjekjet për çështjen e kombit shqiptar atij i kushtuan vuajtje e dhimbje, iu desh të kalonte prova të shumta e të bënte sakrifica me çmim të lartë, por, në fund, firma në dokumentin e pavarësisë, në 28 nëntor 1912, i hapi portat e përjetësisë.<ref name="MbT" /> == Lidhje të jashtme == * [http://www.albaniapress.com/lajme/10278/MURAT-TOPTANI-FIGURE--POLIEDRIKE-E-RILINDJES-KOMBETARE.html Figurë poliedrike e Rilindjes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160124202445/http://www.albaniapress.com/lajme/10278/MURAT-TOPTANI-FIGURE--POLIEDRIKE-E-RILINDJES-KOMBETARE.html |date=24 janar 2016 }} == Referime == {{reflist|2}} {{DEFAULTSORT:Toptani, Murad bej}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Nënshkruesit e Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Lindje 1867]] [[Kategoria:Vdekje 1918]] [[Kategoria:Poetë shqiptarë]] [[Kategoria:Skulptorë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Toptani]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Ajdinit]] 19qx43k0vn3uncggxuq7yn8aw5nyqac 0 139399 2995460 2863905 2026-06-09T16:36:03Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Buatët]] te [[Kategoria:Familja Bua]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995460 wikitext text/x-wiki '''Theodore Bua''' ka qene një kapiten arbër i [[Stratiotët|stradiotëve]] në shërbim të [[Republika e Venedikut|Republikës së Venedikut]]. == Jeta == Në vitin 1479 mbas marrëveshjes Venetiko-Osmane iu dorëzua Omanëve pjesa e fundit e e lirë e Shqipërisë, pjesa e Peloponezit dhe e Dalmacisë ([[Albania Veneta]]) he defected from the Venetian army dhe morri pjesë në kryengritjen e [[Krokodeilos Kladas|Corcondilo Klada]] në More. [[Laonikos Chalkokondyles]] describes an incident in which the Venetian commander of [[Nafplio]] sent an Albanian contingent against him and [[Meksha Buziqi]] but the soldiers refused to attack them because of their kinship ties.<ref>[http://books.google.com/books?ei=rfPXTc2kH8iBOt2SpIkH&ct=result&id=_QAWAQAAMAAJ&dq=%22the+rebels+were+their+compatriots%21%22&q=%22Meksha+Buziqi%22#search_anchorStudia Albanica, University of Tirana]</ref> The rebellion failed after the two commanders broke their alliance. Afterwards Bua returned to Venetian territory but was jailed in Monembasia.<ref>[http://books.google.com/books?id=0Sz2VYI0l1IC&pg=PA328&dq=%22Theodore+Bua%22&hl=en&ei=bebXTZKbLImfOsOPvKYH&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q=%22Theodore%20Bua%22&f=false The Papacy and the Levant, 1204-1571: The fifteenth century p.329]</ref> == Referime == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Bua, Theodore }} [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XV]] [[Kategoria:Familja Bua]] [[Kategoria:Stratiotë]] im95xs5f8uom977yktxh5t69hm8y33w 0 139492 2995387 2947018 2026-06-09T16:02:39Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995387 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Syrja Vlora.jpg|parapamje|200px|Syrja bej Vlora]] '''Syrja bej Vlora''' ([[Vlorë]], [[1860]] - [[1940]]) ishte nëpunës i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], veprimtar i çështjes kombëtare, deputet në [[Asambleja e Përgjithshme e Perandorisë Osmane|Mexhlisin Osman]], ndihmës në [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Shpalljen e Pavarësisë]] dhe përfaqësues i [[Përmeti]]t në Vlorë kur e shpalli kushuriri i tij i dytë, [[Ismail Qemali]]. == Biografia == Leu në ''Sarajet e beut ''siç njiheshin pallatet e [[Vlorajt|Vlorajve]], i biri i Mustafa pashës dhe Naile hanëm Janinës nga dera e [[Asllan Pashallinjtë|Asllan-Pashalive]]. Ndër njerëzit e shquar nga familja e tij qenë vëllezërit [[Ferid Pashë Vlora|Ferid pasha]] dhe Namik beu, njëri Vezir i madh i Perandorisë dhe tjetri drejtor i përgjithshëm i Këshillit Ndërkombëtar të Shëndetësisë në [[Stamboll]]. Ka pak të dhëna për shkollimin e tij, por mund të hamendësohet që kishte shkollimin me të arrirë si lindor ashtu edhe evropian.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Kaleshi|first=Hasan|date=1981|title=Vlora, Süreya Bey|url=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=1855|journal=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas|language=de|volume=4|pages=433-436}}</ref> Martohet me Mihrie hanëmin, të bijën e Selim pashë Toptanit, martesë prej të cilës do lindte [[Eqrem bej Vlora|Eqrem]] e [[Safa bej Vlora]].{{Cn}} Atë vit u rishfaq në skenën politike së bashku me kushëririn e tij, Xhemilin, të dënuar me tre vite burg nga një gjykatë osmane. I shpëtoi dënimit duke ikur në Itali.<ref name=":0" /> Në sajë të kontakteve që kishte në Stamboll, u lirua nga akuzat dhe u kthye në kryeqytetin e perandorisë më 1903. Duke qenë i vëllai Kryevezir, Syrja Beu u emërua Drejtori i Përgjithshëm i Autoriteteve Doganore, post të cilin e mbajti deri më 1908 kur ndodhi Revolucioni Xhonturk.<ref name=":0" /> Më 1888 mori nga Kalabria një grup prej 22 familjesh arbëreshe dhe i vendosi në [[Çifliku|çifligun]] e Skrofotinës të Vlorajve, ku duhej të ngrinin në këmbë një ekonomi bujqësore model. Mirëpo dashakëqinjtë e spiunuan dhe autoritetet perandorake e detyruan që t'i kthente mbrapsht arbëro-kalabrezët.<ref>{{Cite book|last=Vlora|first=Eqrem bej|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=49-50|language=sq|translator=[[Afrim Koçi]]|author-link=Eqrem bej Vlora|origyear=1963}}</ref> Në zgjedhjet e dyta të periudhës parlamentare osmane, u zgjodh deputet i Vlorës. Gjatë një debati parlamentar, më 7 korrik 1912 sulmoi keqazi politikat osmane mbi Shqipërinë aq sa u detyrua të ikte prej Stambollit së bashku me familjen e tij përmes ndihmës së ambasadorit austro-hungarez. Kalimthi, takoi kryeministrin grek [[Eleftherios Venizelos|Venizelos]] në [[Athina|Athinë]], i cili i përcolli qëndrimin e tij për Lidhjen Ballkanike: nëse [[Porta e Lartë|Porta]] do t'i njihte pretendimet greke ndaj [[Kreta|Gjiritit]], atëherë [[Greqia]] nuk do t'i bashkohej aleancës ballkanike kundër perandorisë. Syrja Beu ua bëri të ditur trupës diplomatike osmane në Athinë, por duke u cilësuar si tradhtar, nuk ia vunë veshin. I alarmuar për shpërthimin e një lufte dhe kanosjen e territoreve shqiptare, u bëri thirrje njerëzve të shquar të Shqipërisë për një kuvend, dhe nisi të birin Eqremin që t'ia bënte të ditur gjendjen austro-hungarezëve në Vienë. As njëra dhe as tjetra nuk ngjau. Shkoi vetë në veri të vendit në përpjekje që të afronte [[Esad pashë Toptani|Esad]] dhe [[Preng Bib Doda|Preng Pashën]], por pa rezultat. Më pas në Vienë. Qershorin e 1913 u kthye në Vlorë dhe bindi Ismail Qemalin që t'i ofronte zyrën e ministrit të Brendshëm. Esad Pasha shkoi në këtë detyrë, por jo shumë kohë më pas u largua dhe themeloi ''Pleqsinë e Shqipnisë së Mesme,'' të cilës iu bashkua edhe Syrja Beu. Me mbretërimin e shkurtër të Princ Vidit, qe përfaqësues diplomatik i principatës në Vienë. Marrdhëniet e tij me austro-hungarezët u përkeqësuan kur u ofroi italianëve çifligun e Pashalimanit. Kur shpërtheu Lufta e Parë Botërore, shkoi në Zvicër ku qëndroi gjatë gjithë luftës. Më 1920 udhëtoi drejt Stambollit ku u përpoq të rimerrte ndonjërën prej pronave të cilat i kishin konfiskuar [[xhonturqit]]. Më 1923 u kthye në Vlorë, u largua drejt Romës pas [[Lëvizja e qershorit|Lëvizjes së qershorit]]. U rikthye më 1925 me marrjen e pushtetit nga [[Mbreti Zogu I|Ahmed Zogu]], nuk luajti asnjë rol në politikën e brendshme të shtetit shqiptar deri kur ndërroi jetë më 1940.<ref name=":0" /> == Vepra == U bë i njohur për lexuesin stambulliot në vitet 1886/7 përmes tre numrave të revistës "Zerrat" ku botoi pesë shkrime të tijat mbi lexime që kish bërë Lord Byron, Wellington, Napoleon, Walter Scott, Machiavelli, historinë e zanateve dhe mbi Korenë. Më 1907 ai botoi në turqisht një punim të rëndësishëm për [[Historia e fesë islame|historinë e Islamit]], me titullin "Fitret ül-Isläm". Qe një biografi e [[Muavije]]s së [[Ebu Sufjan ibn Harb|Abi Sufjanit]], themeluesit të dinastisë së [[Emevitët|Omajadëve]]; Vlora u mbështet në burime të shumta [[Letërsia Arabe|arabe]]. Studimi “Tarih-i osmanide Arnavutluk” (Shqipëria në historinë osmane) ka një rëndësi të veçantë në marrdhëniet turko-shqiptare dhe rolin e [[Shqipëria osmane|shqiptarëve në Perandorinë Osmane]]; u botua më 1911 në kalendarin "Shqiptari", të botuar nga [[Dervish Hima]], por vetëm pjesa e parë; pjesa e dytë nuk u botua ngase "Shqiptari" doli nga qarkullimi. Së bashku me intelektualë të tjerë shqiptarë bëri fushatë për futjen e alfabetit latin në gjuhën shqipe dhe botoi artikullin e gjatë në gjuhën turke më 15 janar 1910 në “Yeni Gazete” (Gazetën e Re) të Stambollit, me titullin “Alfabeti arab dhe gjuha shqipe”, ku paralajmëronte kundër ngatërrimit të çështjes së fesë me atë të alfabetit.<ref name=":0" /> Vëllimi memuaristik që la në dorëshkrim në [[turqisht]] me titullin ''Hatirät ve teracim-i ahväl'', u përkthye nga [[Ali Asllani]] dhe u botua shumë vite më vonë. == Referime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1860]] [[Kategoria:Vdekje 1940]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Vlora]] [[Kategoria:Familja Vlora]] [[Kategoria:Memuaristë shqiptarë]] [[Kategoria:Deputetë shqiptarë në Perandorinë Osmane]] 4qyv1r2ghf8mncahzqeb2k8u9bp2yr4 0 144784 2995647 2975332 2026-06-10T09:39:30Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995647 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Mirela Kumbaro | image = Mirela Kumbaro1.jpg | caption = Kumbaro në vitin 2022 | birth_date = {{birth date and age|1966|3|4}} | birth_place = [[Tirana]], [[Shqipëria]] | nationality = Shqiptare | party = [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]]<br />Universiteti Sorbonne Nouvelle Paris 3 | profession = Pedagoge, përkthyese | office = [[Ministria e Arsimit e Shqipërisë|Ministre e Arsimit]] | primeminister = [[Edi Rama]] | term_start = 19 shtator 2025 | predecessor = [[Ogerta Manastirliu]] | office2 = [[Ministria e Turizmit dhe Mjedisit e Shqipërisë|Ministre e Turizmit dhe Mjedisit]] | primeminister2 = [[Edi Rama]] | term_start2 = 18 shtator 2021 | term_end2 = 19 shtator 2025 | predecessor2 = [[Blendi Klosi]] | successor2 = [[Blendi Gonxhja]] ({{small|ministër i Turizmit, Kulturës dhe Sportit}})<br/>[[Sofjan Jaupaj]] ({{small|ministër i Mjedisit}}) | office3 = [[Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit e Shqipërisë|Ministre e Kulturës]] | primeminister3 = [[Edi Rama]] | term_start3 = 15 shtator 2013 | term_end3 = 17 janar 2019 | predecessor3 = [[Visar Zhiti]] | successor3 = [[Elva Margariti]] | office4 = Deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit]] | term_start4 = 9 shtator 2017 | constituency4 = [[Qarku i Gjirokastrës|Gjirokastër]] | signature = Mirela Kumbaro (nënshkrim).svg }} '''Mirela Kumbaro Furxhi''' (lindur më 4 mars 1966 në [[Tirana|Tiranë]]) është pedagoge, përkthyese dhe politikane shqiptare, anëtare e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste]]. Ajo shërben si [[Ministria e Arsimit e Shqipërisë|ministre e Arsimit]] që nga shtatori i vitit 2025. Më parë ka qenë [[Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit e Shqipërisë|ministre e Kulturës]] në periudhën 2013–2019 dhe ministre e Turizmit dhe Mjedisit në periudhën 2021–2025.<ref>{{Cite web |url=https://www.kryeministria.al/en/ministrat/mirela-kumbaro-furxhi/ |title=Mirela Kumbaro Furxhi |website=Kryeministria |language=en |access-date=29 prill 2026}}</ref> == Biografia == Mirela Kumbaro lindi në Tiranë më 4 mars 1966. Ajo përfundoi studimet universitare në [[Universiteti i Tiranës]], në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja, dega frëngjisht, në vitin 1988. Në vitin 1994 kreu studime pasuniversitare në Universitetin Sorbonne Nouvelle Paris 3, në fushën e përkthimit dhe komunikimit ndërkulturor.<ref>{{Cite web |url=https://www.kryeministria.al/en/ministrat/mirela-kumbaro-furxhi/ |title=Mirela Kumbaro Furxhi |website=Kryeministria |language=en |access-date=29 prill 2026}}</ref> Në vitin 2009 mori titullin “Doktor i Shkencave” në fushën e studimeve të përkthimit në Universitetin e Tiranës, ndërsa në vitin 2012 fitoi titullin “Profesore e asociuar” në fushën e gjuhësisë dhe studimeve ndërkulturore.<ref>{{Cite web |url=https://www.kryeministria.al/en/ministrat/mirela-kumbaro-furxhi/ |title=Mirela Kumbaro Furxhi |website=Kryeministria |language=en |access-date=29 prill 2026}}</ref> == Karriera akademike dhe profesionale == Para angazhimit në politikë, Kumbaro ka punuar si pedagoge, përkthyese, botuese dhe eksperte në projekte ndërkulturore. Ajo ka qenë pjesë e programeve kërkimore dhe bashkëpunimeve ndërkombëtare të lidhura me përkthimin, gjuhësinë, komunikimin ndërkulturor dhe frankofoninë.<ref>{{Cite web |url=https://www.kryeministria.al/en/ministrat/mirela-kumbaro-furxhi/ |title=Mirela Kumbaro Furxhi |website=Kryeministria |language=en |access-date=29 prill 2026}}</ref> Ajo ka punuar si pedagoge pranë Universitetit të Tiranës dhe ka pasur veprimtari të gjatë në fushën e përkthimit dhe interpretimit. Kumbaro ka përkthyer vepra letrare dhe akademike nga frëngjishtja në shqip, si dhe ka marrë pjesë në projekte të ndryshme kulturore e arsimore. == Karriera politike == Në shtator 2013, Mirela Kumbaro u emërua ministre e Kulturës në qeverinë e drejtuar nga [[Edi Rama]], duke pasuar [[Visar Zhiti]]. Ajo u rikonfirmua në këtë detyrë edhe pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2017 dhe e mbajti postin deri në janar 2019, kur u pasua nga [[Elva Margariti]].<ref>{{Cite web |url=https://www.kryeministria.al/en/ministrat/mirela-kumbaro-furxhi/ |title=Mirela Kumbaro Furxhi |website=Kryeministria |language=en |access-date=29 prill 2026}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2017, ajo u zgjodh deputete në [[Qarku i Gjirokastrës|qarkun e Gjirokastrës]], mandat që e rinovoi edhe në zgjedhjet e mëvonshme. Gjatë veprimtarisë parlamentare dhe qeveritare, ajo ka qenë një nga figurat kryesore të Partisë Socialiste në këtë qark. Në shtator 2021, Kumbaro u emërua ministre e Turizmit dhe Mjedisit në qeverinë Rama III, duke pasuar [[Blendi Klosi]]. Gjatë këtij mandati, ajo drejtoi politikat për zhvillimin e turizmit, administrimin e zonave të mbrojtura, promovimin e Shqipërisë si destinacion turistik dhe çështjet mjedisore.<ref>{{Cite web |url=https://ambasadat.gov.al/greece/en/newsroom/ministrja-e-turizmit-dhe-mjedisit-e-republikes-se-shqiperise-kumbaro-zhvillon-vizite-ne-greqi/ |title=Minister of Tourism and Environment of Albania, Mrs. Mirela Kumbaro, visits Greece |website=Ambasada e Shqipërisë në Greqi |date=18 prill 2024 |language=en |access-date=29 prill 2026}}</ref> Në shtator 2025, pas formimit të [[Qeveria Rama IV|qeverisë Rama IV]], Kumbaro u emërua ministre e Arsimit, duke pasuar [[Ogerta Manastirliu]].<ref>{{Cite web |url=https://president.al/presidenti-begaj-dekreton-ministrat-e-qeverise-se-re/?lang=en |title=President Begaj decrees the ministers of the new government |website=Presidenti i Republikës së Shqipërisë |date=15 shtator 2025 |language=en |access-date=29 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Ogerta Manastirliu]] * [[Blendi Klosi]] * [[Elva Margariti]] * [[Visar Zhiti]] * [[Ministria e Arsimit dhe Sportit]] * [[Ministria e Turizmit dhe Mjedisit e Shqipërisë|Ministria e Turizmit dhe Mjedisit]] * [[Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit e Shqipërisë|Ministria e Kulturës]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1966]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Përkthyes shqiptarë]] qep42rpkebib7o909y81emnldzh4e6h 0 146928 2995318 2614298 2026-06-09T15:59:58Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Biçakçinj]] te [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995318 wikitext text/x-wiki '''Lirim Biçaku''' është piktor shqiptar i lindur në [[Elbasan]] [[1943]] dhe jeton e krijon në [[Tiranë]] [[Shqipëri]]. Lirimi pasi vuajti gjatë internimin si pinjoll i familjes së njohur shqiptare të Biçakçinjve nga [[Aqif Pashë Elbasani]] (Biçakçiu) pas viteve '90 vijoi të krijoi në pikturë si autodidakt me një stil krejt të veçantë. Pas ekspozitave të ndryshme dhe asaj në [[Muzeu Historik Kombëtar]] punët e tij vlerësohen nga studjuesit e artit si tërheqëse dhe të pëlqyeshme nga i gjithë publiku. == Lidhje të jashtme == *[https://web.archive.org/web/20160304211453/http://bicaku.skynetblogs.be/lirim-bicaku Bicaku.skynetblogs.be] *[https://web.archive.org/web/20131022164236/http://gazetatelegraf.com/lirim-bicaku-rinine-me-vuajtje-te-madhe-pleqerine-me-art-te-bukur/ Gazetatelegraf.com] *[http://www.kosovarimedia.com/index.php/intervista/18394-lirim-bicaku-vite-te-tera-kater-familje-ne-nje-dhome.html Media në Kosovë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200107232057/http://www.kosovarimedia.com/index.php/intervista/18394-lirim-bicaku-vite-te-tera-kater-familje-ne-nje-dhome.html |date=7 janar 2020 }} [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] [[Kategoria:Piktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Elbasani]] [[Kategoria:Lindje 1943]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] j82c9yv4mk7utdo9rfes8tgz2gw5xwg 0 147274 2995480 2764796 2026-06-09T16:43:05Z Leutrim.P 113691 2995480 wikitext text/x-wiki '''Oxhaqet feudalë''' ishin familjet e mëdha pronare tokash, që përbënin oligarkinë [[Shqipëria osmane|sunduese]] feudale të Shqipërisë në shek. XVIII e deri në fillim të shek. XX. Secili oxhak kishte vendosur pushtetin e vet politik e ushtarak dhe e përforconte atë duke krijuar lidhje familjare, aleanca e tarafe brenda e jashtë krahinës. [[Porta e Lartë]] mbështetej tek më të fuqishmit prej oxhakëve feudalë, të cilët i lidhi deri diku pas vetes, duke u besuar detyrat më të rëndësishme administrative e ushtarake dhe duke shfrytëzuar, nga ana tjetër, rivalitetin midis tyre. Ndër oxhakët feudalë më të përmendur në Shqipëri gjatë shek. XVIII kanë qenë: [[Toptanajt|Toptanët]] në Krujë, Velabishtët në Berat, [[Vlorajt]] në Vlorë, etj. == Regjistrimet e para kadastrale osmane në Shqipëri == Organizimi i Perandorisë Osmane dhe funksionimi i aparatit të saj shtetëror mbështetej mbi pronën feudale ushtarake, sistemin e [[timari]]t. Kjo lloj prone u vendos në Ballkan dhe në Shqipëri gradualisht, që me pushtimet e para osmane të shek. XIV. Por mungojnë burimet historike të shek. XIV për të pasqyruar dinamikën e shtrirjes në kohë e hapësirë të sistemit të timarit. Dokumenti më i hershëm i zbuluar der tani, për të njohur sistemin agrar që vendosën pushtuesit osmanë në Shqipëri dhe në Ballkan, është një regjistër kadastral i vitit 835 h. (1431-1432), i emërtuar "[[Regjistri i Sanxhakut Shqiptar]]" ([[Defter-i Sancak-i Arvanid]]). Në të janë përfshirë një pjesë e viseve të Shqipërisë Perendimore, që shtriheshin nga Çamëria deri në lumin Mat. Krahas pasqyrimit të shpërndarjes së timareve në çastin e hartimit të regjistrit, në të ka edhe shënime që u referohen periudhave më të hershme, kohës së sulltan Bajazitit I (1389-1402) dhe të [[sulltan Mehmetit I]] (1413-1421). Të dhënat e regjistrit të vitit 1431-1432 për praninë e sistemit të timarit në Shqipëri që në fund të shek. XIV janë fare të pakta dhe kanë të bëjnë me krahinën e Korçës e të Përmetit. Kurse për kohën e sulltan Mehmetit I janë më të shumta. Ato tregojnë se pas pushtimit prej osmanëve në vitet 1417 e 1418 të kështjellave të Gjirokastrës, të Beratit, të Kaninës etj., ishte bërë një regjistër kadastral dhe ishte formuar Sanxhaku Shqiptar po me atë shtrirje të përafërt që do të kishte edhe në regjistrimin e mëvonshëm të vitit 1431-1432. Në kohën e [[sulltan Mehmetit I]] pushtuesit osmanë kryen regjistrimin themeltar të vendbanimeve, të shtëpive, të pronave tokësore, i grupuan ato nëpër timare të madhësive të ndryshme (sipas funksionit e influencës që kishin spahinjtë), caktuan llojet e taksave dhe sasinë e detyrimeve që familjet e regjistruara duhet t`i paguanin shtetit dhe spahiut të tyre. Ata synonin të zbatonin sistemin e tyre feudal ushtarak dhe, në radhë të parë, të vendosnin pronësinë feudale osmane mbi tokën, e cila ishte mjeti kryesor i prodhimit. Të gjitha tokat e punueshme, arat, livadhet, kullotat, pyjet, korijet, pavarësisht në duart e kujt ndodheshin, konsideroheshin pronë mirie, d.m.th. pronë shtetërore (araz-i mirye) dhe vetëm një fond i kufizuar tokash u jepej si pronë private (araz-i mulk) komandantëve të shquar ushtarakë. Toka [[Vakëfi (në Islam)|vakuf]] (erz-i vakfe-tokë e shenjtë) formonte një kategori të veçantë prone, atë të institucioneve fetare. Nga ana formale juridike pronari i tokave të shpallura mirie konsiderohej Zoti, por ajo administrohej prej sulltanit, i cili konsiderohej halif (mëkëmbës i profetit Muhamed). Me shpalljen e tokave të regjistruara si pronë mirie, fshatarëve, që ishin pronarë tokash, iu kufizua e drejta në pronat e tyre, kurse fisnikët shqiptarë u zhveshën nga zotërimet e tyre dhe nga favoret që kishin në bazë të së drejtës feudale. Tani tokat e pushtuara hynë në fondin e përgjithshëm tokësor të shtetit osman. Në vartësi me madhësinë e të ardhurave që, sipas funksioneve, rëndësisë e njohjeve, u caktoheshin feudalëve të rinj osmanë, tokat u pjesëtuan në feude të vogla, të mesme dhe të mëdha, që administrata osmane i emërtonte timare, ziamete e hase. Këto prona u shpërndaheshin me kusht ushtarakëve të quajtur spahinj (d.m.th. kalorës), subashë e sanxhakbejlerë, si dhe funksionarëve civilë. Këta i mbanin pronat për aq kohë sa ishin në funksionet përkatëse dhe përmbushnin detyrimet e tyre. Në fillim administrata osmane në Shqipëri, në pjesën më të madhe të saj, përbëhej nga të huaj. Krahas tyre kishte një numër të konsiderueshëm spahinjsh shqiptarë të [[Faktorët ndikues në islamizimin e shqiptarëve|islamizuar]], të cilët përgjithësisht vinin nga radhët e fëmijëve të fisnikëve që sulltani i kishte marrë si pengje. Kishte edhe një numër të kufizuar spahinjsh shqiptarë të krishterë. Timaret e këtyre të fundit përgjithësisht ishin në zona të thella, mbi të cilat administrata osmane e kishte shumë të vështirë të vepronte. Krahinat e pushtuara osmanët i ndanin në njësi të ndryshme administrativo-ushtarake. Këto njësi nuk ishin krijesa arbitrare, por mbështeteshin në lidhjet historike e traditën vendase të ndarjeve kishtare e administrative. Sanxhakët ishin njësitë më të rëndësishme administrativo-ushtarake të Perandorisë Osmane. Sipas burimeve historike, që njihen deri tani, në tokat shqiptare u krijuan, në periudha të ndryshme të shek. XV, disa sanxhakë: pashasanxhaku i Shkupit, sanxhaku i Janinës, Sanxhaku Shqiptar (Sancak-i Arvanid) etj. Më i rëndësishmi prej tyre ishte pashasanxhaku i Shkupit, që kishte 22 nahije gjithsej dhe një shtrirje shumë të gjerë: nga Selaniku në lindje dhe arrinte në perëndim deri në Gostivar e Kërçovë. Burimet më të hershme historike për organizimin e tyre, që kanë arritur të ruhen deri në ditët tona, i përkasin Sanxhakut Shqiptar. Sanxhaku Shqiptar pati si kryeqendër Gjirokastrën dhe shtrihej nga Çamëria deri në lumin Mat. Ai bënte pjesë në ejaletin e Rumelisë, ku përfshiheshin të gjithë sanxhakët e Ballkanit. Sanxhaku Shqiptar ishte i ndarë në njësi të vogla, në vilajete, ku përfshiheshin disa krahina (nahije). Në krye të sanxhakut qëndronte sanxhakbeu, komandanti i ushtrisë së sanxhakut që formohej nga disa qindra spahinj. Në krye të vilajetit ishte subashi, komandanti i spahinjve që i kishin timaret në vilajetin përkatës. Subashët vareshin nga sanxhakbeu dhe kishin vetëm funksione ushtarake. Në çdo vilajet, pranë subashëve ishin kadilerët, kryetarët e zyrës së Sheriatit (Ligji i Shenjtë), të cilët kryenin funksione administrative, civile, gjyqësore dhe fetare. Ata si kryetarë gjyqi, vendosnin jo vetëm në proceset juridike, por edhe ndërhynin në çështjet e shfrytëzimit dhe të ndarjes së timareve. Pranë kadilerëve kishte edhe funksionarë të tjerë të administratës shtetërore osmane. Këta ishin naibët, zëvendësit e kadilerëve, dhe imamët, funksionarët e kultit osman. Në çdo qytet ishte edhe dizdari, komandanti i rojeve të kështjellës. Të gjithë ata ishin të pajisur me timare. Popullsia jo myslimane (e krishterë, etj.) cilësohej raja (e nënshtruar). === Regjistrimi kadastral i vitit 835 h. (1431-1432) === Aparati shtetëror qendror e lokal i Perandorisë Osmane kujdesej për zbatimin e sistemit të timarit, mbi bazën e të cilit ishte ngritur e funksiononte tërë ngrehina politike, ushtarake e administrative e Perandorisë Osmane. Të ardhurat që vileshin nga tatimet e sistemit të timarit mbanin në këmbë gjithë aparatin shtetëror dhe mbulonin shpenzimet e tij. Gjithashtu ushtria e spahinjve, e zotëruesve të timareve, ishte pjesa më e rëndësishme e forcave ushtarake osmane që zbatonte sistemin e timarit, që mbante në këmbë Perandorinë Osmane dhe që, nëpërmjet luftërave pushtuese, zgjeronte kufijtë e saj. Kujdesin e veçantë, që kishte aparati shtetëror për zbatimin e sistemit të timarit, e tregojnë më së miri procesi i regjistrimeve kadastrale të herëpashershme dhe shënimet e shumta anësore me të cilat janë pajisur regjistrat përkatës. Hartuesit e kadastrave (eminët) dërgoheshin nga kryeqyteti për të bërë regjistrimet. Në bazë të dekreteve (berateve), që sulltani u kishte lëshuar spahinjve, eminët shkonin fshat më fshat për të regjistruar shtëpitë, pronat e tatimet që duhej të vileshin. Në përfundim të këtij procesi eminët hartonin regjistrat e hollësishëm (mufasal defteri). Gjithashtu ata bënin edhe kopje të përmbledhura të tyre, siç është edhe regjistri kadastral i vitit 835 h. (1431-1432), që është zbuluar në arkivat turke. Ai është i pajisur me shënime anësore që janë bërë vazhdimisht, deri në vitin 1455, për të pasqyruar zëvendësimin e spahinjve të mëparshëm me të rinj, ndryshimet që pësonin timaret, duke i zmadhuar ose zvogëluar ato, si dhe krijimin e timareve të reja me fshatra e grupe familjesh që zbuloheshin si të paregjistruara e të fshehura etj. Prandaj herë pas here ndërmerreshin regjistrime të reja, nëpërmjet të cilave administrata qendrore e ajo lokale siguronte pasqyra më të plota e të sakta për funksionimin e sistemit të timarit. Në këtë kuadër u ndërmor edhe regjistrimi i vitit 835 h. (1431-1432), nga i cili është zbuluar një kopje e përmbledhur e tij. Ai është regjistri kadastral më i hershëm për Ballkanin i hartuar nga administrata osmane dhe i zbuluar deri më tani. Kjo kopje është e ndarë rastësisht në dy pjesë, nga të cilat vetëm njëra është botuar në vitin 1954 prej historianit turk [[Halil Inalçik]]. Në të janë shënuar emrat e ndarjeve administrative e të qendrave të banimit, emrat e spahinjve, llojet e tatimeve që paguheshin e madhësia e tyre e shënuar në akçe (monedhë osmane) etj. Ashtu si gjatë regjistrimit të kohës së sulltan [[Mehmetit I]], edhe me regjistrimin e ri të vitit 835 h. (1431-1432), Gjirokastra vazhdoi të ishte kryeqendra e Sanxhakut Shqiptar dhe në këtë sanxhak ishin përfshirë krahinat nga Çamëria deri në lumin Mat. Ai ishte i ndarë në 11 vilajete, të cilat më vonë do të quhen kaza: vilajeti i Gjirokastrës, i Këlcyrës, i Kaninës, i Beratit, i Tomoricës, i Skraparit, i Pavël-Kurtikut, i Çartallozit, i Krujës, i Përmetit dhe i Korçës. Dy vilajetet e fundit janë përfshirë në pjesën e pabotuar të regjistrit osman të vitit 835 h. Si sanxhakbe i Sanxhakut Shqiptar u caktua [[Ali bej Evrenozi]]. Krahas krahinave që ishin përfshirë në Sanxhakun Shqiptar, shënimet anësore të regjistrit të vitit 835 h. (1431-1432) tregojnë se ndërkohë osmanët kishin regjistruar edhe rajone të tjera shqiptare. Sipas tyre, në një regjistër të veçantë e të panjohur deri tani ishin shënuar zotërimet e Gjon Kastriotit. Në këto regjistra nuk u përfshinë zotërimet veneciane në Shqipëri. Sipas regjistrit të vitit 835 h. në Sanxhakun Shqiptar ishin rreth 475 timare, duke përfshirë edhe shtesat e bëra gjatë viteve të mëvonshme. Shumica e timareve, afro 80% e tyre, u ishte dhënë spahinjve myslimanë të huaj, midis të cilëve kishte edhe osmanë. Pjesa tjetër ishin spahinj shqiptarë myslimanë apo të krishterë. Këta, veçanërisht spahinjtë e krishterë, ishin caktuar në rajone të thella, ku administrata osmane e kishte vështirë të vepronte. Në raste të tilla eminët nuk shkelnin fare nëpër fshatra dhe i regjistronin banorët e tyre formalisht, sipas regjistrit të mëparshëm ose deklarimit të spahinjve. Kështu u veprua për fshatrat e rajonit të Këlcyrës, për fshatrat e viseve përgjatë rrjedhjes së lumit Shkumbin etj. === Rrjedhimet e sistemit të timarit === Vendosja e sistemit të timarit ndryshonte raportet e pronësisë mbi tokën, që ishte çështja themelore për jetën ekonomike, shoqërore e politike të vendit dhe që përcaktonte shkallën e zhvillimit të marrëdhënieve feudale. Si trashëgim nga e drejta bizantine, për shekuj të tërë toka në tërësi konsiderohej se i përkiste sovranit (perandorit, mbretit etj.). Në këtë mënyrë ishin motivuar detyrimet që popullsia kishte ndaj pushtetit shtetëror qendror për prodhimet e tokës dhe që përbënte atë pjesë të rentës që merrte shteti bizantin (renta qendrore). Pjesa tjetër e rentës u përkiste individëve të veçantë, përfaqësuesve të shtresës së pasur, që ishte në krye të jetës ushtarake, politike e ekonomike në provinca. Një rentë e tillë, e ndarë në dy pjesë, krijonte marrëdhënie që në njërën apo tjetrën formë kufizonin të drejtat e pronësisë private mbi tokën. Mbi këtë formë të rentës qe ngritur e kishte vepruar institucioni feudal bizantin i pronies. Me kalimin e kohës kornizat kufizuese mbi të drejtat e pronësisë mbi tokën erdhën duke u shkelur gjithnjë e më shumë, derisa institucioni i pronies në fakt pushoi së vepruari dhe përgjithësisht toka kishte kaluar në pronësi private të plotë deri në shitblerjen e saj. Me zbatimin e sistemit të timarit, pushtuesit osmanë realisht rivendosën pronien bizantine dhe prekën shtresat e ndryshme shoqërore, sidomos fisnikërinë shqiptare, e cila përgjithësisht u zhvesh nga pronat e veta. Vetëm një pjesë e përfaqësuesve të saj u integruan në radhët e spahinjve e të drejtuesve të shtetit osman. Këta, si dhe individë nga shtresat e tjera, qofshin edhe të ulëta, që futeshin në radhët e luftëtarëve osmanë dhe dalloheshin në luftime, merrnin timare dhe poste të ndryshme, madje edhe në viset shqiptare. Si vendas ata duhej të zbusnin pakënaqësinë e shqiptarëve ndaj pushtuesve të huaj dhe të ndihmonin në vendosjen e sistemit të timarit. Edhe disa familje që ishin caktuar për ruajtjen e mirëmbajtjen e kështjellave e të ngushticave nga kalonin rrugët, osmanët i lironin nga një pjesë e detyrimeve për t`i lidhur me pushtetin e tyre. Elementë të tjerë nga radhët e fisnikërisë shqiptare u përfshinë në shtresën e spahinjve e të funksionarëve osmanë nëpërmjet institucionit të iç-ogllanit (pazhë) dhe të gulamit (djalë i rritur). Dokumentet dëshmojnë se, qysh kur nisën sulmet për pushtimin e tokave shqiptare, osmanët i kushtuan vëmendje shtresës së fisnikëve. Krahas prirjes për mënjanimin e përfaqësuesve të pabindur të kësaj shtrese, aty ku qëndresa ishte e dobët, në rajonet ku vendosja e pushtetit osman ishte e vështirë, pushtuesit u përpoqën të përdornin elementë nga radhët e fisnikërisë shqiptare për të neutralizuar pakënaqësinë dhe qëndresën e tyre. Për këtë ata përdorën marrëdhëniet e vasalitetit dhe i detyronin fisnikët shqiptarë të dërgonin bijtë e tyre të vegjël si pengje në oborrin e sulltanit, si iç-ogllanë (pazhë). Këtu ata konvertoheshin në fenë [[islam]]e dhe edukoheshin me frymën e besnikërisë ndaj sulltanit. Pas një dekade, kur mendohej se ishin formuar si osmanllinj të vërtetë, ata pajiseshin me timare të mëdha dhe ofiqe të larta, sipas aftësive që tregonin. Nëpër institucionin e iç-ogllanit kaluan i biri i Gjon Kastriotit, Skënderbeu, i biri i Teodor Muzakës, Jakup Beu, i biri i Gjon Zenebishit, Hamza Beu etj. Elementë të tjerë nga radhët e fisnikëve shqiptarë qëndronin pranë bejlerbeve e sanxhakbejlerëve si gulamë (djalë i rritur), jetonin e shërbenin pranë tyre që të përgatiteshin për karrierën e feudalit osman. Pas kësaj, gulamëve të [[Islamizimi|islamizuar]] mund t`u jepeshin si timare dhe pronat e baballarëve ose të afërmve të tyre. Institucioni i gulamit u zbatua edhe në Shqipëri. Iç-ogllanë e gulamë me origjinë shqiptare morën timare e poste jo vetëm në Shqipëri, por edhe në rajone të tjera të Perandorisë Osmane. Këto masa nuk e dobësuan pakënaqësinë dhe qëndrimin e fisnikëve shqiptarë, të cilët përgjithësisht pushtimi osman i shkatërroi si shtresë shoqërore, duke u marrë pronat dhe të drejtat ekonomike, politike, gjyqësore e administrative që rridhnin nga e drejta feudale. Sistemi i timarit preku thellë edhe shtresën e gjerë të fshatarësisë pronare tokash, së cilës deri diku iu kufizua shitblerja e tokës si e drejtë thelbësore e pronësisë reale mbi të. Nën sistemin e timarit toka konsiderohej pronë e shtetit dhe fshatari nuk mund ta braktiste atë. Vetëm me lejen e spahiut ai mund t`ia shiste atë një personi tjetër me kusht që blerësi të punonte tokën, të përmbushte të gjitha detyrimet ndaj shtetit e spahiut dhe t`i paguante këtij të fundit një taksë të veçantë, atë të tapisë, që lidhej me aktin e blerjes. Sistemi i timarit e përkeqësoi gjendjen e fshatarësisë si pronare tokash, e vendosi atë nën detyrime të shumta dhe nën varësinë e feudalëve të huaj osmanë. Duke u shpallur të gjitha tokat si pronë shtetërore (mirie), fshatarët ish-pronarë ndiheshin si të zhveshur nga pronat e tyre. Para pushtimit osman fshatarët përgjithësisht i paguanin kryezotit të tyre të dhjetën e prodhimeve bujqësore, një dukat dhe obrokun (që ishte 4 grosh = 2/9 e dukatit) për çdo shtëpi. Kurse tani nën sistemin e timarit u rrit llojshmëria dhe madhësia e detyrimeve ndaj shtetit dhe timarlinjve (spahinjve). Këta të fundit u merrnin për vete fshatarëve yshyrin (e dhjeta), si taksë në natyrë për të gjitha prodhimet bujqësore e çdo aktivitet tjetër ekonomik, ispenxhën, taksë në të holla që ishte 25 akçe për familje fshatare jomyslimane (të krishterë etj.), 22 akçe për familje myslimane (e njohur me emrin resmi-çift) dhe ishte më e vogël për beqarët e moshës madhore, si dhe për familjet e drejtuara nga gra që u kishin vdekur burrat. Gjithashtu spahinjtë merrnin taksën e tapisë së tokës, kur ajo shitej apo trashëgohej nga fëmijët, taksën e martesës, gjoba të ndryshme etj. Kurse shteti merrte xhizjen, taksë që e paguanin për familje popullsitë jomyslimane (rajatë) që ishte në masën e 45 akçeve në vit, xhelepin, taksë e blegtorisë, të dhjetën e gjakut, që ishte një tribut vjetor me djem të vegjël, të cilin ishte e detyruar ta jepte çdo qendërbanim për të mbushur radhët e ushtrisë së jeniçerëve. Çdo familje, pavarësisht nga besimi, paguante avarizin e divanit, që ishte detyrim në të holla për Këshillin e Lartë të shtetit turk. Gjithashtu ato kishin edhe një varg detyrimesh specifike, si p.sh. mbulimin e shpenzimeve të ushtrisë kur ajo shkonte në luftë etj. Pesha e detyrimeve të mësipërme rëndohej edhe më shumë prej abuzimeve që bëheshin gjatë vjeljes së tyre me dhunë nga aparati i fuqishëm ushtarako-administrativ i Perandorisë Osmane që, për nga ashpërsia, ishte i pakrahasueshëm me atë të sundimtarëve vendas të mëparshëm. Sa kohë që Perandoria Osmane vazhdonte të zgjeronte kufijtë e saj, spahinjtë nuk i kushtonin vëmendjen e duhur mbarëvajtjes së timareve, sepse të ardhurat që vilnin prej tyre ishin më të vogla nga ato që siguronin nëpërmjet grabitjeve gjatë luftërave pushtuese apo shtypjes së kryengritjeve e revoltave të ndryshme. Kur dalloheshin nëpër luftime, spahinjtë e ushtarët e tjerë osmanë në viset e sapopushtuara merrnin timare më të mëdha nga ato që kishin pasur më parë. Sipas së drejtës feudale osmane, spahiu e mbante timarin për aq kohë sa përmbushte detyrimin e pjesëmarrjes në luftë bashkë me pajisjet personale luftarake sa herë ta thërrisnin eprorët e tij. Kur timari i siguronte spahiut deri në 5 mijë akçe të ardhura në vit, duhej të shkonte në luftë vetëm dhe, për çdo 5 mijë akçe të ardhura më tepër, ai duhej të merrte me vete nga një ushtarak të armatosur (xhebeli). Pozita e spahinjve, si zotërues [[Timarliu|timaresh]], konsiderohej e përkohshme dhe e pasigurtë, prandaj veprimtaria e tyre karakterizohej nga abuzimet, grabitjet e krime të shumta, po ashtu siç vepronin edhe gjatë fushatave ushtarake. Vetë kronistët osmanë bashkëkohës me ngjarjet e mësipërme dëshmojnë për dhunën e spahinjve, për shkretimin e krahinave të tëra gjatë fushatave ushtarake të tyre, për grabitjen e pasurive të tundshme e të patundshme të banorëve të viseve që sulmoheshin, të gjësë së gjallë, si dhe të fëmijëve e të të rriturve, të cilët shiteshin si skllevër. == Shih edhe == * [[Dyert e Mëdha]] * [[Frashërllinjtë]] * [[Bushatllinjtë]] * [[Qyprillinjtë]] [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare| ]] [[Kategoria:Shqipëri]] 6lil624feiw9dw93l14s8q5565p1vlv 0 147370 2995339 2505991 2026-06-09T16:00:41Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dinollarë]] te [[Kategoria:Familja Dinollari]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995339 wikitext text/x-wiki '''Lejla Dino Ileri''' (1893-1966), vinte nga një familje me tradita të larta patriotike e atdhetare, ku i kishte të projektuara kërkesat për ardhmërinë e kombit shqiptar. Në emër të komunitetit të gruas shqiptare, ajo iu drejtua Konferencës së Paqës në Paris, për problemet madhore të kombit tonë. Ishte pra gruaja e parë shqiptare që me kurajo i drejtohet në kohën e duhur, Kryetarit të Konferencës së Paqës në Paris, për çështjen shqiptare. Tamam kur po ndahej gjahu i luftës në mes forcave luftuese. Nuk ishte rastësi ky guxim i një gruaje [[Çamëria|çame]] por një vazhdimësi e pjesëmarrjes së familjes Dino në të gjitha ngjarjet e mëdha, të luftës për Liri e Pavarësi. [[Familja Dino]], ka nxjerrë shumë figura të përmendura, të pushkës e të penës, të cilët kanë hyrë në historinë e artë të kombit tonë. Kështu dhe bija e tyre, Lejlaja, eci në rrugën e të parëve të saj që nuk heshtën kurrë në kërkimin e drejtësisë për identitetin Kombëtar dhe trashëgiminë e trojeve shqiptare. Babai i saj [[Rasih bej Dino|Rasih Dino]], ishte djali i [[Abedin pashë Dino|Abedin Dinos]], pjesëmarrës ne ”[[Lidhja e Prizrenit|Lidhjen e Prizrenit]]”. Nën shembullin e të jatit, Rasihi, u bë një luftëtar dhe kontribues në [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Shpalljen e Pavarësisë]]. Ishte në krye të delegacionit pjesëmarrës të Shqipërisë në ”[[Konferenca e Londrës (1912–1913)|Konferencën e Londrës]]”. I ra botës kryq e tërthur për të lobuar për moscopëtimin e Shqipërisë nga fqinjët grabitqarë. Kjo ka qenë shtytja që Lejla Dino, në rrethana shumë deçisive për fatet e popullit tone, krijoi në [[Gjenevë]] të Zvicrës “Komunitetin e Gruas Shqiptare” në vitin 1919. Më ka tërhequr shumë fakti i kësaj gruaje [[Çamët|came]], Lejla Rasih Dino, e cila në emër të grave shqiptare, u drejtohet në mënyrë diplomatike autoriteteve të larta botërore për çështjen e trojeve shqiptare të mbetura jashtë kufijëve të 1913. [[Kategoria:Gra shqiptare]] [[Kategoria:Familja Dinollari]] [[Kategoria:Lindje 1893]] [[Kategoria:Vdekje 1966]] [[Kategoria:Shqiptarë në Turqi]] 9h77mwi7ewq8swl7igg9gmj2lphw8xb 0 150045 2995284 2947326 2026-06-09T15:55:08Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995284 wikitext text/x-wiki '''Mustafa Reshit Pasha''' ose '''Mustafa Pashë Bushati''' (Shkodër, 26 mars 1797 - [[Medine]], 27 maj 1860) ka qenë [[Pashallarët e Shkodrës|vezir i Shkodrës]], [[Pashallëku|pashallëk]] të cilin e qeverisi në vitet 1810–1831, <span>i fundit i [[Veziri|vezirëve]] </span>[[Bushatllinjtë|Bushatllinj]]<span> që </span>ë sunduan [[Shkodra|Shkodrën]]. Si poet njihej me [[mahlasi]]n "Sherifi". == Biografia == U lind më 27 të [[Ramazani]]t të 1211 [[Kalendari hixhri|H]] në Shkodër, i biri i Mehmet Asaf Pashës, nipi i [[Gaziu|Gazi]] [[Mehmed pashë Bushatlliu|Mehmet Pashës]]. U rrit nga i ati, shtetar dhe poet, por për shkak se xhaxhai i tij [[Ibrahim pashë Bushatlliu]] vdiq, dhe i ati një vit përpara tij, iu dha drejtimi i [[mytesarif]]atit me gradën e [[bejlerbeu]]t që në rini të hershme, më 1810. Mustafa Pasha, të cilit iu dha grada e vezirit brenda dy vjetëve (maj 1812) punoi që të vinte rend e rregull në [[Rumelia|Rumeli]], aq sa u caktua që të shtypte kryengritjen e [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pashait]] të [[Pashallëku i Janinës|Janinës]] ndaj qeverisë qendrore. Së bashku me [[valiu]]n e atëhershëm të [[Ejaleti i Rumelisë|Rumelisë]], Hysejn Pashën, arritën të fashitnin vezirin tashmë [[Fermani|fermanli]] të Janinës. Ai kontribuoi në qetësimin e mëtejshëm të asaj pjese të Rumelisë duke eliminuar sulmet [[Malazezët|malazeze]] ndaj viseve shqiptare. Sidoqoftë ai kundërshtoi rekrutimin e rregullt ushtarak që u përpoq të implementohej në Rumeli, duke u bërë kësodore kundërshtar me [[Veziri i Madh|kryevezirin]] Mehmed Reshid Pashën. Ai u thirr nën armë për luftën Osmano-Ruse të 1828-29, duke iu dhënë komanda e krahut të [[Edrene]]së, iu dha tagër të mobilizonte krejt Rumelinë. Ai luftoi kundër rusëve ku këta kishin okupuar Vidinin dhe Rahovën, shërbime për të cilat u lavdërua nga Sulltan [[Mahmuti II|Mahmudi II]]. U radhit me krerët e pakënaqur [[Boshnjakët|boshnjakë]], valiun e [[Ejaleti i Egjiptit|Egjiptit]] [[Mehmet Ali Pasha|Mehmed pashë Kavallaliun]], princin [[Principata e Serbisë|serb]] [[Millosh Obrenoviqi]]n dhe princin malazez [[Petar Njegoshi II|Petar Njegoshin II]]. Kur ia hoqën sanxhaqet e [[Sanxhaku i Ohrit|Ohrit]], [[Sanxhaku i Elbasanit|Elbasanit]] dhe [[Sanxhaku i Dukagjinit|Dukagjinit/Pejës]] nga administrimi i tij, ai reagoi duke shtirë në dorë qytetet e [[Nishi]]t, Sofies dhe [[Shkupi]]t, veprim për të cilin u shpall rebel. [[Mehmet Reshit Pasha|Mehmed Reshid Pasha]] marshoi kundër [[pashai]]t shkodran me trupat e tij të rregullta dhe e theu atë në malësitë e Babunesë, pranë [[Përlep]]it. Mustafa Pasha u ngujua në [[Kalaja e Rozafës|kalanë e Shkodrës]], ku pasi u rrethua kërkoi që të dorëzohej dhe e shpurën në [[Stamboll]]. Iu dha një banesë në Sulejmanije, ku në sajë të personalitetit të tij fetar, interesit për letërsinë, poezisë së tij dhe kuvendimeve, rrethi i miqëve të tij në kryeqytet erdhi duke u shtuar. Kësodore u kthye edhe njëherë nëpër detyra, në [[Bolu]], [[Kastamonu|Kastamony]], [[Adana]], [[Kahramanmarash|Marash]] dhe [[Konja]] nëpër [[Anadoll]]. Më pas u kthye sërishmi në Rumeli, me detyrë në [[Hercegovinë]] me qendër [[vilajeti]] në [[Mostar]] më 1853. Si detyrë të fundit u emërua shejh-ul harem në Medine, titull nderimit që u jepet dijetarëve nëpër dy qytetet e shenjta.<ref>{{Cite web|date=2020|title=Mustafa Paşa, Buşatlı|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mustafa-pasa-busatli|website=islamansiklopedisi.org.tr|language=tr}}</ref> Ndërroi jetë në Medinën e Ndritur, ku dhe u varros në varrezat Bekije të saj.<ref name=":0" /> == Trashëgimia == Gjatë sundimit të tij në pashallëkun e Shkodrës ai hapi kanale vaditëse duke shfrytëzuar ujin e Drinit, i dha rëndësi kulturës së orizit, [[pambuk]]ut dhe kulturave të tjera industriale e të drithërave.<ref name=":0">[[Hamdi Bushati|Bushati H]]., ''Shkodra dhe motet (traditë, ngjarje, njerëz) v. II,'' Shkodër: "Idromeno", 1999.</ref> I dha rëndësi të veçantë institucioneve mësimore, pasuroi [[Biblioteka e Vakëfit]] duke sjellur libra të vlefshëm fetar dhe shkencor nga gjetkë. Mustafa Reshiti mbështeti trupat e Hurshid Pashasë gjatë shtypjes së Kryengritjes së Parë Serbe në vitin 1813, e cila ishte nën udhëheqjen e Karagjorgje Petroviqit. Mustafa Reshiti gjithashtu ka bërë përpjekje për të mbështetur njësitë shqiptare në [[Greqia|Greqi]] gjatë trazirave që pasuan pas shkarkimit të [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pashës]]. Ai ishte dyshuar se ka ndihmuar [[jeniçerë]]t dhe u shkarkua me dhunë nga pushteti nga [[Sulltan]] Mahmudit II, për shkak të rebelimit të tij kundër reformave turke mbas tre muajsh qendrese i rrethuar, u dorëzua. Sulltani e dënoi me vdekje, por mandej e fali dhe e gradoi sërish pasha, duke ia kthyer edhe pasurinë që ia kishte konfiskuar. Mbas disa transferimeve u emërua Shejhul-Haremi Nebevi (Mbrojtës i [[Haram (vendi)|haremit profetik]]) i [[Medina|Medinës]] ku ai sundoi deri në vitin 1860 kur vdiq. U varros ndër [[Xhenet el-Baki|varrezat e quajtura "Beki"]]. == Referime == <references /> {{s-start}} {{s-pasha}} {{succession box|before=[[Ibrahim Bushati]]|title=[[Pashallëku i Shkodrës|Pasha i Shkodrës]]|years=1810&ndash;1831|after=''Titulli u heq''}} {{s-end}} {{Pashallarët e Shkodrës}} [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XIX]] [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Kryengritës shqiptarë të Perandorisë Osmane]] qyl59t2q0ujjwaeutjyvkotibglmm4g 0 150488 2995560 2947343 2026-06-10T00:51:58Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995560 wikitext text/x-wiki '''Zgjedhjet lokale në Ulqin '''janë zgjedhjet të cilat mbahen në [[Komuna e Ulqinit|Komunën e Ulqinit]], për të zgjedhur përfaqësuesit në [[Kuvendi i Komunës së Ulqinit|Kuvendin e Komunës së Ulqinit]]. == Zgjedhjet e vitit 1990 == Zgjedhjet e para shumëpartiake u mbajtën më 9 dhjetor 1990. === Pjesëmarrësit === Në zgjedhje morrën pjesë katër subjete politike: * Koalicioni Demokratik: i përbërë nga [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi]] (partia e parë shqiptare në Mal të Zi) dhe Partia e Veprimit Demokratik (parti boshnjake) * Lidhje e Komunistëve (nga vitit 1991 vepron si Partia Demokratike e Socialistëve) * Lidhja e Forcave Reformuese * Partia Popullore === Rezultatet === {| class="wikitable" ! colspan="4" | <big> 9 dhjetor 1990</big> |- !Partia/Koalicioni !Vota !% !Vende |- |Koalicioni Demokratik - [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi|LDnëMZ]] dhe Partia e Veprimit Demokratik | 7412 | 64.0% | 30 |- |Lidhja e Komunistëve | 1919 | 16.6% | 8 |- |Lidhja e Forcave Reformuese | 1805 | 15.6% | 7 |- |Partia Popullore | 292 | 2.5% | 0 |} == Zgjedhjet e vitit 1992 == {| class="wikitable" ! colspan="4" | <big> 1992</big> |- !Partia/Koalicioni !Vota !% !Vende |- |[[Lidhja Demokratike në Mal të Zi]] | 5633 | 61.7 | 22 |- |Partia Demokratike e Socialistëve | 1224 | 13.4 | 4 |- |Aleanca Liberale | 966 | 10.6 | 3 |- |Partia Socialdemokrate e Reformistëve |823 |9.0 |3 |- |Partia Radikale Serbe | 481 | 5.3 | 1 |} == Zgjedhjet e vitit 1996 == {| class="wikitable" ! colspan="4" | <big> 1996</big> |- !Partia/Koalicioni !Vota !% !Vende |- |[[Lidhja Demokratike në Mal të Zi]] | 3787 | 38.9% | 14 |- |[[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]] | 2480 | 25.5% | 8 |- |Partia Demokratike e Socialistëve | 2010 | 20.7% | 8 |- |Aleanca Liberale |894 |9.2% |3 |- |Partia Socialdemokrate | 264 | 2.7% | 0 |- |Partia Popullore |143 |1.5% |0 |- |Partia Radikale Serbe "Vojisllav Sheshel" |130 |1.3% |0 |- |Komunistët e Malit të Zi |25 |0.3% |0 |} == Zgjedhjet e vitit 1998 == {| class="wikitable" ! colspan="6" |Zgjedhjet lokale më 31 maj 1998 |- ! rowspan="2" |Partia/Koalicioni ! colspan="3" |Vota ! colspan="2" |Vende |- !Numri ! % !±pp !Numri !'''+/−''' |- | align="left" | [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi]]|| 3,437 ||30.5% |style="color:red;" | -8.40||11 | –3 |- | align="left" | [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]]|| 2,896 ||25.7% | style="color:green;" |+0.20||9 | +1 |- | align="left" | Partia Demokratike e Socialistëve|| 2,682 ||23.8% |style="color:green;" | +3.10|| 8 |±0 |- | align="left" | Partia Socialiste Popullore || 1,310 ||11.6% | ''E re''|| 4 | +4 |- | align="left" | Aleanca Liberale || 586 ||5.2% |style="color:red;" | -4.00|| 1 |–2 |- | align="left" | Partia Socialdemokrate || 259 ||2.3% | style="color:red;" |-0.40|| 0 |±0 |- | align="left" | Partia Radikale Serbe "Vojisllav Sheshel" || 105 ||0.9% |style="color:red;" | -0.40||0 | ±0 |- ! colspan="6" | |- |'''Gjithësej''' |'''11,275''' | colspan="2" | |'''33''' |'''±0''' |- ! colspan="6" | |- |Vota të vlefshme |'''11,275''' |96.78% | | colspan="2" rowspan="5" | |- |Vota të pavlefshme |375 |3.22% | |- |'''Votues që kanë votuar''' |'''11,650''' |'''71.61%''' | |- |Votues që nuk kanë votuar |4618 |28.39% | |- |'''Votues të regjistruar''' |'''16,268''' | colspan="2" | |- ! colspan="6" | |- | colspan="6" |Referimet:<ref name=":1">{{Cite web|title=LOKALNI IZBORI 1998|url=http://www.cemi.cg.yu/izbori/svi/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061010060054/http://www.cemi.cg.yu/izbori/svi/|archive-date=10 tetor 2006|website=cemi.cg.yu|language=cnr|access-date=27 mars 2022}}</ref> |} == Zgjedhjet e vitit 2002 == Zgjedhjet për zgjedhjen e këshilltarëve në Kuvendin e Komunës së Ulqinit janë mbajtur më 15 maj 2002 për të zgjedhur këshilltarët në [[Kuvendi i Komunës së Ulqinit|Kuvendin e Komunës së Ulqinit]]. {| class="wikitable" ! colspan="6" |Zgjedhjet lokale më 15 maj 2002 |- ! rowspan="2" |Partia/Koalicioni ! colspan="3" |Vota ! colspan="2" |Vende |- !Numri ! % !±pp !Numri !'''+/−''' |- | align="left" | [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]]|| 2,520 ||26.24% | style="color:green;" | +0.54||9 | ±0 |- | align="left" | Partia Demokratike e Socialistëve, Partia Socialdemokrate || 2,158 ||22.47% | style="color:red;" |-3.63||7 |–1 |- | align="left" | [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi]]|| 1,677 ||17.46% | style="color:red;" |-13.04|| 6 |–5 |- | align="left" | Partia e Prosperitetit Demokratik || 1,608 ||16.74% | ''E re''|| 6 | +6 |- | align="left" | Partia Socialiste Popullore || 801 ||8.34% | style="color:red;" |-3.26|| 3 |–1 |- | align="left" | Aleanca Liberale || 490 ||5.1% | style="color:red;" |-0.10|| 1 |±0 |- | align="left" | Koalicioni Patriotik || 338 ||3.52% | ''E re''||1 | +1 |- ! colspan="6" | |- |'''Gjithësej''' |'''9,592''' | colspan="2" | |'''33''' |'''±0''' |- ! colspan="6" | |- |Vota të vlefshme |9,592 |99.9% | | colspan="2" rowspan="5" | |- |Vota të pavlefshme |43 |0.1% | |- |'''Votues që kanë votuar''' |'''9,605''' |'''61.70%''' | style="color:red;" |-9.91 |- |Votues që nuk kanë votuar |5,962 |38.3% | |- |'''Votues të regjistruar''' |'''15,567''' | colspan="2" | |- ! colspan="6" | |- | colspan="6" |Referimet:<ref name=":0">{{Cite web|date=25 maj 2002|title=Liberali na potezu|url=https://www.vreme.com/vreme/liberali-na-potezu/|url-status=live|access-date=27 mars 2022|website=Vreme|language=cnr}}</ref><ref name=":1" /> |} == Zgjedhjet e vitit 2006 == === Pjesëmarrësit === {| class="wikitable" !# !Emri i listës zgjedhore |- |1 |Lista Serbe - Andrija Mandiq |- |2 |Koalicioni Lidhja Demokratike në Mal të Zi - Partia e Prosperitetit Demokratik |- |3 |Grupi i qytetarëve për të mirën e Ulqinit - E vërteta - Dr Jakupi |- |4 |Bashkimi Demokratik i Shqiptarëve në Mal të Zi |- |5 |FORCA |- |6 |Për Ulqinin evoprian - UDSH - PDS - PSD |- |7 |Partia Socialiste Popullore e Malit të Zi |} === Rezultatet === {| class="wikitable" ! colspan="6" |Zgjedhjet lokale më 10 shtator 2006 |- ! rowspan="2" |Partia/Koalicioni ! colspan="3" |Vota ! colspan="2" |Vende |- !Numri ! % !±pp !Numri !'''+/−''' |- | align="left" | Koalicioni UDSH, PDS, PSD<sup>1</sup>|| 4,266 ||38.7% | style="color:red;" |-10.01||14 |–2 |- | align="left" | [[Forca e Re Demokratike|Forca]]|| 2,543 ||23.0% | ''E re''||8 | +8 |- | align="left" | Koalicioni [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi|LD në MZ]]-PPD<sup>2</sup>|| 2,294 ||20.8% |style="color:red;" | -13.40|| 7 |–5 |- | align="left" | Bashkimi Demokratik i Shqiptarëve || 730 ||6.6% | ''E re''|| 2 | +2 |- | align="left" | Lista serbe || 578 ||5.2% | ''E re''|| 1 | +1 |- | align="left" | Partia Socialiste Popullore || 451 ||4.1% | style="color:red;" |-4.24|| 1 |–2 |- | align="left" | Grupi i qytetarëve dr Jakupi || 171 ||1.5% | ''E re''||0 |±0 |- ! colspan="6" | |- |'''Gjithësej''' |'''11,033''' | colspan="2" | |'''33''' |'''±0''' |- ! colspan="6" | |- |Vota të vlefshme |11,033 |95.59% | | colspan="2" rowspan="5" | |- |Vota të pavlefshme |478 |4.41% | |- |'''Votues që kanë votuar''' |'''11,542''' |'''66.96%''' | style="color:green;" |+5.26 |- |Votues që nuk kanë votuar |5,696 |33.04% | |- |'''Votues të regjistruar''' |'''17,238''' | colspan="2" | |- ! colspan="6" | |- | colspan="6" |Referimet:<ref>{{Cite web|date=2 prill 2022|title=Godišnjak 2006|url=https://monstat.org/cg/publikacije_page.php?id=216|url-status=live|access-date=2 prill 2022|website=MONSTAT|language=en}}</ref> |- | colspan="6" |{{hidden|'''Shënimet:'''|<sup>1</sup> Totali është krahasur me rezultatet e PDS, PSD dhe UDSH në zgjedhjet e vitit 2002.<br/><sup>2</sup> Totali është krahasur me rezultatet e LDnëMZ dhe PPD në zgjedhjet e vitit 2002.}} |} == Zgjedhjet e vitit 2010 == Në vitin 2010 janë mbajtur dy zgjedhje për zgjedhjen e këshilltarëve në Kuvendin e Komunës së Ulqinit: zgjedhjet e rregullta më 23 maj 2010, dhe zgjedhjet e jashtëzakonshme më 17 tetor 2010. === Zgjedhjet më 23 majit 2010 === {| class="wikitable" ! colspan="6" |Zgjedhjet lokale më 23 maj 2010 |- ! rowspan="2" |Partia/Koalicioni ! colspan="3" |Vota ! colspan="2" |Vende |- !Numri ! % !±pp !Numri !'''+/−''' |- | align="left" | Koalicioni "Për Ulqinin evropian" ([[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|UDSH]], PDS) || 4,816 ||39.73% | style="color:green;" | +1.03||14 |±0 |- | align="left" | [[Forca e Re Demokratike]] || 3,642 ||30.04% | style="color:green;" | +7.04||11 | +3 |- | align="left" | Koalicioni "Ulqini më i mirë - Mali i Zi më i mirë"<sup>1</sup>|| 907 ||7.48% | style="color:red;" | -1.82|| 2 |±0 |- | align="left" | Partia Socialdemokrate || 728 ||6.01% | || 2 | |- | align="left" | Partia e Prosperitetit Demokratik || 667 ||5.50% | || 2 | |- | align="left" | Iniciativa Qytetare Perspektiva || 661 ||5.45% |''E re''|| 1 | +1 |- | align="left" | Koalicioni [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi|LD në MZ]] - BDSH || 485 ||4.00% | ||1 | |- | align="left" | Partia Boshnjake || 130 ||1.07% |''E re''||0 |±0 |- | align="left" | Grupi i qytetarëve për të mirën e Ulqinit "E vërteta" || 86 ||0.71% |''E re''|| 0 |±0 |- ! colspan="6" | |- |'''Gjithësej''' |'''12,122''' | colspan="2" | |'''33''' |'''±0''' |- ! colspan="6" | |- |Vota të vlefshme |12,122 |98.87% | | colspan="2" rowspan="5" | |- |Vota të pavlefshme |138 |1.13% | |- |'''Votues që kanë votuar''' |'''12,260''' |'''67.17%''' | style="color:green;" | +0.21 |- |Votues që nuk kanë votuar |5,993 |32.83% | |- |'''Votues të regjistruar''' |'''18,253''' | colspan="2" | |- ! colspan="6" | |- | colspan="6" |Referimet:<ref>{{Cite web|url=http://www.sluzbenilist.me/pregled-dokumenta-2/?id=%7B1E400546-492D-4591-A18E-D10C460E9D83%7D|title=Konačni rezultati izbora za izbor odbornika u Skupštini opštine Ulcinj od 23.05.2010.godine "Službeni list Crne Gore - Opštinski propisi, broj 21/2010" od 8.6.2010. god.|access-date=13 prill 2022|archive-date=13 prill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220413163530/http://www.sluzbenilist.me/pregled-dokumenta-2/?id=%7B1E400546-492D-4591-A18E-D10C460E9D83%7D|url-status=dead}}</ref> |- | colspan="6" |{{hidden|'''Shënimet:'''|<sup>1</sup> Totali është krahasur me rezultatet e PSP dhe Listës serbe në zgjedhjet e vitit 2006.}} |} === Zgjedhjet më 17 tetor 2010 === Pas dështimeve për marrëveshje mes subjekteve poltike për bashkëpunimin paszgjedhor për formimin e pushtetit,<ref>{{Cite web|date=2010-08-29|title=MALESIA.ORG - Tuz, Malësi - Zgjedhjet në Ulqin me 17 tetor|url=http://www.malesia.org/2010/08/29/zgjedhjet-ne-ulqin-me-17-tetor/|url-status=live|access-date=2022-07-09|website=MALESIA.ORG - Tuz, Malësi|language=sq}}</ref> presidenti i Malit të Zi [[Filip Vujanoviq]] vendosi që më 17 tetor të mbahen zgjedhjet e jashtëzakonshme.<ref>{{Cite web|date=2010-11-19|title=Zgjedhjet e përsëritura lokale qartësuan skenën politike në Ulqin|url=https://www.visit-ulcinj.com/blog/2010/11/19/zgjedhjet-e-perseritura-lokale-qartesuan-skenen-politike-ne-ulqin/|access-date=2022-07-09|website=Lajme nga Ulqini|language=sq|archive-date=9 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220709143908/https://www.visit-ulcinj.com/blog/2010/11/19/zgjedhjet-e-perseritura-lokale-qartesuan-skenen-politike-ne-ulqin/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Kallaba|first=Ismet|date=19 gusht 2010|title=Ulqini do të votojë sërish|url=https://www.dropbox.com/s/0nwq3p1qm3oby3c/koha-432.pdf?dl=0|journal=Koha Javore|language=sq|volume=432}}</ref> ==== Pjesëmarrësit ==== Në zgjedhjet e përsëritura morrën pjesë nëntë subjekte politike (dy koalicione dhe shtatë parti), ku pesë prej tyre ishin subjekte politike shqiptare.<ref>{{Cite web|title=17 tetor 2010 Archives|url=https://www.visit-ulcinj.com/blog/tag/17-tetor-2010/|access-date=2022-07-09|website=Lajme nga Ulqini|language=sq|archive-date=9 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220709143945/https://www.visit-ulcinj.com/blog/tag/17-tetor-2010/|url-status=dead}}</ref> ==== Rezultatet ==== {| class="wikitable" ! colspan="6" |Zgjedhjet lokale më 17 tetor 2010 |- ! rowspan="2" |Partia/Koalicioni ! colspan="3" |Vota ! colspan="2" |Vende |- !Numri ! % !±pp !Numri !'''+/−''' |- | align="left" | [[Forca e Re Demokratike]] || 3,831 ||31.10% | style="color:green;" | +1.06||11 |±0 |- | align="left" | Koalicioni [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|UDSH]] - PPD || 3,406 ||27.65% | ||10 | |- | align="left" | Partia Demokratike e Socialistëve || 2,439 ||19.80% | || 7 | |- | align="left" | Partia Socialdemokrate || 859 ||6.97% | style="color:green;" | +0.96|| 2 |±0 |- | align="left" | Koalicioni “Për Ulqinin më të mirë”<sup>1</sup>|| 707 ||5.74% | -1.74|| 2 |±0 |- | align="left" | Iniciativa Qytetare Perspektiva || 477 ||3.87% | style="color:red;" | -1.58|| 1 |±0 |- | align="left" | [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi]] <sup>2</sup>|| 318 ||2.58% | style="color:red;" | -1.42||0 |–1 |- | align="left" | Partia Boshnjake || 186 ||1.51% | style="color:green;" | +0.44||0 |±0 |- | align="left" | Grupi i qytetarëve Integrimi || 94 ||0.76% |''E re''|| 0 |±0 |- ! colspan="6" | |- |'''Gjithësej''' |'''12,317''' | colspan="2" | |'''33''' |'''±0''' |- ! colspan="6" | |- |Vota të vlefshme |12,317 |99.09% | | colspan="2" rowspan="5" | |- |Vota të pavlefshme |113 |0.91% | |- |'''Votues që kanë votuar''' |'''12,430''' |'''67.35%''' | style="color:green;" | +0.18 |- |Votues që nuk kanë votuar |6,025 |32.65% | |- |'''Votues të regjistruar''' |'''18,455''' | colspan="2" | |- ! colspan="6" | |- | colspan="6" |Referimet:<ref>[http://www.sluzbenilist.me/pregled-dokumenta-2/?id={FDF7A18A-886B-4B47-B549-C2FE10F87C95} Javno objavljivanje podataka o konačnim rezultatima izbora za izbor odbornika u Skupštinu opštine Ulcinj od 17.10.2010. godine "Službeni list Crne Gore - Opštinski propisi, broj 36/2010" od 1.11.2010. god.]{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- | colspan="6" |{{hidden|'''Shënimet:'''|<sup>1</sup> Totali është krahasur me rezultatet e Koalicionit "Ulqini më i mirë - Mali i Zi më i mirë" në zgjedhjet e majit 2010.<br/><sup>2</sup> Totali është krahasur me rezultatet e Koalicionit LD në MZ - BDSH në zgjedhjet e majit 2010.}} |} == Zgjedhjet e vitit 2014 == Zgjedhjet për zgjedhjen e këshilltarëve në Kuvendin e Komunës së Ulqinit janë mbajtur më 26 janar 2014 për të zgjedhur këshilltarët në [[Kuvendi i Komunës së Ulqinit|Kuvendin e Komunës së Ulqinit]].<ref>{{Cite web|title=Zgjedhjet komunale në Ulqin|url=https://www.zeriamerikes.com/a/zgjedhjet-ulqin/1838034.html|access-date=2022-07-09|website=VOA|language=sq}}</ref> === Pjesëmarrësit === {| class="wikitable" !# !Emri i listës zgjedhore !Bartësi i listës |- |1 |Mali i Zi Pozitiv – Me zemër për Ulqin - Dritan Abazi |Dritan Abazi |- |2 |Fronti Demokratik – Për Ulqinin e të gjithë neve |Milan Roloviq |- |3 |Partia Boshnjake |Muamer Rashçiq |- |4 |PSP – Partia Socialiste Popullore e Malit Të Zi – Për Ulqinin më të mirë – Edhe fjala edhe vepra |Andrija Qetkoviq |- |5 |FORCA – Nazif Cungu |Nazif Cungu |- |6 |UDSH – Fjala jonë – Obligimi jonë |Mehmet Zenka |- |7 |Përpara të fitojë Ulqini – PDS – [[Milo Gjukanoviqi|Millo Gjukanoviq]] |Loro Nrekiq |- |8 |Koalicioni "Bashkë për të ardhmen e Ulqinit" |Fatmir Gjeka |- |9 |PSD – Mundemi Më Mirë |Skender Elezagiq |} === Rezultatet === {| class="wikitable" ! colspan="6" |Zgjedhjet lokale më 26 janar 2014 |- ! rowspan="2" |Partia/Koalicioni ! colspan="3" |Vota ! colspan="2" |Vende |- !Numri ! % !±pp !Numri !'''+/−''' |- | align="left" | [[Partia Demokratike e Socialistëve]] || 3,174 ||26.17% | style="color:green;" | +6.37||9 | +2 |- | align="left" | [[Forca e Re Demokratike]] || 2,928 ||24.14% | style="color:red;" | -6.96||8 |–3 |- | align="left" | [[Partia Demokratike (Mali i Zi)|Koalicioni "Bashkë për të ardhmen e Ulqinit"]] || 2,345 ||19.34% |''E re''|| 7 | +7 |- | align="left" | [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]] <sup>1</sup>|| 1,058 ||8.72% | style="color:red;" | -18.93|| 3 |–7 |- | align="left" | Partia Socialdemokrate || 820 ||6.76% | style="color:red;" | -0.21|| 2 |±0 |- | align="left" | [[Mali i Zi Pozitiv]] || 682 ||5.62% |''E re''|| 2 | +2 |- | align="left" | Partia Socialiste Popullore<sup>2</sup>|| 479 ||3.95% | style="color:red;" | -1.79||1 |–1 |- | align="left" | Fronti Demokratik || 387 ||3.19% |''E re''||1 | +1 |- | align="left" | Partia Boshnjake || 255 ||2.10% | style="color:green;" | +0.59|| 0 |±0 |- ! colspan="6" | |- |'''Gjithësej''' |'''12,128''' | colspan="2" | |'''33''' |'''±0''' |- ! colspan="6" | |- |Vota të vlefshme |12,128 |98.72% | | colspan="2" rowspan="5" | |- |Vota të pavlefshme |157 |1.28% | |- |'''Votues që kanë votuar''' |'''12,285''' |'''64.09%''' | style="color:red;" | -3.26 |- |Votues që nuk kanë votuar |6,884 |35.91% | |- |'''Votues të regjistruar''' |'''19,169''' | colspan="2" | |- ! colspan="6" | |- | colspan="6" |Referimet:<ref>[http://www.sluzbenilist.me/pregled-dokumenta-2/?id={15D39365-7DF1-45EC-AD18-782A0E109A33} Javno objavljivanje podataka o končanim rezu­ltatima izbora za izbor odbornika u Skupštinu opštine Ulcinj od 26.01.2014.godine "Službeni list Crne Gore - Opštinski propisi, broj 4/2014" od 7.2.2014. god.]{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- | colspan="6" |{{hidden|'''Shënimet:'''|<sup>1</sup> Totali është krahasur me rezultatet e Koalicionit UDSH-PPD në zgjedhjet e tetorit 2010.<br/><sup>2</sup> Totali është krahasur me rezultatet e Koalicionit “Për Ulqinin më të mirë” në zgjedhjet e tetorit 2010.}} |} == Zgjedhjet e vitit 2018 == Zgjedhjet për zgjedhjen e këshilltarëve në Kuvendin e Komunës së Ulqinit janë mbajtur më 4 shkurt 2018 për të zgjedhur këshilltarët në [[Kuvendi i Komunës së Ulqinit|Kuvendin e Komunës së Ulqinit]].<ref>{{Cite web|title=Zgjedhjet vendore në Ulqin|url=https://www.zeriamerikes.com/a/zgjedhjet-vendore-ulqin/4228605.html|access-date=2022-07-09|website=VOA|language=sq}}</ref> === Pjesëmarrësit === {| class="wikitable" !# !Emri i listës zgjedhore !Bartësi i listës |- |1 |Socijaldemokratët e Malit të Zi - Ivan Brajoviq - Qëndrueshëm për Ulqin |Qazim Hoxhiq |- |2 |Me zemër përpara - [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|UDSH]] |[[Mehmet Zenka]] |- |3 |Partia Boshnjake |Muamer Rashçiq |- |4 |Aleksa Beçiq - Demokratët - Fitore, e jo përçarje |Milosh Kopitoviq |- |5 |[[Forca e Re Demokratike|FORCA]] - "Ta mbrojmë të ardhmen" |[[Nazif Cungu]] |- |6 |Koalicioni SNP - DF "Për Ulqin të shëndetshëm - Me kurajo civile" |Masha Raduloviq |- |7 |PSD - Ranko Krivokapiq - Të ringjallet Ulqini |Naser Resulbegoviq |- |8 |Zgjohu Ulqin! - Partia Demokratike, Perspektiva, [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi]] |[[Fatmir Gjeka]] |- |9 |"URA - Ulqini gjerneratave të reja - mr. [[Dritan Abazi]]" |Omer Bajraktari |- |10 |Ulqini fiton! - PDS - [[Milo Gjukanoviqi|Millo Gjukanoviq]] |Loro Nrekiq |- | colspan="3" | |- | colspan="3" |Burimi: [https://ulcinj.dik.co.me/wp-content/uploads/sites/25/2019/11/Zbirna-izborna-lista.pdf Komisioni zgjedhor komunal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220411225507/https://ulcinj.dik.co.me/wp-content/uploads/sites/25/2019/11/Zbirna-izborna-lista.pdf |date=11 prill 2022 }} (faqe zyrtare) |} === Rezultatet === {| class="wikitable" ! colspan="6" |Zgjedhjet lokale më 4 shkurt 2018 |- ! rowspan="2" |Partia/Koalicioni ! colspan="3" |Vota ! colspan="2" |Vende |- !Numri ! % !±pp !Numri !'''+/−''' |- | align="left" | Partia Demokratike e Socialistëve || 2,994 ||24.16% | style="color:red;" |-2.01||8 | –1 |- | align="left" | [[Forca e Re Demokratike]] || 2,925 ||23.60% | style="color:red;" |-0.54||8 |±0 |- | align="left" | Koalicioni "Zgjohu Ulqin" (PD, LDMZ, Perspektiva)<sup>1</sup>|| 2,365 ||19.08% | style="color:red;" |-0.26|| 7 |±0 |- | align="left" | [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]] || 1,107 ||8.93% | style="color:green;" |+0.21|| 3 |±0 |- | align="left" | Socijaldemokratët e Malit të Zi || 1,005 ||8.11% |''E re''|| 3 | +3 |- | align="left" | Lëvizja Qytetare URA || 672 ||5.42% |''E re''|| 2 |<nowiki>+2</nowiki> |- | align="left" | Partia Socialdemokrate || 381 ||3.07% | -3.69||1 | –1 |- | align="left" | Partia Boshnjake<sup>2</sup> || 343 ||2.77% |style="color:green;" | +0.67||1 | +1 |- | align="left" | Demokratët || 343 ||2.77% |''E re''|| 0 |±0 |- | align="left" | Koalicioni "Për Ulqin të Shëndetshëm"<sup>3</sup>|| 258 ||2.08% | style="color:red;" |-5.06|| 0 |–2 |- ! colspan="6" | |- |'''Gjithësej''' |'''12,393''' | colspan="2" | |'''33''' |'''±0''' |- ! colspan="6" | |- |Vota të vlefshme |12,393 |98.79% | | colspan="2" rowspan="5" | |- |Vota të pavlefshme |152 |1.21% | |- |'''Votues që kanë votuar''' |'''12,545''' |'''63.14%''' | style="color:red;" | -0.95 |- |Votues që nuk kanë votuar |7,324 |36.86% | |- |'''Votues të regjistruar''' |'''19,869''' | colspan="2" | |- ! colspan="6" | |- | colspan="6" |Referimet:<ref>[http://www.ul-gov.me/upload/document/20180228_konacni_rezultati.pdf LOKALNI IZBORI 2018: KONAČNI REZULTATI IZBORA]{{Lidhje e vdekur}} (ul-gov.me)</ref> |- | colspan="6" |{{hidden|'''Shënimet:'''|<sup>1</sup> Totali është krahasur me rezultatet e Koalicionit "Bashkë për të ardhmen e Ulqinit" në zgjedhjet e viti 2014.<br/><sup>2</sup> Edhe pse Partia Boshnjake kishte më pak se 3% të votave, pas ankesës në KSHZ, iu dha një mandat, duke u referuar në statusin e privilegjuar si parti minoritare në Ulqin.<br/><sup>3</sup> Totali është krahasur me rezultatet e PSP dhe Frontit Demokratik në zgjedhjet e vitit 2014.}} |} == Zgjedhjet e vitit 2022 == Zgjedhjet lokale të vitit 2022 në Ulqin (zyrtarisht: ''Zgjedhjet për zgjedhjen e këshilltarëve në Kuvendin e Komunës së Ulqinit'') janë mbajtur më 27 mars 2022 për të zgjedhur këshilltarët në [[Kuvendi i Komunës së Ulqinit|Kuvendin e Komunës së Ulqinit]].<ref>{{Cite web|date=25 mars 2022|title=Službeni list Crne Gore - Opštinski propisi, broj 5/2022 od 03.02.2022.|url=http://www.sluzbenilist.me/pregled-dokumenta/?id={2EB1F226-E6B2-4BA0-8E6F-BAFEC74FBEF2}#|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220325184744/http://www.sluzbenilist.me/pregled-dokumenta/?id=%7B2EB1F226-E6B2-4BA0-8E6F-BAFEC74FBEF2%7D|archive-date=25 mars 2022|access-date=25 mars 2022|website=Službeni list Crne Gore|language=cnr}}</ref> === Pjesëmarrësit === {| class="wikitable" ! style="text-align:center;" |# ! style="text-align:center;" |Emri i listës zgjedhore ! style="text-align:center;" |Bartësi i listës |- | style="text-align:center;" |1 |Koalicioni shqiptar – [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|UDSH]] – [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi|LD në MZ]] |[[Mehmet Zenka]] |- | style="text-align:center;" |2 |Demokratët dhe qytetarët e Ulqinit – Çohu! Mbro! Fito! Nuk ka tradhëti! |Bojan Qetkoviq |- | style="text-align:center;" |3 |Fillim i Ri – URA, Partia Demokratike, Partia Socialdemokrate, Socialdemokratët, Alternativa Shqiptare |Omer Bajraktari |- | style="text-align:center;" |4 |[[Forca e Re Demokratike|FORCA]] |Genci Nimanbegu |- | style="text-align:center;" |5 |Po për Ulqinin dhe Malin e Zi – Partia Demokratike e Socialistëve dhe Partia Boshnjake |Haki Mavriq |- | colspan="3" bgcolor="#E9E9E9" | |- | colspan="3" |Burimi: [https://ulcinj.dik.co.me/wp-content/uploads/sites/25/2022/03/Zbirna-izborna-lista.pdf Komisioni zgjedhor komunal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220413003416/https://ulcinj.dik.co.me/wp-content/uploads/sites/25/2022/03/Zbirna-izborna-lista.pdf |date=13 prill 2022 }} (faqe zyrtare) |} === Rezultatet === {| class="wikitable" ! colspan="7" |Zgjedhjet lokale më 27 mars 2022 |- | colspan="7" |[[Skeda:Montenegro Ulcinj Parliament 2022.svg|qendër|250x250px]] |- ! colspan="2" rowspan="2" |Partia/Koalicioni ! colspan="3" |Vota ! colspan="2" |Vende |- !Numri !% !±pp !Numri !'''+/−''' |- | bgcolor="#C15283"| | align="left" | Fillim i Ri – [[Lëvizja qytetare URA|URA]], [[Partia Demokratike (Mali i Zi)|PD]], PSD, SD, [[Alternativa Shqiptare|ASH]]<sup>1</sup>|| 4962||42.74% | style="color:green;" | +7.06||14 | +1 |- |bgcolor="#8E6EC2"| | align="left" | Po për Ulqinin dhe Malin e Zi – [[Partia Demokratike e Socialistëve|PDS]], PB<sup>2</sup>|| 2108||18.16% | style="color:red;" | –8.77||6 | –3 |- |bgcolor="#C73A47"| | align="left" | Koalicioni shqiptar – [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|UDSH]], [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi|LD në MZ]]<sup>3</sup>|| 2037||17.55% | style="color:green;" | +8.62||6 | +3 |- |bgcolor="#477DD4"| | align="left" | [[Forca e Re Demokratike|Forca]]|| 1674||14.42% | style="color:red;" | –9.18||5 | –3 |- |bgcolor="#A7A86A"| | align="left" | Demokratët || 829||7.14% | style="color:green;" | +4.37||2 | +2 |- ! colspan="7" | |- | colspan="2" |'''Gjithsej''' |11610 | colspan="2" | |'''33''' |'''±0''' |- ! colspan="7" | |- | colspan="2" |Vota të vlefshme |11610 |98.51% | | colspan="2" rowspan="5" | |- | colspan="2" |Vota të pavlefshme |175 |1.48% | |- | colspan="2" |'''Votues që kanë votuar''' |'''11,786''' |'''57.79%''' | style="color:red;"| -5.53 |- | colspan="2" |Votues që nuk kanë votuar |8,607 |42.21% | |- | colspan="2" |'''Votues të regjistruar''' |'''20,392''' | colspan="2" | |- ! colspan="7" | |- | colspan="7" |Referimet:<ref>{{Cite web|date=11 prill 2022|title=Konačni rezultati po biračkim mjestima|url=https://ulcinj.dik.co.me/wp-content/uploads/sites/25/2022/04/Konacni-rezultati-po-birackim-mjestima-1.pdf|url-status=dead|access-date=10 prill 2022|website=Komisioni Komunal Zgjedhor|language=cnr|archive-date=13 prill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220413003414/https://ulcinj.dik.co.me/wp-content/uploads/sites/25/2022/04/Konacni-rezultati-po-birackim-mjestima-1.pdf}}</ref> |- | colspan="7" |{{hidden|'''Shënimet:'''|<sup>1</sup> Totali është krahasur me rezultatet e URA, PSD, SD dhe Koalicionit "Zgjohu Ulqin" në zgjedhjet e viti 2018.<br/><sup>2</sup> Totali është krahasur me rezultatet e PDS dhe PB në zgjedhjet e vitit 2018.<br/><sup>3</sup> Totali është krahasur me rezultatet e UDSH në zgjedhjet e vitit 2018.}} |} == Referime == {{Reflist}} == Shiko edhe këtë == * [[Zgjedhjet lokale në Tuz]] [[Kategoria:Zgjedhje vendore në Mal të Zi]] [[Kategoria:Ulqin]] ln1wgzue9tq83ttozq4g9qtvoxu4w0g 0 153685 2995307 2780337 2026-06-09T15:59:23Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bargjinollët]] te [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995307 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Kartolina Tirana Xhamia e vjetër 1939.jpg|parapamje|Tyrbja e Sylejman Pashes]] '''Tyrbja e Sylejman Pashës''' ishtë një [[tyrbja|tyrbe]] (varr monumental [[myslyman]]) në [[Tiranë]], [[Shqipëri]]. Nuk mori statusin [[Lista e objekteve fetare në Shqipëri që janë monumente kulture|monument kulture]] në vitin.<ref>{{cite web|url=http://kshk.gov.al/index.php?fq=brenda&gj=gj2&kid=19|title=Religious buildings with the "Culture Monument" status|publisher=Komiteti Kombëtar i Republikës së Shqipërisë mbi Kultin|accessdate=28 tetor 2010|archive-date=6 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706071224/http://kshk.gov.al/index.php?fq=brenda&gj=gj2&kid=19|url-status=dead}}</ref> == Shiko edh e== * [[Sylejman Pashë Bargjini]] * [[Lista e objekteve fetare në Shqipëri që janë monumente kulture]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Tiranë]] [[Kategoria:Tyrbe në Shqipëri]] [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] [[Kategoria:Arkitektura osmane në Shqipëri]] eg8ceos1kdum8c1t4b77pj1tet17rhy 0 164455 2995280 2929925 2026-06-09T15:55:05Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995280 wikitext text/x-wiki '''Ibrahim pashë Bushatlliu '''(tr. ''İşkodralı Ibrahim Pasha'', v. shkurt 1809) ka qenë mytesarif i [[Sanxhaku i Shkodrës|Sanxhakut të Shkodrës]], njohur asokohe si [[Pashallëku i Shkodrës]], përfaqësues i rëndësishëm i hanedanes së [[Bushatllinjtë|Bushatllinjve]]. == Biografia == U lind në gjirin e familjes bujare të Bushatlive, djali katërt dhe më i vogli i [[Mehmed pashë Bushatlliu|Koxha Mehmet Pashës]]. Mësimet i ka vijuar në Shkodër, që ishte qendra administrative e vilajetit dhe njëra nga qendrat më të rëndësishme kulturore-arsimore e vendit. Njëri nga mësimdhënësit dhe edukatorët e Ibrahim Pa­shës ishte dijetari dhe poeti i dalluar shkodran Mytreza “Safi” Efen­diu, i njohur si Myrteza efendi Shoshi, i cili ishte myfti i Shkodrës dhe njëhe­rësh myderriz në medresenë e themeluar dhe vakëfuar nga Mehmet Pashë Plaku, e njohur në popull si Medresja e Qafës. Studimet i ka vijuar në Stamboll në Enderuni Humajun, bashkë me djalin e vëllait “Asaf” Mehmed Pashën.<ref name=":Krasniqi">{{Cite book|last=Krasniqi|first=Nehat|title=Zhvillimi i kulturës shqiptare me ndikime orientale prej shekullit XVIII deri në fillimet e Rilindjes Kombëtare|publisher=Instituti Albanologjik|year=2017|isbn=9789951240550|location=Prishtinë|pages=321|language=sq|author-link=Nehat Krasniqi|origyear=2013}}</ref> Pasi i vëllai [[Kara Mahmud pashë Bushati|Kara Mahmud Pasha]] u vra në luftë me malazezët më 1796 (1211 h), Ibrahim Pasha emërohet mytesarif i Shkodrës me gradën ''Rumeli-pajesi''. Në vitin 1803 (1218 h) me gradën e vezirit iu dha serasqerllëku i Rumelisë duke mbajtur gjithnjë edhe mytesarifllëkun e Shkodrës, pas dy vjetëve më 1805 (1220 h) u emërua vali i Rumelisë. Pas një viti, valillëku iu mor dhe u la edhe njëherë vetëm mytesarifllëku i Shkodrës.<ref>{{Cite journal|last=Bello|first=Hasan|date=2017|title=Një vështrim historik mbi librin "Historia e pashallarëve shqiptarë në Perandorinë Osmane" të Syrja bej Vlorës, pj. II|url=https://issuu.com/besmirsemanaj7/docs/zani_i_nalte_nr._21|journal=Zani i Naltë|language=sq|volume=21 (174)|pages=64|access-date=6 dhjetor 2018|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029023147/https://issuu.com/besmirsemanaj7/docs/zani_i_nalte_nr._21|url-status=dead}}</ref> Gjatë sundimit të tij në Shkodër, Ibrahim Bushati u emërua në vitin 1805 [[Bejlerbeu|bejlerbe]] i [[Rumelia|Rumelisë]] dhe morri pjesë në tentimet për shtypjen e Kryengritjes së Parë Serbe, të prirur nga Karagjorgje Petroviq pas Betejës së Ivankovacit. Dihet se Ibrahim Bushati disa herë ka ndihmuar [[Ali Pasha Tepelena|Ali Pashë Tepelenën]]. Në fakt dy djemt e Ali Pashës Muktar Pasha dhe Veil Pasha kanë shërbyer nën komandat e Ibrahim Bushatit në vitin 1806.<ref>Srbija i Albanci u XIX i početkom XX veka: ciklus predavanja 10-25. novembar 1987</ref> Vdiq në vitin 1810, ndërsa në krye të Pashallëkut të Shkodrës erdhi [[Mustafa Reshiti|Mustafa Reshit Pashë Bushati]]. == Referime == {{reflist}} <br/> {{s-start}} {{s-pasha}} {{succession box|before=[[Mahmud Bushati]]|title=[[Pashallëku i Shkodrës|Pasha i Shkodrës]]|years=1796&ndash;1810|after=[[Mustafa Reshiti]]}} {{s-end}} {{Pashallarët e Shkodrës}} [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVIII]] [[Kategoria:Vdekje 1809]] 7fq5t9d5wpw83kmp8celziwwlthxpqe 0 164474 2995285 2863886 2026-06-09T15:55:09Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995285 wikitext text/x-wiki '''Mustafa pashë Bushati''' ose '''Mustafa “Sherifi” pashë Shkodrani''' ishte [[Pashallëku i Shkodrës|Pashai i Shkodrës]] në vitet 1774–1778. Vinte nga familja e [[Bushatllinjtë|Bushatllinjëve]] nga [[Shkodra]]. == Referimet == {{reflist}} <br/> {{s-start}} {{s-pasha}} {{succession box|before =[[Mehmed Bushati]]|title = [[Pashallëku i Shkodrës|Pasha i Shkodrës]]|years = 1774&ndash;1778|after =[[Mahmud Bushati]]}} {{s-end}} {{Pashallarët e Shkodrës}} [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVIII]] [[Kategoria:Familja Bushati]] eems7zm5l3q95oyvf3qkrgkqj4c5nto 0 164476 2995286 2863882 2026-06-09T15:55:09Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995286 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Mehmet pashë Plaku | image = Skadar, polozatopená Olověná mešita II.jpg | caption = Tyrbja e Mehmet pashë Plakut te [[Xhamia e Plumbit, Shkodër]] | image_size = | office = [[Pashallëku_i_Shkodrës#Pashallarët|Pasha i Shkodrës]] | term_start = 1768 | term_end = 1774 | predecessor = posti i krijuar | successor = [[Mustafa pashë Bushatlliu]] | birth_date = | birth_place = [[Sanxhaku i Shkodrës]], [[Shqipëri]]<small> atëherë [[Perandoria Osmane]]</small> | death_date = 1775 | death_place = Shkodër | nationality = Shqiptar-Osman | profession = | education = | spouse = | partner = | children = Kaja Hanmi, Mustafa Pasha, Kara Mahmud Pasha, Ibrahim Pasha dhe Ahmet Pasha | Feja = Musliman | signature = | signature_madhësia = | signature_përshkrim = | Emblema = | Emblema_madhësia = | Emblema_përshkrim = }} '''Mehmed [[Pasha|pashë]] Bushatlliu''' i njohur edhe si '''Mehmed pashë Plaku''' apo '''[[Gaziu|Gazi]] Mehmed Pasha''' ishte [[Pashallëku i Shkodrës|Pashai i Shkodrës]] në vitet 1768–1774, vinte familja e [[Bushatllinjtë|Bushatllinjëve]] nga [[Shkodra]]. Mehmed Bushati ishte i njohur edhe si Mehmed Plaku titull i dhënë atij për shkak se ai ishte [[Sheh|Shejhu]] [[Sufizmi|Sufi]] i [[Esnafi]]t të terzinjëve të Shkodrës. Ai i takon merita për krijimin e [[Pashallëku i Shkodrës|Pashallëkut të Shkodrës]], në të cilin sudoi prej viti 1768 deri në vitin 1774, kur u pasua nga [[Mustafa Pashë Bushati]]. Gjatë sundimit të tij ai arriti ti mposhtë piratët arabë dhe berberë nga qytetet bregdetare të [[Ulqini]]t dhe [[Tivari]]t, të cilët në bashkëpunim me piratët shqiptarë kanë penguar tregtinë mes qyteteve italiane dhe [[Orienti]]t. Gjatë Luftës Ruso-turke të viteve 1768–1774 ai arriti të bëhet ''Kapudan-i-derja'' (i barasvlefshëm me titullin ''Admiral'') i [[Ushtria osmane|Flotës perëndimore osmane]]. == Referimet == {{Reflist|2}} [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVIII]] 5781ekl2mu2red915i9bx3kvjh50mzk 0 170204 2995432 2735222 2026-06-09T16:25:25Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familja Blinishta]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995432 wikitext text/x-wiki '''Blinishtajt''' qenë një familje feudale arbërore që shfaqet në disa dokumente të shekujve XIII-XIV. Në shkrime zakonisht jepet i gabuar mbiemri i kësaj familjeje: ''Bleusi, Bleuisti, Bletisti, Blevisci''. Vendi i saj gjendej ndërmjet lumit Gjadër afër [[Lezha|Lezhës]] (1416), fshati [[Njësia administrative Blinisht|Blinisht]] me kishën e Shën Shtjefnit dhe në abacinë e Shën Llezhdrit në Mirditë. Stërgjyshi i kësaj familjeje ''Vlado,'' ndoshta prej fisit të matjanëve (''Matesei''), bëhet i njohur më 1272 si stratiot (''miles'') bizantin. Më parë u bashkua me anzhuinët, por pak më vonë u lidh me serbët, që i dhanë edhe titullin ''Kaznac'' (Kasnec). Në vitin 1279 ky kasnec u kap prej kapitenit të Durrësit dhe u përcoll në Brindizi i prangosur. Më 1304 merr diplomën e Napolit, në bazë të së cilës u bë ''comes'' (kont), ndërsa i biri i quajtur ''[[Gulielm Blinishti|Guillelmus]],'' u bë mareshall i Arbërisë, i njohur më 1319 edhe si ''sevastokrator'' të [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]].<ref name=":1">{{Cite book|title=Serbët dhe shqiptarët|last=Shuflaj|first=Milan|publisher=Toena|year=2004|origyear=1925|isbn=99927-1-854-4|location=Tiranë|pages=157|translator=Hasan Çipuri|language=sq}}</ref> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Fisnikëria mesjetare arbërore]] [[Kategoria:Familja Blinishta]] hg5dphx03qbp76qpfkd6r7w12ktxjc1 0 173183 2995310 2000051 2026-06-09T15:59:24Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bargjinollët]] te [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995310 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Strasse in Tirana. (BildID 15573505).jpg|parapamje|Xhamia e Sylejman Pashës]] '''Xhamia e Sylejman Pashës''' ose '''Xhamia e Vjetër e Tiranës''' ishte një nga xhamitë më të vjetra në kryeqytetin [[Tiranë]]. Pranë xhamisë ka qenë [[Tyrbja e Sylejman Pashës|tyrbe e Sylejman Pashës]]. Ajo u ndërtua në vitin 1614 nga themeluesi i Tiranës, [[Sylejman Pashë Bargjini]], i cili pas vdekjes u varros në [[Tyrbja|tyrben]] në jug të saj. Në vitin 1840, xhamisë iu bë një rikonstruksion me paratë e lëna me testament nga [[Toptanajt#Prejardhja dhe historia|Abdurrahman bej Toptani]]. Sipas albanologëve të mëdhenj, Xhamia e Vjetër kishte rëndësinë e simbolit, dhe Sylejman pasha pranohej si themeluesi i qytetit të sotëm të Tiranës. Në nëntorin e 1944-s, Xhamia e Vjetër u dogj, por [[Minareja|minarja]] kishte shpëtuar për mrekulli. Në vitin 1945, Tiranasit mblodhën mijëra franga ar për ta rindërtuar, pavarësisht se po përballeshin me sekuestrimet e kohës. Në vitin 1967, ajo u shkatërrua nga komunistët nën [[Enver Hoxha|Enver Hoxhën]]. Mirëpo, Xhamia e Vjetër u rrafshua dhe pikërisht aty u vendos monumenti “Partizani”. == Shih edhe == * [[Xhamia e Et'hem Beut]] * [[Mullet (Petrelë)]] ==Burime== * [https://web.archive.org/web/20151226191702/http://www.dritaislame.al/xhamia-e-vjeter-gurthemeli-i-hequr-i-kryeqytetit/ Drita Islame] {{Tirana}} {{DEFAULTSORT:Xhamia e Sylejman Pashës}} [[Kategoria:Arkitektura osmane në Shqipëri]] [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] [[Kategoria:Xhami në Tiranë]] suxyxjzwak0lhb7l72se7amp4p3ieae 0 174256 2995358 2948522 2026-06-09T16:01:54Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Taushanë]] te [[Kategoria:Familja Taushani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995358 wikitext text/x-wiki '''Abdullah Pashë Taushani''' i [[Elbasani]]t ishte anëtar i Këshillit Suprem të Forcave të Armatosura të [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pashës]]. Antarë të tjerë të këshillit ishin edhe Myftar Pasha, [[Veli Pasha]], Xheladin bej Ohri dhe një numër i njerëzve të tij të besuar si Hasan Dervishi, Halil Patrona, [[Omer pashë Vrioni]], Meço Bono, Ago Myhyrdari, [[Thanas Vaja]], Veli Gega dhe Tahir Abazi.<ref name="Studime Historike">{{Cite book|last=Vaja|first=Thanas Ali|title=Studime Historike|year=2010|publisher=Universiteti Shteteror i Tiranes|language=sq|location=Shqipëri|page=41; 140}}</ref> Mes vitit 1812 dhe 1813, Abdullah Pasha, në cilësinë e [[Sanxhaku]]t të [[Sanxhaku i Elbasanit|Elbasanit]] (afërsisht e barabartë me "guvernatorin e qarkut"), angazhoi procesin e higjienizimit të qytetit duke pastruar ujin dhe kanalet e ujrave të zeza duke filluar nga brenda [[Kalaja e Elbasanit|Kalasë së Elbasanit]] dhe duke përfunduar në depozitimin e tyre në lumin [[Shkumbini|Shkumbin]].<ref>{{Cite book|title=Kodiku i Elbasanit|language=sq|year=1813|publisher=AQSH|location=Albania}}</ref> == Shih edhe == * [[Familja Taushani]] * [[Pashallëku i Janinës]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Familja Taushani]] [[Kategoria:Lindje 1740]] [[Kategoria:Vdekje 1819]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Elbasani]] 10bg1yi39erw0263e4ux6svk0gzpnlq 0 174307 2995476 2948529 2026-06-09T16:41:02Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familja Taushani]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995476 wikitext text/x-wiki '''Taushanët''' kanë qenë një familje aristokrate shqiptare e spikatur nga shekulli XV deri XIX. Sipas prof. Stavri Naci, familjet më të fuqishme të Shqipërisë, që ka luajtur një rol të rëndësishëm ekonomik dhe politik ishin: në Shkodër, familja Bushati dhe Caushollaj; në Peja, familja Begollaj; në Elbasan, familja Taushani dhe Bicaku; në Vlorë, familja Velabishtaj dhe Vlora; në Delvinë, familja Kapllanpashalli; në Krujë, familja Toptani; dhe në Kavajë, familja Alltuns.<ref>Naci, Stavri N., Redaktor pergjegjes: prof.</ref> == Anëtarët == Sipas studimeve të [[Lef Nosi]]t (studiues dhe figurë politike shqiptare),<ref>Dokumentet Historike te Lef Nosit, Albanian State Archive, Fondi 32, Dossier 47, pages 10-35</ref> disa nga anëtarët të spikatur të kësaj familje përfshin: {| class="wikitable" | Ahmet Pasha Taushani (1583) ([[Mytesarif|Mutasarrif]] i [[Elbasani|Elbasan-it]]) |- | Isak dhe Ismail Bej (Mutasarrif) |- | Sefer Vojvoda Taushani (1654) |- | Abdullah Pasha Plaku Taushani (1740) (Mutasarrif i Elbasanit dhe [[Delvina|Delvinës]]) |- | Ahmet Pasha Taushani (1759) (Mutasarrif i Elbasanit) |- | [[Abdullah Pashë Taushani|Abdullah Pasha Taushani]] (1812-1820) & Abedin Pasha Taushani |- | Mehmet Pasha dhe Ahmet Bej |} === Abdullah pashë Taushani === [[Skeda:The_Declaration_of_Independence_of_the_City_of_Elbasan.jpg|right|thumb|Deklarata e Pavarësisë së qytetit të Elbasanit]] === Mehmet pashë Taushani === I caktuar si Pasha i qytetit të Elbasanit pas vdekjes së xhaxhait të tij, Abdullah Pasha. Sipas Staver Naçi,<ref name="Naci">{{cite book|title=Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shek. XIX, 1796-1831|location=Tirana|year=1986|oclc=21904067|publisher=Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Historisë}}</ref> pas pushtimit të [[Tiranë]]s, [[Durrësi]]t, dhe [[Krujë]]s, Pasha i [[Shkodra|Shkodrës]] i dërgoi një letër parisë së qytetit të Elbasanit duke i kërkuar atyre që të dorëzohen në mënyrë paqësore dhe të prishin aleancën në fuqi me [[Ali Pasha Tepelena|Ali Pashë Tepelenën]]. Pasi "paria" mësoi se [[Mustafa pashë Bushatlliu|Mustafa pasha i Shkodrës]], ishte në rrugën e tij për të pushtuar Elbasanin, u mblodhën dhe zgjodhën Mehmet pashë Taushanin (nipin e Abdullah pashë Taushani nga ana e babait të tij, dhe Abaz pashë Dibrën nga ana e nënës) për udhëhequr luftën kundër trupave të avancuara. === Isuf bej Taushani dhe Ismail Bej Xheladin Beu (Taushani) === Ishin në mesin e nënshkruesve të Deklaratës së Pavarësisë së qytetit të [[Elbasani|Elbasan]]<ref name="G55">{{Citation|url=http://gazeta55.al/gazeta/12.07.2010.pdf|publisher=Gazeta 55|date=12 korrik 2012|pages=16–17|title=Familja e Taushanëve në rrjedhën e shekujve|last1=Kotherja|first1=Hyqmet|access-date=17 janar 2016|archive-date=6 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106221035/http://gazeta55.al/gazeta/12.07.2010.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://lajme4.shqiperia.com/lajme/artikull/iden/1046956818/titulli/Elbasani-ngriti-flamurin-me-25-nentor-1912Independence|title=Elbasani ngriti flamurin me 25 nentor 1912 Gazeta Standard 2010-11-26|publisher=Lajme4.shqiperia.com|date=2010-11-26|accessdate=2012-05-05|archive-date=10 korrik 2012|archive-url=https://archive.today/20120710031057/http://lajme4.shqiperia.com/lajme/artikull/iden/1046956818/titulli/Elbasani-ngriti-flamurin-me-25-nentor-1912Independence|url-status=dead}}</ref> më nëntor 25, 1912. Në telegramin e dërguar [[Ismail Qemali|Ismail bej Vlorës]], nënshkruesit deklaruar se ''“I gjithë populli i Elbasanit, myslimanë dhe te krishterë, me një zë kanë pranuar Pavarsinë e Shqipërisë”''. === Abaz bej Taushani === === Zyber bej Taushani (dega Vlorë e familjes) === Përshkruar në kujtimet e [[Eqrem bej Vlora]]: ''"Zyber Bej Taushani (i familjes të njohur aristokrate nga Elbasani)... ishte një kalorës i vërtetë që nuk njihte frikën, një zotëri i vërtetë, i veshur në kostum piktoresk kombëtar shqiptar..."''<ref>{{Cite book|last=Vlora|first=Eqrem|title=Lebenserinnerungen|year=2001|publisher=Qendra Nderkombtare e Kultures, Tirana|location=Albania|isbn=99927-661-6-6|pages=30 , 78–80}}</ref> === Ismail bej Taushani (Halla) === Pjesëtarët e kësaj familje ishin gjithashtu pjesë e fisnikërisë të qytetit të Vlorës. Në vitin 1764, Ismail Pasha Velabisht, Vezir i Vlorës dhe Beratit, u shpall një rebel nga Sulltani dhe një dekret u lëshuar për vdekjen e tij. Veziri u rebelua kundër sulltanit. Ai gjeti përkrahje në mes disa prej fisnikërisë së qytetit të Vlorës (kryesuar nga Ismail Bej Taushani / Halla, i cili ishte martuar me tezen e vezirit). Ai gjithashtu gjeti mbështetje nga [[Ahmet Kurt Pasha|Kurt Pasha i Beratit]] dhe Sulejman Pasha i Elbasanit, cilët i siguronin trupa kryengritjes.Kryengritja u shtyp nga forcat pro-turke. Ismail Pashe Velibishti u vra brenda shtëpisë së xhaxhait të tij (Ismail bej Taushani) dhe koka e tij iu dërgua Sulltanit.<ref>{{Cite book|last=Vlora|first=Eqrem|title=Historia e Kalase se Kanines|year=1960|location=Rome, Italy}}</ref> == Referime == {{Reflist|2}} [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Elbasan]] [[Kategoria:Vlorë]] [[Kategoria:Familja Taushani]] 2s65omy09tdabc6b9bg6iaad761ldui 0 175544 2995327 2948593 2026-06-09T16:00:14Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Deralla]] te [[Kategoria:Familja Deralla]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995327 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Gajur Derralla.JPG|250px|thumb]] '''Gajur Dëralla''' ishte një ushtarak i divizionit të [[Balli Kombëtar]]. Dëralla lindi në [[Tetova|Tetovë]]<ref name="RS">{{Cito web|title=Muzeu i Kosovës, Prishtinë|author=Dr. Riza Sadiku Riza Sadiku|url=http://www.shqiperiaetnike.de/html/body_prof_dr_riza_sadiku.html|accessdate=16 shkurt 2011|archive-date=19 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719083310/http://www.shqiperiaetnike.de/html/body_prof_dr_riza_sadiku.html|url-status=dead}}</ref><ref name="VX">{{Cito web|title=FORCAT VULLNETARE KOMBËTARE NGRENË FLAMURIN E SKËNDERBEUT NË SHKUP|author=Prof. Dr. Vebi Xhemaili|url=http://www.zemrashqiptare.net/article/Speciale/14281/1/print/|accessdate=16 shkurt 2011}}</ref><ref name="CS">{{Cito web|title=Macedonia in World War II: Debar and the Skanderbeg Division|author=Carl Savich|url=http://www.balkanalysis.com/2005/10/04/macedonia-in-world-war-ii-debar-and-the-skanderbeg-division/|accessdate=16 shkurt 2011|archive-date=15 tetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091015063712/http://www.balkanalysis.com/2005/10/04/macedonia-in-world-war-ii-debar-and-the-skanderbeg-division/|url-status=dead}}</ref> në 1909. Gajur ishte biri i atdhetarit shqiptar [[Mehmet Pashë Deralla|Mehmet Pashë Dërralla]]. == References == {{Reflist}} {{cung}} [[Kategoria:Lindje 1909]] [[Kategoria:Vdekje 1943]] [[Kategoria:Balli Kombëtar]] [[Kategoria:Ushtarakë shqiptarë]] [[Kategoria:Lufta e Dytë Botërore]] [[Kategoria:Familja Deralla]] ouvzuwpc773bvygbk619n0vdct0osqq 0 178821 2995505 2600850 2026-06-09T17:58:40Z Edukatori 112234 added [[Category:Pedagogë të shekullit XVII]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995505 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Jan Amos Komenski<br />([[1592]] - [[1670]]) | image = [[File:Johan amos comenius 1592-1671.jpg|250px]] |Emri = Jan Amos Komenski |Emri Alt = | occupation = filozof | birth_date = [[28 mars]], [[1592]] | birth_place = [[Nivnicë]], [[Moravi]] | death_date = [[15 nëntor]], [[1670]] | death_place = [[Amsterdam]] | nationality = çek |}} [[Skeda:Janua Linguarum.jpg|parapamje|250px|Faqja e parë e veprës '''''Janua linguarum reserata''''' në gjuhën angleze publikuar në vitin 1656]] '''Jan Amos Komenski''' - John Amos Komenius (28 mars 1592 – 15 nëntor 1670 ) është filozof, teolog dhe shkrimtar por mbi të gjitha dhe në radhë të parë ai është pedagogu më i shquar çek dhe njëri ndër pedagogët më të shquar botëror. Vepra pedagogjike e tij arriti kulmin e mendimit pedagogjik të Humanizmit dhe Renesansës. Njëkohësisht, ajo i vuri bazat (themelet) pedagogjisë e sidomos didaktikës moderne qytetare. Ai është reformator i madh i sistemit shkollor dhe i organizimit të procesit edukativ e arsimor; ai ishte ideator i shkollës fillore dhe i sistemit mësimor me klasa dhe orë. Komenski është autor i një plani universal të edukimit dhe të arsimimit. Ai ishte dhe mbetet mësuesi i botës. ==Biografia== Komenski u lind më 28 mars të vitit 1592 në Nivnicë afër Brodit Hungarez, në Moravi. Ishte fëmija më i vogël dhe djali i vetëm i Martin Komenskit dhe Ana Hmelovas. Gjyshi i tij quhej Jan Segesh mirëpo e morri mbiemrin Komenski pas largimit nga vendbanimi i Komnas dhe vendosjes në Brodin Hungarez. Martin dhe Ana Komenski i takonin urdhërit fetar "Vëllezërit çekë" (Vëllezërit bohemë). Të dy prindërit dhe të dy motrat i vdiqën në vitin 1604 duke mbetur bonjak që në moshën 12 vjeçare. Pas kësaj ai shkon për të jetuar tek halla e tij në Strazhnice, ku edhe e kreu shkollën fillore. Si 16 vjeçar regjistrohet në Shkollën e Mesme Latine në Psherovë. Pas përfundimit të shkollës së mesme i vazhdon studimet në Akademinë e Herbornit në Nassau. Këtu ai studioi filozofinë dhe teologjinë si dhe u njoh me pikëpamjet pedagogjike të humanistit gjerman Volfgang Ratke. Komenski i vazhdoi studimet edhe në Universitetin e Haidelbergut pas mbarimit të së cilës kthehet në vendlindje ku fillon punën si mësues. Fillimisht punoi në shkollën latine në Psherovë e pastaj punoi edhe në Fullnek. Për shkak të luftërave fetare dhe përndjekjes së protestantëve ai humbi tërë pasurinë, iu dogj shtëpia e bashkë me të edhe librat dhe një varg shkrimesh. Për këtë arsye, në vitin 1628, ai shpërngulet në qytetin polak Leshno, ku filloi një jetë të re. Në Leshno filloi drejtimin e një gjimnazi si dhe shkroi një varg veprash. Puna edukative e arsimore e Komenskit në këtë qytet si dhe veprat e para të tij e bënë të njohur anë e kënd Europës. Me kërkesën e qeverisë suedeze në vitin 1638 qëndroi në Suedi ndërsa në vitin 1641 i përgjigjet ftesës së parlamentit anglez për reformimin e sistemit arsimor atje. Më 1642 kthehet përsëri në Suedi në mënyrë që së bashku me Axel Oxenstierna dhe Mbretëreshën Kristina të reformonin sistemin arsimor atje. Në fund të vitit shkon në Elblag të Polonisë ndërsa në vitin 1648 shkon përsëri në Angli. Me ftesën e Susanna Lorantffy (e veja e Kont Rakocit), Princ i Transilvanisë, shkon në Sharosh Patak, ku qëndroi deri në vitin 1654. Këtu ai organizoi një shkollë fillore për fëmijët e shtresave të pasura si dhe ishte profesor i Kolegjit të Parë Protestant në Hungari. Edhe gjatë qëndrimit në Sharosh Patak vazhdoi të merrej me shkrime dhe publikime. Në vitin 1654 kthehet në Leshno por së shpejti fillon lufta suedezo-polake, gjatë së cilës u dogj edhe qyteti Leshno. Edhe Komenskit i digjet sërish shtëpia, biblioteka dhe dorëshkrimet. Nga këtu ai shkon në Amsterdam ku vazhdoi të merret me shkrime dhe publikime. Komenski vdiq në Amsterdam, më 15 nëntor 1670 dhe u varros në periferi të qytetit, në kishën e Nardenit. Atë e quajtën "''Mësuesi i botës''", "''Koperniku i Pedagogjisë''","''Galileu i Pedagogjisë''" etj. Në përgjithësi Komenski shkroi rreth 150 vepra të ndryshme, ndër të cilat duhet veçuar ''Didactica Magna''. ==Veprat== Veprat kryesore të cilat e përmbledhin aktivitetin e tij por që edhe e bënë të njohur Komenskin në botë janë tri: *Janua linguarum reserata *[[Skeda:Orbis-pictus-021.jpg|parapamje|250px|Një faqe nga vepra '''Orbis sensualum pictus''']]Orbis sensualium pictus *Didactica Magna Komenski shkroi dhe botoi si në gjuhën latine ashtu edhe në gjuhën çeke. Veprat në gjuhën latine janë: *Orbis Sensualum Pictus (Bota ndijore në fotografi) *Linguae Bohemicae thesaurus, hoc est lexicon plenissimum, grammatica accurata, idiotismorum elegantiae et emphases adagiaque, 1612–1656 *Problemata miscellanea , 1612, *Sylloge quaestionum controversarum, 1613 *Grammaticae facilioris praecepta, 1614–1616 *Theatrum universitatis rerum, 1616–1627 *Centrum securitatis, 1625 *Moraviae nova et post omnes priores accuratissima delineatio autore J. A. Comenio, 1618–1627 *Didactica magna (Didaktika e madhe), 1633–1638 *Via Lucis, Vestigata & Vestiganda, 1641 *Schola pansophica (Shkolla pansofike), 1650–1651 *Primitiae laborum scholasticorum, 1650–1651 *Opera didactica omnia, 1657 *De bono unitatis et ordinis, 1660 *De rerum humanarum emendatione consultatio catholica, 1666 *Unum necessarium, 1668 *Spicilegium Didacticum, 1680 Në gjuhën çeke: *O andělích , 1615 *O starožitnostech Moravy , 1618–1621 *Spis o rodu Žerotínů , 1618–1621 *Listové do nebe , 1619 *Manuálník aneb jádro celé biblí svaté , 1620–1623 *Nedobytedlný hrad jméno Hospodinovo, 1622 *Truchlivý, díl první, 1623 *O poezí české, 1623–1626 *Truchlivý, díl druhý, 1624 *O sirobě, 1624 *Pres boží, 1624 *Vidění a zjevení Kryštofa Kottera, souseda a jircháře sprotavského, 1625 *Překlad některých žalmů, 1626 *Didaktika česká, 1628–1630 *Škola hrou 1630 *Labyrint světa a ráj srdce 1631 *Brána jazyků otevřená 1631 == Shih edhe == * [[Arsimi]] * [[Didaktika]] * [[Komeniologjia]] * [[Didaktika e madhe]] ==Literatura== [[File:Via Lucis.tif|thumb|''Via Lucis', 1668]] *Grup autorësh: Didaktika. Tiranë. 1986 *Hajrullah Koliqi: Historia e pedagogjisë botërore, (Vëllimi I), Universiteti i Prishtinës, Prishtinë, 1997 *Jan Amos Komenski: Shkolla amnore. Beograd. 1964 *Jan Amos Komenski: Didaktika e madhe (Velika didaktika). Zagreb. 1954 *Leon Zhlebnik. Histori e përgjithshme e shkollave dhe ideve pedagogjike. Beograd. 1964 *Nijazi Zylfiu: Didaktika (Teoria e mësimit dhe e mësimdhënies). Universiteti i Prishtinës. Prishtinë. 2004 *Shefik Osmani: Fjalor i Pedagogjisë. 8 nëntori. Tiranë. *Xheladin Murati: Pedagogjia e përgjithshme. Logos - A. Shkup. 1998. ISBN 9989-601-66-6 ==Lidhje të jashtme== * Psikologu Jean Piaget për Jan Amos Komenskin [http://www.ibe.unesco.org/publications/ThinkersPdf/comeniuse.PDF Article by the psychologist Jean Piaget on the importance of Comenius (PDF)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003010633/http://www.ibe.unesco.org/publications/ThinkersPdf/comeniuse.PDF |date=3 tetor 2006 }} * Bibliografia e veprave të Jan Amos Komenskit [http://www.history.ox.ac.uk/cofk/bibliographies/jan-amos-comenius Jan Amos Comenius Bibliography] [[Kategoria:Lindje 1592]] [[Kategoria:Filozofë çekë]] [[Kategoria:Shkrimtarë çekë]] [[Kategoria:Vdekje 1670]] [[Kategoria:Didaktikë]] [[Kategoria:Çekë]] [[Kategoria:Pedagogë çekë]] [[Kategoria:Didakticienë]] [[Kategoria:Jan Amos Komenski]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XVII]] 27ty0shygciip4px34djbeooz703156 0 178874 2995520 2948691 2026-06-09T20:02:05Z Edukatori 112234 added [[Category:Historia e arsimit në Gjermani]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995520 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Johann Friedrich Herbart<br />([[1776]] - [[1841]]) | image = [[Skeda:Johann Friedrich Herbart.jpg|200 px]] |Emri = Johan Fridrih Herbart |Emri Alt = | occupation = [[Pedagogjia|Pedagog]] | birth_date = [[4 maj]] [[1776]] | birth_place = [[Oldenburg]] | death_date = [[14 gusht]] [[1841]] | death_place = [[Getingen]] | nationality = [[Gjermani|Gjerman]] |}} '''Johann Friedrich Herbart''' (''[[shqip]]: Johan Fridrih Herbart'', [[4 maj]] [[1776]], [[Oldenburg]] – [[14 gusht]] [[1841]], [[Getingen]]) ishte [[filozof]], [[psikolog]] dhe [[pedagog]] gjerman, nismëtar i [[herbartianizmi]]t dhe [[Pedagogjia e përgjithshme|pedagogjisë së përgjithshme]] si disiplinë shkencore akademike. ==Jetëshkrimi== Herbarti u lind më 4 maj 1776 në [[Oldenburg]].<ref>{{Cite book|url=http://plato.stanford.edu/archives/win2015/entries/johann-herbart/|title=Johann Friedrich Herbart|last=Kim|first=Alan|date=2015-01-01|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Winter 2015|language=en}}</ref> Për nga natyra ishte një fëmijë i ndjeshëm për shkak të një aksidenti, prandaj Herbarti mësimet e para i mori nga nëna e tij në shtëpi deri në moshën 12 vjeçare. Më pastaj ai vazhdoi shkollimin në ''[[Gjimnazi|gjimnaz]]'' për gjashtë vjet, ku tregoi interesim për filozofinë, logjikën dhe veprat [[Immanuel Kant|e Kantit që]] përfshin natyrën e njohurive të fituara nga përvoja reale. Arsimi i tij vazhdoi më pas në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]], me ç'rast ai studioi filozofinë deri kur nisi të mos pajtohej me mësuesin e tij [[Johann Gottlieb Fichte|Johann Fichte]] pikërisht sepse ai e kishte mësuar atë të mendonte në një mënyrë logjike. Ai fillimisht shkroi disa ese, të cilat i kishte dhënë Fichte gjatë viteve të tij në Universitetin e Jenës, duke kritikuar veprat e [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling|Friedrich Schelling]] në mbrojtje të pretendimeve të tij për [[ Idealizmi gjerman|idealizmin gjerman të]] promovuar asokohe edhe nga të tjerët. Pas përfundimit të studimeve, Herbarti, për tri vite do të punoj si mësues privat i fëmijëve të një qeveritari në Interlaken të Zvicrës. Gjatë qëndrimit në Zvicër, Herbarti e vizitoi pedagogun Johan Hajnrih Pestaloci pas së cilës shkroi veprën ''"Ideja e Pestalocit për një ABC të intuitës"'' (''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''). Për tri vite të tjera, Herbarti do të vazhdoj ti thelloj edhe më shumë studimet dhe njohurit e tij për gjuhën greke dhe matematikë në Universitetin e Bremenit. Nga viti 1801 deri në vitin 1809 do të punoj si docent privat në Universitetin e Getingenit pastaj do të kaloj në Katedrën e Filozofisë në Universitetin e Kenigsbergut, në vend të Kantit. Këtu do të thellohet në çështjet e filozofisë dhe të pedagogjisë<ref>{{cite book|last=Wolman|first=B.B.|year=1968|chapter=The historical role of Johann Friedrich Herbart|editor-first=B.B.|editor-last=Wolman|title=Historical roots of contemporary psychology|url=https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm|pages=[https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm/page/29 29]–46|location=New York|publisher=Harper & Row|language=en}} </ref> e gjithashtu do të themeloi dhe drejtoi një seminar të pedagogjisë. Në vitin 1833, u kthye edhe një herë në Universitetin e Göttingenit ku mbeti si profesor i filozofisë deri në vdekjen e tij. Herbart mbajti ligjëratën e tij të fundit me një shëndet të përkryer të mirë dhe më pas papritur vdiq dy ditë më vonë nga apopleksia. Ai është varrosur në [[Varrezat e Albanit]] në Göttingen.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=18 maj 2020|archive-date=15 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715032717/http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|url-status=dead}}</ref> Herbarti ishte shumë i përqendruar në fushën e studimeve duke mos pasur kohë për "botën jashtë studimit dhe klasave mësimore" pasi që bota e tij ishte "bota e librave dhe vetëm e librave". {{Sfn|Wolman|1968}} Pavarësisht nga studimi dhe angazhimi i pamëshirshëm studimor, ai u martua me një vajzë angleze, të quajtur Mary Drake, e cila i mbështeti kontributet e burrit të saj në fushat e pedagogjisë dhe psikologjisë. Me kryeveprën e tij me titull, ''"[[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|Pedagogjia e përgjithshme e nxjerrë nga qëllimi i edukatës]]" (Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet)'', botuar në vitin 1806, i vuri bazat jo vetëm të [[Pedagogjia e përgjithshme|Pedagogjisë së përgjithsme]] por edhe të shkencës së [[Pedagogjia|pedagogjisë]] në përgjithësi.<ref>Johann Friedrich Herbart: Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet. Röwer, Göttingen, 1806</ref> ==Veprat== * ''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''. Göttingen 1804. * [[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|''Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet'']]. Göttingen 1806. * ''Ueber philosophisches Studium''. Göttingen 1807. * ''Allgemeine Praktische Philosophie''. Göttingen 1808. * ''Lehrbuch zur Einleitung in die Philosophie''. Königsberg 1813. * ''Lehrbuch zur Psychologie''. Königsberg und Leipzig 1816. 2. Auflage, Königsberg 1834 * ''Psychologie als Wissenschaft, neu gegründet auf Erfahrung, Metaphysik und Mathematik''. 2 Bde. Königsberg 1824/25 * ''Allgemeine Metaphysik, nebst den Anfängen der philosophischen Naturlehre''. 2 Teile. Königsberg 1828/29. * ''Kurze Encyklopädie der Philosophie aus praktischen Gesichtspuncten''. Halle 1831. * ''Umriss pädagogischer Vorlesungen''. Göttingen 1835; 2., vermehrte Ausgabe 1841. * ''Psychologische Untersuchungen''. Göttingen 1839/40. * ''Sämmtliche Werke''. Hrsg. von Gustav Hartenstein. Leipzig 1851 == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Herbartianizmi]] * [[Jan Amos Komenski]] * [[Psikologjia pedagogjike]] * [[Pedagogjia e përgjithshme]] * [[Johann Heinrich Pestalozzi]] == Literatura == * Boring, E.G. (1950). “German psychology before 1850: Kant, Herbart, and Lotze.” In R.M. Elliott (Ed.), ''A history of experimental psychology'' (2nd ed.). New York: Appleton-Century-Crofts. * Crary, J. (1992). [https://web.archive.org/web/20110720101611/http://imlportfolio.usc.edu/ctcs505/craryTechniques.pdf “Techniques of the observer.”] In J. Crary (Ed.), ''Techniques of the observer: On vision and modernity in the nineteenth century'', (pp.&nbsp;100–102). Massachusetts: MIT Press. * De Garmo, C. (1895). [https://archive.org/details/herbartherbartia00degaric ''Herbart and the herbartians'']. New York: C. Scribner’s sons. * Jahoda, G. (2009). “The metaphysical mechanics of the mind.” ''Psychologist'', ''22''(6), 558-559. * Watson, R.I. (1968). “Kant and Herbart: Continental philosophical psychology.” In C.P. Duncan & J. Wishner (Eds.), ''The great psychologists: From Aristotle to Freud'' (2nd ed.). Philadelphia: J.B. Lippincott Company. ==Lidhje të jashtme== {{commonscat|Johann Friedrich Herbart}} *Fran Gjoka & Musa Kraja:[http://www.fjalaelire.com/tema/31019.html Gjurmë të thella në mendimin pedagogjik botëror]{{Lidhje e thyer}} 19.02.2017, Viz. 13.04.2017 *Alan Kim:[https://plato.stanford.edu/entries/johann-herbart/ Johann Friedrich Herbart](Stanford Encyclopedia of Philosophy ) *[https://archive.org/search.php?query=Johann%20Friedrich%20Herbart Veprat e Hebartit](Archive.org) == Referime == {{reflist}} [[Kategori:Filozofi]] [[Kategoria:Filozofë gjermanë]] [[Kategoria:Gjermanë]] [[Kategoria:Biografi gjermane]] [[Kategoria:Lindje 1776]] [[Kategoria:Vdekje 1841]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Njerëz nga Oldenburgu]] [[Kategoria:Johann Friedrich Herbart]] [[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]] kvpiyembfoik590aeyxm718tmuxi9n7 0 180328 2995510 2979524 2026-06-09T18:11:30Z Edukatori 112234 added [[Category:Pedagogë të shekullit XVI]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995510 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Johannes Sturm | image = Johannes Sturm by Jacob van der Heyden.jpg | alt = | caption = Portrait by [[Jacob van der Heyden]] by [[Tobias Stimmer]] | other_names = Jean Sturm, Ioannes Sturmius | birth_date = {{birth date|1507|10|01|df = y}} | birth_place = [[Schleiden]], [[Duchy of Jülich]], Holy Roman Empire | death_date = {{death date and age|1589|03|03|1507|10|01|df = y}} | death_place = [[Imperial City of Strassburg]],<!--Strasbourg was annexed to France in 1681--> Holy Roman Empire | nationality = German | education = [[Old University of Leuven|University of Leuven]] | workplaces = [[Schola Argentoratensis]] | fields = [[Pedagogy]] | academic_advisors = | notable_students = [[Martin Crusius]]<br>[[Petrus Ramus]] }} '''Johannes Sturm''' (i njohur gjithashtu si '''Jean Sturm''' ; latinizuar si '''Ioannes Sturmius''' ; 1 tetor 1507 - 3 mars 1589) ishte një arsimtar dhe reformator protestant gjerman, i cili kishte ndikim në hartimin e sistemit të gjimnazit si një institucion i arsimit të mesëm. == Biografia == Sturm ka lindur në Schleiden . Në 1521 ose 1522 ai filloi studimet në shkollën e Shën Jerome, [[Liège]], dhe vazhdoi në Universitetin e Leuven . Atje ai kishte një pjesë në një shtypshkronjë dhe nxori disa vepra greke. Më 1529 u transferua në Paris, ku përveç shitjes së librave iu kërkua të jepte mësime dhe dha leksione për [[Ciceroni|Ciceronin]] dhe [[Demosteni|Demostenin]] . I ndikuar nga shkrimet e [[Martin Bucer]] ai adoptoi parimet e [[Reformat protestante|Reformacionit Protestant]] . Ai mori pjesë në përpjekjen për të pajtuar partitë [[Protestantizmi|protestante]] dhe [[Kisha Katolike|katolike romake]] në 1534. Me nxitjen e Bucer dhe burrështetasve të palidhur, Jacob Sturm von Sturmeck, Sturm pranoi një thirrje për të dhënë mësim në [[Strasburg|Strassburg]] në 1537, dhe në 1538 ai krijoi gjimnazin protestant, [[Gjimnazi i Shturmit|Schola Argentoratensis]] (tani i quajtur Jean Sturm Gymnasium), i cili ofronte modelin modern të gymnasiumit gjerman. Ai drejtoi shkollën për 43 vjet, dhe shkolla fitoi një famë të gjerë, duke u bërë një model me ndikim për gjimnazin [[Humanizmi i Rilindjes|humanist]] veçanërisht në Gjermani. Ai ndërmori misione diplomatike në emër të Strassburgut, pronave protestante dhe mbretit të Francës. Ai mori pjesë në konferencat në [[Haguenau|Hagenau]] dhe [[Worms]] në 1540, dhe në Regensburg në 1541; dhe shkoi me Bucerin për të takuar zgjedhësin e Këlnit, në 1542. Pasi ndihmoi për të negociuar paqen midis Anglisë dhe Francës në 1545, ai përsëri shkoi në Francë në 1546, në shpërthimin e Luftës së Lidhjes Schmalkaldic, për të kërkuar ndihmën e François I. Ai kërkoi ndihmë gjermane për [[Hygenotët|huguenotët]], gjë që e bëri atë të dyshonte në sytë e [[Luteranizmi|luteranëve]] . Sturm shpesh i kërkohej të këshillonte për krijimin ose reformimin e shkollave, ndër të tjera gjimnazin në Lauingen (1564). Ndikimi i tij shihet në rregulloret shkollore të Württemberg (1559), Brunswick (1569) dhe Saksonia (1580). Pas vdekjes së Jacob Sturm dhe me zbatimin më të rreptë të rrëfimit luteran në Strassburg pas 1555, Sturm u përfshi në polemika të vazhdueshme. Ai mbështeti pikëpamjet më të gjera të Bucerit dhe u ndikua nga pikëpamjet e tij [[Humanizmi i Rilindjes|humaniste biblike dhe të Rilindjes]] ndaj një krishterimi jodogmatik. Një mosmarrëveshje mbi ortodoksinë e Girolamo Zançit (të cilin Sturm e mbrojti kundër Johann Marbach dhe kritikëve të tjerë luteranë) u zgjidh në vitin 1563, por ankesat teologjike kundër pikëpamjeve të Sturm dhe atyre të stafit të tij vazhduan; në 1570 Sturm ofroi të jepte dorëheqjen, por këshilli i qytetit nuk pranoi. Konflikti i vazhdueshëm i Sturm me Marbach u gjykua në favor të Sturm në 1575. Por Formula Luterane e Konkordit e 1577-ës e rihapi konfliktin; teologu [[Johannes Pappus]] nxiti për imponimin e tij zyrtar në Strassburg, i mbështetur në luftën e pamfleteve që pasoi nga swabianët Andreas Osiander dhe Jakob Andrea ; Sturm i kundërshtoi me forcë dhe gjallëri. Sturm u lirua nga pozicioni i tij në 1581 dhe doli në pension në Northeim . Ai vdiq në Strassburg në 1589. == Trashëgimia == Sturm në përgjithësi konsiderohej si edukatori më i madh i lidhur me periudhën e reformacionit. Shkolla që ai drejtoi dhe arti i tij i mësimdhënies ishin një model [[Humanizmi i Rilindjes|humanist]] për një shekull në të gjithë Evropën. Ideali i tij në arsim ishte "të drejtonte aspiratat e dijetarëve drejt Zotit, për të zhvilluar inteligjencën e tyre dhe për t'i bërë ata qytetarë të dobishëm duke u mësuar atyre aftësinë për të komunikuar mendimet dhe ndjenjat e tyre me efekt bindës". Theksi i Sturm mbi elokuencën dhe retorikën pasqyrohet në leximet e përshkruara për studentët: [[Ciceroni]], ''Eklogët'' e [[Virgjili|Virgjilit]], përzgjedhjet e poezisë latine dhe Terence formojnë programin mësimor latin, dhe në greqisht fokusi është te [[Demosteni]] dhe retorikët e tjerë. Historianët, filozofët dhe shkencëtarët e natyrës grekë dhe latinë shfaqen në listat e leximit vetëm herë pas here. Sturm zbatoi një gradim të kursit të studimit dhe metoda të reja të mësimdhënies. Sistemi i tij i klasave (praktikisht i njëjti që mbizotëronte ende në të gjitha gjimnazet disa shekuj më vonë), klasifikimi i materialit letrar për përdorim në shkolla, shkrimi i [[Teksti shkollor|teksteve shkollore]] dhe organizimi i tij i menaxhimit të shkollave formësuan praktikën e [[Arsimi i mesëm|arsimit të mesëm]], jo vetëm në shkollat gjermane, por edhe në shkollat e mesme të [[Anglia|Anglisë]] dhe [[Franca|Francës]] . Koleksioni i tij i letrave të Ciceronit rekomandohet nga Roger Ascham në "The Scholemaster". Përveç gjimnazit Jean Sturm, emrin e tij e mban edhe Foyer Jean-Sturm, një konvikt modern studentor në Strasburg. == Shih edhe == * [[Gjimnazi i Shturmit]] == Lidhje të jashtme == {{Commons category}} *{{MathGenealogy|id=125665}} *[http://www.jsturm.fr/index.php The ''Gymnasium'' today] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514011547/http://www.jsturm.fr/index.php |date=2011-05-14 }} [[Kategoria:Vdekje 1589]] [[Kategoria:Lindje 1507]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Strasburgut]] [[Kategoria:Reformues protestantë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XVI]] l627x3drnw9y7gqg7o41hwqeuqgoy0a 0 181010 2995621 2988587 2026-06-10T09:11:15Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 2995621 wikitext text/x-wiki Periudha e quajtur si '''Art i Rilindjes''' konsiderohet harku kohor i zhvillimit artistik që nisi dhe u zhvillua në [[Firenca|Firence]] në fillim të [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] dhe prej aty përfshiu [[Italia|Italinë]] dhe më pas [[Evropa|Evropën]] deri nga dhjetëvjeçarët e parë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]], kohë kur mori udhë "Rilindja e Lartë" e [[Leonardo da Vinçi]]t, [[Mikelanxhelo|Mikelanxhelo Buonarrotit]] dhe [[Raffaello]]-s. Në ''Artin e [[Rilindja|Rilindjes]]'' përfshihet piktura, skulptura, arkitektura dhe artet dekorative bashkë me [[Letërsia|letërsinë]], [[Teatro|teatrin]], [[Muzika|muzikën]] dhe [[Vallëzimi|kërcimin]] përgjatë historisë së [[Rilindja|Rilindjes]] evropiane. Arti i saj, bashkë me Rilindjen e filozofisë humaniste, u përhap nëpër [[Evropa|Evropë]], duke ndikuar si artistët ashtu edhe porositësit e tyre me zhvillimin e teknikave dhe ndjesive të reja artistike. Ky art vë në dukje kalimin e [[Evropa|Evropës]], nga periudha mesjetare në Epokën e hershme Moderne. Megjithatë në shumë pjesë të Evropës, Rilindja e hershme u zhvillua paralelisht me [[Arti gotik|artin gotik]] të mesjetës së vonë. [[Skeda:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|parapamje|303px|njeriu vitruvian i [[Leonardo da Vinçi]]t]] ==Konteksti historik== Shekulli XV qe një periudhë me zhvillime të rëndësishme ekonomike, politike dhe shoqërore, që në fakt konsiderohet edhe si periudhë e ndërmjetme midis Mesjetës së vonë dhe Mesjetës moderne nga pjesa më e madhe e historiografëve, megjithëse studiues të ndryshëm dallojnë në data dhe prespektivë historike. Midis ngjarjeve me më shumë përmbysje në fushën politike ishte çështja lindore, e karakterizuar nga ekspansioni i perandorisë Osmane (e cila, pas rënies së [[Konstandinopoja|Konstandinopojës]] në [[1453]] kërcënoi drejtpërdrejt [[Hungaria|Hungarinë]] dhe territorin austriak) dhe një tjetër perëndimore, e karakterizuar monarkitë kombëtare të [[Franca|Francës]], [[Anglia|Anglisë]] dhe [[Spanja|Spanjës]], ashtu si edhe perandoria e [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karlit të V]] habsburg të konfederatës së njohur si Perandori e Shenjtë Romake--që, në ndryshim nga perandoritë mesjetare, paraqet një projekt përqëndrimi të pushtetit, tipike e institucioneve politike moderne. Në [[Italia|Itali]] sinjoritë vendore u zhvilluan në shtete rajonale duke u zgjeruar në kurriz të fqinjëve, por nuk qe e mundur të krijohej një bashkim kombëtar për shkak të veçantive dhe mosbesimit reciprok. Me zbulimin e Botës së Re dhe eksplorimet e mëdha horizontet e botës evropiane u zgjeruan jashtë mase, por kjo nënkuptoi edhe humbjen progresive të rëndësisë së [[Mesdheu]]t, me një aset të ri politiko-ekonomik që, nga shekulli XVII, pati si qendër Evropën Veri-Perëndimore. Lista në vazhdim paraqet një përmbledhje që ka të bëjë me faktorët kryesorë që ndikuan në zhvillimin e [[Rilindja|Rilindjes]]. * Tekstet klasike, me shekuj të tërë të konsideruara si të humbura nga studiuesit evropianë, tani u bënë të aksesueshëm. Këtu përfshiheshin libra për [[Filozofia|filozofinë]], [[Proza|prozën]], [[Poezia|poezinë]], [[Drama|dramën]], [[Shkenca|shkencën]], një tezë mbi artet dhe teologjinë e hershme kristiane. * Njëkohësisht, Evropa pati akses në matematikën më të avancuar e cila e pati prejardhjen nga punimet e studiuesve islamikë. * Hyrja e shtypshkrimit të bartshëm në [[Shekulli XV|shekullin XV]] nënkuptoi se idetë mund të përhapeshin lehtësisht dhe një numër në rritje librash u shkruan për një publik të gjerë. * Vendosja e Bankës Medici dhe tregëtia pasuese gjeneruan një mirëqenie të paparë për një qytet të veçantë italian, [[Firenca|Firence]]<nowiki/>n. * [[Cosimo de' Medici]] vendosi një standart të ri për patronazhin e arteve, të palidhur me kishën apo monarkinë. * Filozofia [[Humanizmi|humaniste]] nënkuptonte se mardhëniet e njeriut me njerëzimin, botën dhe Zotin nuk ishin më monopol i kishës. * Një interes i gjallëruar në letërsinë klasike solli studimin e parë arkeologjik të [[Roma e lashtë|Romës së Lashtë]] të realizuara nga arkitekti [[Filippo Brunelleschi]] dhe skulptori [[Donatello]]. Rigjallërimi i një stili arkitektonik të bazuar në veprat klasike frymëzuan një klasicizëm përkatës në pikturë dhe skulpturë, i cili u shfaq në vitet e para të 1420-ës në pikturën e [[Masaccio]]-s dhe [[Paolo Uccello]]-s. * Përmirësimi i pikturës së vajit dhe zhvillimi i teknikave të pikturës së vajit nga artistët hollandezë si [[Jan van Eyck]], [[Rogier van der Weyden]] dhe [[Hugo van der Goes]] çuan në përshtatjen e tij në të gjithë Italinë që rreth vitit [[1475]] dhe që pati efekte që vazhduan në praktikën piktorike të përbotshme. * Prania e rastësishme në rajonin e [[Firenca|Firences]] në fillim të shekullit XV e disa gjenive artistikë individual, më të shquarit [[Masaccio]], [[Filippo Brunelleschi]], [[Lorenzo Ghiberti]], [[Piero della Francesca]], [[Donatello]] dhe [[Michelozzo]] formuan një etos që u përfshiu gjithë mjeshtrit e mëdhenj të Rilindjes së Lartë, ashtu si dhe mbështetjen dhe inkurajimin e artistëve më të vegjël në arritjen e punimeve me cilësi të jashtëzakonshme.<ref name="Hartt">Frederick Hartt, ''A History of Italian Renaissance Art'', (1970)</ref> * Një trashëgimi e ngjashme artistike ndodhi në [[Venecia|Venecie]] midis familjes së talentuar të [[Jacopo Bellini]]t, kunatit të tyre të rëndësishëm [[Andrea Mantegna]], [[Giorgione]]-s, [[Ticiani]]t dhe [[Tintoretto]]-s.<ref name="Hartt"/><ref name="MB">Michael Baxandall, ''Painting and Experience in Fifteenth Century Italy'', (1974)</ref><ref>Margaret Aston, ''The Fifteenth Century, the Prospect of Europe'', (1979)</ref> * Publikimi i dy traktateve në latinisht nga [[Leone Battista Alberti]], ''De Pictura'' (''Mbi pikturën''), [[1435]], dhe ''De re aedificatoria'' (''Mbi gjërat ndërtuese,'' e njohur më gjerësisht si ''Mbi Arkitekturën''), [[1452]]. ==Konteksti shoqëror dhe kulturor== [[File:Giotto di Bondone 009.jpg|thumb|left|408px|[[Xhoto]], ''Vajtimi i Krishtit'', Cappella degli Scrovegni]] Në këtë periudhë në [[Firenca|Firence]] u krijuan lidhje të përforcuara me origjinën romake të qytetit, duke zënë fill që në [[Shekulli XIV|shekullin XIV]] me veprat e [[Françesko Petrarka|Françesko Petrarkës]] apo [[Coluccio Salutati]]-t, që prodhoi një sjellje të vetëdijshme rikthimi të mënyrave të epokës klasike greke dhe romane. Kjo "rinascita" (që nga [[gjuha italiane|italishtja]] do të thotë rilindje), jo e re në botën mesjetare, por që në ndryshim nga rastet e mëparshme pati një përhapje dhe një vazhdimësi jashtëzakonisht të gjerë, veç faktit që për herë të parë u formulua koncepti i "shkëputjes" midis botës moderne dhe antike për shkak të ndërprerjes së përfaqësuar nga "shekujt e errësirës", më vonë të quajtur koha e mesme ose [[Mesjeta|Mesjetë]]. Por e kaluara antike nuk ishte diçka abstrakte dhe [[mitologjia|mitologjike]], por e hetueshme nëpërmjet [[Filologjia|filologjisë]] për të nxierë një imazh autentik dhe sa më real që ishte e mundur, nga e cila merrej shembull për të krijuar gjëra të reja (dhe jo për të përdorur si model për imitime pasive)<ref name="ReferenceA">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 25.</ref>. Kështu rrodhi një perceptim i ri i njeriut dhe botës , ku individi i veçantë është i aftë të vetëpërcaktohet dhe të kultivonte dhuntitë e tij, me të cilat mund të mbizotëronte fatin e paracaktuar dhe të dominonte natyrën duke e modifikuar. Ky rivlerësim i potencialit njerëzor është në bazë të dinjitetit të individit, me refuzimin e ndarjes midis shpirtit dhe trupit<ref name="ReferenceA"/>. E rëndësishme është edhe jeta shoqërore, që mer një vlerë veçanërisht pozitive lidhur me [[dialektika|dialektikën]], shkëmbimin e mendimeve dhe informacioneve, nëpërmjet ballafaqimit. Ky konceptim i ri u përhap me entuziazëm, por, duke u bazuar në forcat e individëve të veçantë, nuk ishte pa aspekte të ngurta dhe shqetësuese, të panjohura në sistemin e sigurt mesjetar. Siguria e [[Sistemi gjeocentrik|sistemit gjeocentrik]], u zëvendësua nga pasiguritë e të panjohurës, besimit te providenca hyjnore iu bashkua fati më i paqëndrueshëm dhe përgjegjësia vetëpërcaktuese sillte ankthin e dyshimeve, të gabimit, të dështimit. Kjo përmbysje e medaljes, më e dhimbshme dhe frikësuese, u paraqit sa herë që ekuilibri i brishtë ekonomik, shoqëror dhe politik tronditej, duke i hequr mbështetjen te idealet<ref name="ReferenceA"/>. Këto tema megjithatë ishin trashëgimi e një elite të ngushtë, që gëzonte një arsimim të llogaritur për një të ardhme në detyrat publike. Por idealet e humanistëve mbështeteshin nga pjesa më e madhe e shoqërisë tregëtare dhe artizanale, mbi të gjitha sepse pasqyroheshin efektivisht në jetën e përditshme, nën karakterin e pragmatizmit, të individualizmit, të konkurueshmërisë, të legjitimimit të pasurisë dhe lartësimit të jetës aktive<ref name="ReferenceA"/>. Artistët ishin gjithashtu pjesëmarrës në këto vlera, edhe pse nuk kishin një arsimim që mund të konkuronte me atë të letrarëve; megjithë këtë, falë edhe bashkëpunimeve të leverdisshme dhe nga aftësitë teknike të përvetësuara në fushën e tyre, veprat e tyre nxisnin një interes në të gjitha nivelet, duke i zbehur diferencat elitare pasi ishin më lehtësisht të përdorshme se sa letërsia, e cila ishte akoma rigorozisht e botuar në [[gjuha latine|latinisht]]<ref name="ReferenceA"/>. ===Para-Rilindja në Itali, 1280–1400=== Në [[Italia|Itali]] në fundin e shekullit XIII dhe fillimin e shekullit XIV, skulptura e [[Nicola Pisano]]<nowiki/>s dhe djalit të tij [[Giovanni Pisano]], të cilët punuan në [[Piza]], [[Siena]] dhe [[Pistoia]] tregojnë një prirje të theksuar klasiciste, me gjasa të ndikuar nga familjariteti i këtyre artistëve me sarkofagët e Romës së Lashtë. Kryeveprat e tyre janë pulpitet e Pagëzimore dhe katedrales së Pizës. Njëkohësisht me [[Giovanni Pisano]]-n, piktori fiorentin [[Giotto di Bondone]] zhvilloi një mënyrë të pikturës figurative që ishte jashtëzakonisht natyrale, tre përmasore, realiste dhe klasiciste, kur krahasohej me atë të bashkëkohësve dhe mësuesit të tij [[Cimabue]]. Giotto, punimet më të mëdha të të cilit janë cikli i ''Jetës së Krishtit'' në kishëzën Scrovegni në [[Padova]], u konsiderua biografi i shekullit XVI [[Giorgio Vasari]] si "rievokimi dhe rikthimi i artit" nga "tradita e ngurtë e stilit bizantin" mbizotërues në Italinë e shekullit XIII. ==Karakteristikat== [[File:Masaccio, polittico di pisa.jpg|thumb|left|369px|Masaccio, ''Kryqëzimi i Shën Pjetrit'' pjesë e poliptikut të Pizës]] Edhe në fushën e arteve figurative inovacionet rilindase i kishin rrenjët në [[Shekulli XIV|shekullin XIV]]: për shembull kërkimet intuitive mbi [[hapësira|hapësirën]] nga [[Giotto di Bondone]], [[Ambrogio Lorenzetti]] ose nga miniaturistët francezë të gotikut ndërkombëtar u thelluan dhe u shpunë në rezultate të saktësisë së skajshme, duke arritur deri në prodhimin e rezultateve revolucionare<ref name="ReferenceB">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 24.</ref>. Qenë të paktën tre elemente thelbësore të stilit të ri<ref name="ReferenceA"/>: #Formulimi i rregullave të [[prespektiva|prespektivës]] lineare qendrore, që e organizonte hapësirën në mënyrë të njëtrajtshme; #Vëmendja ndaj njeriut si individ, qoftë te [[fizionomia]] dhe [[anatomia]] ashtu edhe te paraqitja e emocioneve. #Përbuzja e elementeve dekorative dhe rikthimi te esencialia. Për të folur për një vepër plotësisht rilindase nuk mjafton prania vetëm e njërit prej këtyre elementeve, pasi Rilindja qe mbi të gjitha një mënyrë e re të menduari dhe përfytyrimi të botës si të tërë. Për shembull në disa vepra të [[Paolo Uccello]]-s, si ''San Giorgio e il drago'' (Shën Gjergji dhe dragoi) ([[1456]]), hapësira është kompozuar sipas rregullave të prespektivës; megjithatë, pesonazhet nuk janë pozicionuar në thellësi, por të paraqitur thjeshtësisht dhe pa hijëzime, si princesha eterike; ndryshe nga ''Kryqëzimi i Shën Pjetrit'' ([[1426]]) i [[Masaccio]]-s gjithë elementet janë bashkëpërmasuar në prespektivë, që përcakton përmasat e secilit. Një tjetër ballafaqim, rreth vëmendjes ndaj njeriut si individ, mund të realizohet midis ''Madonës në fron me Fëmijën dhe engjejt muzikantë'' (afërsisht [[1405]]-[[1410]]) të [[Gentile da Fabriano]]s dhe ''Sant'Anna Metterza-s'' ([[1426]]) përsëri e [[Masaccio]]-s: në rastin e parë volumi është krijuar duke mbivendosur shtresat e ngjyrës që krijojnë drita dhe hije në mënyrë plotësishtë tradicionale (pjesët e çelëta janë gjithmonë të njëjtat: kallami i hundës, balli, mjekra, cilido qoftë pozicioni i kokës në pikturë), si edhe lineamentet dhe shprehjet, ndërsa në rastin e Masaccio-s ndërtimi i fytyrës del nga njohja reale e strukturës kockore, me një pozicionim të studiuar dhe të vetëdijshëm të hijeve që, në rastin e Fëmijës, zënë një pjesë të madhe të fytyrës së Fëmijës. <gallery mode="packed" heights="280px"> File:Paolo Uccello - Hl. Georg im Kampf mit dem Drachen.jpg|Paolo Uccello, ''Shën Gjergji dhe dragoi'' File:Gentile da Fabriano 042 dettaglio.jpg|Gentile da Fabriano, ''Madona në fron me Fëmijën dhe engjëjt muzikantë'' File:Masolino 008 detail.jpg|Masaccio, ''Sant'Anna Metterza'' (detaj) </gallery> === Teknikat === * Përdorimi i proporcioneve, trajtimi i parë madhor i pikturës si një dritare në hapësirë u shfaq në veprat e [[Giotto di Bondone]], në fillim të [[Shekulli XIV|shekullit XIV]]. Perspektiva e vërtetë lineare u formalizua më vonë, nga [[Filippo Brunelleschi]] dhe [[Leon Battista Alberti]]. Për ti dhënë më tepër paraqitje realiste artit, i çoi piktorët e Rilindjes në kompozimin e më shumë pikturave. * '''Këndshikim''' - Termi këndshikim i referohet efektit artistik të paraqitjes së linjave në një vizatim për të krijuar iluzionin e thellësisë. * '''Sfumato''' (i nuancuar) - Termi ''sfumato'' u krijua nga artisti i Rilindjes italiane, [[Leonardo da Vinçi]] dhe i referohet teknikës piktorike të hijëzimit dhe zbutjes së kontureve të mprehta nga përzieria e lehtë dhe graduale e një toni tek një ton tjetër nëpërmjet përdorimit të shtresave të holla për të dhënë iluzionin e thellësisë apo hapësirën tre-përmasore. Ky term i përketë fjalës [[gjuha italiane|italiane]] sfumare që do të thotë të avullosh, të shkrihesh apo tretesh, që rrjedh nga [[gjuha latine|latinishtja]] ''fumare'', të tymosesh. * '''Chiaroscuro''' (dritëhije) – Termi dritëhije i referohet një teknike dhe efekti të modelimit të pikturës duke përdorur një kontrast të fortë midis dritës dhe errësirës për të dhënë iluzionin e thellësisë apo atë tre-përmasor. Ky term, ''chiaroscuro'', vjen nga fjalët [[gjuha italiane|italisht]] ''chiaro'' (e ndricuar, e qartë) dhe ''scuro'' (e errët). Kjo teknikë mori përdorim të gjerë përgjatë periudhës baroke. * '''Balanca''' dhe '''Proporcionet''': madhësi të përshtatshme. [[File:Formerly_Piero_della_Francesca_-_Ideal_City_-_Galleria_Nazionale_delle_Marche_Urbino_2.jpg|thumb|765px|Anonim<ref>AA.VV. ''Urbino Galleria Nazionale della Marche'', Electa, Milano 2005. Atribuar herë pas here: [[Piero della Francesca|Piero della Francesca-s]], [[Leon Battista Alberti]]-t, Francesco di Giorgio Martinit, Luciano Laurana-s, Melozzo da Forlì-t ose një anonimi fiorentin</ref>, ''qyteti ideal'' (rreth [[1480]]-[[1490]]), [[Galleria Nazionale delle Marche]], [[Urbino]]]] ====Perspektiva==== [[File:Masaccio 003.jpg|thumb|333px|Masaccio, ''Trinità'' ([[1425]]-[[1427]]), [[Santa Maria Novella]], Firenze]] Secili nga artistët e Rilindjes i përdori sipas një mase personale elementet bazë të stilit të ri, duke u frymëzuar, në masa të ndryshme, nga natyra dhe antikiteti. Faktori më i rëndësishëm i [[Shekulli XIV|Quattrocento-s]] fiorentine dhe italiane në përgjithësi, i paraqitur gati si simbol i kësaj periudhe të hershme të rilindjes, është problemi i prespektivës. [[Prespektiva]] është një nga sistemet për të paraqitur një sipërfaqe tredimensionale dhe pozicionimi reciprok i objekteve që janë futur. Në fillim të shekullit XV [[Filippo Brunelleschi]] vuri në vijë një metodë matematiko-gjeometrike dhe të matshme për të formuar hapësirën iluzore sipas prespektivës lineare qendrore, duke nisur nga nocionet e [[optika|optikës]] mesjetare dhe duke imagjinuar një koncept të ri të hapësirës: të pafundme, të vazhduar, paraekzistuese ndaj figurave që e popullojnë. Teoria lindi nga dy eksperimente praktike me tablo të vogla të vizatuara, sot të humbura por të rindërtueshme falë përshkrimeve të [[Leon Battista Alberti]]-t. Një paraqet Pagëzimoren e Firences të parë nga portali qendrorë i [[Santa Maria del Fiore]]s dhe kishte një qiell të mbuluar me letër prej argjendi, në mënyrë që të pasqyronte dritën e vërtetë atmosferike. Kjo tablo e vogël shikohej nëpërmjet një pasqyre, duke vendosur një sy në një të çarë nga mbrapa vetë tablosë së vogël. Pasqyra, që kishte të njëjtën formë të tablosë së vogël, duhet të vendosej në mënyrë që ta përfshinte të gjithën: nëse ishte më e vogël vendosej më larg. Nga këtu mund të llogariteshin distancat me ndërtesën e vërtetë nëpërmjet një sistemi përmasash të trekëndëshave të ngjashëm dhe zvogëlimet pasuese të objekteve me largimin e spektatorit. Me këtë sistem bëhej që të përputhej me forcë këndvështrimi me qendrën e kompozimit, duke arritur një kornizim prospektik për të krijuar një paraqitje ku [[hapësira]] përbëhej në mënyrë iluzive si ajo reale. Sistemi bazohej, duke e thjeshtuar, në faktin se vijat e drejta paralele dukej se takoheshin në një pikë të horizontit, [[pika e fugës]] ose thjeshtë ''fuga'': duke e fiksuar pikëvështrimin dhe distancën mund të vendosej në mënyrë matematike dhe racionale, nëpërmjet skemave grafike me zbatim të shpejtë, reduktimin e distancave dhe të përmasave. Lehtësia e zbatimit, që nuk kërkonte njohuri të thella gjeolmetrike, qe një nga faktorët kyç të suksesit të metodës, që u përshtat nga punishtet artistike (atelietë) me një farë elasticiteti dhe me mënyra jo gjithmonë ortodokse. Prespektiva lineare qendrore është vetëm një nga mënyrat me të cilat paraqitet realiteti, por karakteri i saj ishte veçanërisht e përputhshme me mentalitetin e njeriut të [[Rilindja|Rilindjes]], pasi i jepte udhë një rendi racional të hapësirës, sipas kritereve të vendosur nga vetë artistët. Nëse nga një anë prania e rregullave matematike e bënte prespektivën një lëndë objektive, kurse nga ana tjetër zgjedhjet që përcaktonin këto rregulla ishin me karakter plotësisht subjektiv, si pozicionimi i pikës së fugës, distanca nga spektatori, lartësia e horizontit. Në fund të fundit prespektiva rilindase nuk është gjë tjetër veçse një konvencion paraqitjeje, që sot është kaq e rrënjosur sa duket e natyrshme, edhe pse disa lëvizje të [[Shekulli XIX|shekullit XIX]], si [[kubizmi]], kanë treguar se ajo është vetëm një iluzion. ====Ngjyra dhe drita në pikturë==== [[File:Domenico Veneziano 002.jpg|thumb|upright=1.4|Domenico Veneziano, ''Pala e Santa Lucia de' Magnoli'' (rreth 1445)]] Në pikturën rilindase, një rëndësi të veçantë pati përdorimi i dritës dhe ngjyrave. Një shkallë ndriçimi ishte, edhe në artin mesjetar, një nga mënyrat për të treguar pozicionin e një trupi apo një sipërfaqeje në hapësirë. Por nëse piktorët e [[Shekulli XIV|shekullit XIV]] ngjyrosnin me tone më të errëta kur objekti gjendej në largësi, në harkun e shekullit XV, sipas shembullit të miniaturistëve francezë dhe të piktorëve flamandë, ky parim u braktis, falë të ashtuquajturës prespektiva ajrore: në thellësi ngjyra çelej dhe bëhej më shëndritshme sipas efekteve natyrore atmosferike. Ngjyra mbajti gjatë, deri edhe në [[Shekulli XVI|shekullin XVI]], një rol shpesh simbolik dhe funksional, të lidhur dmth. me vlerën e saj të brendshme: figurat në një skenë fetare realizoheshin shpesh, me kontratë, me njëfarë sasie të të kuqes, të artës apo blusë lapislazzuli, material shumë i kushtueshëm që kishte funksionin e ofertës ndaj hyjnisë. Duke filluar nga [[shekulli XV]] megjithatë teoricienët filluan gjithmonë e më shumë të argumentonin një përdorim më të lirë të ngjyrës. Midis viteve [[1440]] dhe [[1465]] në [[Firenca|Firence]] mori udhë një adresë artistike që më vonë u përcaktua si "piktura e dritës". Eksponentët e saj ([[Domenico Veneziano]], [[Andrea del Castagno]], i voni [[Beato Angelico]], [[Paolo Uccello]] dhe [[Piero della Francesca]]), ndërtonin një imazh duke u bazuar në vlerat kromatike dhe në përballjen midis atyre që i jepnin më shumë rëndësi "vizatimit" apo "ngjyrimit" u rreshtuan mbi të gjitha për të dytën. Përveç përdorimit të dritës dhe ngjyrës për përcaktuar objektet, ata nisën të përdornin "vlerat e ndriçimit" të disa ngjyrave për të ndriçuar kuadrin. [[Leon Battista Alberti]] te ''De pictura'' ([[1435]]-[[1436]]) qartësoi termat e kësaj çështjeje, duke specifikuar si ngjyra nuk qe një vlerë e brendshme e subjektit, por varej mbi të gjitha nga ndriçimi. Dalloi katër ngjyra origjinale, nga të cilat u zhvilluan gjithë tonet e tjera: [[Ngjyra e kuqe|e kuqja]], [[Ngjyra e kaltër|bojëqielli]], [[Ngjyra e gjelbër|e gjelbra]] dhe "[[grija]]" dmth. ngjyra e hirit. Kjo e fundit mbizotëroi në gjysmën e parë të [[Shekulli XV|shekullit XV]] si ton i ndërmjetëm në kalimet nga një ngjyrë te tjetra, dhe pastaj për tu zëvendësuar, në gjysmën e dytë, nga tonet e kafta, si në veprat e [[Leonardo da Vinçi]]t, ku krijonin efektin e veçantë të "sfumatos" që i kthente konturet në të papërcaktuar. Në fund të shekullit XV përvoja e ngjyrave të ndryshme mund të quhet e pozicionuar në favor të dritëhijeve<ref>I gjithë paragrafi: Birgit Laskowski, ''Piero della Francesca'', collana ''Maestri dell'arte italiana'', Gribaudo, Milano 2007, fq. 68. ISBN 978-3-8331-3757-0</ref>. ==Rilindja e hershme në Itali, 1400–1479== [[File:Donatello - David - Florença.jpg|thumb|280px|left|Donatello, ''Davidi'' (vitet '40) Museo Nazionale del Bargello.]] Megjithëse si Pisano-t ashtu dhe Giotto patën studentë dhe ndjekës, artistët e parë të vërtetë të Rilindjes nuk do të shfaqeshin në Firence deri në vitin [[1401]] me garimin për gdhendjen e Portave prej bronxi të Pagëzimores së katedrales së Firences i cili pruri projektet e shtatë skulptorëve të rinj duke përfshirë [[Filippo Brunelleschi]]-n, [[Donatello]]n dhe fituesin, [[Lorenzo Ghiberti]]. Brunelleschi, më i famshëm si arkitekt i kupolës së katedrales së Firences dhe kishës së San Lorenzo-s, krijoi një numër skulpturash, duke përfshirë një kryqëzim me përmasa natyrore në [[Santa Maria Novella]], të famshme për natyralizmin e tij. Studimet e tij mbi prespektivën mendohet se kanë ndikuar piktorin [[Masaccio]]. [[Donatello]] u bë i njohur si skulptori më i madh i Rilindjes së hershme, kryeveprat e të cilit janë statuja humaniste dhe e jashtëzakonisht erotike e Davidit, një nga ikonat e republikës fiorentine si dhe monumenti madhështor i Gattamelata-s, shtatorja e parë prej bronxi kalëruese që ishte krijuar që në kohën e Romës së Lashtë. Bashkëkohësi i Donatello-s, [[Masaccio]], qe pasardhësi piktorik i Giotto-s, duke e çuar më tej prirjen drejt soliditetit të formës dhe natyralizmit të fytyrës dhe gjesteve që ai kishte nisur një shekull më parë. Masaccio realizoi disa tablo por është më i njohur për ciklin e afreskeve që realizoi në kishëzën Brancacci me artistin e vjetër Masolino dhe i cili pati një ndikim të thellë te piktorët e mëvonshëm, duke përfshirë [[Michelangelo Buonarroti]]-n. Zhvillimet e Masaccio-s u çuan përpara nga [[Fra Angelico]], veçanërisht në afresket e tij në konventin e Shën Markut në [[Firenca|Firence]]. Trajtimi i elementeve të prespektivës dhe dritës në pikturë qe e rëndësishme për piktorët fiorentinë të shekullit XV. [[Paolo Uccello]] qe aq i obsesuar me përpjekjet për të arritur një pamje të prespektivës që, sipas Vasarit, i shqetësonte edhe gjumin. Zgjidhjet e tij mund të shihen në kryeveprën e tij, Beteja e San Romanos. [[Piero della Francesca]] realizoi studime sistematike dhe shkencore si të dritës edhe të prespektivës lineare, rezultatet e të cilit mund të shihen në ciklin e afreskeve të ''Historisë së Kryqit të Vërtetë'' në kishën e San Francesco-s, në Arezzo. Në [[Napoli]], piktori [[Antonello da Messina]] filloi përdorimin e pikturave të vajit për portrete dhe piktura fetare në një datë më të hershme se të gjithë piktorët italianë, me gjasa rreth vitit [[1450]]. Ai e çoi këtë teknikë në veri ku ndikoi piktorët e [[Venecia]]s. Një nga piktorët më domethënës të Italisë veriore qe [[Andrea Mantegna]], i cili dekoroi interierin e një dhome, ''Camera degli Sposi'' për padronin e tij [[Ludovico Gonzaga]], duke vendosur portrete të familjes dhe oborrit në një hapësirë iluzionistike arkitektonike. [[File:Casamento - perugino1.jpg|thumb|406x406px|Perugino, ''Sposalizio della Vergine'' (1501-1504)]]Fundi i Rilindjes së hershme në artin italian është karakterizuar, si dhe fillimi i saj, nga një porosi që mblodhi së bashku artistët, këtë herë në bashkëpunim në vend të konkurimit. Papa [[Sisto IV|Siksti IV]] kishte rindërtuar kishëzën papale, të quajtur [[Cappella Sistina|Kishëza a Kapela e Sikstit/Sikstine (Cappella Sistina)]] në nder të tij, dhe kontraktoi një grup artistësh ku bënin pjesë [[Sandro Botticelli]], [[Pietro Perugino]], [[Domenico Ghirlandaio]] dhe Cosimo Rosselli për t'ja dekoruar muret me cikle afreskesh me ''Jetën e Krishtit'' dhe ''Jetën e Moisiut''. Në gjashtëmbëdhjetë piktura të mëdha, artistët, megjithëse secili duke punuar në stilin e tij individual, u morën vesh mbi formatet kryesore dhe përdorën teknikën e ndriçimit, prespektivën lineare dhe atmosferike, [[anatomia|anatominë]], këndshikimi dhe karakteristika që ishin zhvilluar në një pikë të lartë në studiot e mëdha fiorentine të Ghiberti-t, [[Andrea del Verrocchio]]-s, Ghirlandaio-s dhe Perugino-s. == Përhapja në qytetet dhe oborret italiane == [[Rilindja]] në artet figurative lindi si një variant minoritar në [[Firenca|Firencen]] e dhjetëvjeçarit të parë dhe të dytë, duke u përhapur më pas me më shumë vendosmëri (dhe me forma më hibride) në dhjetëvjeçarët pasues. Nëpërmjet zhvendosjes së artistëve vendor u përhap gradualisht në oborret e tjera italiane, në fillim në mënyrë sporadike, të rastësishme dhe përgjithësisht me një ndjekje të kufizuar midis artistëve vendorë, pastaj, duke filluar nga gjysma e shekullit, me një impakt më të bëshëm, mbi të gjitha që kur qendra të tjera, të të pllenuara nga qëndrimet e personaliteteve eminente, nisën të jenë nga ana tjetër vende rrezatimi kulturor. Midis këtyre qendrave të reja rrezatuese të orëve të para spikatin, nga intensiteti, origjinaliteti i kontributeve dhe rrezia e ndikimit, [[Padova]] dhe [[Urbino]]. [[File:Raffaello - Spozalizio - Web Gallery of Art.jpg|thumb|432x432px|left|Raffaello, ''Sposalizio della Vergine'' (1501-1504)]]Midis karakteristikave më mahnitëse të Rilindjes së [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] qe me siguri pasuria e varianteve dhe përthyerjeve që dallojnë prodhimtarinë artistike të personaliteteve kryesore dhe të zonave të ndryshme gjeografike. Duke nisur nga instrumentet e vena në fushë nga inovatorët fiorentinë (prespektiva, studimi i antikitetit, etj.) u arrit në artikulime të shumta formale dhe ekspresive, falë prurjeve themelore të atyre mjeteve, që i tejkaluan risitë më rigoroze në një gjuhë të lidhur me traditat vendore dhe shijet e porositësve. Për shembull mund të përziheshin rregullat rilindase në një grilë gotike, apo të vendosej theksi vetëm në një nga përbërësit e gjuhës rilindase në kuptim të ngushtë<ref name="ReferenceC">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 58.</ref>. Një shembull fleksibiliteti është dhënë nga përdorimi i prespektivës, që nga instrument për të njohur dhe hetuar realitetin, u bë herë pas here një mënyrë për të ndërtuar sajime përrallore të fantazisë<ref name="ReferenceA"/>. Në vitet tetëdhjetë të [[Shekulli XV|shekullit XV]] gjuha rilindase tashmë ishte bërë një gjuhë e përbashkët e oborreve, sinonim i erudicionit, finesës dhe kulturës. Themelore qe dërgimi, nga [[Lorenci i Mrekullueshëm]], të artistëve të mëdhenj si ambasadorë kulturorë të Firences, të cilët pastruan edhe rezistencat e fundit gotike në zona si Dukati i Milanos dhe mbretëria e [[Napoli]]t. Dekorimi i [[cappella Sistina|Kapelës sikstine]], në këto vite, qe vulosja e mbizotërimit artistik fiorentin, por shkolla të tjera tashmë regjistronin njëmëndësi themelore, si [[Venecia]] dhe [[Umbria]]. Fermenti i jashtëzakonshëm kulturor pregatiti, që në fundin e shekullit, terrenin për gjenitë e Rilindjes revolucionare të Lartë, ose "Maniera moderna": në rrëzimin, që në vitet nëntëdhjetë, të idealeve, të sigurive dhe ekuilibrave politike që ishin në bazën e mendimit [[Humanizmi|humanist]], artistët vendosën mënyra më të ethshme, origjinale, ekstravagante, kapriçoze dhe të përcipta, ku prespektiva e rregullt gjeometrike ishte tashmë një fakt, nëse jo një peshë të tepërt për tu shmangur. Në fillim të [[Shekulli XVI|Cinquecento-s]] disa mjeshtra të jashtëzakonshëm ditën të mblidhnin shqetësimet e epokës së re duke i shëndruar në vepra me frymë të lartë monumentale dhe vlera shumë të larta formale: [[Leonardo da Vinçi]], [[Michelangelo Buonarroti]], [[Raffaello]] dhe dueti [[Giorgione]]-[[Ticiani]], të gjithë këta mjeshtra të vërtetë universal, që rinovuan mënyrat e paraqitjes së figurës njerëzore, lëvizja dhe ndjenja në një nivel të tillë që shënon një pikë mos-kthimi që bëhet model i pashmangshëm i referimit për të gjithë [[Arti evropian|artin evropian]], duke hequr nga fusha pjesën më të madhe të mjeshtrave të vjetër akoma aktivë. Kush nuk diti të përshtatej dhe rinovohej u largua nga qendrat e mëdha, duke u kënaqur forcërisht me një aktivitet në qendrat më pak kërkuese të provincave<ref>Gillo Dorfles, Cristina Dalla Costa, Marcello Ragazzi, ''Moduli d'arte: storia delle arti visuali'', Bergamo, Atlas, 2000. ISBN 88-268-0939-9, fq. 131.</ref>. Eventet tragjike si Plaçkitja e Romës e vitit [[1527]] çuan në dëshpërimin e artistëve, por duke garantuar një lulëzim të ri periferik. Nga këtu nisi një stil i ri, i lindur nga një interpretim ekstrem i Maniera moderna-s, që do të pushtonte [[Italia|Italinë]] dhe [[Evropa|Evropën]]: [[Manierizmi]]. [[Skeda:Cupola di santa maria del fiore dal campanile di giotto, 02.JPG|parapamje|408x408px|Kupola e Brunelleschi-t, Katedralia e Santa Maria del Fiore-s në Firence]] === Firencia === ====Quattrocento-ja==== [[Firenca|Firencia]], që nga epoka romanike, mbeti e lidhur me format e klasicizmit, që e penguan të arrinte një shije plotësisht gotike, siç ndodhte anasjelltas në [[Siena]]n e afërt. Në fillim të [[Shekulli XV|shekullit XV]] mund të imagjinohen dy rrugë që u paraqiteshin artistëve me prirje inovative: ajo e shijes së gotikut ndërkombëtar dhe ajo e rikuperimit më rigoroz të klasicitetit. Këto dy prirje vërehen në bashkëjetesë që në kantierin e [[Porta della Mandorla]] (që nga [[1391]]), por qe mbi të gjitha me konkursin për portën veriore të Pagëzimores së Firences në [[1401]] për të zgjedhur artistin të cilit do ti besohej realizimi i kësaj porte, që dy prirjet u bënë më të qarta, në formelat e provës të realizuara nga [[Lorenzo Ghiberti]] dhe [[Filippo Brunelleschi]]<ref name="Vecchi-Cerchiari pp. 15-16">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 15-16.</ref>. Faza e parë e [[Rilindja|Rilindjes]], që arriti deri afërsisht në vitet tridhjetë të [[Shekulli XV|shekullit XV]], qe një epokë eksperimentimesh të mëdha, e karakterizuar nga një qasje teknike dhe praktike ku risitë dhe synimet e reja nuk mbeteshin të izoluara, por rimereshin dhe zhvilloheshin nga artistët e rinj, në një ''të përpjetë'' të jashtëzakonshme që nuk kishte të krahasuar në asnjë vend tjetër evropian. Tre mjeshtra të mëdhenj, [[Filippo Brunelleschi]] për [[arkitektura|arkitekturën]], [[Donatello]] për [[skulptura|skulpturën]] dhe [[Masaccio]] për [[piktura|pikturën]], nisën një rilexim radikal të traditës së mëparshme, duke e aktualizuar me një zbatim rigoroz racional me instrumente matematiko-gjeometrike: [[prespektiva]], studimi i [[antropometria|antropometrisë]] (proporcioneve të trupit njerëzor), rikuperimi i mënyrave klasike dhe një interes të rinovuar ndaj realitetit, të kuptuar si si hetim psikologjik ashtu dhe si paraqitje e përditshmërisë<ref name="Vecchi-Cerchiari pp. 24-37">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 24-37.</ref>. Mjedisi fiorentin i vlerësoi në mënyrë jo të njëzëshme risitë dhe gjatë të gjithë viteve njëzetë patën sukses artistë të lidhur me shkollën e vjetër si Lorenzo Monaco dhe [[Gentile da Fabriano]]<ref name="Vecchi-Cerchiari pp. 24-37"/>. Ndjekësit e parë të [[Masaccio]]-s, e ashtuquajtura "gjenerata e dytë", qenë [[Filippo Lippi]], [[Beato Angelico]], [[Domenico Veneziano]], [[Paolo Uccello]] dhe [[Andrea del Castagno]], që shpejt morën rrugë individuale në fushën artistike. Secili nga ata, me udhëtimet përkatëse ([[Veneto]], [[Roma]], [[Umbria]], [[Marche]]), eksportuan risitë rilindase dhe megjithëse asnjë nuk regjistroi menjëherë një ndjekje të gjerë, ata gjithësesi pregatitën terrenin për përthithjen e valës pasuese të ndikimit fiorentin, ajo substanciale e viteve '50. Më shumë sukses, në termat e zgjatjes së ndikimit, patën [[Donatello]] në [[Padova]] (që ndikoi mbi të gjitha, në mënyrë pak të çuditshme shkollën piktorike vendore) dhe [[Piero della Francesca]] (nxënës i Domenico Veneziano-s) në [[Urbino]]. Përkrahë këtyre mjeshtrave të mëdhenj vepruan më pas me sukses një sërë figurash të ndërmjetme, artistë me vlera të mëdha që ditën të zbutnin pikat më ekstreme të gjuhës së re duke e përshtatur me kontekstin shoqëror ku punonin: Në momentet fillestare, u regjistruan [[Lorenzo Ghiberti]] në [[skulptura|skulpturë]], Masolino da Panicale në pikturë dhe [[Michelozzo]] në [[arkitektura|arkitekturë]]. [[File:Strabismo di Venere - Botticelli.jpg|thumb|339px|left|Botticelli, ''[[Lindja e Venusit]]'' (afërsisht 1482–1485), detaj]] Teoricieni i Rilindjes qe [[Leon Battista Alberti]], traktatet e të cilit ''De pictura'' ([[1436]]), ''De re aedificatoria'' ([[1452]]) dhe ''De Statua'' ([[1464]]) qenë themelorë për sistemimin dhe përhapjen e ideve rilindase<ref name="Vecchi-Cerchiari pp. 24-37"/>. Atij i përkasin ide si ajo e harmonizimit të ''copia-s'' dhe ''varietas'', të kupturar si shtrirje e diversitetit të subjekteve. Në vitet qendrore të shekullit u regjistrua një fazë më intelektualiste nga arritjet e mëparshme. Në [[Firenca|Firence]] pas rikthimit të [[Cosimo de' Medici]]-t në qytet në [[1434]], u vendos de fakto një sinjori. Nëse nga një anë porositë publike frymëzoheshin nga kthjelltësia dhe dobia, si [[palazzo Medici]] dhe konventi i San Marco-s së [[Michelozzo]]-s, për veprat me destinacion privat sa shkonte dhe afermohej një shije intelektualiste e ushqyer nga idealet e [[Accademia neoplatonica|neoplatonistëve]]: është një shembull ''Davidi'' i [[Donatello]]s. Artet figurative humbën ngarkesën fillestare ideale dhe revolucionare për tu karakterizuar nga nostalgjitë letrare dhe interesat arkeologjike, dmth. të rievokimit të antikitetit intelektualist dhe si qëllim në vetëvete<ref name="ReferenceA"/>. Interpretët e masës midis idealizimit, natyralizmit dhe virtuozizmit qenë në skulpturë Benedetto da Maiano dhe në pikturën [[Domenico Ghirlandaio]]<ref name="DVC135">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 135.</ref>. Për artistët e të ashtuquajturës "gjenerata e tretë" prespektiva tashmë ishte një element i përvetësuar dhe kërkimet lëvizën tashmë drejt stimujve të tjerë, si problemet dinamike të masave të figurave apo tensioni i linjave të kontureve. Figurat plastike dhe të izoluara, në një ekuilibër të përsosur me hapësirën e matshme dhe të palëvizshme, ia linin tashmë hapësirën lojërave të vazhdueshme midis formave dhe lëvizjes, me tension më të madh dhe intensitet ekspresiv<ref>Emma Micheletti, ''Domenico Ghirlandaio'', te ''Pittori del Rinascimento'', Scala, Firenze 2004, fq. 10. ISBN 88-8117-099-X</ref>. Raporti i [[Lorenci i Mrekullueshëm|Lorencit të Mrekullueshëm]] me artet qe i ndryshëm nga ai i gjyshit [[Cosimo de' Medici]], që kishte privilegjuar realizimin e veprave publike. Nga një anë për "të Mrekullueshmin" arti pati një funksion po aq të rëndësishëm publik, por i drejtuar më shumë ndaj shteteve të huaja, si ambasadore të prestigjit kulturor të [[Firenca|Firences]], të përfaqësuar si një "[[Athina|Athinë]] e re"; nga ana tjetër Lorenci, me mecenatizmin e tij të zgjedhur dhe të rafinuar, vendosi një shije për objektet e pasura me domethënie filozofike, duke përcaktuar shpesh një konfrontim, intensiv dhe të përditshëm, me artistët e rrethit të tij, të parë si krijues madhorë të bukurisë<ref name="DVC136">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 136.</ref>. Kjo përcaktoi një gjuhë të çmuar, skajshmërisht të sofistikuar dhe erudite, ku domethëniet alegorike, [[mitologjia|mitologjike]], filozofike dhe letrare lidheshin në mënyrë komplekse, plotësisht të lexueshme vetëm nga ''elita'' që zotëronte çelësat interpretues, aq sa disa domethënie të veprave më emblematike sot na shpëtojnë plotësisht. Arti u shkëput nga jeta reale, publike dhe qytetare, duke u përqendruar në idealet e arratisë nga ekzistenca e përditëshme<ref name="DVC136"/>. [[File:David von Michelangelo.jpg|thumb|602x602px|Davidi i Michelangelo (1501-1504)]] ====Cinquecento-ja==== Frakturat shqetësuese të hapura në shoqëri nga predikimi i [[Girolamo Savonarola]]s çuan, në [[1493]], në përzënien e familjes Mediçi dhe vendosjen e një republike teokratike. Dënimi në turrën e druve të fratit nuk bëri gjë tjetër veç se i shtoi më tepër kontrastet e brendshme dhe krizën e ndërgjegjeve, siç tregohet edhe në vuajtjet e prodhimtarisë së vonë të [[Sandro Botticelli]]-t apo në veprat e [[Filippino Lippi]]-t dhe Piero di Cosimo-s<ref name="DVC153">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 153.</ref>. Por në atë periudhë artistë të rinj u afermuan në këtë skenë, midis të cilëve qe [[Leonardo da Vinçi]], që përdorte kalime më delikate të dritëhijeve ("sfumato-ja") dhe lidhje më komplekse dhe të lirshme midis figurave, duke arritur edhe të rinovonte ikonografi tashmë të konsoliduara duke reflektuar mbi ngjarjet e përshkruara, si ''Addhurimi i Magëve''<ref name="DVC148">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 148.</ref>. Një tjetër i ri, [[Michelangelo Buonarroti]], studioi thellësisht themeluesit e artit toskan ([[Giotto di Bondone]] dhe [[Masaccio]]) dhe skulpturat antike, duke kërkuar ta rievokonte si lëndë të gjallë, jo si burim të repertorit. Që në provat e tij të para u shfaq aftësia e tij e jashtëzakonshme për të trajtuar mermerin për të arritur efekte aty me lëvizje frenetike (''Beteja e centaurve''), aty me iluzionizëm të butë (''Baku''). Nën Pier Soderinin, gonfalonier i përjetshëm, dekorimi i [[Palazzo Vecchio]]-s u bë një kantier i sintezës së pashtershme krijuese, me Leonardon (të kthyer posaçërisht nga [[Milano]]), Michelangelo, [[Fra Bartolomeo]] e të tjerë. Ndërkohë që [[Raffaello]]-ja i ri përvetësonte vlerësime në porositësit vendorë. Janë vitet e kryeveprave absolute, si ''[[Mona Liza|Gioconda]]'', ''Davidi i Michelangelo-s'' dhe ''Madona e gardelinës'', që tërhoqën drejt qytetit artistë të shumtë të etur për tu përditësuar me këto arritje. Por me shpejtësi mjeshtrat e rinj e lanë qytetin, të thirrur nga udhëheqës ambiciozë që te ta shikonin çelësin për të lartësuar triumfet e tyre politike nëpërmjet artit: Leonardo u kthye në [[Milano]] dhe pastaj shkoi në [[Franca|Francë]], Michelangelo dhe Raffaello u punësuan nga [[Juli II|Juli i II]] në [[Roma|Romë]]<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 183-192.</ref>. Rikthimi i Mediçive në [[1512]] u bë kryesisht i qetë. Artistët e rinj nuk mund ti iknin përballjes me veprat e lëna në qytet nga mjeshtrit e mëdhenj të gjeneratës paraardhëse, duke marë spunto dhe mbase duke tentuar një sintezë mes stileve të Leonardos, Michelangelo-s dhe Raffaello-s. [[Fra Bartolomeo]] gjeti forma solemne dhe monumentale në rrugën e tij, [[Andrea del Sarto]] në pajtimin e ekstremeve, ndërsa personalitete më të shqetësuar dhe trazuara si [[Pontormo]] dhe [[Rosso Fiorentino]], u lanë të magjepseshin nga një sens i ri antiklasik i ngjyrës dhe lëvizjes, duke hedhur bazat për [[Manierizmi]]n<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 238-242.</ref>. ===Roma=== [[File:Michelangelo, Creation of the Sun, Moon, and Plants 01.jpg|thumb|468px|left|Michelangelo, ''Krijimi i yjeve dhe bimëve'' (afërsisht 1511-1512), kubeja e Cappella Sistina-s]] Me rikthimin e papëve në [[Roma|Romë]] prej zhvendosjes avinjoneze u bë e qartë menjëherë se ai qytet i lënë pas dore dhe pa një kompleks modern monumental të denjë për të strehuar papën, e kishte të nevojshëm një program zhvillimi artistik dhe arkitektonik, të aftë të rilidhte të shkuarën perandorake të qytetit dhe ti jepte shkëlqim, edhe nga këndvështrimi politik, selisë së Shën Pjetrit<ref>Ludovico Gatto, ''Storia di Roma nel Medioevo'', Newton & Compton, Roma 1999. ISBN 88-8289-273-5</ref>. Një program i tillë ambicioz u nis nga papa [[Martini V]] dhe u vazhdua me [[Eugjeni IV|Eugjenin e V]] dhe [[Nikolla V|Nikollën e V]]. Artistët vinin gati gjithmonë nga farkat më të mira të jashtme, mbi të gjitha nga [[Firenca|Firenceja]] ([[Donatello]], Masolino, Angelico, [[Filarete]], [[Leon Battista Alberti]]). Mbetjet e pakrahasueshme antike të qytetit ofronin në vetëvete një motiv tërheqjeje për artistët, që shpesh kishin ardhur për të pasuruar formimin e vetë artistik (si [[Filippo Brunelleschi]]). Gradualisht qyteti, nga burim pasiv frymëzimi me rrënojat e tij, u bë një vend takimi dhe shkrirjeje të përvojave artistike të ndryshme, që vendosën premisat për një gjuhë figurative që aspironte universalitetin<ref>Zuffi, ''Quattrocento'', cit., fq. 200.</ref>. Një zhvillim cilësor ndodhi nën papën [[Sisto IV|Siksti IV]], që promovoi ndërtimin e një kapele palatine të denjë të rivalizonte me atë avinjoneze. [[Cappella Sistina|Kapela sikstine]] e stërmadhe u dekorua nga një grup artistësh fiorentinë të dërguar posaçërisht nga [[Lorenci i Mrekullueshëm]], që krijuan një cikël që për madhësi, pasuri dhe ambicie nuk kishte precedente<ref name="DVC148"/>. Në këto vepra vërehet një farë shije për dekorimin e pasur, me një përdorim të gjerë të [[ari]]t, që triumfin e tij e pati në pontifikatët pasardhës të [[Inoçenti VIII|Inoçentit të VIII]] dhe [[Aleksandri VI|Aleksandrit të VI]], të dominuar nga figura si [[Pinturicchio]]<ref>Zuffi, ''Quattrocento'', cit., fq. 304.</ref>. [[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] u hap me të parin e një serie personalitetesh të forta në papat, [[Juli II]]. Përsosmërisht i vetëdijshëm për lidhjen midis artit dhe politikës, kërkoi të merte në punë artistët më të mirë aktivë në [[Italia|Itali]], që vetëm te ai mund të gjenin atë shkrirje të burimeve madhështore financiare dhe ambicie të pakufizuar të aftë të bënte të lindnin vepra me prestigj të jashtëzakonshëm. Kështu u afruan [[Michelangelo Buonarroti]] nga [[Firenca|Firencia]] dhe [[Donato Bramante]] e [[Raffaello]]-ja nga [[Urbino]] që, shpesh ishin në konkurrencë midis tyre, duke krijuar kryevepra universale si kubeja e [[Cappella Sistina]]-s, [[Piktura Murore|afresket]] e [[Stanze Vaticane]] dhe rindërtimin e [[Bazilika e Shën Pjetrit|Bazilikës së Shën Pjetrit]]<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 196 e më tej.</ref>. [[File:Incendio di borgo 01.jpg|thumb|448x448px|Raffaello me ndihmësit, ''Incendio di Borgo'' (1514)]] Pasuesit e Julit e vazhduan veprën e tij, duke përfituar gjithashtu nga Raffaello-ja, Michelangelo-ja dhe artistë të tjerë, midis të cilëve veneciani [[Sebastiano del Piombo]] apo senezi [[Baldassarre Peruzzi]]. Gradualisht arti evuoloi drejt një rievokimi më të rafinuar të antikitetit, të kombinuar me elemente mitologjike dhe letrare, si dhe drejt një kompleksiteti gjithmonë e më të theksuar monumental, të caktuar nga punimet e fundit të [[Raffaello]]-s (si [[Stanza dell'Incendio di Borgo]]) dhe nga ato të shkollës së tij, që e ndoqën veprën e tij edhe pas vdekjes së tij. Midis rafaeleskëve gjendet një artist i parë roman i planit të parë, Giulio Pippi, i quajtur pikërisht [[Giulio Romano]]<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 209 e më tej.</ref>. Epoka e papa [[Klementi VII|Klementit të VII]] që më shumë se kurr shkëlqimtare, me praninë në qytet të mjeshtrave të trazuar si Cellini, [[Rosso Fiorentino]], [[Parmigianino]]. Plaçkitja shkatërruese e [[Roma|Romës]] i dha në mënyrë dramtike fund këtyre përvojave, duke bërë që të iknin artistët dhe duke treguar brishtësinë e një institucioni që deri atëherë ishte konsideruar i paprekshëm siç ishte papati<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 243 e më tej.</ref>. Nën [[Pali III|Palin e III]] shqetësimet dhe pasiguritë e lindura nga situata bashkëkohore patën një pasqyrim te ''[[Gjykimi Universal]]'' i [[Michelangelo Buonarroti]]-t, ku mbizotëron një sens përhumbjeje, kaosi, paqëndrueshmërie dhe pasigurie të ankthshme, si përpara një katastrofe të afërme dhe gjithëpërfshirëse, që provokon trazim edhe sot, por akoma më shumë duhet të provokonte atëherë në syt e bashkohësve të shokuar<ref>Pierluigi De Vecchi, La Cappella Sistina, Rizzoli, Milano 1999, fq. 217. ISBN 88-17-25003-1</ref>. ===Veneto-ja=== ====Quattrocento-ja==== [[File:Pala di san giobbe 06.jpg|thumb|333px|left|Giovanni Bellini, ''Pala e Shën Jobit'' (afërsisht 1487), detaj]] Në gjysmën e parë të [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] artistë të ndryshëm fiorentinë vizituan [[Venecia]]n dhe [[Padova]]n, gjithësesi pa ndikuar shumë në shkollat vendore, të lidhura mbi të gjitha me mbetjet bizantine. Duke filluar nga viti [[1443]] [[Donatello]] u vendos në [[Padova]], duke bërë në një lloj kuptimi kryeqendrën e [[Rilindja|Rilindjes]] në Italinë veriore, që me një efekt zinxhir u përhap me shpejtësi në qendra të shumta të afërta. Qytet i universitetit prestigjoz të [[Università degli Studi di Padova|Universita degli Studi di Padova]] dhe kultit të [[Antoni i Padovës|Shën Antoni i Padovas]], zhvilloi një sheje "arkeologjike" për antikitetin, të lidhur dmth. me një rievokim sa më tepër të ishte e mundur filologjik (në realtet më fantazioze dhe e idealizuar se sa reale), e lidhur me të gjitha tipet e burimeve dhe reperteve të disponueshëm, mbi të gjitha epigramet. Kultura averroisto-[[aristoteli]]ke dhe shija për artin e lashtë romako-perandorak që nga dyqinta, me qëndrimin në qytet të [[Françesko Petrarka|Petrarkës]], ishte parazgjedhuri i Da Carrara-ve, duke krijuar një klimë të favorshme për rrënjosjen e artit revolucionar të [[Donatello]]s, duke lartësuar njerëzit e kulturës si Ciriaco d'Ancona, Felice Feliciano dhe Giovanni Marcanova. Skulptori fiorentin u dallua me monumentin e Gattamelata-s dhe Altarin e Shenjtit, vepra ekspresive dhe të forta, pa zbukurime dekorative dhe retorikën gotike. Përveç Bartolomeo Bellano-s, qenë mbi të gjitha piktorët që përvetësuan stilin e Donatellos, me punishten e Francesco Squarcione-s që u bë farka e mjeshtrave të shumtë të mëdhenj të gjeneratës së ardhshme, në mënyrë të drejtpërdrejtë so të tërthortë. Midis nxënësve të drejtpërdrejtë ishin Marco Zoppo, Giorgio Schiavone dhe [[Carlo Crivelli]], aktivë mbi të gjitha në zonën e adriatikut<ref>Pietro Zampetti, ''Pittura nelle Marche''; Fabio Mariano, ''Architettura nelle Marche''</ref>, Michael Pacher, artisti i parë "rilindas" në zonën gjermane, dhe [[Andrea Mantegna]], që me [[Piktura Murore|afresket]] e kapelës (kishëzës) Ovetari krijoi një mënyrë të re për të kuptuar monumentalitetin e botës romake. Modeleve padovane iu referuan tërthortazi artistët venecianë (Vivarini-t dhe [[Giovanni Bellini]]), ferrarezë ([[Cosmé Tura]]), lombardë (Vincenzo Foppa), dalmatë (Giorgio di Matteo). Ndërkohë në [[Venecia|Venecie]] u regjistruan hapa të ngadaltë drejt risive rilindase, si përshtatja e prespektivës nga ana e [[Jacopo Bellini]]t. Djali i tij, [[Giovanni Bellini]], pasi u ndikua nga [[Andrea Mantegna]] (kunati i tij), nisi atë revolucion të ngjyrës që më vonë do të bëhej elementi më karakteristik i shkollës veneciane. I frymëzuar nga kalimi i [[Antonello da Messina]]-s në lagunë ([[1475]]-[[1476]]), nisi të përdorte një dritë të praruar që krijonte atë ndjesi të pakapshme të atmosferës, të ajrit që qarkullon, duke ecur nga figurat te peizazhi i sfondit, tashmë i trajtuar me finesë sublime falë adoptimit të prespektivës ajrore të zbuluar nga primitivët flamand dhe nga [[Leonardo da Vinçi|Leonardoja]]. Nën hijen e Bellinit punuan dhe vëllai i tij [[Gentile Bellini]] dhe [[Viktor Karpaçi|Vittore Carpaccio]], protagonistë të sezonit të para të "telerëve" dmth. të dekorimeve të mëdha piktorike në pëlhura të vëllazërive vendore. [[Arkitektura]] dhe [[skulptura]] vlerësonin mbi të gjitha iniciativën e nisur nga kantieret e mëdha të [[Bazilika e Shën Markut|Bazilikës së Shën Markut]] dhe të Palazzo Ducale, me artistë mbi të gjitha lombardë. Mauro Codussi, njohës i mënyrave fiorentine, solli i pari studimin e gjeometrisë në racionalizimin e ndërtesave. ====Cinquecento-ja==== [[File:Tiziani, assunta 01.jpg|thumb|628x628px|Ticiani, ''Ngjitja'' (1516-1518)]] Qe mbi të gjitha në shekullin pasues, me [[Jacopo Sansovino]]n, që qyteti u pajis me një fytyrë të re rilindase, duke krijuar një projekt futurist (për kohën) urbanistik në rikualifikimin e [[piazza San Marco]]-s. Shekulli i ri u hap me qëndrimin e [[Leonardo da Vinçi]]t dhe [[Albrecht Dürer]]it, prurës të risive që e gotitën shumë mjedisin artistik venecian. Nga Leonardo [[Giorgione]] zhvilloi një mënyrë ngjyrimi që nuk i përcaktonte përpikmërisht konturet midis figurave dhe sfondit, duke parapëlqyer vënien në pah të pjesëve të ngjyrës dhe një intonacion të qetë melankonik për veprat e tij. Bëhet fjalë për revolucionin e [[piktura tonale|tonalizmit]], në të cilën u angazhua edhe i riu [[Ticiani|Ticiano]], pa llogaritur shkëputjen e mëpasme të tij duke parapëlqyer imazhe më të menjëhershme dhe dinamike, me ngjyra më të pastra, me shpalosje gati ekspresioniste. Edhe i riu [[Sebastiano del Piombo]] përfitoi nga shembulli i [[Giorgione]]s, duke i dhënë një prirje më moderne veprave të tij, si ''Pala e Shën Gjon Krisostomit'' me kompozim asimetrik. Një tjetër i ri premtues qe [[Lorenzo Lotto]], që u frymëzua mbi të gjitha nga [[Albrecht Dürer]]i në përdorimin e lirshëm të ngjyrës dhe të kompozimit. Nisja e Sebastianos dhe Lotto-s e la [[Ticiani]]n një lloj monopoli të porosive artistike veneciane, duke i kënaqur plotësisht porositësit me vepra të afta të krahasoheshin, në distancë, me realizimet më të mira të Rilindjes romane, si ''Ngjitja'' për bazilikën e Frari. Kjo vepër, me stilin e saj madhështor dhe monumental, të përbërë nga gjeste elokuente të një përdorimi të ngjyrës që tejçon një energji të papreçedentë, e la në momentin e parë të gjithë qytetin të shastisur, duke i hapur më vonë artistit portat e porositjeve më prestigjoze evropiane. Për dekada asnjë artist nuk qe i aftë të krahasohej me [[Ticiani]]n në skenën veneciane, ndërsa në brendatokë u zhvilluan disa shkolla që do të çonin në zhvillime të rëndësishme, si Rilindja bergamaske dhe breshiane, që shkriu elemente venete me realizmin e përditshëm tradicional lombard, nga ku do të lindëte gjeniu revolucionarizues, [[Caravaggio]]. Në gjysmën e dytë të shekullit artistët më të mirë zhvilluan elemente ticianeske, diku duke theksuar një teknikë të ashpër dhe me penelata ekspresive ([[Tintoretto]]), diku duke zmadhuar monumentalitetin e figurave në kompozime me frymëmarrje të gjerë ([[Paolo Veronese]]). Në fund të shekullit aktiviteti i arkitektit [[Andrea Palladio]] përmbylli në mënyrë ideale sezonin e klasicizmit, duke krijuar kryevepra me përsosmëri absolute formale që u kthyen në modele të pashmangshme, prestigjoze mbi të gjitha jashtë Italisë, me [[palladianizmi]]n. ===Le Marche dhe Adriatiku=== [[File:Lorenzo Lotto - Pala di Santa Lucia (Pinacoteca Civica, Jesi).jpg|thumb|360px|left|Lorenzo Lotto, ''Santa Lucia përpara gjykatësit'' (1532), Pinacoteca Civica di Jesi]] Kur flitet për Rilindjen në zonën e [[Marke|Marcheve]] të bregdetit adriatik në Itali është e pashmangshme të mendosh menjëherë për qytetin e [[Urbino]]s dhe Dukatit të tij, djepi i një fenomeni artistik që prodhoi kryevepra absolute në pikturë dhe arkitekturë dhe vendlindja e dyve prej interpretuesve më të mëdhenj të artit italian: [[Raffaello]] dhe [[Donato Bramante]]. Kjo megjithatë nuk duhet të bëjë të anashkalohen qendrat dhe artistët e tjerë që dhanë një kontribut të rëndësishëm në Rilindjen italiane. Siç mund të përmendet psh.: [[Carlo Crivelli]] dhe [[Lorenzo Lotto]], dy venetë që gjetën një atdhe të dytë, ku të shprehnin më mirë vizionin e tyre të botës<ref>P. Zampetti, ''Carlo Crivelli'', Nardini Editore 1986; Bernard Berenson, ''Lorenzo Lotto'', [[Londra]] [[1895]], edizione italiana rivista, [[Milano]] [[1955]]</ref>; apo edhe shenjtoria e Loreto-s, kantieri i gjatë tërhoqi për dekada të tëra skulptorë, arkitektë dhe piktorë<ref>Federico Zeri, Paolo Fossati, ''Storia dell'arte italiana'', Volume 12, Einaudi, [[1983]]</ref> si [[Donato Bramante]], [[Andrea Sansovino]], [[Melozzo da Forlì]] dhe [[Luca Signorelli]]. Për më tepër duhet të përmendet edhe kështjella e [[Ancona]]-s dhe fortesat e [[Montefeltro]]s janë ndër veprat më të rëndësishme të arkitekturës ushtarake të Rilindjes, të projektuara përkatësisht nga [[Antonio da Sangallo i Riu]] dhe nga [[Francesco di Giorgio Martini]]<ref>Fabio Mariano, ''Architettura nelle Marche'' Nardini Editore, [[1995]]</ref>. Fama e mirituar e dukatit të Urbinos nuk duhet të anashkaloi në fund edhe dukët e Camerino-s i promovuan artet; qyteti përkundrazi mirëpriti një shkollë të rëndësishme të pikturës së [[Shekulli XV|Quattrocento-s]]<ref>Pietro Zampetti, ''Pittura nelle Marche'' volume I, Nardini editore, [[Firenca|Firence]], ISBN 88-404-1107-0</ref>. ====Rilindja adriatikase==== [[Marke|Zona e Markeve]] në [[Shekulli XV|Quattrocento]] bën pjesë në një fenomen artistik të përhapur përgjatë gjithë bregut të adriatikut, midis [[Dalmacia|Dalmacisë]], [[Venecia|Venecies]] dhe [[Marke|Markeve]], i quajtur "Rilindja adriatikase"<ref>Burimet kryesore që flasin për Rilinjden Adriatikase janë: * Pietro Zampetti, ''Pittura nelle Marche'', Nardini editore, [[Firenca|Firence]], [[1988]] (faqja 333); * Pietro Zampetti, ''Carlo Crivelli, Nicola d'Ancona e il Rinascimento adriatico''; * Pietro Zampetti, ''Francesco Podesti'', editrice Electa, [[Milano]] [[1996]] (faqja 38) * Ileana Chiappini di Sorio, ''Giorgio da Sebenico'', in ''Scultura nelle Marche'', Nardini editore, [[Firenca|Firence]] [[1996]] (faqja 264); * Fabio Mariano, ''La Loggia dei Mercanti in Ancona e l'opera di Giorgio di Matteo da Sebenico'', editrice Il lavoro editoriale, [[2003]], ISBN 88-7663-346-4. * Fabio Mariano, ''La stagione adriatica del gotico fiorito'', in ''Architettura nelle Marche'', Nardini editore, [[Firenca|Firence]] [[1995]]. * Fabio Mariano, ''Giorgio di Matteo da Sebenico e il “Rinascimento alternativo” nel ‘400 adriatico'', in “Critica d'Arte”, Anno LXXIII, n.45-46, gennaio-giugno 2011( 2012), Casa editrice Le Lettere, [[Firenca|Firence]] [[2012]], (faqet 7-34.); * Vittorio Sgarbi, Stefano Papetti, ''I pittori del Rinascimento a Sanseverino. Lorenzo D'Alessandro e Ludovico Urbani'', editore Federico Motta, [[2001]]</ref>. Këtu rizbulimi i artit klasik, mbi të gjitha të filtruar nëpërmjet skulpturës, është i shoqëruar me një farë vazhdimësie formale me [[Arti gotik|artin gotik]]. Eksponentët kryesorë qenë Giorgio da Sebenico (Gjergji i [[Shibeniku|Shibenikut]]), skulptor, arkitekt dhe urbanist, si dhe nga piktori Nicola di Maestro Antonio d'Ancona (Nikolla i Mjeshtër Antonit nga [[Ankona]]). Në brendësi të Rilindjes adriatikase mund të përfshihet edhe figura e [[Carlo Crivelli]]-t. Për sa i përketë pikturës, kjo rrymë ndjek zhvillimet e rilindjes padovane. ====Urbinoja==== [[File:Madonna di Senigallia.jpg|thumb|369px|Piero della Francesca, ''Madona e Senigallia-s'' (1470-1485)]] Në oborrin e [[Federico da Montefeltro|Federico da Montefeltro-s]] në [[Urbino]] u zhvillua një alternativë e parë e Rilindjes fiorentine, e lidhur mbi të gjitha me studimin e matematikës dhe gjeometrisë. Prania në qytet e [[Leon Battista Alberti]]t, Luciano Lauranas, [[Francesco di Giorgio Martini|Francesco di Giorgio Martini-]]t, [[Piero della Francesca]]-s dhe Luca Paciolit, të përfshirë në projektin e jashtëzakonshëm të Pallatit Dukal, zhvilloi një parapëlqim për format e pastra dhe me përsosmëri të paarritshme formale, që qenë një shembull i rëndësishëm për shkolla të tjera të shumta. Këtu Federico thirri edhe artistë të huaj (Pedro Berruguete dhe Giusto di Gand) dhe zhvilloi artin e [[intarsi]]t në mënyrë të pavarur nga piktura, duke e lidhur me paraqitjet virtuoziste të natyrave të vdekura në ''[[trompe l'oeil]]'' (efekte të forta iluzionistike) dhe peizazhet prospektike. [[Raffaello]] në qytetin e tij të lindjes përvetësoi dashurinë për pastërtinë pierofrançeskane dhe për finesat eptike të mjeshtrit të ''Qytetit ideal''. Midis artistëve vendorë, lulëzuan edhe Fra Carnevale, Bartolomeo della Gatta dhe [[Giovanni Santi]], i ati i [[Raffaello]]-s. Në shkollën e arkitektëve të oborrit u formua [[Donato Bramante]], i aftë të mahniste [[Milano]]n dhe [[Roma|Romën]] me intuicionet e tij. Në oborrin e të birit të [[Federico da Montefeltro]]s, [[Guidobaldo da Montefeltro]], punoi [[Raffaello]]-ja. Në [[Shekulli XVI|Cinquecento]] [[Della Roveret]] vazhduan traditën e Montefeltrove dhe mbajtën një oborr të shquar në [[Italia|Itali]], të vlerësuar si një nga më pjellorët nga [[Baldassarre Castiglione]] dhe për të cilin punoi [[Ticiani]]. [[Francesco Maria I Della Rovere]] paraqëlqeu [[Pesaro]]-n përkundrejt Urbinos dhe ristrukturoi pallatin dukal dhe ndërtoi villa Imperiale-n, duke përdorur artistë si Girolamo Genga, [[Dosso Dossi]] dhe Battista Dossi, Raffaellino del Colle, Francesco Menzocchi dhe [[Agnolo Bronzino]]-n. Për tu përmendur është edhe lulëzimi i jashtëzakonshëm i maiolikës midis [[Urbino]]s, [[Pesaro]]-s dhe Casteldurantes. ===Lombardia=== Me thirrjen e [[Leon Battista Alberti]]t dhe [[Andrea Mantegna]]-s në oborrin e [[Ludovico Gonzaga]]s, [[Mantova]] ndërroi fytyrë. Alberti realizoi disa ndërtesa të shenjta me gjuhën romako-imperiale, si te kisha e San Sebastianos dhe te [[Bazilika e Sant'Andreas]]. Në të njëjtën kohë me dekorimin e Camera Picta në Castello di San Giorgio, [[Andrea Mantegna]] i drejtoi studimet e tij drejt një [[prespektiva|prespektive]] me rezultate iluzioniste. Në kohën e [[Isabella d'Este]] oborri mantovan që një nga më të rafinuarit në [[Italia|Itali]], ku Mantegna rikrijonte shkëlqimin e [[Perandoria Romake|perandorisë romake]] (''Triumfet e Çezarit'') dhe markezia koleksiononte vepra të [[Leonardo da Vinçi]]t, [[Michelangelo Buonarroti]]-t, [[Pietro Perugino]]-s, [[Ticiani]]t, [[Lorenzo Costa]]-s dhe [[Correggio]]-s. Dashuria për artet u tejçua plotësisht te i biri [[Federico II di Mantova]], që në [[1524]] ndërmori një ndryshim "modern" në artin e oborrit me mbërritjen e [[Giulio Romano]]s, nxënës i [[Raffaello]]-s, që krijoi [[Palazzo Te]] duke afreskuar të shquarën ''Sala dei Giganti''<ref name="Z238">Zuffi, [[2005]], cit., fq. 238.</ref>. [[File:Leonardo, ultima cena (restored) 01.jpg|thumb|468px|left|Leonardo, ''Darka e fundit'' (1494-1497)]] Ndërsa [[Milano]]ja përkundrazi, qe e interesuar për kulturën rilindase vetëm në periudhën e [[Francesco Sforza]]-s, ku mbërritja e [[Filarete]]s dhe ndërtimi dhe dekorimi i kishëzës Portinari solli risitë fiorentine të përditësuara sipas kulturës vendore, parapëlqyese e lluksit dhe dekorimit. Qenë të shumta sipërmarrjet e nisura në ata vite, që nga [[Duomo di Milano]] te [[Certosa di Pavia]], te piazza di Vigevano në kështjellën e [[Pavia]]s. Por qe mbi të gjitha me gjeneratën pasuese që prania e [[Donato Bramante]]s dhe [[Leonardo da Vinçi]]t i dha oborrit të [[Ludovico il Moro]] një zhvillim vendimtar në sensin rilindas. I pari rindërtoi, midis të tjerave, kishën e Santa Maria presso San Satiro-s (afërsisht [[1479]]-[[1482]]), ku shfaqej tashmë problemi i hapësirës qendrore. Harmonia e të gjithës vihej në rrezik nga gjerësia e pamjaftueshme e majës së kryqit që, në pamundësi për ta zgjatur realisht, u "zgjat" në mënyrë iluzionistike, duke ndërtuar një fugë prospektike në stuko në një hapësirë të thëllë më pak se një metër, me kube vozake iluzore<ref name="DVC165">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 165.</ref>. Ndërsa Leonardo, pasi u lodh për të hyrë në pëlqimin e dukës, u angazhua gjatë në realizimin e një kolosi kalërues, që nuk e pa kurr dritën. Në [[1494]] Ludovico il Moro i ngarkoi dekorimin e një nga faqet e vogla të refektorit të Santa Maria delle Grazie, ku Leonardoja realizoi ''Darkën e fundit'', brenda vitit [[1498]]. Artisti studioi domethënien më të thellë të episodit ungjillor, duke vëzhguar reagimet dhe "gjendjet shpirtërore" kur [[Krishti]] lajmëroi tradhëtinë nga një prej apostujve, me emocionet që përhapen dhunshëm midis apostujve, nga një cep në tjetrin të skenës, duke e përmbysur alineamentin tradicional simetrik të figurave dhe duke i grupuar tre nga tre, me Krishtin të izoluar në qendër (një vetmi si fizike ashtu dhe psikologjike), falë edhe kornizimit të hapësirës prospektike<ref name="DVC168">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 168.</ref>. Hapësira reale dhe hapësira e pikturuar në fakt duken të lidhura në mënyrë iluzionistike, falë edhe përdorimit të një ndriçimi analog me atë real të dhomës, duke e përfshirë në mënyrë të jashtëzakonshme spektatorin, me një ecuri analoge me eksperimentimet në ato vite të Bramantes në arkitekturë<ref name="DVC168"/>. Skena e trazuar politike, me përzënien e Sforza-ve dhe dominimin në fillim francez dhe pastaj spanjoll, nuk i shkurajoi artistët, që përkundrazi, u kthyen shpesh në [[Milano]], duke përfshirë edhe Leonardon. [[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] u dominua në pikturë nga shkolla e leonardeskëve, nga të cilët u veçuan disa personalitete si Gaudenzio Ferrari dhe breshianët Romanino, Moretto dhe Savoldo, të ndjekur disa dekada më vonë nga [[Giovan Battista Moroni]]<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit. fq. 230-232.</ref>. Gjysma e dytë e shekullit u dominua nga figura e Carlo Borromeo-s, që promovoi një art elokuent të kundërreformës, duke gjetur si interpretues kryesorë Pellegrino Tibaldin<ref>Zuffi, ''Cinquecento'', cit., fq. 189.</ref>. [[File:Aprile, francesco del cossa, 14.jpg|thumb|333px|Francesco del Cossa, ''Prilli'', Salone dei Mesi i Palazzo Schifanoia-s, në Ferrara]] ===Emilia=== Qendra më vitale emiliane e [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] qe [[Ferrara]], ku në oborrin e Este-ve takoheshin personalitetet më të ndryshme artistike, nga [[Pisanello]] te [[Leon Battista Alberti]], nga [[Jacopo Bellini]] te [[Piero della Francesca]], nga i riu [[Andrea Mantegna]] te të huajt e dorës së parë si [[Rogier van der Weyden]] dhe [[Jean Fouquet]]<ref name="DVC108">De Vecchi-Cerchiari,. cit., fq. 108.</ref>. Qe gjatë epokës së Borso d'Este (në pushtet që nga viti [[1450]] deri në [[1471]]) që fermentet e shumëfishta artistike të oborrit u shëndrruan në një stil të veçantë, mbi të gjitha në pikturë, i karakterizuar nga tensioni linear, nga ngacmimi ekspresiv, nga precioziteti ekstrem i bashkuar me një ekspresivitet të fortë<ref name="DVC108"/>. Lindja e shkollës ferrareze dallohet në dekorimet e Studiolo di Belfiore dhe u zhvillua në afresket e Salone dei Mesi i Palazzo Schifanoia-s, ku u shfaqën figura si [[Cosmè Tura]] dhe, në një kohë të mëvonshme, Francesco del Cossa dh [[Ercole de' Roberti]]. Ferrarezët patën një ndikim themelor edhe në [[Bolonja|Bolonjën]] e afërt, ku u admiruan nga artistët vendorë si Niccolò dell'Arca, që pikërisht sipas shembullit të tyre realizoi shpërthimin e ndjesisë së dhunshme të të famshmit ''Vajtim mbi Krishtin e vdekur''. [[File:Dosso Dossi 019.JPG|thumb|468px|left|Dosso Dossi, ''Dijetari me kompas dhe glob'']] Në [[Bolonja|Bolonjë]] kishte lënë kryeveprën e tij [[Jacopo della Quercia]] (Porta Magna e bazilikës së Shën Petronit-San Petronio), vepër që u përvetësua realisht vetëm nga [[Michelangelo Buonarroti]], që këtu u gjet në ekzil dekada më vonë. Skulptori fiorentin qe vetëm i pari midis artistëve të shumtë që kalimthi në qytet lanë kryeveprat e tyre, por për të patur një "shkollë të vlefshme bolonjeze" duhej të pritej [[shekulli XVI]], kur përreth afreskeve të oratorios së Santa Cecilia-s u zhvilluan talente të reja midis të cilëve spikaste Amico Aspertini, autor i një rievokimi të [[Raffaello]]-s me një damar frymëzues ekspresiv, në kufijtë e groteskes<ref>Zuffi, ''Atlante'', cit., fq. 290.</ref>. Edhe në pesëqintën [[Ferrara]] u konfirmua si qendër e rëndësishme dhe në pararojë në fushën artistike. [[Alfonso d'Este]] qe një porositës pjellor i [[Raffaello]]-s dhe [[Ticiani]]t, ndërsa midis artistëve vendorë u shfaq Benvenuto Tisi da Garofalo dhe mbi të gjitha [[Dosso Dossi]]<ref>De Vecchi-Cerchiari,. cit., fq. 234.</ref>. Qendra tjetër emiliane që zotëronte një shkollë të rëndësishme qe [[Parma]]. Pas një [[Shekulli XV|Quattrocento-je]] të përgjumur, shekulli i ri qe mbushur me risi dhe mjeshtra të mëdhenj gjithmonë e më shumë, me Filippo Mazzola, [[Correggio]]-n dhe [[Parmigianino]]-n<ref>De Vecchi-Cerchiari,. cit., fq. 235 e tutje.</ref>. === Romanja === Ndërsa [[Romanja]] pati një shkrepëtimë në skenën artistike me sinjorinë e [[Sigismondo Pandolfo Malatesta]] në [[Rimini]]. Ai solli në qytet [[Leon Battista Alberti]]n, Agostino di Duccio-n dhe [[Piero della Francesca]]-n, që krijuan vepra veçanërisht lartësuese të porositësit, me vdekjen e të cilit asnjë nuk e vazhdoi trashëgiminë. Qendrat e tjera me njëfarë rëndësie qenë [[Forlì]], ku shembulli i Piero-s dhe urbinasve të tjerë qe stimul pjellor për Melozzo-n dhe vizionet e tij nga poshtë lartë, të parat në [[Italia|Itali]], si dhe për Marco Palmezzano-n; dhe [[Cesena]] ku oborri i Malatestave, dhe veçanërisht i Domenico Malatesta-s të quajtur Malatesta Novello, u ngrit [[Biblioteca Malatestiana]] projektuar nga arkitekti Matteo Nuti (me ndikimin e mjeshtrisë së [[Leon Battista Alberti]]t) dhe të skulptorit Agostino di Duccio, si dhe më pas të [[Cesare Borgia]]-s, që pruri në qytet [[Leonardo da Vinçi]]n. ===Umbria=== [[File:Luca signorelli, cappella di san brizio, dannati all'inferno 01.jpg|thumb|468px|Luca Signorelli, ''të dënuarit e Ferrit'', kishëza e San Brizio-s, (1499-1502)]] [[Umbria]], e fragmentuar në shumë entitete politike, pati kohë të ndryshme afrimi me shijen rilindase nga qendra në qendër. Sidoqoft u regjistrua shpesh një fazë e parë përvetësimi pasiv, që gjeneroi vetëm një kohë të dytë një pjesëmarrje aktive në këto risi. Midis të parëve dhe shembujt më domethënës qe [[Peruxhia]] e derës së Baglioni-ve, ku punuan artistë të shumtë fiorentinë, sienezë dhe urbinas<ref>AA.VV., Umbria ("Guida rossa"), Touring Club editore, [[Milano]] [[1999]], fq. 68. ISBN 88-365-1337-9</ref>. Pak para gjysmës së shekullit u regjistruan tashmë disa artistë të maturuar dhe aktivë në rajon, të aftë të filtronin disa elemente inovative në stilin e tyre: Giovanni Boccati, Bartolomeo Caporali dhe Benedetto Bonfigli. Nën shembullin e [[Piero della Francesca]]-s u realizua vepra e parë mirëfilli rilindase, tetë tablotë e vogla të ''Historive të san Bernardinos'', ku punoi i riu [[Pietro Perugino]], artist i formuar në punishten e [[Andrea del Verrocchio]]-s në [[Firenca|Firence]] dhe të interesuar për risitë e fundit të Flandrës, në veçanti të veprave të [[Hans Memling]]. Ai qe i pari që zhvilloi atë stil "të ëmbël dhe të butë" që pati një sukses të rëndësishëm në dekadat e fundit të katërqintës. Pikturat e tij fetare, me karakterizimin e papërcaktuar të personazheve dhe vendeve, sipas një toni lirik dhe soditës, me një dritë të të shpërndarë butësisht, një [[dritëhijet|dritëhijëzim]] që vë në dukje rrumbullakësinë e formave, ngjyrat e pasura, mungesa e dramaticitetit në veprime, peizazhe idilike dhe arkitektura teatrale në sfond. Shumë aktiv në [[Firenca|Firence]] dhe [[Peruxhia]], ku kishte punishten në të njëjtën kohë, midis protagonistëve në [[Roma|Romë]] të fazës së parë të dekorimit të [[Cappella Sistina|Kapelës sikstine]]-s<ref name="DVC156">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 156.</ref>. [[Skeda:Pinturicchio, pala di santa maria dei fossi, 01.jpg|parapamje|left|248px|Pinturicchio, ''Pala e Santa Maria dei Fossi'' (1496-1498), detaj]] Nxënës i tij qe [[Pinturicchio]], që zhvilloi një pikturë të ngjashme por të tejmbushur me motive antike të praruara në dekorime. Duke përfituar nga mungesa e përkohshme e mjeshtrave në [[Roma|Romë]] pas ikjes së afreskuesve të Sikstines ([[1482]]), qe në gjendje të organizonte një punishte efiçente që përvetësoi porosi të rëndësishme nën papa [[Inoçenti VIII|Inoçentin e VIII]] dhe papa [[Aleksandri VI|Aleksandrin e VI]]<ref name="DVC157">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 157.</ref>. Në [[Orvieto]] dekorimi i duomos së Orvieto arriti një kulëm me ardhjen e [[Luca Signorelli]]-t, që krijoi një cikël të shquar afreskesh në kishëzën e San Brizio-s me ''Historitë e njerëzimit deri në fund të kohërave'', një temë mijëravjeçare veçanërisht në fund të shekullit (u nis në vitin [[1499]]). Me qendrat umbre është e lidhur edhe aktiviteti i parë i [[Raffaello]]-s, me origjinë urbinase dhe i përmendur për herë të parë si "mjeshtër" në [[1500]] (afërsisht shtatëmbëdhjetë vjeç), për një palë altari të destinuar për Città di Castello. Në po këtë qytet pikturoi tablo të tjera midis të cilave Sposalizio della Vergine, ku shfaqet i dukshëm referimi ndaj [[Pietro Perugino]]-s. Përsëri në Città di Castello kanë punuar [[Luca Signorelli]], [[Giorgio Vasari]], [[Rosso Fiorentino]], Della Robbia etj.[[File:Pellegrinaio di santa maria della scala 02, domenico di bartolo, elemosina del vescovo.JPG|thumb|upright=1.4|Domenico di Bartolo, ''Lëmosha e peshkopit'' (1442-1443), pellegrinaio di Santa Maria della Scala]] ===Toskana jashtë Firences=== Për arsye të qarta, [[Toskana]] jashtë [[Firenca|Firences]] qe e interesuar për shkëmbimet e vazhdueshme me kryeqendrën, me artistët vendorë që shkonin në qendrën kryesore për tu formuar dhe porositësit e provincave që i drejtoheshin punishteve fiorentinase për veprat e tyre. Qe kështu që në [[Pescia]] dhe [[Pistoia]] u regjistruan ndërtimet e para të arkitekturës bruneleske jashtë Firences, apo që në [[Prato]] punoi për një dhjetëvjeçar [[Filippo Lippi]] duke realizuar një hop themelor artistik, ndërsa [[Sansepolcro]] u gjallërua nga prania e [[Piero della Francesca]]-s, aktiv më në fund edhe në [[Firenca|Firence]]. Qyteti i vetëm i themeluar ex novo në gjithëçka gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] qe [[Pienza]], e realizuar nga [[Bernardo Rossellino]], me porosinë e papa [[Piu II|Piut të II]]. Aty këtu në rajon u çuan përpara reflektimet mbi ndërtesat me plan qendror<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 192-193.</ref>. Shumë e gjallë qe dhe [[Cortona]], toka e mjeshtrave si [[Luca Signorelli]] dhe Bartolomeo della Gatta. Një rast i veçant qe [[Siena]], trashëgimtare e një sezoni artistik me nivel të lartë përgjatë [[Mesjeta|Mesjetës]]. E Vizituar herët nga [[Donatello]], që në fillim të katërqintës [[Jacopo della Quercia]] zhvilloi një sintezë origjinale artistike që nuk mund të cilësohej si "gotike", megjithëse pa hyrë në traditat karakteristike të Rilindjes fiorentine. Në pikturë kufiri midis gotikut dhe Rilindjes rrëshkiste gjithmonë në një linjë të hollë, pa një ndarje të qartë si në [[Firenca|Firence]]. Mjeshtra si Giovanni di Paolo, Sassetta, Mjeshtri i Osservanza-s lëvizën me siguri në mjedisin gotik, por rezultatet e tyre, me figurat elegante dhe sintetike, drita e qartë, gama e ngjyrave të zbehta, qenë me siguri shembuj për mjeshtrat rilindas si [[Beato Angelico]] dhe [[Piero della Francesca]]. Të tjerë zhvilluan një afrim të hershëm me kompozimin prospektik që në vitet tridhjetwdyzetë të katërqintës, si afreskuesit e Pellegrinaio di Santa Maria della Scala, midis të cilëve polivalenti Lorenzo Vecchietta. Shumë artist senezë e gjetën diku tjetër suksesin e tyre, si Agostino di Duccio, Francesco di Giorgio apo [[Baldassarre Peruzzi]]. Në [[Shekulli XVI|Cinquecento]] qyteti njohu një zhvillim të rëndësishëm nën sinjorinë e Pandolfo Petrucci-t. Kantieri kryesor artistik ishte përsëri Duomoja e [[Siena]]-s, ku punuan edhe [[Michelangelo Buonarroti]], në [[1501]], dhe [[Pinturicchio]], në [[1502]] duke afreskuar [[Libreria Piccolomini]]-n dhe përdorur, pjesërisht, vizatime të të riut [[Raffaello]]. Angazhim i madh u kërkua për më tepër në përfundimin e dyshemesë së Duomos së [[Siena]]s<ref name="Z228">Zuffi, cit., fq. 228.</ref>. Zhvillime të rëndësishme u arritën në qytet nga piktori piemontez Giovanni Antonio Bazzi, i quajtur [[Sodoma]], që solli një stil të përditësuar me risitë leonardeske që kishte parë në [[Milano]], por mbi të gjitha qe [[Domenico Beccafumi]] që krijoi një stil eksperimental të bazuar në efektet e dritës, ngjyrës dhe ekspresiviteti. Në [[1553]], qyteti pushtohet në mënyrë të përgjakshme nga [[Cosimo I de' Medici]], duke humbur pavarësinë e tij shekullore dhe, praktikisht, edhe rolin e tij si qendër artistike<ref name="Z228"/>.[[File:Gaudenzio Ferrari 002.jpg|thumb|Gaudenzio Ferrari, ''Concerto degli Angeli'', afresk (1534-1536), shënjtoria e Madona dei Miracoli, Saronno]] ===Piemonti dhe Liguria=== Në fillim të [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] zona si [[Piemonte]] dhe [[Liguria]] u përfshinë në "ndërthurjen Veri-Jug", një rrymë ku elementet flamande dhe mesdhetare shkriheshin së bashku, të favorizuara nga tregëtia dhe mardhëniet politike. [[Napoli]] qe me gjasa epiqendra në një hark të gjerë dhe jo-homogjen, që përfshinte edhe [[Provenza]]-n, [[Palermo]]n dhe [[Provinca Valencia|Valencian]]. Artistët kryesor në zonë qenë Donato de' Bardi, Carlo Braccesco dhe Zanetto Bugatto<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 65.</ref>. Për zhvillimet artistike me rëndësi në Piemont duhej të pritej periudha e [[Gaudenzio Ferrari]]t dhe të Sacro Monte di Varallo, ndërsa në [[Genova]]n shumë të pasur skena artistike vendore u rrit vetëm në [[Shekulli XVI|Pesëqintën]], me rinovimin arkitektonik të [[Galeazzo Alessi]]-t, Giovan Battista Castello-s dhe Bernardino Cantone. Rikualifikimi i Strada Nuova në [[Genova]] kërkoi edhe një prodhim të bollshëm afreskesh, te të cilët punuan asistenti i [[Raffaello]]-s [[Perin del Vaga]] dhe Luca Cambiaso<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 303.</ref>. ===Mbretëritë e Napolit dhe Siçilisë=== Në Jug, të ndarë midis mbretërisë së [[Napoli]]t në kontinent dhe mbretëria e [[Sicilia|Sicilisë]] (të kurorës aragonase) në ishullin homonim, arti rilindas qe ngushtësisht i lidhur me ndikimet franko-flamande, për shkak të drejtimeve politike dhe, pjesërisht, tregëtare. Rilindja në [[Napoli]], u formua në [[Shekulli XV|Quattrocento]] nga dy periudha kryesore. E para lidhet me mbretërimin e Renato Anzhu, nga viti [[1438]] në vitin [[1442]], kur solli në qytet shijen e tij me horizonte të gjera kulturore, duke kulminuar në aktivitetin e [[Barthélemy d'Eyck|Barthélemy d'Eyck-ut]] dhe [[Colantonio]]<nowiki/>s. E dyta me ngulimin në qytet të [[Alfonso I d'Aragona|Alfonsit I të Aragonës]] nga viti [[1444]], që përfshiu mbretërinë në harkun e shkëmbimeve të ngushta me territoret e tjera të kurorës aragoneze dhe duke prurë në qytet artistë katalanas, si Guillén Sagrera dhe Lluís Dalmau. Më vonë, lidhjet kulturore dhe artistike me [[Firenca|Firencen]] e shëndruan [[Napoli]]n në një nga kryeqendrat e Rilindjes italiane: Kishëza Caracciolo del Sole në kishën e San Giovanni a Carbonara qe një shembull i parë. Në çdo rajon të [[Mbretëria e Napolit|mbretërisë së Napolit]] pati kontribute të artit rilindas, megjithëse të gjitha ishin përqëndruar në oborrin e vetëm mbretëror. Midis shembujve më domethënës, mjeshtrat puljezë si Stefano da Putignano, kalabrezë si Giovanni Francesco Mormando, abrucezë si Andrea dell'Aquila dhe lukanët si arkitekti kompozitor i Novello da San Lucano, autor i kishës së Gesù Nuovo. Edhe në mbretërinë e [[Sicilia|Siçilisë]] versioni vendor i artit rilindas u ndikua nga lidhjet e veçanta me gadishullin iberik, me [[Franca|Francën]] dhe Flandrën, që sollën shpesh artistë të jashtëm të punonin në kantieret kryesore të mbretërisë, [[Palermo]] dhe [[Messina]]. Në këtë të fundit u formua veçanërisht [[Antonello da Messina]], i cili fyti teknikën e pikturës së vajit në [[Italia|Itali]], falë mardhënieve të ngushta me piktorët përtej alpeve, midis të cilëve, ndoshta [[Petrus Christus]]<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 125 e ss.</ref>. ==Arti i Rilindjes në Evropë== [[File:Chateau de chambord.jpg|thumb|448px|left|Château de Chambord (1519–1547), një nga shembujt më të famshëm të arkitekturës së Rilindjes.]] Në [[Shekulli XV|shekullin XV]], Rilindja u përhap me shpejtësi të madhe nga vendlindja e saj në Firence, fillimisht në pjesën tjetër të Italisë dhe pastaj në gjithë Evropën. Krijimi i makinës së shtypshkrimit nga gjermani [[Johannes Gutenberg]] lejoi përhapjen e shpejtë të këtyre ideve. Pasi u përhap, idetë e saja u diversifikuan dhe ndryshuan, duke u përshtatur me kulturat vendore. Rilindja në Evropë u afermua gradualisht me ndikimin e mënyrave italiane, përgjatë shekujve të XV dhe XVI. Një rinovim artistik i pavarur nga ai i gadishullit Apenin qe ai i Flandrës në fillim të shekullit XV, e ashtuquajtura periudhë e Primitivëve flamand, që ndonjëherë nga historiografët është treguar si një "Rilindje" tjetër, duke ndarë disa karakteristika teorike me Rilindjen italiane, si kërkimi i rinovuar i realizmit në art, por gjithësesi pa patur një bazë po kaq të fortë teorike dhe letrare. [[File:Van Eyck - Arnolfini Portrait.jpg|thumb|[[Jan van Eyck]], Portreti i bashkëshortëve Arnolfini (1434) një vepër kyç e Rilindjes flamande|393x393px]] Në fund të shekullit XV fama e artistëve italianë tashmë kishte kapërcyer kufijtë e gadishullit, duke i bërë të kërkuar edhe në oborret evropiane. Ndonjëherë bëhej fjalë për udhëtime të izoluara, pa pasoja në çështjet artistike vendore, herë të tjera, falë interesit të mbretërve, princave dhe zotërinjve, u asistua në një prani më konsistente dhe të lidhura në kohë, të afta të nisnin shkolla të mirëfillta me prejardhje italiane. Rasti më emblematik ndoshta është oborri i [[Franci I i Francës|Francit I të Francës]], ku artistë si [[Leonardo da Vinçi]], [[Rosso Fiorentino]], Francesco Primaticcio, [[Benvenuto Cellini]] dhe të tjerë u mirëpritën dhe përkrahën, duke i dhënë jetë të ashtuquajturës [[Shkolla e Fontainebleau]], farkëtuese e rëndësishme e Rilindjes së vonë. Herë të tjera qenë artistët e huaj të vendoseshin në [[Italia|Itali]] për të përvetësuar sekretet e prespektivës dhe të të bërit art në përgjithësi. Emblematikë qenë në këtë kuptim dy udhëtimet e [[Albrecht Dürer]]it në [[Venecia]] ([[1494]]-[[1495]] dhe [[1506]]-[[1507]]), ku artisti gjenial gjerman mundi të konstatonte edhe, me njëfarë hidhërimi, statusin e lartë që gëzonin artistët në tokën italiane, përkundrejt figurës së artizanëve të thjeshtë, si mbetje mesjetare, që ishte në rendin e ditës, edhe në një qytet të pasur dhe kozmopolitan si [[Nuremberg]]u i tij. Përgjatë shekullit XVI, edhe për shkak të pranisë së vazhdueshme të ushtrive të huaja përgjatë gadishullit Apenin, [[Evropa]] në përgjithësi u apasionua me stilin italian, i bërë tashmë një model i pashmangshëm për çdo artist. Atëhere mundej të flitej në mënyrë të dyshimtë për shkolla të reja rilindase ekstra-italiane, si ajo e Rilindjes franceze, Rilindjes gjermane, Rilindjes spanjolle, Rilindjes angleze, Rilindjes së plotë flamande dhe hollandeze. === Vendet e Ulta === ====Arti i hershëm i Vendeve të Ulta, 1400–1525==== [[File:El Descendimiento, by Rogier van der Weyden, from Prado in Google Earth.jpg|thumb|left|432px|Rogier van der Weyden, ''Zbritja nga Kryqi'' (rreth 1435), vaj në tablo lisi. [[Museo del Prado]], [[Madridi|Madrid]]]] Piktorët e Vendeve të Ulta të kësaj periudhe përfshijnë [[Jan van Eyck]], vëllain e tij [[Hubert van Eyck]], [[Robert Campin]], [[Hans Memling]], [[Rogier van der Weyden]] dhe [[Hugo van der Goes]]. Pikturat e tyre në mënyrë të pavarur nga pikturat e [[Rilindja|Rilindjes]] së hershme italiane dhe pa ndikimin e një përpjekjeje të qëllimshme të ringjallnin antikitetin. Stili piktorik u zhvillua direkt nga arti mesjetar i pikturës në temper, qelqi i ngjyrosur dhe dorëshkrimet e ilustruara apo miniaturat. Mjeti i përdorur ishte ngjyra e vajit, e cila qe përdorur për një kohë të gjatë për pikturimin e mburojave ceremoniale prej lëkure dhe pajisje të tjera, sepse ishte fleksibël dhe relativisht rezistente. Pikturat më të hershme hollandeze në vaj janë si tempera të imtësishme dhe hollësishme. Materiali i jepte pikturës variacione tonale dhe inde të ndryshme, duke lehtësuar kështu vëzhgimin e natyrës në hollësitë më të vogla. Piktorët hollandezë nuk ju qasën krijimit të një pikture nëpërmjet strukturës së prespektivës lineare dhe proporcioneve korrekte. Ata ruajtën këndvështrimin mesjetar të përmasave hierarkike dhe simbolizmit fetar, ndërsa kënaqnin një trajtim realist të elementeve materiale, si të emementeve të natyrës ashtu dhe atyre të krijuara nga njeriu. [[Jan van Eyck]], me vëllain e tij Hubert pikturoi ''Altarin e Qengjit mistik''. Është e mundur që [[Antonello da Messina]] u bë familjar me veprën e Van Eyck-ve, ndërsa ishte në Napoli ose [[Sicili]]. Në [[1475]], ''Altari Portinari'' i Hugo van der Goes mbërriti në Firence ku do të ndikonte thellësisht në shumë piktorë, në mënyrë të menjëhershme [[Domenico Ghirlandaio]]-n që pikturoi një altar duke imituar elementet e tij. ==== Rilindja në Vendet e Ulta ==== [[File:Hans_Holbein_d._J._-_Erasmus_-_Louvre.jpg|thumb|left|Erazmi i Rotterdam-it, midis figurave letrare më të shquara të epokës|357x357px]] Ndërkohë që në [[Italia|Itali]] zhvillohej [[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] shkolla flamande e pikturës arriti një zhvillim të konsiderueshëm, si trashëguese dhe vazhduese e traditës së vonë gotike më parë të përfaqësuar nga [[Jan van Eyck]], [[Rogier van der Weyden]] dhe mjeshtra të tjerë të mëdhenjë. U karakterizua nga natyralizmi, karakteristikë e përbashkët me mjeshtrat italianë, megjithëse më e lidhur se ky i fundit me eksperimentimin të pa lidhur me teori apo përparime shkencore, si në [[Italia|Itali]]. Mënyrat e gotikut vazhduan me forcë më të madhe, megjithëse të ngjyrosur me karakteristika të veçanta, si njëfarë prirjeje karikaturiste dhe fantastike si dhe një ndjeshmëri më e madhe ndaj realitetit të popullit të thjeshtë dhe zakoneve të tij. Ky interes vërehet në vepra me karakter më pak të idealizuar se ai italian, me një prirje të theksuar për detajet e imta, gati mikroskopike që aplikonin në piktura —ndikimi i mjeshtrave të gotikut të vonë tashmë ishte i përmendur dhe në [[Miniatura|Miniaturë]]—, dhe prirja nga dekorimi, pa shumë interes për diskutimet teorike. Nga ana tjetër, prurjet e mëdha të artit flamand në këtë epokë qe teknika e pikturës së vajit.<ref>Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte, [[2002]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-460-2092-0, fq. 436</ref> Në mes të shekullit XVI klasicizmi italian hyn me forcë në pikturën flamande, duke u shfaqur në të ashtuquajturën Shkolla e Antëerpen-it dhe në piktorë si [[Jan van Scorel]] dhe [[Jan Gossaert]], disa nga të cilët qëndruan në [[Italia|Itali]] duke studjuar mjeshtrat e mëdhenjë. Në përhapjen e modeleve të reja kontribuoi mbi të gjitha gravura, që vendosi në dispozicion praktikisht të cilit do artisti veprat e prodhuara nga shkollat dhe vendet e tjera, duke e bërë shumë në modë në të gjithë Evropën stilin italianixhant. Disa emra të mëdhenjë të epokës qenë [[Joachim Patinir]], një nga krijuesit e peizazhit si gjini autonome e pikturës, megjithëse i lidhura akoma me traditën gotike; [[Quentin Metsys]], që u frymëzua nga vizatimet karikaturistike të [[Leonardo da Vinçi]]t dhe në klasat popullore për të portretizuar veset dhe zakonet; portretisti Anthonis Mor; [[Hieronymus Bosch]], një nga piktorët më origjinal të historisë, i lidhur formalisht me traditën e vjetër të shkollës flamande, por në të njëjtën kohë inovator, krijues i një universi fantastik, gati onirik që e paracakton si një nga pararendësit e [[Surrealizmi]]t (''Kopështi i kënaqsive'', [[1500]]-[[1505]]); dhe [[Pieter Bruegel i Vjetri|Pieter Brueghel i Vjetri]], një nga mjeshtrit e mëdhenjë të peizazhit dhe zakoneve popullore, ndoshta më moderni i të gjithëve, megjithëse në pikturën e tij shkëlqejnë sentencat morale dhe kritika shoqërore që përmban diçka mesjetare (''Triumfi i Vdekjes'', [[1563]]).<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 402-405</ref>[[File:Pieter Bruegel d. Ä. 103d.jpg|thumb|408x408px|Pieter Brueghel i Vjetri: Kthimi i tufës. Peizazhi është kthyer në temën kryesore të pikturës. Brueghel fut gati gjithmonë figura —në këtë rast, barinjtë— si një anekdot ose kontrapunt i një universi që qenia njerëzore është vetëm një pjesë, minimale dhe e brishtë. Vërehet interesi për krijimin e efekteve atmosferike te retë që errësojnë qiellin. Muzeu i Historisë së Artit, [[Vjena|Vjenë]].]] Në fushën e skulpturës u dallua [[Adriaen de Vries]], autor veprash ekspresive —përgjithësisht në bronx— ku lëvizja, linja e valëzuar ose ''gjarpëruese'' si dhe nudua heroike e karakterizuan si shembuj të shkëlqyer të manierizmit skulpturor jashtë [[Italia|Italisë]]. Në arkitekturë gotiku vazhdoi të mbante një përparësi të madhe deri nga mesi i shekullit XVI, kur u përvetësua ndikimi i arkitekturës rilindase franceze, siç vërehet te Stadhuis van Antëerpen ([[1561]]-[[1565]]), vepër e [[Cornelis Floris de Vriendt]].<ref name="otros" /> === Arti i Rilindjes në Francë === ====Rrethanat e Rilindjes së hershme në Francë, 1380-1520==== Artistët e [[Franca|Francës]], (duke përfshirë dukatet si ai Burgund) ishin shpesh të lidhur me oborret, duke realizuar dorëshkrime të ilustruara apo miniatura dhe portrete për fisnikërinë ashtu si dhe piktura devocionale dhe altare. Ndër më të famshmit ishin [[Vëllezërit Limbourg]], miniaturistët flamandë dhe krijuesit e Très Riches Heures du Duc de Berry. [[Jean Fouquet]], piktori i oborrit mbretëror, vizitoi Italinë në [[1437]] dhe pasqyroi ndikimin e piktorëve fiorentinë si [[Paolo Uccello]]. Megjithëse i njohur kryesisht për portretet e tij si ai i [[Karli VII|Karlit të VII]] Fouquet krijoi gjithashtu miniatura dhe mendohet se ishte krijuesi i portretit në miniaturë. Ishte një numër artistësh të kësaj kohe që pikturuan altare të famshme, që janë stilistikisht mjaft të dallueshëm nga ato italiane dhe flamande. Këto përfshijnë figura enigmatike, [[Enguerrand Quarton]] të cilit i është atribuar ''Pieta of Villeneuve-lès-Avignon'' dhe [[Jean Hey]], i njohur edhe si "Mjeshtri i Mullinjve" sipas veprës së tij më të famshme, ''Altari i Mullinjve''. Në këto punime realizmi dhe vëzhvgimi i afërt i figurës njerëzore, emocioneve dhe ndriçimit janë kombinuar me format mesjetare, të cilat përfshijnë sfonde të praruara. ====Zhvillimi i Rilindjes në Francë==== [[File:La cour du cheval blanc (Château de Fontainebleau).jpg|thumb|400x400px|left|Pamje e oborrit të kalit të bardhë të pallatit të Fontainebleau, me shkallët e famshme, prelud i formave baroke. Fontainebleau qe kryeqyteti autentik artistik i Francës gjatë Rilindjes. Në kompleksin arkitektonik ndërhynë disa nga artistët më të mirë të kohës.]] Në [[Franca|Francë]] ndikimi italian u ndje mjaft herët, i favorizuar nga afërsia gjeografike, lidhjet tregëtare dhe monarkia, që duke synuar të aneksonte territoret e afërta të gadishullit italian dhe e arriti në disa momente. Pa dyshim që nxitja përcaktuese e adaptimit të formave rilindase u dha nën mbretërimin e [[Françesku I|François-it të I]]. Ky monark, mecenat i madh i arteve dhe i afeksionuar ndaj gjithëçkaje që vinte nga [[Italia]], përkrahu mjeshtra të rëndësishëm, duke marr shërbimet e tyre për oborrin francez —midis tyre qe vetë [[Leonardo da Vinçi]], që vdiq në kështjellën e Cloux-it—, në kohën që kishte ndërmarr një program ambicioz kulturor që revolucionarizoi zhvillimin e arteve në vend. Duhet vënë në dukje se [[Franca]] qe djepi i [[Arti gotik|Artit gotik]] dhe që, ndërkohë, ky stil ishte rrënjosur thellë dhe mund të shihej si një stil kombëtar. Prandaj format gotike vazhduan të shfaqeshin për shumë kohë, megjithë stilin e vendosur nga oborri. Përsa i përket arkitekturës, monarkia, e përforcuar dhe në periudhë ekspansioni territorial, kishte mbështetur, që nga shekulli XV rimodelimin e ''châteaux-ve'' të vjetra mesjetare krijimin e rezidencave sipas modelit të kohës. Por qe saktësisht François-i i I ai që dha një nxitjen përfundimtare këtij operacioni rinovues, që pati qendra të ndryshme. Ndërtesa e parë rilindase në [[Franca|Francë]] qe kështjella e Saint-Germain-en-Laye, fortesë imponuese me tulla dhe gurë që duken si detaje të vegjël rilindase, brenda një maturie të përgjithshme të mjedisit ushtarak. Me stil më të përparuar qenë kështjellat e Loira-s, bashkë me rezidencat mbretërore dhe fisnike që tregojnë pamjet më karakteristike të Rilindjes franceze: dekorativizmi i traditës manieriste, karakteristikat gotikexhante të strukturave dhe, ndoshta më e reja: një bashkim i përkryer i ndërtesave me natyrën rrethuese, siç duket në urën e hijshme të kështjellës së Chenonceau-së. Më e famshmja e këtij kompleksi është kështjella e Chambord-it, që paraqet zhdërvjelltësi të mëdha stilistike, si një shkallë e brendshme hellikoidale. Shembuj të tjerë të këtyre rezidencave suburbane janë kështjellat e Amboise, e Blois dhe ajo e Azay-le-Rideau.<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 22-24</ref> Përveç këtyre realizimeve, François-i i I u angazhua në në atë që mbase qe vepra themelore e kësaj periudhe: pallati i Fontainebleau, rezidencë e vjetër e mbretërve francezë që u rinovua tërësisht. Në këtë ndërtesë vlerësohet tashmë triumfi i formave italiane, megjithëse të përshtatura me shijen franceze, me vatrat dhe mansardat tipike. Përfshirja e fragmenteve të jashtme të kreativitetit, si shkalla e famshme perandorake, i parapriu zgjidhjeve baroke. Megjithatë, ndoshta më i shquari qe projekti që përfshiu praktikisht krijuesit e të gjitha fushave artistike, disa të ardhur drejtpërdrejtë nga [[Italia]], si piktorët [[Francesco Primaticcio]] dhe [[Rosso Fiorentino]], skulptori i famshëm [[Benvenuto Cellini]] dhe arkitekti [[Sebastiano Serlio]], autor i rëndësishëm i traditës së [[Arkitektura|arkitekturës]] nga i cili njihen vetëm pak vepra përveç këtij pallati. Risitë që u sollën në këtë projekt e tejkaluan mjedisin vendor dhe i dhanë jetë një stili të veçantë, «stilit të Fontainebleau-së», një manierizëm i rafinuar në shërbim të shijeve aristokratike.<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 26-28</ref> [[File:Resurrection Pilon Louvre RF2292 MR1592 MR1593.jpg|thumb|448x448px|Ringjallja, vepër e Germain Pilon. Gjithëçka e realizuar sipas [[Michelangelo Buonarroti]]-t: anatomia herkuliane e Krishtit, këndvështrimet, efekti «i të pa-mbaruarës». Që nga vizatimi i përgjithshëm i grupit skulpturor i referohet Varreve Mediçeas të fiorentinit. [[Muzeu i Luvrit]], [[Parisi|Paris]].]]Pas Françeskut të I, format «a la italiana» u imponuan përfundimisht në arkitekturën nën [[Henriku II|Henrikun e II]] të Francës, gruaja e të cilit, [[Caterina de Medici]], i përkiste familjes më të fuqishme fiorentine. Nën mbretërimin e tij ([[1547]]-[[1559]]) u rindërtua selia e oborrit të [[Parisi]]t, pallati i [[Luvri]]t, duke e kthyer në një ndërtesë moderne me estetikë plotësisht manieriste. Rindërtimi u drejtua nga arkitektët francezë më të shquar të kohës, Pierre Lescot, që projektoi oborrin qendrorë (''Cour Carrée''), me fasadat karakteristike ku u përdor moduli i harkut të triumfit klasik.<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 30-32</ref> Ky monark, po ashtu nisi dhe ndërtimin e një pallati të ri, përballë Luvrit, Palais des Tuileries, në të cilin ndërhyri arkitekti tjetër i madh francez i Rilindjes, [[Philibert Delorme]].<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 32-36</ref> Skulptura e Rilindjes në Francë qe po ashtu nën ndikimin italian. [[Franca]] pushoi së qeni që nga fundi i [[Shekulli XIV|shekullit XIV]] qendra e madhe skulptorike e [[Evropa|Evropës]] falë skalitësve të katedraleve, situatë që vazhdoi përgjatë [[Shekulli XV|shekullit XV]] dhe akoma më shumë në [[Shekulli XVI|shekullin XVI]]. Është paradoksale dhe ndonjëherë treguese se kjo situatë konçidonte me konsolidimin progresiv të institucionit monarkik, dukshëm synues i rinovimimit të imazhit të tij dhe i gatshëm ta përdorte artin si instrument propagandistik të dorës së parë. Megjithë humbjen e hegjemonisë në këtë fushë, ku asnjë formë nuk qe përfundimtare, dolën figura të mëdha në entuziazmin e projekteve mbretërore; duhet vënë në dukje karakteri zbukurues dhe dekorues që patën skulpturat, duke iu nënshtruar projektit të përgjithshëm të ndërtesave dhe të të integruara në to. Dy qenë autorët më të shquar: Germain Pilon dhe Jean Goujon.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 372-373</ref> Piktura po ashtu provoi rënien progresive të formave gotike tradicionale dhe ardhjen e një stili të ri. Siç u pohua, në Francë u njohën në mënyrë të drejtpërdrejtë format piktorike italiane të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] falë ardhjes së piktorëve inovator, si [[Leonardo da Vinçi]] dhe [[Rosso Fiorentino]]. Françesku i I nxiti formimin e artistëve francezë sipas drejtimit të mjeshtrave italianë, si Niccolò dell'Abbate apo Primaticcio, ky i fundit duke qenë përgjegjës për dekorimin e pallatit të Fontainebleau dhe organizimin e festave të oborrit, si dhe duke mbajtur nën urdhëra shumë artizanë dhe artistë. Kjo bashkëjetesë talentesh, shkollash, disiplinash dhe gjinishë i dha origjinë të ashtuquajturës «shkolla piktorike e Fontainebleau», një derivim i manierizmit piktorik italian që përfshinte erotizmin, luksin, temat profane dhe alegoritë, të gjitha këto shumë të pëlqyera nga klientela kryesore, aristokracia. Pjesa më e madhe e artistëve të Fontainebleau-së qenë anonimë, saktësisht nga integrimi i tyre në artet që zotëroheshin dhe mjeshtëria e artistëve të afermuar. Megjithatë, njihen disa emra piktorësh, ku figurojnë Jean Cousin i Vjetri dhe Antoine Caron mes më të dalluarve. Pa dyshim, piktori francez më i rëndësishëm i periudhës, një nga portretistët më të mëdhenjë të të gjitha kohërave, megjithëse pjesa më e madhe e veprave të tij ka humbur, qe [[François Clouet]], që tejkaloi të atin, gjithashtu i vlerësuar, Jean Clouet, në besnikërinë e plazmimit të jetës së të fuqishmëve të kohës, me një thellësi psikologjike dhe shkëlqim formal, pararendëset e të cilit duhen kërkuar te [[Jean Fouquet]], piktor i madh i [[Shekulli XV|shekullit XV]] megjithëse në orbitën gotike.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 405-406</ref>[[File:Durer Young Hare.jpg|thumb|Lepuri, i Albrecht Dürerit. Interesi për fenomenet dhe elementet e natyrës qe një nga shtyllat e humanizmit. Düreri e analizoi botën bimore dhe kafshët në shumë vizatime, skica dhe akuarele të karakterizuara nga saktësia shkencore; Albertina, [[Vjena|Vjenë]].|369x369px]] ===Arti i Rilindjes Gjermane=== Rilindja artistike në [[Gjermania|Gjermani]] nuk qe një tentativë për ringjalljen e artit klasik, por një rinovim intensiv i shpirtit gjermanik, të motivuar nga [[Reformimi Protestant|Reforma protestante]]. [[Albrecht Dürer]] qe figura dominuese e Rilindjes gjermane. Vepra e tij universale, që u njoh dhe admirua në të gjithë [[Evropa|Evropën]], që kur artisti qe gjallë, duke bashkuar reflektimin teorik me tranzicionin vendimtar të praktikës mesjetare dhe idealizmit rilindas. Pikturat, vizatimet, gravurat, skicat dhe shkrimet e tij teorike mbi artin ushtruan një ndikim të thellë te artistët e [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] të vendit të tij dhe Vendeve të Ulëta. [[Albrecht Dürer]]i e ndjeu domosdoshmërinë e përvetësimit të një njohjeje racionale të prodhimtarisë artistike, dhe futi idializmin tradicional italian në artin gjerman.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 398-400</ref> Piktura gjermane njohu në këtë periudhë një nga momentet e saja madhore të shkëlqimit. Së bashku me figurën themelore të [[Albrecht Dürer]]-it dolën artistë të tjerë të mëdhenjë, si [[Lucas Cranach i Vjetri]], piktori përfaqësues i [[Reformimi Protestant|Reformës protestante]]; Hans Baldung Grien, futësi i tematikave ogurzeza dhe të reja, të derivuara nga arti mesjetar; [[Matthias Grünewald]], një nga paraprendësit e [[ekspresionizmi]]t; [[Albrecht Altdorfer]], peizazhist i shkëlqyer; dhe [[Hans Holbein i Riu]], që e zhvilloi pothuajse të gjithë artin e tij të përqëndruar te portreti, në [[Anglia|Angli]].<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 400-401</ref> Në skulpturë vazhduan format gotike edhe përtej fillimit të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]. U shqua vepra e Peter Vischer-it, autor i varreve perandorake të [[Innsbruck]]-ut ([[1513]]) dhe varrin e Shën Sebaldusit në [[Nuremberg]] ([[1520]]). Këtu punuan gjithashtu edhe disa artistë flamandë, si [[Hubert Gerhard]], autor i ''Shën Mikelit'' të fasadës së kishës së Shën Michael-it të [[Mynihu]]t.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 373</ref> Në arkitekturë, eksponentët e parë të rëndësishëm qenë ndërtesat e zotëruara nga familja Fugger në [[Augsburg]], si kishëza Fugger në kishën e Shën Anas ([[1509]]-[[1518]]) dhe lagjia e shtëpive të quajtura Fuggerei ([[1519]]-[[1523]]).<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 136</ref> Pas Reformës, mecenatizmi i fisnikërisë gjermane u përqendrua mbi të gjitha në arkitekturë, për shkak të kapacitetit të kësaj të fundit për të treguar pushtetin dhe prestigjin e qeveritarëve. Kështu, përgjatë [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] u zgjerua kështjella e [[Heidelberg]]-ut, duke ndjekur stilin klasik. Pa dyshim, shumica e princave gjermanë parapëlqyen të konservonin veprat gotike, duke u limituar në dekorimin me zbukurime rilindase.<ref name="otros">José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 359.</ref> === Spanja === [[File:Resurreccion El Greco Domingo el Antiguo.jpg|thumb|El Greco, Ringjallja e Krishtit, pikturuar për Santo Domingo el Antiguo i [[Provinca Toledo|Toledo]]s.|left|566x566px]] Në [[Spanja|Spanjë]] ndryshimi ideologjik ishte shumë ekstrem si në vende të tjera; nuk u shkëput plotësisht me traditën mesjetae, për këtë flitet për një Rilindje spanjolle më origjinale dhe të larmishme se në pjesën tjetër të [[Evropa|Evropës]]. Kështu, letërsia i pranon risitë italiane ([[Dante Alighieri]] dhe [[Françesko Petrarka]]), por nuk e braktisë poezinë e ''Cancionero'' dhe traditën e mëparshme. Për sa i përketë arteve plastike, Rilindja spanjolle përzieu elemente të marr nga [[Italia]] —nga e cila erdhën disa artistë, si Paolo de San Leocadio, [[Pietro Torrigiano]] ose Domenico Fancelli— me traditën vendore dhe me disa ndikime të tjera —Flamndra, për shembull, ishte shumë në modë në këtë periudhë për shkak të marrdhënieve intensive tregëtare dhe dinastike që e bashkonin këtë vend me [[Spanja|Spanjën]]—. Risitë rilindase erdhën në Spanjë në formë shumë të vonë: deri në dekadën e 1520 nuk hasen shembuj të stilit rilindas veçse si shembuj të shpërndarë dhe minoritarë. Në Spanjë nuk mbërriti plotësisht, pasi, jehona e Quattrocento-s italiane —vetëm nëpërmjet familjes Borja shfaqen artistë dhe vepra të kësaj epoke në zonën levantine—, gjë që përcaktoi që arti rilindas i Spanjës të shkëputej në mënyrë të menjëhershme nga [[Arti gotik]] për në artin e [[Manierizmi]]t. Në fushën e arkitekturës, zakonisht dallohen tre periudha: platereske (nga shekulli XV deri në çerekun e parë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]), Purizmi rilindas ose stili italianixhant (gjysma e parë e shekullit XVI) dhe stili herrerian (duke nisur që nga viti [[1559]] deri në shekullin pasues). Në të parën prej tyre, rilindja shfaqet në formë sipërfaqësore, në dekorimin e fasadave, ndërsa struktura e ndërtesave në shumicën e rasteve është gotikexhante. Karakteristike për periudhën platereske është një tip dekorimi i imët, i hollësishëm dhe i bollshëm, i ngjashëm me punimet e argjendarëve, nga rrjedh edhe emri (nga spanjishtja patero do të thotë argjendar). Bërthama e qenësishme e kësaj rryme qe në qytetin e [[Provinca Salamanca|Salamanca]]-s, Universiteti i të cilit dhe fasada e tij janë paradigmat të stilit. Arkitektët e shquar të kësaj rryme qenë Rodrigo Gil de Hontañón dhe Juan de Álava. Purizmi përfaqëson një fazë më të përparuar të italianizimit të arkitekturës. Pallati i Karlit të V në Alhambra de [[Provinca Granada|Granada]], vepër e Pedro de Machuca-s, është një shembull i kësaj rryme. Qendra kryesore e këtij stili u vendos në [[Andalucía]], ku përveç pallatit të përmendur u dalluan bërthamat e Ubeda-s dhe Baeza-s si dhe arkitektë si Andrés de Vandelvira dhe Diego de Siloé.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 417-426</ref> [[File:El Monasterio de El Escorial.jpg|416x416px|thumb|Manastiri i El Escorial-it, Juan Bautista de Toledo dhe [[Juan de Herrera]], San Lorenzo de El Escorial.]]Dhe në fund u shfaq stili herrerian ose eskorialens, adaptim origjinal i [[Manierizmi]]t roman të karakterizuar nga nudot dhe gjigantizmi arkitektonik. Vepra themelore qe manastiri i El Escorial-it, i projektuar nga Juan Bautista de Toledo dhe [[Juan de Herrera]], pa dyshim vepra më ambicioze e Rilindjes hispanike. El Escoriali e tejkalon kufirin kronologjik të shekullit XVI duke arritur i vlerësuar në epokën baroke.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 455-456</ref> Në skulpturë, tradita gotike e mbajti hegjemoninë e saj përgjatë pjesës më të madhe të shekullit XVI. Jehonat e para të stilit të ri përputhen përgjithësisht me ardhjen e artistëve të huaj, si Felipe Vigarny dhe Domenico Fancelli, puna e të cilëve në shërbim të mbretërve katolik, duke skalitur varret e tyre ([[1517]]). Megjithatë, menjëherë dolën artistë vendorë që përvetësuan risitë italiane, duke ia përshtatur shijes hispanike, si Bartolomé Ordóñez dhe Damián Forment. Në një fazë më të maturuar të stilit dolën figura të mëdha, krijues të një manierizmi të veçantë që vendosi bazat e skulpturës së mëpasshme baroke: Juan de Juni dhe [[Alonso Berruguete]] qenë më të shquarit.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 427-434</ref> Piktura rilindase spanjolle është përcaktuar po ashtu nga vazhdimi i trashëgimisë gotike me mënyrat e reja të ardhura nga [[Italia]]. Kjo dikotomi vihet re te vepra e [[Pedro Berruguete]]-s, që kishte punuar në [[Urbino]] në shërbim të [[Federico da Montefeltro]], dhe Alejo Fernández. Më tej u shfaqën artistë që kishin përvetësuar risitë italiane bashkëkohëse, si Vicente Macip dhe i biri i tij Juan de Juanes —të ndikuar nga [[Raffaello Sanzio]]—, Luis de Morales, Juan Fernández de Navarrete dhe leonardeskët Fernando Yáñez de la Almedina dhe Hernando de los Llanos.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 435-442</ref> Por figura madhore e Rilindjes spanjolle dhe një piktorët më origjinal të historisë, i përfshirë në stilin manierist, duke i tejkaluar kufizimet nëpërmjet krijimit të një universi stilistik të tijin: [[El Greco]].<ref>Fernando Checa: Pintura y escultura del Renacimiento en España 1450-1600, Cátedra, [[1983]], isbn=978-84-376-0404-6</ref> === Vende të tjera === * [[Anglia]]: në [[Arkitektura|arkitekturë]], pothuaj përgjatë gjithë shekullit XVI mbizotëroi [[stili Tudor]] me origjinë gotike, ndërsa risitë rilindase u përshtatën vetëm në disa elemente zbukuruese; kështu, për shembull, në varrin e [[Henriku VII|Henrikut të VII]] në abacinë e [[Westminster]]-it, të realizuar nga ana arkitektonike në stil të pastër gotik, u kontratua artisti italian [[Pietro Torrigiano]] për të realizuar dekorimin skulpturor.<ref>Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte, [[2002]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-460-2092-0, fq. 472</ref> Shembuj të tjerë të stilit Tudor do të ishin pallatet e Sutton-it ([[1523]]), Nonsuch-it ([[1530]]) dhe [[Hampton Court]] ([[1514]]-[[1540]]).<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 60</ref> Më tej u fut ndikimi i [[Andrea Palladio]]s, që u zhvillua veçanërisht në ndërtimin e pallateve.<ref name="otros" /> * [[Portugalia]]: në [[Arkitektura|arkitekturë]], gotiku vazhdoi edhe në shekullin XVI në të ashtuquajturin stili manuelin. Në mes të shekullit u përvetësua ndikimi i arkitektëve italianë si Serlio dhe Palladio, siç vërehet në kishën e Nossa Senhora da Graça në Évora ([[1536]]) dhe në manastirin Kuvendi i Krishtit në [[Tomar]] ([[1554]]-[[1562]]), vepra të Diogo de Torralva.<ref name="otros" /> Në këtë vend punoi edhe arkitekti italian Filippo Terzi, autor i kishës së São Vicente de Fora në [[Lisbona|Lisbonë]] ([[1582]]).<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 64</ref>[[File:TomarConvent-Cloisters2.jpg|thumb|315x315px|Konventi i Krishtit të Tomar ([[Portugalia|Portugali]]), vepër e Diogo de Torralva-s (1554-1562).]] * [[Austria]] dhe [[Bohemia]]: të bashkuara nga mbretërimi i [[Habsburgët|Habsburgëve]], këto vende u ndikuan nga mecenatizmi i perandorit [[Rudolfi II]], një koleksionist i madh që në oborrin e tij në [[Praga|Pragë]] mblodhi një larmi të madhe veprash dhe objektesh të të gjitha llojeve (stoli, minerale, ora, makina automate, instrumente shkencore), si një i apasionuar i madh i shkencës. Bleu kuadro të artistëve si [[Pieter Bruegel i Vjetri|Pieter Brueghel i Vjetri]], [[Ticiani]], Leone Leoni dhe [[Albrecht Dürer]], dhe ftoi artistë si [[Giuseppe Arcimboldo]], një piktor origjinal portretesh të konfeksionuar me elemente që i përkisnin natyrës së qetë.<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 120-127</ref> Në Bohemi u ndërtuan pallate të ndryshme, si ai Komunal i [[Pilsen]]-it dhe i [[Schwarzenburg|Schwarzenberg]]-ut në [[Praga|Pragë]]; dhe kështjella, si ato të Litomyšl-it, Černý-t dhe Kostelec-it.<ref>AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 841</ref> * [[Zvicra]]: ndikimi italian u vëre veçanërisht në kantonin e [[Ticino]]-s, siç duket në katedralet e San Lorenzo-s së [[Lugano]]-s ([[1514]]) dhe San Françescos së [[Locarno]]-s ([[1528]]). Në pikturë u dallua vepra e [[Niklaus Manuel]]-it, megjithëse i lidhur me gotikun e vonë.<ref>AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 3474</ref> * [[Hungaria]]: ky vend u ndikua nga mecenatizmi i mbretit [[Mátyás Hunyadi]] (i biri i [[Janosh Huniadi|Janosh Hunyadi]]<nowiki/>t), një i apasionuar i madh me artin italian, ndoshta i ndikuar nga e shoqja, Beatrice d'Aragona.<ref>Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte, [[2002]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-460-2092-0, fq. 464</ref> Monarku bleu vepra të shumta të artit italian dhe kontraktoi artistë dhe arkitektë italian për të rindërtuar dhe dekoruar pallatet e tij, si Benedetto da Maiano, Clemente Camicia dhe Giovanni Dalmata; miniaturisti Attavante degli Attavanti qe autori i ''Librit të Lutjeve të Mátyás Hunyadit'' dhe të ''Dorëshkrimit të Marciano Capella-s''; skulptori Andrea Ferracci realizoi altarin e ''Lajmërimit'' të Katedrales së Esztergom-it.<ref>AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 2003</ref> * [[Polonia]]: si në vendet e tjera, risitë rilindase erdhën nëpërmjet dorës së artistëve italianë që ardhur në vend, si arkitektët Franciscus Italus dhe Bartolomeo Berecci (Pallati mbretëror i [[Krakovi|Krakovës]]), Gian Maria Mosca (Pallati peshkopal i [[Krakovi|Krakovisë]]) dhe Giovanni Battista di Quadro (Pallati Bashkiak i [[Poznań]]-it); dhe skulptorët Santi Gucci (kishëza e Sigismund-it të katedrales së Wawel-it), Girolamo Canavesi (monumenti i Gorka-s, katedralia e Poznań-it) dhe [[Domenico Veneziano]] (monumenti sepulkral i Stefanit I Báthory, katedralia e Krakovës). Nga ana tjetër në pikturë vepruan kryesisht artistët gjermanë, si Hans Sues von Kulmbach, Louz von Kitzingen dhe Martin Koeber. U zhvillua mjaft [[Miniatura]], ku u dalluan ''Dorëshkrimi i Baltasar Behem-it'' dhe ''Libri i lutjeve'' të Sigismundit I të Polonisë.<ref>AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 3032</ref> * [[Rusia]]: përgjatë kësaj epoke vazhdoi arkitektura tradicionale ruse me ndikim bizantin, por përthithi edhe disa ndikime të Rilindjes italiane nëpërmjet arkitektit bolonjez Aristotele Fioravanti, që në vitin 1475 udhëtoi në Rusi me ftesë nga [[Ivani III]], ku ndërtoi katedralen e Fjetjes së Hyjlindëses (Rusisht: Успенский Собор, ose Uspensky sobor) në [[Kremlini|Kremlin]] ([[1475]]-[[1479]]); një tjetër arkitekt italian, Aloisio Nuovo, u ngarkua të ndërtonte katedralen e Kryeengjëllit Mikel gjithashtu në Kremlin ([[1505]]-[[1508]]). Ndikimi italian vërehet po ashtu në katedralen e Shën Vasilit në [[Moska|Moskë]], vepër e Póstnik Yákovlev ([[1555]]-[[1560]]).<ref>AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 3293</ref> == Arkitektura e Rilindjes == [[File:Montepulciano - Madonna di San Biagio.JPG|thumb|432px|Kisha e San Biagio-s, Montepulciano]] Arkitektura rilindase u zhvillua në [[Firenca|Firence]], ku gjatë periudhës romanike, ishte mbajtur njëfarë vazhdimësie me format e qarta dhe të rregullta të arkitekturës klasike. Pika e kthesës, që shënon kalimin nga arkitektura gotike në atë rilindase, përputhet me realizimin e kupolës së Duomos së Firences, të projektuar nga [[Filippo Brunelleschi]] midis viteve [[1420]] dhe [[1436]].<ref>R. De Fusco, ''Mille anni d'architettura in Europa'', cit., fq. 158.</ref> Megjithatë, vepra e parë plotësisht rilindase është [[Spedale degli Innocenti]]<ref>N. Pevsner, ''Storia dell'architettura europea'', [[Bari]] [[1998]], fq. 107.</ref> e ndërtuar po nga Brunelleschi duke nisur që nga viti [[1419]]. Këtë e ndoqën bazilikat e San Lorenzo-s dhe Santo Spirito-s, [[Sagrestia Vecchia]] dhe [[Cappella dei Pazzi]], vepra në të cilat stili bruneleskian i dha udhë dekorimeve në [[pietra serena]] (lloj mermeri toskan) të vendosur në ndërtime të dala nga bashkimi i formave gjeometrike elementare (katrori dhe rrethi). Arti i Brunelleschi-t u frymëzua nga arkitektë të ndryshëm të shekullit, si [[Michelozzo]], [[Filarete]], [[Giuliano da Maiano]] dhe [[Giuliano da Sangallo]]; në veçanti, ky i fundit fiksoi parimet e artit fortifikues të quajtur ''fortifikimi modern'', themelues i të cilit konsiderohet së bashku me të vëllain Antonio da Sangallo i Vjetri dhe Francesco di Giorgio Martinin. Disa vite pas fillimit të Brunelleschi-t u regjistrua aktiviteti i [[Leon Battista Alberti]]t, që në [[Firenca|Firence]] realizoi [[Palazzo Rucellai]]-n dhe façatën e [[Santa Maria Novella]]-s. Alberti, i ndikuar thellësisht nga arkitektura romake, punoi edhe në [[Rimini]] ([[Tempulli Malatestian]]) dhe [[Mantova]] (Kisha e San Sebastianos dhe [[Bazilika e Sant'Andreas]]). Një nxënës i tij, [[Bernardo Rossellino]], u mor me riprojektimin e qytezës së [[Pienza]]-s, një nga trasformimet e para arkitektonike dhe urbanistike të historisë së Rilindjes.<ref>P. Murray, ''Architettura del Rinascimento'', Martellago, Electa, [[2000]], fq. 36.</ref> [[Arkitektura]] rilindase mori një karakter të theksuar profan në krahasim me epokën e mëparshme. Lindi në një qytet ku [[Arkitektura gotike]] sapo kishte penetruar, në [[Firenca|Firence]]. Në fakt shumë nga veprat më të shquara qenë ndërtesa fetare. Me shijen e re, kërkohej të sistemoheshin dhe rinovoheshin qytetet e vjetra mesjetare dhe duke përfshirë projektimin e planimetrive të reja të qyteteve. Kërkimi i «qytetit ideal», në kundërvënie me modelin kaotik dhe të çrregullt të Mesjetës, do të ishte shqetësimi konstant i artistëve dhe mecenatëve. Kësthtu, [[Papa Piu II|papa Piu i II]] sistemoi qytetin e tij të lindjes, [[Pienza]], duke e kthyer në një shembull autentik të [[Urbanizimi]]t të ri rilindas. Në këtë mënyrë, qytetet u kthyen në skena ideale të rinovimit artistik, duke iu kundërvënë konceptit mesjetar i cilin zonat rurale kishin një rol të paraqëlqyer falë monasticizmit. [[File:Villa Rotonda side(2).jpg|thumb|left|456px|Villa Almerico Capra e quajtur la Rotonda, [[Vicenca]]]] Marrjen e elementeve të arkitekturës klasike, arkitektët rilindas e bënë në mënyrë selektive, kështu për shembull në vend të përdorjes [[Rendi dorik|rendit dorik]] klasikë u parapëlqye [[rendi toskan]]. Në të njëjtën mënyrë u krijuan format e reja, si kollona me shtylla parmakësh, rende të reja kapitelesh ose dekorime që frymëzoheshin nga antikiteti të adoptuara për përdorimin fetar të kishave. Kështu, Kupidot klasik që shoqëronin [[Venusi]]-n në paraqitjet greke dhe romake u kthyen në engjëj të vegjël të quajtur ''putto''. Arkitektët përdorën proporcionet modulare dhe mbivendosjen e rendeve që shfaqen në ndërtesat romake; kupolat u përdorën shumë si elemente monumentale në kisha dhe ndërtesa publike. Duke nisur nga ky moment, arkitekti braktis karakterin e esnafeve dhe anonim që kishin mbajtur gjatë Mesjetës dhe u kthyen në intelektual, hetues. Shumë nga ata shkruan traktate dhe vepra spekullative me trashendencë të madhe, si në rastin e [[Leon Battista Alberti]]-t ose [[Sebastiano Serlio]]-s.[[Skeda:Santa Maria Novella.jpg|parapamje|Kisha e Santa Maria Novella, në Firence, me façatën e Leon Battista Albertit. Plani gjeometrik që propozoi Aberti në vizatim zbutej nga përdorimi i mermereve polikromë, spas traditës vendore|357x357px]] Elementet konstruktiv më karakteristikë të stilit rilindas qenë: * Strukturat: harku me pikë të mesme, kollonat, [[kupola]] gjysëmsferike, kubeja në fomë voze dhe çatia e sheshtë me kasetone.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 349</ref> Të gjitha këto ishin përdorur në antikitet, veçanërisht nga arti romak dhe u rikuperuan tashmë duke u modifikuar. Rënia graduale e traditës së ndërtesave gotike dhe braktisja në masë të madhe e kubesë së kryqëzuar, harkut me majë, navatave me kollona dhe, mbi të gjitha, përshtypjes së kolosalizmit dhe shumanshmërisë së ndërtesave mesjetare. Tashmë mbizotëruan vlera si [[simetria]], qartësia strukturore, thjeshtësia dhe, mbi të gjitha përshtatja e hapësirës sipas përmasave të njeriut. * Dekorimet: shtyllat, frontonet, [[portiku|portikët]], motivet heraldike, bunjatot, [[kubeja|kubetë]], groteskët, girlandat, motivet ''kandelierë'' dhe ''tondot'' apo medaljonet. Disa nga këto qenë përdorur nga gotiku, të tjera janë krijime origjinale dhe pjesa më e madhe frymëzoheshin nga modelet greko-romake. Për sa i përket dekorimit, Rilindja sugjeronte shmangien, austeritetin, rregullin. Vetëm në fund të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] nëpërmjet [[Manierizmi]]t, kjo tendencë do të prishej në favor të fantazisë dhe larmisë dekorative. Ndërsa Rilindja e Lartë qe thelbësisht romane, falë veprave të [[Donato Bramante]]s, [[Raffaello]]-s dhe [[Michelangelo Buonarroti]]-t. Të parit i detyrohet mbi të gjitha projekti për rindërtimin e [[Bazilika e Shën Pjetrit në Vatikan|Bazilikës së Shën Pjetrit në Vatikan]], me një kryq grek të derivuar nga studimet e [[Leonardo da Vinçi]]t mbi ndërtesat me plan qendror, por që, nga ana e tij, kushtëzoi Antonio da Sangallo i Vjetri në konceptimin e kishës së San Biagio-s në [[Montepulciano]]. [[Raffaello]] qe aktiv në ndërtimin e disa pallateve dhe në projektin e [[Villa Madama]]-s. Ndërsa Michelangelo ndërhyri në projektin e bazilikës së Vatikanit duke sjellë ndryshime të rëndësishme, realizoi [[piazza del Campidoglio]]-n dhe të fundit [[Palazzo Farnese]]-n të nisur nga [[Antonio da Sangallo i Riu]]. Me etapa, mund të veçohen dy kohë të rëndësishme: [[File:Petersdom von Engelsburg gesehen.jpg|thumb|488x488px|Bazilika e Shën Pjetrit, vepër e [[Donato Bramante]]s dhe [[Michelangelo Buonarroti]]-t, autor i vizatimit final që u zbatua në pjesën më të madhe; kupola u përfundua nga [[Giacomo della Porta]], ndërsa façata është vepër e [[Carlo Maderno]]-s, në epokën baroke. E konceptuar fillimisht sipas një plani qendror, variacionet në drejtim të veprës dhanë si rezultat një prototip të ri kishe, të ndjekur përgjatë [[Kundërreforma|Kundërreformës]].|left]] * ''Quattrocento-ja'' e pati qendrën nevralgjike në [[Firenca|Firence]] dhe në [[Toskana|Toskanë]]. Thjeshtësia dhe qartësia strukturore e dekorative qe parimi themelor i arkitekturës së kësaj periudhe. Modelet klasike iu nënshtruan një procesi stilizimi dhe adoptimi përkundrejt tempullit kristian. U përdorën shpesh rendet klasike, me kollona dhe shtylla të mbështetura, kapitele (me parapëlqimin e rendit korintas, megjithëse duke zëvendësuar kaulikulet me figura fantastike ose kafshësh), kollona të lëmuara pa kanale dhe gati gjithëprania e harkut me pikë të mesme. U përdor gjithashtu kubeja vozë dhe kubeja aristike, si dhe çatitë prej druri me kasetone. Ajo që dallohet thelbësisht në arkitekturën e Quattrocento-s së Rilindjes së Lartë është dekorimi minucioz (''putti'', kurora lulesh ose frutash, groteske, etj.), kupolat me damarë, me disa elemente gotike (katedralia e Firences, e [[Filippo Brunelleschi]]-t) dhe fasadat simetrike të kateve të mbivendosur (pallati Medici−Riccardi, i Michelozzo-s) apo me bunjato (pallati Rucellai, i [[Bernardo Rossellino]]-t, projekti i Albertit, pallati Pitti). Në përgjithësi arkitektura e Katërqintës të jep përshtypjen e rregullit, thjeshtësisë, lehtësisë dhe simetrisë, me mbizotërimin e interioreve të ndërtesave të ndriçuara dhe tejdukshmëria. Arkitektët më të shquar të kësaj periudhe qenë Brunelleschi (Bazílika e San Lorenzo-s, [[1420]]; Bazílika e Santo Spirito-s, [[1436]]) dhe [[Leon Battista Alberti]] (Bazilika e San Andrea-s së Mantovës, [[1460]]); dhe vepra kryesore qe katedralja e [[Santa Maria del Fiore|Santa María del Fiore]]-s së Firences dhe kupola e saj e famshme, vepra të Brunelleschi-t.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 349-351</ref> Për më tepër në [[Italia|Itali]] u dalluan: Katedralja e Pavias, e [[Giovanni Antonio Amadeo]]-s ([[1475]]); Kisha e Shën Zaharias së Venecias, e [[Mario Codussi]]-t ([[1470]]); dhe [[Castel Nuovo]] e [[Napoli]]t, e [[Francesco Laurana]]-s ([[1453]]).<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 352-353</ref>[[File:Tempietto-1.jpg|thumb|Tempullthi i Bramantes në Romë, i konsideruar një nga shembujt më domethënës të Arkitekturës rilindase|336x336px]] * ''Cinquecento-ja'' pati si qendër [[Roma|Romën]]: në [[1506]] [[Donato Bramante]] përfundoi projektin e tij të famshëm për Bazílikën e Shën Pjetrit në [[Vatikani|Vatikan]], që do të ishte ndërtesa model për pjesën tjetër të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]].<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 353</ref> Në këtë etapë, ndërtesat priren më shumë drejt monumentalitetit dhe madhështisë. [[Michelangelo Buonarroti]] futi «rendin gjigand» në projektin e tij për Bazílikën e Vatikanit, që u shkëput nga koncepti «arkitektura e bazuar te njeriu».<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 355</ref> Pallatet u zbukuruan me basorelieve të përpunuar (pallati Grimani i Venecias, [[1549]], vepër e [[Michele Sanmicheli]]-t) apo me skulptura të shumta (Biblioteka e Shën Markut, [[1537]]–[[1550]], Venecie, vepër e [[Jacopo Sansovino]]-s). Rilindja e [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] përmbyllet nga disa vepra të [[Andrea Palladio]]s, që e ndikuan gjerësisht arkitekturën evropiane (Palladianizmi dhe Neopalladianizmi): midis veprave të tij kujtohen [[Bazilika Palladiana]], [[Palazzo Chiericati]] dhe Villa Almerico Capra detta la Rotonda (midis të parave ndërtime profane të epokës moderne që pati si façatë pjesën ballore të një tempulli klasik)<ref>R. De Fusco, ''Mille anni d'architettura in Europa'', cit., fq. 235.</ref>, në [[Vicenza]], si dhe bazilika e San Giorgio Maggiore-s dhe kisha e Redentore-s në [[Venecia]]. Në këtë kontekst u bë mbizotëruese ideja e pasurisë, monumentalitetit dhe luksit në ndërtime. Në mes të shekullit, manierizmi hyri edhe në arkitekturë, me ndërtesa çdo herë e më madhështore, të mbushura me dekorime dhe elemente që prireshin nga tërheqja e vëmendjes së publikut me origjinalitetin dhe ekstravagancën e tyre (palazzo Té, në [[Mantova]], i [[Giulio Romano]]s). Në këtë mënyrë, mund të veçojmë si në disiplinat e tjera artistike, dy periudha: «klasicizmi» i fillimit të shekullit, me autorë si Bramante, Michelangelo, Antonio da Sangallo i Vjetri, apo [[Jacopo Sansovino]];<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 354</ref> dhe «manierizmi», që duke nisur nga viti [[1530]], me autorë kryesor [[Andrea Palladio]]n, [[Giorgio Vasari]]n, [[Giulio Romano]]n, [[Jacopo Vignola]]n dhe [[Vincenzo Scamozzi]]-n.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 356-358</ref> Megjithatë shkëputja e manierizmit nuk qe shumë radikale, siç duket në veprat e Michelangelo-s ku shfaqen elemente që e paraprijnë.<ref>AA.VV.: Historia del Arte. Volumen 16: Alto Renacimiento I, [[Barcelona]], Salvat, [[2000]], isbn=84-345-0117-1</ref> == Piktura == [[File:Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited.jpg|thumb|496x496px|Lindja e Venusit, vepër e [[Sandro Botticelli]]-t, konservuar në Galleria degli Uffizi, Firence. Paganizmi u fut në artin rilindas si kundërvënie e botës hermetike dhe të mbyllur të mesjetës ku Zoti ishte fundi i gjithëçkaje. Qenia njerëzore në individualitetin dhe diversitetin e sajë do të ishte duke nisur që në këtë kohë objekti madhor i interesit të artistëve|majtas]] Në pikturë, risitë e Rilindjes u futën në formë graduale por të pakthyeshme duke nisur që nga [[shekulli XV]]. Një pararendës i saj qe [[Giotto di Bondone]], piktor megjithëse brenda orbitës gotike, në pikturat e tijë zhvilloi koncepte si volumetria trepërmasore, prespektiva dhe natyralizmi, që i largonin veprat e tij nga mënyrat e ngurta të traditës bizantine dhe gotike duke i paraprirë Rilindjes piktorike. Në [[Shekulli XV|Quattrocento]] u përvetësuan të gjitha këto risi si dhe u adoptua mentaliteti humanist dhe borgjez që u shtri në të gjitha qytetet e [[Italia|Italisë]]. Piktorët, megjithëse trajtonin tema fetare shumica e tyre, futën gjithashtu në veprat e tyre [[mitologjia|mitologjinë]], [[alegoria|alegorinë]] dhe [[portreti]]n, që u zhvillua në mënyrë të jashtëzakonshme duke nisur nga ky moment. Një kërkim konstant i piktorëve të kësaj epoke do të ishte [[Prespektiva]], objekt studimi dhe reflektimi për shumë artistë: bëhej fjalë për paraqitjen e hapësirës iluzore trepërmasore në një formë shkencore. Piktura e Katërqintës është në një epokë eksperimentimi; pikturat e braktisin ngadalë dhe në mënyrë progresive ngurtësinë gotike dhe i afroheshin gjithmonë e më shumë realitetit. U shfaq natyra e portretizuar në sfondet e kompozimeve dhe u futën nudot artistike të figurave.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 374</ref> Piktorët më të shquar të kësaj epoke qenë: në Firence, [[Fra Angelico]], [[Masaccio]], [[Benozzo Gozzoli]], [[Piero della Francesca]], [[Filippo Lippi]] dhe [[Paolo Uccello]]; në [[Umbria]], [[Pietro Perugino]]; në [[Padova]], [[Andrea Mantegna]]; dhe, në [[Venecia]], [[Giovanni Bellini]]. Por në krye të të gjithë këtyre u shqua [[Sandro Botticelli]], autor i alegorive, Madonave delikate dhe argumenteve mitologjike. Stili i tij i ëmbël, shumë i kujdesshëm ndaj bukurisë dhe ndjeshmërisë femërore si dhe mbizotërimi i pikturës vizatimore, karakterizauan shkollën fiorentine të pikturës dhe të gjithë këtë epokë. Autor të tjerë të Katërqintës italiane ishin [[Andrea del Castagno]], [[Antonio Pollaiuolo]], [[Bernardo Pinturicchio]], [[Domenico Ghirlandaio]], [[Cima da Conegliano]], [[Luca Signorelli]], Cosimo Tura, Vincenzo Foppa, Alessio Baldovinetti, [[Vittore Carpaccio]] dhe, në jug të gadishullit, [[Antonello da Messina]].<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 375-384</ref>[[File:Tizian - Porträt der Eleonora Gonzaga.jpg|thumb|347x347px|Portreti i Eleonora Gonzagas, nga [[Ticiani]], Galleria degli Uffizi, Firence]][[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] qe një etapë kulminante e pikturës rilindase dhe për këtë e konsideruar ndonjëherë edhe si «klasicizëm». Piktorët përvetësuan risitë dhe eksperimentet e katërqintës dhe i ngritën në maja të reja krijuese. Në këtë periudhë u shfaqën mjeshtrit e mëdhenjë, punimet e të cilëve do të shërbenin si modele të artistëve përgjatë gjithë shekujve. I pari nga këta qe [[Leonardo da Vinçi]], një nga gjenitë më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Qe shembulli më i përkryer i artistit shumëdisiplinësh, intelektual dhe i fiksuar me përsosmërinë, që e nxiti të linte shumë vepra të papërfunduara ose në projekt. Jo shumë prodhimtar në fushën piktorike, solli pa dyshim shumë risi që e futën në [[Historia e pikturës|historinë e pikturës]] për gjetjet e reja. Ndoshta prurja e tij kryesore qe futja e ''sfumatos'' apo dritëhijet, shkallëzime delikate të dritës që i japin pikturës së tij një natyralitet të madh, që ndihmon në krijimin e hapësirës. E studionte imtësisht kompozimin e veprave të tij, si te ''Darka e fundit'', ku figurat janë vendosur sipas një skeme gjeometrike. Në punimet e tij u përpoq të bashkonte përsosmërinë formale me disa doza misteri, të pranishme, për shembull, te e famshmja ''[[Mona Lisa|Gioconda]]'', ''Virgjëresha e shkëmbinjve'' apo ''Shën Gjon Pagëzori''.<ref>E. De Diego: Leonardo da Vinci, [[Madridi|Madrid]], Historia 16, [[1996]]</ref> [[Michelangelo Buonarroti]] është, në mënyrë kronologjike, figura e dytë e madhe. Thelbësisht skulptor, iu dedikua pikturës në mënyrë sporadike, me kërkesën e disa admiruesve të veprës së tij, mbi të gjitha [[Papa Juli II|papa Giulio II]]. Afresket e [[Cappella Sistina]] tregojnë botën e brendshme të munduar të këtij artisti, të populluar me figura monumentale, solide dhe trepërmasore siç ishin skulpturat dhe me paraqitje sugjestionuese fizike. Në veprat e tij i dha shumë rëndësi nudos, edhe kur gati në tërësi u realizuan për të dekoruar kishat.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 390-391</ref> [[Raffaello Sanzio]] kompleton triadën e gjenive të klasicizmit. Stili i tij pati një sukses të jashtëzakonshëm dhe u kthye në modë midis të fuqishmëve. Piktura e Raffaello-s prirej nga ''hijshmëria'', ose bukuria e ekuilibruar dhe e qetë. ''Madonat'' e tij përvetësuan risitë e Leonardos që do ti referoheshin kompozimit dhe dritëhijeve, duke i shtuar një ëmbëlsi karakteristike. E paraprirë qartësisht nga piktura manieriste në veprat e tij të fundit, stilin e shqetësuar dhe dramatik të të cilave do ta kopjonin dhe përhapnin dishepujt e tij.<ref>Bruno Santi: Rafael, Scala/Riverside, [[Milano]], [[1991]]</ref> [[File:Leonardo da Vinci - Virgin and Child with St Anne C2RMF retouched.jpg|thumb|left|432x432px|Virgjëresha, Jezusi fëmijë dhe Sant'Ana, nga Leonardo da Vinci, [[Muzeu i Luvrit]], [[Parisi|Paris]].]]Me shfaqjen e këtyre tre mjeshtrave të mëdhenjë, artistët bashkëkohës mendonin se arti ka arritur kulmin e tij —koncept i pohuar në veprën e [[Giorgio Vasari]]t ''Jetët''—<ref>Giorgio Vasari: Las vidas de los más excelentes arquitectos, pintores y escultores italianos desde Cimabue a nuestros tiempos, [[Madridi|Madrid]], Cátedra, [[2011]]</ref> dhe u përpoqën ti përvetësonin këto arritje, nga një anë dhe në kërkimin e një stili të vetin dhe origjinal si formë tejkalimi. Të dyja këto, së bashku me mjedisin pesimist që qarkullonte në Krishtërimin e dhjetëveçarit [[1520]] (plaçkitja e Romës, Reforma protestante, dhe luftërat), bëri të lindëte me forcë duke nisur nga vitet [[1530]] një rrymë e re, [[Manierizmi]]. Do të kërkohej, duke nisur nga ky moment ekstravagantia, e çuditshmja, e ekzagjeruara dhe irealia. Kësaj rryme piktorike i përkisnin [[Jacopo Pontormo]], [[Bronzino]], [[Parmigianino]], [[Rosso Fiorentino]] dhe [[Francesco Salviati]]. Autorë të tjerë i përvetësuan risitë manieriste por duke ndjekur një linjë më përsonale dhe klasiciste. Midis këtyre mund të permendim [[Sebastiano del Piombo]]n, [[Correggio|Antonio Allegri da Correggio-n]], [[Andrea del Sarto]]-n dhe [[Federico Barocci]]-n.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 392-394</ref> Midis shkollave të ndryshme që lindën në [[Italia|Italinë]] e Cinquecento-s, ajo e [[Venecia]]s do të paraqiste karakteristika të veçanta. Duke qenë se fiorentinia e vendoste theksin te ''vizatimi'', dmth. te kompozimi dhe linja, piktorët venecianë u përqëndruan te ngjyra. Karakteristikat e veçanta të shtetit venecian mund ta shpjegojë disi këtë veçanti, duke qenë se bëhej fjalë për një shoqëri elitare, dashuruese e luksit dhe shumë e lidhur me Lindjen. Shkolla veneciane e pasqyronte këtë nëpërmjet një pikture të rafinuar, hedoniste, më pak intelektuale dhe më shumë vitale, shumë dekorative dhe koloriste. Pararendësit e shkollës veneciane të Cinquecento-s qe [[Giovanni Bellini]] dhe, mbi të gjitha, [[Giorgione da Castelfranco]], piktor alegorish, peizazhesh dhe skenash fetare, melankolike dhe misterioze. Stil ndaj të cilit do të ishte borxhlli [[Ticiani]], piktori më i madh i kësaj shkolle, portretizues i shkëlqyer, ndoshta më i kërkuari i kohës së tij; autor i kompozimeve fetare komplekse dhe realiste, të mbushura me jetë dhe ngjyra. Në etapën e fudit të jetës së tij i shmagte konturnet e figurave, duke i kthyer kuadrot e tij në ndjesi të pastra drite dhe ngjyre, pararendëse të [[impresionizmi]]t.<ref>AA.VV.: Tiziano, Electa Artbook, [[1998]]</ref> [[Tintoretto]], [[Paolo Veronese]] dhe [[Palma il Vecchio]] vazhduan këtë shkollë duke drejtuar nga manierizmi dhe duke paraprirë në njëfarë mënyre pikturën baroke.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 394-397</ref> ==Miniatura e Rilindjes== [[File:Clovio magi.jpg|thumb|442x442px|Adhurimi i magëve. Faqe e dyfishtë e ''Librit te orëve te kardinalit Farnèse'', 1537-1546, Pierpont Morgan Library, M.69 (fletat 38v–39)]] '''Miniatura e Rilindjes''' përkufizon prodhimtarinë e dorëshkrimeve të ilustruara në fundin e shekullit XV dhe atë [[Shekulli XVI|XVI]] në [[Evropa perëndimore|Evropën perëndimore]], të ndikuar nga teknikat e paraqitjes dhe motivet e pikturës së [[Rilindja|Rilindjes]]. Deri në shpikjen e makinës së shkrimit, piktura nëpër libra nuk u zhduk brutalisht dhe vazhdoi në disa botime luksi, që shihen në disa vepra të shtypura. Miniaturistët e kohës përdorën teknikat e paraqitjes në [[prespektiva|prespektivë]] sipas temave ikonografike të asaj periudhe. Të gjendura në vepra luksi, këto prodhime u reduktuan gjatë gjysmës së dytë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] me konkurrencën gjithmonë e më të madhe të [[gravura|gravurës]]. === Karakteristikat === ==== Dorëshkrimi dhe dekorimet e reja ==== Një dorëshkrim i ri botohej për eruditët humanistë të fillimit të shekullit XV. Ai frymëzohej nga dorëshkrimet romanike të [[Shekulli XI|shekullit XI]] dhe [[Shekulli XII|XII]], që nga ana e tyre ishin frymëzuar nga dorëshkrimet karolinge të [[Shekulli IX|shekullit IX]]. Dorëshkrimi i parë i shkruar me këtë stil me gjasa është një dorëshkrim i veprave të [[Katuli]]t, nga [[Poggio Bracciolini]] rreth viteve [[1400]]-[[1402]] në [[Firenca|Firence]] ([[Biblioteca Marciana]], Lat. XII, 80)<ref>Alexander, fq. 13-15</ref>. Në të njëjtën kohë, u krijuan dekorime të reja të inicialeve. Ato qenë gjithashtu të frymëzuara nga dorëshkrimet karolinge, të quajtura ''ilustrime të bardha'' (''bianchi girari'' në [[gjuha italiane|italisht]]). Këto iniciale janë gjithashtu të frymëzuara nga dorëshkrimet italiane të shekujve [[Shekulli XI|XI]]-[[Shekulli XII|XII]], nga ana e tyre të frymëzuara nga dorëshkrimet karolinge. Kompozimet me dekorime të bardha, dekorime nyjesh të sheshta, tërfilore, palmëzore, vendoseshin përgjithësisht në një sfond të kuq, blu, të verdhë apo të gjelbër. Këto iniciale i gjejmë gjithashtu për herë të parë në të njëjtin dorëshkrim të Poggio Bracciolini-t. Këto dekorime janë rimarë në vazhdim për dekorimin e bordurave të faqeve, me ''putti'', portrete, me kafshë ose bimë të tjera gjithmonë e më natyrale. Këto tipe dekorimi janë karakteristike të Rilindjes italiane të [[Shekulli XV|shekullit XV]]. Ky tip dekorimi gati do të braktisej në [[Italia|Itali]] në fund të këtij shekulli<ref>Alexander, fq. 13-16</ref>. ==== Burimet e frymëzimit ==== [[File:Messale 558, vergine protettrice dei domenicani.jpg|thumb|428x428px|Inicialet e Mesharit 558 të konventit të Shën Markut, atribuar punishtes së [[Fra Angelico]]-s|majtas]] Përgjatë shekullit XV në Itali, në fund të këtij shekulli dhe në fillim të atij pasues në vendet e tjera, miniatura është një art më novator, ndjekëse e evoluimeve të perceptuara në artet e tjera si piktura në dru, afresku dhe skulptura. Si këto të fundit, ajo adopton pak nga pak inovacione si përdorimi i prespektivës dhe pikën e fugës (ikjes në paraqitjen prospektike) si dhe kërkimin e realizmit anatomik dhe veçanërisht të nudove. Së fundmi, ndikimi i arkitekturës cçoi në realizimin e ballinave të mëdha apo dekoreve anësore të përbëra nga kollonada dhe fronotone klasike. Ndërkohë që disa artistë vazhduan në stilin e gotikut ndërkombëtar deri në fund të jetës së tyre, si [[Lorenzo Monaco]], të tjerët adoptuan këto risi edhe në miniaturë ashtu si në format e tjera të artit që praktikoheshin po gjatë kësaj kohe. Bëhet fjalë për rastet e [[Pisanello]]-s, [[Fra Angelico]]-s, Marco Zoppo-s, Giovanni di Paolo-s si dhe Girolamo de'Corradi<ref>Alexander, fq. 17 dhe 23</ref>. ==== Mjete dhe teknika të reja ==== Me zhvillimin e vizatimit përgjatë shekullit XV, miniaturat e vizatuara me laps konkurruan pak nga pak miniaturat me ngjyra. Me zhvillimin e përdorimit të letrës, u botuan dhe dekoruan gjithmonë e më shumë dorëshkrime në këtë material, pa e zëvendësuar plotësisht pergamenën<ref name="ArtduMs45">''L'Art du manuscrit de la Renaissance en France'', fq. 4-5</ref>. ==== Llojet e punimeve ==== Prodhimet e kufizuara në një klientelë gjithmonë e më shumë në një klientelë luksi, i detyronte punimet e miniaturës që të diferencoheshin nga konkurrenca e shtypshkrimit. Punimet e reja janë të gjitha dekorime anësore: [[humanizmi]] i periudhës nxiti kërkesën për ripërtëritjen e teksteve të mbijetuara nga antikiteti greko-romak. Një sasi e konsiderueshme dorëshkrimesh të [[Virgjili]]t, [[Svetoni]]t dhe [[Ciceroni]]t u dekoruan. Tekstet e [[Homeri]]t apo [[Aristoteli]]t në shkrimin origjinal grekë u rikopjuan dhe dekoruan<ref>Alexander, fq. 9-10</ref>. Librat e orëve, libra të shquar të fundit të periudhës gotike, vazhduan të realizohen tashmë të shtypur në forma të standardizuara, të përdorur shpesh në [[Roma|Romë]]. Disa miniaturistë qenë në të njëjtën kohë edhe shtypës, si [[Jean Pichore]], prodhues në masë të punimeve fetare të shtypura në vazhdimësi për të furnizuar një klientelë aristokratike të dorëshkrimeve luksoze. Disa koleksionues kërkonin vazhdimisht dorëshkrime të jashtëzakonshme. Libri i orëve të kardinalit Farnèse të miniaturuar nga [[Giulio Clovio]] në [[Italia|Itali]] midis viteve [[1537]] dhe [[1546]], apo ''Heures d'Anne de Montmorency'' (rreth [[1550]]) në [[Franca|Francë]] janë dëshmi të kësaj prodhimtarie<ref name="ArtduMs45"/><ref name="Taschen3738">Walther Ingo dhe Wolf Norbert: Chefs-d'œuvre de l'enluminure, Taschen, [[Këln]], [[2005]], isbn=382285963X, fq. 37-38</ref>. Një pjesë e punimeve të kësaj epoke janë kompozuar tërësisht me ilustrime, pa u përfshirë në atë përdorim preçiz që ishte paracaktuar zakonisht. Një shembull i tillë është ''Histoire d'amour sans paroles'' aktualisht i konservuar në musée Condé<ref name="ArtduMs45"/>. ===Miniatura në shekullin XV=== [[File:Maestro di Boucicaut, Demandes à Charles VI, Pierre Salomon in conversazione con il re Carlo VI (Ms. Français 165, f. 4), Biblioteca di Ginevra.jpg|thumb|369px|Demandes à Charles VI, f. 4: ''Pierre Salomon në bisedë me mbretin Karli i VI'']] Mes shekujve [[Shekulli XIV|XIV]] dhe [[Shekulli XV|XV]], falë transformimeve socio-kulturore dhe përhapjes së mësimit për të lexuar, prodhimi i dorëshkrimeve njohu një përhapje të paparë më parë. Përveç librave fetarë, që arritën maja zbukurimi të paarritura më parë, u përhapën librat shkencorë dhe dije përhapës (në [[mjeksia|mjeksi]], [[botanika|botanikë,]] [[gjeometria|gjeometri]]), narrative, poetik (si ''I Trionfi'' i [[Françesko Petrarka|Petrarkës]]), udhëtimesh si dhe klasikët. Një tip i ri librash përkushtimor, librat e orëve, lindën për përdorimin vetiak, që përmbanin ilustrime në miniaturë mjaft fine. Dekorimi i këtyre libërthave u shkëput nga lidhjet konvencionale që karakteri fetar i librave kishte imponuar më parë. Përdorimi për të cilin ishin paracaktuar ishte më i larmishëm, me një zhvlerësim të dukshëm në cilësi dhe çmim. Ndonjëherë ishin vetë zotëruesit të ilustronin ekzemplaret e tyre. Prodhimtaria më e vogël akoma nuk ishte studiuar dhe katagoluar në mënyrë të mjaftueshme, prandaj studimet e sotme propozojnë pothuajse në të gjitha rastet dorëshkrimet e luksit<ref name="D22">De Vecchi-Cerchiari, Vol. 2, cit., fq. 22.</ref>. Çdo tip teksti i përkiste një tip i ndryshëm faqëzimi:: erbarët apo bestiarët kishin ilustrime në faqe të plotë, për kapur aspektin që nuk tejçohej dot nëpërmjet pjesës së shkruar; romanet kalorsiake ndiqnin një narracion të vazhdueshëm dhe analitik; shkrimet simbolike kishin ilustrime alegorike; tekstet juridike pasuroheshin nga shpjegimet e figurave. Ishin të shumta botimet e ilustruara të veprave letrare, që nga ''[[Komedia Hyjnore]]'' te ''[[Dekameroni]]'' dhe vepra të tjera më pak të rëndësishme<ref name="D22"/>. Disa karaktere deri atëherë specifike të miniaturës (shija ornamentale, dy përmasoriteti, njëtrajtshmëria e fletës) u tejkaluan shpejt duke favorizuar një zhvillim paralel me pikturën e njëkohëshme, madje shpesh duke i paraprirë disa ndryshime, si në rastin e hapësirës në miniaturën franceze dhe flamande para Rilindjes së Flandrës<ref name="D22"/>. Këto dy vende prodhimi i miniuar prirej të shfaqte lirshmëri të madhe kopozitive: faqja dukej e shpartalluar nga ndërtimet hapësinore më të guximshme (''Libri i orëve i Marias së Borgonjës''), ilustrimet bëheshin dritare të hapura në një skenë (''Demandes à Charles VI'' i Mjeshtrit të Boucicaut) dhe peizazhet arrinin një thellësi të paparë ndonjëherë (''Très riches heures du Duc de Berry'' i [[Vëllezërit Limbourg]])<ref>De Vecchi-Cerchiari, Vol. 2, cit., fq. 14-15.</ref>. Skenat e natyrës të çerekut të dytë të shekullit u bënë më të vendosura, megjithëse paraqesin gabime në prespektivë. Duhej pritur një tjetër gjeneratë artistësh për të gjetur vlerësimin e horizontit dhe të efekteve atmosferike. Miniaturat franceze dhe flamande deri në atë periudhë kishin patur një evoluim paralel, por pas mesit të shekullit karakteristikat kombëtare u bënë më të theksuara dhe të dallueshme. Cilësia e veprave franceze filloi të përkeqësohet, megjithëse ekzistojnë shembuj me cilësi shumë të lartë. Paraqitja e trupave u bë më e mangët dhe pikturimi më i ngurtë, pa thellësi që përkundrazi artisti kërkonte ta realizonte nëpërmjet një hijëzimi të bollshëm në [[ari|ar]]. Miniatura flamande arriti kulmin afër fundit të shekullit XV. Veprat arritën një brishtësi të skajshme dhe thellësi ngjyrash, si dhe saktësinë në rritje të detajeve, të rrudhosjeve të rrobave dhe të shprehjeve të fytyrës: modeli i fytyrës së [[Meria|Shën Mërisë]] me ballin e lartë është tipik. Në miniaturat më të mira holandeze të kësaj periudhe stili praqet një butësi shumë të madhe si dhe ngjyra të ndezura. Këto nivele të larta nuk u shterën me mbarimin e shekullit, por vazhduan akoma për disa dekada. Në realizimet monokromatike<ref>në terminologjinë artistike përdoret termi grisaille nga [[gjuha frënge|frëngjishtja]], që rrjedh nga fjala gris = gri, që nënkupton përdorimin e nuancave të ndryshme të grisë. Teknika, e përshtatur që nga [[Shekulli XII|shekulli i XII]] nga cistercensët për vetratat e abacive të tyre, sipas udhëzimeve të shën Bernardit që ndalonte teprimet kromatike, është përdorur edhe te zmaltet dhe pikturat e murit, në tablo etj. {{cito web|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/grisaille/|title=fjala grisaille në kategorinë e Arteve Vizive të Enciklopedisë Treccani|accessdate=4 prill 2016}}</ref> mungesa e ngjyrave nxiste një angazhim më të madh në saktësinë e detajeve. Kjo është e dukshme në miniaturat e prejardhura nga Flandra veriore, veçanërisht për pëlhurat e vizatuara me kënde të dukshme, që të japin idenë e një gravure në dru. Me ardhjen e [[Shekulli XV|shekullit XV]], nën ndikimin e [[Rilindja|Rilindjes]], miniatura italiane mori një shtytje artistike që e riktheu në kontinent në konkurim me atë holandeze. Përdorimi i pigmenteve më intensivë u lejoi miniaturistëve të realizonin sipërfaqe të forta dhe të lëmuara por duke ruajtur qartësinë e kontureve, e gjitha pa humbur thellësinë dhe larminë e ngjyrave tipike të shkollës flamande. Stili italian mori udhë edhe në Provensë në [[Shekulli XIV|shekullin XIV]] dhe [[Shekulli XV|shekullin XV]]. Ndikoi rrymat artistike të [[Franca|Francës]] veriore nga e cila pastaj u ndikua edhe vetë. Edhe në dorëshkrimet e [[Gjermania|Gjermanisë]] jugore u vërenë të tilla ndikime. Në vitet e para të [[Shekulli XV|shekullit XV]], në [[Anglia|Angli]], u krijuan vepra me cilësi të shkëlqyer, po teknika e përdorur ishte akoma e lidhur me traditat mesjetare. Arti vendor arriti pikën e tij kulmore afër gjysmës së shekullit, pikërisht kur një vlerësim i ri për natyrën po modifikonte traditat e vjetra kontinentale mbi paraqitjen e peizazheve dhe miniaturat u shndërruan në piktura moderne. Miniaturat e prodhuara në [[Anglia|Angli]] pas kësaj kohe qenë vepra të artistëve të huaj ose anglezë që kopjonin stilin. Situata gjatë Luftës së Dy Trendafilave e justifikon mjaftueshëm braktisjen e këtij arti. === Qendrat e prodhimit === ==== Italia ==== Diversiteti i qendrave artistike të miniaturës italiane të Rilindjes u krijuan nga sipas fragmentimit politik. Në kohën që në [[Lombardia|Lombardi]], tradita e miniaturës gotike do të vazhdonte për një kohë të gjatë, si rasti i Mjeshtrit të Vitae Imperatorum, që punoi kryesisht në [[Padova]] ku stili i ri u shfaq dhe lulëzoi në fillim. Në këtë bazë një grup «arkeologësh» humanistë u interesuan në mënyrë të veçantë për dorëshkrimet antike, që në vitet [[1430]]. Ata u frymëzuan nga motivet antike për të krijuar dekorime të reja, që ngjyrosën me të purpurtë pergamenat dhe që krijuan ballina në formën e monumenteve klasike. Midis artistëve që mereshin me rinovimin e këtij arti, gjendeshin kaligrafët Felice Feliciano dhe Bartolomeo Sanvito, po ashtu edhe [[Andrea Mantegna]] vetë<ref>Alexander, fq. 18-23</ref>. Megjithëse asnjë dorëshkrim aktualisht në zotërim nuk i është atribuar Mantenjës vetë, ai ndikoi disa nga miniaturistët e pjesës tjetër të Italisë. Ai ndikon në mënyrë të konsiderueshme vëllezërit Leonardo dhe [[Giovanni Bellini]] kunetërit e tij në [[Venecia|Venecie]], si dhe Girolamo de'Corradi-n që punoi në [[Mantova]] dhe [[Siena]], ku dekoroi disa libra të orëve të katedrales dhe në fund në [[Firenca|Firence]]. Qëndra të tjera të prodhimtarisë gjendeshin në [[Ferrara]], ku familja d'Este kërkonte punime të shumta si Bibla e Borso d'Este (e quajtur edhe Breviario d'Ercole), dhe në [[Urbino]], ku [[Federico da Montefeltro]] pasuronte bibliotekën për shembull me një Bibël apo një ekzemplar të [[Komedia Hyjnore|Komedisë Hyjnore]]<ref>Alexander, fq. 24-29</ref>. <gallery mode="packed" heights="300px"> File:Girolamo Da Cremona - Page of a choirbook - WGA09516.jpg|''Corali'' të Girolamo de'Corradi, Sienë. File:Bibba di borso d'este 01.jpg|Bibla e Borso d'Este, Ferrara File:Inferno, Canto I - Divina Commedia de Federigo da Montefeltro - BAVaticana UrbLat365.jpg|Ekzemplari i Federico da Montefeltro i Komedisë Hyjnore të Dantes, Urbino. File:Bibbia di Federico da Montefeltro - BAV Urb.Lat.1&2 - Exodus f27r.jpg|Bibla e Federico da Montefeltro, Firence. </gallery> ==== Vendet e Ulta ==== Me zhdukjen e oborrit të dukatit të Bourgogne-s, miniaturistë duhej që të ndryshonin klientelën ashtu si dhe stilin. Ashtu si në [[Italia|Itali]], ata u lidhën me një paraqitje të personazheve, peizazheve si dhe dekorimeve anësore shumë më natyrore, me një florë iluzionistike. Ata futën edhe modën e re të paraqitjes, në formën e diptikëve, ose triptikëve, ashtu si arti i portretizimit që u importua nga piktura në tablo me paraqitjen në këmbë ose në gjysëm trupi. MiniaturistIet flamandë, të vendosur kryesisht por jo vetëm në [[Gent]] dhe [[Bryzh]], u specializuan në realizimin e punimeve liturgjike vetjake si libri i orëve ose librat e lutjeve të ilustruar në mënyrë luksoze të paracaktuar për një klientelë aristokratike të shpërndarë në të gjithë Evropën. Kërkesat vinin nga oborret e [[Spanja|Spanjës]], [[Portugalia|Portugalisë]] ose [[Italia|Italisë]]<ref>''Illuminating the Renaissance'', kryesisht fq.4-9</ref>. <gallery mode="packed" heights="300px"> File:15th-century unknown painters - Grimani Breviary - Mystical Attributes of the Virgin - WGA15788.jpg|Miniaturë, ''Libri i lutjeve Grimani'' atribuar Simon Bening-ut. File:BIC 297r.jpg|Miniaturë, ''Libri i lutjeve të Isabella-s'' atribuar [[Gerard David]]. File:Master of James IV of Scotland (Flemish, before 1465 - about 1541) - The Annunciation - Google Art Project.jpg|Miniaturë, ''Heures de Spinola'' atribuar Gerard Horenbout. </gallery> ==== Franca ==== Gjatë gjysmës së parë të [[Shekulli XV|shekullit XV]], miniaturistët francezë shfaqën ndjeshmëri ndaj ndikimit të primitivëve flamandë, duke përshtatur vizatime dhe modelet, ashtu si dhe nëpërmjet ardhjes së artistëve flamandë, veçanërisht në [[Parisi|Paris]] si André d'Ypres. Ky ndikim dallohet për një kërkim më të madh të realizmit, për përdorimin e prespektivës për peizazhet dhe në paraqitjen e personazheve. Për të parë ndikimin e Rilindjes italiane në mbretërinë franceze duhej të pritej gjysma e dytë e shekullit. Ai filloi fillimisht në mënyrë të përpiktë, nga disa individë që duhet të kishin rastin të vizitonin Italinë, mes të cilëve [[Jean Fouquet]], i vendosur në [[Tours]] ose [[Barthélemy d'Eyck]] në oborrin e [[René d'Anjou]]. Piktorë të tjerë inovatorë u vendosën në [[Provence]], mes të cilëve Enguerrand Quarton, që bashkëpunoi me mjeshtrin e René d'Anjou. Ndikimi italian u bë i përgjithshëm me gjeneratën pasuese: [[Jean Bourdichon]] dhe Jean Poyet në Tours, Jean Perréal në [[Lion]] dhe [[Jean Hey]] në oborrin Borbon. Këta piktorë, ndonjëherë miniaturistë dhe piktorë, përshtatën në miniaturë risitë e pikturës: në një faqe të plotë, ata paraqisnin personazhe në gjysëm trupi dhe rimorën elemente të arkitekturës së frymëzuar nga lashtësia. Ata u frymëzuan edhe nga shkolla gento-bryzhiane duke paraqitur dekorime floreale<ref>Avril François dhe Reynaud Nicole: Les manuscrits à peintures en France, 1440-1520, BNF/Flammarion, [[1993]], fq. 439, isbn=978-2080121769</ref>. <gallery mode="packed" heights="300px"> La_Crucifixion.jpg|Kryqëzimi i Livre d'heures d'Étienne Chevalier, [[Jean Fouquet]]. Aragon-f106-Annonciation.jpg|Lajmërimi i ''Heures de Frédéric d'Aragon'', [[Jean Bourdichon]]. Louis XII en prière - enluminure - 1494 - page entière.jpg|Luigji i XII në lutje, Jean Perréal. Jean Poyer - Hours of Henry VIII - Google Art Project.jpg|Lajmërimi i ''Livre d'heures d'Henri VIII'' nga Jean Poyet. </gallery> ====Miniatura evropiane pas shekullit XVI==== [[File:Mariegola della confraternita dei santi antonio abate, faustino e giovita.jpg|thumb|369px|Një shembull i miniaturës së vonë: ''Mariegola di Collio'', e datuar në vitin 1523, ku ndërveprimet e thella tashmë të vendosura midis pikturës dhe miniaturës janë të dukshme<ref>Bonfadini, fq. 111</ref>.]] Me hyrjen dhe përhapjen e shtypshkrimit miniatura vazhdoi edhe për një kohë relativisht të gjatë të ishte e pranishme edhe pse filloi ta humbaste gradualisht rëndësinë pikërisht për shkak të rritjes së pranisë dhe disponibilitetit të librave. Në një kohë të parë libri i ri i shtypur u "mimetizua": në një shoqëri shumë tradicionale si ajo evropiane e fillimit të epokës moderne stampuesit kërkuan ti paraqisnin prodhimet e tyre si dorëshkrime më shumë se sa si rezultat të një teknologjie të re. Kështu nuk është e rrallë të gjesh në shtypshkrime gërma apo faqe të tëra të miniaturuara sipas stilit artistik atëherë në modë. Me kalimin e kohës megjithatë miniatura mori, edhe fizikisht, një pamje gjithëmonë e më anësore dhe duket se largohet nga faqet për tu vendosur në pjesë të tjera të librit, për shembull në cepa, duke humbur kështu karakteristikën e saj të zbukurimit të tekstit për tu bërë zbukuruese e librit. Arsyeja e këtij procesi qëndron gati me siguri në koston shtesë të dekorimit që ndikonte gjithmonë e më shumë në çmimin e librit duke shkaktuar reduktimin e numrit të miniaturave. Në çdo rast zakoni për zbukurimin me imazhe anët e tekstit nuk u zhduk kurr plotësisht mbi të gjitha në nivelet e porositësve më të pasur që mund të përballonte pregatitjen e kopjeve më luksoze. Në fushën dokumentare, dmth. jo më në atë librare, miniatura gjeti vend si element luksi për të treguar rëndësinë e një dokumenti të lëshuar dhe prestigjin e atutoritetit lëshues. Në këtë mënyrë nuk janë të rralla rastet e miniaturave në dokumente deri në [[Shekulli XX|shekullin XX]]. == Artet grafike dhe dekorative == Artet industriale morën një zhvillim të madh për shkak të shijes për luksin e klasave të reja të pasjura: u zhvillua [[ebanisteria]], mbi të gjitha në [[Italia|Itali]] dhe [[Gjermania|Gjermani]], ku u shqua teknika e intarsit, zbukurime në dru të me tone të ndryshme për të krijuar efekte lineare apo një lloj imazhi. Tapiceria u shqua në Flandër, me vepra të bazuara në skica të krijuara nga piktorë si Bernard van Orley. [[Qeramika]] u punua në [[Italia|Itali]] me bojëra qelqi, duke arritur tone të ndritshme. Qelqi u zhvillua shumë në [[Venecia|Venecie]] (Murano), të dekoruar ndonjëherë me fije ose filamente qelqore të ngjyrosura. [[Argjendaria]] u kultivua nga skulptorë si [[Lorenzo Ghiberti]] dhe [[Benvenuto Cellini]], me punime me virtuozitet dhe cilësi të madhe, duke u shquar veçanërisht [[zmalti|zmaltet]] dhe [[kameo]]t.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 406-409</ref> Në këtë periudhë u zhvilluan shumë [[artet grafike]], veçanërisht falë shpikjes së makinës së shkrimit, duke përsosur shumicën e teknikave të gravurës: [[Kalkografia]] ([[akuaforte]], [[akuatinta]], [[intaljo]], [[mexotinta]] apo [[puntaseka]]), [[linografia]], [[ksilografia]], etj. Në [[Italia|Itali]] u zhvillua gravura në metal, e praktikuar veçanërisht nga argjendarët fiorentinë përgjatë shekujve të XV dhe XVI, ndërsa në shek. e XVI u përsos akuaforte falë veprës së [[Parmigianino]]-s. Në [[Gjermania|Gjermani]] u dallua vepra e [[Albrecht Dürer]]-it, specialist i teknikës së intaljos, megjithëse realizoi gjithashtu ksilografinë. Në Francë, gravura u praktikua nga shkolla e Fontainebleau-së, në të cilën u shqua Jean Duvet, i famshëm për seritë e tij të ''Apokalipsit'' ([[1561]]). Në Flandër dolën gravuristë të shquar në qytetin e Antëerpen-it, si vëllezërit Wierix, autorë të stampave me teknikë dhe imtësi të shkëlqyera, megjithëse të bazuara në kompozime të tjera; [[Hieronymus Cock]], që riprodhoi vepra të shumta të [[Pieter Bruegel i Vjetri|Brueghel-it]].<ref>AA.VV.: Diccionario Enciclopédico Larousse, [[1990]], Planeta, [[Barcelona]], isbn=84-320-6070-4, fq. 1393</ref> == Skulptura == [[File:Gattamelata.jpg|thumb|left|Prijësi Gattamelata, në Padova, i [[Donatello]]-s. Plastika rilindase rekuperoi këtë tipologji romake dhe e zbatoi, në këtë rast, te heroi karakteristik i epokës: ''il condotiero'' apo kapiteni mercenar.|384x384px]] Si në fushat e tjera artistike, idealet e rievokimit të antikitetit, frymëzimi nga natyra, humanizmi antropocentrik dhe idealizmi qenë ato që e karakterizuan skulpturën e kësaj periudhe. Në fakt, Skulptura gotike u kishte paraprirë në një farë mënyre disa prej këtyre aspekteve, por disa zbulime arkeologjike (''Laokoonti dhe bijtë e tij'', i zbuluar në [[1506]], apo ''Torso di Belvedere'') që i dhanë në këtë periudhë një shtytje autentike për skulptorët dhe shërbyen si modele frymëzimi për punimet e reja. Megjithëse vazhduan të realizonin vepra fetare, edhe te këto të fundit vërehet një atmosferë e qartë profane; u rifut nudoja dhe interesi për anatominë dhe u shfaqën tipologji të reja teknike dhe formale, si relieve në ''stiacciato'' (altoreliev me shumë pak ngritje, gati i sheshtë) dhe ''tondo-ja'', apo kompozimi në formë disku; gjithashtu ikonografia u rinovua me tema mitologjike, alegorike dhe heroike. U shfaq një interes i madh për prespektivën, duke derivuar nga vëzhgimet arkitektonike bashkëkohëse duke u ngjizur në relieve, retablo, varre dhe grupe skulpturore. Përgjatë Rilindjes u zbeh në një farë mënyre tradita e gdhendjeve në dru të polikromuar në favor të skulpturës në gurë —[[mermeri|mermer]] në parapëlqim— dhe u rikuperua skulptura monumentale në bronx, e rënë në mospërdorim gjatë Mesjetës. Skalitësit e Firences qenë më të shquarit në [[Evropa|Evropë]] në këtë teknikë duke bërë në gjithë Evropën statuja me këtë material.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 360</ref>[[File:Ghiberti-porta.jpg|thumb|347x347px|Detaj nga Porta e Parajsës, në Pagëzimoren e Firences, vepër e Lorenzo Ghiberti-t. Michelangelo-ja e admiroi për përsosmërinë e relieveve të kësaj porte, duke thënë se meriton të jetë e Parajsës.]] Dy shekujt që zgjati Rilindja në [[Italia|Itali]] i bënë vend, njëlloj si në artet e tjera, dy etapave: * Quattrocento-ja (shekulli XV): qendra kryesore e skulpturës qe Firencia, ku familja [[Medici]] dhe, më vonë, Republika e Firences, e ushtruan mecenatizmin në vepra të shumta. [[Lorenzo i Mrekullueshëm]] ishte apasionuar pas skulpturave greke dhe romake dhe kishte formuar një koleksion interesant me këto vepra, duke e kthyer në modë shijen klasike. Autorët më të shquar të kësaj periudhe qenë [[Lorenzo Ghiberti]] (Porta e Parajsës së Pagëzimores së Firences), [[Andrea del Verrocchio]] (''Monumenti i prijësit Colleoni''), [[Donatello]], punishtja e vëllezërve Della Robbia —që futën qeramikën qelqore dhe të polikromuar si risi, duke e përdorur në dekorimin e ndërtesave—, [[Jacopo della Quercia]], [[Desiderio da Settignano]] dhe [[Bernardo Rossellino]]. Më i rëndësishmi i këtyre qe [[Donatello]], krijues i madh që, duke nisur nga prirjet gotike, vendosi një ideal të ri frymëzues te madhështia klasike. Është merita e tij për shpëtimin e monumentit përkujtues publik —''Prijësi Gattamelata'' është një nga statujat e para në bronx që nga antikiteti—, përdorimi heroik i nudos (''Davidi'') dhe humaniteti intensiv i figurave, duke arritur te rastet e portretit, por pa braktisur asnjë orientim qartësisht idealist.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 360-366</ref> [[File:Michelangelo's Pieta 5450 cropncleaned.jpg|thumb|384x384px|Mëshira e Vatikanit, e Michelangelo-s, e porositur për kardinalin francez Jean Bilhères de Lagraulas për varrin e tij, sot e gjendur në Bazílikën e Shën Pjetrit. Idealizmi i palëkundur i zotave klasikë u trasferua në këtë rast te një temë e krishterë; bukuria e qetë e Marias dhe Krishtit të sapo vdekur.|majtas]] * Cinquecento-ja (shekulli XVI): kjo periudhë shenjohet nga shfaqja e skulptorit më gjenial të të gjitha kohëve, [[Michelangelo Buonarroti]].<ref>Lutz Heusinger: Michelangelo, [[Firenca|Firence]], Scala/Riverside, [[1989]]</ref> E shenjoi skulpturën e gjithë shekullit deri në atë pikë sa shumë nga vazhduesit e tij nuk qenë të aftë ti përvetësonin të gjitha risitë e tij dhe këto nuk u zhvilluan për shekuj të tërë më vonë. Michelangelo qe, si shumë të tjerë në këtë epokë, një artist shumëdisiplinësh. Megjithëse ai e konsideronte veten, në mënyrë preferenciale, skulptor. Në veprat e tij të para vërehet interesi arkeologjik i lindur në Firence: kështu, ''Baku i dehur'' i tij u realizua me synimin që të dukej një skulpturë klasike. Me të njëjtin frymëzim shfaqet edhe te ''Mëshira e Vatikanit'', e realizuar midis viteve [[1498]] dhe [[1499]]. I mbrojtur fillimisht nga familja Medici, për të cilët realizoi ''Varret Mediçeas'', shembull madhështor i ekspresivitetit, u zhvendos në [[Roma|Romë]], ku bashkëpunoi punimet për ndërtimin e bazilikës së re. [[Papa Juli II]] e mori nën mbrojtje e tij dhe i caktoi krijimin e ''Mauzoleut'' të tij, i quajtur nga artisti si «tragjedia e varrit» për shkak të ndryshimeve dhe vendosjes që pësoi projekti. Në skulpturat e bëra për këtë varr, si ''Moisiu'' i famshëm, shfaqet e ashtuquajtura ''tmerrshmëri'' mikelanxholeske: një emocio intensiv dhe ndonjëherë i përmbajtur që manifestohet te anatomia e përvuajtur, e ekzagjeruar dhe nervoze —muskuj në tension—, poza të përdredhura dhe kënd shikimi shumë të studiuar. Fytyrat zakonisht shfaqen të përmbajtura. Në veprat e tij të fundit artisti e injoron bukurinë formale të skulpturave dhe i le të pa mbaruara, duke paraprirë një koncept që nuk do të rikthehej në art deri në [[Shekulli XX|shekullin XX]]. [[Michelangelo Buonarroti]] vazhdoi me traditën e monumenteve publike heroike dhe profane që nisi Donatello dhe e çoi në një përmasë të re me ''Davidin'' e tij të famshëm, të realizuar për [[Piazza della Signoria]] të Firences.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]] Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 368-370</ref> Në vitet e fundit të shekullit, gjurmët e Michelangelo-s kishin kopjet e tija te [[Benvenuto Cellini]] (''Perseu'' i Loggia dei Lanzi të Firences, hapësirë e konceptuar si muze i skulpturës në qiell të hapur), te [[Bartolomeo Ammannati]], [[Giambologna]] dhe [[Baccio Bandinelli]], që do ti ekzagjeronin elementet më sipërfaqësore të veprës së mjeshtrit, duke u vendosur të gjithë në rrymën manieriste. Në këtë epokë shquhet gjithashtu saga familjare e [[Leone Leoni]]-t, bronxistit milanez në shërbim të Karlit të I Habsburg të Spanjës, krijues autentik i imazhit aulik, i shumë steriotipizuar, i këtij monarku. Prania e tij në Spanjë solli në mënyrë të drejtpërdrejtë risitë rilindase, duke e shtrirë ndikimin e tij deri te skulptura baroke.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 370-371</ref>[[File:Jean Duvet - Illustration to the Apocalypse - WGA6898.jpg|thumb|369x369px|Ilustrim i Apokalipsit ([[1561]]), i Jean Duvet-it]] == Kopshtaria == [[File:Ambleville1.JPG|363x363px|thumb|Kopshtet e Château d'Ambleville, Francë|left]] Përgjatë Rilindjes kopshtaria mori një rëndësi të veçantë, paralelisht me shtytjen e dhënë të gjitha arteve të kësaj periudhe, kryesisht falë mecenatizmit të fisnikëve, princave dhe drejtuesve të lartë të Kishës. Kopështi rilindas u frymëzua nga [[Roma e lashtë]], në aspekte si dekorimi skulpturor dhe prania e tempujve të vegjël, nimfeve dhe pellgjeve me ujë. Shembujt e parë lindën në [[Firenca|Firence]] dhe [[Roma|Romë]], rajone me një [[orografia|orografi]] (degë e gjeografisë që studion relievet e vendeve) të thyer dhe me disnivele të mëdha të terrenit, e cila i dha jetë studimeve paraprake me natyrë arkitektonike për të planifikuar strukturën e kopështit, duke krijuar peizazhe arkitektonike. Një shembull i tillë janë kopështet e Belvedere-s në Romë, të projektuara nga [[Donato Bramante]] në [[1503]], duke i zgjidhur disnivelet me një sistem taracash, në të cilat arrihet nëpërmjet shkallëve dhe që janë plotësisht të rrumbullakta, skemë që do të bëhej tipike e [[Kopshtet italiane|kopshteve italiane]], që do të kthehej në prototip i kopështit rilindas. Ju dha një rëndësi e veçantë veprave hidraulike, me pellgje dhe burime me kompleksitet të madh, si ato të Vila d'Este në [[Tivoli]], të projektuara nga [[Gian Lorenzo Bernini|Gianlorenzo Bernini]]. Këto vizatime kaluan në pjesën tjetër të [[Evropa|Evropës]], ku u dalluan për madhështinë e tyre kopshtet franceze, si ato të Château de [[Amboise]], [[Château de Chambord]] dhe Château de Villandry. Në [[Franca|Francë]] ishte zakon që kopshti të ndahej në zona të ndryshme të specializuara (kopshti gjeometrik, mjekësor dhe pyjor), ashtu si ndërtimet e kanaleve që lejuan shëtitjen me varka. Në këtë periudhë filloi zakoni për të shkurtuar gardhet, duke u shfaqur kopshtet e para në formë [[labirinti]]. U theksua gjithashtu prurja e specive të reja falë zbulimit të [[Amerika|Amerikës]], që favorizoi hapjen e [[Kopshti botanik|kopshteve botanike]] të kushtuara studimit dhe katalogimit të bimëve.<ref>José Fernández Arenas: Arte efímero y espacio estético, [[1988]], Anthropos, [[Barcelona, isbn=84-7658-078-9, fq. 328-330</ref> Teoria e kopshtarisë rilindase u ushqye veçanërisht nga konceptimi i përpunuar nga [[Leon Battista Alberti]] i shtëpisë dhe kopështit si një njësi artistike e bazuar në format gjeometrike (''De Re Aedificatoria'', IX, 1443-1452), ashtu si në modelin e paraqitur nga [[Francesco Colonna]] ''Hypnerotomachia Poliphili-n'' e tij ([[1499]]), që futi në përdorim platetë dhe përdori aritin e krasitjes për ti dhënë forma kapriçoze shkurreve, ose vizatimi i zonave në formë aksiale, e paraqitur nga [[Sebastiano Serlio]] në ''Tutte l'opere d'architettura'' ([[1537]]).<ref>Ehrenfried Kluckert: Kopshtet e mëdha të Evropës, [[2007]], Ullmann, [[Këln]], isbn=978-3-8331-6225-1, fq. 40-45</ref> [[File:Miguel de Cervantes (1605) El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha.png|thumb|Don Kishoti (1605), i Miguel de Cervantes-it|459x459px]] == Letërsia e Rilindjes == [[File:Pietro Bembo - Titian.jpg|thumb|339x339px|Porteti i [[Pietro Bembo]]s, përcaktuesi i shijes letrare në [[Italia|Italinë]] e [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]|majtas]] Letërsia rilindase u zhvillua përreth [[humanizmi]]t, teoria e re që theksonte rolin zanafillor të qenies njerëzore mbi çdo konsiderat tjetër, veçanërisht fetare. Në këtë epokë bota mori një shtysë të madhe me shpikjen e makinës së shtypshkrimit nga [[Johannes Gutenberg]]-u, fakt që mundësoi aksesin e letërsisë te publiku i gjerë. Kjo krijoi një shqetësim më të madh për [[drejtshkrimi]]n dhe [[gjuhësia|gjuhësinë]], duke nxierë sistemet e para gramatikore në gjuhët popullore dhe shfaqja e akademive të para në gjuhët kombëtare.<ref>Mariantònia Lladó dhe García Montserrat: Histori e shkurtër e letërsisë së përbotshme, [[1999]], La Magrana, [[Barcelona]], katalonjisht, isbn=84-8264-198-0, fq. 119-128</ref> Letërsia e re u frymëzua si dhe arti nga tradita greko-latine, megjithëse mori gjithashtu një ndikim të madh nga filozofia [[Neoplatonizmi|neoplatonike]] e zhvilluar njëkohësisht në [[Italia|Itali]]. Nga ana tjetër, pasqyroi idealet e reja njeriut rilindas, që u mishëruan te figura e «cortesano-s» së [[Baldassare Castiglione]]-s: duhej të zotëronte njësoj si armët ashtu dhe letrat, si dhe të kishte hijshmëri natyrore pa artifica.<ref name="Lit">AA.VV.: Diccionario de Literatura, [[2003]], Spes, [[Barcelona]], isbn 84-8332-389-3, fq. 257.</ref> Novacioni ndikoi si temat ashtu edhe format. Midis të parave mund të dallohet [[antropocentrizmi]], interesi për natyrën dhe rimarrja e [[mitologjia|mitologjisë]] klasike. [[Filozofia]] risolli idetë [[platoni]]ke dhe i vendos në shërbim të krishtërimit. Kërkimi i kënaqësive ndjesore dhe shpirti kritik dhe racional kompletuan idetë e epokës. Përsa i përketë aspekteve formale, u rikuperuan parimet klasike (bazat e të cilave gjenden në ''[[Poetika|Poetikën]]'' e [[Aristoteli]]t), të mbështetura në parimet artistike të imitimit. U zhvilluan gjithashtu gjini të reja (si eseja) dhe modelet metrike, midis të cilëve dallohet [[soneti]] si formë strofash dhe njëmbëdhjetërrokëshi (vargu hendekasilabik në terminologjinë klasike prozodike) si tip vargëzimi. Precedentet e [[Dante Alighieri]]t, [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] dhe [[Boccaccio]]-s i dhanë udhë shkëlqimit të letërsisë së Rilindjes në [[Italia|Itali]] në shekullin XVI. Figura drejtuese e shijes poetike rilindase të kësaj epoke do të ishte [[Pietro Bembo]], që shkroi këngë Petrarkiste dhe sonete, por mbi të gjitha, u lartësua si arbitër i letërsisë italiane të kohës së tij, që qe qendra e rrezatimit ndërkombëtar të kësaj lëvizjeje. ==Përhapja== ===Italia=== Në [[Italia|Itali]], djep i stilit të ri, vazhduan disa jehona nga autorët e mëdhenjë mesjetarë të konsideruar herë pas here si paraprirës të lëvizjes së re: [[Dante Alighieri]], [[Françesko Petrarka]] dhe [[Giovanni Boccaccio]]. Midis letrarëve të dalë në këtë kohë u dalluan: [[Angelo Poliziano]], [[Matteo Maria Boiardo]], [[Ludovico Ariosto]], [[Jacopo Sannazaro]], [[Pietro Bembo]], [[Baldassare Castiglione]], [[Torquato Tasso]], [[Niccolò Machiavelli|Niccolo Machiavelli]] dhe [[Pietro Aretino]]. Ndikimi i saj u përhap në Francë, ku u shquan [[François Rabelais]], [[Pierre de Ronsard]], [[Michel de Montaigne]] dhe Joachim du Bellay. Në Gjermani, reforma protestante nxiti një maturi më të madhe si dhe tematikat fetare, të kultivuara nga Ulrich von Hutten, Sebastian Brant dhe Hans Sachs. Në Angli, duhet përmendur [[Tomas More|Thomas More]], [[Edmund Spenser]], Michael Drayton, [[Henry Constable]], George Chapman, [[Henry Howard]] dhe Thomas Wyatt. Në Portugali u shfaq figura mbizotëruese e [[Luís de Camões]].<ref name="Lit" /> [[File:Meister des Rosenromans 001.jpg|thumb|Doreshkrim i ''Roman de la Rose'' (1420 - 1430).]] ====Pararendësit==== ===== Dyqinta ===== Kjo periudhë historike, e cila përfshin harkun kohor nga viti [[1224]] kur supozohet të jetë hartuar ''Cantico delle creature'' i [[Shen Francesku i Asizit|Shën Françeskut të Asizit]], dhe deri në [[1321]] kur vdes [[Dante Alighieri]]<ref>Për klasifikimin e kësaj periudhe histrorike duhet marr parasysh ndarja e bërë nga Alberto Asor Rosa te ''Sintesi di storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, [[Firenca|Firence]], [[1986]]</ref>, karakerizohet nga ndryshime të shumta në fushën shoqërore dhe politike si dhe nga aktiviteti i gjallë intelektual dhe fetar. Një lloj [[Letërsia|letërsie]], ajo me karakter enciklopedik dhe [[alegoria|alegorik]], e lindur në [[Franca|Francë]] që në [[Shekulli XII|shekullin XII]] me poemën ''Udhëtimi i diturisë. Anticlaudianus. Diskutim mbi sferën inteligjente'' të filozofit [[Alain de Lille]], në [[Shekulli XIII|Dyqintën]] hyn në [[Italia|Itali]] me modelet e tij, si i famshmi ''Roman de la Rose'' që në dy pjesë të hartuara afërsisht midis viteve [[1230]] dhe [[1280]] nga [[Guillaume de Lorris]] dhe [[Jean de Meun]] tregojnë, me figura të shumta simbolike dhe personifikime të guximshme, çështjet e ndjenjave dashurore në aspektet e tyre të ndryshme dramatike. Ndikimi i ''Roman''-it vihet re në të gjitha veprat alegoriko-didaktike të vjetra të shkruara në gjuhë vulgare, pra popullore. Nga ''Roman'', është i famshëm përshtatja nga fiorentini Durante, që disa duan ta identifikojnë me vetë [[Dante Alighieri]]n, realizuar në 232 [[soneti|sonete]] në gjuhën italiane afër fundit të [[Shekulli XIII|shekullit XIII]] dhe fragmentari i quajtur ''Detto d'Amore'' që arrijnë të trasformojnë poemën franceze duke e çliruar nga skemat shkencore dhe teknologjike duke e bërë më të pasur me elemente dashurore dhe satirike. Përsëri në shekullin XIII, e lidhur me prirjen fetare dhe didaktike që kishte bërë të lindnin vepra të mëdha të quajtura ''summae'', shikojnë dritën edhe disa krijime në të folurën vulgare të [[Veneto|rajonit Venet]] dhe atë [[Lombardia|lombarde]] shumë domethënëse për të sqaruar kulturën e përbashkët të kohës dhe që "''shprehin në tërësinë e tyre përpjekjen e një lartësimi të dialekteve veriore, veneto-lombardë, me shprehje letrare''"<ref>Alberto Asor Rosa, Sintesi di storia della letteratura italiana, La Nuova Italia, Firenze, [[1986]], fq. 29</ref>. Gjysmës së dytë të shekullit i përketë një përmbledhje me maksima morale dhe sentenca, ''Splanamento de li proverbi di Salomone'', e hartuar nga Gherardo Patecchio nga [[Cremona]] në vargje aleksandrine dhe, nga i njëjti autorë, një ''canzone'' në njëmbëdhjetë rroksha me titull ''Noie'' ku listohen të gjitha ngjarjet e papëlqyeshme të jetës. Në gjysmën e dytë të shekullit Fra' Giacomino da Verona i urdhërit të fratërve minorë françeskanë, shkroi dy poema në vargje aleksandrine: ''De Babilonia civitate infernali'' dhe ''De Jerusalem celesti'' ku listohen përkatësisht vuajtjet e [[Ferri]]t dhe gëzimet e [[Parajsa|Parajsës]]. Midis shkrimtarëve të kësaj periudhe qe mjeshtri i gramatikës Bonvesin de la Riva, frat terciar i urdhërit të të përulurve, që hartoi shumë vepra si në gjuhën popullore edhe në latinisht. Midis shkrimeve më të njohura në latinisht përmendet ''De magnalibus urbis Mediolani'', një histori sintetike e [[Milano]]s, ndërsa në gjuhën vulgare "Libro delle Tre Scritture" (''Nigra'', ''Rossa'' dhe ''Dorata''), një poemth ku tregohen dymbëdhjetë vuajtjet e [[Ferri]]t, Pasioni i Jezusit dhe lavdet e [[Parajsa|Parajsës]]. Ai shkroi edhe ''Contrasti'' ku ballafaqon [[Mëria|Shën Mërinë]] dhe [[Djalli|Satanain]], [[mendja|mendjen]] dhe [[trupi]]n, [[manushaqja|manushaqen]] dhe [[trëndafili]]n, ''Trattato dei mesi'' ku janari, me plogështinë e tij, ballafaqohet me puntorinë e muajve të tjerë të vitit dhe një poemth mbi mënyrat e mira për të qëndruar në tavolinë gjatë ngrënies, i titulluar ''Cortesie da desco''. Njëkohësisht me këto krijime të Italisë veriore, lindi, mbi të gjitha në [[Umbria]], një letërsi në vargje me karakter fetar e shkruar në të folura të ndryshme vendore më së shumti anonime. Zakonisht lindja e lirikës së vërtetë fetare vendoset në vitin [[1260]] në kohën kur lindi në [[Peruxhia]], nën drejtimin e Raniero Fasani-t, vllazëria e ''Disciplinati'' që përdorte si mjet pendese fshikullimin publik. Riti shoqërohej nga këngë që kishin si skemë ''la canzone a ballo profana''. Nëpërmjet ''laude-ve'', lirikave dramatike, pashkore ose pasionale sipas argumentit fetar të trajtuar, lëvizja u përhap në të gjithë Italinë e veriut duke e vendosur qendrën në [[Peruxhia]] dhe në [[Asizi]]. Por është ''Cantico di Frate Sole'' ose ''Cantico delle creature'' i [[Shen Francesku i Asizit|Shën Franceskut të Asizit]] që konsiderohet krijimi më i vjetër në gjuhën italiane ndërsa vetëm me [[Jacopone da Todi]] ''la lauda'' merr një dimesion artistik. [[File:San Francesco.jpg|thumb|Portretizim i shën Françeskut të Asizit në një afresk të [[Cimabue]]s në bazilikën e Asizit; që konsiderohet si portreti më besnik i shenjtit]] Midis gjinive më të rëndësishme të letërsisë fetare janë lavdet (''la lauda/le laude'' në italisht), krijimet që këndonin lavdet e shenjtëve, të [[Krishti]]t dhe të shën Mërisë dhe që shpesh përmblidheshin në dorëshkrime të quajtura "laudari" për [[vllazëritë|vëllazëritë]] fetare. Shpesh bëhet fjalë për lavde të shkruara në formë dialogu me karakterin e dramave të shenjta që recitoheshin në raste fetare me njëfarë rëndësie me shoqërim muzikor. Lavdet e kësaj periudhe janë gati të gjitha anonime dhe vijnë mbi të gjitha nga [[Toskana]], nga [[Umbria]], nga [[Marche]], nga [[Abruco|Abruzzo]] dhe nga Italia veriore dhe konservojnë, në varfërinë e strukturës së tyre sintaksore, një karakter shumë të thjeshtë por jashtëzakonisht të sinqertë. Tregohen episodet e [[Ungjilli]]t me më shumë efekt, si mrekullitë e Jezusit dhe të Mërias si dhe jeta e shenjtëve. Midis përshkrimeve më të arritura dhe plotë me ndjenja fetare dhe emocionale, është ajo e Virgjëreshës që shikon në soditje Fëmijën Jezus dhe vajtimi i Nënës në këmbët e kryqit. Veprat me karakter fetar qenë në këtë mënyrë të shumta në këtë periudhë por ato që dallohen për karakterin e vërtetë poetik janë "Cantico di Frate Sole" i Françeskut të Asizit dhe "le Laude" të [[Jacopone da Todi]]. "''Figura e parë e madhe që hasim në pragun e letërsisë sonë të dyqintës është ajo e shën Françeskut të Asizit''" siç shkruan qoftë Giuseppe Petronio<ref>Giuseppe Petronio: Compendio di storia della letteratura italiana, botimi i 3-të, [[Palermo]], Palumbo, [[1968]], fq. 26</ref> ashtu dhe Natalino Sapegno<ref>Natalino Sapegno, Compendio di storia della letteratura italiana, Firenze, La Nuova Italia, 1947 (botimi origjinal [[1936]]), fq. 52</ref>. Nga shën Françesku na kanë mbërritur disa vepërza në latinisht dhe një kantik, i shkruar në të folurën vulgare umbre, i njohur si ''Cantico delle Creature'' ose "Il Cantico di Frate Sole", që mund të konsiderohet teksti më i vjetër i [[Letërsia italiane|letërsisë italiane]]. Sipas Natalino Sapegno-s<ref>Natalino Sapegno, Compendio di storia della letteratura italiana, Firenze, La Nuova Italia, 1947 (botimi origjinal [[1936]]), fq. 53</ref>, "tipi i prozës ritmike të rimuar, që në ndarjen e parregullt të vargjeve, duket se u rijep jehonë formave të liturgjisë, nuk gjen korresponduese në letërsinë bashkëkohore italiane". [[File:Giotto - Legend of St Francis - -05- - Renunciation of Wordly Goods.jpg|thumb|left|[[Giotto di Bondone]], Shën Françesku heq dorë nga veshjet, Bazilika e Sipërme e Asizit]] Pas vdekjes së shën Françeskut lindi një letërsi lulëzuese françeskane që vazhdoi edhe në [[Shekulli XIV|Treqintën]]. Ajo prodhoi biografi të shumta të shenjtit të shkruara në latinisht dhe shpejt të përkthyera në gjuhën vulgare. Përmenden mbi të gjitha Tommaso da Celano me ''Legenda prima'', që u shkrua me porosi të papa [[Gregori IX|Gregorit të IX]] në [[1229]], ''Legenda secunda'' dhe "Leggenda dei tre compagni" (Legenda trium sociorum) sipas modelit të "I Fioretti di San Francesco"; "''Specchio della perfezione''" (''Speculum perfectionis''), e redaktuar nga një shkrimtar anonim që ishte i pari që na përcolli "Il Cantico delle creature". Biografia e dytë e shenjtit me karakter zyrtar është ajo që shkroi San Bonaventura da Bagnoregio, e titulluar "Leggenda maggiore" (Legenda maior), si detyrë për "Urdhërin e fretërve minorë" për të arritur te "Atti del beato Francesco e dei suoi compagni" (Actus beati Francisci et sociorum eius) të konsideruar burimi i parë i "I Fioretti di San Francesco" në gjuhën vulgare. Një autor i panjohur, që nga disa kritikë identifikohet si Giovanni Parenti, shkroi një vepër në formë alegorike në [[1227]] me titull "''Sacrum commercium sancti Francisci cum domina Paupertate''" (Martesa mistike e shën Françeskut me Madonën Varfëri), vepër që ndikoi si biografitë e ardhshme të shenjtit, ashtu dhe autorë si [[Giotto di Bondone]] dhe [[Dante Alighieri]]. Nga Dantja, në fakt hasim te Parajsa – kënga XI panegjerikun e shën Françeskut, ku vihet në dukje martesa e shenjtit me Varfërinë. Por do të ishte me Jacopone da Todi dhe me "Stabat mater" (Vajtimi i Madonës), një lavd i dialoguar me gjuhë të përzier me fjalë në të folurën vulgare umbre dhe atë latine dhe me [[metrika|metrikë]] që ripropozon modelet e poezisë së kultivuar, që poezia fetare arrin kulmin e saj poetik. ====== Lirika popullore dhe ''xhulareske'' ====== [[File:Velázquez - El Bufón Calabacillas (Museo del Prado, 1636-37).jpg|thumb|Diego Velázquez, portreti i bufonit Juan Calabazas]] Në [[Shekulli XIII|shekullin XIII]] lulëzuan edhe krijimet me karakter popullor që me gjasa shërbenin si shoqëruese të kërcimeve gjatë festave. Bëhet fjalë për poezi që trajtojnë dashurinë, me këngë në formë të dialoguar midis një nëne dhe një bije që duhet të martohet, me ankesat e të rejave që duan burr, me përplasjet midis gruas dhe burrit, midis vjerrës dhe nuses. Disa nga këto poezi janë vepra të ''giullare-ve''<ref group="shpjegimi">''giullare'' rrjedh nga termi në latinisht 'iocularis' shfaqen nëpër tekste duke nisur që nga shek. i IX, si sinonim i 'mimus' dhe 'histrio', që më vonë do të merrnin kuptimin xhonglier, bufon, akrobat, ekspert i argëtimit të publikut me këngë, tinguj, kërcime, recitime etj. Midis shek. të X dhe të XIII xhularët u përhapën në Francë, Itali, Gadishullin iberik, në zonat anglo-normane dhe gjermanike si dhe në ato latine të lindjes. E kryenin veprimtarinë e tyre nëpër kryqëzime rrugësh me trafik të madh, në rrethinat e shenjtëroreve të njohura, në sheshe dhe në kështjella, duke kaluar një ekzistencë shëtitëse dhe të parregullt ku ndonjëherë mernin pjesë edhe gra (që u shtonin këtyre aktiviteteve prostitucionin), klerikë udhëtues të dhënë pas jetës shekullare ('goliardi'), fretër heterodoks dhe rebel; duke u bërë kështu simbol i shthurjes dhe korruptimit për kishën. Duke nisur nga shek. XII filluan të bëheshin autorë letrarë, duke shtuar, përkrah repertorit bufonesk, atë letrar, duke përhapur në këtë mënyrë 'Chansons de geste' si dhe duke u përpunuar përmbajtjen. Të vendosur pranë një mbrojtësi ose një oborri, cilësimi i tyre ndryshoi në ‘menestrello’; jo pak 'trovatorë' në gjuhën provencale si Marcabru, Peire Vidal, Raimbaut de Vaqueiras patën origjinë xhulareske. [http://www.treccani.it/enciclopedia/giullare/ zëri giullare në Enciclopedi Treccani]</ref> që, siç shkruan Sapegno<ref>Natalino Sapegno, Compendio di storia della letteratura italiana, Firenze, La Nuova Italia, 1947 (botimi origjinal [[1936]]), fq. 63</ref>, "''shënojnë urën e kalimit, me një fjalë, midis letërsisë së popullit dhe asaj të shpirtrave më të kultivuar dhe të rafinuar''". Në këtë mënyrë bëhet fjalë një letërsi kryesisht anonime "''si në planin anagrafik (shumë krijimeve nuk u dihen autorët) dhe në planin kulturor: në fakt mungon një reliev i veçant dhe individual stilistik, format ekspresive janë stereotipizuar, konvencionale, përsëritëse se autori, për suksesin e prodhimtarisë së tij bazohej mbi të gjitha në shpikjen, në gjetjen brilante dhe improvizimi, në batutën e momentit''"<ref>C. Salinari, C. Ricci, ''Storia della letteratura italiana con antologia degli scrittori e dei critici'', Volume 1, ''Dalle origini al Quattrocento'', Laterza, [[Bari]], [[1991]], fq. 197</ref>. Më i vjetri midis dokumenteve të kësaj poezie xhulareske mund të konsiderohet një [[ninulla|ninullë]] në të folurën toskane, e titulluar "''Salv'a lo vescovo senato''" që i përket fillimit të gjysmës së dytë të [[Shekulli XII|shekullit XII]] e krijuar në monorima tetërrokshe ku një xhular thur në mënyrë të ekzagjeruar lavdet e kryepeshkopit të [[Piza|Pizës]] për të patur një [[kali|kalë]] dhe "''Lamento della sposa padovana''" që i përket [[Shekulli XIII|shekullit XIII]]. Bëhet fjalë për një fragment të një autori anonim i shkruar në vulgaren veneciane, ku një grua ankohet për mungesën e burrit që po lufton me kryqëzatat dhe i thur elozhe besnikërisë së saj. Një tjetër krijim i famshëm me karakter xhularesk, përveç "''Vanto-s''", të shkruar në formën metrike të ''frottola-s'' nga [[Ruggieri Apuliese]] që jetoi në gjysmën e parë të Dyqintës, është ballfaqimi i "''Rosa fresca aulentissima''" e [[Cielo d'Alcamo]], bashkëkohëse e poezisë siçiliane, një krijim i hartuar në dialektin jugor ku një i ri i dashuruar dhe i pacipë i bën propozime një të reje, në fillim ngurruese dhe pastaj pranuese, që vë në dukje një dozë të mirë kulture të autorit. ====== Shkolla siçiliane ====== [[File:Titelblatt Minnesänger 1850.png|thumb|Përmbledhje me Minnesang e vitit 1850]] Që nga viti [[1166]] në oborrin norman të Guljelmit të II të Siçilisë bashkëjetonin nga çdo anë trovatorët italianë dhe provencalë<ref group="shpjegimi">'troubadour-ët' (nga gjuha oksitane 'trobador', rrjedhur nga 'trobar' «me gjetë, me krijue vargje») quheshin poetët-muzikantë provencalë, që i përkisnin gjuhës së 'occ-it' (dmth. oksitanes) të Francës jugore. Ndërsa 'troviere' është poeti me gjuhën e 'oil-it' të Francës veriore. Dy termat rrjedhin nga folja 'trobar'; opinioni mbizotërues e lidh me mjedisin manastiror: 'trobar' do të ishte pasuesja e latinishtes së vonë 'tropare', 'tropum' (me kërkue tropet, dmth. vargjet, prozat ritmike). Në italisht quheshin 'trovatore', ndërsa në spanjisht 'trovador'. Trobador-ët përfaqësojnë poetin e ri të qytetërimit romans, i dalë nga shoqëria feudale dhe që përmbajtja e artit të tij konfirmon karakteret origjinale dhe aristokratike të një poezie që prirej drejt vetmisë ideale. Në shek. XII dhe XIII poezia provencale lulëzoi nga veprat e mbi 300 trobador-ëve; nga këta, disa u përkisnin klasave më të larta shoqërore, të tjerë, me origjinë më modeste, qenë aktivë pranë oborreve të fisnikëve, në Katalonjë, Aragonë, Kastilje, Itali, duke përhapur mënyrat e reja të lirikës dashurore. Shembulli i troubadour-ëve veproi mbi letërsitë vulgare, jo vetëm të popujve neolatinë, por të gjithë Evropës perëndimore dhe qendrore (edhe Minnesänger-ët e Gjermanisë janë ndikim i tyre). Me shek. e XIV tradita troubadour-eske u reduktuan në ‘lojërat floreale’ të Tuluzës. E injoruar për katër shekuj, vetëm me nisjen e romanticizmit rilindi interesi për pezinë antike provencale (oksitane), në fillim në format letrare, të gjinisë 'troubadour', më pas në studimin e filologjisë romanse. Nga lirika troubadour-eske kanë mbijetuar rreth 2600 krijime poetike, por vetëm 260 melodi. Nga 'trovier-ët' e languedoc, që në fund të shek. XII iu përshtatën modelit të poezisë provencale, kanë mbijetuar rreth 4000 krijime dhe 1400 melodi. [http://www.treccani.it/enciclopedia/trovatore/ trovatore në Enciclopedia Treccani]</ref><ref>Francesco De Sanctis, ''Storia della letteratura italiana'', faqe 6</ref>. Një përpunim i parë i gjuhës letrare për të mundur ta vendosësh në vargje u realizua në kohën e Federikut II në [[Siçilia|Sicili]] ku perandori, i rikthyer nga [[Gjermania]] kishte patur mënyrën për tu njohur Minnesänger-ët gjermanë, kishte nisur, afërsisht në [[1220]]-[[1250]], në shkollën siçiliane, një shkollë të vërtetë poetike në 'aulico siciliano' që frymëzohej nga modelet provencale dhe që shpuri përpara aktivitetin e saj letrarë për rreth tridhjetë vjet duke u përfunduar në [[1266]] me vdekjen e të birit të Frederikut, Manfredit, mbreti i Italisë i vdekur në betejën e Beneventos. Poetët e kësaj shkolle "''… shkruanin në një siçiliane të zgjedhur, dmth. në një siçiliane fisnike me përputhje të vazhdueshme me dy gjuhët, në atë kohë gjuhët letrare par ekselencë: latinishtja dhe provencalia''"<ref>Carlo Ricci e Carlo Salinari: Storia della letteratura italiana con antologia degli scrittori e dei critici, [[Roma]], Laterza, [[1991]], fq. 125</ref>. Tema dominuese te poetët siçilianë qe ajo e dashurisë e frymëzuar nga modelet provencale: format në të cilat u shpreh kjo poezi janë 'la canzone', 'la canzonetta' dhe soneti, krijim i suksesshëm i [[Giacomo da Lentini]], kreu i lëvizjes. Përveç vetë mbretit Federiku II dhe dy bijve të tij, Enzo (mbret nominal i [[Sardenja|Sardenjës]]) dhe Manfredi që iu dedikuan me pasion aktivitetit poetik, qenë të shumtë poetët siçilianë me rëndësi të madhe apo të vogël që u vunë nën udhëheqjen shpirtërore të Giacomo da Lentini-t, jo rastësisht i përmendur nga [[Dante Alighieri]] në këngën XXIV të [[Purgatori]]t si themelues i shkollës siçiliane. Shkroi disa nga kanconet dhe sonetet më të mira që shkëlqejnë si perla në larminë dhe diversitetin e talenteve të 'canzoniere-s' siçiliane dhe dha përkufizimin e parë të dashurisë në letërsinë italiane. Midis më të rëndësishmëve përmenden edhe [[Guido delle Colonne]] nga i cili kanë mbijetuar pesë 'canzoni', [[Pier della Vigna]] nga [[Capua]] i përmendur nga Dantja në këngën XIII të [[Ferri]]t, [[Rinaldo d'Aquino]], [[Giacomo Pugliese]], [[Stefano Protonotaro]] nga [[Messina]] të cilit i detyrohemi krijimin e vetëm të konservuar në gjuhën origjinale siçiliane (''Pir meu cori allegrari''). Në disa prejt tyre, pranë repertorit me përmbajtje provencale, në disa poetë si mbreti Enzo, haset një interes psikologjik që le për të kuptuar aty këtu Madonën engjëllore të stilnovist-ëve. Megjithatë ishin mjaft larg nga erotizmi provencal dhe francez dhe më afër platonizmit italian dhe traditës klasike. Me zanafillë të ndryshme, në fakt ishte shkolla e ishullit, e përbërë kryesisht nga jurist dhe noterë, më afër nga bota franceze me traditën humaniste dhe në kompleks të shkëputur nga bota kalorsiake franceze, e admiruar nga larg por vështirsisht e ndjerë si e tyre, aq më tepër që perandori kishte vënë në jetë për herë të parë në histori, pas luftrave të ashpra, shpërbërjen e sistemit feudal. I nënvlerësuar nga kritika e shek. të XIX për karakterin e tij akademik me lojë të rafinuar intelektuale, por u vlerësua në shek. e XX falë vepërs së shumë studiuesve të rëndësishëm si Francesco Bruni, Cesare Segre dhe Gianfranco Contini, të cilët nënvizuan rezultatet e sukseshme gjuhësore, që i dhanë për herë të parë Italisë atë fjalor të pasur në të folurën vulgare që i mungonte akoma dhe që u asimilua dhe në vazhdimsi u pasurua nga eksperimentimet e bardëve të mëdhenj toskanë, nga imitimet e Guittone-s në përpunimin e gjuhës së freskët por të pasur të stilnovistëve. Do të ruheshin gjurmë të forta deri në ditët e sotme. Bruno Migliorini konfirmon afrinë thelbësore midis asaj gjuhe siçiliane, të lindur nën tendat e oborrit të Frederikut gjatë rrethimit të qyteteve 'guelfe' dhe nga poezia më e mirë të Tetëqintës, të cilën kritika romantiko-pozitiviste zhvlerësoi veprën e "noterëve" siçilianë në emër të një poezie që konsiderohej e madhe vetëm kur ishte "popullore dhe spontane". Një poet i vlerësuar i shkollës siçiliane qe edhe [[Cielo d'Alcamo]] që shkroi në [[1231]] kontrastin e famshëm (gjini poetike popullore) ''Rosa fresca aulentissima''. Cielo ofron një rilexim të ndryshëm, në këndvështrimin komik dhe realist në kundërshtim me figurat eterike dhe ndonjëherë të stereotipizuara të madamave provencale. Parodia e manierizmave dhe të temave të shkollës, është kënga e dashurisë së një xhulari dhe jo e një njeriu të rafinuar oborri, që shkëmben një sërë batutash të gjalla dhe të mprehta me trëndafilin e tij, që nga simbol abstrakt i dashurisë bëhet ''carama'' e tij, dmth. ''e bukura'' e tij, që i vardiset pa mëshirë duke përfituar nga mungesa e familjes që e mban me xhelozi nën tutelë. Nën pretekstin e ruajtjes së nderit të saj vajza shtiret mosdashëse, për të marr vlerësimet më të shkëlqyera dhe ta ftonte në fund të dashurin ta ndiqte në dhomën e saj. Efekti burlesk është arritur nga pranëvendosja e gjuhës letrare me shprehje dialektore popullore siçiliane dhe jugore, që në fakt përgënjeshtrojnë në mënyrë komike fisnikërinë e pretenduar të nga shtirja fillestare. [[Jacopo da Lentini]]t, noter pranë oborrit të Frederikut II dhe me gjasa nismëtari i shkollës, i atribuohet krijimi i gjinisë së sonetit dhe teorisë së dashurisë, të kuptuar si ndjenjë që lind nga shikimi i një gruaje dhe që ushqehet nëpërmjet imagjinatës, që do të rimerej nga e gjithë poezia lirike e dashuris së [[Shekulli XIII|Dyqintës]], nga shkolla siçiliane nga [[Dolce Stil Novo|stilnovistët]]. Midis përfaqësuesve kryesorë të shkollës, që qenë të gjithë funksionarë të oborrit të Frederikut II, përmenden, veç Jacopo da Lentinit, [[Pier della Vigna]], [[Jacopo Mostacci]], [[Percivalle Doria]], [[Rinaldo d'Aquino]], [[Guido delle Colonne]], [[Ciacco dell'Anguillara]], [[Stefano Protonotaro]], [[Giacomino Pugliese]], veç vetë Frederikut dhe birit natyror Enzo. Poetët e shkollës siçiliane shkruanin këngë sipas modeleve të poezisë provencale që, e lindur pranë oborreve, lartësonte dashurinë si një zakon sjelljeje fisnike më shumë se sa ndjenjë e menjëhershme dhe shpërthyese. Ata ndiqnin edhe vetë skemat metrike të asaj gjinie poezie duke e risjellë këtë gjini të 'canzone-s', të [[balada|baladës]], të 'sirventes'<ref group="shpjegimi">'sirventese' (ose serventese) krijim poetik me zanafillë provencale, fillimisht kushtuar nga 'sirven-i' (në provencalen antike, «shërbëtor») zotërisë së tij për ti lartësuar gjestet. Në traditën italiane, ‘sirventese-ja' njohu forma të ndryshme. 'Sirventese' provencale u zhvillua shpejt si këngë politike, luftarake, apologjetike, didaktike dhe, nga shek. XIX, fetare; mbetej e përjashtuar vetëm përmbajtja dashurore, e rezervuar për 'canzone-n'. Në Itali, ku pati sukses midis shek. të XIII dhe të XV, 'sirventese' shpesh pati një karakter narrativ. [http://www.treccani.it/enciclopedia/sirventese/ sirventese te Enciclopedia Treccani]</ref> dhe të 'contrasto-s'.<ref group="shpjegimi">Quhej 'conflictus', 'altercatio' ose 'disputatio' në latinisht, 'débat', 'disputation', 'bataille' në frëngjisht, 'Streitgedicht' në gjermanisht, 'questione', 'contenzione', 'altercazione' dhe 'contrasto' në italisht, një krijim me qëllime dramatike, në ndonjë rast i recituar, nëse jo i shfaqur, nga xhularët në sheshe dhe panaire. Janë gati gjithmonë në vargje dhe ofrojnë larmi metrikash si narrative ashtu dhe lirike, por hasen edhe në prozë. Jo gjithëçka është dialog; autori prezanon në fillim, në fund si dhe në mes ndonjë pjesë të shkurtër narrative. Personazhet që debatojnë janë shpesh figura alegorike ose personifikime të koncepteve abstrakte. Lulëzimi i madh i 'contrasto-ve' arrihet në letërsinë latine mesjetare. Subjektet janë të shumta: Krishti dhe Satanai, shpirti dhe trupi, engjëlli dhe djalli, i gjalli dhe i vdekuri, bota dhe feja, karnavalet dhe kreshma, dimri dhe pranëvera (ose vera), trëndafili dhe zambaku (ose manushaqja), janari dhe muajt e tjerë, qengji dhe bima e linit, uji dhe vera, etj. Këto argumente gjenden të përkthyer ose të përpunuar pak a shumë në letërsitë romanse të shekujve të parë. Të shpeshta janë edhe kontrastet dashurore. [http://www.treccani.it/enciclopedia/contrasto_%28Enciclopedia-Italiana%29/ CONTRASTO Enciclopedia Italiana (1931) Treccani nga Mario Pelaez]</ref> Dy krijime kanë mbijetuar në gjuhën origjinale vulgare siçiliane, të shpëtuara nga Giovanni Maria Barbieri: ''Pir meu cori alligrari'' i [[Stefano Protonotaro]]s nga [[Messina]] dhe ''S'iu truvassi Pietati'' i mbretit Enzo, i biri i Frederikut. Gjithë poezitë e tjera qenë përkthyer në vulgaren fiorentine nga kopistët toskanë, që i konservuan në disa dorëshkrime, midis të cilëve 'Canzoniere Vaticano Latino 3793' dhe 'Laurenziano Rediano 9'. Në historinë e poezisë, siç shkruan Mario Sansone ''"Jo e madhe është rëndësia e shkollës poetike siçiliane, por shumë e madhe është rëndësia e saj në historinë e kulturës tonë dhe në formimin e gjuhës tonë letrare"''<ref>Mario Sansone, Storia della letteratura italiana, [[Milano]], Principato, [[1960]], fq. 35</ref>. ====== Poezia në Italinë veriore ====== Në [[Italia|Italinë]] veriore lindi ndërkohë një letërsi interesante vulgare me karakter didaktik që frymëzohej si nga tradita provencale që përfshin ''enueg-un''<ref group="shpjegimi">'enueg', nga provencalia 'enuei' «mërzi». – Gjini letrare e letërsisë provencale e imituar edhe në Itali me emrin 'noia'. [http://www.treccani.it/vocabolario/enueg/ enueg te Vocabolario Treccani]</ref> dhe ''plazer-in''<ref group="shpjegimi">'plazer' nga gjuha provenale (latinisht placēre, ndërsa në italisht 'piacere', që do të thotë kënaqsi)]. – Gjini krijimesh të lirikës provencale, e imituar edhe në Itali nga disa poet të shekujve të XIII dhe XIV, që konsistonin në një listë situatash të këndshme ose dëshirash, ku ndonjëherë nga i njëjti autor ose nga një poet tjetër, formohet një krijim analog, i quajtur enueg 'enueg', ku kënaqsive u kundërvihen bezditë përkatëse. [http://www.treccani.it/vocabolario/plazer/ plazer te Vocabolario Treccani]</ref>, ashtu dhe në traditën bibliko-apokaliptike, dmth. letërsi eskatologjike të shekullit [[Shekulli XII|XII]] dhe [[Shekulli XIII|XIII]]. Midis autorëve më të shquar përmendet kremonezi Gherardo Patecchio, që shkroi një poemth me udhëzime morale të titulluar ''Slanamento de li proverbi de Salamone'' dhe një listë në njëmbëdhjetë rrokësha mbi bezditë e jetës me titullin ''Noie'', Uguccione da Lodi autor i një ''Libro'' të shkruar në gjuhën venete dhe në monorimë me vargje aleksandrine që trajton gjykimin hyjnor, Giacomino da Verona që shkroi në dialektin veronez një poemth të ndarë në dy pjesë, ''De Ierusalem celesti'' dhe ''De Babilonia civitate infernali'' që konsiderohen midis burimeve të [[Komedia hyjnore|Komedisë hyjnore]] të Dantes. Por midis shkrimtarëve më të aftë dhe rëndësishëm të shekullit XIII që shkruan në gjuhën lombarde përmendet Bonvesin de la Riva për poemthat e tij të lidhur me nevoja didaktike, kontratet e tij me karakter alegorik, por mbi të gjitha për ''Libro delle tre scritture'' të shkruar rreth vitit [[1274]], të ndarë në tre pjesë që ka për subjekt [[Ferri]]n (''scrittura nigra''), Pasionin e Krishtit (''scrittura rubra'') dhe [[Parajsa|Parajsën]] (''scrittura aurea''). Teksti konsiderohet i pari në letërsinë vulgare në dialektin lombard dhe autori midis pararendësve të Dantes. Në gjysmën e dytë të Dyqintës u përhap në Italinë veriore një letërsi në gjuhën vulgare në formën e [[balada|baladës]], kryesisht anonime, të shkruar mbi të gjitha nga xhularët dhe e përbërë nga ankesat e vajzave të reja që duan të martohen, nga gra të keq martuara dhe nga këngë dasmash. Nga [[Mantova]] ka mbërritur një këngë anonime për kërcim, ndërsa nga [[Milano]] ose nga [[Pavia]] shembulli i parë i satirës në gjuhën vulgare kundër fshatarit të keq e titulluar ''Detto'' e Matazone da Caligano. Ndërsa nga [[Veneto]]ja ka mbërritur ''Lamento della sposa padovana'' dhe nga [[Emilia]] si dhe nga [[Romagna]] ''sirventesi'' të ndryshme me subjekt politiko-qytetar. Nga Toskana kanë mbërritur tre krijime: një ''tenzone''<ref group="shpjegimi">'tenzone' debat poetik në përdorim në letërsinë mesjetare, me zanafillë provencale. Në lirikën provencale, në fakt, 'tensó' përkufizohej një shkëmbim strofash ose poezish që dy poetë i adresonjë në formë polemike, ndonjëherë në ton elegant dhe diskutim të zgjedhur, herë të tjera me sulme personale, mbi argumente të ndryshme (dashurorë, moralë dhe politikë). E rëndësishme është 'tenzone-ja' (3 kopje sonetesh) midis Dantes dhe mikut të tij Forese Donati. [http://www.treccani.it/enciclopedia/tenzone/ tenzone te Enciclopedia Treccani]</ref> me argument politik, një [[parodia|parodi]] e Pasionit dhe një epitaf 'sermone'<ref group="shpjegimi">Krijim poetik me karakter moralistik dhe didaskalik me ton oratorik dhe të thjeshtë (në shembullin e Oracit që sermones quajti Satirat dhe Epistolat e tij, biseda prozaike, në krahasime me poezinë më impenjative), edhe poezi e shkurtër që, gjatë festës së Krishtlindjeve, ishte zakon të recitoheshin nga fëmijën. [http://www.treccani.it/vocabolario/sermone1/ pika 3. Letteratura te Vocabolario Treccani]</ref> të atribuara xhularit Ruggieri Apuliese. Me vdekjen e Frederikut të II dhe të të birit Manfredi u asistua në perëndimin e fuqisë zveve si dhe shterimin e poezisë siçiliane. Pas betejës së [[Benevento]]s (1266) aktiviteti kulturor u zhvendos nga [[Sicilia]] në [[Toskana|Toskanë]], ku lindi një lirikë dashurie, pikërisht lirika toskane, e ngjashme me atë të poetëve të oborrit siçilian por e përshtatur për gjuhën e re vulgare dhe e përzier me klimën dinamike dhe konfliktuale të qyteteve 'komunalë': në planin tematik të dashurisë oborrtare iu shtuan përmbajtje të reja politike dhe morale. Rimeren kështu në [[Toskana|Toskanë]] temat e shkollës siçiliane dhe kërkesat për stil dhe metrikë provencale me pasurimin e dhënë nga pasionet e reja të kohës komunale. Poezia e poetëve toskanë pasurohet kështu si nga këndvështrimi tematik ashtu dhe gjuhësor edhe pse munguon "''ai nivel aristokratik formal të cilit siçilianët përgjithësisht i përmbaheshin''"<ref>Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, [[Firenca|Firence]], [[1986]], fq. 23</ref>. Në grupin e poetëve toskanë bënin pjesë [[Bonagiunta Orbicciani]] nga [[Lucca]], [[Monte Andrea]], fiorentini [[Chiaro Davanzati]], [[Compiuta Donzella]] dhe shumë të tjerë nga të cilët më i njohur është [[Guittone d'Arezzo]] (i njohur edhe si Fra Guittone dal Viva da Arezzo). Prijësi i poetëve toskanë konsiderohet Guittone del Viva d'Arezzo, i lindur afër vitit [[1235]] në [[Arezzo]] dhe i vdekur në vitin [[1294]], te i cili mund të gjesh, siç vëren Alberto Asor Rosa<ref>Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, [[Firenca|Firence]], [[1986]], fq. 24</ref> "''... një koncept të funksionit të poezisë më i artikuluar nga ai i praktikuar nga siçilianët dhe, ndoshta, nga vetë provencalët''". Guittone ka lënë një përmbledhje të gjerë rimash (të përbëra nga 50 'canzoni' dhe 239 sonete) te të cilat pasqyrohen dy mënyrat e tij të ndryshme të jetesës, dhe në këtë mënyrë edhe vepra e tij ndahet në dy pjesë: e para, ku imiton poetët e shkollës siciliane, që ia kushton dashurisë dhe armëve, ndërsa e dyta me përmbajtje fetare dhe morale. Guittone-s i atribuohet shembulli i parë i 'canzone-s' politike (''Ahi lasso, or è stagion de doler tanto'') e shkruar në vazhdim të humbjes që guelfët fiorentinë pësuan në vitin [[1260]] në betejën e Montapertit nga gibelinët, ku, me tonin energjik dhe të vrullshëm do të rigjendej në disa faqe të Dantes, ai ankohet për paqen e humbur duke përdorur dhe alternuar [[sarkazma|sarkazmën]] me 'diskutimet' dhe [[ironia|ironinë]]. Por poeti i vërtetë kuhet kërkuar te rimat e tij me karakter fetar dhe vecanërisht te 'le laude' (lavdet), si në atë kushtuar Shën Domenikut e shkruar me skemën e betejës së shenjtë, të krijuar po nga ai. Guittone d'Arezzo i atribuohet edhe një ''Trattato d'amore'' në 12 [[soneti|sonete]] dhe rreth tridhjetë ''Lettere''. Midis poetëve më interesantë të shkollës së Guittone-s, mbetet lukezi [[Bonagiunta Orbicciani]] të cilit Dantja në këngën XXIV të [[Purgatori]]t i beson detyrën e përcaktimit të mënyrës së re të vargëzimit, me emrin 'stilnovo'. Në të njëjtën kohë, lindën në [[Pistoia]], në [[Piza]] dhe në [[Firenca|Firence]], shkolla të tjera në mënyrë pak a shumë të përpiktë me Guittone-n. Përmenden [[Chiaro Davanzati]], që në ''Canzoniere'' e tij paraprin motivet stilnoviste, guelfi [[Monte Andrea]], të cilit i atribuohet ''trobar clus-i'' më i vlerësuar fiorentin, dhe [[Dante da Maiano]], që shkroi një ''Canzoniere'' në një stil të ndërmjetëm midis atij siçilian dhe atij guittonian. Nuk është provuar ekzistenca historike e poeteshës [[Compiuta Donzella]] të cilës i atribuohen, vetëm nëpërmjet një dorëshkrimi, tre sonete. ======''Il Dolce Stil Novo''====== ''Il dolce stil nuovo'' (i ëmbli stil i ri, nga italishtja) është një lloj lirike dashurie e rafinuar që u zhvillua në [[Firenca|Firence]] në [[Shekulli XIII|shekullin XIII]]. Përfaqësuesit e saj janë [[Guido Guinizelli]], [[Guido Cavalcanti]] dhe [[Cino da Pistoia]]. [[File:Cino da Pistoia.jpg|right|360x360px|Cino da Pistoia]] Karakteristikat e tij kryesore janë: * Sinqeriteti në shprehjen e ndjenjave në linjën e lirikës humane, popullore dhe thellësisht fetare të [[Françesku i Asizit|Shën Françesku të Asizit]]. * Prania e një natyraliteti pranveror në harmoni me njeriun duke rimarrë temën klasike të ''locus amenus''. * Muzikaliteti, ëmbëlsia, eleganca dhe eufonia në shprehjen formale. * Dashuria e konceptuar si një eksperiencë trashendente, që e vendos të dashuruarin në kontakt me diturinë, lumturinë dhe hyjnoren. * Femra përbënte një personifikim të idealit neoplatonik. Është një qenie engjëllore me natyrë qiellore e konceptuar si ''donna angelicata''. * Përdorimi i gjuhës popullore të [[Firenca|Firences]]: e folura toskane ose [[Gjuha italiane|italishtja]]. [[File:DanteFresco.jpg|thumb|left|''Dante Alighieri'', Andrea del Castagno, ''Cikli i burrave dhe grave të shquara'']] {{quote|text=Il dolce stil novo duhet vendosur, në kulturë, në ndjenjën që poetët patën për një poezi të re: ndjenjë e turbullt, e pa arsyetuar në mënyrë racionale. Duhet konsideruar si një aureolë letrare e ushqyer nga një kulturë shumë e ndjeshme dhe e zgjedhur me forma elegante dhe përpunuara, një një frymëzim të medituar që kërkonte zërin më intim të Dashurisë dhe që do të thotë ndjesinë që fshihej nën fjalë".<ref>Francesco Flora, ''Storia della letteratura italiana'', volumi I, Arnoldo Mondadori Editore, [[Milano]], [[1958]], fq. 62-63</ref>}} Midis fundit të shekullit XIII dhe viteve të para të atij pasues lindi [[Il Dolce Stil Novo]], një lëvizje poetike që, duke theksuar tematikën dashurore të lirikës korteze, e çon në një pjekuri shumë më të rafinuar. I lindur në [[Bolonja|Bolonjë]] dhe në vazhdim i lulëzuar në Firence, do të bëhej shpejt sinonim i kulturës së zgjedhur filozofike dhe kjo, siç e justifikon Mario Sansone<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 38</ref>, "''...shpjegon në këtë mënyrë se si poetët e rinj të shkollës së re e shikonin me përçmim, më shumë se siçilianët, rimatorët e grupit toskan, që i kritikonin se në njëfarë mënyre kishin borgjezuar poezinë dhe se u mungonte çiltërsia dhe rafinimi stilistik''". Emri i 'shkollës' së re nxiret nga Dantja. Kështu pohon Natalino Sapegno<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di Storia della letteratura italiana'', volumi I, ''Dalle origini alla fine del quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 79</ref> "Është e njohur se Dantja, duke hasur në një pjesë të Purgatorit, rimatori Bonagiunta Orbicciani, ndërsa na ofron emrin (të përshtatur tashmë prej kohësh nga tradita e vjetër) e shkollës ose grupit letrar në të cilin ai bën pjesë, duke e përkufizuar pastaj këtë "dolce stil novo" si një shkrim kur "Amore spira" (kur dashuria shuhet). Poetët e "Dolce Stil Novo-s" e kthejnë dashurinë në momentin qendror të jetës së shpirtit dhe zotërojnë një gjuhë më të pasur dhe të artikuluar se ajo e poetëve të shkollave paraardhëse. Doktrina e tyre "''i hiqte dashurisë çdo element tokësor dhe arrinte ta bënte jo një mjet, por mjetin për tu ngjitur kuptimin më të lartë të Zotit''"<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 39</ref>. Nismëtari i kësaj shkolle qe bolonjezi [[Guido Guinizelli]] dhe midis poetëve të tjerë, mbi të gjitha toskanë, përmenden të mëdhenjtë si [[Guido Cavalcanti]], vetë [[Dante Alighieri]], [[Cino da Pistoia]] dhe më të vegjël si [[Lapo Gianni]], [[Gianni Alfani]] dhe [[Dino Frescobaldi]]. I konsideruar si themeluesi i "dolce stil novo", për [[Guido Guinizzelli]]-n nuk të dhëna anagrafike të sigurta. Ai identifikohet nga disa me gibelinin Guido di Guinizzello i lindur në [[Bolonja|Bolonjë]] midis viteve [[1230]] dhe [[1240]], ndërsa nga të tjerë me njëfarë Guido Guinizello, një kryebashkiak i Castelfranco Emilia. Ai ka lënë, me canzone-n ''Al cor gentil rempaira sempre amore'', atë që duhet të konsiderohet si manifesti i "dolce stil novo-s" ku vihet në dukje identiteti midis zemrës fisnike dhe dashurisë dhe si xhentilesë që qëndron në cilësinë e shpirtit dhe jo në gjak. Ai rimerr pastaj me thekse sublime konceptin e krahasimit midis gruas dhe engjëllit, tashmë të vlerësuar nga Guittone d'Arezzo dhe nga poetët e tjerë të mëparshëm. Lindur në Firence nga një nga familet guelfe të pjesës së bardhë ndër më të fuqishmet e qytetit, [[Guido Cavalcanti]] përshkruhet nga bashkëkohësit e tijv ''"si kalorësi përçmues dhe vetmitar, i gjithi i përqëndruar në meditimin filozofik dhe gati me siguri një ndjekës i averroizmit"''<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 40</ref>. Qe mik me Dante Alighieri-n, që i kushtoi 'Vita Nova-n', dhe mori pjesë aktivisht në jetën politike fiorentine duke mbështetur 'Cerchi-t' kundër 'Donati-jve'. I dërguar në ekzil në Sarzana më 24 qershor [[1300]], u rikthye po atë vit në atdhe ku gjeti vdekjen në fund të gushtit të atij viti. 'Canzone-ja' më e famshme e Cavalcanti-t qe teoria "''Donna mi prega perch'io voglio dire''", në të cilën poeti e trajton dashurinë duke i dhënë një interpretim me karakter averroist, siç pohon Mario Sansone<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 40</ref>, dashuri është për Cavalcanti-n një ''"proces i inteligjencës që nga "veduta forma" (forma e dukshme) e femrës nxjerr idenë e bukurisë, të zotëruar në potencial dhe i bashkë-depërton"''<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di Storia della letteratura italiana. Dalle origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 85</ref> dhe nuk është, si për Guinizelli-n, bekuese por ekstremisht tokësore dhe jep më shumë dhimbje se sa gëzime. Përkrahë tre silnovistëve madhorë (Guinizzelli, Cavalcanti dhe Dante) qenë katër poetë të tjerë që i përkisnin rrymës së 'Dolce stil novo-s'. Lapo Gianni, shkrimtar i shtatëmbëdhjetë krijimeve poetike të arritura deri më sot, kujtohet në sonetin e famshëm të Dantes "Guido, i' vorrei che tu e Lapo ed io": nga kjo supozohet se Dante ishte një mik i ngushtë me Lapon, sëbashku me Cavalcanti-n. Gianni Alfani, figurë me atribuim akoma të pasigurtë historik, kujtohet mbi të gjitha për "Ballatetta dolente-n" e tij. Njihej me Guido Cavalcanti-n, siç mund kuptohet nga një sonet e tij ("Guido, quel Gianni ch'a te fu l'altrieri") dhe ka kompozuar një numër rimash mjaft të reduktuar përkundrejt atij të stilnovistëve të tjerë. Dino Frescobaldi qe një poet shumë i dashur si nga bashkëkohësit<ref>Francesco Trucchi, Poesie italiane inedite di dugento autori dall'origine della lingua infino al secolo decimosettimo, Prato, [[1846]].</ref> ashtu dhe nga kritikët letrarë modernë<ref>Guasti, Storia del sonetto italiano corredata di cenni biografici e di note storiche.., Prato, [[1839]]</ref>. Mik intim i Dantes, poeti i madh i dëgoi shtatë këngët e para të kryeveprës së tij, dhe Dino ia riktheu duke e lutur që ta vazhdonte veprën. Stilnovisti i fundit qe Cino da Pistoia, i vlerësuar nga kritika si ndërmjetës mes stilit të Dantes dhe atij të Petrarkës<ref>Poeti del Duecento, a cura di G. Contini, 2 voll., Milano-Napoli, Ricciardi, [[1960]], vol. II, fq. 630</ref> dhe mjeshtri i vetë Petrarkës në muzikalitetin e poezisë dhe në efikasitetin e përdorimit të gjuhës vulgare. ====== Poezia komiko-realiste ====== Përkrahë lirikës korteze një vend të rëndësishëm i caktohet poezisë komiko-realiste: qartësisht e kundërt me spiritualitetin stilnovist, rryma komiko-realiste është zbavitëse dhe realiste, kultivon shijen e polemikës, rebelimit dhe komicitetit që zëvendësojnë atë të bukurisë ideale. [[Historiografia]] letrare ka sajuar shprehje të ndryshme për të përkufizuar një prirje poetike të karakterizuar nga përballja me tema të realitetit dhe të përditshmërisë në këndvështrimin përgjithësisht [[Parodia|parodik]]: flitet për poezinë borgjeze, poezi komiko-realiste, poezi realisto-zbavitëse. Etiketa që padyshim rezulton më përfshirëse është "poesia comico-realistica" ndërkohë që binomi jep të dhëna mbi stilin (komik, që manualet e [[retorik]]ës e vendosin përkundrejt atij tragjik. Stili komik lejon përdorimin e gjuhës triviale dhe është e përshtatshme për të trajtuar argumente të lidhura me përditshmërinë dhe botën lëndore) dhe mbi përmbajtjen (realiste). Ajo u përhap në [[Umbria]] dlhe në [[Toskana|Toskanë]] dhe e pati qendrën e saj në [[Siena]]. Midis poetëve më të rëndësishëm përmenden Rustico di Filippo, që ka lënë 58 sonete në të cilët vërehen ndikimet sikulo-guittoniane por edhe tema origjinale të lidhura me gjininë komike, Meo de' Tolomei, autor i disa soneteve me karakter karikaturor dhe xhulari aretinas, Cenne della Chitarra, që shkroi 'canzoni' të frymëzuara nga jeta fshatare. Por dy poetët më domethënës të poezisë komiko-realiste qenë [[Cecco Angiolieri]] dhe [[Folgore da San Gimignano]]. Kjo është një rrymë që lidhet me një traditë me prejardhje mediolatine, ajo e poezisë 'goliardia' që ishte përhapur në [[Shekulli XII|shekullin XII]] në [[Franca|Francë]], në [[Gjermania|Gjermani]] dhe në [[Italia|Itali]], por dhe ajo e 'fabliau-t'.<ref group="shpjegimi">krijim narrativ në vargje (distikë tetërrokësh me rimë përputhëse) me zanafillë nga poezia mesjetare franceze e 'langua d'oïl', e praktikuar veçanërisht në shek. e XIII. Me shtrirje të kufizuar (midis 100 dhe 600 vargjeve), 'fabliau-t' kanë karakterin e letërsisë evazive, shpesh me natyrë burleske (tregime mashtrimesh dashurore, shaka etj.) apo satire (kundër femrave, fshatarëve, klerit etj.). [http://www.treccani.it/enciclopedia/fabliau/ fabliau te kategoria Poesia in Letteratura në Enciclopedia Treccani]</ref> Ajo frymëzohet nga tema realiste (dashuria si vibrim ndjesishë, femra si krijesë tokësore) dhe me motive antikorteze (lartësimi i parasë, i lojës, i tavernës dhe të kënaqësisë). Efekti parodik arrihet pikërisht nga lartësimi i vlerave të kundërta me ato të stilnovistëve dhe korteze (oborrtare). Femra nuk është figura engjëllore, spirituale; dashuria nuk është eksperienca platonike, çmaterializimi por dashuria është vlerësuar si një vlerë tokësore, për tu konsumuar. Edhe gjuha është ajo e përditshme me kërkimin e fjalës efikase dhe të ngjyrosur sipas përdorimit të përplasjes në fytyrë dhe të ''vituperium-it'', me një përdorim të shpeshtë të diskutimit të drejtpërdrejtë dhe përdorimit të një zhargoni që mund të përkufizohet si "harbute". ====== Letërsia në prozë ====== [[File:Brunetto latini livre dou tresor.jpg|thumb|''Thesari'', libri I]] Pesha e prozës latine dhe franceze (të konsideruara si gjuhë më të përshtatshme për krijimet letrare) është akoma shumë e fortë në këtë periudhë prandaj proza vulgare, përkundrejtë poezisë, pati njëfarë vonese. I pari që dha modelet për gjuhën vulgare qe gramaticieni bolonjez Guido Faba që kuptoi rëndësinë që gjuha vulgare po fitonte në jetën e përditshme dhe në atë politike. Përgjatë [[Shekulli XIV|Treqintës]] u formua një përmbledhje novelash të shkruara në gjuhën vulgare fiorentine, me autor anonim, e titulluar 'Novellino' me synime morale dhe pedagogjike. Midis prozatorëve të tjerë të kësaj periudhe përmenden Salimbene de Adam, një frat françeskan nga [[Parma]], që shkroi kronika të shumta letrare në një latinishte të rafinuar dhe në të njëjtën kohë popullore që përfshinte edhe forma të shumta të gjuhës lombarde dhe asaj emiliane; Jacopo da Varazze, frat domenikan i bërë në vitin [[1292]] peshkop i [[Gjenova|Gjenovës]] që shkroi në latinisht një përmbledhje që shpejt u përhap në version të vulgarizuar; [[Brunetto Latini]], pa dyshim figura kryesore midis prozatorëve dueçenteskë që shkroi në 'langua d'oil' ''Thesarin'' ('Li livres dou Trésor'), një test enciklopedik që i përkthyer në vazhdim në gjuhën vulgare pati dy versione dhe që Dante e konsideronte një burim të çmuar për ''Komedinë'' e tij duke e përmendur si mësuesi ideal i këngës XV të [[Ferri]]t dhe il ''Il Tesoretto'' duke rimarr modelin e ''Roman de la rose''; Bono Giamboni hartoi një vepër me karakter alegoriko-didaskalik, ''Il libro de' vizi e delle virtudi'' duke krijuar për veprën e parë doktrinale autonome. Të shumta janë shkrimet që krijohen në gjuhën vulgare dhe në frëngjisht me karakter doktrinal dhe moralizues si "''Libro della composizione del mondo''" i Restoro d'Arezzo, një lloj traktati modern mbi [[gjeografia|gjeografinë]] dhe [[astronomia|astronominë]], "''Liber de regimine rectoris''" i fra' Paolino Minorita i shkruar në gjuhën vulgare veneciane duke ndjekur modelin latin dhe francez që mban sugjerime me karakter moral për ata që qeverisin, "''Trésor-i''" i [[Brunetto Latini]]t i shkruar në frëngjisht dhe nga po nga ky autor poema alegoriko-didaktike e mbetur pa përfunduar me titull "''Il Tesoretto''". Shumë proza të Dyqintës najnë më së shumti të përkthyera nga frëngjishtja dhe kanë karakter moral si "Dodici canti morali", "''Disticha Catonis''" dhe traktatet e Albertano da Brescia të përkthyer në gjuhën vulgare nga Andrea da Grosseto në vitin [[1268]] dhe nga pistojezi Soffredi del Grazia në [[1278]]. Vulgarizimi i Andrea da Grosseto-s mund të përkufizohet si vepra e parë në prozë në gjuhën italiane, pasi synimi i Grosseto-s ishte të përdorte një gjuhë kombëtare, bashkuese, e kuptueshme në të gjithë gadishullin, një gjuhë që ai e përkufizon pikërisht ''italica''<ref>''Dei Trattati morali di Albertano da Brescia, volgarizzamento inedito del 1268 fatto da Andrea da Grosseto'', nën kujdesin e Francesco Selmit, Commissione per i testi di lingua, Bologna, Romagnoli, [[1873]], Avvertenza, fq. XII-XIII.</ref>. Shembuj të tjerë gjenden në antologjinë "''Fiore di virtù''" që për traditë i atribuohet një "frate Tommaso" nga [[Bolonja]] dhe në "Introduzione alla virtù" i Bono Giamboni-t. Me vlerë më të madhe letrare janë disa vepra me karakter retorik që shohin një ngritje të shprehjes letrare dhe njëfarë sforcoje artistike në rafinimin e formave dialektore si te "''Rettorica''" e [[Brunetto Latini]]t dhe te "''Fiore di rettoricas''" gabimisht atribuar Guidotto da Bologna, por vepër e Bono Giamboni-t<ref>[http://archiviostorico.corriere.it/1994/ottobre/30/quando_studiavano_retorica_per_far_co_0_9410306968.shtml Cesare Segre te ''Corriere della Sera'' e datës 30 tetor 1994]</ref> dhe mbi të gjitha tridhjetë e gjashtë "Lettere" të Fra Guittone d'Arezzo, me karakter moral të gjykuara "''të rëndësishme sepse Guittone synonte që me të të themelonte një prozë letrare, duke u bazuar te retorika mesjetare duke ia përshtatur prozës vulgare ''Cursus'' të stilit roman dhe mënyrat e stilit isidorian''"<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1960]], fq. 41</ref>. Bëjnë pjesë te novelistika dhe kanë një stil gjuhësor me njëfarë origjinaliteti 'Libro de' sette savi' dhe 'Novellino'. "''Libro de' sette savi''" (Libri i shtatë të diturve) është përkthimi në gjuhën vulgare nga frëngjishtja e një përmbledhjeje të përbërë nga pesëmbëdhjetë novela lindur në [[India|Indi]] dhe në vazhdim e përkthyer dhe ripërpunuar në latinisht dhe në gjuhë të tjera aziatike dhe evropiane, ndërsa ''Novellino'' ose "''Le cento novelle antiche''" është një silog me njëqint novela që përmbajnë tregime biblike, [[legjenda]] kalorsiake ose me karakter [[mitologjia|mitologjik]] të shkruara nga një autor i panjohur afër fundit të shekullit. ====== Historiografia ====== [[File:Marco Polo - Battle of the King of Burma against the Mongols.jpg|thumb|Një faqe nga një dorëshkrim i 'Milione-s'.]] Edhe në veprat me karakter historiografik shkrimtarët e kësaj periudhe përdorin gjuhën franceze përkrahë vulgares dhe vazhdojnë një model tradicional që ishte ai i tregimit të një qyteti që nga zanafilla, zakonisht legjendare dhe ndonjëherë fantastike por që zotërojnë çështje me njëfarë interesi historiografik. Një shembull është "''Cronique des Veniciens''" i Martino Canal botuar në frëngjisht që shkon nga zanafilla e qytetit deri në vitin [[1275]], "''Cronichetta pisana''" e shkruar në gjuhën vulgare dhe kronika fiorentine e Ricordano Malispini-t që tregon zanafillën legjendare të [[Firenca|Firences]] dhe arrin deri në vitin [[1281]]. Midis veprave historike zakonisht mbahet në konsideratë ''Il Milione'' i [[Marco Polo]]-s që rrëfen tregime të udhëtimeve të bëra në Lindjen e largët nga viti [[1271]] deri në [[1295]] dhe nga vetë ai të diktuara në frëngjisht Rustichello da Pisa-s në [[1298]] ndërsa të dy ishin të burgosur në burgun e [[Gjenova|Gjenovës]]. ===== Treqinta ===== Në [[Shekulli XIV|shekullin XIV]] prirjet shoqërore dhe politike që ishin ndierë në shekullin paraardhës u shtynë deri në rënien e [[perandoria|perandorisë]] dhe të [[Kisha Katolike Romake|Kishës katolike]] ndërsa asistohet në afirmin e një spiritualiteti të ri që, siç shkruan Mario Sansone<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 75</ref>, "''... konsiston në sensin gjithmonë e më energjik të interesave dhe të vlerave mondane dhe tokësore, jo në kundërvënie me ato fetare dhe tejmondane, por të çliruara nga këto dhe duke jetuar në autonominë e tyre. Po mbaronte [[Mesjeta]] në të gjitha aspektet e saj: papato dhe perandoria, shprehje të shquara të një konceptimi të veçantë dhe interpretimi historik, po perëndonin. Perandorët humbisnin gjithmonë e më shumë sensin e autoritetit të tyre të përbotshëm, dhe papët, në [[Avignone]], kishin hequr dorë nga idea e [[Roma|Romës]] të konsideruar vetëm si qendër të krishtërimit dhe po lindëte, përkundrazi, gjithmonë e më e gjallë idea e një misioni laik të [[Roma|Romës]], për tu bashkuar madhështisë së saj antike''". Lindi kështu një kulturë e re që do të bazohej në një studim të kujdesshëm dhe të përpiktë të [[lashtësia|lashtësisë]] klasike, gjithmonë e më e lirë nga paragjykime me karakter intelektual dhe me synim për të zgjeruar çdo formë mendimi. Dy shkrimtarët që në këtë periudhë "do të dëshmonin më mirë në veprat e tyre fazën komplekse të shëndrimit kulturor, shoqëror dhe politik të Treqintës"<ref>Rosanna Bisacca, Maria Paolella, ''L'Altra Biblioteca'', volume triennale, Lattes Editori, [[Torino]], [[2000]], fq. 226</ref> dhe që përfaqësojnë, në [[letërsia italiane|letërsinë italiane]], një moment kalimi midis kohës mesjetare dhe [[Humanizmi]]t, janë [[Françesko Petrarka]] dhe [[Giovanni Boccaccio]]. ====== Midis 'Duecento-s' dhe 'Trecento': Dante Alighieri ====== [[File:Dante Luca.jpg|thumb|left|Dante në një afresk të [[Luca Signorelli]]-t]] {{quote|text=Nuk ka dyshim se (Dante Alighieri), përfaqëson sintezën supreme të prirjeve themelore shpirtërore dhe artistike të kësaj kohe|<ref>Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di storia di letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1986]], fq. 28</ref>}} E gjithë letërsia e shekullit XIII sintetizohet në linjat e saj themelore nga [[Dante Alighieri]] dhe, siç shkruan Giulio Ferroni<ref>Giulio Ferroni, ''Storia della letteratura italiana'', Volumi II, te kapitulli ''Dante e il nuovo modello letterario'', Mondadori, [[Milano]], [[2006]]</ref>, krijon në të njëjtën kohë modele të përcaktuara për të gjithë letërsinë italiane. Formimi i tij kulturor dhe përvoja e tij e parë si poet i "dolce stil novo-s" shpalosen në fundin e shekullit XIII, por pjesa më e madhe e veprave të tij (duke përfshirë edhe ''Komedinë'') u shkruajtën në njëzet-vjeçarin e parë të [[Shekulli XIV|shekullit XIV]]. Dante lindi në Firenze në maj të vitit [[1265]] nga një familje guelfe me kushte modeste shoqërore edhe pse i përkiste fisnikërisë së ulët dhe vdiq në [[Ravena]] në vitin [[1321]]. Artin e retorikës e mësoi nga [[Brunetto Latini]] ndërsa artin e rimave në mënyrë autodidakte dhe poezia do të mbetej gjithmonë qendra e jetës së tij. {{quote|text=... dhe me këtë gjë që unë e kisha parë vetë artin e thënises së fjalës në rimë, nisa të bëja një sonet|autor=Dante Alighieri|source=Vita Nuova}} Poezitë e para të Dantes janë të ndikuara nga stili i [[Guittone d'Arezzo]]-s por, pas njohjes së Guido Cavalcanti-t, ai zbuloi një mënyrë të re për të bërë poezi. '''Vita nuova''' është një vepër thellësisht e bazuar te ''dolce stil nuovo''. Nëpërmjet soneteve dhe këngëve lirike të ndërthurura me prozë shpjeguese, përshkruan dashurinë e tij platonike për Beatriçen. Sipas të dhënave që vetë Dantja ka lënë te ''Convivio'', ai e krijoi 'la Vita Nuova' në [[1293]], tre vite pas vdekjes së [[Beatrice Portinari]]t. Kjo ishte një vepër në vargje përzier me prozë që përmbante njëzet e pesë sonete, katër 'Canzone', një [[balada|baladë]] dhe një 'stanza' veç disa prozave të prirura për të shpjeguar arsyet e ndarjejeve të poezive apo të rrëfimit të fakteve që qenë shkaku i krijimit të tyre. Aty Dantja tregon dashurinë e tij për Beatriçen që nga takimi i parë deri në vitet që pasojnë vdekjen e saj. Një shembull i konceptimit dashuror të Dantes, si pararendës i [[Rilindja|Rilindjes]] në karakterizimin e femrës si një 'donna angelicata', është soneti «Tanto gentile e tanto onesta pare» ('shumë e sjellshme dhe e ndershme duket') që i përketë veprës ''Vita nuova'' ('Jeta e re'). "Le Rime" përmbajnë të gjitha ato krijime poetike që kanë mbetur pa një pa një renditje të përpiktë dhe në vazhdim të renditura nga kritikët modernë. Bëjnë pjesë poezi rinore ku ndihet ndikimi i shkollës guitoniane ose të ndikimit të Cavalcanti-t por edhe që tani me karakter peronal dhe stilnovist dhe shumë 'canzoni' me karakter alegorik dhe didaktik. "Il Convivio" u krijua midis viteve [[1304]] dhe [[1307]] dhe në synimet e Dantes duhet të konsistonte në një traktat enciklopedik i përbërë nga pesëmbëdhjetë libra nga të cilët një parathënie dhe të tjerët si koment të katërmbëdhjetë 'canzone-ve' me karakter alegorik. Në të vërtetë poeti krijoi vetëm katër: parathënia dhe kometi i 'canzone-ve' "Voi che intendendo il terzo ciel movete", "Amor che nella mente mi ragiona", "Le dolci rime d'amor ch'io solia". Vepra e quajtur "De vulgari eloquentia", e krijuar nga Dantja po në vitet e "il Convivio". Ajo duhet të jetë hartuar të paktën në katër libra por poeti shkroi vetëm të parin dhe katërmbëdhjetë kapitujt e të dytit. Aty trajtohet zanafilla e gjuhësisë, diskutohet për gjuhët evropiane dhe në mënyrë të veçantë për ato romanse si dhe bëhet një klasifikim në katërmbëdhjetë grupe të dialekteve të gjithë gadishullit italian.[[File:Michelino DanteAndHisPoem.jpg|thumbnail|456px|''Dante dhe poema e tij'' afresk i Domenico di Michelino në [[Santa Maria del Fiore]], [[Firence]] ([[1465]])]] ''De Monarchia'', gati me siguri e hartuar midis viteve [[1312]] dhe [[1313]] është një vepër e përbërë nga tre traktate të shkruar në gjuhën latine, ku autori do të demostroi nevojën e e një [[monarkia|monarkie]] universale për të ruajtur mirëqenien e botës (libri I), ku pohon se me të drejtë institucioni i perandorisë ka përvetësuar popullin roman (libri II) dhe si në mënyrë të drjetpërdrejtë nga [[Zoti]] lindi monarkia e përkohshme (libri III). Vepra, megjithëse përfaqëson maturinë e plotë të mendimit politik të Dantes nuk është, siç pohon Mario Sansone<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 62</ref> ''"... një traktat i teknikës politike - dhe Dante i përbuzte problemet e shkencës së pastër – por një interpretim fetar i të ardhmes së njerëzve në bashkëjetesën njerëzore dhe të ligjeve si dhe parimeve që Zoti ka paracaktuar për qeverisjen dhe rendin e saj"''. Nën emrin "Epistole" janë përmbledhur trembëdhjetë letra të shkruara në latinisht nga Dantja për personazhe të shquar të kohës së tij, në të cilat trajton tema të rëndësishme të jetës publike. "Le Egloghe" janë dy krijime në latinisht të shkruara në [[Ravena|Ravenë]] midis viteve [[1319]] dhe [[1320]] në përgjigje të Giovanni del Virgilio, një profesori në Universitetin e Bolonjës, që i kishte adresuar një 'carme' (këngë ose poezi nga latinishtja), ku e fton të mos humbas kohë me gjuhën vulgare por të shkruaj diçka në gjuhën e kultivuar për të marr kurorën me dafina për poezinë. Dante pranon se dëshiron vlerësimin poetik por pohon se dëshiron që ta arrijë me poezinë vulgare që po shkruan.[[File:Portrait de Dante.jpg|thumb|Portreti i Dantes realizuar nga [[Sandro Botticelli]]|majtas]] ''Quaestio de aqua et terra'' është një traktat me karakter shkencor i lexuar në [[Verona]] përpara klerit në janarin e vitit [[1320]] në të cilin, Dante, për kundërshtuar një pasazh të [[Aristoteli]]t, mbështet tezën se në glob tokat e dala nga uji janë më të larta se uji. Megjithatë kryevepra e tij është '''[[Komedia Hyjnore]]''', një alegori madhështore në terciana të kryqëzuara (formë metrike e krijuar nga Dantja), në të cilën vetë autori, i shoqëruar nga poeti latin [[Virgjili|Virgjil]], përshkon [[Ferri]]n dhe [[Purgatori]]n derisa Dantja, i shoqëruar nga Beatriçia, sodit [[Parajsa|Parajsën]]. "Komedia Hyjnore" ("La Divinna Commedia") është një [[poema|poemë]] me karakter didaktiko-alegorik nën formën e vizionit të shkruar në gjuhën vulgare (në tw folurwn vulgare tw Toskanës) në tercina të kryqëzuara vargjesh njëmbëdhjetërrokësh. Ajo është e përbërë nga 100 këngë dhe e ndarë në tre kantikë me tridhjetë e tre këngë plus këngën hyrëse të kantikut të parë. Data e saktë që mund të tregoj kur nisi Dantja ta shkruante poemën nuk është e saktësuar nga asnjë dokument, por të shumë janë studiuesit të prirur të besojnë se ajo u nis duke filluar nga viti [[1307]] gjatë ekzilit të poetit dhe që kantiku i [[Ferri]]t dhe ai i [[Purgatori]]t janë shkruar më para se prilli i vitit [[1314]] ndërsa [[Parajsa]] është për tiu caktuar viteve të fundit të jetës së Dantes. Natalino Sapegno pohën<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle Origini al Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 136</ref> se ''"... ajo u nis konkretisht në vitet e ekzilit – si duket e mudshme, rreth vitit 1307 -... dhe është mjaft e mundur që (sipas një indicieje të dhënë nga 'Vita di Dante' e Boccaccio-s) poeti largohej nga Firencia në [[1306]], ndërsa qëndronte pranë Malaspina-s, nisi një vepër në lavde ('lode') për Beatriçen nga ai e filluar para ekzilit... është sigurisht para prillit 1314 mund të diskutohej për një libër "quod dicitur Comedia et de infernalibus inter cetera multa tractat", si vepër tashmë e publikuar dhe përhapur. Është për tu supozuar për më tepër se Ferri dhe Purgatori qenë publikuar të dy pak pas vdekjes së Arrigos së VII, dhe që vetëm Parajsa u hartua në vitet e fundit të jetës së Dantes; kundër opinionit të atyre kritikëve që besojnë se e gjithë vepra është për tju atribuar viteve pas 1313-ës".'' ''Komedia Hyjnore'' u shqua për energjinë shprehëse, përjetimin emocional dhe origjinalitetin e imazheve të sajë. Tema qendrore është fati trashendent dhe reflektimi rreth shpirtit njerëzor, e gjitha e krijuar në një konceptim të botës që që bashkon komponenten e krishtërimit me elemente të tjera të mara nga kultura klasike e lashtësisë greko-latine. ====== Françesko Petrarka ====== [[File:Ritratto di francesco petrarca, altichiero, 1376 circa, padova.jpg|thumb|Portret i Françesko Petrarkës, nga Altichiero, afërsisht viti [[1376]]]] Me [[Françesko Petrarka|Francesko Petrarkën]] hapet, në kulturën e [[Italia|Italisë]] dhe [[Evropa|Evropës]], një epokë e re. Ai, siç shkruan Sapegno, në fakt mund të konsiderohet ''ati shpirtëror'' i [[Humanizmi]]t duke qenë te ai ''tashmë ishte shumë e fortë dëshira për të njohur antikët, të mblidhte në numër të madh veprat, për të nxjerë nga harresa ato që preheshin në pluhurin e bibliotekave të manastireve''<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle Origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 167</ref>. [[Françesko Petrarka]] ([[1304]]-[[1374]]), lindi në [[Arezzo]], por me origjinë fiorentine, do të ishte kulmi i [[humanizmi]]t para-rilindas. Veprat e tij të shumta në latinisht dhe italisht përfshijnë tema dhe çështje të ndryshme, që nga epika e zgjedhur historike në latinisht si te ''Africa'', në të cilën përshkruan luftëra punike, deri te lirika e tij, që modeloi të gjithë poetët e e mëvonshëm të [[Rilindja|Rilindjes]], të përfaqësuar nga ''Canzoniere'' ([[1350]]) e shkruar në [[gjuha italiane|italisht]] dhe të frymëzuar nga e dashura e tij, Laura, duke kaluar në një poemë alegorike të shkruar gjithashtu në gjuhën vulgare: ''I Trionfi'' ''(Triumfet).'' Biri i një noteri nga [[Firenca|Firencia]] që duhet të strehohej në [[Avinjoni]] me familjen dhe kishte punuar pranë oborrit papnor, [[Françesko Petrarka]] u rrit kështu larg nga shoqëria komunale italiane dhe kjo ''largësi aq sa e dytyruar aq edhe fatsjellëse'', siç pohon Asor Rosa, e ambientoi "''ti shikonte gjërat nga një këndvështrim që i tejkalonte lokalizmat dhe regjonalizmat italiane për tu bërë pika e vëzhgimit të kulturës, për sa e tillë"''<ref>Asor Rosa, ''Sintesi di storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1986]], fq. 44</ref>. Françesko Petrarka, së bashku me vëllain më të vogël, Gherardo, futet nga i ati në studimin e jurisprudencës në fillim në [[Montpellier]] dhe më pas në [[Bolonja|Bolonjë]] që konsiderohej qendra kryesore e studimeve evropiane. Ai iu përkushtua me seriozitet studimeve dhe zgjeroi në atë periudhë kulturën e tij latine në [[1326]], me vdekjen e të atit, u rikthye me të vëllain nga Avinjoni i vendosur ti braktiste studimet e të drejtës civile. Më [[6 Prill|6 prill]] [[1327]] u takua me një vajzë të quajtur Laura, identiteti i të cilës ka mbetur i panjohur dhe u dashurua. Nga kjo dashuri do të lindnin shumë nga poezitë e tij lirike në gjuhën vulgare dhe disa në latinisht. Afër vitit [[1330]], pasi i kishte kaluar ato vite në mënyrë moskokëçarëse dhe mondane, Françesko u vetëdijësua se ishte e nevojshme të gjente një punë dhe vendosi të ndërmerrte karrierën kishtare që në ato kohë të jepte mundësinë futeshe në mjedise dinjitarësh të oborrit papnor. Në [[vjeshta|vjeshtën]] e vitit [[1330]] u bë kështu kapelan i familjes së kardinalit Giovanni Colonna dhe në [[1335]] iu dha nga papa [[Benedikti XII|Benedikti i XII]] rregulli i Lombez. Në [[dhjetori]]n e vitit [[1336]] u vendos në [[Roma|Romë]] i ftuar nga peshkopi Giacomo Colonna dhe me rikthimin e tij nga Avinjoni, e kapur nga një krizë morale dhe fetare, bleu një shtëpi të vogël në Valchiusa në bregun e Sorgas ku, larg nga buja e quteteve të mëdha, iu dedikua hartimit të veprave të tij më të mira. Kësaj periudhe i përkasin, përveç shumë lirikave që në vazhdim do të përfshiheshin në ''Canzoniere-n'' e tij, ''De viris illustribus'', një përmbledhje biografish të romakëve të shquar që nga [[Romuli]] deri te [[Çezari]] si dhe nisi poemën epike në ekzametër kushtuar [[Shipion Afrikani]]t të titulluar ''Africa''. Me të arritur tashmë famën dhe kërkues i arritjes së një vlerësimi letrar për veprat e tij, projektoi të kurorëzohej poet dhe, i ftuar nga Senati roman që nga Universiteti i Parisit, e pranoi ftesën nga [[Roma]], ku më [[8 prill]] [[1341]], pasi qëndroi tre ditë në [[Napoli]] për tu ekzaminuar nga mbreti [[Robert Anzhuini, u kurorëzua me dafina në [[Campidoglio]] nga senatori Orso dell'Anguillara. Gjatë rikthimit nga [[Roma]] ndaloi në [[Parma]] i ftuar i Azzo da Correggio-s, ku përshkoi, duke e alternuar me qëndrimin në kodrat e Selvapiana-s, vjeshtën dhe [[vera|verën]] e [[1341]] duke përfunduar kështu versionin e parë të "''Africa-s''". Në [[1342]] u rikthye në Avinjon dhe në [[1343]] filloi të shkruante ''Secretum-in'', një vepërz në formën e dialogut midis vetë Petrarkës dhe [[Shën Agustini]]t ku "na ka lënë rrëfimin më të plotë dhe më të sinqertë të kundërshtive të tij të brendshme"<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle Origini al Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 201</ref> dhe hartoi lutjet e shkruara në vargje latinisht duke ndjekur modelin e [[Psalmi|psalmeve]] të [[Bibla|Biblës]], të quajtur "''Psalmi poenitentiales''" ku thërret ndihmën e [[Zoti]]t për të tejkaluar gjendjen e përshtjelluar ku gjendej. [[File:Jeanne Ière de Naples, dite la Reine Jeanne, comtesse de Provence.jpg|thumb|Giovanna Anzhu, mbretëresha e Napolit]] Në [[Shtatori]]n e vitit [[1343]] u rikthye në [[Italia|Itali]] dhe u vendos fillimisht në [[Napoli]] pranë mbretëreshës Giovanna Anzhuine me detyrën ambasadorit të papa [[Klementi VI|Klementit të VI]] ku vazhdoi të shkruante librat e ''Rerum memorandarum'' që, të mbetura të papërfunduara, duhet të ishin, në synimin e autorit, një listë e strukturuar episodesh dhe [[anekdota]]sh historike të futura në kategori specifike që kishin të bënin me virtyte të veçanta morale. Në vazhdim u vendos në [[Modena]], në [[Bolonja]] dhe në [[Verona]] si dhe në [[1345]] u rikthye në [[Provenca|Provencë]] ku qëndroi për dy vite gati gjithmonë në Valchiusa ku shkroi për Philippe de Cabassoles traktatin ''De vita solitaria'' dhe ''De otio religiosorum'' për vëllain Gherardo që kishte hyrë në urdhërin monastik të çertozinëve. Shkroi në këtë periudhë [[egloga]] latinisht që në vazhdim do të përmblidheshin në ''Bucolicum carmen'' dhe në një nga këto shpjegon se përse vendosi të dorëhiqej nga shërbimi pranë kardinalit Colonna dhe të rikthehej në [[Italia|Itali]]. I entuziazmuar nga reforma e tentuar politike e Cola di Rienzo-s u nis në vitin [[1347]] i drejtuar për në [[Roma|Romë]] por në [[Gjenova]] e arriti lajmi që ngjarjet kishin degjeneruar dhe kështu ai nisi të shëtiste nëpër qytete të ndryshme dhe në [[Parma]] i arriti lajmi i vdekjes së Lauras. Në fakt në [[1348]] kishte shpërthyer [[murtaja]] dhe për shkak të saj do të vdiste mbrojtësi i tij, kardinali Colonna, dhe shumë miq të tij. Ndërkohë kishte shkruar paraprakisht ''I Trionfi'' (Triumfet), atë të [[Dashuria|Dashurisë]] dhe atë të [[Dlirësia|Dlirësisë]] dhe në këtë periudhë do të shkruante atë të [[Vdekja|Vdekjes]] veç risitemimit të poezive italiane në 'Canzoniere' duke i shtuar edhe të reja, për të mbledhur letrat e tij në librin ''Familiari'' që paraprihej nga kushtimi ndaj mikut Ludwig von Kempen dhe të fillimit të mbledhjes së ''Epistole metriche'' kushtuar Barbato da Sulmona. Në vjeshtën e vitit [[1350]] u vendos në [[Roma|Romë]] për jubileun pasi kishte qendruar në [[Firenca|Firence]] ku njohu Boccaccio-n, takoi Francesco Nelli-n, Zanobi da Strada-n dhe Lapo da Castiglionchio. Në [[qershori]]n e vitit [[1351]] u rikthye për një kohë të shkurtër në Avinjon dhe në [[1353]] u rikthye në atdhe, që në vazhdim e la vetëm në raste të rralla. Nga viti [[1353]] deri në [[1361]] qëndroi në [[Milano]] pranë Viskontëve dhe për ta realizoi misione të ndryshme diplomatike. Në Milano Petrarka shkroi ''De remediis utriusque fortunae'' dhe shumë lirika të reja dhe letra duke nisur rishikimin e 'Canzoniere-s' dhe të përmbledhjes epistolare, përpunimi i të cilës zgjati shumë kohë. Siç shkruan Sapegno<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio della storia della letteratura italiana. Dalle Origini al Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 183</ref> "për tu futur në personalitetin petrarkeskë nevojiten mbi të gjitha shumë përmbledhjet epistolare të shkrimtarit, nga të cilat mund nxiren shumë të dhëna për jetën e tij si dhe për përzemërsitë e tij ashtu si dhe mendimin e tij".[[File:Laura e Petrarca.jpg|365x365px|thumb|Laura dhe Petrarka te ''Il Canzoniere''.|majtas]] Midis viteve [[1361]] dhe [[1370]] Petrarka banoi pjesërisht në [[Padova]] dhe pjesërisht në [[Venecia]] por vitet e tij të fundit u hidhëruan për vdekjen e të birit Giovanni dhe të nipit Francesco, i biri i të bijës Eletta. Gjatë atyre viteve vazhdoi korrespondencën me Boccaccio-n dhe u mor seriozisht me rishikimin e veprave të tij duke i forcuar raportet e miqësisë me zotërinë e atëhershme të Padovas, Francesco Novello Carraresi dhe në [[1368]], me insistimin e tij, u trasferua në atë qytet. Në [[1370]], pasi ndërtoi një shtëpi në Arquà në kodrat Euganei, shkoi për të banouar me të bijën Francesca, Eletta dhe të shoqin, duke i pritur me gëzim vizitat e Francesco I da Carrara dhe të miqve të tjerë. Përgjatë viteve të fundit të jetës së tij iu dedikua traskriptimit të ''Canzoniere-s'', përmbledhja me rima që u shkruan në periudha të ndryshme të jetës së tij, përfundoi poemën alegorike të shkruar në tercina të quajtur ''I Trionfi'' që do të publikohej pas vdekjes së autorit si dhe përfundoi "''Seniles''". Në Arquà e gjeti vdekja më [[9 Korrik|9 korrik]] [[1374]] dhe sipas dëshirës së tij iu kryen nderimet e fundit solemne në praninë e zotit të Padovas. ''Il Canzoniere'' (i titulluar fillimisht në latinisht ''Rerum vulgarium fragmenta)'' por i shkruar në italisht) përbëhet nga 300 sonete dhe gati 50 poema të larmishme (''Canzone'', [[madrigali|madrigale]]) të dedikuara dashurisë së tij të pa rikthyer për Laura-n. Ndjenjat humanizohen me respektin për ''dolce stil nuovo'' dhe poemat e ''Vita nuova''. Laura është një femër reale (megjithëse e idealizuar dhe e paarritshme), që shkakton te poeti një larmi të madhe emocionesh kundërshtyese. Dashuria përshkruhet psikologjikisht me shumë hollësi. Motivet e tij do të mereshin nga e gjithë poezia perëndimore në të ardhmen. ====== Giovanni Boccaccio ====== [[File:Giovanni Boccaccio.jpg|thumb|Portreti i Giovanni Boccaccio-s nga një stampë e shekullit XIX]] [[Giovanni Boccaccio]] ([[1313]]–[[1375]]) i dha udhë ''novella-s'', nëpërmjet një rrëfimi të shkurtër me temë dashurore. Është përgjithësisht i njohur për ''[[Dekameroni]]n'', përmbledhje prej njëqint tregimesh që vërtiten rreth tre temave: dashurisë, zgjuarsisë njerëzore dhe rastësia. "Boccaccio, si Petrarka, ishte i vetëdijshëm për vlerën e kulturës klasike latine dhe greke, e ndjerë si shtysë për një qytetrim të ri dhe edhe ai përdor dhe përsos gjuhën vulgare që, në prozën e tij, merr një larmi tepër të madhe tonesh dhe pasuri fjalori si dhe struktura sintaksore"<ref>Rosanna Bicacca Maria Paolella, ''L'altra biblioteca'', volume triennale, Lattes, [[Torino]], [[2000]], fq. 231</ref>. Temat janë gati gjithmonë profane, me ton të mentalitetit borgjez që kishte nisur të merrte formë në [[Firenca|Firence]]. Janë të shpeshta subjektet me femra që mashtrojnë burrat e tyre. Ndërfuten shpesh këngë popullore italiane në vargje. Biri i jashtligjshëm i Boccaccio di Chellino, një tregëtar i shoqërisë së familjes Bardi të [[Firenca|Firences]], Giovanni lindi, siç kujtojnë kritikët bashkëkohës, në Certaldo dhe vetëm dymbëdhjetë vjeç dërgohet nga i ati në [[Napoli]] që të mësonte artin e tregëtisë. Por Giovanni-t, që nuk kishte prirje praktike, nuk i pëlqente ai tip profesioni dhe në moshën tetëmbëdhjetë vjeçare i ati i lejoi më në fund të ndiqte studime të tjera. Filloi kështu, gjithmonë me dëshirën atërore, të studionte të drejtën kishtare, por këto studime i ndoqi me pak entuziazëm ndërsa, vetë, krijonte një kulturë të gjerë duke lexuar mbi të gjitha klasikët latinë dhe letërsinë bashkëkohëse franceze. Atëherë ishte koha e monarkisë së Robert Anzhuinit, ku "ndikimet kulturore që ndërthureshin ishin të pasura dhe të shumëfishta, si dhe rendi artistik dhe figurativ, veçse letrar"<ref>Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di Storia della letteratura italiana,'' La Nuova Italia, Firenze, [[1986]]</ref> dhe i riu Boccaccio, i pranuar në oborrin e mbretit, bëri miqësi me peronalitete të larta, si astronomi gjenovez Andalò del Negro dhe bibliotekarin mbretëror [[Paolo da Perugia]] si dhe në atë botë të pasur me kulturë dhe shkëlqim u gjet përsosmërisht vetëvetja. Në periudhën napoletane bëjnë pjesë veprat e tij të para midis të cilave romani në prozë ''Il Filocolo'', [[poema]] në oktava e quajtur ''Il Filostrato'', që merr spunto nga një episod i "''Roman de Troie''" i [[Benoît de Sainte-Maure]] dhe një tjetër poemë përsëri në oktava, ''Teseida'', që bazohej në modelin e ''[[Eneida|Eneidës]]'' së [[Virgjili]]t dhe nga ''Tebaida'' e [[Stacio]]s. Në [[1340]] Boccaccio, i thirrur nga i ati që kishte pësuar dëme të mëdha ekonomike si pasojë e falimentimit të Banca dei Bardi, duhej të rikthehej në [[Firenca|Firence]] dhe në vitet pasuese dihet pak për ato që i ndodhën. Ka të dhëna për një qëndrim të tijin në [[Ravena|Ravenë]] pranë oborrit të Ostasio I da Polenta dhe në [[Forlì]] në [[1347]] ose në fillim të [[1348]] pranë Francesco degli Ordelaffi. Në [[1349]], për shkak të vdekjes së të atit, ai u rikthye në Firence nëse, siç sugjeron Sansone<ref>Mario Sansone, ''Compendio di Storia della letteratura italiana. Dalle Origini al Quattrocento'', La Nuova Italia, [[1956]]</ref>, "... nuk ishte kthyer në vitin e mëparshëm për të parë me sytë e tij, siç pohon në hyrjen e Dekameronit, tmerret e murtajës". Në periudhën e kthimit në Firence bëjnë pjesë dy vepra, të hartuara midis viteve [[1341]] dhe [[1342]], që si të mëparshmet ndjejnë ndikimin e Dantes dhe që lartësojnë dashurinë për Fiammetta-n, si poema e hartuar në moshën pesëdhjetë këngë në tercina të titulluar "''Amorosa visione''" dhe "Comedia delle ninfe fiorentine" e quajtur edhe ''Ninfale d'Ameto'', një tregim i përzier me prozë dhe këngë në tercina. Pa dyshim më e mira është vepra "''Elegia di Madonna Fiammetta''", e shkruar midis vitit [[1343]] dhe [[1344]], një tregim në prozë që tregon dashurinë e tij të palumtur për gruan, te e cila është parë, nga disa kritikë, një zhvillim i fort psikologjik edhe pse, siç pranon Asor Rosa<ref>Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di Storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1986]], fq. 52</ref>, ''"... gjykimi i De Sanctis, që e përkufizon "një faqe të historisë intime njerëzore, e arritur në një formë serioze dhe të drejtpërdrejtë", gabime të një paraprirje të pavullnetshme, duke ngjyrosur konturnet gati sikur bëhej fjalë për një roman psikologjik të gjysmës së dytë të Tetëqintës, e rëndësishme është praktikisht përpjekja e objektivizimit që Boccaccio realizon përkundrejt një fushe mjaft komplekse dhe në mënyrë autobiografike trysnuese e frymëzimit të tij"''. Midis viteve [[1343]] dhe [[1354]] Boccaccio shkroi veprën e fundit të tij para [[Dekameroni]]t, pa dyshim midis më të mirave të veprave të tij minore. Bëhet fjalë për një vepër të shkruar në formën e poemës në 473 oktava me titull ''Ninfale fiesolano'' që merr spunto nga një përrallë mbi zanafillën e [[Fiesole]]-s dhe të Firences. Veprave minore, dhe ndoshta që i përkasin periudhës napoletane, duhet ti shtohet poema e shkurtër e hartuar në tercina me titull ''Caccia di Diana'' dhe vepra në prozë ''Il Corbaccio'' hartuar në vite vështirësisht të datueshëm (edhe pse së fundmi Giorgio Padoan<ref>Giorgio Padoan, ''Sulla datazione del Corbaccio'', te ''Il Boccaccio e Le muse'', Firenze, [[1978]], fq. 199-228</ref> e vendos me njëfarë sigurie në vitin [[1365]]), që, megjithëse duke mos pasur vlerë të veçantë artistike, shënon momentin që paraprin në jetën e shkrimtarit krizën e tij fetare. Të krijuara në një hark të gjatë kohor janë ''Le Rime'' të tij, që, duke ndjekur skemën e kohës, alternon lirikat e dashurisë me ato të përkushtimit dhe pendesës në të cilat ai, megjithëse rimerr temat e "Dolce stil novo-s", për aksente dhe stil që kanë një realizëm të ri. Poeti ndërkohë kishte fituar famë të madhe dhe i besoheshin, edhe për aftësitë e tij oratorike, detyra prestigjoze si ambasador pranë oborreve të ndryshme. Në [[1350]] u dërgua pranë zotërve të [[Romagna|Romanjës]], në [[1351]] në [[Tiroli|Tirol]] pranë markezit të [[Brandenburgu|Brandeburgut]], Ludviku i [[Wittelsbach]]ut dhe përsëri, në [[1354]] pranë papa [[Inoçenti VI|Inoçentit të VI]] në Avinjon dhe në midis [[1365]] - [[1367]] në [[Roma|Romë]] pranë papa [[Urbani V|Urbanit të V]]. Në këtë periudhë, dy janë zhvillimet më të rëndësishme në jetën e Boccaccio-s: miqësia me Petrarkën dhe kriza fetare e [[1362]]. Njohja e Petrarkës që ai admironte që nga vitet rinore, ndodhi për herë të parë në Firence në [[1350]] dhe Boccaccio-ja pati rastin ta rishikonte vitin pasues në [[Padova]], në [[1359]] në [[Milano]] dhe në [[1363]] në [[Venecia|Venecie]]. Me Petrarkën ai mbajti një korrespondencë konstante të përzemërt dhe, kur në [[1374]] poeti vdiq, e vajtoi humbjen me fjalë të sinqerta dhimbjeje. Ndërkohë që erdhën vështirësi të rënda ekonomike dhe vuajtje fizike që e lanë në një gjendje të rëndë melankolie duke e hedhur në një krizë të thellë besimi. Në këtë periudhë ai iu dha me intesitet të madh studimeve me karakter mbi të gjitha moral, fetar dhe asketik. Në fund të vitit [[1362]], viti i krizës, poeti u vendos në [[Napoli]] për të kërkuar një sistemim, por mbeti i zhgënjyer nga pritja e ftohtë e Niccolò Acciaiuoli-t, qoftë edhe nga vërejtja e shumë ndryshimeve që qyteti kishte pësuar pas luftrave civile. Vitet e fundit të jetës së Boccaccio-s i jetoi midis Certaldo-s dhe Firences ku iu kushtua studimit të klasikëve antikë dhe Dantes si dhe nisi studimin e grekëve me ndihmën e Leonzio Pilato-s, një eruditi greqist që e kishte studion në Firence. Në shpirtin e Boccaccio-s gjenden për më tepër të gjithë aspektet e Humanizmit italian, që nga ai [[filologjia|filologjik]] deri te ai [[retorik]] dhe [[stilistika|stilistik]] si dhe spiritual aq sa ai vëren, siç shkruan Sansone<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1956]], fq. 107</ref>, "''... ushtrimin e poezisë, dhe më në përgjithësi, të sensit të jetës në mënyrë të re dhe të freskët''". Midis veprave të tij me karakter erudit përmenden "''Bucolicum carmen''" e shkruar midis viteve [[1351]] dhe [[1366]] e hartuar nga gjashtëmbëdhjetë [[egloga]] në të cilat ai risjell shumë ngjarje bashkëkohëse dhe të jetës së tij; "''De casibus virorum illustrium''" me karakter moral, i shkruar midis viteve [[1356]] dhe [[1374]] ku trajton të gjithë ata personazhe, duke nisur nga [[Adami]], që kanë rënë nga një gjendje e lumtur në mjerim; "''De claris mulieribus''", i hartuar në të njëjtët vite të veprës së mëparshme, që konsiston në një traktat [[biografia|biografik]] për gra të famshme, që nga [[Eva]] deri te mbretëresha Giovanna I e Napolit dhe një vepër me karakter [[gjeografia|geografik]], ''De montibus, silvis, fontibus, lacubus, fluminibus, stagnis seu paludibus et de nominibus maris'' i shkruar në vitet që shkojnë nga viti [[1362]] në vitin [[1366]] në të cilin, duke marr në analizë shumë emra gjeografikë të hasur në veprat e klasikëve, jep informacione të gjera. Më i madhi nga traktatet e tij erudite është megjithatë ''Genealogia deorum gentilium'', vepër e përbërë nga pesëmbëdhjetë libra që formojnë një [[enciklopedia|enciklopedi]] të vërtetë mitologjike dhe që tregon për ato kohë një erudicion me të vërtetë të jashtëzakonshëm dhe që, veç përfshirjes së poetikës së tij, gjendet edhe mbrojtja e veprës dhe në përgjithësi vetëmbrojtja e autorit si mbledhës dhe tregues përrallash<ref>Da Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1956]], fq. 108</ref>. Ndikimi i Dantes, që vërehej në veprat e tij të para, tashmë rindihet fortësisht në veprën e realizuar midis viteve [[1357]] dhe [[1362]] të titulluar ''Trattatello in laude di Dante'' ku Boccaccio lartëson cilësitë morale dhe intelektuale të poetit të madh te "''Commento alla Commedia''". Në [[1373]] i jepet detyra të lexoi dhe komentoi përpara publikut "La Commedia". Por leksione që ai mban në kishën e Santo Stefano di Badia, duhet të ndërpriteshin para komentimit të Ferrit - kënga e shtatëmbëdhjetë për shkak të sëmundjes së përkeqësuar për tu tërhequr në Certaldo ku do të vdiste më [[21 Dhjetor|21 dhjetor]] [[1375]]. [[File:1916-a-tale-from-the-decameron-.jpg|thumb|456px|Dhjetë të rinjtë protagonist të Dekameronit në një pikturë të John William Waterhouse, ''A Tale from Decameron'', [[1916]], Lady Lever Art Gallery, [[Liverpool]]]] Sipas arsyetimit të kritikës vepra e maturisë së plotë të Boccaccio-s është ''[[Dekameroni]]'' i hartuar midis viteve [[1348]] dhe [[1353]], një seri me njëqint novela që, të futura në një kornizë origjinale narrative, mbeten të bashkuara nga e njëjta gjendje shpirtërore që ''"është dashuria për jetën në plotësinë e qenies së tij, të parë me zemër të zbrazur nga çdo shqetësim moral dhe fetar si dhe nga një ekzaltim i përzemërt për lulëzimin e saj: jeta që është lojë dhe çështje fati, çështje aty e lumtur dhe e gëzuar, aty dramatike dhe deri tragjike"''<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[1960]], fq. 110</ref>. Rëndësia e ''[[Dekameroni]]t'' mbështetet kryesisht në prozën e kujdesshme dhe elegante, që vendosi një model për tu ndjekur nga shkrimtarët e ardhshëm të [[Rilindja|Rilindjes]], por edhe në krijimin e modelit të përgjithshëm të novelës oborrtare të të ardhmes, jo vetëm në [[Italia|Itali]] nëpërmjet të ashtuquajturve ''novellieri'' ([[Mateo Bandello]] dhe Giraldi Cinthio), por në të gjithë [[Evropa|Evropën]], si në rastin e ''El Patrañuelo'' të [[Juan de Timoneda]] apo ''Novelas ejemplares'' të [[Miguel de Cervantes]]. ====== Shkrimtarët minorë ====== Siç shkruan Natalino Sapegno<ref>Natalino Sapegno, ''Introduzione ai Poeti minori del Trecento'', në ''Pagine di storia letteraria'', [[Palermo]], Manfredi, [[1960]], fq. 197-200</ref> "''Treqinta karakterizohet, në krahasim me shekullin paraardhës (ku merr rëndësi mbizotëruese përvoja e lirikës së dashurisë, nga siçilianët deri te stilnovistët, pasqyrohet në formën e vetëdijshme të doktrinës së De vulgari eloquentia), nga shumësia e jashtëzakonshme dhe larmia e zërave ku shprehet ndjenja e një kulture letrare mjaft komplekse dhe gjithashtu më e shpërndarë dhe e bindur në shumë nxitje mos-përputhëse''". ====== Lirika ====== Vlera poetike e lirikës së prodhuar në këtë shekull, pa marr në konsideratë Petrarkën, është mjaft e dobët dhe, megjithëse vërehet sforcua për të konservuar stilin e "Dolce stil novo-s", vërehet se ajo është "''e zbrazur nga substanca më intime''"<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 253</ref>. Për tu veçuar midis rimatorëve të shumtë aulik të kësaj periudhe janë, në fillim të shekullit pizani Fazio degli Uberti për 'canzone-t' politike dhe mbi të gjitha për rimat e dashurisë në të cilat përzien ndikimin e poezisë stilnoviste, provencale, petrarkeske dhe të rimave të ngurta të Dantes; padovani Matteo Correggiaio dhe, në fund të shekullit, fiorentini Cino Rinuccini, poezia e të cilit shfaq ndikimin e Dantes, veç modelit petrarkesk. Midis rimatorëve të ndryshëm të kësaj periudhe shumë janë rimator oborresh, mbi të gjitha në Italinë veriore, që zotërojnë frymëzim të dobët dhe pak kulturë, që shëtisin nga një zotëri te tjetri duke vënë në shërbimin e tyre poezinë jo aq të përputhur me ndjenja të thella por nga synime 'adulacioni'. Midis këtyre rimatorëve shquhet Antonio Beccari nga [[Ferrara]], nga i cili kanë mbetur disa rima me karakter dashuror dhe politik, tre 'frottola' me stil xhularesk dhe disa lirika me stil konfensional dhe Francesco di Vannozzo nga Padova që jetoi në gjysmën e dytë të shekullit pranë disa oborreve, si ai i Carrares-ëve, të Scaliger-ëve dhe të Viscont-ëve dhe që ka lënë midis rimave të tij politike tetë sonete nën titullin ''Cantilena pro comite Virtutum'', disa rima [[autobiografia|autobiografike]] me karakter rrëfimtar, katër 'frottola' dhe disa sonete dashurie që, megjithëse rimarrin stilin petrarkesk në mënyrë të trashë, nuk janë pa freski ndjenjash. ====== Letërsia në prozë dhe në vargje ====== Edhe në gjysmën e dytë të shekullit XIV Firencia mbeti një qendër e gjallë kuluturore ku lulëzoi një letërsi në prozë dhe në vargje më së shumti me karakter konfensional, të përbëra nga reflektime, anekdota dhe paralajmërime që ka midis autorëve të denjë për tu përmendur Antonio Pucci-n që ka lënë, në një metrikë popullore dhe me leksik të vrullshëm, një vepër të gjerë dhe të larmishme që përfshinë sonete, 'sirventes' katërnarë, kapituj dhe 'cantari' që zotërojnë "''një karakter të sinqertë dhe të freskët poezie si dhe njëfarë prirjeje për të riprodhuar ndjenjat e thjeshta të popullit në mes të të cilit dhe për të cilin ai shkruante''"<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 260</ref>. Te Pucci dallohet ndikimi i Dantes, kulti i të cilit tashmë ishte shumë i gjallë në Toskanë dhe jo vetëm, siç tregojnë komentarët e shumtë të Komedisë që në kët periudhë lulëzojnë. Lulëzon edhe në këtë periudhë dhe prap në Firence një gjini e re poezie për muzikë që shprehet në formën e baladës, të madrigalit dhe të 'caccia-s' pranë të cilës renditet vepra e Giovanni Fiorentino-s që u identifikua nga Pasquale Stoppelli me një xhular me emrin "Malizia Barattone"<ref>Pasquale Stoppelli, Malizia Barattone (Giovanni di Firenze) autore dell'opera "''Il Pecorone''", te "Filologia e critica" II (1977)), fq. 1-34</ref> me përmbledhjen e tij të baladave që në brendësi të veprës së tij të titulluar "''Il Pecorone''", gjendej një përmbledhje me novela me frymëzim bokaçesk, përfaqësojnë pjesën më të arrirë. Por midis shkrimtarëve që i afrohen në këto vite këtyre dy gjinive letrare, më domethënësi është fiorentini [[Franco Sacchetti]] midis veprave të të cilit bëjnë pjesë "''Il libro delle rime''" dhe ''Il Trecentonovelle'', "''autor në të cilin shpalosen aftësi të sigurta shkrimtari: aftësi në skicim, nëse jo "personazhe" të mirëfilltë, të paktën gjurmë të gjalla; siguri në përshkrimin e skenave të turmës, të konfuzionit dhe të trazirave; lirshmëri e një sintakse popullore; pëlqimi për një gjuhë sa më të gjallë dhe diturake, e kultivuar me sukses nga të gjithë shtresat gjuhësore''"<ref>Giuseppe Petronio, ''Compendio di storia della letteratura italiana'', Palumbo (editore), [[1968]], fq. 99</ref>. ====== Letërsia devocionale ====== [[File:Domenico Beccafumi 025.jpg|thumb|''Stigmatat e Shën Katerinës nga Siena'', Domenico Beccafumi, rreth [[1515]]]] Përgjatë të gjithë Treqintës lulëzoi edhe një letërsi e shumtë me karakter fetar që shprehej në formën e predikimeve, traktateve, letrave devocionale, lavdeve, vepra me karakter hagjiografik etj. Midis shkrimtarëve fetar të Treqintës përmenden në kuadër të traditës domenikane frati Jacopo Passavanti që përmblodhi në një traktat me titull "''Specchio di vera penitenza''" të gjitha predikimet që kishte mbajtur në [[1354]] gjatë periudhës së kreshmës dhe Domenico Cavalca, autor i "''Vite dei Santi Padri''" dhe teksteve të shumta latinisht, veç soneteve, lavdeve dhe 'serventese-ve'. Në kuadrin françeskan hasen "''I Fioretti di San Francesco''" hartuar nga një autor toskan anonim që konsiston në një përmbledhje me legjenda që kanë të bëjnë me jetën e shenjtorit të përkthyera dhe reduktuara në kuadrin e përrallave me karakter popullor nga një tekst latinisht të publikuar në [[Marche]] që i përket fundit të shekullit XIII me titull "''Actus beati francisci et sociorum eius''". Përsëri në Treqintën një vend domethënës zë Caterina Benincasa (e njohur si Katerina nga Siena)për të cilën kanë mbërritur 381 "Lettere" dhe "''Dialogo della Divina Provvidenza''" që u shkruan nga dishepujt e saj nën diktimin me një shkrim që "''lidh mënyrat e stilit biblik dhe të letërsisë së shenjtë me impresionizmin dhe aty për atyshmërinë e një gjuhe popullore''"<ref>Roberto Mercuri, ''La letteratura del Trecento in Toscana'' in ''Letteratura italiana'', Einaudi, Firenze, [[2007]], fq. 570</ref>. Në kuadër të krijimeve lavdërore treçentiste, shquhet Bianco da Siena, bashkëkohës dhe bashkëqytetar i Katerinës nga Siena si dhe autor i lavdeve të shumta. ====== Historiografia ====== [[Historiografia]] në gjuhën vulgare pasqyron karakteristika kryesore të qytetërimit të Treqintës me historitë e tij apo kronikat që "''dalin jashtë nga kufijtë e ngjushtë dhe të thatë të kronikave mesjetare, ku ishin aqë të magëta kuptimi dhe zgjedhja e fakteve, kujdesi i lidhjeve logjike, rëndësia e karaktereve individuale... pasqyrë e shkëlqyer e një qytetërimi, në të cilin lufta politike është më larmishme, e lëvizshme dhe e apasionuar, lidhjet tregëtare më intensive, kultura gjithmonë e më e gjerë dhe e hapur''"<ref>Natalino Sapegno, Compendio di Storia della letteratura italiana, La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 282</ref>. Kronistët më të njohur në gjuhën vulgare të kësaj periudhe janë dy shkrimtarët fiorentinë, [[Dino Compagni]] dhe [[Giovanni Villani]] përkatësisht autorë, i pari i "''Cronica delle cose occorrenti ne' tempi suoi''", ku tregon ngjarjet duke nisur nga viti [[1280]] deri në [[1312]] dhe i dyti një "''Nova Cronica''" të ndarë në dymbëdhjetë libra nga të cilët gjashtë shkojnë që nga kulla e [[Babilonia|Babilonisë]] deri te zbritja në Itali e [[Karl Anzhuini|Karlit Anzhuin]] dhe gjashtë të tjerët nga viti [[1265]] deri në [[1348]]. ==== Katërqinta ==== Me vdekjen e Petrarkës dhe të Boccaccio-s dhe pas një lulëzimi të madh treçentesk në Katërqintën u asistua në një fenomen të çuditshëm që, sipas mendimit të shumë kritikëve, "''duket se e ndërpret ecurinë e nisur në dekadat e para të dyqintës''"<ref>Giuseppe Petronio, ''Compendio di storia della letteratura italiana'', Firenze, [[1968]], fq. 103</ref> dhe shfaqet "''një nga më të ndyrat e historisë sonë letrare''"<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di Storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 288</ref> për të mos folur, siç thotë Migliorini, madje për një "''krizë kuatroçenteske''"<ref>Bruno Migliorini, ''Storia della lingua italiana'', Sansoni, Firenze, [[1971]], fq. 240</ref>. Letrarët e kësaj periudhe mohuan, duke e përbuzur, të gjithë punën e bërë gjatë dy shekujve të mëparshëm për ta bërë gjuhën vulgare të denjë të quhej gjuhë letrare dhe hartuan jo më në gjuhën vulgare, por në latinisht, duke arritur ta konsideronin veprën e Dantes, Boccaccio-s dhe Petrarkës, siç shkruan Leonardo Bruni<ref>Leonardo Bruni, ''Dialogi ad Petrum Paulum Histrum'', Istituto Nazionale sul Rinascimento, [[1994]]</ref> në dialogun e parë me mikun Pietro Istriano për veprën e tij të shkruar në latinisht të quajtur ''Ad Petrum Paulum Histrium'', vetëm "''poezi për këpucarët dhe furrtarët''". ===== Humanizmi ===== Por kjo periudhë, e ashtuquajtur e [[Humanizmi]]t, që nën shumë aspekte mund të duket si stanjacion, në të vërtetë është vetëm një "''moment pauze dhe reflektimi; një moshë e studimeve kritike dhe filologjike të apasionuara; një lloj rikthimi i mundimshëm dhe i pavetëdijshëm në zanafillën e qytetërimit tonë, nëpërmjet të cilit gjithë kuptimi i jetës dhe të idealeve njerëzore rinovohet dhe në të njëjtën kohë vihet në jetë një trasformim i kulturës dhe të shijes letrare, që shfaqet plotësisht në fund të shekullit në shpirtrat dhe në format e poezisë së re''"<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 288</ref>. [[File:salutati.jpg|thumb|Imazh që portretizon Coluccio Salutati-n, i ardhur nga një dorëshkrim i Biblioteca Laurenziana në Firence]] Lëvizja e Humanizmit u përhap me shpejtësi të madhe në të gjithë Italinë dhe, megjithëse duke marr karaktere të ndryshme sipas qendrave të përhapjes, ruajti karakteristika të përbashkëta, për shkak të formimit dhe karakteristikave barazitare, por mbi të gjitha nga përdorimi i përbashkët i gjuhës latine. Latinishtja e humanistëve, si ajo e Petrarkës, është latinishtja klasike, ajo që kishin rizbuluar nëpërmjet teksteve antike të [[Ciceroni]]t, të [[Quinto Ennio]]-s, të [[Virgjili]]t, të [[Oraci]]t, të [[Katuli]]t dhe të [[Ovidi]]t dhe që, me një studim të kujdesshëm [[filologjia|filologjik]], e risjellin në jetë. Qendra më e rëndësishme humaniste lindi në [[Firenca|Firence]] dhe nismëtari i humanizmit fiorentin qe [[Coluccio Salutati]], nxënës i [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] dhe zbulues i ''Epistulae ad familiares'' i [[Ciceroni]]t, që me traktatet e tij dhe epistolarin e pasur qe një përhapës i rëndësishëm i studimeve të reja letrare. Lëvizja pati vazhdim në Firence me studiues të tjerë autoritarë si [[Niccolò Niccoli]], që transkriptoi vepra të shumta në gjuhën e lashtë greke dh atë latine si dhe hartoi një guidë për të rigjetur dorëshkrime në [[Gjermania|Gjermani]], Leonardo Bruni nga [[Arezzo]], që veç përkthimit nga greqishtja të veprave të shumta, qe autori i një ''Historia fiorentina'' e shkruar në këndvështrimin klasikexhant në imitim të [[Tit Livi]]t dhe [[Ciceroni]]t dhe në fund [[Poggio Bracciolini]] që, gjatë udhëtimeve të tij të shumta në [[Franca|Francë]] dhe në [[Gjermania|Gjermani]], zbuloi vepra antike duke sjell kështu në publik ''Institutionies oratoriae'' të [[Mark Fab Kuintiliani|Markus Fabius Quintilianit]], ''Silvae-t'' e Publius Papinius Stacit, ''Punica'' e Silius Italikus dhe ''De rerum natura'' e [[Lukreci]]t. Në [[1429]] u gjet në Lodi, nga peshkopi Gerardo Landriani, ''Brutus-i'' i [[Ciceroni]]t dhe në [[1429]] [[kardinali]] Giordano Orsini përvetëson një dorëshkrim që e konservonte në dymbëdhjetë komedi të [[Plauti]]t që deri në atë moment nuk e njihte askush. Në fushën e historiografisë humaniste, që pati si model veprën e Tit Livit, kujtohet romani Lorenzo Valla që diti të përballoi ''"probleme filosofike, historike, kulturale, kudo duke vendosur një kritikë të lirshme që paraprinte më së miri drejtimin e mendimit të [[Rilindja|Rilindjes]]''"<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, Milano-Messina, [[1960]], fq. 137</ref> Përkrahë Lorenzo Valla-s meriton të përmendet figura e humanistit forlez Flavio Biondo që vendosi metodën shkencore në studimet historike duke nisur me veprën e tij ''Roma instaurata'' shkencën e [[arkeologjia|arkeologjisë]], ajo e aretinit [[Leonardo Bruni]] dhe ankonasit Ciriaco d'Ancona. Humanistët, shumë nga të cilët ishin në shërbim të zotërve italianë si sekretarë kancelarë, qenë edhe shkrimtarë të flaktë letrash më së shumti me përmbajtje politike, por edhe private. Në këtë sektor të dytë i rëndësishëm është epistolari i lënë nga [[Poggio Bracciolini]] që, në bazë të modelit ciceronian, shkroi letra të pasura me humanitet dhe ndjenja. Merita e humanistëve qe ajo që ripastruan doktrinën [[aristoteli]]ke nga të gjitha ato alterime të bëra nga arabët dhe nga skolastika mesjetare si dhe mbi të gjitha se zbuluan në tërësinë e saj veprën e [[Platoni]]t ndaj të cilit u drejtua parapëlqimi i tyre. Kushtuar Platonit qe lëvizja e lindur në Firence me në krye [[Marsilio Ficino]]-n që, nën mbrojtjen e Mediçve, mblidhte në Villa medicea di Careggi, atë që në vazhdim do të quhej ''[[Accademia neoplatonica]]'', personazhe të shumtë të ditur. Për më tepër përmenden Giannozzo Manetti, [[Giovanni Pico della Mirandola]] dhe [[Cristoforo Landino]] që ditën të konceptojnë një dinjitet të ri të njeriut duke paraparë atë që do të ishte filozofia moderne që do ti kishte fillimet e saj në [[Rilindja|Rilindjen]] italiane. ===== Letërsia deri në mesin e Katërqintës ===== Në gjysmën e parë të shekullit pranë letërsisë humaniste në latinisht lindi edhe një letërsi në gjuhën vulgare qoftë me karakter devocional dhe vlerë mediokre, ashtu dhe me karakter artistik dhe me natyrë të ngritur. Në letërsinë me karakter fetar u hartuan lavde, predikime dhe paraqitje të shenjta që shpesh, pranë argumentit të shenjtë, ''"strehonin edhe personazhe dhe skena të një realizmi të brutal dhe popullor, që afronin akoma më mirë spektaklin me shijet popullore që asistonte në sheshe dhe që duhet të nxirte mësim dhe kënaqsi''."<ref>Giuseppe Petronio, ''Compendio di storia della letteratura italiana'', Palumbo (editore), [[1968]]</ref> Midis autorëve të letërsisë devocionale meritojnë të përmenden fiorentini Feo Belcari, Bernardino da Siena si dhe [[Girolamo Savonarola]] që, megjithëse jetoi në gjysmën e dytë të shekullit, mund të vendoset midis tyre për traktatet e tij me karakter moral, lavdet e tij dhe mbi të gjitha për predikimet e tij të zjarrta. Midis prozatorëve minorë përmenden edhe memuaristët, si skulptori [[Lorenzo Ghiberti]], tregëtari Giovanni Morelli dhe piktori [[Cennino Cennini]] që shkroi ''Il Libro dell'arte'', një nga traktatet e para teknike mbi pikturën. Nuk munguan novelistët që vazhdonin traditën treçenteske si Giovanni Gherardi, autor i një romani me titull ''Il Paradiso degli Alberti'', Giovanni Sabadino degli Arienti që shkroi një përmbledhje novelash të titulluara ''Porretane'' dhe më i vlerësuari [[Giovanni Sercambi]], autor i një ''Novelliere'' në imitim të [[Dekameroni]]t. Midis shkrimtarëve në vargje të gjysmës së parë të Katërqintës duhen përmendur disa shkrimtar të konsideruar të oborrit dhe të popullit. Në vazhdim të traditës treçenteske vazhduan të recitoheshin 'cantare-t', të krijoheshin të reja dhe prodhimi i vargjeve me subjekt politik dhe të tipit komiko-realist. Midis shkrimtarëve më të njohur me karakter burlesk (shakatorë) përmendet Domenico di Giovanni, mbi të gjitha Burchiello, që krijoi sonete të shumta 'caudati', ku rimerte stilin e poezisë zbavitëse dhe të 'frottola-ve' të Treqintës. Midis poetëve zbavitës që jetuan pranë oborreve kuatroçenteske përmenden Antonio Cammelli, i quajtur '''il Pistoia''' që pati shumë famë pranë oborreve veriore dhe që jetoi pranë oborreve të 'Da Correggio-ve', të 'Estens-ëve' dhe të [[Ludovico il Moro]]. Ai kompozoi sonete me karakter satirik ku paraqitej shoqëria e kohës së tij. Gjithmonë pran oborreve të ndryshme lindi edhe një poezi më aristokratike që rimerrte traditën petrarkeske dhe të lirikës oborrtare të gjysmës së dytë të Treqintës. Midis poetëve të kësaj periudhe qenë të shquar [[Giusto de' Conti di Valmontone]], autor i 'canzoniere-s' të titulluar ''La bella mano'', Benedetto Gareth, i mbiquajtur Chariteo, autor i një 'canzoniere' të titulluar ''Endymione'' dhe [[Serafino de' Cimminelli]] i njohur me pseudonimin ''Serafino Aquilano'' që qe edhe muzikant. ===== Letërsia pas mesit të Katërqintës ===== [[File:Leon Battista Alberti.jpg|left|thumb|Statuja e L.B. Albertit në një nike të Galleria degli Uffizi]]Në mes të shekullit letërsia në gjuhën vulgare u fuqizua dhe mbizotëroi koncepti që gjuha italiane qe e barabartë me atë latine për aftësinë për të shprehur çdo koncept ose imagjinatë siç do të thoshte [[Leon Battista Alberti]] në hyrjen e librit të II të ''Quattro libri della famiglia'': {{quote|text=rrëfej se ajo gjuhë e vjetër latine është e pasur dhe shumë e zbukuruar; por nuk shoh aq shumë sa që gjuha e sotme toskane ti mbaj mëri që në të çdo gjë sado shkëlqyer e shkruar na vjen keq... Dhe qoftë sa thonë ajo antikja e mësuar nga të gjithë njerëzit, plotë me autoritet, vetëm sepse në të shumë të shquar shkruan, me siguri e ngjashme do të jetë edhe jona, nëse të diturit do të duan, me studimin e saj të gjerë dhe vigjilent, të kthehet në të lëmuar dhe të pastër".<ref>Leon Battista Alberti, në ''Proemio'', ''Opere volgari'', nën drejtimin e C. Grayson, volumi I, Laterza, [[Bari]], [[1960]]</ref>}} Qe pikërisht Alberti, shembull tipik i njeriut të Humanizmit dhe të Rilindjes, që promovoi në Firence një garë publike në poezi, 'il Certame coronario', për të treguar kush qenë potencialet e gjuhës së folur. Për të dëshmuar se si gjuha vulgare dhe letërsia morën një dinjitet të ri janë komentet për [[Komedia hyjnore|Komedinë hyjnore]] të [[Cristoforo Landino]]s, komenti për rimat e Petrarkës nga ana e Francesco Filelfo-s dhe epistola e [[Angelo Poliziano]]-s që shoqëronte rimat e vjetra të ''Përmbledhjes aragoneze'' ku lëvdohet gjuha toskane. Gjatë gjithë gjysmës së dytë të Katërqintës, pra gjuha vulgare dhe gjuha latine u alternuan dhe shpesh u pranëvendosën në të njëjtët shkrimtar, siç mund të vërehet duke analizuar veprat e Poliziano-s, të Jacopo Sannazzaro-s, të Albertit dhe shumë të tjerëve. Letërsia e re që lindi pati një karakter të ngritur dhe aristokratik sepse ata që u rikthyen në gjuhën vulgare e bënë në një bazë letrare, të bindur, siç shkruan Landino, që "për të qenë një "toskan i mirë" duhet të ishe "latin i mirë", dmth. njohës e latinishtes"<ref>Cituar në Giuseppe Petronio, ''Compendio di Storia della letteratura italiana'', Palumbo, Firenze, [[1968]]</ref>. Alberti, një nga figurat më poliedrike të [[Rilindja|Rilindjes]] qe jo vetëm humanist dhe shkrimtar në gjuhën vulgare por u interesua edhe për [[arkitektura|arkitekturën]], [[muzika|muzikën]], [[matematika|matematikën]], [[kriptografia|kriptografinë]], [[gjuhësia|gjuhësinë]], [[filozofia|filozofinë]] dhe [[teoria|teorinë]] e [[Historia e arteve pamore|artet figurative]]. Si shkrimtar ai realizoi një komedi në latinisht me titull ''Philodoxeos fabula'' (''dëshiruesi i lavdisë''), ''Intercoenales'' (''Dialogjet konvivialë''), tre libra në gjuhën vulgare të quajtur ''De pictura'' (Mbi pikturën), dhjetë libra mbi arkitekturën të quajtur ''De re aedificatoria'', ''Dialoghi della tranquillità dell'anima'', ''Momus'' ose ''De Principe'' dhe ''Quattro libri della famiglia''. [[File:Leonardo self.jpg|thumb|Autoportret, rreth [[1513]], [[Torino]], Biblioteca Reale]] Superior ndaj Albertit nëpërmjet një personaliteti poliedrik qe [[Leonardo da Vinçi]] por që nuk ka një vend të rëndësishëm në aktivitetin letrarë por në atë të arteve dhe të shkencës. Nga Leonardo zotërojmë një seri me pasazhe që ai zgjodhi dhe katalogoi me titullin ''"Trattato sulla pittura"'' dhe disa skica dhe fragmente ideshë që ai kishte zakonin ti fiksonte në letër ndonjëherë duke iu dhënë një dukje si përralla të vogla apo apologjishë që kanë njëfarë karakteri letrarë. [[Lorenco de' Mediçi]], i quajtur i Mrekullueshmi, qe promotori në [[Firenca|Firence]] i letërsisë së re në gjuhën vulgare si dhe miku dhe mbrojtësi i humanistëve si Ficino dhe Cristoforo Landino. Ai, i lidhur me traditën e Treqintës, donte që letërsia e atij shekulli të përhapej dhe ai vetë u përpoq ta imitonte në shumë vepra, veçanërisht në ato rinore. Përreth Lorenco de' Mediçit, ku ishte formuar një rreth poetësh, letrarësh dhe artistësh, jetoi [[Angelo Poliziano]] që, i trasferuar vetëm 16 vjeç në Firence dhe duke njohur që atëherë greqishten e lashtë dhe latinishten, nisi të përkthente në ekzametra latinë ''[[Iliada|Iliadën]]''. U çmua për aftësitë e tij nga i Mrekullueshmi që e ftoi në oborrin e tij në fillim si mësues i të birit, Piero dhe në vazhdim i besoi katedrën pranë Studios fiorentine të latinishtes dhe greqishtes, detyrë që poeti e mbajti deri në vdekjen e tij të ndodhur në [[1494]]. Ai krijoi në gjuhën vulgare disa vepra të rëndësishme nga këndvështrimi letrarë dhe poetik, si ''Stanze per la giostra'' dhe ''Favola di Orfeo''. Në rrethin e poetëve mediçeas bënte pjesë për një farë periudhe edhe [[Luigi Pulci]] që shkroi një poemë në oktava të titulluar 'il Morgante' që rimerr motivet dhe teknikën karolinge të 'cantare-ve'. Lindur në kështjellën e familjes në Scandiano në [[1441]] nga Lucia di Nanni Strozzi dhe Giovanni Boiardo, qe gjithmonë i lidhur me familjen [[d'Este]] për vasalitet të feudit të Scandiano-s, që do të ishte ai vetë ta mbante së bashku me kushëririn Giovanni midis viteve [[1460]] dhe [[1474]]. [[Matteo Maria Boiardo]] qe intelektual dhe poet i spikatur i gjysmës së dytë të [[Shekulli XV|Katërqintës]]. Ati i atribuohet një 'canzoniere amoroso', ''Amorum libri tres'', dhjetë egloga përgjithësisht të quajtura ''Pastorale'', por mbi të gjitha''Orlando Innamorato'', një poemë epike narrative e papërfunduar në oktava që do të ishte lënda e ''Furioso-s'' së [[Ludovico Ariosto]]-s, veç, natyrisht, krijimeve poetike rinore (shpesh në latinisht) dhe përkthimeve nga greqishtja. [[File:Niccolo Machiavelli uffizi.jpg|thumb|Statuja e [[Niccolò Machiavelli]]-t në Galleria degli Uffizi|majtas]] ==== Pesëqinta ==== Figura orientuese e shijes poetike rilindase qe [[Pietro Bembo]], që shkroi këngë petrarkiste dhe sonete, por mbi të gjitha, u kthye në arbitrin e letërsisë italiane të kohës së tij. Dekadat e para të Pesëqintës panë një prodhimtari letrare me nivel të jashtëzakonshme, në gjini të ndryshme letrare. Shkohet që nga poema e Ariosto-s, '[[Orlando furioso]]', deri te ''Il Principe'', traktat i teorisë politike të [[Niccolò Machiavelli]]-t; nga ''Il Cortegiano'' i [[Baldassarre Castiglione]]-s deri te lirikat petrarkeske të [[Pietro Bembo]]s. Në këtë periudhë, që shtrihet afërsisht deri në fund të vitit [[1530]] dhe që mund të identifikohet plotësisht me [[Rilindja|Rilindjen]], përvoja e pasur e humanizmit fillon ti lërë vendin një rregullimi progresiv të formave dhe gjuhëve. Nuk është e rastësishme që Ariosto zgjodhi për poemën e tij gjuhën vulgare toskane përkundrejt asaj emiliane të përdorur nga [[Matteo Maria Boiardo]]. Nga ana tjetër, diskutimi mbi gjuhën letrare, që zë intelekte të mprehta me reflektime me interes të madh, sjell në një zgjidhje pak a shumë përfundimtare falë ''Prose della volgar lingua'' të Bembos ([[1525]]), ku mbështet përsosmërinë e toskanes letrare të identifikueshme në poezinë e [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] dhe në prozën e [[Giovanni Boccaccio]]-s. Vlerat e trajtuara nga letërsia klasike, me të cilën rizbulohet pamje të gjera dhe filozofia neoplatonike konvergojnë në idenë e njeriut si individ plotë me potenciale, padron i ekzistencës së vetë, i thirrur për të dhënë prova të gjenialitetit të vetë në rrethana konkrete të historisë dhe të realizoi në momente të ndryshme të jetës një harmoni ideale dhe të rafinuar. Mjedisi i oborrit dhe fenomeni i përhapur i mecenatizmit u ofrojnë shkrimtarëve të kohës kornizën dhe kushtet e përshtatshme për të ndjekur ato modele ideale; por kjo nuk pengon që të ndonjë që e zhvesh plotësisht, edhe pse me ironi të matur, përmbysjen e atij mjedisi të idealizuar, dmth. mungesa e autonomisë (Ariosto); apo kush pikërisht nga reflektimi këmbëngulës mbi veprat e antikëve dhe mbi "përvojën e vazhdueshme të gjërave moderne" nxirrte norma me lirshmëri të padëgjuar për veprimin politik (Machiavelli). Një kontribut shumë domethënës drejt përcaktimit të "rregullave" për shkrimin letrar erdhi nga përkthimi, në [[1536]], i ''Poetikës'' së [[Aristoteli]]t, deri në atë moment e njohur vetëm indirekt dhe pjesërisht nëpërmjet ''Ars poetica-s'' së [[Oraci]]t. Përkthimi zgjoi menjëherë ethet e studimit dhe komenteve, që gjithësesi shkuan në një drejtim jo plotësisht koherent me synimet e filozofit grek. Në fakt ai – siç është e qartë për lexuesit aktualë të ''Poetikës'' (e mbijetuar në formë shumë të gjymtuar) – nuk nënkuptonte të ofronte norma për krijimtarinë letrare, për përshkruante dhe organizonte për sa letërsia greke kishte prodhuar deri në atë kohë. Argumentimet e Aristotelit mbi gjinitë e ndryshme letrare, mbi elementet që përbënin tekstin poetik, mbi synimet e letërsisë dhe kështu me radhë u interpretuan nga studiuesit e Pesëqintës si norma për tu ndjekur në mënyrë besnike për të arritur përsosmërinë e poezisë. Sipas këtij kuptimi të ngurtë, poezia - në tre gjini: [[poezia epike|epike]], [[poezia lirike|lirike]] dhe dramatike – duhej të propozohej në qëllim edukativ për tu arritur nëpërmjet kënaqësisë (në versionin e [[Oraci]]t thuhej ''miscere utile dulci'' (përzierja e të dobishmes me kënaqësinë). Prirja preceptiste e letërsisë konvergoi shpejt me një riafermim të parimit të autoritetit (''ipse dixit'') në fusha të ndryshme të kulturës dhe me nevojat e një rikthimi në moralitetin dhe religjiozitetin e promovuar nga Këshilli i Trentos (1545-1563). Ky orientim normativ, që u zhvillua në shkrimet e [[Sperone Speroni]]t, Gian Giorgio Trissino-s dhe shumë të tjerëve, u fut në kundërshtim me prodhimtarinë e shumtë dhe të larmishme të dekadave të para të Pesëqintës. Për shembull, një vepër që kishte marr menjëherë sukses dhe përhapje të gjerë si 'Orlando furioso', kishte mospërputhje me normat e përpunuara: nuk mund të quhej poemë epike, për praninë mjaft të dobët të motiveve tipike të asaj gjinie dhe mbizotërimi i fantazisë, i ironisë, të kënaqsisë si synim kryesor (edhe pse jo i vetmi). Gjithësesi nuk ishte sigurisht e mundur të injoroje vlerën dhe pikërisht për këtë u mat me të, për të kërkuar një rrugë origjinale të përshtatshme me klimën e ndryshuar kulturore, [[Torquato Tasso]].[[File:Torquato Tasso-Sorrento.jpg|thumb|upright|Torquato Tasso]] ===== Gjysma e dytë e Pesëqintës ===== Një ndryshim i thellë i funksioneve të italishtes vulgare ndodhi në fund të Pesëqintës. Për shkak të ngadalsimit të shkëmbimeve ekonomike midis qyteteve të ndryshme të Italisë, rinisën të zhvilloheshin dialektet vendore, ndërsa italishtja u lidh me funksionin e gjuhës së oborreve. Shpirti i kundërreformës së Këshillit të Trentos bëri që të mungonin stimujt kulturorë inovatorë që kishin frymëzuar grupimet letrare. Themelimi i ''[[Accademia della Crusca]]'' në kët periudhë kristalizoi këtë situatë në shekujt pasues, duke e kthyer italishten në një gjuhë artificiale. [[File:Portrait of Niccolò Machiavelli by Santi di Tito.jpg|thumb|Portret i Machiavelli-t|majtas]]Në këtë kuadër lindën veprat letrare të [[Torquato Tasso]]-s, poema e tij ''Gerusalemme liberata'' mund të konsiderohet në këndvështrimin letrarë fryt i [[manierizmi]]t, ku mjetet shprehëse ishin një seri pozash artificioze. Italishtja e fundit të Pesëqintës është një gjuhë thellësisht e ndryshme, në shpirt, nga ajo e shekujve të kaluar. Na e vënë në duje disa shënime të autografuara të [[Galileo Galilei]]-t duke krahasuar ''Orlando Furioso-n'' e [[Ludovico Ariosto]]-s dhe ''la Gerusalemme liberata'': për Galilei-n ''Tasso thotë fjalë, ndërsa Ariosto gjëra''. Gjuha italiane që fillimisht ishte deskriptive dhe plotë me përmbajtje bëhet shprehje e zbrazët e përshtatshme vetëm për të bërë melodi dhe këngë. [[Torquato Tasso]], shkroi në gjysmën e dytë të shekullit XVI dhe është autor i [[Gerusalemme liberata]], që rrëfen marrjen e [[Jeruzalemi]]t nga [[Godefroid de Bouillon]] gjatë [[Kryqëzata e parë|Kryqëzatës së parë]]. Në prozë diktuan normën e shpirtit të ri Oborrtari (Il Cortesano) i [[Baltasare Castiglione]], që krijoi modelin e njeriut rilindas dhe Princi (Il Principe) i [[Niccolò Machiavelli]]t, që është një traktat i teorisë politike. [[Skeda:Machiavelli Principe Cover Page.jpg|parapamje|Ballina e "Princit" te Machiavelli-t]] Figura e rëndësishme e pjesës së parë të Pesëqintës, është [[Niccolò Machiavelli]]. Ai qe oborrtar i Lorencit të Mrekullueshëm, me familjen mediçease në pushtet në [[Firenca|Firence]]. Figura e Machiavelli-t është mbi të gjitha e lidhur me veprat e tij filologjike (për shembull mbi librat e [[Tit Livi]]t), duke e lartësuar si studiues humanist, por edhe për mendimin e tij politik, duke marr spunto nga studimi i veprave të mëdha historiografike të antikitetit, si [[Tukiditi]], [[Ksenofoni]], [[Polibi]] dhe [[Tacitus|Taciti]]. Zhdërvjelltësia kulturore rreth politikës është e pranishme qoftë në veprat e tij diturake, ashtu edhe në ato poetike dhe teatrale, si "La mandragola". Vepra kryesore e Machiavelli-t është "Il principe" (Princi), traktat politik ku, duke përmendur veprat kryesore antike mbi [[demagogjia|demagogjinë]] dhe qeverisjen, tregon metodën më të mirë qeverisëse për gjeneratat e ardhshme. Në vepër bëhen edhe referime politike për ngjarje të afërta me kohën e autorit, si luftrat e [[Ludovico il Moro]]-s me [[Cesare Borgia]]-n. Vepra është e lidhur me “[[Lufta e Peloponezit|Luftën e Peloponezit]]” të [[Tukiditi]]t dhe “Republikën” e [[Ciceroni]]t, me të cilën Machiavelli ilustron mjetet e ndryshme qeverisëse, si tirania, monarkia, oklokracia (një formë e degjeneruar e demokracisë ku sundon turma) dhe në fund [[Republika]]. Më pas, pas shembujve të ndryshëm, kalon në përshkrimin e figurës ideale të "principe-s", dmth. ai që është i aftë të mbaj në ekuilibër gjithë format e pushtetit si dhe gjithë nënshtetasit e tij në qeverisje. Temat madhore të trajtuara në vepër janë "la fortuna" (fati) dhe "la virtù" (virtyti), karakteristikat e pandashme midis tyre, sepse secila ka nevojë për tjetrën në qeverisje: e para ofron rastin e pushtetit, ndërsa e dyta metodën për ti kuptuar dhe manovruar në mënyrën më të mirë të mundshme. Në fund është elementi i tretë: karizma e vetë princit, që duhet të veproi si instrument rregullues i saj, duke mos qenë tepër mizor, as shumë i butë me popullin. Me këtë vepër, lindi termi “machiavellico”, që përcakton një person plotësisht të lidhur me zotërimin e interesave të veta nëpërmjet përdorimit të mprehtë të arsyes dhe të mendjes. [[Skeda:Jean Auguste Dominique Ingres - Roger Delivering Angelica.jpg|parapamje|left|333x333px|''Rugiero duke shpëtuar Angelica-n'' ([[Jean Auguste Dominique Ingres]], [[1819]]).]] [[Ludovico Ariosto]] është eksponenti kryesor i letërsisë oborrtare të Rilindjes, së bashku me [[Torquato Tasso]]-n. Oborrtar i derës ferrareze, ai gëzoi famë të rëndësishme, deri në tërheqjen në fundin e jetës në një vilë modeste. Ai përfaqëson atë që ka garantuar ripërtëritjen letrare të gjinisë së vjetër të romanit kalorsiak, duke shkruar një poemë në këndshikim heroik ku tregohet shoqëria e [[Karli i Madh]] në kulmin e teprimeve të tij, duke kërkuar të kritikonte zakomet e pahijshme të kohës së tij, ku megjithëse ka kalorës dhe kode nderi, çdo aksion dhe mendim është shpur deri në ekstrem, deri në shkatërrimin tërësor. Vepra madhore e Ariostos është ''[[Orlando furioso]]'', [[poema|poemë]] që realizohet sipas romaneve kalorsiake të ciklit breton dhe të ciklit karoling. Poema portretizon atë që ishte ndërprerë nga [[Matteo Maria Boiardo]] te ''[[Orlando innamorato]]''. Subjekti është ambjentuar në kohën e luftrave të [[Karli i Madh|Karlit të Madh]] kundër Saraçenëve dhe rezulton të jetë një lloj burle (talljeje) dhe një proces shkatërrues i figurës karizmatike dhe të paepshme të kalorsit, i përkushtuar ndaj pastërtisë, respektit, nderit dhe besimit. Princesha tepër e bukur 'Angelica' bën të dashurohej çdokush në oborrin e saj, ndërsa [[Karli i Madh]] pregatit rrethimin. Edhe paladini i fuqishëm Orlando mbetet e paralizuar dhe i turbulluar nga magjepsia, por kur zbulon se princesha e tradhëton me Medoron, do të shkallonte, duke humbur arsyen, që përfundon në [[hëna|hënë]]. [[Skeda:Ariosto - Orlando Furioso, 1551 - 5918999 FERE001606 00005.tif|parapamje|Ballina e "Orlando furioso"]][[Orlando furioso]], është një poemë e gjatë narrative e gjinisë fantastike dhe epikës tradicionale, vazhduese e [[Orlando inamorato]] e [[Matteo Maria Boiardo]]-s, dhe që e merrte frymëzimin nga subjektet franceze dhe bretone të [[Mesjeta|Mesjetës]]. Subjekti i kësaj vepre është marrosja e Orlandos (personazhi që me emrin francez Roland qe një nga të anëtarët e oborrit karoling dhe protagonist i [[La Chanson de Roland]] që, i dashuruar me Angelica-n e bukur, përjeton peripeci të shumta duke e ndjekur dhe që çmendet. Angelica e bukur dashurohet me Medoron, luftëtar mysliman që e kishte shëruar, dhe i përfshirë nga një atak xhelozie, Orlando rrënon male shkatërron gjithëçka që i del përpara. Për ti rikthyer mendjen miku i tij Astolfo, i hipur në një hipogrif, udhëton në hënë ku takon, brenda një shishe, eliksirin e rikthimit të arsyes së Orlandos që, me të pirë atë, rifiton gjykimin e shëndosh. Gjatë gjithë rrëfimit, të përshkuar nga një ton shumë fantastik, ndërthuren tregime të shkurtra. ''Orlando furioso'' qe objekt i përkthimeve të shumta, vazhdimesh dhe imitimesh si dhe përbëri modelin më të rëndësishëm për epikën e zgjedhur rilindase. Poema ndërthur ngjarje të panumërta, të marra nga mite të ndryshme dhe histori të popujve antikë dhe autori i saj e fut personazhin e Angelica-s si figurë të fatit, e aftë të turbulloi edhe shpirtrat më të fortë: deklarim poetik për të treguar shoqërinë aktuale, mjaft e mbushur me pasiguri, ashtu si shpirti njerëzor është i mbushur me pyetje. Poema çon në zbehjen përfundimtare të përplasjes midis paganëve dhe të krishterëve: lufta, një nga pak fijet e kuqe që është e mundur të gjurmosh me lehtësi në brendësi të poemës, nuk përfshin një kundërshtim etik apo ideologjik midis dy palëve si te [[Chanson de Roland]]. Mbi përmasën epike, gjithësesi e pranishme, nëse jo tjetër por si polaritet dialektik (dhe mjafton të konsiderosh oktavën e parë të poemës), vendosen rrugët e pafundme të romanit, nga të cilat teknika e ndërthurjes është imazhi stilistik: me linjës kryesore të armëve përzihen dashuritë, sipas një operacioni boiardesk. Heroit epik të destinuar për fitore pikërisht si mbrojtës i një superioriteti ideologjik përkundrejt armikut zëvëndësohet me kalorësin e dashuruar të Boiardos, por vetëm në një nivel të parë sipërfaqësor. Ariosto nuk mund të kënaqet me arritjen në këtë pikë dhe në fakt e shtyn këndveshtrimin e tij letrar në ndërlikimin e mekanizmit të dashurisë deri në paradoks: nga një anë duke e çuar Orlandon në çmendje, në gjendjen kafshërore, duke u zhveshur nga prerogativat e tij kalorsiake; ndërsa nga ana tjetër duke përsëritur dhe absolutizuar idenë e romanit mesjetar, kalorësi në kërkim të identitetit të vetë, për tu rigjetur pas një "prove".[[File:Portadaromancero.jpg|left|thumb|''Romancero'' i titulluar ''Libro de los cincuenta romances'' ([[1525]])]] ===Spanja=== ==== Katërqinta dhe Humanizmi ==== ===== Poezia: Manrique dhe nisja e ''romance-s'' ===== [[Shekulli XV]] inauguroi një periudhë të rafinuar në veprat letrare, në mënyrë të veçantë të poezisë, falë edhe kontributit të mjedisit të «oborreve të dashurisë provencalë» dhe ndikimit gjithmonë e më të madh të lëvizjes kulturore italiane, që do të arrinte kulmin e saj në shekullin pasues.<ref name="val48">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 48.</ref> Veprat e [[Dante Alighieri|Dantes]], [[Giovanni Boccaccio|Boccaccio-s]] dhe [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] patën vlerësim të madh edhe në territorin spanjoll dhe disa arritën të ndiqnin indikacionet, si markezi i Santillana-s ([[1398]]-[[1458]]), që përhapi në mënyrë efikase teoritë humaniste dhe ndaj të cilit përmendet dituraku i parë kritiko-linguistik në të folurën kastiliane me titull ''Letër hyrëse kryekomandantit Don Pedro i Portugalisë'';<ref name="val48" /> ndërsa të tjerë, u kufizuan me imitimin e formave poetike të letërsisë italiane, duke u përpjekur të kopjonin njëmbëdhjetërrokëshin dantesk, duke arritur rezultate jo të shkëlqyera por gjithësesi duke i hapur rrugën përdorimit të vargut që do të merrte një pozicion mbizotërues në metrikën e lirikës spanjolle.<ref name="val48" /> Pjesa më e madhe e poetëve vinte nga mjediset më të larta: autorët i përkushtoheshin në mënyrë të veçantë 'canzoniere-ve', ku një shembull nga më të rëndësishmit është ''Cancionero de Baena'', i hartuar pikërisht nga [[Juan Alfonso de Baena]] në [[1445]].<ref name="val48" /> Kush shkruante 'cancionero' ishte zakonisht i paguar për këtë aktivitet, sepse '''''cancionero-t' ishin shpesh të porositur nga zotërinjtë që dëshironin tu bëheshin homazhe fushatave të tyre me vepra në vargje që të nënvizonin bukurinë si dhe cilësitë.''''' Midis veprave që përmendnin më shumë autorët italianë qenë ato të Miçer Francisco Imperial, që me sonetet dhe poemat e tij alegorike u frymëzua nga [[Dante Alighieri]]; ndërsa [[Ferrant Sánchez]]-i me ''Decir de las vanidades del mundo'' është ai që përzien bashkë me njëmbëdhjetë rrokëshat me shije italiane, dymbëdhjetë rrokëshat më të përshtatshëm për ritmet dhe tingujt e spanjishtes.<ref name="val49">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 49</ref> Ndërsa Juan de Mena ([[1411]]-[[1456]]) qe autori i ''El laberinto de fortuna'', ose ''Las trescientas'' (Treqintat, emër që tregon numrin e strofave me të cilat është formuar vepra), tjetër vepër që i referohej Dantes për përmbajtjen (vizione onirike me komponente të fortë simbolike) dhe një metrikë që, duke i besuar oktavave, kërkon ti afrohet akoma krijimeve në italisht. Shembulli kryesor i 'cancionero-s' janë ''Coplas a la muerta de su padre'' të [[Jorge Manrique]] ([[1440]]-[[1478]]), nipi i Gómez Manrique ([[1412]]-[[1490]]); [[metrika]] e veprës paraqet skemën 8a-8b-4c-8a-8b-4c.<ref name="val52">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 51-52</ref> Tema ka të bëjë me vdekjen, të trajtuar me qetësi dhe aty për aty: vdekja paraqitet si pika ideale e barazisë që i vendos të gjithë në të njëjtin plan, duke anulluar diferencat shoqërore. Referencat ndaj botës klasike, të shpeshta në veprat mesjetare, mungojnë te ''Coplas'':<ref name="val53">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 53</ref> dhe pikërisht vepra e Manrique-s vendoset si mbyllje ideale e [[Mesjeta|Mesjetës]] spanjolle.<ref name="val57">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 57</ref> ''Romance'' është një krijim tipik i poezisë së lartë, të kultivuar, fortësisht e lidhur me traditën orale të këngëvve, dhe në mënyrë të vecantë me ''chanson de geste''.<ref name="val57" /> Te ''romance'' muzikaliteti është thelbësor dhe në fakt gati të gjitha ''romance-t'' (përveç një përmbledhjeje të publikuar në [[Shekulli XVII|Shekullin XVII]]) duhet të këndoheshin.<ref name="val57" /> ''Romance-s'' i detyrohet edhe futja e një kombinacioni të ri metrik, që mban të njëjtin emër; José María Valverde e shpjegon kështu metrikën e realizimit të ''romance-ve'': {{quote|text=Vargu bëhet tetërrokësh (apo mo mirë, me tetë plus tetë rrokje), siç e kishin zakon ata të 'canciones', të organizuara në njësi prej katër tetërrokëshash, duke u përsëritur ose variuar herë pas here në këndimin e dy të fundit, ose katër, me një rimë të vecantë me karakter të vazhduar.|author=José María Valverde|Source=Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 57}} Këtu, ''romance'' dallon nga kompozimet zakonisht të përdorura në letërsinë italiane, si tetërrokëshi, pasi spanjishtja kërkon një shpërndarje të ndryshme të thekseve (me distancë më të madhe se ata të italishtes, të përdorur, te tetërrokëshi, çdo katër rrokje).<ref name="val58">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 58</ref> Struktura paraqet veçanti të tjera: për shembull, në vend që të filloi dhe mbaroi gradualisht, ''romances'' ka një fillim dhe fund të menjëhershëm, për të rritur përmbajtjen e misterit të veprës.<ref name="val58" /> Karakteristikat e lart përshkruara, gjithësesi, janë për tu konsideruar indikative, pasi disa përmbledhje ''romance-sh'' të periudhave të ndryshme, si ato të hartuara nga Ramón Menéndez Pidal ose Dámaso Alonso, paraqesin ''romance'' rrënjësisht të ndryshme midis tyre.<ref name="val59">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 59</ref> ''Romance-ja'' pati përhapje dhe popullaritet të madh në Katërqintën, sa që ishte të shumtë ata që e dinin përmendësh, pavarësisht kushteve ekonomike dhe niveli i tyre i arsimimit.<ref name="val59" /> ''Romance-ja'' kontribuoi edhe në llojin e spanjishtes arkaike të folur në popullsitë hebreje sefardite, të [[Selaniku]]t dhe të tjerë me origjinë spanjolle, pasi fakti që kishin mësuar përmendësh këto kompozime ndikoi në njohjen e gjuhës.<ref name="val59" /> Në mes të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] u shfaqën shumë ''romanceros'', dmth. përmbledhje ''romances-ash'', që bëheshin të shkruara, të shtypura në letër dhe jo më të përcjella gojarisht (për më tepër, natyra pastërtisht gojore e ''romances-ave'' i çoi shumë prej tyre në pësimin e shumë variacioneve në përmbajtje). Në kundërshtim me atë që ndodhte ndonjëherë në letërsinë mesjetare, te ''romances'' magjia është argument shumë pak i trajtuar dhe madje gati plotësisht i injoruar. ''Romances'' kanë përbërë një pjesë themelore të letërsisë spanjolle, aq sa e ruajtën popullaritetin edhe gjatë ''El Siglo de Oro-s'', duke u bërë një traditë e vërtetë.<ref name="val61">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 60-62</ref> Midis italianistëve të kësaj epoke qenë Iñigo López de Mendoza, markezi i Santillana-s ([[1398]]-[[1458]]) dhe Enrique de Villena ([[1384]]-[[1434]]<ref>Data e vdekjes është caktuar në 1434 nga Fernando Báez, ''Storia universale della distruzione dei libri'', Viella, [[Roma]], [[2009]], fq.151</ref>) që përktheu [[Komedia Hyjnore|Komedinë Hyjnore]].[[File:Celestina.jpg|thumb|Kopertina e ''Celestina-s'']] ===== Proza: ''Celestina'' dhe kronistët ===== Proza e Katërqintës spanjolle pa dy lëvizje kryesore, kronikat dhe shembujt e parë të 'novela-s' dhe të dytën te ajo teatrale. Prirjet e reja humaniste u shtrinë edhe te kronikat, duke i shëndruar gjuhën: megjithëse mbetën gjithmonë vepra me frymëzim popullor, ato nisën të përshkruanin realitetin në një prozë më të rafinuar dhe artistike.<ref name="val70">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 70</ref> Midis kronistëve të ndryshëm të periudhës, janë për tu përmendur Fernán Pérez de Guzmán (autor i ''Mar de historias''), Hernando del Pulgar, Gonzalo Chacón, Diego Enríquez del Castillo dhe Mosén Diego de Valera (këta dy kronistë mbretëror)<ref name="val70" /> si dhe Gutierre Díaz de Games, autor i ''El Victorial''.<ref name="val71">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 71</ref> Autorë të kritikave më pak aderente me realitetin dhe me më shumë elemente fantastike janë Pedro de Corral (''Crónica sarracina'') dhe Ruy González de Clavijo, të cilët realizuan dy libra udhëtimesh (''Andanças e viajes de Pero Tafur por diversas partes del mundo avidos'' dhe ''Vida y hazañas del Gran Tamorlán'').<ref name="val71" /> Përveç kronikave, vazhduan përrallat morale: një shembull është ''Libro de los gatos'', me autor anonim; ndërsa Enrique Pacheco-s realizoi disa vepra me përmbajtje të pazakontë.<ref name="val71" /> Gjithësesi, ngjarja e rëndësishme në prozën spanjolle të shekullit XV është lindja e romanit (La novela).<ref name="val71" /> Duke nisur nga vepra të mëparshme si ''La Gran Conquista de Ultramar'' dhe ''El caballero Zifar'', u formuan karakteristikat e para të romanit kalorsiak spanjoll;<ref name="val71" /> ndërsa romani sentimental, u përfaqësua nga ''El siervo libre de amor'', vepër e Juan Rodríguez de la Cámara që frymëzohej nga romanet italiane dhe në mënyrë të veçantë nga ''Cárcel de amor'' i Diego de San Pedro, libër i publikuar në [[1492]] që pati sukses të madh në dy shekujt pasues.<ref name="val72">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 72</ref> ''Cárcel de amor'' u krahasua, në përmbajtje dhe formë, me ''Dhimbjet e të riut Werther'' të [[Johann Wolfgang von Goethe]].<ref name="val72" /> Në [[1499]] u publikua një libër i shkruar nga [[Fernando de Rojas]] dhe i titulluar ''Tragicomedia de Calisto y Melibea'', i njohur edhe si ''La Celestina''.<ref name="val72" /> Autori pohon se e kishte gjetur të përfunduar aktin e parë dhe se e zgjeroi veprën deri sa ta bënte të arrinte gjashtëmbëdhjetë akte gjatësi (21 në botimin e vitit [[1502]]): ''Celestina'' tregon një histori dashurie midis dy të rinjve, Callisto-s dhe Melibea-s, që pas një zhvillimi intensiv përmbyllet me vdekjen e të dyve.<ref name="val73">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 73</ref> Vepra është një lloj «romani i dialoguar», megjithëse nuk përmban elemente teatrale;<ref name="val72" /> Personazhi më i veçantë është Celestina, e moshuara që në vepër ka detyrën ti bënte të takoheshin dy të dashuruarit, e pajisur me një gjuhë «të gjallë dhe të drejtpërdrejtë».<ref name="val73" /> I gjithë romani është i karakterizuar nga «ashpërsia» dhe «pesimizmi»:<ref name="val73" /> rikthehet referimi nga frymëzimit klasik, vecanërisht i bazuar te poetët latinë. Një tentativë për të shkruar vepra teatrale i detyrohet Gómez Manrique-s: dy shkrime të tij, ''Representación del Nacimiento de Nuestro Señor'' dhe ''Lamentaciones fechas para Semana Santa'', megjithëse jo me rëndësi të madhe, janë ndër shembujt e parë të teatrit në letërsinë spanjolle.<ref name="val77">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 77</ref> Gjinia teatrale, në fakt, ishte injoruar gjatë gjithë Mesjetës dhe Manrique ofroi një impuls të izoluar dhe paraprirës që do të vazhdohej pastaj nga [[Juan del Encina]], autor i ''églogas''<ref name="enc800">Camillo Berra; Paolo Pignata; Flaviarosa Rossini, zëri 'Letteratura spagnola' te AA.VV., L'Enciclopedia, vol. 18, [[Roma]], La Repubblica/UTET/De Agostini, [[2003]], fq. 800</ref> (përshtatje të ''Eglogave'' të [[Virgjili]]t<ref name="val77" />), dhe gjatë ''Siglo de Oro''.<ref name="val79">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 79</ref> ==== ''El Siglo de Oro'' (1492-1681) ==== [[File:Karl V by Ticiano.jpg|left|thumb|Karli V, mbreti i parë i ''Siglo de Oro'']] I ashtuquajturi ''Siglo de Oro'' (Shekulli i Artë) është ajo periudhë në të cilën kultura spanjolle përjetoi një lulëzim të madh, me aktivitete të zjarrta letrare dhe pushteti të madh politik.<ref name="enc800" /><ref name="val82">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 82</ref> Nuk ka njëtrajtësi burimesh për sa i përket datës së fillimit të kësaj periudhe: për disa është [[1492]], viti i zbulimit të Amerikës; ndërsa të tjerë tregojnë vitin [[1516]], data e hipjes së [[Karli V|Karlit të V]] një fron.<ref name="enc800" /> Ndërsa për të treguar fundin e 'Shekullit të Artë', përgjithësisht është përdorur viti [[1681]], me vdekjen e Calderón de la Barca-s.<ref name="enc800" /> Zakonisht, Shekulli i Artë ndahet në tre periudha të mëdha: 1516-1555 (mbretërimi i Karlit V); 1555-1635 (nga mbretëria e Filipit II deri në vdekjen e [[Lope de Vega]]-s); 1635-1681 (deri pikërisht në vdekjen e [[Pedro Calderón de la Barca]]-s).<ref name="enc800" /><ref name="val82" /> Në gjysmën e parë të Shekullit XVI qenë themelore veprat e [[Bartolomé Torres Naharro]] dhe të portugezit [[Gil Vicente]]. Veçanërisht i dyti, autor i shkrimeve si në spanjisht ashtu dhe në portugalisht, kontribuoi në formimin e themeleve që, në të ashtuquajturën «periudhë tranzicioni» midis Katërqintës dhe Shekullit të Artë, do të ripërdoreshin nga shkrimtarët në dekadat pasuese për hartimin e veprave të tyre.<ref name="val78">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 78-79</ref> Ekspansioni i territoreve spanjolle bëri që vendi iberik të ishte më lehtësisht subjekt i ndikimeve kulturore të prejardhura nga kombet e trera: një shembull i tillë është prurja e dhënë nga [[Rilindja]] italiane në veprat e kësaj periudhe;<ref name="val82" /> përveç kulturës italiane, midis territoreve të pushtuara qe thelbësor ndikimi i [[Amerika|Amerikës]] (si kontinent).<ref name="val82" /> ===== Periudha e parë (1516-1555) ===== Periudha e parë e ''Siglo de oro-s'' u karakterizua nga një mentalitet i hapur ndaj ndikimeve kulturore të ardhura nga [[Italia]] dhe [[Amerika]].<ref name="val83">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 83</ref> [[Humanizmi]], gjithmonë e më i pranishëm në [[Spanja|Spanjë]], bëri që të mernin famë idetë e [[Erazmi i Rotterdamit|Erazmit të Rotterdamit]], mendimi i të cilit, megjithëse jo i vendosur në kundërshti të plotë me besimin katolik, mori megjithatë forma kritike përkundrejt hierarkive kishtare, duke sjellë një koncept «besimi» më të lidhur me brendësinë e individit sesa pjesëmarrjen në porositë e kishës.<ref name="val83" /> Këto ide morën emrin ''erasmizëm'', dhe u përhapën nga disa autorë si Juan dhe Alfonso Valdés.<ref name="enc800" /> Besimi në aftësitë dhe në mundësitë e njeriut çoi në futjen e [[shkenca|shkencës]] në art: kjo u zbatua në mënyrë të veçantë në letërsi.<ref name="enc800" /> Poeti më i madh i kësaj periudhe është [[Garcilaso de la Vega]] ([[1505]]-[[1536]]) që bëri të njohur metrikën e poezisë rilindase italiane.<ref name="val77" /> De la Vega, duke u frymëzuar nga veprat e [[Françesko Petrarka|Petrarkës]], shtoi elemente të reja muzikaliteti, tashmë të shfaqur me shkrimet e [[Juan Boscán]] (autor i pasur me ndikime italiane, veçanërisht të marra nga [[Pietro Bembo]] dhe Bernardo Tasso).<ref name="enc800" /> Në kuadër të poezisë lirike qe në këtë mënyrë Garcilaso de la Vega figura mbizotëruese e fazës së parë të Shekullit të Artë: karakteristikat e tij thellësisht rilindase – [[poezia]] si «zëri i dashurisë», dashuri e idealizuar dhe gjithmonë e paarritshme, intimiteti i vargjeve, eleganca e stilit – impresionuan shumë autorë bashkëkohës dhe ata menjëherë pas tij, që shpejt u frymëzuan nga ai.<ref name="val86">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 85-86</ref> Viti [[1542]], me publikimin e lirikave të de la Vega-s dhe Boscán-it, i dha rrugë stilit të ri poetik spanjoll.<ref name="val92">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 92</ref> Për sa i përketë prozës, faza e parë e ''Siglo de oro'' pa prirje të ndryshme: një nga ato është «proza didaktike», eksponentët kryesor të të cilës qenë vëllezërit Valdés, [[Juan Valdés]] dhe [[Alfonso Valdés]], mbështetës të ''erasmizmit''.<ref name="enc801">Camillo Berra; Paolo Pignata; Flaviarosa Rossini, zëri 'Letteratura spagnola' te AA.VV., L'Enciclopedia, vol. 18, [[Roma]], La Repubblica/UTET/De Agostini, [[2003]], fq. 801</ref> Në përmbajtjen e veprave të tyre, të dy kritikonin korrupsionin e pranishëm në Kishë;<ref name="enc801" /><ref name="val94">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 94</ref> ndërsa në këndvështrimin e stilit Juan Valdés deklaron nevojën për një prozë që vendoset ndërmjet thirrjeve latine dhe afërsisë së stilit të popullit, duke e paraqitur te ''Diálogo de la lengua'' i tij.<ref name="val95">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 95</ref> Vëllezërve Valdés mund tu bashkohet Cristóbal de Villalón, edhe ai autor veprash të pasura me opinione kritike.<ref name="val95" /> Predikuesi Antonio de Guevara ([[1480]]-[[1545]]) qe kronisti i Karlit V: ''Epístulas familiares'' të tij patën shumë sukses në Spanjë, ndërsa jashtë qe shumë i përhapur shkrimi i tij i quajtur ''Relox de príncipes y Libro de Marco Aurelio'';<ref name="val95" /> Guevara kontribuoi në lindjen e 'eufuizmit' në territorin anglez.<ref name="enc801" /> ''Amadís de Gaula'' qe romani më i rëndësishëm kalorsiak e periudhës: ai inauguroi pikën maksimale të ekspansionit të kësaj gjinie letrare (te e cila bëri pjesë një tjetër roman, ''Palmerín de Oliva'', i publikuar në [[1511]] dhe ai shumë i lexuar).<ref name="enc801" /> Por ngjarja kryesore në fushën e prozës letrare qe futja e romanit pikaresk.<ref name="enc801" /><ref name="val111">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 111</ref> Si hapsja e rrugës së kësaj gjinie qe vepra ''Lazarillo de Tormes'': realizmi i librit, që i kundërvihej idealizmit dhe abstragimit të romaneve kalorsiakë,<ref name="enc801" /> përfaqëson një formë evazive, zbavitjeje, por e ndryshme përkundrejt asaj të ofruar nga veprat kalorsiake; protagonisti, ''pícaro'' (mashtruesi) tregon me cinizëm dhe zhgënjim, me tone ndonjëherë shakatore, duke e marr jetën si ti vinte.<ref name="val114">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 114</ref> ''Pícaro-ja'' është i shtrënguar të jetoi në një botë ku është e nevojshme të ndeshesh me armë të pandershme; megjithëse, nuk është një personazh negativ, duke parë se e bën se ska alternativa.<ref name="val114" /> Stilistikisht romani pikaresk solli me vete risi të rëndësishme: në radhë të parë, mungesa e një çështjeje qendrore, e zëvendësuar nga një prozë narrative e lirshme, gjithmonë në vetë të parë;<ref name="val114" /> në radhë të dytë, ndryshoi këndveshtrimin: duke munguar një problem që të fokusoi vëmendjen e lexuesit, ai zhvendoset te personaliteti i protagonistit, të shfaqur nga veprimet dhe nga mendimet e rrëfimtarit.<ref name="val115">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 115</ref> Prodhimtaria teatrale u rrit, duke parë sasinë e madhe të autorëve që iu përkushtuan realizimit të teksteve të kësaj gjinie: përveç të lartpërmendurve Gil Vicente dhe Torres Naharro, kontribuan edhe Fernán López de Yanguas dhe Lucas Fernández.<ref name="enc801" />[[File:Retrato de Fray Luis de León.jpg|thumb|Luis de León]] ===== Periudha e dytë (1555-1635) ===== Ndërsa periudha e dytë, ajo e mbretërimit të [[Filipi II|Filipit të II]], pa një ngurtësi më të madhe, një rigorozitet të futur dhe inkurajuar nga luftrat fetare të pranishme në [[Evropa|Evropë]] në ata vite.<ref name="val83" /> ====== Poezia ====== Kjo fazë e dytë pa të lindëte dy shkolla të reja poetike: ajo seviljane (e [[Sevilja|Seviljes]]) dhe ajo salmankase (dmth. e [[Provinca Salamanca|Salamankës]]).<ref name="enc801" /> E para, e drejtuar nga [[Fernando de Herrera]] ([[1534]]-[[1597]]), karakterizohej nga një stil i gjallë, i pasur dhe elokuent;<ref name="val123">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 123</ref> nga e dyta eksponenti më i madh qe frati [[Luis de León]], teolog i pallatit, filolog dhe poet shumë i vëmendshëm ndaj pastërtisë gjuhësore, sa të krijonte një alfabet të ideuar posaçërisht për poetët, për ti ndihmuar në shqiptimin e vargjeve.<ref name="val123" /> Midis elementeve kryesorë të shkollës seviljane ishte Baltasar de Alcázar ([[1530]]-[[1606]]); për shkollën salamankase mund të përmenden Francisco de Medrano ([[1570]]-[[1607]]) dhe Francisco de Aldana ([[1537]]-[[1578]]).<ref name="val124">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 124</ref> Luis de León, me stilin e tij «të kthiellët dhe klasikexhant»,<ref name="enc801" /> qe midis poetëve më të vlefshëm të epokës së tij:<ref name="val125">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 125</ref><ref name="val137">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 137</ref> i mbyllur në burg për akuzat e herezisë të bëra nga kundërshtarët,<ref name="val126">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 126</ref> aty shkroi veprat e tij më domethënëse.<ref name="val127">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 127</ref> Në poezitë e León-it gjenden aspekte me frymëzim klasik (harmonia universale e marr nga [[Pitagora]] dhe [[Platoni]]) si dhe humanist (përpjektja për të njohur sekretet e Gjithësisë) dhe një stil i ngritur, me vëmendje të madhe te kadenca e vargjeve.<ref name="val129">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 129</ref> Në poezinë epike u kërkua të riprodhohej në «oktava reale italiane» një poemë kombëtare: gjithësesi, ky synim nuk u arrit.<ref name="val137" /> Epika u çua përpara midis epopeve fetare të shkruara nga Cristóbal de Virués, Diego de Hojeda dhe [[Lope de Vega]] si dhe epopetë historike si ato të Pedro de la Vezilla Castellanos, Juan Rufo Gutiérrez dhe [[Juan de la Cueva]], ose ''La Araucana'' e [[Alonso de Ercilla]]-s, vepër mbi pushtimin e [[Kili]]t e frymëzuar nga [[Eneida]].<ref name="enc801" /><ref name="val137" /> Autorë të tjerë epikë janë Luis Barahona de Soto ([[1548]]-[[1595]])<ref name="enc801" /> dhe Bernardo de Balbuena ([[1582]]-[[1625]]).<ref name="val138">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 138</ref> Lirika baroke pati dy përfaqësues të rëndësishëm: [[Francisco de Quevedo]] dhe [[Luis de Góngora]].<ref name="val157">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 157</ref> Luis de Góngora ([[1551]]-[[1627]]) mund të konsiderohet një pararendës i shkollës seviljane,<ref name="enc801" /> në virtyt të stilit latinexhant, forca e imazheve dhe përdorimi i shpeshtë i hiperbolave.<ref name="val158">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 158</ref> Poezitë e Góngora-s i dhanë jetë një rryme të re, të quajtur «kulturorizëm»<ref name="val158" /> ose «gongorizëm»,<ref name="enc801" /> fortësisht të kundërshtuara nga bashkëkohësit Lope de Vega dhe [[Francisco de Quevedo]], që do të kërkonin ta tallnin me satira dhe kritika.<ref name="enc801" /><ref name="val158" /> Veprat më të rëndësishme të Góngora-s qenë ''Fábula de Polifemo y Galatea'' ([[1612]]) dhe ''Soledades'' ([[1613]]);<ref name="val159">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 159</ref> këto të fundit i dhanë origjinë një «revolucioni estetik» të mirëfilltë, për shkak të përdorimit të fjalëve të pazakonta, thellësisht të frymëzuara nga latinishtja, me rendin e fjalëve shpesh të përmbysur, referimet e shpeshta te [[mitologjia]] që kontribuoi në krijimin e një «gjysëm errësire irreale» të paparë ndonjëherë, nga e cila ndonjëherë dalin papritur imazhe të çuditshme.<ref name="val159" /> Francisco de Quevedo, i lindur në [[Madridi|Madrid]] në [[1580]] nga një familje me origjinë fisnike, qe një poet dhe prozator «me mendim të thellë»,<ref name="val163">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 163</ref> një nga figurat më të rëndësishme për ''el Siglo de Oro''.<ref name="val164">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 164</ref> Shkroi shumë vepra të pasura me satira dhe kritika ndaj kategorive të veçanta të personave (si për shembull mjekët, avokatët, gratë etj.): Quevedo qe autor i zhdërvjelltë, pasi në jetën e tij shkroi libra [[teologjia|teologjie]] dhe [[filozofia|filozofie]] si ''Providencia de Dios'', [[politika|politikë]] si ''Marco Bruto'', i frymëzuar nga [[stoicizmi]], kritike letrare dhe veçanërisht [[satira|satire]] humoristike.<ref name="val164" /> ''Historia de la vida del Buscón'' është një parodi e romanit pikaresk ku figura e ''pícaro-s'' është çuar në ekstrem, ashtu si përmbajtja;<ref name="val164" /> në të gjitha veprat e Quevedo-s haset një humorizëm i spikatur, i përdorur për të përshkruar gjithëçka, që nga vizionet infernale<ref name="val165">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 165</ref> deri te bujtinarët dhe rojet gjyqësore.<ref name="val166">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 166</ref> Ai qe autori kryesor ''konceptist'' dhe në shkrimet e tij poetike mund të identifikohet një mendim i ngjashëm me atë të [[ekzistencializmi]]t të mëvonshëm.<ref name="val166" /> Midis poetëve që nuk morën pjesë në konvencionet e poezisë baroke, duke parapëlqyer një stil më pak të ndërlikuar dhe formal, më të kthjellët, qenë Lupercio de Argensola ([[1559]]-[[1613]]) dhe Bartolomé Leonardo de Argensola ([[1561]]-[[1634]]), dy vëllezër,<ref name="val226">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 226</ref> Alonso Fernández de Andrada dhe Francisco de Rioja ([[1583]]-[[1659]]).<ref name="val227">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 227</ref> Ndërsa midis të tjerëve, që nuk i përkitën të ashtuquajturës «linja anti-baroke» por u shkëputën megjithatë nga baroku, mund të përmenden Luis Barahona de Soto, Andrés Rey de Artieda, Pedro de Espinoza dhe Juan de Jáuregui;<ref name="val227" /> me prirje akoma më të ndryshme qe vepra e dy kontëve: Juan de Tassis y Peralta, kont i Villamediana-s, që shkroi vepra ku tregohet me këmbëngulje pesimizmi,<ref name="val229">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 229</ref> dhe Diego de Silva y Mendoza, kont i Salinas-it, i pajisur me një stil më të gjallë por më pak formal, i pasur me introspeksione psikologjike.<ref name="val231">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 231</ref> ====== Proza ====== [[Skeda:Peter Paul Rubens 138.jpg|parapamje|left|Teresa d'Ávila]] Zhvillim dhe lartësim të madh pati letërsia fetare,<ref name="val141">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 141</ref> ose «mistike».<ref name="enc801" /> Ajo arriti pikën e famës kulminante në gjysmën e dytë të Pesëqintës, falë veprave të San Giovanni della Croce ([[1542]]-[[1591]]),<ref name="val141" /> frati Luis de Granada ([[1504]]-[[1588]]) apo Shën Teresa d'Ávila ([[1515]]-[[1582]]).<ref name="val145">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 145</ref> Ky rikthim te letërsia fetare ndodhi në vazhdim të lëvizjes rilindase që, ndërsa nga ana letrare solli futjen e shkencës në art, nga ajo fetare solli një kujdes më të madh për individin, që përpiqej të bashkohej me figurën hyjnore nëpërmjet brendësisë së vetë dhe jo më duke ndjekur (dhe madje ndonjëherë kapërcyer) direktivat e kishës.<ref name="val142">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 142</ref> Luis de Granada u vu në dukje për forcën e oratorisë së vetë dhe për vëmendjen ndaj natyrës (prirje kjo që e çoi të dyshohej si iluminist nga [[Inkuizicioni]], që arriti ti ndaloi veprat e tij për pak kohë);<ref name="val143">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 143</ref> Ndërsa Pedro Malón de Chaide qe një agustinian që, ndryshe nga Alonso de Orozco, imitoi letërsinë ''profane'' në përpjekje për ta përballte me stilin e vetë.<ref name="val144">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 144</ref> Vepra e Shën Teresa de Ávila, e lindur si Teresa de Cepeda y Ahumada, fillimisht qe e përkushtuar ndaj meditimit, për tu maturuar pastaj, në vazhdim të një vizioni, në një letërsi më aktive dhe të gjallë, të pasur me imazhe të gjalla dhe nga proza spontane dhe tradicionaliste, ku ndonjëherë shfaqen disa popullarizma.<ref name="val145" /> Shkrimi më i rëndësishëm i Teresa-s është ''Vida'', ku ofron interpretimin e vetë të disa «çështjeve shpirtërore».<ref name="val146">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 146</ref> San Giovanni della Croce, dishepull i Shën Teresa-s,<ref name="enc802">Camillo Berra; Paolo Pignata; Flaviarosa Rossini, zëri 'Letteratura spagnola' te AA.VV., L'Enciclopedia, vol. 18, [[Roma]], La Repubblica/UTET/De Agostini, [[2003]], fq. 802</ref> lindi me emrin Juan de Yepes në Fontiveros;<ref name="val149">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 149</ref> me ''Cántico espiritual'' ai përshkroi ekstazat e tij në një gjuhë fortësisht simbolike, e pasur me citime dhe lirizëm.<ref name="val152">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 152</ref> Ndërsa për sa i përket romanit u regjistrua një gjini e re, ''romani pastoral'', ku personazhet janë pjesëtarë të botës fshatare, zakonisht barinjë. Kjo gjini ka origjinë në shkrimet italiane me ambjentim bukolik si për shembull ''Ninfale fiesolano'' i [[Giovanni Boccaccio]]-s, ose ''Carmen Bucolicum'' i [[Françesko Petrarka|Petrarkës]].<ref name="val113">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 113</ref> Ata janë libra me përmbajtje të lehtë, me histori dashurie me portagonistë barinjë dhe fshatarë, të karakterizuar nga një farë shkëputjeje nga realiteti nëpërmjet përshkrimit të peizazheve idilike të jashtme nga shoqëria dhe nga kontaminimet e saj.<ref name="val113" /> Shembulli i parë i këtij tipi tekstesh është ''Diana'', vepra në spanjisht e shkrimtarit portugez [[Jorge de Montemayor]] ([[1520]]-[[1561]]);<ref name="enc802" /> në ndjekje të linjës qe [[Lope de Vega]] me ''Arcadia-n'' dhe [[Miguel de Cervantes]] me ''Galatea-n'', dhe kështu romanet pastorale patën sukses të madh.<ref name="enc802" /> Një tjetër gjini romani që pa dritën është romani moresk, në të cilin arabi spanjoll merr rolin e personazhit kryesor, duke u idealizuar.<ref name="enc802" /> Pas veprës së parë të kësaj gjinie, ''Historia del Abencerraje y la hermosa Jarifa'', gjinia u bë e njohur me ''Guerras de Granada'', e shkruar nga Ginés Pérez de Hita ([[1554]]-[[1619]]).<ref name="enc802" /> [[File:Miguel de Cervantes lithography.jpg|thumb|Miguel de Cervantes]] [[Miguel de Cervantes]] ([[1547]]-[[1616]]) konsiderohet si romancieri më i madh spanjoll i të gjitha kohëve dhe ndikimi i tij mbi letërsinë spanjolle qe i tillë sa spanjishtja është përkufizuar si «gjuha e Cervantes-it» dhe atij i është dedikuar Istituti i gjuhës dhe kulturës spanjolle.<ref>{{Cito web|url=http://milan.cervantes.es/it/chi_siamo_spagnolo.htm|title=Presentazione istituzionale|editor=Instituto Cervantes|accessdate=30 shtator 2012}}</ref> Pas ''La Galatea'' e vitit [[1585]], romani [[Don Kishoti i Mançës]] (''El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha''), kryevepra e Cervantes-it u publikua në dy kohë, pjesa e parë në [[1605]] dhe e dyta në [[1615]], pas shfaqjes së një vazhdimi 'pirat' me autor Alonso Fernández de Avellaneda.<ref name="enc802" /> Te ''Qujote'' Cervantes zbulon "përmasën e katërt" të shkrimit narrativ, duke inauguruar epokën e gjatë dhe të larmishme të romanit modern<ref>Dario Puccini: introduzione a 'Cervantes, Don Chisciotte della Mancia', Garzanti, [[Milano]], [[1981]], faqja XV</ref>. Formimi kulturor i Cervantes-it u zhvillua në fazën e kalimit midis shekullit XVI në klimën e Rilindjes së plotë dhe kalimit nga Rilindja te baroku gjeti te ai një interpretues thellësisht të rrënjosur në problemet e njeriut të asaj kohe.<ref>[http://books.google.it/books?id=8KM2NMgnkfcC&pg=PA545&lpg=PA545&dq=cervantes+tra+rinascimento+e+barocco&source=bl&ots=Gq-11CscHK&sig=2C9TZhd5ob784BTeO2pxC9Rsg84&hl=it&sa=X&ei=hwpoULn8AZSQhQf6voGYDQ&sqi=2&ved=0CEEQ6AewBg#v=onepage&q=cervantes%20tra%20rinascimento%20e%20barocco&f=false Carmine Benincasa: L'Altra scena: saggi sul pensiero antico, medievale, controrinascimentale], Dedalo, [[Bari]], [[1979]], fq. 545-554</ref> Në veprën e Cervantes-it vërehet nevoja për të zbuluar ëndrrën, fantazinë, të panjohurën, çmendurinë, instinktin për të sjellë në jetë vetëdijen njerëzore<ref>Giulia Farina: Enciclopedia della letteratura, Garzanti, [[Milano]], [[1997]], faqe 199</ref>. ====== Teatri spanjoll i Rilindjes ====== Teatri spanjoll e nis [[Rilindja|Rilindjen]] me një vepër mjeshtërore, ''La Celestina'', e [[Fernando de Rojas]] ([[1499]] dhe [[1502]]), një prurje e fortë në favor të realizmit që u vazhdua nga vepra të tjera të gjinisë çelestineske si ''La lozana andaluza'' ([[1528]]) e [[Francisco Delicado]] dhe ''Segunda Celestina'' ([[1534]]) e [[Feliciano de Silva]] mes të tjerave, paraprirëse e fiksioneve të idealizuara të librave kalorsiakë (''Amadís de Gaula'', [[1508]], ''Palmerín de Inglaterra'', [[1547]]-[[1548]] dhe ''Tirante el Blanco'', [[1511]] përkthimin e tij në [[gjuha kastiliane|gjuhën kastiliane]]); të romanit pastoral (''Los siete libros de la Diana'' ([[1559]]) e [[Jorge de Montemayor]]); të romanit moresk (''Historia del Abencerraje y la hermosa Jarifa'', [[1565]]) dhe të romanit sentimental (''Cárcel de amor'', [[1492]], i [[Diego de San Pedro]] dhe ''Proceso de cartas de amores'', [[1548]], i [[Juan de Segura]]). Vazhdoi teatri i gjysmës së parë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] me figurat e shquara si dhe muzikantin [[Juan del Encina]] dhe ''Églogas'' e tij, të [[Gil Vicente]] dhe ''Tragicomedia de Don Duardos'' e tij, të '''Bartolomé Torres Naharro''' me komeditë romane të përfshira në ''Propalladia-n'' e tij ([[1517]] dhe [[1520]]) dhe, megjithëse në gjysmën e dytë të shekullit XVI, [[Lope de Rueda]] me ''Pasos'' e tij komike ([[1567]]) që i parprinte entremés-it, [[Jerónimo Bermúdez]] me ''Nises'' e tij, tragjedi klasiciste mbi mitin e famshëm të [[Inés de Castro]]; [[Miguel de Cervantes]], me po aq klasicisten ''El cerco de Numancia'' ([[1585]]) dhe komeditë e tij mbi robërit si dhe formula skenike revolucionare të feniksit të gjeniut [[Lope de Vega]] ([[1562]]-[[1635]]), autori më prodhimtar i teatrit botëror dhe dishepujt e tij të parë '''Guillén de Castro''' ([[1569]]–[[1631]]) dhe [[Juan de la Cueva]] ([[1543]]-[[1612]]). ===Franca=== [[Franca]] e gjeti poetin e saj të madh të Rilindjes te [[Pierre Ronsard]], që kryesonte grupin letrar të [[La Pléiade]] së bashku me Joachim du Bellay të përbërë nga shtatë rapsodë. [[Skeda:Pierre de Ronsard.jpg|parapamje|Pierre de Ronsard|majtas]] '''Du Bellay''' është autori i një ''La Deffence, et Illustration de la Langue Francoyse'', manifesti i La Pléyiade, që mbështetej në një vazhdimësi të poezisë së modeleve klasike greko-romake dhe italiane. Në veprat e tij lirike mund të përmendim ''Lashtësia e Romës'', vargje poetike të shkaktuara nga soditja e rrënojave të qytetërimit romak dhe ''Regrets'', koleksion sonetesh me ton intim drejtuar poetëve të La Pléiade. '''Ronsard''' kultivoi lirikën klasike në ''Odat'' e tij, që ndiqnin ato greke të [[Pindari]]t dhe ato romake të [[Horaci]]t. ''Les Amours de Cassandre'', sonete dedikuar të pasurës Casandre dhe fshatares së re María që ndjekin shembullin e ''Canzoniere-s'' së [[Françesko Petrarka|Petrarkës]]. Hymnes trajton tema filozofike, fetare dhe politike. Shkroi gjithashtu një poemë ambicioze të epikës kombëtare: ''la Franciade'', që përpiqet të imitoi ''[[Eneida|Eneidën]]'' e [[Virgjili]]t. Me ''Sonnets pour Hélène'' ([[1578]]) rikthehet te poezia e dashurisë në një vepër të pjekurisë. Në prozën romaneske u shqua satira e ''La vie de Gargantua et de Pantagruel'' e [[François Rabelais]], ku paraqitet një botë e përmbysur plot humor dhe fantazi, që ka si qëllim kryesor kritikën e zakoneve franceze. Proza didaktike pati si figurë të madhe '''[[Michel de Montaigne]]''', krijuesi i esesë me veprën e tij ''Essais'' ([[1580]]), që inaugurojnë një gjini që kombinonte reflektimin personal me opinionin subjektiv dhe që i drejtohet një lexuesi të zgjedhur dhe kureshtar, të interesuar për botën bashkëkohore. ===Anglia=== [[Skeda:William Shakespeare Chandos Portrait.jpg|parapamje|303x303px|William Shakespeare]] [[Rilindja]] hyn me vonesë në ishujt britanikë. Është në gjysmën e dytë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]], me periudhën elizabetine (e qujtur kështu nga mbretërimi i Elizabetës së I të Anglisë), kur ndikimi klasik dhe italian arrin kulmin e tij. Është teatri fusha që u shqua më shumë. Veprat dramatike të zbavitjes (të kundërta me synimet moralizuese) u rikthyen në skenar. [[William Shakespeare]] është dramaturgu më i shquar, por pati edhe shumë të tjerë, si [[Christopher Marlowe]] dhe [[Ben Jonson]]. Nga shekulli XVI deri në atë [[Shekulli XVIII|XVIII]] zbatuesit e '[[commedia dell'arte]]' improvizonin në rrugët e [[Italia|Italisë]] dhe [[Franca|Francës]], por vetëm disa prej tyre u shkruan. Shakespeare nisi nga teatri popullor dhe nga kultura greko-latine për të krijuar komedi të reja. Lirika rilindase u vu në dukje nga [[Thomas Wyatt]], që adoptoi sonetin italian me metrikën angleze. E ndoqën [[Henry Howard]], [[Philip Sidney]] dhe [[Edmund Spenser]] përveç Shakespeare-it, që shkroi gjithashtu sonete të famshme angleze. Epika u përfaqësua nga ''The Fairy Queen'' e Edmund Spenserit ([[1597]]) që ndoqi modelin e [[Ludovico Ariosto]]-s me poemën narrative romanceske dhe të mbushur me peripeci. [[Proza]] humaniste pati përfaqësuesin e saj kryesor te [[Tomas More]], krijuesi i [[Utopia|Utopisë]], ku përfytyrohet një shoqëri ideale. ===Gjermania=== [[Skeda:Hans Sachs.jpg|parapamje|Hans Sachs.|majtas]] Gjermania i solli [[Rilindja|Rilindjes]] teknologjinë që do ta përhapte me shpejtësi: makina e shkrimit, i shpikur nga [[Johannes Gutenberg]]. Kjo shpikje, së bashku me letrën, uli koston dhe shumëfishoi numrin e librave duke shkaktuar në të gjithë [[Evropa|Evropën]] një lloj përhapje të madhe të leximit dhe kulturës, duke ndikuar në lindjen e një sensi kritike që do ti jepte jetë [[Reformimi Protestant|Reformimit protestant]]. Midis viteve [[1450]] dhe [[1600]] u përhap në vendet dhe principatat e zonës gjermanike [[Humanizmi]] dhe u shfaq, si pasojë, [[Reformimi Protestant|Reformimi protestant]]. Përfaqësues të shquar qenë [[Erazmi i Rotterdamit]], aktiv në [[Bazeli|Bazel]] dhe [[Johannes Reuchlin]], që të dy i shkruan veprat e tyre kryesore në [[gjuha latine|latinisht]] dhe patën pak ndikimin jasht rretheve erudite. Erazmi kritikoi besimin më sipërfaqësor dhe pushtetin e madh si dhe korrupsionin moral të [[Katolikë të ritit romak|kishës katolike romake]] në veprën e tij ''Colloquia'', dialogje të hartuara në mënyrën helenike të [[Luciano de Samosata]]. Një këndvështrim më popullor pati [[Humanizmi]] i [[Ulrich von Hutten]] ([[1488]]–[[1523]]), me poemat e tij rebeluese, ose i [[Sebastian Brant]] ([[1458]]–[[1521]]), që shkroi me sukses të madh satirën e tij ''Narrenschiff'' (Anija e të marrëve)) në [[gjuha gjermane|gjermanisht]]. E ilustruar nga [[Albrecht Dürer]], kjo vepër qe, para ''Vuajtjeve të të riut Werther'' të [[Johann Wolfgang Goethe]], vepra më popullore e shtypur në [[gjuha gjermane|gjermanisht]]. Lëvizja më e suksesshme qe [[Reformimi Protestant|Reformimi protestant]] i nisur nga [[Martin Luteri]] ([[1483]]–[[1546]]). Luteri i shkroi idetë e tij në gjermanisht dhe përktheu biblën në gjuhën që populli mund ta kuptonte; Bibla e Luterit, e përkthyer midis viteve [[1522]] dhe [[1534]], qe një zhvillim themelor në krijimin e një gjuhe letrare të unifikuar të gjermanishtes duke përshpejtuar zhvillimin e gjermanishtes moderne. Nga ana tjetër, meritojnë të përmenden edhe mjeshtrat e poezisë, ''Schwank'' dhe ''Fastnachtsspiel'', përfaqësues të gjinisë burleske, mbi të gjitha në formën e përfaqësuesve të saj më të shquar [[Hans Sachs]] ([[1494]]–[[1576]]) dhe [[Jörg Wickram]] (rreth vitit [[1505]] – para vitit [[1562]]). Autor tjetër i rëndësishëm i shekullit XVI qe satiristi i pamëshirshëm [[Johann Fischart]] ([[1546]]–[[1590]]), me origjinë nga [[Strasbourg|Strasburgu]], vepra më e njohur e të cilit është ''Affentheurlich Naupengeheurliche Geschichtklitterung''.[[File:HolbeinErasmusFollymarginalia.jpg|thumb|Vizatim me penë i [[Hans Holbein i Riu|Hans Holbein të Riut]] anash ekzemplarit të Oswald Myconius të botimit të vitit[[1515]] të ''[[Elozh ndaj marrëzisë]]'' së Erazmit të Rotterdamit]]Një gjini e përhapur në këtë epokë qe ''Volksbuch'', një lloj broshure që botohej në formë anonime dhe trajtonte tema popullore. Shembuj të saj janë ''Historia e D. Johann Georg Fausten'', versioni rilindas i mitit të [[Fausti]]t dhe tregimet rreth mashtruesit [[Till Eulenspiegel]]. ===Holanda=== [[Shekulli XVI]] në Holandë u dominuan nga figura e [[Erazmi i Rotterdamit|Erazmit të Rotterdamit]] dhe [[Humanizmi]]t latin. Edhe humanizmi zgjodhi me paraqëlqim të shprehej në gjuhën latine, megjithëse në [[Rilindja|Rilindje]] nisi të merte formë një gjuhë letrare e përbashkët në Vende të ndryshme të Ulta duke nisur nga përkthimet e para nga protestantët të [[Bibla|Biblës]]; bëhet fjalë për një hollandishte më homogjene dhe më pak dialektore se deri atëherë.[[File:Os Lusíadas.jpg|thumb|348x348px|Os Lusíadas, e Luis de Camões|majtas]]Ky proces i gjerë nisi me reagimin e protestantëve kundër katolicizmit këmbëngulës që kërkonte të impononte [[Filipi II|Filipi i II]]. Protestantët promovuan përkthime të ndryshme në gjuhën holandeze të [[Psalmi|Psalmeve]], ku veçohet [[Jan Utenhove]], që për më tepër qe i pari që përktheu në gjuhën holandeze [[Besëlidhja e Re|Dhiatën e Re]]. [[Philips van Marnix]] shkroi satira kundër kishës katolike. [[Humanizmi]] nxori më pas figura si [[Dirck Volckertszoon Coornhert]] ([[1522]]–[[1590]]), autor i një ''Zedekunst'' ose "Ética" ([[1586]]) dhe më të njohurin [[Erazmi i Rotterdamit]] dhe kulminoi me [[Shekulli XVII|shekullin XVII]], që qe shekulli i artë i letërsisë holandeze, kur u përkthye e gjithë [[Bibla]] në [[gjuha holandeze|holandisht]] për të farkëtuar një holandishte të përbashkët letrare; kjo është quajtur ''Bibla e shteteve''. Për më tepër u shquan humanistë të tjerë, mbi të gjitha për prurjet dramatike: [[Willem van de Voldersgraft]], i quajtur gjithashtu [[Willem Gnapheus]] ([[1493]]-[[1568]]) që ndikoi në mënyrë të fuqishme teatrin e mëvonshëm me dramën e tij mbi temën e birit plangprishës, ''Acolastus'' ([[1529]]), ku shpalos si një i ri i shëndetshëm dhe plotë jetë mer lajmin se do të sëmurej dhe do të vdiste dhe që gjendej vetëm, pa dikë që ta shoqëronte në ditët e tij të fundit dhe komedia e tij ''Morosophus'' ([[1531]]). [[Joris van Lanckvelt]], më i njohur si [[Georgius Macropedius]], ([[1487]]-[[1558]]), shkroi komedinë ''Andrisca'' mbi dy gra tradhëtare dhe drama ''Hecastus'' ([[1539]]), shumë e vlerësuar dhe përkthyer, mbi të gjitha në gjermanisht, duke përfshirë edhe poetin e madh protestant [[Hans Sachs]]. Për më tepër shkroi libra të ndryshëm me tekste që qenë shumë të përdorur, midis të cilëve një udhëzues për të shkruar letra (''Epistolica''). Si profesor pati një sërë dishepujsh, midis të cilëve edhe gjeografin [[Gerardus Mercator]]. ''Elozh ndaj marrëzisë'' i Erazmit të Rotterdamit, një satirë mbi abuzimet shoqërore dhe kishtare, ndoshta vepra e humanizmit holandez më e përkthyer në gjuhët e tjera. === Portugalia === Njëlloj si në Spanjë, Shekulli i Artë i letërsisë portugeze fillon në fillim të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]. Futen modelet peotike italiane nga [[Francisco Saa de Miranda]] në gjysmën e parë të shekullit. Saa de Miranda qe admirues dhe mik i Garcilaso de la Vega dhe në një nga eglogat e tij vajton vdekjen e poetit toledian. Shkroi, si ai, sonete, këngë petrarkeske, egloga dhe nëngjini të tjera lirike me frymëzim italian. Por poeti kombëtar portugez par ekselencë është [[Luis Vaz de Camoens]], që shkroi poesi lirike dhe epike, si në [[gjuha portugeze|portugalisht]] ashtu dhe në [[gjuha spanjolle|spanjisht]] dhe u shqua për përsosmërinë e soneteve të tij. Vepra e tij madhore është epopeja ''Os Lusíadas'' ('Luzitanët'), që u kthye në epopenë kombëtare dhe u lidh me aventurat e marinarëve bashkëqytetarë, veçanërisht ajo e ekspeditës së [[Vasco da Gama|Vasco de Gamas]] në [[India|Indi]], larminë e peripecive, rrisqeve, mbytjen e anijeve dhe betejat. Në kët narracion të gjatë epik përfshihen legjendat folklorike të [[Portugalia|Portugalisë]], si historia e Inés de Castro dhe kalimi e kepit të stuhive. == Teatri i Rilindjes == [[Skeda:Vittore carpaccio, Ambassadors Return to the English Court 04.jpg|parapamje|288px|[[Viktor Karpaçi]], ''Historitë e Sant'Orsola-s'', (hollësi) ''Compagno della Calza'']] Edhe teatri rilindas kaloi nga [[Teocentrizmi]] te [[Antropocentrizmi]], me vepra më natyraliste, nga aspekti historik, me synim që ti pasqyronin gjërat ashtu siç janë. Kërkohej rikuperimi i realitetit, i jetës në lëvizje, i figurës njerëzore në hapësirë, në të tre përmasat, duke krijuar hapësira për efektet iluzioniste, si ''trompe-l'œil''. Lindën parimet teatrore të bazuara në tre njësi (aksioni, hapësira dhe koha), të marra nga ''[[Poetika]]'' e [[Aristoteli]]t, teori e futur nga [[Lodovico Castelvetro]]. Si dramaturgët kryesorë u shquan [[Niccolò Machiavelli]], [[Pietro Aretino]], Bartolomé Torres Naharro, Lope de Rueda dhe Fernando de Rojas, me veprën e tij të madhe ''La Celestina'' ([[1499]]). Në Angli u krijua [[Teatri elisabetian]], me autorë si [[Christopher Marlowe]], [[Ben Jonson]], [[Thomas Kyd]] dhe, veçanërisht, [[William Shakespeare]], gjeni i madh universal i letërsisë (''[[Romeo dhe Xhuljeta|Romeo dhe Zhuljeta]]'', [[1597]]; ''[[Hamleti]]'', [[1603]]; ''[[Othello|Otello]]'', [[1603]]; ''[[Makbeth]]i'', [[1606]]).<ref>César Oliva dhe Francisco Torres Monreal: Historia básica del arte escénico, [[2002]], Cátedra, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-376-0916-X, fq. 109-162</ref> Rilindja qe ''Koha e artë'' e teatrit, qoftë në [[Italia|Itali]] ashtu edhe pranë oborreve të tjera evropiane. Rizbulimi i teksteve klasike greke e latine krijoi një shumësim dhe përhapje të spektakleve teatrorë që bënë të tejkalohej, edhe pse në kohë të ndryshme, në fillim në [[Italia|Itali]] se sa në pjesën tjetër të Evropës, Paraqitjet e Shenjta klasike të përhapura tashmë që nga fillimi i [[Mesjeta|Mesjetës]]. Prania e humanistëve pranë oborreve evropiane qe përcaktuese, nëpërmjet rivënies në skenë të kryeveprave të [[Plauti]]-t, [[Publio Terenzio Afro|Terencit]], të [[Tragjedia greke|Tragjedianëve grekë]] dhe [[Seneka|Senekës]], për një vizion të ri të artit përfaqësues dhe për laicizimin e [[teatri]]t. Shumë intelektual rizbuluan tekstet klasike dhe i aktualizuan, si në rastin e ''La Mandragola ([[1518]])'' e [[Niccolò Machiavelli]]-t dhe ''La Calandria'' ([[1513]]) e Bernardo Dovizi da Bibbiena. [[Teatri klasik]] u përhap në të gjithë [[Evropa|Evropën]] dhe tekstet shpesh u morën nga autorë të ndryshëm: Nicholas Udall, për shembull, vuri në skenë një version të tijin të ''Miles gloriosus'' të [[Plauti]]-t të përkthyer në anglisht me titullin ''Ralph Roister Doister'' në [[1535]]. E njëjta komedi plutiane u paraqit edhe në [[Franca|Francë]] nga Jean Antoine de Baïf, që i shtoi tekste të tjera klasike si ''Eunuchus-i'' i Terencit dhe ''[[Antigona]]'' e [[Sofokliu]]-t. Gjithmonë mbi shembullin e [[Teatri grek|Teatrit grek]], në [[Hungaria|Hungarinë]] e sovranit humanist Mátyás Hunyadi (i biri i [[Janosh Huniadi]]-t), Péter Bornemisza vuri në skenë një version të tijin të ''[[Elektra]]-s'' së [[Sofokliu]]-t të titulluar thjeshtësisht ''Tragjedi në gjuhën hungareze'' ([[1558]]). Teatri rilindas pati një zhvillim të fortë falë edhe zbatimit të risive piktorike dhe arkitektonike. [[Prespektiva]] dhe rindërtimi i teatrit sipas shembullit të atyre greko-romakë, janë në themel të ndërtimit të të famshmit Teatro Olimpico i [[Andrea Palladio]]-s. Shumë artistë u specializuan në skenografi si [[Sebastiano Serlio]] dhe [[Baldassarre Peruzzi]], të tjerë, si Giovanni Maria Falconetto dhe [[Vincenzo Scamozzi]], në përdorimin e rinovuar të hapësirave skenike jo më të rezervuara për vendet tradicionale. Në [[Spanja|Spanjë]], për shembull, qe ''Teatro de salon'' për oborrin dhe pallatet e fisnikërisë dhe ''Corrales-it'' për publikun me pagesë. Në të njëjtën kohë edhe në [[Italia|Itali]] lindën teatro me pagesë mbi të gjitha në gjysmën e dytë të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]]. Kjo shërbeu kryesisht për të nisur rreth vitit [[1520]] në veri të Italisë gjininë e re të ''[[Commedia dell'arte]]'', me tekste të improvizuara, në [[dialekti|dialekt]], duke zotëruar mimikën dhe duke futur personazhe arkitipik si [[Arlekini]], Colombina, Pulcinella (në Francë e quajtur Guignol), Pierotto, Pantaleone, Pagliaccio, etj.[[File:Mandragola.jpg|thumb|Kopertina e ''La Mandragola'' e Niccolò Machiavelli-t]]Në [[Firenca|Firence]], në fund të shekullit XVI, u hodhën themelet për një formë të re spektakli: [[Melodrama]] që në [[Italia|Itali]] pati midis autorëve të parë Claudio Monteverdi-n. Fillimisht u bë fjalë për intermexot midis akteve të komedisë, që në vazhdim morën gjithmonë e më shumë hapësirë në skenë deri sa u bënë një formë autonome paraqitjeje, më parë e quajtur ''recitar cantando'' dhe që u zhvillua deri në krijimin e operave të mirëfillta autonome. === Teatri rilindas në Itali === [[Rilindja]] qe ''koha e artë'' e komedisë italiane, edhe falë rekuperimit dhe përkthimit në të folura të ndryshme vulgare, nga ana e humanistëve të teksteve të shumta klasike greke dhe latine (qoftë tekste teatrale si komeditë e [[Plauti]]t dhe [[Terenci]]t si dhe tragjeditë e [[Seneka|Senekës]] ashtu dhe vepra teorike si ''[[Poetika]]'' e [[Aristoteli]]t, e përkthyer për herë të parë në italisht nga humanisti [[Giorgio Valla]] në [[1498]]). Gjinitë e shpalosura dhe paraqitura ishin [[komedia]], [[tragjedia]], [[drama pastorale]] dhe, vetëm në fund të periudhës, [[melodrama]], të cilat patën një ndikim të rëndësishëm në teatrin evropian të kësaj periudhe. Por u vazhdua edhe me traditën mesjetare të shfaqjeve të shenjta që patën eksponentë të shumtë edhe përgjatë [[Rilindja|Rilindjes]]. ====Komedia==== Një nga komediografët më përfaqësues të Rilindjes ishte [[Niccolò Machiavelli]]; ''sekretari fiorentin'' kishte shkruar një nga komeditë më të rëndësishme të kësaj periudhe, ''La mandragola'' ([[1518]]), e karakterizuar nga një ngarkesë ekspresive dhe nga një limfë krijuese vështirësisht të arritshme, e frymëzuar nga referime satirike ndaj realitetit të përditshëm të personazheve dhe jo më domosdosshmërisht të lidhur gjinitë e traditës klasike. Kardinali [[Bernardo Dovizi da Bibbiena]] shkroi një komedi unike por shembull për shijen e periudhës: ''La Calandria'' ([[1513]]), e para në absolut (sipas prologut të atribuar [[Baldassarre Castiglione]]s) shkruar në italisht që nuk rridhte nga një tekst pararendës grek ose latin. Midis shumëve që iu futën kompozimit të teksteve teatrale mund të përmenden eruditët [[Donato Giannotti]] (''Il Vecchio Amoroso'' e vitit [[1536]]), [[Annibal Caro]] (''Gli Straccioni'' e vitit [[1543]]) dhe fisniku sienezë [[Alessandro Piccolomini]] (''Amor costante'' e vitit [[1536]]). ====Firencia==== Midis komediografëve të parë shumë ishin fiorentinë, duke nisur nga [[Agnolo Poliziano]] me ''L'Orfeo'' ([[1480]]), një komedi me natyrë pastoralo-mitologjike. Por në shekullin pasues u afermuan si profesionistë të vërtetë të komedisë [[Anton Francesco Grazzini]] i quajtur ''Il Lasca'', [[Giovan Battista Cini]], [[Giovan Battista Gelli]], [[Giovanni Maria Cecchi]], [[Benedetto Varchi]] dhe [[Raffaello Borghini]] si dhe i riu [[Lorenzino de' Medici]] që shkroi një komedi të vetme, ''L'Aridosia'' ([[1536]]) para se të vritej nga vrasësit e paguar nga Granduka [[Cosimo I de' Medici]] për vrasjen e kushëririt, [[Alessandro de' Medici]], duka i Firences. ====Komeditë në oborret italiane==== Një vend të veçantë zënë [[Pietro Aretino]], [[Ludovico Ariosto]] dhe [[Ruzante]], që qenë të gjithë intelektual në shërbim të oborreve. Për oborrin este-ns të [[Ferrara]]s, Ariosto, veç ''[[Orlando furioso]]'', do të shkruante komedi zbavitëse me origjinë plautine si ''La Cassaria'' ([[1508]]) dhe ''La Lena'' ([[1528]]). Në [[Roma|Romën]] e [[Leoni X|Leonit të X]] do të shquhej [[Pietro Aretino]] me ''pasquinate-t'' e tija por edhe me komedi si ''La Cortigiana'' ([[1525]]), në të cilën do të dhunonte shumë konvencione gjuhësore dhe skenike. Në Romë teatri u rizbulua dhe, për herë të parë, i garantuar nga papët, që shikonin mundësinë e instrumentalizimit për qëllime politike. Teatri rilindas në Romë nuk pati përfaqësues njëlloj si në oborret e tjera italiane, me një përjashtim të vetëm të [[Francesco Belo]]-s që shkroi ''Il pedante'' ([[1529]]) dhe i sipërpërmenduri Annibal Caro (por me origjinë nga [[Civitanova Marche]], por gjatë gjithë kohës në [[Roma|Romë]] në shërbim të familjes Farneze). Kërshëri: midis pjesëve të rralla që kanë si skenar Romën e papëve, në fakt për të qenë të saktë, Romën e Jubileut të vitit [[1525]], është për tu shënuar komedia më e rëndësishme e Rilindjes teatrale kroate dhe në përgjithësi sllave: “Dundo Maroje” (Padroni ose Xha Maro-ja), e shkruar në [[1550]] nga raguzani Marin Držić, i quajtur edhe Marino Darsa ([[1508]]-[[1567]]). ==== Farsa cavaiola ==== [[Skeda:Vicenza Teatro Olimpico (scena).jpg|parapamje|347x347px|Andrea Palladio dhe Vincenzo Scamozzi, Teatri Olimpik, [[Vicenza]]|majtas]] [[Farsa cavaiola]] qe një gjini e sukseshme letrare dialektore, pjesëmarrëse e «sezonit të fundit të madh të teatrit komik të shek. të XVI [...] që lulëzoi në [[Napoli]] dhe përreth tij»<ref name="FrancoFido">{{cito web|author=Franco Fido|url=http://www.italica.rai.it/scheda.php?monografia=rinascimento&scheda=rinascimento_saggi_commedia_cinquecento_capitoli_lezion32|title=La commedia a Napoli nel tardo Cinquecento: Della Porta|work=Italica.rai.it|accessdate=18 korrik 2014|archive-date=8 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608012613/http://www.italica.rai.it/scheda.php?monografia=rinascimento&scheda=rinascimento_saggi_commedia_cinquecento_capitoli_lezion32|url-status=dead}}</ref>, i lidhur mbi të gjitha me emrin e [[Vincenzo Braca]]-s. Gjinia duhet të ketë njohur një lulëzim të madh midis fundit të [[Shekulli XV|shekullit XV]] dhe [[Shekulli XVI|shekullit XVI]], por për këtë prodhimtari të rëndësishme, në harkun e një shekulli e gjysëmka mbijetuar shumë pak.<ref name="E. Malato">Enrico Malato, [http://www.treccani.it/enciclopedia/vincenzo-braca_%28Dizionario_Biografico%29/ Vincenzo Braca], in Dizionario biografico degli italiani, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. URL e kontrolluar më 18 korrik 2014.</ref> Gjinia përqëndrohej në arketipin e farsesk të ''cavaiuolo-s'', dmth. një injorant dhe kryeplak i marr cavezë (me një fjalë një banor i qytetit të Cava de' Tirreni), i imagjinuar nga qytetarët salernitanë në ashpërsinë e dialektit të tij dhe në trajtat më të trasha e karikaturale<ref name="FrancoFido"/>: shembuj të tillë janë ''Farza de lo Mastro de scola'' dhe ''Farza de la Maestra'' e [[Vincenzo Braca]]-s, ku karakteri i ''cavaiolo-s'' bëhet arketipi i «banorit të trash të klasës së ulët»<ref name="LettEinaudiDiz">Alberto Asor Rosa (ed.): Letteratura italiana, Einaudi, [[Torino]], [[2007]], volumi 18 (Dizionario degli autori: A-C), kapitulli Vincenzo Braca, sbn=IT\ICCU\FOG\0272829</ref>. Midis frasave të mbijetuara, të vetmet më të hershme se ato të Vincenzo Braca-s janë ''Cartello di sfida cavajola'' dhe ''Ricevuta dell'Imperatore'', që i përkasin fillimit të shekullit XV, të dyja me autorë që kanë mbetura anonimë. ''Ricevuta dell'Imperatore'' (anonime<ref name="FrancoFido"/>, por për disa<ref name="LettEinaudiDiz"/> mund ti atribuohet Braca-s) është më e vjetra midis farsave ''cavaiole''<ref name="FrancoFido"/>, i referohet në mënyrë tallëse pritjes së ofruar [[Karli V|Karlit të V]] në Cava, ku kaloi duke u kthyer nga [[Tunizi]] në [[1535]]<ref name="FrancoFido"/>. Botimi i vetëm teatral profesionist i farsave cavajole në periudhën bashkëkohore është ajo e prodhuar nga Centro studi sul Teatro Medioevale e Rinascimentale, drejtuar nga [[Federico Doglio]], që doli në skenë në Teatro Valle të [[Roma|Romës]] në [[1986]] me përshtatjen dhe regjinë e [[Giuseppe Rocca]]-s. =====Farsa cavaiola në kontekstin letrarë rilindas===== 'Farsa cavaiola' qe një nga «momentet kryesore të historisë së farsës në Italinë e Rilindjes»<ref name="Padoan">Giorgio Padoan: L'avventura della commedia rinascimentale, kapitulli L'emergere del melodrammatico e del patetico, Piccin, Padova, 1996, isbn=978-88-229-1345-6</ref>, përkrahë lindjes së shfaqjeve të tjera letrare si ''Strascino-ja'' sieneze (më e hershme se Congrega dei Rozzi), commedia veneciane e bufonëve ''Zuan Polo'' dhe ''Domenico Tajacalze'', dhe ''mariazzi'' padovanë të [[Ruzante]]-s<ref name="Padoan"/>. Më herët edhe [[Andrea Calmo]] qe një frenkuentues i gjinisë mariazzo sa që komedia e tij ''La Rhodiana'' iu atribua Ruzante-s deri në kohët e fundit. Përkundrejt këtyre manifestimeve, gjithësesi, ekspresiviteti i gjallë gjuhësor, vepra e Braca-s, paraqitet me përtherje thelbësore macchietistiche, me karakter më lokal dhe campanilistico<ref name="Padoan"/>. Gjerësia më e vogël e horizontit satirik, për shembull, nuk i lejonte Vincenzo Braca-s të arrinte në nivelet mprehtësisë së arritur nga [[Ruzante]]<ref name="Padoan"/>. ====Komeditë në dialektin venet==== Një rast i veçantë është përfaqësuar nga figura dhe vepra e Angelo Beolco i quajtur ''[[Ruzante]]'' nga emri i fshatarit padovan protagonist i veprave të tij. Veçantia e teatrit të Ruzante-s, paraprinë me disa vite veprën e [[Andrea Calmo]]-s, ishte futja në teatrin italian, që deri atëherë kishte përdorur gjuhën vulgare fiorentine, përdorimin e dialektit. Ruzante punonte në oborrin padovan të [[Alvise Cornaro]]-s i cili ndërtoi një skenografi apostafat në vilën e tij në [[Padova]] që u quajt ''Loggia e Odeo Cornaro'' ose ''Loggia del Falconetto'' nga emri i arkitektit [[Giovanni Maria Falconetto]] që e ideoi, hapësirë e përzgjedhur për paraqitjen e komedive të Ruzante-s si ''Betìa'' ([[1525]]) dhe ''Anconitana'' ([[1535]]) për të përmendur më të famshmet mes komedive të Beolco-s. Viteve [[1535]] dhe [[1537]] i përket një komedi shembullore në dialektin venecian, me një titull të pangatërrueshëm: ''La Venexiana'' që edhe pse me autor anonim tregon maturinë e teatrit të qytetit të [[Venecia|Venecies]], deri atëherë i lidhur me autorë të brendatokës. Në rastin e Ruzante-s dialekti me të cilin shprehej dramaturgjia e tij ishte ai padovan i fshatrave venete të shekullit XVI: tingujt onomatopeikë me gjuhë të vështirë qenë me frymëzim, në distancën e shumë shekujve, për artistët bashkëkohorë si [[Dario Fo]], që mori frymëzim pikërisht nga gjuha e Ruzante-s për ''grammelot-in'' e tij. Teatri në dialekt filloi të zhvillohej në këtë periudhë me [[Commedia dell'Arte]], ''maskat'' e tij, si [[Arlecchino]] bergamask (që pastaj do të merte si gjuhë dialektin venecian), [[Pulcinella]] napoletane me krijimet e saj mimike dhe gjestuale dhe [[Pantaleone]], tregëtari i vjetër venecian midis më të famshmeve. Frekuentues të tjerë të teatrit veneto-padovan qenë piaçentini [[Girolamo Parabosco]] dhe [[Ludovico Dolce]] që shkroi dy komedi dhe dy tragjedi. ====Kthesa e komedisë==== [[Skeda:Giovanni di Bernardo Rucellai.jpg|parapamje|Giovanni di Bernardo Rucellai]] Komedia e shekullit XVI pësoi një kthesë në [[1582]], kur në [[Parisi|Paris]] u publikuan ''Candelaio-ja'' i [[Giordano Bruno]]-s, i pasur me karakteristika anomale dhe trasgresive.<ref>Giovanni Antonucci: Storia del teatro italiano, isbn=88-7983-974-8, Newton&Compton, [[Roma]], [[1995]], fq.32</ref> Fisniku peruxhin [[Sforza Oddi]] ([[1540]]-[[1611]]) me komeditë e tij: ''L'Erofilomachia ovvero il duello d'Amore e d'Amicitia'' ([[1572]]), ''I Morti vivi'' ([[1580]]) dhe ''La Prigione d'amore'' ([[1580]]), ofron panoramën e kontaminimeve midis teatrit fundit të shekullit XVI dhe atij të profesionistëve që po afermohej pranë oborreve italiane dhe franceze, ndërthurja është kaq e dukshme sa në tekstet e tij kishte tashmë personazhe të zakonshëm për publikun e [[Commedia dell'arte]] si 'Zanni' dhe kapitenët 'spacconi'. Shfaqja në teatër e diletantëve fisnikë, të maskave të [[Commedia dell'arte]], që te Sforza Oddi pa një pararendës, do të bëhej një gjini e mirëfilltë e quajtur ''Commedia ridicolosa'' dhe në Gjashtëqintën dhe Shtatëqintën do të kishte edhe një plate të gjerë në teatrot e drejtuara nga Akademitë. ====Tragjedia dhe drama pastorale==== Në [[Rilindja|Rilindje]] edhe teatri tragjik gjeti hapësirën e tij; përfaqësuesit më të rëndësishëm të tragjedisë rilindase qenë konti [[Gian Giorgio Trissino]], autor i ''Sofonisba-s'' ([[1514]]) dhe [[Giambattista Giraldi Cinzio]] autor, midis të tjerave, i tragjedisë ''Orbecche'' ([[1541]]). Edhe [[Torquato Tasso]] krijoi tragjedi me karakter mitik dhe epiko-pastorale, gjini midis tragjedisë dhe komedisë.<ref name="Antonucci33">Giovanni Antonucci, Storia del teatro italiano, Roma, Newton&Compton, 1995, ISBN 88-7983-974-8, fq. 33</ref> Më përfaqësuesja e kësaj periudhe, qe një dramë pastorale me shije shumë arkadike: ''Il pastor fido'' ([[1590]]) i [[Giovan Battista Guarini]]t. ''Drama pastorale'' vetë pati një origjinë klasike pasi u frymëzua nga ''Bukoliket'' e [[Virgjili]]t. Edhe ''Aminta'' ([[1573]]) e Torquato Tasso-s është konsideruar një kryevepër e kësaj tipologjie pastorale, jo vetëm për suksesin editorial dhe teatral që arriti, por mbi të gjitha për ndikimin e saj të rëndësishëm mbi dramaturgjinë evropiane dhe mbi melodramën e [[Shekulli XVII|Gjashtëqintës]]<ref name="Antonucci33"/> por tragjedia e vërtetë me frymëzim [[Seneka|senekian]] e Tasso-s qe ''il Torrismondo'' ([[1587]]), me ambientim ''nordik''. Frekuentues të tjerë të tragjedisë gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] qenë [[Giovanni Rucellai]] që shkroi dy tragjeditë: ''Rosmunda'' ([[1515]]) dhe ''Oreste'' si dhe [[Sperone Speroni]], autor i ''Canace-s'' ([[1542]]). Për më tepër eklektiku [[Pietro Aretino]] krijoi vetëm një tragjedi, ''Orazia-n'' ([[1546]]) që është konsideruar një nga më shembulloret e [[Rilindja|Rilindjes]]. ====Diletantë fisnikë dhe aktorë profesionistë==== Këta tekste teatrale luheshin nga diletantë të rinj, si [[Compagnie della calza]] e finsnikëve venecianë për të cilët punonin Ruzante-ja dhe Aretino-ja, [[Congrega dei Rozzi]] dhe [[Accademia degli Intronati]] e [[Siena]]s, për të cilën punoi, midis të tjerëve, i lart-përmeduri Alessandro Piccolomini ose ''La Confraternita'' fiorentinase si ''Compagnia del Vangelista'' apo, përsëri në [[Firenca|Firence]], shoqëritë e fisnikëve diletantë, imitim i 'Compagnie della calza' veneciane, si ajo ''della Cazzuola'' dhe ''Compagnia del Paiuolo''. Profesionaliteti i aktorit nuk njihej, megjithëse profesioni ekzistonte tashmë që nga koha e ''giocolieri'' të shesheve dhe bufonët e oborrit, por u zhvillua, me kalimin e kohës me përparime të rëndësishme nga këndvështrimi i artit dramatik dhe të interpretimit të tekstit, si dhe pregatitjes skenike, shpenzime në ngarkim të kompanive shëtitëse që u afermuan nga mesi i [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] (dëshmia e parë e një kompanie me aktorë profesionistë përmendet në një akt noterial të vitit [[1545]]<ref>Ester Cocco, Una compagnia comica della prima metà del secolo XVI, te revista 'Giornale Storico della Letteratura Italiana', nº 55, [[Torino]], Loescher, [[1915]], SBN IT\ICCU\RAV\0073120.</ref>) deri në gjithë shekullin pasues me [[Commedia dell'arte]]. ====Shfaqja e shenjtë rilindase==== Përgjatë [[Rilindja|Rilindjes]] prodhimtaria e teatrit të shenjtë, që vinte nga shfaqja e shenjtë me origjinë mesjetare, nuk u ndërpre por pati një lulëzim të rëndësishëm që trajtoi temat fetare edhe në oborret italiane midis [[Shekulli XV|shekullit XV]] dhe [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]. Edhe pse e përhapur në të gjithë [[Evropa|Evropën]] kjo gjini u afermua kryesisht në [[Firenca|Firence]] me praninë e autorëve të rëndësishëm si [[Feo Belcari]] dhe [[Lorenzo de' Medici]] në shekullin XV dhe me [[Giovanni Maria Cecchi]]-n në shekullin XVI. Megjithatë shumica e shfaqjeve të shenjta rilindase mbeti një formë anonime si/c ishte e zakonshme gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]]. Kështu mbetën anonim autorët (apo autori) e ''Ascensione-s'', interpretuar në kishën e 'Santa Maria del Carmine' në Firence dhe ajo e ''Annunciazione-s'' në kishën fiorentine të 'San Felice in Piazza' të vëna në skenë për Këshillin e Bazelit, [[Ferrara]]s dhe të [[Firenca|Firences]] ([[1438]]-[[1439]]) dhe projektuar nga [[Filippo Brunelleschi]] në rolin e pazakontë të skenografit<ref>Mario Fabbri, Elvira Garbero Zorzi e Annamaria Petrioli Tofani (redaktorë), Il luogo teatrale a Firenze. Brunelleschi, Vasari, Buontalenti, Parigi, Introduzione di Ludovico Zorzi, [[Milano]], Electa, [[1975]], SBN IT\ICCU\VEA\0016297.</ref>, siç dëshmohet nga [[Giorgio Vasari]] te ''Jeta'' e po këtij arkitekti. Këto shfaqje shkruheshin për vëllazëritë fiorentinase të të rinjve, më e shquara qe ''Rappresentazione dei Santi Giovanni e Paolo'' e shkruar nga [[Lorenci i Mrekullueshëm]] në [[1491]] për hyrjen e të birit Piero në 'Compagnia del Vangelista' dhe e interpretuar në oborrin e 'Convento della Trinità Vecchia' ose konventi i 'San Giusto alle mura', i kthyer në vazhdim në [[Teatro di Via dell'Acqua]]. Për vetë 'Compagnia il Cecchi', gati një shekull më vonë në [[1589]], shkroi ''L'Esaltazione della Croce''; si dëshmi se edhe në fundin e [[Rilindja|Rilindjes]] kjo gjini e shenjtë ishte akoma vitale dhe e pëlqyer nga populli dhe oborri mediçeas. ====Mima==== Nëse nga një anë lindja e komedisë rilindase lejoi zhvillimin e një forme autonome të prozës teatrale, nga ana tjetër tradita 'giullare' dhe e 'guitto-ve' nuk humbi, duke u lejuar vazhdimësinë falë bufonëve të oborrit mimistëve. Punët e tyre nuk u frymëzuan në ndonjë mënyrë nga tradita latine, duke u dalluar kështu nga format e spektaklit bashkëkohës dhe duke paraqitur module që pjesërisht do të shkonin te [[Commedia dell'Arte]]. Megjithatë është e gabuar të konsiderosh bufonatat dhe burleskat si ana tjetër e letërsisë teatrale të zgjedhur: temat e giullare-ve dhe të mimistëve të Katërqintës janë të njëjtat e pararendësve të tyre, të mbyllur në një skenografi modeste dhe të shkurtër, në të cilën temat e qytetit u konfrontuan me ato fshatare, që bëhet pika e referimit të 'burla-s' dhe të 'beffeggio-s'<ref>Mario Apollonio, Storia del teatro italiano, volumi 1, [[Milano]], BUR, [[2003]], ISBN 88-17-10659-3, fq. 265.</ref>. ====Teatri hebraik në Mantova==== Një veçanti e teatrit rilindas qe prania e një figure si ajo e manovanit [[Leone de' Sommi]], me besim [[Jehudizmi|Judaik]] realizoi, për llogari të dukës së [[Mantova]]s, teatrin e ''Compagnia degli ebrei'' nga viti [[1579]] deri në [[1587]], duke hartuar ai vetë një dramë, të titulluar ''Magen Nashìm'', që provokoi skandal midis rabinëve italianë të Pesëqintës, që e akuzuan se përdori gjuhën e paraardhësve për zbavitjen e princave ''gentili'' (dmth. jo hebrej). Pas [[Kundërreforma|Kundërreformës]] ky lloj teatri nuk do të ishte më i mundur. ====Lindja e melodramës==== [[Skeda:La pellegrina 1589 - Intermedio 1 - L'armonia delle sfere.jpg|parapamje|333px|Bernardo Buontalenti, skenografia e një ''Intermezzo e La Pellegrina'' (1589)]] Përgjatë Pesëqintës u bënë eksperimentet e para që do të çonin në lindjen e gjinisë më revolucionare të teatrit italianë: [[melodrama]]. Në pallatin fiorentin të [[Giovanni de' Bardi]]-t u bashkua një grup intelektualësh që mori emrinë [[Camerata dei Bardi]]. Duke kërkuar të risillnin tipologjinë antike të ''recitar cantando'' atribuar teatrit klasik grek, bënë të lindëte ai stil që më vonë do të afermohej përgjatë shekujve pasues falë gjenialitetit të autorëve të kalibrit të [[Claudio Monteverdi]]t, [[Metastasio]]-s deri te opera e madhe e Tetëqintës së [[Giuseppe Verdi]]t dhe [[Giacomo Puccini]]-t. Eksperimentuesit e parë të camerata-s fiorentine, të lindur rreth vitit [[1573]], ishin [[Jacopo Peri]], [[Giulio Caccini]], [[Vincenzo Galilei]] (i ati i [[Galileo Galilei]]-t), [[Emilio de' Cavalieri]], [[Jacopo Corsi]] dhe poeti [[Ottavio Rinuccini]] që shkroi libretet e parë. Në [[1589]], me vënien në skenë, në Teatro degli Uffizi të Firences, të komedisë ''Intermedi della Pellegrina'' të sienezit [[Girolamo Bargagli]], anëtarët e Camerata-s u thirrën për të bërë muzikat e ''Intermezzo-ve'' të komedisë që qenë zbatimet e para praktike të teorisë muzikore të 'recitar-cantando-s' dhe lindjes së [[melodrama|melodramës]]. Intermezzo-t e ''Pellegrina-s'' patën një jehonë të gjerë për skenën e ndërtuar nga arkitekti-piktor-skenograf [[Bernardo Buontalenti]] që me këtë vepër parapriu skenografitë e mëdha dhe komplekse të [[teatri]]t barok italian. ====Hapësirat e reja interpretuese==== [[Skeda:Interior of Teatro Olimpico (Vicenza) scena .jpg|parapamje|left|369px|Proskena e Teatro Olimpico në [[Vicenza]]]] Në fillim të Katërqintës shfaqjet ndodhnin në vende private si kopështe, oborre të konventeve dhe sallone të pallateve të dekoruar për shfaqjet si në rastin e [[Salone dei Cinquecento]] në [[Palazzo della Signoria]] në Firence përshtatur si teatër nga [[Giorgio Vasari]]. Me rivënien në skenë të teksteve greko-latine u nis të ndërtoheshin hapësira të posaçme për të mbajtur skenografitë, ndonjëherë edhe shumë komplekse: në këtë periudhë u ndërtuan hapësira të reja teatrale, duke filluar nga 'Loggia e Odeo Cornaro-s' e njohur edhe si 'Loggia del Falconetto' e [[Padova]]s. Por shembulli më bujshëm i zbatimit skenografik rilindas qe [[Teatro Olimpico]] i [[Andrea Palladio]]s, në [[Vicenza]], që akoma edhe sot konservon skenografinë origjinale çinkueçenteske të [[Vincenzo Scamozzi]]-t për ''Edipin mbret'' të [[Sofokliu]]t, vepër me të cilën u inaugurua teatri në [[1585]]. Në vazhdim, në [[1590]], përsëri Scamozzi-t Gonzaga-t i besuan ndërtimin e një tjetër teatri për ''Palazzo Ducale-n'' e [[Sabbioneta]]-s që mori emrin ''Teatro all'Antica''. [[File:Teatro Olimpico Sabbioneta - Galleria o PERGULA -.jpg|thumb|345px|Teatro all'Antica i Sabbionetas]] Në [[Roma|Romë]] falë tejaktivit [[Pomponio Leto]], të prirur për rizbulimin e teatrit latin, [[Foro Romano]] dhe [[Castel Sant'Angelo]] u bënë vendet e parazgjedhura për shfaqjet, të shpalosura vetëm gjatë festave dhe celebrimeve; pikërisht në Castel Sant'Angelo mbijeton një oborr në formë teatri i përdorur gjatë kohëve të papa [[Aleksandri VI|Aleksandri i VI]] dhe akoma më tepër hedonisti papa [[Leoni X|Leoni i X]]. Rizbulimi dhe vlerësimi i lashtësisë klasike nga ana e humanistëve lejoi studimin e veprave që kishin të bënin me teatrin jo vetëm nga këndvështrimin dramaturgjik (në [[1425]] [[Nicolò Cusano]] zbuloi, për shembull, nëntë komedi të [[Plauti]]t) por edhe nga këndvështrimi arkitektonik: arkitektë, piktorë dhe traktatistë si [[Sebastiano Serlio]] që përshtati si teatër të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]] modelet klasike greko-romke të skenografive: ''comica'', ''tragica'' dhe ''pastorale'', ndarje më tresh që u respektua në veprat e teatrit të [[Rilindja|Rilindjes]]. Skenografitë komplekse me [[Girolamo Genga]]-n, [[Baldassarre Peruzzi]]-n dhe [[Pellegrino da San Daniele]]n (në mjedisin ferrarezë) patën përfaqësuesit e tyre më të mirë. Ndërsa traktatistët si [[Leon Battista Alberti]] dhe vetë Serlio-ja e kërkuan frymëzimin te [[Vitruvi]] në aspektet teatrale të traktatit të tij mbi [[Arkitektura romake|arkitekturën romake]]. Një tipologji e re teatri u afermua në fund të shekullit XVI: teatrot private me pagesë, të hapur për çdo klasë shoqërore dhe jo vetëm për zbavitjen ekskluzive të [[aristokracia|aristokracisë]]. Kjo sipërmarrje nisi, më shumë se kudo, në [[Venecia|Venecie]], por që u afermua në shekullin pasardhës me një sezon të gjatë të [[commedia dell'Arte]]. Përhapja e këtyre teatrove edhe në pjesën tjetër të [[Italia|Italisë]] bëri të mundur që të lindnin 'Akademi' të posaçme të lindura për të drejtuar këto hapësira të reja teatrore, jo më në përdorimin ekskluziv të oborreve. ===Teatri rilindas i Mbretërisë së Bashkuar=== [[Skeda:The Swan cropped.png|parapamje|left|Swan Theatre i [[Londra|Londrës]] së vitit 1596]] Në periudhën që shkon nga fundi i shekullit XV deri në mesin e atij pasues, u përputh me zhvillimin e Rilindjes angleze, patën jehonë të gjerë 'interludio-t', forma dramatike zbavitëse të oborreve të fisnikëve me prejardhje nga 'moralities' por me tema jo fetare: në të kundërt me moralitetin klasik, roli i protagonistit ishte i zotërisë që mikpriste spektaklin dhe që e shikonte jo në kërkim të shpëtimit të përjetshëm të shpirtit, por të lumturisë tokësore, duke u shkëputur kështu nga synimet e teatrit fetar.<ref>{{cito web|language=en|url=http://user.phil-fak.uni-duesseldorf.de/~holteir/companion/Navigation/Text_Groups/Drama/Interludes/interludes.html|title=Interludes|work=Siti i Universitetit të [[Düsseldorf]]it}}</ref> Jo rrallë në këto shfaqje përmbahej një propagandë politike: pasi merrnin spunto nga zhvillimet e kohës, ndodhte që autori të merrte pozicion përkundrejt një zhvillimi si në ''King John'' të [[John Bale]], ku autori deklaronte tezën e vrasjes së [[Giovanni Senzaterra]]-s nga ana e kryepeshkopit të [[Canterbury]]-t. Në [[dramaturgjia|dramaturgjinë]] e interludio-ve për më tepër ishte mundësia dashoje elemente me prejardhje klasike, mbi të gjitha nga autorë latinë dhe të novelistikës italiane, që do të mbetej një pikë referimi edhe për prodhimtarinë dramatike pasuese. Paraqitja skenike e interludio-ve karakterizohej nga [[dialogu]] i disa aktorëve me një shoqërim muzikor të përbërë shpesh nga fyelli dhe defi<ref>Joseph Macleod: Storia del teatro britannico, sbn=IT\ICCU\MIL\0112156, Sansoni, [[Firenca|Firence]], [[1958]], fq. 14</ref>. Nga këto interlude zotërohen rreth 80 fragmente të teksteve që përfshijnë harkun kohor që shkon nga viti [[1466]] deri në [[1576]].<ref>Masolino D'Amico: Storia del teatro inglese, Newton & Compton, [[Roma]], [[1995]], isbn=978-88-7983-815-3, fq. 16.</ref> Midis autorëve kryesorë të kësaj gjinie përmenden mbi të gjitha [[John Heywood]], [[John Rastell]], [[Henry Medwall]], [[John Redford]] dhe [[Nicholas Udall]]. Pikërisht Udall përmendet si autori i komedisë së parë në [[gjuha angleze|anglisht]]: bëhet fjalë për ''Ralph Roister Doister'' e vitit [[1535]], një version i modifikuar i ''Miles Gloriosus'' i [[Plauti]]t<ref>(EN) Martha Fletcher Bellinger, [http://www.theatrehistory.com/british/bellinger004.html The Earliest English Comedies], pjesë e 'A Short History of the Drama', [[New York]], Henry Holt and Company, [[1927]], fq. 186-189. URL e konsultuar më 18 korrik 2014.</ref>. Interludet, për karakterin e tyre policesk dhe të zgjedhur, i adresoheshin një publiku të mirëpërcaktuar: në të njëjtin stil, por me subjekte komike dhe të lehta, ndërfuteshin farsat, të paraqitura në sheshe për popullin.<ref>(EN) Martha Fletcher Bellinger, [http://www.imagi-nation.com/moonstruck/spectop006.html Moralities, Interludes and Farces of the Middle Ages], pjesë e 'A Short History of the Drama', [[New York]], Henry Holt and Company, [[1927]], fq. 138-144. URL e konsultuar më 18 korrik 2014.</ref> Me prejardhje mesjetare qe 'masque'<ref>(EN) Martha Fletcher Bellinger, [http://www.theatredatabase.com/16th_century/court_comedies_and_masques_001.html Court Comedies and Masques], pjesë e 'A Short History of the Drama', [[New York]], Henry Holt and Company, [[1927]], fq. 202-204. URL e konsultuar më 18 korrik 2014.</ref>, gjini teatrore e lindur në fillim nga një 'carnascialesco corteo' e 'maschere' që, të shoqëruara nga muzika, argëtonin mbrëmjet e fisnikëve dhe më pas të shndërruara në një vepër të mirfilltë teatrore vite më vonë nga [[Ben Jonson]], që krijoi skena darmaturgjike që e bën të autor të shquar të këtyre spektakleve. ===Teatri rilindas iberik=== [[Skeda:Celestina.jpg|parapamje|Fernando de Rojas, La Celestina]] Edhe në [[Spanja|Spanjë]] dhe në [[Portugalia|Portugali]] teatri midis fundit të Katërqintës dhe fillimit të shekullit pasardhës, merr një rrugë të re dhe shkëputet nga shfaqjet e shenjta me natyrë mesjetare, megjithëse subjektet e shenjtë mbetën argumenti kryesor i dramaturgëve iberikë edhe në këtë periudhë. Personazhi më i rëndësishëm i kësaj gjinie qe Margarita di Navarra ([[1492]]-[[1549]]) që vazhdoi edhe përgjatë shekullit XVI eksperiencën e teatrit të mistereve. Edhe në [[Spanja|Spanjë]] qe i rëndësishëm rizbulimi i teksteve të komedisë latine. Midis autorëve më të rëndësishëm të kësaj periudhe ishin: [[Juan del Encina]], [[Lope de Rueda]], [[Juan de la Cueva]], [[Juan de Timoneda]] dhe [[Luis Fernández]]. Për [[Portugalia|Portugalinë]] dy ishin emrat që meritojnë të përmenden: [[Gil Vicente]] dhe [[António Ferreira]]. Ky i fundit shkroi tragjedinë më të rëndësishme, në gjuhën luzitane, të kësaj periudhe: ''Ines de Castro''. Për maturimin e teatrit qenë shumë të rëndësishme edhe hapësirat skenike, që nga skenat klasike të rrugëve dhe brendësia e kishave, kaluan në një përshtatje të mirëfilltë të hapësirave të brendshme të pallateve fisnikërore dhe universiteteve. Lindi i ashtuquajturi ''Teatro de salon'', hapësira të brendshme dhe jo më të jashtme dhe me përdorim ekskluziv të fisnikërisë. Ndërsa në mesin e Pesëqintës lindën ''corrales-it'', hapësira skenike të hapura edhe për publikun popullor me pagimin paraprak të një bilete. Nëse komedia e arriti maturimin e saj duke kaluar nëpërmjet teatrit klasik të antikitetit, vepra të tjera u referoheshin miteve të historisë së Spanjës. Kjo qe një nga diferencat më të rëndësishme të teatrit spanjoll të Rilindjes dhe atij të vendeve të tjera evropiane. Midis shkrimtarë më të rëndësishëm të teatrit të kësaj gjinie spikat figura e [[Juan de la Cueva]] që perëndimin e [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] shkroi, mes të tjerave, dramat historike: ''Shtatë fëmijët e Laras'' ([[1579]]) dhe ''Vdekja e mbretit Don Sancho'' ([[1588]]). Por iniciuesi i vërtetë i teatrit rilindas qe [[Lope de Rueda]]. De Rueda u ndikua nga stili italian, duke pasur asistuar në shfaqjet e tyre pranë oborrit spanjoll. Qe i pari që futi ''gjuhën natyrore'' dhe subjeket e tij u dalluan të parët, për origjinalitet, nga modelet greko-latine, duke futur panorama të jetës popullore. Ndoqi, në një farë kuptimi, të njëjtën ecuri të [[Niccolò Machiavelli]]-t me ''La mandragola-n''. Juan de Rueda shkroi pastorale, pesë komedi dhe disa 'intermezzo' skenike që e imponuan si një nga dramaturgët më të rëndësishëm të teatrit spanjoll para 'Siglo de Oro'. Në fakt gjatë Gjashtëqintës u afermuan më të njohurit [[Lope de Vega]], [[Pedro Calderón de la Barca]] dhe të tjerë, që do të linin në plan të dytë, për famë në nivel evropian, autorët e [[Rilindja|Rilindjes]]. Midis autorëve të tranzicionit, i vonë përkundrejt Italisë, midis teatrit mesjetar dhe atij rilindas më i rëndësishmi qe sigurisht [[Fernando de Rojas]]. [[Tragjikomedia]] e tij ''La Celestina'', e vitit [[1499]] është ndoshta teksti i parë i teatrit rilindas. Por nismëtari i vërtetë i teatrit të Rilindjes qe [[Bartolomé de Torres Naharro]]. Qëndrimi i tij i gjatë në [[Italia|Itali]], e vendosi në kontakt, mbi të gjitha gjatë qëndrimit roman dhe pas atij napoletan të [[1517]]-ës, me risitë italiane, nga të cilat mori spunto për veprat e tij (akoma të rimuara) në [[gjuha kastiliane|kastilianisht]]. Shumë komedi të tija kanë edhe ambjentim italian, por ndikimi i tij në teatrin e atdheut të tij qe e rëndësishme por akoma jo plotësisht e njohur. ===Teatri rilindas i Francës=== [[Skeda:Ballet 1582.png|parapamje|left|Balet oborri në Paris]] Teatri i Rilindjes jashtë nga [[Italia]], pati njëfarë vonese. Qoftë në [[Franca|Francë]] ashtu dhe në [[Mbretëria e Bashkuar|Mbretërinë e Bashkuar]], trashëgimia e teatrit mesjetar me natyrë të shenjtë, është më i rëndësishëm dhe i përhapur se kudo tjetër. Në Francë fama e autorëve rilindas u zbeh plotësisht nga tragjedianët e barokut si [[Jean Racine]] dhe [[Pierre Corneille]], dhe komedia me natyrë italianexhante e [[Molière]]-it, nxënës i [[Tiberio Fiorilli]]t të famshëm të [[Commedia dell'arte]], krijues i maskës së famshme ''Scaramouche'' (ose 'Scaramuccia'). Teatri rilindas francezë, si në vendet e tjera evropiane, mori një shtysë të rëndësishme nga rizbulimi si dhe përhapja relative, e teksteve klasike me origjinë greko-romake. Në fakt, shumë nga këto komedi vijnë drejtpërdrejtë nga veprat e [[Plauti]]t dhe [[Terenci]]t të përkthyera, pak a shumë besnikërisht, në frëngjisht. Misi këtyre është mjaft domethënës rasti i [[Jean Antoine de Baïf]] dhe komedive të tija: ''L'Eunuque'' nga ''Eunuchus-i'' i [[Terenci]]t dhe ''Le Brave'', përkthim i ''Miles gloriosus'' i [[Plauti]]t. Po ky autor shkroi edhe tragjedinë ''Antigone'', dukshmërisht me frymëzim nga teksti homonim i [[Sofokliu]]t. Në Francë tragjedia dhe komedia ishin në bashkëjetesë. Shumë tragjedianë të kësaj periudhe janë edhe komediografë, siç është rasti i [[Jean de La Taille]] që shkroi shumë tragjedi të rëndësishme si: ''Saül le furieux'', ''Daire'' dhe ''Alexandre''. Në të njëjtën kohë shkroi edhe dy komedi argëtuese si: ''Les Corrivaux'' dhe ''Le Négromant''. Një variant i rëndësishëm që dallon situatën franceze, përkundrejt vendeve të tjera si [[Spanja]] apo [[Italia]], është ajo e luftërave fetare, që do të ndikonin, jo pak, edhe mjedisin teatror. Zgjedhjet e shumë autorëve pasquronin klimën politike dhe fetare të periudhës. Për shembull tragjeditë shpesh pasqyrojnë frikërat e një bote në konflikt dhe në krizë të plotë. Por edhe në komedi nuk i shpëtohet tentativës për të bërë aluzione me realitetin duke arritur deri në teste, si ''L'Eugène'' i [[Etienne Jodelle]] që kthehet në një tekst të mirëfilltë të propagandës politiko-fetare. Midis autorëve më prodhimtarë të [[Rilindja|Rilindjes]] në [[Franca|Francë]], përmenden të paktën: [[Jacques Grévin]], edhe ai tragjedian dhe komediograf, [[Jean Heudon]], [[Robert Garnier]], [[Nicolas Filleul]], [[Aymard de Veins]], [[Jean Bastier de La Péruse]] përveç të lartpërmendurve Jodelle, de La Taille dhe de Baïf si dhe të tjerë më pak të rëndësishëm. Në të njëjtën kohë në këtë periudhë lindi edhe forma spektakolare e baletit, të importuar nga [[Italia]] nga dy mbretëresha të [[Franca|Francës]] të familjes mediçease: [[Caterina de' Medici]] dhe [[Maria de' Medici]]. Nisja e barokut dhe gjigantët e tij, errësuan plotësisht ose gati, teatrin humanist të Pesëqintës. ===Teatri rilindas në zonën gjermanike=== [[Skeda:Aigentliche newe zeitung von dem narren fresser.jpg|parapamje|Karro-ja 'carnascialesco', gravurë në një vepër të Hans Sachs]] Teatri gjerman, ose i të gjithë zonës gjermanike, mori një rrugë të ndryshme nga pjesa tjetër e [[Evropa|Evropës]]. Përkundrejt [[Franca|Francës]] dhe luftërave të saj fetare, që shkatërronin vendin me përplase edhe në tekstet teatrore, [[Gjermania]] është absolutisht e tronditur. Ashtu siç janë të tronditur edhe vendet e afërta të feudeve perandorake gjermane: [[Austria]], [[Zvicra]], [[Bohemia]] dhe [[Hungaria]]. Por jo për këtë autorët teatrorë e vuajtën më shumë nga të tjerët. Edhe [[Gjermania]] kishte një trashëgimi të madhe të teatrit mesjetar dhe shfaqjeve të tij të shenjta, me ardhjen e [[Reformimi Protestant|Reformimit protestant]], u zëvendësua shpejt farsa ''në gjuhën vulgare''. Rëndësia e këtij aspekti laik të artit skenik dhe të [[poezia|poezisë]] është themelore dhe e bën një karakteristikë kryesore të teatrit rilindas gjerman. Mund të ndodhte që ky i fundit ndonjëherë të ishte edhe me natyrë erotike por e riparë nga këndvështrimi i shenjtë i vetë [[Martin Luteri|Luterit]]. Këngët kishtare katolike, eskluzivisht në gjuhën latine, u zëvendësuan me këngë në gjuhën e popullit, të nxjerra nga këngë të mëparshme me origjinë të ndryshme nga ajo fetare. Teatri gjerman thekson këtë prirje profane që ishte përhapur që nga ''Meistersinger-ët'' (apo ''Meistersänger'') me origjinë nga [[shekulli XIV]]. Nga kjo traditë, dhe në brendësi të saj, lindi dramaturgu më i rëndësishëm i shekujve të [[Shekulli XV|XV]] dhe [[Shekulli XVI|XVI]]: [[Hans Sachs]] ([[1494]]-[[1576]]). [[Hans Sachs]] lartësohet midis bashkohësve të tij, duke i besuar edhe një gjinie të veçantë, të pranishme vetëm në zonën gjermane: ''Fastnachtspiel-i''. Kjo tipologji teatrore vinte nga festat karnashaleske, të pranishme që nga [[Mesjeta]] referohen se vijnë deri edhe ritet druidike me origjinë keltike. Teatri greko-romak, i risjellë në jetë dhe ripërshtatur nga humansitët, ka një ndikim shumë relativ në zonën gjermanike. Për këtë motiv në teatrin e shekullit XVI gjerman vazhdon tradita e farsës me natyrë popullore. Në këtë mënyrë kalohet nga kërcimi, mima dhe në fund në tekste dialogjike si ata të ''Fastnachtspiele''. Hans Sachs shkroi plot 85. Përfaqësues të tjerë të gjinisë qenë: [[Hans Rosenplüt]], [[Hans Folz]] e [[Jörg Wickram]]. Autorë të tjerë iu drejtuan teatrit erudit si: [[Nicodemus Frischlin]] ([[1547]]-[[1590]]), [[Johannes Reuchlin]] ([[1455]]-[[1522]]) dhe [[Bartholomäus Ringwaldt]] ([[1530]]-[[1599]]) që shkroi një vepër interesante me titull ''Speculm Mundi'' në [[1592]]. Në brendësi të kësaj tipologjie teatrore lindi një nga maskat e para të komedisë në gjermanisht, ajo e ''Hanswurst-it'' (dmth. ''Hans Salsiçja''). Ky personazh i nxjerr nga poemthi satirik ''Narrenschiff'' (Anija e bufonëve) i [[Sebastian Brant]]it e vitit [[1519]]. Për kritikën moderne ky personazh ishte i barazvlershmi i italianit ''Zanni'', edhe pse ky i dyti do të lindëte me disa dekada me vonesë përkundrejt ''Hanswurst-it''. ====Zvicra==== Përsëri në temën e satirës politiko-fetare duhet përmendur prania e piktorit komediograf zvicerian [[Niklaus Manuel]]. Edhe pse veprat e tij janë në shumicë komedi satirike dhe propagande fetare, ato të Manuelit mund të konsiderohen midis shprehjeve më të mira të teatrit rilindas helvetik. Frymëzimi i dramaturgut të [[Berna|Bernës]] vjenë nga miqësia e tij e thellë me ''reformatorin'' [[Huldrych Zwingli]]. Po në stilin e ''Fastnachtspiele'' vendoset vepra e [[Pamphilus Gengenbach]] nga [[Bazeli]], në veçanti: ''Die zehn Alter der Welt'' e vitit [[1515]], ''Der Nolhart'' e vitit [[1517]] dhe ''Die Gouchmatt der Buhler'' e vitit [[1521]]. ====Hungaria==== Në zonën hungareze qe themelor mecenatizmi i [[Mátyás Hunyadi|Matthias Huniadiit]] (i biri i [[Janosh Huniadi]]t), i quajtur edhe Matthias Corvinus. Mbreti i Hungarisë kishte shkëmbime të vazhdueshme me humanistët italianë, që gjatë Rilindjes thirreshin shpesh pranë oborrit të [[Buda]]s. Ky mjedis kaq i ethshëm për risi ndikoi shoqërinë dhe artet hungareze si dhe dramaturgun dhe poetin më të madh të periudhës: [[Bálint Balassi]] ([[1554]]-[[1594]]), i konsideruar si nismëtari i letërsisë magjare, mbi të gjitha në mjedisin poetik, që përfaqëson impenjimin e tij madhor. Në mjedisin hungarez nuk duhet nënvlerësuar inskenimi i komedive të një autori italian si [[Pandolfo Collenuccio]] që eksportoi teatrin erudit me natyrë italiane në [[Hungaria|Hungari]]. Në hullinë e teatrit erudit spikati figura e tragjedianit [[Péter Bornemisza]], që shkroi ''Tragoedia magyar nyelven, az Sophocles Electrájából'' në vitin [[1520]] që është një përkthim i [[Elektra|Elektrës]] së [[Sofokliu]]t. == Muzika gjatë Rilindjes == [[Skeda:The Concert A22894.jpg|parapamje|432px|Muzikantë, rreth vitit 1600]] Muzika rilindase afirmoi [[Polifonia|polifoninë]], ashtu si dhe konsolidimin e muzikës intrumentale, që do të shkonte duke evoluar drejt orkestrës moderne. U Shfaq [[Madrigali]] si gjini profane bashkonte tekstin me muzikën, duke qenë shprehja paradigmatike e muzikës rilindase. Në [[1498]] Ottaviano Petrucci ideoi një sistem shtypshkrimi të përshtatur për muzikën, në [[Pentagrami|pentagram]], me të cilin filloi të botonte muzikë. Risitë e para të u prodhuan në Flandër, ku u zhvillua e ashtuquajtura polifonie flamande, e kultivuar nga Guillaume Dufay, Johannes Ockeghem dhe Josquin des Prés. Kultivuan gjithashtu madrigalin Orlandus Lassus, Luca Marenzio, Carlo Gesualdo, Claudio Monteverdi, Cristóbal de Morales dhe Tomás Luis de Victoria, ndërkohë që në polifoninë fetare u shqua [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]. Në muzikën instrumentale u shqua Giovanni Gabrieli, i cili eksperimentoi me timbra të ndryshme instrumentesh frymore dhe me efekte zanore të kryqëzuara dhe me reliev.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 408-409</ref> Në vendet protestante muzika mori rëndësi të madhe, pasi vetë Luteri kishte përkrahur rëndësinë e muzikës në liturgjinë fetare. U kultivua veçanërisht kori protestant, një gjini muzikore ''[[a capella]]'' apo shoqërimin instrumental, përgjithësisht me katër zëra të përziera. Disa nga kompozitorët që e kultivuan qenë Johann Walther dhe Valentin Bapst.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 409</ref> Shpikja e makinës së shkrimit e bëri përhapjen e muzikës dhe teorisë muzikore të mundur në një shkallë të gjerë. Kërkesa për muzikën si një zbavitje dhe si një aktivitet për amatorët e arsimuar u rritën me shfaqjen e klasës borgjeze. Përhapja e chanson-eve, motet-eve dhe masse-ve përgjatë [[Evropa|Evropës]] konçidoi me bashkimin e praktikës polifonike në një stil fluid që kulminoi në gjysmën e dytë të shekullit XVI në veprën e kompozitorëve si [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], [[Orlande de Lassus]], [[Tomás Luis de Victoria]] dhe [[William Byrd]]. Qëndrueshmëria relative politike dhe prosperiteti në [[Vendet e Ulta]], me një sistem lulëzues të edukimit muzikor në zonë, pasi shumë kisha dhe katedrale, lejuan trajnimin e qindra këngëtarëve dhe kompozitorëve. Këta muzikantë kërkoheshin shumë nëpër gjithë [[Evropa|Evropën]], veçanërisht në [[Italia|Itali]], ku kishat dhe oborret fisnike i afronin si kompozitorë dhe mësuesë. Nga fundi i shekullit XVI, [[Italia]] kishte përvetësuar ndikimet veriore, me [[Venecia|Venecien]], [[Roma|Romën]] dhe qytete të tjera që ishin qendra të aktivitetit muzikor, duke e kthyer situatën nga ajo e qint viteve më parë. [[Opera]] lindi në këtë kohë në [[Firenca|Firence]] si një përpjekje për të ringjallur muzikën e [[Greqia e Lashtë|Greqisë së Lashtë]]<ref name="oed">[http://oed.com/search?searchType=dictionary&q=Renaissance "Renaissance"]. Oxford English Dictionary (3rd ed.). Oxford University Press. Shtator [[2005]].</ref> Muzika, e çliruar në mënyrë progresive nga kufizimet mesjetare, në gamë, ritëm, harmoni, formë dhe nota, u bë një mjet për shprehjen e re vetiake. Kompozitorët gjetën mënyra për ta bërë muzikën shprehëse të teksteve që shoqëronin. Muzika shekullare apo laike përvetësoi teknikat e muzikës së shenjtë dhe anasjelltas. Format popullore të muzikës laike si chanson-i dhe madrigali u përhapën nëpër të gjithë Evropën. Oborret morën luajtës viruozë, si këngëtarë ashtu dhe instrumentalistë. Muzika u bë gjithashtu më e vetëmjaftueshme me aksesin e saj në formë të shtypur, duke funksionuar në mënyrë autonome. Shumë instrumente moderne familjare (duke përfshirë [[violina|violinën]], [[kitara|kitarën]], llauta (instrumente me tela të ngjashme me llautën shqiptare, e përdorur gjatë mesjetës së vonë dhe Rilindjes sipas një modeli të marr nga vendet orientale, i quajtur 'liuto' në italisht, 'laúd' në spanjisht, 'luth' në frengjisht, 'lute’ në anglisht, 'Laute' në gjermanisht etj.) dhe instrumentet me tastierë), të zhvilluara në forma të reja gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] duke iu përgjigjur evoluimit të ideve muzikore, duke paraqitur mundësi të mëtejshme për të eksploruar për kompozitorët dhe muzikantët. U shfaqën gjithashtu instrumentet frymore prej druri dhe tunxhi si [[fagoti]] dhe tromboni; duke e shtrirë gamën ngjyrave zanore dhe fuqinë e tyre. Gjatë [[Shekulli XV|shekullit XV]] tingulli i triadave të plota u bë i zakonshëm dhe afër fundit të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] sistemi i modelit kishtar filloi të braktisej plotësisht, duke i hapur rrugën tonalitetit funksional që do të dominonte artin e muzikës perëndimore për tre shekujt në vazhdim. [[Skeda:DufayBinchois.jpg|parapamje|left|Guillaume Dufay (majtas) dhe Gilles Binchois (djathtas)|336x336px]] Afër fundit të [[Shekulli XV|Katërqintës]] shkolla franko-flamande muzikore, që u zhvillua në shkollat e katedraleve të borgjezisë së mirëqënë, mori dhe rinovoi gradualisht format pre-ekzistuese të meshës (mass), të motetit dhe të ''chanson''-it. Duke vendosur konsonacat për tercat (akoma edhe sot familjare për veshin perëndimor) dhe forma imituese e kanonit në themel të procedimit të tyre kompozues, flamandët (midis të cilëve përmendim themeluesin Guillaume Dufay dhe të madhin Josquin Des Prez) revolucionarizuan praktikën e polifonisë së trashëguar nga Ars nova dhe nga Ars antiqua. Puna e këtyre kompozitorëve vendosi themelet për zhvillimin e asaj që do të ishte teoria e harmonisë. Në fillim të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]] teprimet e shkollës flamande provokuan një reagim dhe një prirje të re drejt thjeshtëzimit, siç mund të shihet në veprën e Josquin Des Prez, të bashkohësve të tij flamand dhe, më vonë, në veprën e [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], që ishin pjesërisht të nxitura nga kufizimet e vendosura nga muzika e shenjtë në [[Këshilli i Trentos|Këshillin e Trentos]] që shkurajonte kompleksitetin e tepruar. Komplikimet e kanoneve të [[Shekulli XV|Katërqintës]] qenë në mënyrë progresive braktisur nga flamandët në favor të imitimit me dy ose tre zëra (duke arritur madje në gjashtë zëra të vërtetë) dhe me futjen e seksioneve në homofoni që theksonin pikat e rëndësishme të kompozimit. Palestrina, nga ana e tij, prodhoi kompozime ku një kontrapunto fluide alternohej dendur konsonanca disonanca me një efekt sugjestiv pushimi. Në fund të shekullit XVI lindi [[opera]], iniciativ e një rrethi eruditësh (''Camerata Fiorentina'') që, me zbulimin se Teatri Greqisë së lashtë këndohej, hodhën idenë e muzikalizimit të teksteve dramatike. Opera e parë qe ''Dafne'' ([[1594]]), e Jacopo Peri, të cilën e ndoqi ''Euridice'' ([[1600]]), me të njëjtin autor; në [[1602]] Giulio Caccini shkroi një tjetër ''Euridice''; dhe, në [[1607]], Claudio Monteverdi compozoi ''La favola d'Orfeo'', ku shtoi një hyrje muzikore që e quajti ''[[simfonia|simfoni]]'', dhe ndau strukturat e kënduara në ''[[aria|arie]]''.<ref>Marie-Claire Beltrando-Patier: Historia de la música, [[1996]], Espasa, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-239-9610-7, fq. 219-283</ref> Nga periudha e [[Rilindja|Rilindjes]] mbijetuan shumë muzika si profane ashtu dhe fetare ashtu si dhe vokale dhe instrumentale. Një larmishmëri e madhe stilesh muzikore dhe gjinishë lulëzuan gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] dhe mund të dëgjohen regjistrimet komerciale të [[Shekulli XXI|shekullit XXI]], duke përfshirë masa, motete, madrigale, chanson-e, këngë të shoqëruara, kërcime instrumentale dhe shumë të tjera. Ansamble të hershme të shumta të muzikës të specializuara në muzikën e kësaj periudhe ndërmorën ture koncertore dhe bënë regjistrime, duke përdorur një gamë të gjerë stilesh interpretuese. ===Panorama=== Një nga karakteristikat më të theksuara të muzikës së hershme të Rilindjes ishte besimi mbi intervalin e tretë (në [[Mesjeta|Mesjetë]], të tretët konsideroheshin disonanca). [[Polifonia]] u bë gjithëmonë e më përpunuar përgjatë [[Shekulli XIV|shekullit XIV]], me zëra shumë të pavarur: fillimi i [[Shekulli XV|shekullit XV]] tregoi thjeshtëzim, me zërat që prireshin nga butësia. Kjo u bë e mundur për shkak të rritjes së gamës vokale në muzikë;– në Mesjetë, gama e ngushtë bëri të nevojshme ndërthurjet e shpeshta të pjesëve, duke kërkuar kështu një kontrast më të madh midis tyre. Modaliteti (si i kundërt me [[tonaliteti]]n) karakteristik i muzikës së Rilindjes filloi të zbehej afër fundit të periudhës me rritjen e përdorimit të lëvizjeve rrënjësore të të pestave. Më vonë kjo do të zhvillohej në një nga karakteristikat përcaktuese të tonalitetit. Karakteristikat kryesore të muzikës rilindase janë<ref name="fuller2010">Fuller, Richard. 2010. [http://www.rpfuller.com/gcse/musiçrenaissance.html Renaissance Music (1450–1600)]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}. GCSE Music Notes, (kontrolluar më 14 tetor 2014).</ref>: * Muzika bazohej në modalitete. * Thurje më të pasura në katër apo më shumë pjesë. * Përzieria më shumë se kontrastimi i fijeve në thurjen muzikore. * Harmonia me një shqetësim më të madh me rrjedhjen dhe përparimin e tingujve. Polifonia është një nga ndryshimet më të rëndësishme që dalluan [[Rilindja|Rilindjen]] nga [[Mesjeta]] në aspektin muzikor. Përdorimi i saj inkurajoi përdorimin e ansambleve më të mëdhenj dhe kërkoi sete instrumentesh që do të përziheshin së bashku gjatë gjithë gamës vokale<ref>Montagu, Jeremy. "Renaissance instruments". The Oxford Companion to Music, redaktuar nga Alison Latham. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator 2011.</ref> ===Gjinitë=== Format kryesore liturgjike që vazhduan gjatë gjithë periudhës së [[Rilindja|Rilindjes]] ishin mass-at dhe motetet, me disa zhvillime të tjera afër fundit, veçanërisht pasi kompozitërët e muzikës fetare filluan të adoptonin format profane (siç është [[madrigali]]) për kompozimet e tyre. Mass-at e [[Shekulli XV|shekullit XV]] dhe [[Shekulli XVI|XVI]] kishin dy lloj burimesh që përdornin, monofonike dhe polifonike, me dy forma kryesore përpunimi, të bazuara në praktikën e 'cantus firmus' ose, duke filluar disa herë rreth vitit [[1500]], stili i ri depërtues i imitimit. Rezultonin katër lloje mass-ash: * mass-a 'Cantus firmus' (tenor mass) * mass-a 'cantus firmus'/mass-a imituese * mass-a parafrazuese * mass-a imitatuese (mass-a e parodisë) Mass-at normalisht titulloheshin sipas burimit nga i cili huazoheshin. Mass-a 'cantus firmus' përdorte të njëjtën melodi monofonike, zakonisht të nxierr nga kënga dhe zakonisht në tenor dhe më shpesh në vlera të gjata note se sa zëra të tjerë<ref name="burkholder.n.d.">J. Peter Burkholder. "Borrowing." Grove Music Online. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator [[2011]].</ref> Gjini të tjera fetare ishin madrigali shpirtëror dhe lauda-t. Përgjatë periudhës, muzika profane pati një përhapje në rritje, me një larmi të madhe formash, por megjithatë jo një shpërthim në larmi: që kur shtypshkrimi e bëri muzikën më të përdorur më gjerësisht, mbijetuan më shumë forma nga kjo periudhë sesa nga periudha mesjetare dhe me gjasa një regjistrim më të madh të muzikës popullore të mesjetës së vonë është humbur në mënyrë të pakthyeshme. Muzika laike ishte muzikë e pavarur nga kishat. Llojet kryesore ishin Lied-i gjerman, frottola italiane, chanson-i francez, madrigali italian dhe villancico spanjoll<ref name="fuller2010" />. Gjini të tjera vokale të muzikës laike përfshinin 'caccia-n', [[rondeau]]-në, virelai-n, bergerette-n, baladën, musique mesurée, canzonetta-n, villanella-n, villotta-n dhe lute song-et. Format e përziera si motet-chanson u shfaq gjithashtu edhe moteti laik. Muzika pastërtisht instrumentale përfshinte muzikën 'Consort of instruments' për flautin e ëmbël ose [[viola|violën]] dhe instrumente të tjera dhe kërcime për ansamble të ndryshme. Gjinitë e zakonshme instrumentale ishin 'toccata', preludi, 'ricercar-i' dhe 'canzona'. Kërcimet që luheshin nga ansamblet instrumentale përfshinin 'basse danse' (në italisht ''bassadanza''), 'tourdion-in', 'saltarello-n', 'pavanën', 'gaillarde-n', 'allemande-n', 'courante-n', 'bransle-n', 'canarie-n' dhe lavolta-n. Muzika e shumë gjinive mund të arranxhohej nga vetëm një instrument si llauda, vihuela, harpa ose tastiera. Arranxhime të tilla quheshin 'intabulation-e' (italisht ''intavolatura'', gjermanisht ''Intabulierung''). Pranë fundit të periudhës, filluan të shiheshin pararendësit e hershëm dramatikë të operas si monodia, madrigali i komedisë dhe 'intermezzo-ja'. ====Teoria dhe sistemi i notave==== [[Skeda:white mensural notation.gif|parapamje|473x473px|Kyrie Ockeghem, fragment nga "Au travail suis"]] Sipas Margaret Bent: "Sistemi i notave të Rilindjes është nën-normativ sipas standardeve të sotme; kur përkthehen në formë moderne kërkojnë një peshë normative që specifikon në hollësi dhe shtrembëron cilësitë origjinale"<ref>Bent, Margaret. [http://books.google.com/books?id=yy9pAwAAQBAJ&pg=PA25 "The Grammar of Early Music: Preconditions for Analysis"]. Te Tonal Structures of Early Music, [botimi i dytë], redaktuar nga Cristle Collins Judd. Criticism and Analysis of Early Music 1. [[New York]] dhe [[Londra|Londër]]: Garland, [[2000]]. ISBN 978-0-8153-3638-9, ISBN 978-0-8153-2388-4. I botuar si ebook në [[2014]]. ISBN 978-1-135-70462-9.</ref> Kompozimet e Rilindjes shënoheshin vetëm në pjesë të veçanta; shënimet ishin shumë të rralla dhe vijat e masës nuk përdoreshin. Vlera e notave përgjithësisht ishte më e madhe se sa është sot në përdorim; njësia primare e tempit ishte ai semibreve (gjysëm i shurtër), ose nota e plotë. Siç qe rasti që nga [[Ars Nova]] (shiko te [[Muzika mesjetare]]), mund të kishte edhe dy ose tre nga këto për çdo breve (një notë e plotë dyfishe), që mund të konsiderohet si ekuivalentja e "measure-s" moderne megjithëse ajo vetë ishte një vlerë note ndërsa një "measure" jo. Situata mund të konsiderohet në këtë mënyrë: është njësoj si rregulli me të cilin një çerek note e muzikës moderne mund të barazohet edhe me dy të tetat e notës ose tre, që duhet të shkruhej si një "triplet". Me të njëjtin vlerësim, do të kishte dy ose tre nga nota tjetër më e vogël, "minim-i" (ekuivalente me "gjysëm notën" moderne) në çdo semibreve. Këto shnërrime të ndryshme quheshin "tempusi perfekt/imperfekt" në kuadrin e mardhënies breve–semibreve, "prolacioni perfekt/imperfekt" në kuadrin semibreve–minim, dhe e mbetur në të gjitha kombiminet e mundshme me njëra tjetrën. Tre në një quhej "perfekte" ndërsa dy në një "imperfekte". Rregullat ekzistonin gjithashtu nëpërmjet notave të veçanta mund të përgjysmonheshin ose të dyfishoheshin në vlerë ("imperfekte" ose "të ndryshuara" përkatësisht) kur paraprihet ose ndiqet nga disa nota të tjera. Nota me koka të zeza (si çerek notat) hasen jo shpesh. Ky zhvillim i notacionit me ritëm të bardhë mund të jetë rezultat i përdorimit të rritur të [[letra|letrës]] (në vend të vellum-it, një pergamenë e cilësisë së lartë), pasi letra më e dobët më pak e aftë ti rezistonte gërvishtjeve të kërkuara për të plotësuar në kokat solide të notave; notacioni i kohëve të mëparshme, i shkruar në vellum, kishte qenë i zi. Ngjyrat e tjera dhe më vonë, notat e zëvendësuara, përdoreshin po ashtu rëndom, kryesisht për të imponuar imperfeksionet e lart përmendura ose alternimet dhe realizimin e ndryshimeve të tjera temporare ritmike. Rastet nuk specifikoheshin gjihtmonë, disi si disa notacione duke prekur (tablatura) sot. Gjithësesi, muzikantët e Rilindjes duhet të ishin shumë të trajnuar në kontrapunktin diadik të polifonisë dhe në këtë mënyrë zotëronin atë dhe informacionet e tjera të nevojshme për të lexuar përmbajtjen, "çnotacion modern kërkonin perëndimorët atëherë duhet të ketë qenë përsosmërisht e dukshme pa notacion për një këngëtar të pregatitur në kontrpunkt". Një këngëtar do të interpretonte pjesën e tij duke përfytyruar formulat kadenciale me pjesët e tjera në mendje dhe kur të këndonte bashkë me muzikantët do të duhej të shmangte oktavat paralele dhe të pestat ose të ndryshonte pjesët e tyre kadenciale në këndvështrimin e vendimeve të muzikantëve të tjerë.<ref>Bent, Margaret. [http://books.google.com/books?id=yy9pAwAAQBAJ&pg=PA25 "The Grammar of Early Music: Preconditions for Analysis"]. Te 'Tonal Structures of Early Music', [botimi i dytë], redaktuar nga Cristle Collins Judd. Criticism and Analysis of Early Music 1. [[New York]] dhe [[Londra|Londër]]: Garland, [[2000]]. ISBN 978-0-8153-3638-9, ISBN 978-0-8153-2388-4. I botuar si ebook në [[2014]]. ISBN 978-1-135-70462-9. fq. 25</ref> Është nëpërmjet tablaturave bashkëkohore për instrumente të ndryshme me tela që ne kemi përvetësuar shumë informacione për rastet të cilat performoheshin nga praktikantët modernë. Për informacione mbi teoristët specifik, shikoni [[Johannes Tinctoris]], [[Franchinus Gaffurius]], [[Heinrich Glarean]], [[Pietro Aron]], [[Nicola Vicentino]], [[Tomás de Santa María]], [[Gioseffo Zarlino]], [[Vicente Lusitano]], [[Vincenzo Galilei]], [[Giovanni Artusi]], [[Johannes Nucius]] dhe [[Pietro Cerone]]. ===Periudha e Hershme (1400–1467)=== Shkolla borgonjase e kompozitorëve, me [[Guillaume Dufay]] në krye, tregon karakteristika muzikore që i përkisnin periudhës së fundit të Mejsetës dhe fillimit të Rilindjes. Këtij grupi muzikantësh do ti pështateshin gradualisht mekanizmat komplekse të kompozimit të fundit të epokës së mëparshme, si izoritmia dhe sinkopa, duke dhënë si rezultat një stil më të pastër dhe më të rrjedhshëm. Muzika e tij e humbi ndërlikimin dhe fitoi vitalitet ritmik, ndërsa kontribuon në "nxitjen e kadencave" duke u kthyer në një karakteristikë e shquar në fund të mesit të shekullit XV. Zhvillimet ekonomike dhe shoqërore të [[Shekulli XV|shekullit XV]] (mbi të gjitha lufta qindvjeçare dhe zhvillimi i shkëmbimeve në Evropën veriore) zvogëluan rëndësinë e [[Franca|Francës]] dhe i dhanë nxitje zhvillimit të arteve në përgjithësi dhe muzikës në veçanti në rajonet e [[Flandra|Flandrës]] dhe [[Borgonja|Borgonjës]]. Shkolla që u zhvillua, në shkollat e katedrave të financiuara nga borgjezia e pasur, mori emrin shkolla franko-flamande dhe rinovoi gradualisht format e mëparshme të meshës, mottetto-s dhe të chanson-ës. Duke vendosur bashkëtingëllueset si terce (akoma dhe sot familjare për veshin perëndimor) dhe forma imitative e kanonit në bazë të procedurave të tyre kompozuese, flamandët (midis të cilëve mund të përmendim themeluesin [[Guillaume Dufay]] dhe [[Josquin Des Prez]]) revolucionarizuan praktikën e polifonisë së trashëguar nga Ars nova dhe nga Ars antiqua. Vepra e këtyre kompozitorëve vendosi bazat për zhvillimin e asaj që do të ishte teoria e harmonisë. Afër fundit të Katërqintës, muzika e shenjtë polifonike ishte bërë shumë komplekse, siç dëshmojnë punimet e [[Johannes Ockeghem]] dhe [[Jacob Obrecht]] në një mënyrë që pasqyronte analogji mahnitëse me pikturën e po kësaj periudhe. ===Periudha e mesme (1467–1534)=== [[Skeda:Josquin des Prez.jpg|parapamje|1611 gdhendje në dru e Josquin des Prez, kopjuar nga një pikturë vaji e humbur bërë gjatë jetës së tij]] Në vitet e para të 1470-ës, [[muzika]] filloi të botohej me anë të shtypjes në makinën e shkrimit. Shtypja e muzikës pati një efekt më të madh në mënyrën se si muzika u përhap pasi pjesët e shtypura të muzikës jo vetëm arrinin një audiencë më të gjerë se çdo dorëshkrim i mëparshëm, por ajo e arriti këtë më lirë dhe më mirë. Gjithashtu gjatë këtij shekulli, tradita e instrumenta bërësve të famshëm filloi për shumë instrumente. Këta realizues instrumentesh ishin mjeshtra të zanatit të tyre. Një shembull është 'Neuschel' për trumbetat e tij. Afër fundit të shekulli të XV, muzika e shenjtë polifonike (si shembulli i mass-ave të [[Johannes Ockeghem]] dhe [[Jacob Obrecht]]) u bë përsëri më e ndërlikuar, në mënyrë që ndoshta mund të shihet e lidhur me eksplorimin e rritur të detajeve në pikturat e kohës. Ockeghem, veçanërisht, qe tepër i dhënë pas kanonit, si kontrpuktit edhe mensuralit. Ai kompozoi një mass, ''Missa prolationum'', në të cilën të gjitha pjesët janë nxjerr në mënyrë kanonike nga një linjë muzikore. Qe në fillim të të shekullit tjetër që muzika ndjeu një tactus me dy ''semibreve''-ve në një ''breve'' të fillonte të ishte aq e zakonshme sa ajo mes tre ''semibreve'' në një ''breve'', siç mbizotëronte deri në atë kohë. Në fillim të shekullit XVI, u fut edhe një prirje tjetër drejt thjeshtëzimit, siç mund të shihet deri diku në veprën e [[Josquin des Prez]] dhe bashkëkohësve të tij në shkollën franko-flamande, si dhe më vonë në atë të [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], i cili ishte pjesërisht po reagonte ndaj shtrëngimeve të Këshillit të Trentos, që shkurajoi polifoninë tepër të ndërlikuar si kufizim për të kuptuar tekstin. Franko-flamandët e fillimit të shekullit XVI u larguan nga sistemet e ndërlikuara pjesëve kanonike dhe të tjerave mensurale të gjeneratës së Ockeghem-it, duke u prirur drejt pikave të imitimit dhe seksioneve duet ose trio brenda një thurjeje të përgjithshme që u rrit deri pesë dhe gjashtë zëra. Ata filluan gjithashtu edhe para reformës tridentine, të fusnin pasazhe gjithmonë e më të gjata homofonie, për të nënvizuar tekste ose pika të rëndësishme arkikulimi. Palestrina, nga ana tjetër, arriti të kultivoi një stil të lirshëm rrdhjedhës kontrpunkti në një thurje të trashë e të pasur brenda të cilit konsonanca ndiqej nga disonanca në një bazë pothuajse bit pas biti dhe pushimet në rendin e ditës. Nga kjo kohë, tactus-i ishte përgjithësisht dy semibreve për breve me tre për breve të përdorura veçanërisht për efekte speciale dhe seksione klimatike; kjo ishte pothuajse një përmbysje e teknikës mbizotëruese të një shekulli më parë. ===Periudha e vonë (1534–1600)=== [[Skeda:San Marco (evening view).jpg|parapamje|346x346px|left|San Marco në mbrëmje. Interiri i gjerë dhe rezonant ishte një nga frymëzuesit për muzikën e shkollës veneciane]] Në [[Venecia|Venecie]], që rreth vitit [[1534]] deri rreth vitit [[1600]], u zhvillua një stil impresiv polikoral, i cili i dha [[Evropa|Evropës]] disa nga kompozimet më të mëdha dhe më të shquara deri në atë kohë, me kore të shumëfishta këngëtarësh, tunxhe dhe tela në vende të ndryshme hapsinore në Bazilikën e San Marco-s. Këto ndryshime të shumëfishta u përhapën nëpër të gjithë Evropën në vetëm disa dekada, duke filluar nga [[Gjermania]] dhe pastaj duke shkuar në [[Spanja|Spanjë]], [[Franca|Francë]] dhe [[Anglia|Angli]] më vonë, duke shënuar fillimin e asaj që do të njihej si muzika e periudhës baroke. Shkolla romane ishte e përbërë nga një grup kompozitorësh kryesisht të muzikës kishtare në [[Roma|Romë]], duke u shtrirë në Rilindjen e vonë dhe periudhën e hershme të barokut. Shumë nga kompozitorët kishin lidhje të drejtpërdrejtë me Vatikanin dhe kishëzën papnore, megjithëse ata punuan në mjaft kisha të ndryshme; në mënyrë stilistike ata janë përplasur shpesh me shkollën veneciane të kompozitorëve, një lëvizje konkurrente e cila ishte më e përparuar. Kompozitori më i shquar i shkollës romane është [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]. Megjithëse i njohur më shumë si një kompozitor pjellor i mass-ave dhe motet-eve, ai ishte gjithashtu një madrigalist i rëndësishëm. Aftësia e tij për të bashkuar nevojat funksionale të [[Kisha katolike romake|Kishës katolike]] me stilet muzikore mbizotëruese gjatë periudhës së [[Kundërreforma|Kundërreformës]] i dha atij famën që vazhdon akoma.<ref>Lockwood, Lewis, Noel O’Regan dhe Jessie Ann Owens. n.d. "Palestrina, Giovanni Pierluigi da." Grove Music Online. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator 2011.</ref> Lulëzimi i shkurtër por intensiv i madrigalit muzikor në [[Anglia|Angli]], kryesisht nga viti [[1588]] deri në vitin [[1627]], së bashku me kompozitorët që i prodhuan ata, njihet si shkolla angleze e madrigalit. Madrigalët anglezë ishin 'a cappella', kryesisht të lehtë në stil dhe përgjithësisht filluan si kopjime ose përkthime të drejtpërdrejta të modeleve italiane. Shumica ishin me tre ose gjashtë zëra. ''Musica reservata'' është gjithashtu një stil ose performancë e muzikës vokale 'a cappella' të kësaj të fundit, kryesisht në Itali dhe [[Gjermania|Gjermaninë]] jugore, duke përfshirë shprehje emocionale të rafinuara, ekskluzive dhe intensive të teksteve të këngëve. Kultivimi i muzikës evropiane në [[Amerika (kontinent)|Amerikë]] filloi në shekullin XVI me mbërritjen e spanjollëve dhe pushtimin e [[Meksika|Meksikës]]. Megjithëse e modeluar sipas stilit evropian, punime të rralla hibride meksikane të bazuara në gjuhën native meksikane dhe praktikën e muzikës evropiane u shfaqën që herët. Praktika muzikore në Nova Spanja në mënyrë të vazhdueshme konçidoi me prirjet evropiane përgjatë periudhave pasuese të barokut dhe muzikës klasike. Ndërmjet kompozitorëve të Botës së Re u shquan [[Hernando Franco]], [[Antonio de Salazar]] dhe [[Manuel de Zumaya]]. Për më tepër, shumë kompozitorë vërenë një ndarje në punimet e tyre midis një ''prima pratica'' (muzikë në stilin polifonik të Rilindjes) dhe një ''seconda pratica'' (muzikë në stilin e ri) gjatë pjesës së parë të shekullit XVII. ====Manierizmi==== Në fund të shekullit XVI, kur periudha e [[Rilindja|Rilindjes]] ishte mbyllur, u zhvillua një stil skajshmërisht manierist. Në muzikën laike, veçanërisht në madrigal, kishte një trend drejt ndërlikimit dhe kromatizmit ekstrem (sic tregohet në madrigalet e [[Luzzasco Luzzaschi]]-t, [[Luca Marenzio]]-s dhe [[Carlo Gesualdo]]-s). Termi "manierizëm" u mor nga arti pamor. ====Tranzicioni drejt Barokut==== Duke filluar në [[Firenca|Firence]], kishte një përpjekje për të rigjallëruar format dramatike dhe muzikore të [[Greqia e Lashtë|Greqisë së Lashtë]], nëpërmjet monodisë, një formë e muzikës deklamuese me një shoqërim të thjeshtë; një kontrast më i madh me stilin e mëparshëm polifonik do të ishte e vështirë të gjendej; kjo ishte gjithashtu, të paktën në fillim, një trend laik. Këta muzikantë ishin të njohur si Camerata Fiorentine. Tashmë kemi shënuar disa zhvillime muzikore që ndihmuan në paraprirjen e muzikës baroke, por për shpjegime të mëtejshme të këtij kalimi, shiko [[antifoni]], [[concertato]], [[monodia]], madrigal muzikor dhe [[opera]], ashtu si dhe bibliografinë në fund. ===Instrumentet=== Shumë instrumente e patën zanafillën gjatë [[Rilindja|Rilindjes]]; të tjerë qenë variante ose përmirësime të mëtejshme të instrumenteve që ekzistonin më parë. Disa mbijetuan deri në ditët e sotme; të tjerë u zhdukën, për tu rikrijuar vetëm në kuadër të luajtjes së muzikës së asaj periudhe me instrumente autentike. Si në kohën e tashme, instrumentet mund të klasifikoheshin si tunxhe, tela, perkursioni dhe frymore. Instrumentet mesjetare në [[Evropa|Evropë]] zakonisht përdoreshin të veçuar, shpesh të vetëshoqëruar me një melodi monotone. Të paktën që nga [[shekulli XIII]] deri në shekullin XV kishte një ndarje të instrumenteve në ''haut'' (instrumente të zhurmshme, me zë të mprehtë, për mjedise të jashtme) dhe ''bas'' (instrumente më të qetë dhe më intimë).<ref>Bowles, Edmund A. [[1954]]. "Haut and Bas: The Grouping of Musical Instruments in the Middle Ages". Musica Disciplina 8:115–40. Faqe 119 e në vazhdim</ref> Vetëm dy grupe instrumentesh mund të luanin lirisht në të dy tipet e ansambleve: cornetto-ja dhe sackbut-i (i quajtur edhe trombone) si dhe tabor-i dhe tamburini.<ref name="burkholder.n.d." /> Në fillim të shekullit XVI, instrumentet konsideroheshin më pak të rëndësishme se sa zëri. Ato përdoreshin për kërcime dhe për të shoqëruar muzikën vokale.<ref name="fuller2010" />. Muzika instrumentale mbeti e varur nga muzika vokale dhe shumë nga repertori i saj ishte në mënyra të larmishme i derivuar ose i varur nga modelet vokale.<ref name="oed" /> ====Instrumentet prej tunxhi==== Instrumentet prej tunxhi në Rilindje luheshin në mënyrë tradicionale nga profesionistë. Disa nga Instrumentet më të zakonshme prej tunxhi që luheshin janë: * Slide trumpet: E ngjashme me trombonen e sotme përveç se në vend të një pjese rrëshkitëse të trupit, vetëm një pjesë e trupit afër grykës dhe vetë gryka ishte e palëvizshme. Gjithashtu trupi ishte një formë S-je kështu që ishte mjaft i vështirë, por ishte i përshtatshëm për muzikën e ngadaltë të dancit për të cilin përdorej më shpesh. * Cornetto-ja: E bërë me dru dhe e luajtur si flaut por i fryhej si një trumpete. * [[Trumpeta]]: Trumpetat e hershme nuk kishin pistona dhe ishin të kufizuar te tonet e tashme të serisë së mbitoneve. Ato bëheshin në madhesi të ndryshme. * Trombone-ja (ndonjëherë e quajtur sackbut, sackbutt ose sagbutt<ref>Anon. n.d. [http://www.sackbut.com "What's with the Name?"] . Websiti Sackbut.com i kontrolluar më 14 tetor 2014.</ref>): Zëvendësoi slide trumpet-ën nga mesi i shekullit XV.<ref>Besseler, Heinrich. [[1950]]. "Die Entstehung der Posaune". Acta Musicologica, 22, fasc. 1–2 (janar–qershor): 8–35.</ref> ====Instrumentet me tela==== [[Skeda:Hurdy-Gurdy.jpg|parapamje|Hurdy-gurdy]] Si një familje instrumentash me tela u përdorën në shumë rrethana, si fetare ashtu dhe laike. Anëtarët e kësaj familjeje përfshinin: * [[Viola]]: Ky instrument, i zhvilluar në shekullin XV, zakonisht kishte gjashtë tela. Zakonisht luhej me një hark. Ka cilësi strukturale të ngjashme me 'vihuela-n' spanjolle; karakteri i saj dallues është përmasa e madhe. Kjo gjë bëri që të ndryshonte qëndrimi i muzikantit, në mënyrë që ajo të mbështetej në dysheme ose midis këmbëve në mënyrë të ngjashme me çelon. Ngjashmëritë e saj me 'vihuela-n' spanjolle ishin prerjet e mprehta në mes, tastet e ngjashme, një shpinë e sheshtë, nervatura të holla dhe akordim identik. * [[Lira]]: Ndërtimi i saj është i ngjashëm me një harpë të vogël, megjithëse në vend që të luhej me gishta, luhej me një plektrum. Telat e saj ndryshonin në numër, nga katër, shtatë dhe dhjetë, në varësi të periudhës. Luhej me dorën e djathtë, ndërsa dora e majtë ndalonte notat që nuk dëshiroheshin. Lirat më të reja u modifikuan për tu luajtur me një hark. * Harpa e hershme irlandeze: E quajtur edhe Clàrsach, ose Cláirseach në gjuhën irlandeze, gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]] ishte instrumenti më popullor i [[Irlanda|Irlandës]] dhe [[Skocia|Skocisë]]. Për shkak të domethënies së saj në historinë irlandeze është parë edhe në etiketën e [[Guinness]]-it dhe është simboli kombëtar i Irlandës edhe sot. Zakonisht luhej me gishta. Madhësia e saj mund të varionte nga një harp që mund të luhej në gjunjë te një harpë me madhësi të plotë që vendosej në dysheme. * Hurdy-gurdy: (I quajtur edhe ëheel fiddle në Angli, ndërsa në Gjermani quhet drehleier, në Bohemi dhe Moravi quhet ninera, në Galici zanfona, në Hungari forgolant, në Itali ghironda, në Francën veriore vielle à roue, në Oksitani vièla o sonsaina, në Portugali sanfona etj.) telat e saj luhen nga një rrotull që rrotullohej mbi tela. Funksionaliteti i saj mund të krahasohet me atë të një violine mekanike, ku harku i saj lëvizet nga një rrotull. Tingulli i saj është karakteristik kryesisht për shkak të telave të saj që nxjerrin një intonacion të ngjashëm me tingujt e gajdeve. * Gittern-a: 'Gittern-a' quhej 'guitarra' në [[Spanja|Spanjë]], 'guiterne' ose 'guiterre' në [[Franca|Francë]], 'quinterna' dhe më vonë 'chitarra' në [[Italia|Itali]] dhe 'quintern' në [[Gjermania|Gjermani]], emërtime që rrjedhin nga latinishtja "quinque" = pesë dhe nga persianishtja "tar" = tela, pasi gitterna perëndimore kishte pesë tela. Fjala moderne kitarë dhe pararendëset e saj kanë qenë përdorur për një numër instrumentesh kordofone që nga kohët antike dhe si e tillë ka shkaktuar ngatërrim dhe konfuzion. Fjala angleze guitar, gjermane Gitarre, italiane chitarra dhe franceze guitare u adoptuan nga spanjishtja guitarra, e cila erdhi nga arabishtja andaluziane قيثارة 'qitara',<ref>Farmer, Henry George (1988), Historical facts for the Arabian Musical Influence, Ayer Publishing, ISBN 0-405-08496-X, fq. 137.</ref> 'cithara', e cila nga ana tjetër rridhte nga greqishtja antike κιθάρα 'kithara'.<ref>Kithara shfaqet në Bibël katër herë (1 Cor. 14:7, Rev. 5:8, 14:2 dhe 15:2) por që zakonisht është përkthyer si harpë. Strong's Concordance Number: 2788 [http://www.biblestudytools.net/Lexicons/Greek/grk.cgi?number=2788&version=kjv BibleStudyTools.net]</ref> Termi i greqishtes së lashtë κιθάρα 'kithara', megjithatë mendohet se ka rrjedhur nga persishtja "Chahar" = katër dhe "tar" = tela, pasi instrumenti origjinal lindor kishte katër tela; në fakt ajo ka rrënjë më të thella në antiket pasi gjen përputhje me sitarin e Indisë antike si dhe setarin e [[Perandoria e Persisë|Persisë antike]]. Termi guitar mendohet edhe se ka rrjedhur nga fjala latine cithara, por vetë kitara moderne përgjithësisht nuk besohet se rrjedh nga instrumenti romak. Shumë ndikime janë përmendur si pararendëse të kitarës moderne. Megjithatë zhvillimi i kitarave të hershme humbet në historinë e Spanjës mesjetare, ku dy instrumente përmenden zakonisht si paraardhëset e saj më ndikuese, llauda evropiane dhe kushërira e saj, 'al oud-a' me katër tela, kjo e dyta e sjellë në gadishullin Iberik nga morët në [[Shekulli VIII|<nowiki>shekullin VIII]</nowiki>]] (fjala rrjedh nga arabishtja al 'ud (العود, dmth. 'druri') e kthyer në [[Spanja|Spanjë]] laúd, në [[Italia|Itali]] liuto, në [[Franca|Francë]] luth, në [[Anglia|Angli]] lute, në [[Gjermania|Gjermani]] Laute etj.).<ref>Summerfield, Maurice J. (2003). The Classical Guitar, Its Evolution, Players and Personalities Since 1800 (5th ed.) Blaydon on Tyne: Ashley Mark Publishing. ISBN 1-872639-46-1.</ref> Të paktën dy instrumente të quajtura "guitarrra" ishin në përdorim në Spanjën e [[1200]]-ës: guitarra Latina (kitara latine) dhe e ashtuquajtura guitarra moresca (kitara maure apo arape). Guitarra moresca kishte një shpinë të rrumbullakët, qafë të gjerë dhe shumë vrima tingujsh. Guitarra Latina kishte një vrimë të vetme tingulli dhe një qafë më të ngushtë.<ref>[http://blog.reddogmusic.co.uk/2012/05/08/history-of-the-acoustic-guitar/ History of the Acoustic Guitar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140819083055/http://blog.reddogmusic.co.uk/2012/05/08/history-of-the-acoustic-guitar/ |date=19 gusht 2014 }} në blogun blog.reddogmusic.co.uk.</ref> Në shekullin XIV cilësuesit "moresca" ose "morisca" dhe "latina" u braktisën dhe këto dy instrumente kordofone u quajtën thjeshtë 'guitarra'.<ref>Tom and Mary Anne Evans. Guitars: From the Renaissance to Rock. Paddington Press Ltd [[1977]], fq.16</ref> * Mandore-ja është quajtur edhe mandora në anglisht<ref name="nikolovak">Nikolova, Kőnemann (2000). The Illustrated Enclyclopedia of Musical Instruments From all eras and regions of the world. Bulgaria: Kibea Publishing Company. ISBN 3-8290-6079-3. fq. 164.</ref> ose mandola në italisht,<ref>Whitney, William Dwight (1906). [http://books.google.com/books?id=FBIDAAAAYAAJ&dq=century%20dictionary%2C%20mandore&pg=PA3606#v=onepage&q&f=false The Century Dictionary and Cyclopedia.] [[New York]]: The Century Company. fq. 3606.</ref> vandola në spanjisht<ref>[https://books.google.com/books?id=02rFSecPhEsC&pg=PA484&lpg=PA484&dq=vandola,+instrument&source=bl&ots=Ul4WLFUgQK&sig=uNcA9fphE80arL1lEJO3yRwUn68&hl=en&sa=X&ei=nYDCVK_BKcrDPOjggaAJ&ved=0CCwQ6AewBQ The Harvard Dictionary of Music], faqe 484.</ref> dhe mandörgen,<ref>Lambert, Jeffrey C. [http://www.jeffguitar.com/dissertation.pdf "François Chancy's Tablature de Mandore a Major Document"] (PDF). Kontrolluar më 23 qershor 2013.</ref> ose si gittern-a gjithashtu quinterne<ref name="nikolovak" /><ref>[http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199743391.001.0001/acref-9780199743391-e-4651?rskey=jsivgN&result=1 "Mandore (Mandorre)".] The Groves Dictionary of Musical Instruments. Kontrolluar më 7 prill 2016</ref> në gjermanisht. Historitë e manolinave, mandolave dhe kitarave moderne janë të ndërthurura,<ref>McDonald, Graham (2008). The Mandolin Project. Jamison, Australia: Graham McDonald Stringed Instruments. ISBN 978-0-9804762-0-0. fq. 1.</ref> pasi këto konsiderohen si paraardhëset e instrumenteve të mandolinës, mandolas dhe kitarës moderne. Këto instrumente përdoreshin në të gjithë Evropën. Instrumente të tjera të [[Rilindja|Rilindjes]] ishin: Cittern-a (cittern ose cithren në anglisht, cistre në frëngjisht, cetra në italisht, zitter ose zither në gjermanisht, cistro, cedra, ose cítola në spanjisht); llauda; klaviçembali, që doli nga përdorimi në [[Shekulli XVIII|shekullin XVIII]] me hyrjen e pianos dhe viginal-i që ishte i ngjashëm me klaviçembalin. ====Instrumentet me perkusion==== Disa instrumente me perkusion të Rilindjes përfshijnë trekëndëshin, Guimbarde-në, tamburinin (defi ose dajria), zilet, vazoja gjëmuese dhe lloje të ndryshme daullesh. * [[Defi]]: i quajtur edhe dajre dhe tamburin ësthë një lloj tamburi i vogël që luhet në dorë dhe ka formë të rrumbullaktë. [[Lëkura]] që rrethon kornizën e rrumbullaktë quhet vellum dhe prodhon tinguj nëpërmjet goditjes së sipërfaqes me nyjat e gishtave, majat e gishtave ose me gjithë dorën. Ai mund të luhet gjithashtu duke e tundur, duke u lejuar xhingllave të defit të tringëllijnë. * [[Guimbarde]]-ja: Është një instrument lamellofon që prodhon tinguj nëpërmjet formave të ndryshme që merr goja me shqiptimin e zanore të ndryshme: konsiston në një gjuhëz fleksible metalike, bambuje ose kallami të lidhur në një kornizë. Gjuhëza/kallam vendoset në gojën e performuesit dhe pickohet me gisht që të prodhoi një notë. Gjuhëza e instrumentit dridhet në shkallë të ndryshme vibrimi duke krijuar kështu tone të ndryshme. Futet në kategorinë e idiofoneve me pickim. Në frëngjisht quhet edhe ''Harpe à bouche'', ''Trompette tsigane'', ''Trompe-laquais'', ''Trompe de Béarn'', ''Hanche-en-ruban'', Campurgne dhe Citaro. Ndërsa në anglisht njihet si ''Jew's harp'', ''jaw harp'', ''mouth harp'', ''Ozark harp'', ''trump'' ose ''juice harp'' (termi i zakonshëm në anglisht, ''Jew's harp'' a ''Jew's trump,'' s'ka lidhje me [[Çifutët|hebrejtë]] apo judaizmin). Ky instrument është me origjinë nga popujt e [[azia]]tikë. Gjurmët më të vjetra të këtij instrumenti dokumentohen në shekullin III para erës sëonë, në Kinë<ref>[http://www.silkroadfoundation.org/newsletter/vol2num2/Harp.htm «The Search for the Origins of the Jew’s Harp»], [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.silkroadfoundation.org%2Fnewsletter%2Fvol2num2%2FHarp.htm archive] (konsultuar më 3 shkurt 2014).</ref> Ësthë përdorur fillimisht nga popujt turkofonë, mongolët, dhe më në përgjithësi nga popujt uralo-altaikë, veçanërisht nga shamanët dhe në këtë mënyrë i shtrirë edhe në vendet skandinave (veçanërisht në [[Finlanda|Finlandë]]), në [[Mongolia|Mongoli]], në veri të [[Kina|Kinës]], në [[Siberia|Siberi]], në [[Kazakistani|Kazakistan]], [[Kirgistani|Kirgistan]] dhe në veri të [[Japonia|Japonisë]] nga populli Ainu<ref>[http://www.quaibranly.fr/uploads/tx_gayafeespacepresse/MQB-DP-Les-esprits-ecoutent-Siberie-FR.pdf «Les Esprits écoutent — Musique et Chamanisme en Sibérie»], [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.quaibranly.fr%2Fuploads%2Ftx_gayafeespacepresse%2FMQB-DP-Les-esprits-ecoutent-Siberie-FR.pdf archive], Musée su quai Branly (konsultuar më 1 dhjetor 2014).</ref><ref>Charles Stépanoff, [http://emscat.revues.org/462 «La figure mythique du chamane dans ses représentations audiovisuelles occidentales — Le philosophe du dualisme et de la pluralité des mondes»] [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Femscat.revues.org%2F462 archive], CEMS / EPHE (via revues.org) (konsultuar më 1 dhjetor 2014)</ref>. Duke qenë se arritja e gjendjes së transit lehtësohet tingujt monotonë,<ref>Nigro Sansonese, J (1994). [http://books.google.com/?id=aUZBqTKTAfIC&pg=PA117&lpg=PA117&dq=trances+facilitated+by+droning+sounds#PPA117,M1 The Body of Myth: Mythology, Shamanic Trance, and the Sacred, by J. Nigro Sansanese]. ISBN 978-0-89281-409-1.</ref> Guimbarde-ja ësthë asociuar me magjinë duke qenë një instrument i zakonshëm i ritualeve shamanike.<ref>{{Cite web|url=http://www.3worlds.co.uk/Pages/Gallery-4-Ritual.html|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=14 prill 2016|archive-date=27 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127203034/http://www.3worlds.co.uk/Pages/Gallery-4-Ritual.html}}</ref> Gama e tingujve të tij variojnë sipas madhësisë së instrumentit, por përgjithësisht vërtitet rreth shtrirjes së një oktave. Populli kirgiz është jashtëzakonisht i aftë në instrumentin Guimbarde që në gjuhën kirgize zakonisht quhet temir komuz dhe është mjaft popullor midis fëmijve, megjithëse disa të rritur vazhdojnë që ta luajnë këtë instrument. Temir komuz-i bëhet bëhet prej hekuri zakonisht me një gjatësi prej 100–200&nbsp;mm dhe me një gjerësi afërsisht 2–7&nbsp;mm. Një herë njëzet vajza kirgize luajtën në një ansambël temir komuz-i në skenën e [[Tealtri Bolshoi|Teatrit Bolshoi]] në [[Moska|Moskë]]. Në dukje një oktavë tingujsh është e mundur, ose edhe një ostinato që alternon hapin e pestë të një shkalle me një oktavë.<ref>Slobin, Mark (1969). [http://books.google.com/books?id=uIRnaq0_Il8C&pg=PA20 Kirgiz Instrumental Music. Theodore Front Music]. ISBN 978-0-614-16459-6. fq. 20. Kontrolluar më 23 shkurt 2014.</ref> Në vende të ndryshme Guimbarde-ja quhet: Arpa de boca ("harpë goje") Birimbao, Guimbarda në spanjisht; Anga, Marranzano ose Marranzanu, Scacciapensieri ("laruguese-mendimeve") dhe Trunfa në Itali; Brummeisen ("hekuri zukatës"), Maultrommel ("tamburi i gojës") dhe Trümpi në vendet gjermanofone; Vargane ose Vargan në rusisht; Zanburak në Iran; Ağız kopuzu ("kobuz goje") ose Ağız harpı ("harpë goje") në Turqi; Amaan khuur ("violinë goje"), Aman topshuur, Khel khuur ("tambur gjuhe"), Tömör khuur ("violinë hekuri") në [[Mongolia|Mongoli]]; Djigach ooz komuz, Komuz, Kobyz, Temir ooz komuz, Temir komuz ose Ooz komuz në Kirgizistan etj. ====Instrumentet frymore (aerofone)==== Instrumentet frymore (aerofone) prodhojnë tinguj nëpërmjet një kolone vibruese ajri brenda tubit. Vrimat përgjatë tubit e lejojnë luajtësin të kontrolloi gjatësinë e kollonës së ajrit dhe në këtë mënyrë gamën e tingujve. Ka shumë mënyra për ta bërë kollonën e ajrit të vibroi dhe këto mënyra përcaktojnë nënkategorinë e instrumenteve frymore. Një performues mund ti fryjë në një vrimë, si në një flaut; në pjesën e grykës me një pipëz të veçantë, si në klarinetën ose saksofonin modern; ose me dy pipëza, si me oboen apo fagotin. Të tre këto metoda prodhimi tonesh mund të gjenden në instrumentet e Rilindjes. * [[Zurnaja]]: Një zurna tipike orientale ëshë pa taste dhe ësthë rreth një këmbë e gjatë me shtatë vrima për gishtat dhe një vrimë për gishin e madh. Gypat zakonisht bëheshin prej druri dhe shumë nga ta kanë gdhendje dhe dekorime në trup. Ishte instrumenti më popullor me dy kallama i periudhës së [[Rilindja|Rilindjes]]; zakonisht përdorej në rrugë me tambure dhe trumpeta për shkak të tingujve të tij të shkëlqyer, depërtues dhe shpesh shurdhues. Për të luajtur zamaren një person e vendos të gjithë grykën e tubit në gojë dhe i fryn me bullçinjë, ndërkohë që merr frymë me hundë. [[File:Barocke Blockflöten.png|thumb|Flaute të drejtë të Rilindjes, nga Syntagma musicum e Michael Praetorius, [[1619]]]] U importua në [[Evropa|Evropë]] nga lindja islamike diku midis shekujve [[Shekulli IX|IX]] dhe [[Shekulli XII|XII]]. Emri i saj është i lidhur gjuhësisht me arbishten zamr, turqishten zūrnā, persishten surnāy, kinezçen suona, Javanezen saruni dhe hindishten sahanai ose sanayi.<ref>Anthony C. Baines and Martin Kirnbauer, "Shawm [scalmuse, shalm, shalmie, schalmuse]", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (London: Macmillan Publishers, 2001).</ref> Në anglisht quhet shawm, në gjermanisht Schalmei, në frëngjisht chalemie, në spanjisht dulzaina (ndonjëherë edhe chirimía); në gjuhën valenciane dhe katalanase xirimia, dolçaina ose gralla, në gjuhën navarreze gaita. Në portugalisht quhet charamela dhe në italisht quhet ciaramella (edhe cialamello, ose cennamella).<ref>Dizionario enciclopedico universale della musica e dei musicisti, redaktuar nga Alberto Basso, (12+2 volume), Il lessico - vol. I, Torino, UTET, 1983, fq. 550.</ref> * Zampogna: Përbëhet nga një kallam i vetëm me gjatësi të vogël me një gjuhëz, katër ose pesë vrima. Kallami bëhet nga prerja e një gjuhëze të vogël, por që e lë bazën të lidhur. Është paraardhësi i saksofonit dhe klarinetës moderne. Në anglisht quhet reed-pipe, në frengjithst jeux d'anche dhe italisht zampogna. * Hornpipe: njëlloj si zampogna por me një zile në fund. * [[Gajdja]]: Besohet se është krijuar nga barinjtë që mendonin të përdornin një trastë të bërë në lëkura e deleve apo dhive dhe do të shtonte presionin e ajrit kështu që kur rënësi i saj merr frymë, mjafton të shtypësh lëkurën me ajër për të vazhduar melodinë. Gjuhëza e gojës ka një pjesë të thjeshtë të rrumbullakët prej lëkure që vendoset në fundin e tubit të trastës së lëkurës dhe vepron si një valvul. Kallami vendoset brenda gjuhëzës së gjatë metalike, e njohur si gryka. Në anglisht quhet bagpipe/bladderpipe, në frëngjisht cornemuse, në italisht cornamusa, në spanjisht gaita, në [[Ballkani|Ballkan]] përdoret shumë emërtimi Gaida, ndërsa në greqisht Tsampouna, në greqishten pontike Aggeion ose Tulum, në greqishten e [[Kreta|Kretës]] Askomandoura, armenisht Parkapzuk dhe rumanisht Cimpoi. * [[Fyelli i Panit]]: Fyelli që zotëronte zoti Pan në [[Greqia e lashtë|Greqinë e Lashtë]] që quhej Siringa. Megjithatë në Evropë ka ardhur nëpërmjet fyejve të kulturës vendase të amerikës latine, veçanërisht në kulturën e [[Andet|Andeve]]. Projektuar të ketë gjashtëmbëdhjetë gypa druri me një tapë në njërin fund dhe të hapur tjetrin. Çdo gyp ka një gjatësi të ndryshme (në këtë mënyrë prodhon tone të ndryshme), duke i dhënë atij një gamë prej një oktave e gjysëm. Rënësi mund ti vendosë buzët e tij te gypi i dëshiruar dhe ti fryjë. * [[Flauti tërthor]]: Flauti tërthor ësthë i ngjashëm me flautin modern me një vrimë gryke afër fundit të taposur dhe vrima gishtash përgjatë trupit. Rënësi fryn anash dhe e mban flautin në krahun e djathtë. Grupi i flauteve tërthorë përfshin flautet klasik perëndimor, flautet klasike indiane (bansuri dhe venu), kinezin dizi, perëndimorin fife, një numër fue-sh japonezë dhe flautet koreanë si Daegeum, Junggeum dhe Sogeum. * [[Flauti i drejtë]]: Quhet edhe flauti me sqep apo flauti i ëmbël, në anglisht recorder, në frëngjisht flûte à bec, në gjermanisht Blockflöte dhe italisht flauto dolce, flauto dirito ose flauto a becco dhe në spanjisht flauta dulce. Flauti i drejtë është një instrument i zakonshëm edhe sot, shpesh u mësohet fëmijëve në shkollat fillore. Në vend të një kallami ai përdor një bilbil si grykën ku i fryhet, që ësthë një pjesë në formën e sqepit, si dhe burimi kryesor i prodhimit të tingujve. Zakonisht përbëhet nga shtatë vrima gishtash dhe një vrimë për gishtin e madh. == Kërcimi gjatë Rilindjes== [[Image:Robert Dudley Elizabeth Dancing.jpg|thumb|left|432px|pikturë franceze e kubesë, nga Penhurst Place, Kent, shpesh gabimisht mendohet se bëhet fjalë për Elizabetën e I.]] Kërcimi rilindas pati një rivitalizim të madh, për shkak rolit të ri të rëndësishëm të qenies njerëzore mbi fenë, në atë mënyrë që shumë autorë e konsideruan këtë epokë si lindjen e kërcimit modern. U zhvillua mbi të gjitha në Francë –ku u quajt ''ballet-comique''–, në formën e historive të kërcyera, mbi tekste mitologjike klasike, duke u nxitur nga mbretëresha Katerina de Medici. Zakonisht konsiderohet se baleti i parë qe ''Ballet comique de la Reine Louise'' ([[1581]]), i [[Balthazar de Beaujoyeulx]]. Modalitetet kryesore të epokës ishin ''gaillarde'', ''pavana'' dhe ''tourdion''. Në këtë epokë lindën traktatet e para mbi kërcimin: Domenico da Piacenza shkroi ''De arte saltandi et choreas ducendi'', që konsiderohet koreografi i parë i historisë; Thoinot Arbeau bëri një përmbledhje të kërcimeve popullore franceze (''Orchesographie'', [[1588]]).<ref>Ana Abad Carlés, Historia del ballet y de la danza moderna, [[2004]], Alianza Editorial, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-206-5666-6, fq. 20-24</ref> Përgjatë periudhës së [[Rilindja|Rilindjes]] dalloheshin kërcimet popullore dhe kërcimet oborrtare. Kërcimet oborrtare kërkonin që kërcimtarët të ishin trajnuar dhe të ishin të aftë për shfaqjen dhe zbavitjen, ndërsa kërcimet popullore mund të provoheshin nga çdokush. Në oborre, zbavitja formale shpesh mund të ndiqej nga disa orë kërcime popullore të ku të gjithë të pranishmit mund të mernin pjesë. Kërcimet e përshkruara si kërcime popullore si Chiarantana ose Chiaranzana mbetën popullore për një kohë të gjatë – mbi dy shekuj në rastin e këtij kërcimi.Njohja e kërcimeve oborrtare ka mbijetuar më mirë se kërcimet popullore pasi ata u koleksionuan nga mjeshtrat e kërcimit në dorëshkrime dhe më vonë në libra të shtypur. Dorëshkrimet më të hershme që kanë mbijetuar ofrojnë udhëzime të detajuara të kërcimit dhe i përkasin [[Shekulli XV|shekullit XV]] në [[Italia|Itali]]. Manualet më të hershme të kërcimit të shtypura në libra vijnë nga fundi i [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] nga [[Franca]] dhe [[Italia]]. Përshkrimet më të hershme të kërcimit në [[Anglia|Angli]] vijnë nga dorëshkrimi Gresley që i përket afërsisht vitit [[1500]], i gjetur në Derbyshire Record Office, D77 B0x 38 fq. 51–79. Ky është publikuar së fundmi si "Cherwell Thy Wyne (Trego gëzimin tënd): Kërcime të Anglisë së shekullit XV nga dorëshkrimi Gresley".<ref>Ann dhe Paul Kent DHDS, [[2013]], ISBN=978-0-9540988-1-0</ref>. Kërcimet në këta doracakë janë janë të natyrave jashtëzakonisht të larmishme. Ata variojnë nga kërcime të ngadalta, madhështore {siç ishin bassadance, [[pavana]] (nga italishtja pavana, e prejardhur nga padovana, dmth. kërcimi padovan), allemande} te kërcimet e shpejta, të gjalla (si [[gaillarde]], courante, canarie). Të parat, ku këmbët e kërcimtarëve nuk ngriheshin nga toka u cilësuan ''dance basse'' (kërcim i ulët) ndërsa kërcimet energjike me hedhje e ngritje u quajtën ''haute dance'' (nga frëngjishtja, kërcim i lartë).<ref>Liza Picard: [http://books.google.com/?id=WjXnoYihuu0C Elizabeth's London] [[2005]], Macmillan, isbn=978-0-312-32566-4, fq. 215.</ref> Disa kërcime u koreografuan, ndërsa të tjerët improvizoheshin aty për aty. Një kërcim për çifte, një formë e gaillarde-s e qujtur lavolta, përfshinte një qëndrim mjaft intim midis burrit dhe gruas, me gruan që ngrihej lart ndërsa çifti një rrotullim prej 3/4. Kërcime të tjera, si branles ose bransles, kërceheshin nga shumë njerëz në një rreth ose rresht. === Kërcimet italiane të shekullit XV === Njohuria jonë e kërcimeve italiane të shekullit XV vjen kryesisht prej punimeve të mbijetuara të tre mjeshtrave italianë të kërcimit: [[Domenico da Piacenza]], [[Antonio Cornazzano]] dhe [[Guglielmo Ebreo da Pesaro]]. Veprat e tyre u morën me hapat e ngjashme dhe kërcimet, megjithëse mund të shihen edhe disa evoluime. Tipet kryesore të kërcimeve të përshkruara janë ''Basse danse'' dhe ''balletti''. Këta janë kërcimet më të hershme evropiane që janë mirë-dokumentuar, pasi kemi një njohuri të rëndësishme për koreografitë, hapat dhe muzikën e përdorur. == Shiko edhe == * [[Rilindja]] * [[Firenca|Firencia]] * [[Historia e arteve]] * [[Arti]] * [[Muzika e Rilindjes Evropiane|Muzika e Rilindjes]] * [[Teatri Evropian i Rilindjes]] * [[Letersia e Rilindjes Evropiane|Letërsia e Rilindjes]] * [[Miniatura e Rilindjes]] == Bibliografia == * AA.VV. Diccionario de Literatura: [[2003]], Spes, [[Barcelona]], isbn=84-8332-389-3. * AA.VV. Enciclopedia Salvat: [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1. * AA.VV. Historia del Arte. Volumen 16: Alto Renacimiento I: [[Barcelona]], Salvat, [[2000]], isbn=84-345-0117-1 * AA.VV. Diccionario Enciclopédico Larousse: [[1990]], Planeta, [[Barcelona]], isbn=84-320-6070-4. * AA.VV. Tiziano: Electa Artbook, [[1998]]. * AA.VV.: Diccionario de Arte II, [[2003]], Spes, [[Barcelona]], isbn=84-8332-391-5. * AA.VV.: Arti në Italinë e Rilindjes, [[2008]], Tandem Verlag GmbH, [[Këln]], isbn=978-3-8331-5102-6. * AA.VV.: Enciclopedia del Arte Garzanti, [[1991]], Ediciones B, [[Barcelona]], isbn=84-406-2261-9. * Víctor Nieto Alcaide dhe Alicia Cámara: El Quattrocento italiano, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]]. * J.J.G. Alexander: Manuscrits de la Renaissance italienne, Paris, éditions du Chêne [[1977]], ISBN=2-85108-140-3. * J. J. G. Alexander (ed.): [http://www.jstor.org/stable/1482708 ''The Painted Page: Italian Renaissance Book Illumination, 1450–1550''. [[Mynih]], Prestel, [[1994]]. * Carlos Alvar, José-Carlos Mainer, Rosa Navarro, Storia della letteratura spagnola, Einaudi, [[2000]], pp.&nbsp;2 voll.. * Anon. n.d. [http://www.sackbut.com "What's with the Name?"]. Websiti Sackbut.com i kontrolluar më 14 tetor 2014. * Mario Apollonio: Storia del teatro italiano, volume 1, BUR, [[Milano]], [[2003]], ISBN=88-17-10659-3. * José Fernández Arenas: Arte efímero y espacio estético: [[1988]], Anthropos, [[Barcelona]], isbn=84-7658-078-9. * Atlas, Allan W. Renaissance Music. [[New York]]: W.W. Norton, [[1998]]. ISBN 0-393-97169-4. * Baines, Anthony, ed. Musical Instruments Through the Ages. [[New York]]: Walker and Company, [[1975]]. * Anthony C. Baines and Martin Kirnbauer, "Shawm [scalmuse, shalm, shalmie, schalmuse]", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (London: Macmillan Publishers, [[2001]]). * Mario Baratto: La commedia del Cinquecento, [[Vicenza]], Neri Pozza, [[1977]], sbn=IT\ICCU\RAV\0141588. * Andrea Battistini (nën kujdesin e), Storia della letteratura italiana, 6 volume, [[2005]], il Mulino, [[Bolonja]]. ** I. Il Duecento e il Trecento, di Luigi Surdich ** II. Il Quattrocento e il Cinquecento, di Riccardo Bruscagli ** III. Il Seicento, di Erminia Ardissino ** IV. Il Settecento, di Alberto Beniscelli ** V. L'Ottocento, di Riccardo Bonavita ** VI. Il Novecento, di Alberto Casadei * Monroe C. Beardsley dhe John Hospers: Estética. Historia y fundamentos, [[1990]], Cátedra, [[Madridi|Madrid]], isbn 84-376-0085-5. * Marie-Claire Beltrando-Patier: Historia de la música: [[1996]], Espasa, [[Madridi|Madrid]], isbn 84-239-9610-7. * [http://books.google.it/books?id=8KM2NMgnkfcC&pg=PA545&lpg=PA545&dq=cervantes+tra+rinascimento+e+barocco&source=bl&ots=Gq-11CscHK&sig=2C9TZhd5ob784BTeO2pxC9Rsg84&hl=it&sa=X&ei=hwpoULn8AZSQhQf6voGYDQ&sqi=2&ved=0CEEQ6AewBg#v=onepage&q=cervantes%20tra%20rinascimento%20e%20barocco&f=false Carmine Benincasa: L'Altra scena: saggi sul pensiero antico, medievale, controrinascimentale], Dedalo, [[Bari]], [[1979]]. * Bent, Margaret. [http://books.google.com/books?id=yy9pAwAAQBAJ&pg=PA25 "The Grammar of Early Music: Preconditions for Analysis"]. Te ''Tonal Structures of Early Music'', [botimi i dytë], redaktuar nga Cristle Collins Judd. Criticism and Analysis of Early Music 1. [[New York]] dhe [[Londra|Londër]]: Garland, [[2000]]. ISBN 978-0-8153-3638-9, ISBN 978-0-8153-2388-4. I botuar si ebook në [[2014]]. ISBN 978-1-135-70462-9. * Bernard Berenson, ''The Italian Painters of the Renaissance'' [[Londra|Londër]] [[1962]]. * Camillo Berra; Paolo Pignata; Flaviarosa Rossini, zëri 'Letteratura spagnola' te AA.VV., L'Enciclopedia, vol. 18, [[Roma]], La Repubblica/UTET/De Agostini, [[2003]]. * Bessaraboff, Nicholas. Ancient European Musical Instruments. 1st. [[Cambridge]], Mass: Harvard University Press, [[1941]]. * Besseler, Heinrich. [[1950]]. "Die Entstehung der Posaune". Acta Musicologica, 22, fasc. 1–2 (janar–qershor): 8–35. * Giulia Bologna, Illuminated Manuscripts: The Book before Gutenberg. [[New York]], Crescent Books, [[1995]]. * Paola Bonfadini, Mariegola della Confraternita dei santi Antonio Abate, Faustino e Giovita in AA.VV., Nel lume del Rinascimento, catalogo della mostra, Edizioni Museo diocesano di Brescia, [[Brescia]] [[1997]]. * Guido Davico Bonino (ed.): La commedia del Cinquecento, [[Torino]], Einaudi, 1977-78, sbn=IT\ICCU\LO1\0070137. * Ettore Bonora, Storia della Letteratura Italiana, [[Torino]], Petrini, [[1976]]. * Nino Borsellino (ed.): Commedie del Cinquecento, [[Milano]], Feltrinelli, 1962-67, sbn=IT\ICCU\SBL\0041744. * Bowles, Edmund A. [[1954]]. "Haut and Bas: The Grouping of Musical Instruments in the Middle Ages". Musica Disciplina 8:115–40. * Valeriano Bozal: Historia de las ideas estéticas y de las teorías artísticas contemporáneas (vol. I), [[2000]], Visor, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-7774-580-3. * Brotton, J., ''The Renaissance: A Very Short Introduction'', Oxford University Press, [[2006]], ISBN=0-19-280163-5. * Brown, Howard M. Music in the Renaissance. Englewood Cliffs, [[New York]]: Prentice Hall, [[1976]]. ISBN 0-13-608497-4. * Jacob Burckhardt, ''Die Kultur der Renaissance in Italien'', [[Bazeli|Bazel]] [[1860]]. * Jacob Burckhardt, ''The Civilization of the Renaissance in Italy'' ([[1860]]), a famous classic; [http://www.amazon.com/dp/1426400934 excerpt and text search 2007 edition]; also [https://books.google.com/books?id=kLkNAAAAIAAJ&pg=PA1 complete text online] * Konrad Burdach, ''Significato ed origine delle parole "Rinascimento" e "Riforma"'', Reimer, [[Berlini|Berlin]] [[1910]]. * J. Peter Burkholder. "Borrowing." Grove Music Online. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator [[2011]]. * Ana Abad Carlés: Historia del ballet y de la danza moderna: [[2004]], Alianza Editorial, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-206-5666-6. * Fabritio Caroso: Courtly Dance of the Renaissance - a new translation and edition of Nobilta di Dame, Julia Sutton (ed.), [[1986]] (viti origjinal i botimit [[1600]]), Dover Publications Inc, [[New York]], isbn=0-486-28619-3. * (EN) Richard Eugène Chandler; Kessel Schwartz, A New History of Spanish Literature, Louisiana State University Press, [[1991]]. * Fernando Checa: Pintura y escultura del Renacimiento en España 1450-1600: Cátedra, [[1983]], isbn=978-84-376-0404-6. * Ian Chilvers: Diccionario de arte, [[2007]], Alianza Editorial, [[Madridi|Madrid]], isbn=978-84-206-6170-4. * Benedetto Croce, La letteratura italiana per saggi storicamente disposti, [[Bari]], Laterza, [[1960]] (botimi i parë në [[1956]]). * Fabrizio Cruciani: Il teatro del Campidoglio e le feste romane del 1513, [[Milano]], Il Polifilo, [[1969]], sbn=IT\ICCU\RAV\0051180. * E. De Diego: Leonardo da Vinci: [[Madridi|Madrid]], Historia 16, [[1996]]. * Francesco De Sanctis, Storia della letteratura italiana, [[Napoli]], Morano, [[1870]]. * Gillo Dorfles, Cristina Dalla Costa, Marcello Ragazzi, ''Moduli d'arte: storia delle arti visuali'', [[Bergamo]], Atlas, [[2000]]. ISBN=88-268-0939-9. * Ugo Dotti, Storia della Letteratura italiana, Laterza, [[1991]]. * Guglielmo Ebreo: On the practice or art of dancing, Barbara Sparti (ed.), [[1993]] (viti origjinal i botimit [[1463]]), Clarendon Press, [[Oxford]], isbn=0-19-816574-9. * Umberto Eco: Historia de la belleza, [[2004]], Lumen, [[Barcelona]], isbn=84-264-1468-0. * Tom and Mary Anne Evans. Guitars: From the Renaissance to Rock. Paddington Press Ltd [[1977]]. * Giulia Farina: Enciclopedia della letteratura, Garzanti, [[Milano]], [[1997]]. * Farmer, Henry George (1988), Historical facts for the Arabian Musical Influence, Ayer Publishing, ISBN 0-405-08496-X. * Fenlon, Lain (editor) ([[1989]]). The Renaissance: from the 1470s to the End of the 16th Century. Man & Music 2. Englewood Cliffs, [[New Jork]]: Prentice Hall. ISBN 978-0-13-773417-7. * David Fernández, ''Literatura Universal'', [[Barcelona]], Almadraba, [[2008]]. ISBN 978-84-8308-703-9. * Giulio Ferroni: Il testo e la scena. Saggi sul teatro del Cinquecento, [[Roma]], Bulzoni, [[1980]], sbn=IT\ICCU\UPG\0009086. * Giulio Ferroni: Mutazione e riscontro nel teatro di Machiavelli e altri saggi sulla commedia del Cinquecento, [[Roma]], Bulzoni, [[1972]], sbn=IT\ICCU\SBL\0449755. * Giulio Ferroni: Storia della letteratura italiana, in Dante e il nuovo modello letterario, volumi 2, [[Milano]], Mondadori, [[2006]]. * Francesco Flora, Storia della letteratura italiana, [[Milano]], [[1940]]. * Avril François, Reynaud Nicole: Les manuscrits à peintures en France, 1440-1520, BNF/Flammarion, [[1993]], isbn=978-2080121769. * Fuller, Richard: [http://www.rpfuller.com/gcse/musiçrenaissance.html{{Lidhje e vdekur}} Renaissance Music (1450–1600)]{{Lidhje e vdekur}}, 2010, GCSE Music Notes, (kontrolluar më 14 tetor 2014). * Gay, Peter, ''Style in History'', [[New York]]: Basic Books, [[1974]]. * Eugenio Garin, ''Medioevo e Rinascimento. Studi e ricerche'', Laterza, [[2005]]. * Eugenio Garin, ''Interpretazioni del Rinascimento'', Storia e Letteratura, [[2009]]. * Gleason, Harold dhe Becker, Warren. Music in the Middle Ages and Renaissance (Music Literature Outlines Series I). Bloomington, IN: Frangipani Press, [[1986]]. ISBN 0-89917-034-X. * Iván Fernández González, Letteratura spagnola, Alpha test, [[2003]]. * Salvatore Guglielmino, Guida al Novecento, botimi i 3-të, [[Milano]], Principato Editore, [[1971]]. * Christopher De Hamel, A History of Illuminated Manuscripts. Boston, David R. Godine, [[1986]]. * Lutz Heusinger: Michelangelo: [[Firenca|Firence]], Scala/Riverside, [[1989]]. * Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte: [[2002]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-460-2092-0. * R. O. Jones, [http://books.google.es/books?id=a9f3eNFCDk8C&printsec=frontcover&source=gbs_atb#v=onepage&q&f=false ''Historia de la literatura española: Siglo de Oro: prosa y poesía (siglos XVI y XVII)''], [[Barcelona]], Ariel (Letras e Ideas), [[1996]]. ISBN 978-84-344-8366-8. * Stefano Jossa, L'Italia letteraria, [[Bolonja]], il Mulino, [[2006]]. * Judd, Cristle Collins, ed. Tonal Structures of Early Music. [[New York]]: Garland Publishing, [[1998]]. ISBN 0-8153-2388-3. * Date Van Winkler Keller, Genevieve Shimer: The Playford Ball 103 Early English Country Dances As Interpreted by Cecil Sharp and his Followers, [[1990]] A Cappella Books and the Country Dance and Song Society, isbn=1-55652-091-3. * Ehrenfried Kluckert: Kopshtet e mëdha të Evropës: [[2007]], Ullmann, [[Këln]], isbn=978-3-8331-6225-1. * Lambert, Jeffrey C. [http://www.jeffguitar.com/dissertation.pdf "François Chancy's Tablature de Mandore a Major Document"] (PDF). Kontrolluar më 23 qershor 2013. * Lockwood, Lewis, Noel O’Regan dhe Jessie Ann Owens. n.d. "Palestrina, Giovanni Pierluigi da." Grove Music Online. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator 2011. * Mariantònia Lladó dhe García Montserrat: Histori e shkurtër e letërsisë së përbotshme: [[1999]], La Magrana, [[Barcelona]], në gjuhën katalanase, isbn=84-8264-198-0. * Sara Mamone: Il teatro nella Firenze medicea, [[Milano]], Mursia, [[1981]], sbn=IT\ICCU\LO1\0065625. * Martin, J. and Romano, D., ''Venice Reconsidered'', [[Baltimore]], Johns Hopkins University, [[2000]]. * (ES) Juan Martín; Antonio Rey Hazas, Antología de la literatura española hasta el siglo XIX, [[Madridi|Madrid]], SGEL, [[1992]], fq. 204-220. * McDonald, Graham (2008). The Mandolin Project. Jamison, Australia: Graham McDonald Stringed Instruments. ISBN 978-0-9804762-0-0. * Scot McKendrick, Thomas Kren: Illuminating the Renaissance, nën-titulli: The Triumph of Flemish Manuscript Painting in Europe, në anglisht, Getty Publications, [[Los Angeles]], [[2003]], isbn=978-0-89236-704-7, [http://books.google.fr/books?id=tyA2AgAAQBAJ&dq=Hours+of+Louis+Quarr%C3%A9&hl=fr&source=gbs_navlinks_s]. * Cesare Molinari: Spettacoli fiorentini del Quattrocento. Contributi allo studio delle Sacre Rappresentazioni, [[Venecia]], Neri Pozza, [[1961]], sbn=IT\ICCU\SBL\0525654. * Attilio Momigliano, Storia della letteratura italiana, Messina-Milano, [[1936]]. * Montagu, Jeremy. "Renaissance instruments". The Oxford Companion to Music, redaktuar nga Alison Latham. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator 2011. * Luigi Morandi, Origine della lingua italiana, Città del Castello, Stab. Tip. Scipione Lapi Editore, [[1897]]. * Munrow, David. Instruments of the Middle Ages and Renaissance. London: Oxford University Press, [[1976]]. * Maria Teresa Muraro: Storia della cultura veneta, kapitulli 'La festa a Venezia e le sue manifestazioni rappresentative: le Compagnie della Calza e le Momarie', [[Vicenza]], Neri Pozza, [[1981]]. * Murray, P. and Murray, L. ([[1963]]) ''The Art of the Renaissance''. [[Londra|Londër]]: Thames & Hudson (World of Art), ISBN 978-0-500-20008-7. * Nikolova, Kőnemann (2000). The Illustrated Enclyclopedia of Musical Instruments From all eras and regions of the world. Bulgaria: Kibea Publishing Company. ISBN 3-8290-6079-3. * César Oliva dhe Francisco Torres Monreal: Historia básica del arte escénico: [[2002]], Cátedra, [[Madridi|Madrid]], isbn 84-376-0916-X. * Ongaro, Giulio. Music of the Renaissance. Westport, Connecticut: Greenwood Press, [[2003]]. * John Onians: Atlas del arte, [[2008]], Blume, [[Barcelona]], isbn 978-84-9801-293-4. * Antonio Domínguez Ortíz, ''Historia Universal: Edad Moderna'', [[Barcelona]], Vicens Vives, [[1983]], volumi III, kapitulli VII «El Renacimiento», faqet 102 e tutje. ISBN 84-316-2167-2. * José María Albert de Paco: El arte de reconocer los estilos arquitectónicos, [[2007]], Optima, [[Barcelona]], isbn 978-84-96250-72-7. * Giorgio Padoan: La Commedia rinascimentale veneta (1433-1565), [[Vicenza]], Neri Pozza, [[1982]], sbn IT\ICCU\LO1\0063533. * {{cito web|author=Pia Palladino|title="Manuscript Illumination in Italy, 1400–1600". In Heilbrunn Timeline of Art History|work=The Metropolitan Museum of Art|year=2000|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/iman/hd_iman.htm|language=en|accessdate=3 maj 2014}} * Giuseppe Petronio, Compendio di storia della letteratura italiana, botimi i 3-të, [[Palermo]], Palumbo, [[1968]]. * Marzia Pieri: La nascita del teatro moderno in Italia tra XV e XVI secolo, [[Torino]], Bollati Boringhieri, [[1989]], sbn=IT\ICCU\RLZ\0173610. * Antonio Piromalli, [http://www.storiadellaletteratura.it/ Storia della letteratura italiana], botimi i 2-të, Cassino, Garigliano, [[1994]]. * Nino Pirrotta: Li due Orfei. Da Poliziano a Monteverdi, [[Torino]], Einaudi, [[1975]], sbn=IT\ICCU\SBL\0575324. * Di Pinto; Guazzelli; Mancini; Martinengo; Rossi; Samona, [http://www.tesionline.it/v2/appunto.jsp?id=557 Storia della letteratura spagnola], [[Milano]], BUR, [[1998]]. * Giovanni Ponte (ed.): Sacre rappresentazioni fiorentine del Quattrocento, [[Milano]], Marzorati, [[1974]], sbn=IT\ICCU\SBL\0573075. * Dario Puccini, introduzione a, Cervantes, Don Chisciotte della Mancia, [[Milano]], Garzanti, [[1981]]. * Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa: [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]]. * Reese, Gustav. Music in the Renaissance. [[New York]]: W.W. Norton, [[1954]]. ISBN 0-393-09530-4. * Carlo Ricci e Carlo Salinari, Storia della letteratura italiana con antologia degli scrittori e dei critici, [[Roma]], Laterza, [[1991]]. * José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: [[1983]], Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9. * Alberto Asor Rosa, Sintesi di storia della letteratura italiana, [[Firenca|Firence]], La Nuova Italia, [[1986]]. * Franco Ruffini: Commedia e festa nel Rinascimento. La "Calandria" alla corte di Urbino, [[Bolonja]], Il Mulino, [[1986]], sbn IT\ICCU\CFI\0021268. * Luigi Russo, Compendio storico della letteratura italiana, Messina-Firenze, D'Anna, [[1961]]. * Władysław Tatarkiewicz: Historia de la estética III. La estética moderna 1400-1700, [[1991]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-7600-669-1. * Barbara Tuchman ([[1978]]) ''A Distant Mirror'', Knopf, ISBN=0-394-40026-7. * Pasquale Sabbatino, ''La bellezza di Elena. L'imitazione nella letteratura e nelle arti figurative del Rinascimento'', [[Firenca|Firence]], Olschki, [[1997]], ISBN 88-222-4503-2. * Bruno Santi: Rafael: Scala/Riverside, [[Milano]], [[1991]]. * Mario Sansone, Storia della letteratura italiana, [[Milano]], Principato, [[1960]]. * Nigro Sansonese, J. (1994). [http://books.google.com/?id=aUZBqTKTAfIC&pg=PA117&lpg=PA117&dq=trances+facilitated+by+droning+sounds#PPA117,M1 The Body of Myth: Mythology, Shamanic Trance, and the Sacred, by J. Nigro Sansanese]. ISBN 978-0-89281-409-1. * Emilio Cecchi e Natalino Sapegno, Storia della letteratura italiana, [[Milano]], Garzanti, [[1969]] (viti i botimit të parë [[1965]]). * Natalino Sapegno, Compendio di storia della letteratura italiana, Firenze, La Nuova Italia, [[1947]] (botimi i parë në [[1936]]). * Cécile Scailliérez, Patricia Stirnemann: L'Art du manuscrit de la Renaissance en France, Somogy édition d'art / Musée Condé Château de Chantilly, [[2001]], isbn 2-85056-497-4. * Slobin, Mark (1969). [http://books.google.com/books?id=uIRnaq0_Il8C&pg=PA20 Kirgiz Instrumental Music. Theodore Front Music]. ISBN 978-0-614-16459-6. fq. 20. Kontrolluar më 23 shkurt 2014. * A William Smith: Fifteenth-century dance and music: the complete transcribed Italian treatises and collections in the tradition of Domenico da Piacenza, volume 1, [[1995]] Pendragon Press, Stuyvesant ([[New York]]), isbn=0-945193-25-4. * A William Smith: Fifteenth-century dance and music: the complete transcribed Italian treatises and collections in the tradition of Domenico da Piacenza, volume 2, [[1995]] Pendragon Press, Stuyvesant([[New York]]), isbn 0-945193-57-2. * Leone de' Sommi: Quattro Dialoghi in materia di rappresentazioni sceniche, Ferruccio Marotti (editor), Il Polifilo, [[Milano]], [[1968]], sbn IT\ICCU\SBL\0099302. * Starn, Randolph: "A Postmodern Renaissance?" ''Renaissance Quarterly'' [[2007]] 60(1): 1–24 [http://muse.jhu.edu/journals/ren/summary/v060/60.1starn.html in Project MUSE] * Stephens, J., ''Individualism and the cult of creative personality'', ''The Italian Renaissance'', [[New York]], [[1990]]. * Charles Stépanoff, [http://emscat.revues.org/462 «La figure mythique du chamane dans ses représentations audiovisuelles occidentales — Le philosophe du dualisme et de la pluralité des mondes» [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Femscat.revues.org%2F462 archive], CEMS / EPHE (via revues.org) (konsultuar më 1 dhjetor 2014) * Strunk, Oliver. Source Readings in Music History. [[New York]]: W.W. Norton, [[1950]]. * Summerfield, Maurice J. (2003). The Classical Guitar, Its Evolution, Players and Personalities Since 1800 (5th ed.) Blaydon on Tyne: Ashley Mark Publishing. ISBN 1-872639-46-1. * Diego Valeri: La civiltà veneziana del Rinascimento, kapitulli 'Caratteri e valori del teatro comico', Firence, Sansoni, [[1958]], sbn IT\ICCU\NAP\0371405. * José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, traduzione di Francesco Tentori Montalto, III edizione riveduta e ampliata, [[Torino]], ERI, [[1969]]. * Giorgio Vasari: Las vidas de los más excelentes arquitectos, pintores y escultores italianos desde Cimabue a nuestros tiempos: [[Madridi|Madrid]], Cátedra, [[2011]]. * Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, I tempi dell'arte, volumi 1, Bompiani, [[Milano]], [[1999]]. * Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, ''I tempi dell'arte'', volume 2, Bompiani, [[Milano]], [[1999]], ISBN 88-451-7212-0. * Walker, Paul Robert, ''The Feud that sparked the Renaissance: How Brunelleschi and Ghiberti Changed the Art World'' ([[New York]], Perennial-Harper Collins, [[2003]]) * Aby Warburg, ''La rinascita del paganesimo antico'', [[Firenca|Firence]] [[1966]]. * Whitney, William Dwight (1906). [http://books.google.com/books?id=FBIDAAAAYAAJ&dq=century%20dictionary%2C%20mandore&pg=PA3606#v=onepage&q&f=false The Century Dictionary and Cyclopedia.] [[New York]]: The Century Company. * Ludovico Zorzi: Il teatro e la città, Einaudi, [[Torino]], [[1977]], sbn IT\ICCU\UFI\0251618. * Ludovico Zorzi: Carpaccio e la rappresentazione di Sant'Orsola. Ricerche sulla visualità dello spettacolo nel Quattrocento, [[Torino]], Einaudi, [[1988]], sbn=IT\ICCU\CFI\0130381. * Ludovico Zorzi, Giuliano Innamorati, Siro Ferrone: Il teatro del Cinquecento, Firence, Sansoni, [[1982]], sbn IT\ICCU\UFI\0090234. * Stefano Zuffi, ''Il Quattrocento'', Electa, [[Milano]] [[2004]]. ISBN 88-370-2315-4. * Stefano Zuffi, ''Il Cinquecento'', Electa, [[Milano]] [[2005]]. ISBN 88-370-3468-7. == Lidhje të jashtme == * Marica Hall, ''[http://www.berfrois.com//2011/03/sacred-images-in-the-renaissance Sacred Images in the Renaissance]'', Berfrois, 2 mars 2011, "Limited Freedom". {{Webarchive|url =https://web.archive.org/web/20160320190210/http://www.berfrois.com/2011/03/sacred-images-in-the-renaissance|date=20 mars 2016 }} * [http://www.vam.ac.uk/vastatiçmicrosites/british_galleries/bg_styles/Style01a/index.html Renaissance Style Guide] {{Lidhje e vdekur}} * [http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm Florence: 3D Panoramas of Florentine Renaissance Sites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050702080745/http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm |date=2 korrik 2005 }} (English/Italian) * [https://web.archive.org/web/20081218130540/http://renaissancethorne.wetpaint.com/ Interactive Glossary of Terms Relating to the Renaissance] * [http://www.renaissanceconnection.org/main.cfm Multimedia Exploration of the Renaissance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210312030623/http://www.renaissanceconnection.org/main.cfm |date=12 mars 2021 }} * [http://www.activehistory.co.uk/Miscellaneous/free_stuff/renaissance/frameset.htm Virtual Journey to Renaissance Florence] * [http://www.learner.org/interactives/renaissance/ Exhibits Collection – Renaissance] * [http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm Leonardo da Vinci, Gallery of Paintings and Drawings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171005094258/http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm |date=5 tetor 2017 }} * [http://www.museobagattivalsecchi.org/ The Bagatti Valsecchi Museum] * [http://www.all-art.org/history214_contents_Renaissance.html Renaissance in the "History of Art"] * [http://www.rensoc.org.uk/ The Society for Renaissance Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060925131214/http://www.rensoc.org.uk/ |date=25 shtator 2006 }} * [http://www.rai.tv/dl/RaiTV/programmi/media/ContentItem-2d8d2393-5a6b-40de-afe4-f1147fa14a13.html BIGnomi - Il Rinascimento] - Alex Zanardi. * [https://web.archive.org/web/20120102232629/http://bivio.signum.sns.it/ BIVIO, tekste dhe imazhe të humanizmit dhe të rilindjes], projekt i lindur nga bashkëpunimi midis Istituto di Studi sul Rinascimento dhe Signum - Centro di ricerche informatiche per le discipline umanistiche e Shkollës normale superiore të [[Piza|Pizës]]. * [https://web.archive.org/web/20090130023451/http://imagohistoriae.signum.sns.it/ Imago Historiae - La biblioteca digitale dei testi degli storici italiani dell'Umanesimo e del Rinascimento], progetto nato dalla collaborazione tra l'Istituto di Studi sul Rinascimento, Signum - Centro di ricerche informatiche per le discipline umanistiche della Scuola normale superiore di Pisa e Ministero per i Beni e le Attività Culturali. * {{cite web|url=http://www.rensoc.org.uk/|title=Society for Renaissance Studies|access-date=14 prill 2016|archive-date=25 shtator 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060925131214/http://www.rensoc.org.uk/|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.elapsus.it/home1/index.php/arte/artisti/685-le-pittrici-del-rinascimento|title=Piktoret e Rilindjes}} == Referime == === Shpjegime === {{reflist|group=shpjegimi}} === Referime === {{reflist|30em}} [[Kategoria:Rilindje]] [[Kategoria:Arte]] [[Kategoria:Shekulli XV]] [[Kategoria:Shekulli XVI]] [[Kategoria:Historia e Evropës]] [[Kategoria:Histori e artit]] 33wr2tddgp94pivbccpdn2aggwhzwd0 0 182565 2995495 2948817 2026-06-09T17:28:12Z Edukatori 112234 added [[Category:Pedagogë të shekullit XIX]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995495 wikitext text/x-wiki [[Skeda:1860er_Jahre_circa_unbekannter_Maler,_Ölgemälde_Porträt_Adolf_Diesterweg.jpg|parapamje| Adolph Diesterweg]] '''Friedrich Adolph Wilhelm Diesterweg''' (29 tetor 1790, Siegen - 7 korrik 1866, [[Berlini|Berlin]]) ishte një [[Mësuesi|edukator]], pedagog, mendimtar, dhe [[Liberalizmi|politikan liberal]] progresiv gjerman, i cili dha kontribut të madh për laicizimin (shekullarizimin) e arsimit dhe shkollave në [[Gjermania|Gjermani]]. Thuhet se ai është pararendës i reformës në arsim dhe [[Pedagogjia|pedagogji]].<ref>Andreas W. Daum, ''Wissenschaftspopularisierung im 19. Jahrhundert: Bürgerliche Kultur, naturwissenschaftliche Bildung und die deutsche Öffentlichkeit, 1848–1914''. Munich: Oldenbourg, 1998, pp. 61, 201, 268, 387, 407–8, 454. 483, including a short biography.</ref> Diesterweg konsiderohet si "një mësues i mësuesve gjermanë".<ref>Marzena Bogus, Janusz Spyra: ''Nauczyciele oraz ich stowarzyszenia na tle dyskursu społecznego w modernizującej się Europie (na przykładzie Śląska Austriackiego)'' [''Teachers and their associations in the context of public discourse in modernizing Europe (with the example of Austrian Silesia)'']. Toruń 2019, p. 36.</ref> == Biografia == [[Skeda:Ehrengrab_Großgörschenstr_12_(Schö)_Adolf_Diesterweg.jpg|parapamje| Varri në Alter St.-Matthäus-Kirchhof në Berlin-Schöneberg]] I shkolluar në [[Universiteti i Tybingenit|universitetet Herborn dhe Tübingen]] 1808-1811, Diesterweg filloi të jepte mësim në vitin 1811. Ai dha mësim në [[Manhajmi|Mannheim]] dhe në [[Worms]] për rreth dy vjet, dhe më pas u transferua në shkollën model në [[Frankfurti mbi Majn|Frankfurt am Main]]. Më vonë ai u bë rektor i shkollës latine në Elberfeld. Në vitin 1820, ai u emërua drejtor i seminarit të ri të mësuesve në Mörs, ku vuri në praktikë metodat e [[Johan Heinrich Pestalozzi|Pestalozzit]]. Më 1832, ai u thirr në [[Berlini|Berlin]] për të drejtuar seminarin e ri të shkollave shtetërore në atë qytet. Këtu ai u tregua një mbështetës i fortë i mësimeve fetare josektare. Në vitin 1846, ai themeloi Institucionin Pestalozzi në Pankow, dhe Shoqëritë Pestalozzi për mbështetjen e të vejave të mësuesve dhe jetimëve. Për shkak të mosmarrëveshjes së tij me autoritetet në lidhje me fazat e rëndësishme të arsimit të lartë, ai ishte në fërkime të vazhdueshme dhe dha dorëheqjen nga seminari në vitin 1847. Në vitin 1850, ai mori një pension qeveritar. Më pas, ai vazhdoi të mbrojë fuqishëm idetë e tij arsimore përmes mediave periodike. Në vitin 1858, ai u zgjodh në dhomën e deputetëve si anëtar i qytetit të Berlinit dhe votoi me opozitën liberale. == Filozofia pedagogjike == Diesterweg mendonte se [[Pedagogjia kritike|kritika]] dhe përgjegjësia ishin të rëndësishme në mësimdhënie dhe u përpoq të reformonte aspektet sociale, [[Ekonomia|ekonomike]] dhe morale të [[Arsimi|arsimit duke]] botuar veprën me titull ''Pädagogisch Wollen und Sollen''. Ai e bazoi programin e tij në atë që u quajt "parimet bazë të luftës për jetën" që ai pa në konfliktin [[Kisha katolike|katolicizëm]] / [[Protestantizmi|protestantizëm.]] Ai mendonte se kishte disa 'opozita' (zgjedhje të dallueshme) që ishin në dispozicion në këtë konflikt, dhe të cilat mund të reduktoheshin në dy, "autoritet ose liri, katolicizëm ose protestantizëm".<ref>{{Cite book|last=Gross|first=Michael B.|url=https://books.google.com/books?id=fnCzk2fI9Z4C&q=adolf+diesterweg&pg=PA102|title=The War Against Catholicism|publisher=University of Michigan Press|year=2004|isbn=978-0-472-11383-5|edition=illustrated|publication-date=2004|page=32|access-date=2009-03-13|lang=en}}</ref> [[Skeda:Berlin_denkmal_diesterweg.jpg|djathtas|parapamje| Statuja e Diesterwegut]] Në përpjekjen e tij për të reformuar arsimin, Diesterweg donte të hiqte ndikimin politik dhe fetar nga mësimdhënia dhe shkolla dhe në vend të kësaj të përfshinte më shumë faktorët social. Ai besonte në disponueshmërinë e arsimit: "Së pari edukoni burrat, para se të shqetësoheni për formimin ose klasën e tyre profesionale, [sepse] proletari dhe fshatari duhet të edukohen të dy për t'u bërë qenie njerëzore"; ai gjithashtu besonte se përmes arsimimit mund të ndihmoheshin të varfërit. Ai u angazhua për profesionalizimin e mësuesve të shtetit dhe luftoi për autonominë relative të shkollave; ai kishte ndikim të konsiderueshëm edhe te mësuesit e asaj kohe, gjë të cilën e bëri përmes gazetës së tij ''Rheinische Blätter'' . == Veprat == Diesterweg ishte një shkrimtar voluminoz për lëndët arsimore dhe ishte autor i teksteve të ndryshme shkollore. Ai shkroi 50 libra dhe botoi rreth 400 punime; besohet se prej tij e ka origjinën shprehja 'mëso të bësh duke bërë'.<ref>[http://www.infed.org/biblio/b-socped.htm Smith, M. K. (2009) 'Social pedagogy' in the encyclopaedia of informal education] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121029120636/http://www.infed.org/biblio/b-socped.htm |date=29 tetor 2012 }}.</ref><ref>{{Cite book|last=Kliebard|first=Herbert M.|title=The Struggle for the American Curriculum, 1893–1958|publisher=RoutledgeFalmer|year=2004|isbn=978-0-415-94891-3|edition=illustrated|location=New York, [USA]|publication-date=2004|page=[https://books.google.com/books?id=hEKFaR0S1-EC&q=%22learn+to+do+by+doing%22+diesterweg&pg=PA32] 32|language=En}}</ref> Në vitin 1851, ai themeloi ''Pädagogisches Jahrbuch'' ("Vjetari i Pedagogjisë") në Berlin. Ndër botimet tjera të tij ishin: * ''Wegweiser zur Bildung für Deutsche Lehrer.'' ("Udhëzues për mësimin e mësuesve gjermanë") 2 vëll., 1834; Botimi i 6-të, vëll. 1, 1890 * ''Das pädagogische Deutschland'' . ("Pedagogjia gjermane") 1836 * ''Streitfragen auf dem Gebiete der Pädagogik'' . ("Pyetje të diskutueshme në fushën e pedagogjisë") 1837 * ''Leitfaden für den Unterricht in der Formlehre'' (1845) * ''Lehrbuch der mathematischen Geographie'' (1840; botimi i 18-të, si ''Populäre Himmelskunde'', 1891) * ''Unterricht in der Kleinkinderschule'' (Botimi i 5-të, 1852) == Shih edhe == * [[Arsimi]] * [[Shkolla]] * [[Edukata]] * [[Pedagogjia]] == Referime == [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Vdekje 1866]] [[Kategoria:Lindje 1790]] [[Kategoria:Biografi gjermane]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XIX]] k052temtv274aj48wtss8105b5utb7y 0 183099 2995461 2948837 2026-06-09T16:36:26Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familja Dobati]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995461 wikitext text/x-wiki '''Dobatët''' janë një familje qytetare e [[Gjirokastra|Gjirokastrës]], dhe që sot jeton kryesisht në [[Tirana|Tiranë]], por edhe jashtë vendit, në [[Turqi]] dhe [[ShBA|Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]. == Etimologjia == Mbiemri '''Dobi''', përfshirë varietet e tij, ndeshet jo vetëm në [[Shqipëri]] por edhe në vende të tjera [[Evropa|evropiane]] si [[Anglia]], [[Skocia]] apo [[Hungaria|Hungaria,]]<ref name="MyHeritage">{{Cite web|title=Origin of Dobi last name|url=https://www.familysearch.org/en/surname?surname=Dobi|url-status=live|access-date=29 prill 2024|language=en}}</ref> ku vlen të përmendet emri i [[István Dobi]]t, kryeministër i Hungarisë nga viti 1948 deri më 1952.<ref>[https://www.nytimes.com/1948/12/11/archives/istvan-dobi-is-premier-of-new-budapest-regime.html Artikul NYT: "Istvan Dobi është kryeministër i regjimit të ri të Budapestit"]</ref> Në të tërë ato vende ku shfaqet ky mbiemër, ai e ka burimin nga shkurtimet e emrit atëror [[Saksonët|sakson]] Robert.<ref>[https://www.surnamedb.com/Surname/Dobie Surname Database]</ref> == Historiku == {{Quote box | width=90% | align=center | quote= "Nën dritën e një komete mund të shikosh edhe një histori të tillë familjare të zbritur nga një kala hijerëndë historike, me bedenat tek atdhedashuria dhe etja për kulturë dhe me rrënjët thellë-thellë në humanizmin, bujarinë dhe ndjenjën e lartë të komunitetit, të dashurisë për jetën dhe të vërtetën, plot me kloroforin e lirisë dhe rrathët vjetorë të dekadave."|source= ''citat nga libri “[[100 familje shqiptare|100 Familje Shqiptare]]”'' }} Trungu kryesor i familjes '''Dobi''' është një ndër fiset më të vjetra të qytetit të [[Gjirokastra|Gjirokastrës]], ku mendohet se është ngulitur brenda mureve të [[kalaja e Gjirokastrës|kalasë së Gjirokastrës]] qysh në vitin [[1380]]. Prej këtij viti dhe deri më sot llogariten rreth 30 breza Dobatësh.<ref name = "FamiljeShqiptare83">Donika Anxhaku & Zenel Anxhaku “[[100 familje shqiptare|100 Familje Shqiptare]]”, ([[Tiranë]]: Botimet KUMI, 2010), 83.</ref> Degë të tjera të familjes kanë ardhur në Gjirokastër gjatë shekullit të XVI, nga fshati [[Damës]] i Tepelenës, ku jetojnë ende anëtarë të fisit ''Iliriani'', degë e largët e familjes. Sipas gojëdhënave, gjatë shekujve familja Dobi është marrë me tregëti, sidomos me tregëtimin e [[mushka]]ve për transport, çka shpjegon praninë e figurës së mushkës në stemën [[Heraldika|heraldike]] të familjes.<ref name = "Baftjar">Baftjar Dobi, "Gjirokastra jonë", kap. ''"Pak fjalë mbi fisin Dobi"'', ([[Tiranë]]: Albin, 2001).</ref> Nga [[kalaja e Gjirokastrës]] kanë dalë rreth vitit [[1780]]. Banesat e para të fisit janë ngritur mbrapa kalasë, në lagjen Hazmurat, në ambiente të bollshme me lartësi 2 dhe 3 kate, me oborr të brendshëm dhe me rrethim muresh të lartë prej guri. Këto ndërtesa ishin të ndërtuara në stilin tradicional të ''shtëpisë fortesë''. Shtëpi të këtij tipi gjenden disa në Gjirokastër, ku më e famshmja është shtëpia e Zekatëve.<ref name = "FamiljeShqiptare83" /> Brenda rrethimit të shtëpisë ishin ndërtuar banesa të tjera një-katëshe (të cilat Gjirokastritët i quajnë ''odajashta''), që shërbenin për banimin e shërbëtorëve si dhe për mysafirë. Nga këto banesa prapa [[Kalaja e Gjirokastrës|kalasë]], mund të përmendim shtëpitë, ku u lindën Vejsel, Abdullah, Haxhi, Nazif dhe Ahmet Dobi, të cilët ishin djem xhaxhallarësh. Duke qenë se mjedisi rreth banesave të para nuk krijonte mundësi për banesa të reja, ndërsa fisi shtohej, banesat e mëtejshme u ngritën në lagjen Palorto e Sipërme, ku mund të përmendim shtëpite e të parëve të Abdulla Dobit, Haki dhe Halim Dobit, Selman Dobit, etj. Por më vonë ata u shtrinë edhe në Palortonë e Poshtme ku janë shtëpitë e Namik Dobit e të Shaqo Dobit. Të tjera shtëpi u ndërtuan në Manalat, ku janë shtëpitë e Ramo Dobit si dhe në Cfarkë ku janë shtëpitë e Hysen Dobit.<ref name="FamiljeShqiptare84">Donika Anxhaku & Zenel Anxhaku “[[100 familje shqiptare|100 Familje Shqiptare]]”, ([[Tiranë]]: Botimet KUMI, 2010), 84.</ref> Me kalimin e viteve, fisi u shtua dhe cilësoheshin si një nga familjet më të mëdha në numër në [[Gjirokastra|Gjirokastër]], ku më [[1945]]-ën numëroheshin rreth gjashtë degë të mëdha të këtij fisi.<ref name="Soji">[http://www.arkivalajmeve.com/Dobajt-soji-i-mire-i-Gjirokastres.400668 Artikull: Dobajt, soji i mirë i Gjirokastrës]{{Lidhje e thyer}}</ref> Prezenca e këtij fisi nuk ka munguar as në përpjekjen kombëtare kundër pushtuesve, ku përmendim Istref Dobin, që 17-vjeç merr pjesë në [[Lufta e Vlorës|luftën e Vlorës]] më 1920, apo 12 anëtarë të fisit Dobi që luftuan në [[Lufta Antifashiste Nacionalçlirimtare|Luftën Antifashiste Nacionalçlirimtare]].<ref name="FamiljeShqiptare84" /> Në qytetin e Gjirokastrës është kaq e fortë tradita autentike, aq sa janë të lashta e të konsoliduara lidhjet e gjakut dhe të krushqisë ndërmjet familjeve të mëdha. Ndaj, sikurse të gjitha familjet e vjetra dhe të mëdha gjirokastrite, edhe Dobatët krushqitë i bënin me familje të kamura e dyer të ngritura, si fiset Fico, Mezini, Karagjozi, Kokalari, Angoni, Skënduli, Zeka, Budo, Sinoimeri, Alizoti, Harxhi, Kadare, Ciu, Kokobobo, Alite, Koçollari, e të tjerë.<ref name="Soji" /><ref name="FamiljeShqiptare84" /> Sot, në [[Gjirokastra|Gjirokastër]] kanë mbetur vetëm tre familje me mbiemrin Dobi, ndërsa pjesa më e madhe e fisit Dobi ndodhen në [[Tiranë]], ku filluan të vendosen qysh në vitet ‘[[30]].<ref name = "Baftjar" /> Si çdo fis tjetër edhe prej fisit Dobi ka pasur emigracion në shtete të tjera të botës, e veçanërisht në [[Stamboll]] dhe [[Izmir]] të [[Turqia|Turqisë]], në [[Selanik]] (kur ky qytet ishte pjesë e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]),<ref name="FamiljeShqiptare84" /> dhe, sidomos në vitet e fundit, në [[ShBA|Amerikën e Veriut]].<ref name = "Baftjar" /> == Figura të Dalluara == [[Skeda:Famijla Dobi.jpg|parapamje|Familja e Hatixhe Dobi, nëna e shkrimtarit Ismail Kadare]] Të dhënë posaçërisht pas arsimimit, shumica e anëtarëve të fisit '''Dobi''' kanë qenë të mirëarsimuar dhe profesionet bazë të këtij fisi kanë qenë tregtia dhe nëpunësia, kryesisht në fushat e [[juristi|jurisprudencës]], [[mësuesi]]së, [[ushtria|artit ushtarak]], [[inxhinieri]]së dhe [[shkencëtari|shkencave natyrore]]; ku vlen të përmendet kontributi i [[Kledin Dobi]]t në [[matematika|Matematikë]]; Haki Dobi në [[financa|Financë]]; Arben Dobi dhe Drini Dobi në [[mjekësia|Mjekësi]]. Gjithashtu, përfaqësues apo pasardhës të këtij fisi kanë dhënë kontributin e tyre në politikë, si [[Bashkim Kopliku]], ish [[Zëvendës Kryeministër|zv-Kryeministër]] dhe [[Ministria e Punëve të Brendshme e Shqipërisë|Ministër i Brendshëm i Shqipërisë]], i biri i zonjës Kadrie Dobi (diplomuar në Romë për lëndën e [[Historia|Historisë]]),<ref>{{Cite web|title=Ndue Bacaj: Dr. Bahri Kopliku, figurë e shquar e mjeksisë|url=http://www.shqiperia-etnike.com/she31/she31shqip.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121119073018/http://www.shqiperia-etnike.com/she31/she31shqip.htm|archive-date=19 nëntor 2012|access-date=28 prill 2016|language=en}}</ref> ndërsa të tjerë kanë shfaqur prirje në fushën e letërsisë artistike, ku spikat figura e shkrimtarit shqiptar me famë botërore, [[Ismail Kadare]], i biri i Hatixhe Dobi.<ref name="FamiljeShqiptare86">Donika Anxhaku & Zenel Anxhaku “[[100 familje shqiptare|100 Familje Shqiptare]]”, ([[Tiranë]]: Botimet KUMI, 2010), 84-86.</ref><ref>Ismail Kadare, “[[Kukulla]]”, (Tiranë: Onufri, 2015), 18.</ref> Disa nga anëtarët më të spikatur të fisit Dobi janë si më poshtë:<ref name="FamiljeShqiptare84" /> * Nesibe Dobi, sipas Robert Elsisë, është e para poete femër e letërsisë shqipe në vitin 1897. * Hoxhë Dobi, [[Bejtexhinjtë|bejtexhi]] i shek. IX, cilësuar si një nga poetët e parë të letërsisë shqipe. * Haxhi Dobi, pati kryer studimet ushtarake në Akademinë Ushtarake të Stambollit dhe shërbeu si adjutant i [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pashë Tepelenës]]. * Namik Dobi, ushtarak i lartë i Perandorisë Osmane, studiuar në Akademinë Ushtarake në [[Stamboll]]. * Abdulla Dobi, studiuar për [[Fakulteti i Drejtësisë|jurisprudencë]] në Stamboll, shërbeu si [[Kadiu (Perandoria Osmane)|Kadi]] në [[Kruja|Krujë]], [[Kavaja|Kavajë]] e [[Peqini|Peqin]]. * Basri Dobi, ka qenë një [[kadiu|Kadi]] i njohur, duke shërbyer në [[Izmir]] të Turqisë dhe [[Bosra]] të Sirisë. * Selman Dobi, pati studiuar për [[juristi|jurist]] në [[Stambolli|Stamboll]], nënprefekt i [[Tepelena|Tepelenës]] deri me 1912. * Fejzi Dobi, avokat, kreu studimet për [[Fakulteti i Drejtësisë|jurisprudencë]] në [[Universiteti i Parisit|Universitetin e Parisit]]. * Vejsel Dobi, kreu studimet për [[Fakulteti i Drejtësisë|jurisprudencë]] në [[Selaniku|Selanik]], shërbeu si gjyqtar i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] në [[Dardanelet|Dardanele]], dhe pas pavarësisë punoi si gjyqtar themeltar në [[Kolonjë]] e [[Elbasani|Elbasan]] dhe si gjyqtar hetues në [[Shkodra|Shkodër]]. * Servet Dobi, gjatë viteve të emigracionit në [[ShBA]] ishte anëtar dhe njëkohësisht arkëtar i shoqërisë pan-shqiptare “Vatra” të drejtuar nga [[Fan Noli]]. * Rustem Dobi, ka kryer studimet e larta per veterinari-zooteknik, ekselent me Medalje Ari,,figurë e shquar e Qytetit Gjirokastër, drejtues i spikatur në sektorin agro, për shumë vite ka mbajtur poste të larta në qeverine shqiptare si Shef rajonal bujqësie, zv Kryetar i komitetit Ekzekutiv, themelues i PA Dega Gjirokastër. Njohës i mirë i artit dhe trashëgimisë kulturore. * Qemal Dobi, inxhinier mekanik, pati studiuar në [[Universiteti i Parisit|Universitetin e Parisit]] (Sorbonë). * Eqerem Dobi, inxhinier, arkitekt, qe projektuesi i [[Pallati i Kulturës|Pallatit të Kulturës]] dhe shërbeu si Drejtor i Institutit të Projektimit, dhe më vonë Drejtor i arkitekturës shqiptare në Ministrinë e Ndërtimit. * Agim Dobi, professor në fushën e [[Gjeologjia|Gjeologjisë]] si ekspert pranë Institutit të Gjeologjisë, pati kryer studimet në Universitetin e Pragës. * Gëzim Dobi, fizikan, aksioneri mazhoritar i grupit InfoSoft Office dhe Algrafika. * Dr Drini Dobi, studime e larta dhe specializuar në Itali për neurologji, së fundmi drejtonte shërbimin Neurovaskular Post Stroke në QSUT. * Ermal Dobi, ish-Zëvendësministër i Drejtësisë së Republikës së Shqipërisë. * Doris Dobi, ka përfunduar studimet shkëlqyeshëm në [[MIT]], punon si stratege pranë Bankës amerikane së investimeve, [[Goldman Sachs]].<ref>{{Cite web|url=http://cims.nyu.edu/~dobi/Doris_Dobi_resume.pdf|title=NYU:CIMS|language=EN|url-status=dead|access-date=28 prill 2016|archive-date=8 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150608035928/http://cims.nyu.edu/~dobi/Doris_Dobi_resume.pdf}}</ref> * Ilir Dobi, sipërmarrës dhe drejtor menaxhues i kompanisë Algrafika<ref>{{Cite web|title=Management Team|url=https://algrafika.al/l/21/management-team|access-date=2024-04-29|website=algrafika.al|language=en}}</ref>. * [[Kledin Dobi]], matematikan shqiptar, ka përfunduar studimet në [[Harvard]]<ref>[http://neës.harvard.edu/gazette/story/2010/05/phi-beta-kappa-elects-99/ Harvard Gazette]{{Lidhje e thyer}}</ref>; mikroplaneti [[21517 Dobi]] e ka marrë emrin në nder të tijë.<ref>[http://news.al/lajme/artikull/iden/152374/titulli/Kledin-DobiNassa-ve-emrin-e-shqiptarit-nje-asteroidi “Nassa” vë emrin e shqiptarit një asteroidi]{{Lidhje e thyer}}</ref> * [[Tedi Dobi]], i cili momentalisht shërben si [[Ministria e Drejtësisë e Shqipërisë|Zëvendësministër i Drejtësisë]] së [[Shqipëria|Republikës së Shqipërisë]].<ref>{{Cite web|title=Zëvendësministrat e Drejtësisë|url=https://www.drejtesia.gov.al/wp-content/uploads/2024/04/Biografia-Tedi-Dobi.pdf|access-date=2024-04-29|website=www.drejtesia.gov.al|language=sq}}</ref> == Shih edhe == * [[21517 Dobi]] == Burimi i të dhënave == {{reflist|2}} [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjirokastra]] [[Kategoria:Familja Dobati]] gj6jjz0he5jsz2euahqau3k45vp7eik 2995463 2995461 2026-06-09T16:37:12Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Familja Dobati]]; added [[Category:Familja Dobi]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995463 wikitext text/x-wiki '''Dobatët''' janë një familje qytetare e [[Gjirokastra|Gjirokastrës]], dhe që sot jeton kryesisht në [[Tirana|Tiranë]], por edhe jashtë vendit, në [[Turqi]] dhe [[ShBA|Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]. == Etimologjia == Mbiemri '''Dobi''', përfshirë varietet e tij, ndeshet jo vetëm në [[Shqipëri]] por edhe në vende të tjera [[Evropa|evropiane]] si [[Anglia]], [[Skocia]] apo [[Hungaria|Hungaria,]]<ref name="MyHeritage">{{Cite web|title=Origin of Dobi last name|url=https://www.familysearch.org/en/surname?surname=Dobi|url-status=live|access-date=29 prill 2024|language=en}}</ref> ku vlen të përmendet emri i [[István Dobi]]t, kryeministër i Hungarisë nga viti 1948 deri më 1952.<ref>[https://www.nytimes.com/1948/12/11/archives/istvan-dobi-is-premier-of-new-budapest-regime.html Artikul NYT: "Istvan Dobi është kryeministër i regjimit të ri të Budapestit"]</ref> Në të tërë ato vende ku shfaqet ky mbiemër, ai e ka burimin nga shkurtimet e emrit atëror [[Saksonët|sakson]] Robert.<ref>[https://www.surnamedb.com/Surname/Dobie Surname Database]</ref> == Historiku == {{Quote box | width=90% | align=center | quote= "Nën dritën e një komete mund të shikosh edhe një histori të tillë familjare të zbritur nga një kala hijerëndë historike, me bedenat tek atdhedashuria dhe etja për kulturë dhe me rrënjët thellë-thellë në humanizmin, bujarinë dhe ndjenjën e lartë të komunitetit, të dashurisë për jetën dhe të vërtetën, plot me kloroforin e lirisë dhe rrathët vjetorë të dekadave."|source= ''citat nga libri “[[100 familje shqiptare|100 Familje Shqiptare]]”'' }} Trungu kryesor i familjes '''Dobi''' është një ndër fiset më të vjetra të qytetit të [[Gjirokastra|Gjirokastrës]], ku mendohet se është ngulitur brenda mureve të [[kalaja e Gjirokastrës|kalasë së Gjirokastrës]] qysh në vitin [[1380]]. Prej këtij viti dhe deri më sot llogariten rreth 30 breza Dobatësh.<ref name = "FamiljeShqiptare83">Donika Anxhaku & Zenel Anxhaku “[[100 familje shqiptare|100 Familje Shqiptare]]”, ([[Tiranë]]: Botimet KUMI, 2010), 83.</ref> Degë të tjera të familjes kanë ardhur në Gjirokastër gjatë shekullit të XVI, nga fshati [[Damës]] i Tepelenës, ku jetojnë ende anëtarë të fisit ''Iliriani'', degë e largët e familjes. Sipas gojëdhënave, gjatë shekujve familja Dobi është marrë me tregëti, sidomos me tregëtimin e [[mushka]]ve për transport, çka shpjegon praninë e figurës së mushkës në stemën [[Heraldika|heraldike]] të familjes.<ref name = "Baftjar">Baftjar Dobi, "Gjirokastra jonë", kap. ''"Pak fjalë mbi fisin Dobi"'', ([[Tiranë]]: Albin, 2001).</ref> Nga [[kalaja e Gjirokastrës]] kanë dalë rreth vitit [[1780]]. Banesat e para të fisit janë ngritur mbrapa kalasë, në lagjen Hazmurat, në ambiente të bollshme me lartësi 2 dhe 3 kate, me oborr të brendshëm dhe me rrethim muresh të lartë prej guri. Këto ndërtesa ishin të ndërtuara në stilin tradicional të ''shtëpisë fortesë''. Shtëpi të këtij tipi gjenden disa në Gjirokastër, ku më e famshmja është shtëpia e Zekatëve.<ref name = "FamiljeShqiptare83" /> Brenda rrethimit të shtëpisë ishin ndërtuar banesa të tjera një-katëshe (të cilat Gjirokastritët i quajnë ''odajashta''), që shërbenin për banimin e shërbëtorëve si dhe për mysafirë. Nga këto banesa prapa [[Kalaja e Gjirokastrës|kalasë]], mund të përmendim shtëpitë, ku u lindën Vejsel, Abdullah, Haxhi, Nazif dhe Ahmet Dobi, të cilët ishin djem xhaxhallarësh. Duke qenë se mjedisi rreth banesave të para nuk krijonte mundësi për banesa të reja, ndërsa fisi shtohej, banesat e mëtejshme u ngritën në lagjen Palorto e Sipërme, ku mund të përmendim shtëpite e të parëve të Abdulla Dobit, Haki dhe Halim Dobit, Selman Dobit, etj. Por më vonë ata u shtrinë edhe në Palortonë e Poshtme ku janë shtëpitë e Namik Dobit e të Shaqo Dobit. Të tjera shtëpi u ndërtuan në Manalat, ku janë shtëpitë e Ramo Dobit si dhe në Cfarkë ku janë shtëpitë e Hysen Dobit.<ref name="FamiljeShqiptare84">Donika Anxhaku & Zenel Anxhaku “[[100 familje shqiptare|100 Familje Shqiptare]]”, ([[Tiranë]]: Botimet KUMI, 2010), 84.</ref> Me kalimin e viteve, fisi u shtua dhe cilësoheshin si një nga familjet më të mëdha në numër në [[Gjirokastra|Gjirokastër]], ku më [[1945]]-ën numëroheshin rreth gjashtë degë të mëdha të këtij fisi.<ref name="Soji">[http://www.arkivalajmeve.com/Dobajt-soji-i-mire-i-Gjirokastres.400668 Artikull: Dobajt, soji i mirë i Gjirokastrës]{{Lidhje e thyer}}</ref> Prezenca e këtij fisi nuk ka munguar as në përpjekjen kombëtare kundër pushtuesve, ku përmendim Istref Dobin, që 17-vjeç merr pjesë në [[Lufta e Vlorës|luftën e Vlorës]] më 1920, apo 12 anëtarë të fisit Dobi që luftuan në [[Lufta Antifashiste Nacionalçlirimtare|Luftën Antifashiste Nacionalçlirimtare]].<ref name="FamiljeShqiptare84" /> Në qytetin e Gjirokastrës është kaq e fortë tradita autentike, aq sa janë të lashta e të konsoliduara lidhjet e gjakut dhe të krushqisë ndërmjet familjeve të mëdha. Ndaj, sikurse të gjitha familjet e vjetra dhe të mëdha gjirokastrite, edhe Dobatët krushqitë i bënin me familje të kamura e dyer të ngritura, si fiset Fico, Mezini, Karagjozi, Kokalari, Angoni, Skënduli, Zeka, Budo, Sinoimeri, Alizoti, Harxhi, Kadare, Ciu, Kokobobo, Alite, Koçollari, e të tjerë.<ref name="Soji" /><ref name="FamiljeShqiptare84" /> Sot, në [[Gjirokastra|Gjirokastër]] kanë mbetur vetëm tre familje me mbiemrin Dobi, ndërsa pjesa më e madhe e fisit Dobi ndodhen në [[Tiranë]], ku filluan të vendosen qysh në vitet ‘[[30]].<ref name = "Baftjar" /> Si çdo fis tjetër edhe prej fisit Dobi ka pasur emigracion në shtete të tjera të botës, e veçanërisht në [[Stamboll]] dhe [[Izmir]] të [[Turqia|Turqisë]], në [[Selanik]] (kur ky qytet ishte pjesë e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]),<ref name="FamiljeShqiptare84" /> dhe, sidomos në vitet e fundit, në [[ShBA|Amerikën e Veriut]].<ref name = "Baftjar" /> == Figura të Dalluara == [[Skeda:Famijla Dobi.jpg|parapamje|Familja e Hatixhe Dobi, nëna e shkrimtarit Ismail Kadare]] Të dhënë posaçërisht pas arsimimit, shumica e anëtarëve të fisit '''Dobi''' kanë qenë të mirëarsimuar dhe profesionet bazë të këtij fisi kanë qenë tregtia dhe nëpunësia, kryesisht në fushat e [[juristi|jurisprudencës]], [[mësuesi]]së, [[ushtria|artit ushtarak]], [[inxhinieri]]së dhe [[shkencëtari|shkencave natyrore]]; ku vlen të përmendet kontributi i [[Kledin Dobi]]t në [[matematika|Matematikë]]; Haki Dobi në [[financa|Financë]]; Arben Dobi dhe Drini Dobi në [[mjekësia|Mjekësi]]. Gjithashtu, përfaqësues apo pasardhës të këtij fisi kanë dhënë kontributin e tyre në politikë, si [[Bashkim Kopliku]], ish [[Zëvendës Kryeministër|zv-Kryeministër]] dhe [[Ministria e Punëve të Brendshme e Shqipërisë|Ministër i Brendshëm i Shqipërisë]], i biri i zonjës Kadrie Dobi (diplomuar në Romë për lëndën e [[Historia|Historisë]]),<ref>{{Cite web|title=Ndue Bacaj: Dr. Bahri Kopliku, figurë e shquar e mjeksisë|url=http://www.shqiperia-etnike.com/she31/she31shqip.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121119073018/http://www.shqiperia-etnike.com/she31/she31shqip.htm|archive-date=19 nëntor 2012|access-date=28 prill 2016|language=en}}</ref> ndërsa të tjerë kanë shfaqur prirje në fushën e letërsisë artistike, ku spikat figura e shkrimtarit shqiptar me famë botërore, [[Ismail Kadare]], i biri i Hatixhe Dobi.<ref name="FamiljeShqiptare86">Donika Anxhaku & Zenel Anxhaku “[[100 familje shqiptare|100 Familje Shqiptare]]”, ([[Tiranë]]: Botimet KUMI, 2010), 84-86.</ref><ref>Ismail Kadare, “[[Kukulla]]”, (Tiranë: Onufri, 2015), 18.</ref> Disa nga anëtarët më të spikatur të fisit Dobi janë si më poshtë:<ref name="FamiljeShqiptare84" /> * Nesibe Dobi, sipas Robert Elsisë, është e para poete femër e letërsisë shqipe në vitin 1897. * Hoxhë Dobi, [[Bejtexhinjtë|bejtexhi]] i shek. IX, cilësuar si një nga poetët e parë të letërsisë shqipe. * Haxhi Dobi, pati kryer studimet ushtarake në Akademinë Ushtarake të Stambollit dhe shërbeu si adjutant i [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pashë Tepelenës]]. * Namik Dobi, ushtarak i lartë i Perandorisë Osmane, studiuar në Akademinë Ushtarake në [[Stamboll]]. * Abdulla Dobi, studiuar për [[Fakulteti i Drejtësisë|jurisprudencë]] në Stamboll, shërbeu si [[Kadiu (Perandoria Osmane)|Kadi]] në [[Kruja|Krujë]], [[Kavaja|Kavajë]] e [[Peqini|Peqin]]. * Basri Dobi, ka qenë një [[kadiu|Kadi]] i njohur, duke shërbyer në [[Izmir]] të Turqisë dhe [[Bosra]] të Sirisë. * Selman Dobi, pati studiuar për [[juristi|jurist]] në [[Stambolli|Stamboll]], nënprefekt i [[Tepelena|Tepelenës]] deri me 1912. * Fejzi Dobi, avokat, kreu studimet për [[Fakulteti i Drejtësisë|jurisprudencë]] në [[Universiteti i Parisit|Universitetin e Parisit]]. * Vejsel Dobi, kreu studimet për [[Fakulteti i Drejtësisë|jurisprudencë]] në [[Selaniku|Selanik]], shërbeu si gjyqtar i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] në [[Dardanelet|Dardanele]], dhe pas pavarësisë punoi si gjyqtar themeltar në [[Kolonjë]] e [[Elbasani|Elbasan]] dhe si gjyqtar hetues në [[Shkodra|Shkodër]]. * Servet Dobi, gjatë viteve të emigracionit në [[ShBA]] ishte anëtar dhe njëkohësisht arkëtar i shoqërisë pan-shqiptare “Vatra” të drejtuar nga [[Fan Noli]]. * Rustem Dobi, ka kryer studimet e larta per veterinari-zooteknik, ekselent me Medalje Ari,,figurë e shquar e Qytetit Gjirokastër, drejtues i spikatur në sektorin agro, për shumë vite ka mbajtur poste të larta në qeverine shqiptare si Shef rajonal bujqësie, zv Kryetar i komitetit Ekzekutiv, themelues i PA Dega Gjirokastër. Njohës i mirë i artit dhe trashëgimisë kulturore. * Qemal Dobi, inxhinier mekanik, pati studiuar në [[Universiteti i Parisit|Universitetin e Parisit]] (Sorbonë). * Eqerem Dobi, inxhinier, arkitekt, qe projektuesi i [[Pallati i Kulturës|Pallatit të Kulturës]] dhe shërbeu si Drejtor i Institutit të Projektimit, dhe më vonë Drejtor i arkitekturës shqiptare në Ministrinë e Ndërtimit. * Agim Dobi, professor në fushën e [[Gjeologjia|Gjeologjisë]] si ekspert pranë Institutit të Gjeologjisë, pati kryer studimet në Universitetin e Pragës. * Gëzim Dobi, fizikan, aksioneri mazhoritar i grupit InfoSoft Office dhe Algrafika. * Dr Drini Dobi, studime e larta dhe specializuar në Itali për neurologji, së fundmi drejtonte shërbimin Neurovaskular Post Stroke në QSUT. * Ermal Dobi, ish-Zëvendësministër i Drejtësisë së Republikës së Shqipërisë. * Doris Dobi, ka përfunduar studimet shkëlqyeshëm në [[MIT]], punon si stratege pranë Bankës amerikane së investimeve, [[Goldman Sachs]].<ref>{{Cite web|url=http://cims.nyu.edu/~dobi/Doris_Dobi_resume.pdf|title=NYU:CIMS|language=EN|url-status=dead|access-date=28 prill 2016|archive-date=8 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150608035928/http://cims.nyu.edu/~dobi/Doris_Dobi_resume.pdf}}</ref> * Ilir Dobi, sipërmarrës dhe drejtor menaxhues i kompanisë Algrafika<ref>{{Cite web|title=Management Team|url=https://algrafika.al/l/21/management-team|access-date=2024-04-29|website=algrafika.al|language=en}}</ref>. * [[Kledin Dobi]], matematikan shqiptar, ka përfunduar studimet në [[Harvard]]<ref>[http://neës.harvard.edu/gazette/story/2010/05/phi-beta-kappa-elects-99/ Harvard Gazette]{{Lidhje e thyer}}</ref>; mikroplaneti [[21517 Dobi]] e ka marrë emrin në nder të tijë.<ref>[http://news.al/lajme/artikull/iden/152374/titulli/Kledin-DobiNassa-ve-emrin-e-shqiptarit-nje-asteroidi “Nassa” vë emrin e shqiptarit një asteroidi]{{Lidhje e thyer}}</ref> * [[Tedi Dobi]], i cili momentalisht shërben si [[Ministria e Drejtësisë e Shqipërisë|Zëvendësministër i Drejtësisë]] së [[Shqipëria|Republikës së Shqipërisë]].<ref>{{Cite web|title=Zëvendësministrat e Drejtësisë|url=https://www.drejtesia.gov.al/wp-content/uploads/2024/04/Biografia-Tedi-Dobi.pdf|access-date=2024-04-29|website=www.drejtesia.gov.al|language=sq}}</ref> == Shih edhe == * [[21517 Dobi]] == Burimi i të dhënave == {{reflist|2}} [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjirokastra]] [[Kategoria:Familja Dobi]] 58ztzevnxixoammrs8w19n08xsuqjbf 0 188253 2995656 2984628 2026-06-10T10:43:59Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995656 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = Banksy | image = | image_size = | caption = Arti i Banksy-t në Brick Lane, East End i Londrës, [[2004]] | birth_name = | birth_date = [[1974]]–[[1975|75]] | birth_place = [[Bristol]], [[Anglia|Angli]]<ref>{{cite web|title=Banksy Unveils Valentine's Day Mural in His Hometown of Bristol|date=14 shkurt 2020|url=https://observer.com/2020/02/banksy-valentines-day-art-mural-bristol-barton-hill/|work=Observer|language=en|url-status=live|archive-date=19 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219021021/https://observer.com/2020/02/banksy-valentines-day-art-mural-bristol-barton-hill/}}</ref> | death_date = | death_place = | field = Street art | training = | movement = [[Graffiti]] | works = ''Girl with Balloon'' | signature_size = | signature_alt = | patrons = | awards = | website = {{Ubl | faqja zyrtare | {{URL|pestcontroloffice.com}} }} | module = {{Infobox person|child = yes | signature = Banksy signature-removebg-preview.png }} }} Banksy është një artist anglez anonim në fushën e [[graffiti]]-t, aktivist politik dhe drejtor filmash, emri i vërtetë i të cilit mbetet i pakonfirmuar dhe subjekt i spekullimeve.<ref>{{Cite book|author=Hans W. Holzwarth|title=100 Contemporary Artists A–Z|url=https://archive.org/details/bwb_O8-BUV-594|year=2009|publisher=Taschen – Taschen's 25th anniversary special edition|language=en|location=Këln|isbn=978-3-8365-1490-3|page=40}}</ref> Aktiv që nga [[vitet 1990]], arti i tij satirik i rrugës dhe epigramet subversive kombinojë [[Komedia e zezë|humorin e zi]] me [[graffiti]] të ekzekutuara në një teknikë të veçantë ''stencil''. Veprat e tij janë plot me komente politike dhe elemente sociale dhe paraqiten në rrugë, mure, dhe ura të qyteteve në të gjithë botën.<ref>{{Cite web|title=Banksy Greatest Works|url=http://www.complex.com/style/2013/11/banksy-greatest-works/|work=complex.com|language=en|access-date=12 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613021419/http://www.complex.com/style/2013/11/banksy-greatest-works/|url-status=dead|archive-date=13 qershor 2016}}</ref> Banksy u zhvillua si artist nga e ashtuquajtura ''Bristol underground scene'', që përfshinte artisë nga zhanre të ndryshme që bashkëpunojnë me artistë dhe muzikantë. Vëzhguesit kanë vënë në dukje se stili i tij është i ngjashëm me Blek le Rat, i cili filloi të punojë me teknikën ''stencil'' në vitin [[1981]] në [[Paris]]. Banksy ka deklaruar se ai ishte i frymëzuar nga ''[[3D]]'', një artist grafiti i cili më vonë u bë anëtar themelues i [[Massive Attack]], një grup muzikor nga qyteti Britanik i [[Bristol]]it.<ref>{{Cite web|title=Frequently Asked Questions|url=http://www.banksy.co.uk/QA/qaa.html|work=banksy.co.uk|language=en|access-date=12 qershor 2016|url-status=dead|archive-date=3 janar 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120103163406/http://www.banksy.co.uk/QA/qaa.html}}</ref> Ekzistojnë gjithashtu spekulime se artisti zviceran Maître de Casson mund të jetë Banksy.<ref>{{Cite web|title=Ist Banksy der leipziger maler Maître de Casson|work=trendkraft.io|url=https://trendkraft.io/kunst-kultur-und-religion/ist-banksy-der-leipziger-maler-maitre-de-casson/|language=de}}</ref> Maître de Casson e mohon këtë në faqen e tij të internetit.<ref>{{Cite web|work=maitredecasson.com|url=http://www.maitredecasson.com/Banksy.php|title=Maitre de Casson website|language=fr|access-date=6 shtator 2025|archive-date=31 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331011728/https://maitredecasson.com/Banksy.php|url-status=dead}}</ref> ==Exit Through the Gift Shop== [[Skeda:Bansky one nation under cctv.jpg|parapamje|majtas|345px|[[Graffiti]] ''One nation under cctv'', [[gjuha shqipe|përkthimi shqip]]: ''Një komb nën përgjimin e kamerave'']] ''Exit Through the Gift Shop: A Film Banksy'' është një film nga Banksy që tregon historinë e [[Mr._Brainwash|Thierry Guetta]], një emigrant francez në [[Los Angeles]], dhe obsesionin e tij me artin e rrugës (''street art'').<ref>http://www.imdb.com/title/tt1587707/</ref> Premiera botërore e filmit u zhvillua në ''Sundance Film Festival'' në Park City, [[Utah]], më 24 janar. Ai krijoi 10 vepra arti rruge përreth Park City dhe [[Salt Lake City]] për ti lidhur me ekranin.<ref>{{Cite news|author=Sean P. Means|title=Famous 'tagger' Banksy strikes in Utah|newspaper=The Salt Lake Tribune|url=http://www.sltrib.com/News/ci_14232591|date=21 janar 2010|language=en|archive-date=24 janar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100124082724/http://www.sltrib.com/news/ci_14232591}}</ref> Gjatë dokumentarit pamja dhe zëri i Banksy-t janë jo të qarta për të ruajtur anonimitetin e tij. Filmi kishte premierë në Festivalin e Filmit Sundance 2010 më 24 janar 2010. Muzika e dokumentarit është nga [[Geoff Barrow]] dhe përfshin këngën e Richard Hawley ''tonight the streets are ours''<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GmugwrlnSWA Tonight the streets are ours]</ref>. Filmi është nominuar për çmimin [[Oskar]] për filmin më të mirë dokumentar.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/artsandliving/entertainmentnews/academy-awards-2011/nominations.html Nominations of Academy Awards 2011]</ref> Në shkurt, pabi ''The Whitehouse'' në [[Liverpuli|Liverpul]], [[Anglia|Angli]], do të shitej në ankand për 114,000 [[Paund sterlina|paundë]]. Ana e ndërtesës ka një imazh të një miu gjigand nga Banksy.<ref>{{Cite news|author=Laura Sharpe|date=18 shkurt 2010|language=en|url=http://www.liverpooldailypost.co.uk/liverpool-news/regional-news/2010/02/18/liverpool-banksy-rat-pub-building-sold-for-114-000-at-auction-100252-25864205/|title=Liverpool Banksy rat pub building sold for £114,000 at auction|newspaper=The Liverpool Daily Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20100909175312/http://www.liverpooldailypost.co.uk/liverpool-news/2010/02/18/liverpool-banksy-rat-pub-building-sold-for-114-000-at-auction-100252-25864205/|archive-date=9 shtator 2010}}</ref> Në mars [[2010]], një version i modifikuar i veprës ''Forgive Us Our Trespassing'' – një djalë i gjunjëzuar me një brerore të ngjyrosur me spraj –u shfaq në Stacionin e Urës së Londrës në një poster. Ky version i veprës nuk zotëron brerore, për shkak të natyrës së saj stilistike dhe mbizotërimit të [[graffiti]] nën tokë.<ref>{{Cite news|title=London Underground Banksy work regains its halo|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/8573323.stm|work=BBC News|date=17 mars 2010|language=en|archive-date=18 prill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220418032701/http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/8573323.stm}}</ref> Në prill, për të përkuar me premierën e ''Exit Through the Gift Shop'' në [[San Francisco]], pesë nga veprat e tij u shfaqën në pjesë të ndryshme të qytetit.<ref>{{Cite news|title=Street Artist Banksy Marks the Mission|language=en|date=23 prill 2010|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/inthemission/detail?entry_id=62063|newspaper=San Francisco Chronicle|archive-url=https://web.archive.org/web/20100428215041/http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/inthemission/detail?entry_id=62063|archive-date=28 prill 2010}}</ref> Banksy u tha se i pagoi një pronari ndërtese në San Francisco Chinatown $50 për përdorimin e murit të saj për një nga ''stencil-at'' e tij.<ref>{{Cite web|title=Banksy in San Francisco|date=24 prill 2010|language=en|url=http://sfluxe.com/2010/04/24/banksy-in-san-francisco/|publisher=San Francisco Luxury Living|archive-date=27 prill 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100427043450/http://sfluxe.com/2010/04/24/banksy-in-san-francisco}}</ref> Në maj [[2010]], shtatë vepra të reja arti të Banksy-t u shfaqën në [[Toronto]], [[Kanadaja|Kanada]].<ref>{{Cite web|title=Banksy comes to Toronto|website=Torontoist|url=http://torontoist.com/2010/05/banksy_comes_to_toronto.php|date=9 maj 2010|language=en|archive-date=12 maj 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100512044227/http://torontoist.com/2010/05/banksy_comes_to_toronto.pht}}</ref> Në fundin e janarit [[2011]], ''Exit Through the Gift Shop'' u nominua për Çmimin Oscar 2010 si dokumentari më i mirë.<ref>{{Cite web|title=Banksy nominated for Oscar|work=oscar.go.com|url=http://oscar.go.com/nominations/category/documentary-feature/synopsis/exit-through-the-gift-shop/687163|language=en|archive-date=11 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711102803/http://oscar.go.com/nominations/category/documentary-feature/synopsis/exit-through-the-gift-shop/687163}}</ref> ==Vlerësime== Në vitin 2014, Banksy u vlerësua me cmimin 'Personi i Vitit' në vitin 2014 në Webby Awards.<ref>{{Cite web|language=en|url=http://webbyawards.com/winners/2014/special-achievement/webby-person-of-the-year/banksy/|title=Webby person of the year Banksy|work=webbyawards.com|access-date=12 qershor 2016|url-status=dead|archive-date=7 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160807001256/http://webbyawards.com/winners/2014/special-achievement/webby-person-of-the-year/banksy/}}</ref> ==Shiko edhe== * [[Modernizmi]] * [[Arti Avant-Garde]] * [[Pointilizmi]] * [[Ekspresionizmi]] * [[Racionalizmi (arkitekturë)]] * [[Tonalizmi]] * [[Kubizmi]] * [[Dekadenca]] * [[Neominimalizmi]] * [[Purizmi]] * [[Pierre-Auguste Renoir]] * [[Klod Monet]] * [[Gino Severini]] * [[Georges Seurat]] * [[Paul Cézanne]] * [[Henri Matisse]] * [[Paul Gaugin]] * [[Vincent van Gogh]] * [[Edvard Munch]] * [[Joan Miro]] * [[Ernst Ludwig Kirchner]] * [[Vasili Kandinski]] * [[Umberto Boccioni]] * [[Pablo Picasso]] == Referime == {{Reflist|35 em}} ==Bibliografia== * {{Cite book|editor1-first=Mirko|editor1-last=Reisser|editor2-first=Gerrit|editor2-last=Peters|editor3-first=Heiko|editor3-last=Zahlmann|title=Urban Discipline 2002: Graffiti-Art|url=https://books.google.al/books?id=Kv6zGfMIIP8C|series=Urban Discipline: Graffiti-Art|volume=3|language=de|publisher=Getting-up|location=Hamburg (Gjermani)|year=2002|isbn=978-3-00-009421-7}} * {{Cite book|title=Banksy's Bristol: home sweet home; the unofficial guide|year=2008|publisher=Tangent Books|isbn=978-1-906477-00-4|editor-last=Banksy|edition=i 2-të|location=Bristol|editor-last2=Wright|editor-first2=Steve|language=en}} * Martin Bull, [https://books.google.com/books?id=Vfnk4ROcGIEC ''Banksy Locations and Tours: A Collection of Graffiti Locations and Photographs in London''] {{ISBN|978-0-9554712-4-7}}. * {{Cite book|last=Blanché|first=Ulrich|title=Something to s(pr)ay: Der Street Artivist Banksy: eine kunstwissenschaftliche Untersuchung|year=2013|language=de|publisher=Tectum Wissenschaftsverlag|isbn=978-3-8288-2283-2|edition=i 1-rë Auflage|location=Marburg}} * {{Cite book|last1=Ellsworth-Jones|first1=Will|title=Banksy: the man behind the wall|url=https://archive.org/details/banksymanbehindw0000ells|last2=Banksy|year=2012|publisher=Aurum|language=en|isbn=978-1-84513-699-4|location=Londër}} * {{Cite book|title=Banksy: the Bristol legacy|year=2012|publisher=Redcliffe|isbn=978-1-906593-96-4|editor-last=Gough|editor-first=Paul|language=en|location=Bristol}} * {{Cite book|title=Banksy: you are an acceptable level of threat and if you were not, you would know about it|year=2013|publisher=Carpet Bombing Culture|isbn=978-1-908211-08-8|editor-last=Banksy|edition=i 4-rt|location=Darlington|editor-last2=Shove|editor-first2=Gary|editor-last3=Potter|editor-first3=Patrick|language=en}} * {{Cite book|last=Stallabrass|first=J.|year=2020|title=Contemporary Art: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/contemporaryartv0000stal|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-019256128-2|location=Oksford, Mbretëria e Bashkuar|page=[https://archive.org/details/contemporaryartv0000stal/page/152 153]}} * {{Cite book|last=Dery|first=Mark|title=Culture Jamming: Activism and the Art of Cultural Resistance|publisher=New York University Press|year=2017|isbn=978-1479879724|location=Nju Jork, ShBA|page=226|language=en}} ==Lidhje të jashtme== {{sister project links|d=Q133600|c=category:Banksy|n=no|b=no|v=no|voy=no|mw=no|m=no|wikt=no|s=no|species=no}} {{commons category|Banksy}} * {{cite web|title=Official website of Banksy|language=en|work=banksy.co.uk|url=https://banksy.co.uk}} * [https://pestcontroloffice.com Pest Control]&nbsp;– official Banksy authentication service and only current official dealer of original Banksy works * {{cite web|title=Banksy|work=Instagram|language=en|url=https://www.instagram.com/banksy/}} * {{cite web|title=Banksy's Channel|publisher=YouTube|language=en|url=https://www.youtube.com/@banksyfilm}} * {{Cite web|date=2 janar 2019|title=Banksy - art of the state archive|language=en-GB|url=https://www.artofthestate.co.uk/archive/banksy-2/banksy/|work=artofthestate.co.uk|access-date=15 gusht 2025|archive-date=13 korrik 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250713230258/https://www.artofthestate.co.uk/archive/banksy-2/banksy/|url-status=dead}} * {{Cite news|title=Banksy|url=https://www.flickr.com/groups/banksy/pool/?rb=1|access-date=15 gusht 2025|work=Flickr|language=en-us}} * {{Cite news|agency=BBC|title=BBC - London - In Pictures - Banksy Gallery|url=https://www.bbc.co.uk/london/content/image_galleries/banksy_gallery.shtml|access-date=15 gusht 2025|language=en-gb}} * {{Cite news|title=In pictures: Banksy's Bristol show|agency=BBC|language=en-GB|url=http://news.bbc.co.uk/local/bristol/hi/people_and_places/arts_and_culture/newsid_8096000/8096891.stm|access-date=15 gusht 2025|date=12 qershor 2009}} * {{Cite web|title=Banksy Stencils on Resuable Mylar - Graffiti Stencils of Banksy Art|url=https://www.stencilrevolution.com/collections/banksy-stencils|access-date=15 gusht 2025|website=Stencil Revolution|language=en}} * {{cite news|url=http://www.maannews.com/eng/ViewDetails.aspx?ID=760586|title=Police thwart attempt to steal Bethlehem Banksy mural|agency=Ma'an News Agency|date=21 prill 2015|language=en|url-status=dead}} * {{Cite journal|author=Will Ellsworth-Jones|title=The Story Behind Banksy|language=en|url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/|access-date=15 gusht 2025|journal=Smithsonian Magazine|date=shkurt 2013}} [[Kategoria:Artistë grafikë]] [[Kategoria:Dizajnerë grafikë]] [[Kategoria:Artistë britanikë]] [[Kategoria:Piktorë anglezë]] [[Kategoria:Lindje - Vitet 1970]] [[Kategoria:Aktivistë]] [[Kategoria:Satiristë anglezë]] [[Kategoria:Regjisorë filmi]] [[Kategoria:Regjisorë anglezë]] [[Kategoria:Modernizëm]] jeb1cqne99b433wfi3jc5xk3ndrnn8b 0 189044 2995332 2486782 2026-06-09T16:00:38Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dinollarë]] te [[Kategoria:Familja Dinollari]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995332 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Abidin Pasha Dino.jpg|parapamje|Abedin Pasha]] '''Abedin pashë Dino''' ([[Preveza|Prevezë]], [[5 Prill|5 prill]] [[1843]] - [[Stambolli|Stamboll]], [[9 Maj|9 maj]] [[1906]]) ka qenë nëpunës e politikan i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], ideolog i çështjes kombëtare shqiptare, themelues i [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]], përfaqësues kryesor i saj për [[Vilajeti i Janinës|Vilajetin e Janinës]], poet dhe përkthyes, i dhënë pas [[tarikati]]t [[Halveti]].<ref>{{Cite book|last=Clayer|first=Nathalie|url=https://books.google.al/books?id=zeMKadhQZsEC&pg=PA246&dq=Halveti+Dino+Nathalie+Clayer&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjcj5LY0oz0AhULSPEDHQfFDoYQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=Halveti%20Dino%20Nathalie%20Clayer&f=false|title=Mystiques, État et société: les Halvetis dans l'aire balkanique de la fin du XVe siècle à nos jours|publisher=Brill|year=1994|isbn=978-90-04-10090-9|pages=246|language=fr}}</ref> == Biografia == U lind në [[Prevezë]], pinjoll i [[Oxhaqet feudalë|oxhakut]] të [[Dinollarët|Dinejve]], i biri i [[Ahmed Dino|Ahmet bej Dinos]] dhe Salihasë së Çaparenjve të [[Margëlliçi (Gumenicë)|Margëlliçit]].<ref>{{Cite web|last=Merxhushi|first=Nexhat|date=11 nëntor 2012|title=Figura të ndritura të Çamërisë|url=https://www.gazeta-shqip.com/2012/11/11/figura-te-ndritura-te-camerise/|url-status=dead|access-date=10 nëntor 2021|website=gazeta-shqip.com|language=sq|archive-date=10 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211110012812/https://www.gazeta-shqip.com/2012/11/11/figura-te-ndritura-te-camerise/}}</ref> Pasi mori studimet e para në vendlindje, ndoqi gjimnazin "[[Zosimea]]" të [[Janina|Janinës]], universitetin e [[Athina|Athinës]] (sipas burimeve greke), shkollën e silahshorëve në [[Stamboll]] dhe për 3 vjet univeristetin në [[Parisi|Paris]]. Përveç gjuhës [[Gjuha shqipe|amtare]] zotëronte dhe gjuhët e tjera si [[Gjuha frënge|frëngjisht]], [[Gjuha arabe|arabisht]], [[osmanisht]], [[Gjuha perse|persisht]] dhe [[Gjuha greke|greqisht]]. Ishte shumë i thelluar në [[Ekonomia|ekonominë politike]], [[E drejta nderkombetare|drejtësi ndërkombëtare]], [[Filozofia|filozofi]], [[Klasicizmi|klasicizëm]] etj. Ishte një [[Politikani|politikan]] i hollë, ushtarak i zotit, qeveritar i shkathët dhe [[Intelektuali|intelektual]] me dituri të gjithanshme. Më 1866 hyn në shërbim të sulltanit [[Abdyl Azizi]]t si silahshor, kalorës trupërojë i gardës sulltanore. Në vazhdim duke kaluar në shërbimin administrativ, emërohet [[Mytesarifi|ndihmësmytesarif]] e [[Kajmekami|kajmekam]] në vendlindjen e tij, ku në [[1865]] lind edhe i biri, [[Rasih bej Dino]]. [[Porta e Lartë|Oborri Osman]] i besoi disa detyre të larta si ministër i punëve të jashtme, komisar i [[Bursa|Bursës]], hartues i [[Kushtetuta e Perandorisë Osmane|kushtetutës]], Komisioner i jashtzakonshëm për [[Toskëria|jugun]] e [[Shqipëria natyrale|trevave shqiptare]], anëtar i komisionit për ndryshimin e kufirit shtetëror [[Greqia|greko]]-osman, kryeqeveritar në disa [[Vilajeti|vilajete]] të sulltanatit si [[Adanë|Adana]], [[Ankaraja|Ankara]], [[Rodosi|Rod]], [[Selaniku|Selanik]] etj. Sa i përket letërsisë Abedin Dino ka shkruajtur dhe disa vepra si ''Dyn'ja-i Sâdet'' ("Lumturia në Botë"), ''Kolera Hakënda makal - i nafi'' ("Trajtesë e dobishme mbi Kolerën") dhe një vepër tjetër mbi [[financa]]t, përveç librave të tij përktheu në osmanisht nga frëngjishtja, arabishtja dhe persishtja. Mbi të gjitha vlerat e tij Abedin Dino ka qenë një atdhetar i madh dhe i përkushtuar ndaj vendit të tij dhe kombit [[Shqiptarët|shqiptar]]. Në gjysmën e shkurtit të vitit [[1878]] një njësi ushtarake greke u zbrit me luftanije nga [[Korfuzi (qyteti)|Korfuzi]] në [[Ksamili|Ksamil]] dhe [[Vrinë]], duke përfituar nga parapërgatitja e mjedisit dhe më tepër nga mosndeshja e një fuqie ushtarake kundërshtare, iu drejtua [[Gjirokastra|Gjirokastrës]]. Abedin Dino mblodhi rreth 2000 [[Luftëtari|luftëtarë]] nga [[Çamëria]] dhe [[Labëria]] dhe me një goditje të shpejtë i detyroi të tërhiqeshin në [[Lëkurësi (Shqipëri)|Lëkurës]] dhe më pas me ndihmën e një njësie osmane dhe të një luftanieje i shfarosi totalisht. Mori pjesë dhe ishte anëtar i "[[Komiteti Qendror për Mbrojtjen e të Drejtave të Kombësisë Shqiptare|Komitetit Qëndror për Mbrojtjen e të Drejtave të Kombit Shqiptar]]" me qendër në Stamboll, nënshkrues i deklaratës së datës 20 Qershor 1878 në mbrojtje të Shqipërisë dërguar [[Kongresi i Berlinit|Kongresit të Berlinit]]. Nënshkrimi i tij gjendet në të gjitha letrat që Lidhja e [[Prizreni]]t i ka dërguar institucioneve ndërkombëtare dhe Shteteve të mëdhaja të kohës. Në fletoren e ''Foni Tis Allvanias'' ("Zëri i Shqipërisë") në Athinë 28 Qeshor [[1880]] shkruhej "Themelues i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, ai është vetë shpirti dhe zemra e Lidhjes Shqiptare. Nga zemra një Shqiptar i kulluar. Shpresojmë që ky ka për t'ia mbërritur të bashkojë rracën shqiptare si komb, për lavdi të përjetshme të tij, duke i dhën barazinë dhe vetqeverisjen. Ai s'bën asnjë dallim ndërmjet shqiptarëve musliman apo të krishterë." Si rrjedhojë e aktivitetit të tij atdhetar për mbrojtjen e vendit, kundërshtarët e Lidhjes së Prizrenit lobuan për ta paraqitur Abedin Dinon si një personalitet kundër Perandorisë Osmane, nëpërmjet shkrimeve të shumta dhe përfaqësuesve të tyre në Stamboll tentuan ta çonin Abedin Dinon në tehun e shpatës së [[Sulltani]]t. Ndërroi jetë në Stamboll në 9 Maj [[1906]].<ref>[[Niko Stillo|Stylos N]]., ''Kush ishte Abedin pashë Dino dhe Dinot e tjerë,'' Shqiptarja.com, 20 tetor 2014.</ref> == Referime == <references /> {{DEFAULTSORT:Dino, Abedin Pasha}} [[Kategoria:Lindje 1843]] [[Kategoria:Vdekje 1906]] [[Kategoria:Familja Dinollari]] [[Kategoria:Lidhja e Prizrenit]] [[Kategoria:Nxënësit e Shkollës Zosimea]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Sufi shqiptarë]] [[Kategoria:Përkthyes prej persishtes në shqip]] leybttclj6fagell7j4r94feqduowod 0 195730 2995380 2983512 2026-06-09T16:02:35Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995380 wikitext text/x-wiki '''Mustafa Nuri bej Vlora''' ({{Lang-tr|Avlonyalı Mustafa Nuri Paşa}}; 1830/31 - Mine, 1885/86) ka qenë një politikan osman me prejardhje shqiptare, aktiv në lëvizjen kombëtare shqiptare të pas-[[Tanzimati]]t, pjesë e administratë osmane më pas si dhe deputet i [[Mexhlisi i Përgjithshëm|parlamentit të parë osman]] përfaqësues i [[Vilajeti i Janinës|vilajetit të Janinës]]. == Biografia == Mustafa Nuriu u lind në oxhakun e shquar të [[Vlorajt|Vlorajve]], i biri i Haxhi Beqir Vlorës, një haznedar. Ai ishte i vëllai mytesarifit të [[Gjirokastra|Gjirokastrës]], Selim Pashait (l. 1820). Sipas burimeve osmane ai mori një arsimim tradicional fetar me mësues privat, por gjithashtu mësoi edhe lëndë të tjera pasi që njoftohet se dinte të fliste, shkruante dhe këndonte ''elsine-i selase'' ([[Gjuha turke|turqisht]] për "tri gjuhët", arabisht, persisht e turqisht), frëngjisht dhe greqisht, si dhe dinte të fliste italishten dhe shqipen.<ref name=":0">{{Cite book|last=Bilmez|first=Bülent|url=https://www.nomos-elibrary.de/10.5771/9783956506802.pdf?download_full_pdf=1|title=The First Ottoman Experiment in Democracy|last2=Clayer|first2=Nathalie|publisher=Ergon Verlag in Kommission|year=2016|location=Würzburg|pages=164-166|language=en|chapter=A prosopographic study one some 'Albanian' deputies}}</ref> Pas dështimit të [[Kryengritja e vitit 1847|kryengritjes]] së familjes së tij kundër Tanzimatit, u internua me të vëllanë dhe kushërinjtë në [[Konia]] gjatë viteve 1848-1851. Megjithatë pak vite më pas nisi karrierën administrative duke u emëruar në Komisionin Lëvizës të [[Vilajeti i Janinës|Vilajetit të Janinës]] më 1854-1855 dhe anëtar i këshillit të vilajetit vitin që pasoi. Më tej shërbeu në vende të ndryshme si kajmekam: Gjirokastër (1862-1863), [[Korça|Korçë]] (1863-1864) dhe [[Narta|Nartë]] (1865-1866). U emërua zëvendës i [[Mid'hat Pasha|Mid'hat Pashës]] kur ky qe vali i [[Vilajeti i Danubit|vilajetit të Danubit]] (1865-1866). Më 1867-1868 u ngrit në detyrën e nënsekretarit, si i tillë shërbeu në Resmo (1867-1870) dhe [[Iraklioni|Kandije]] (1870-1871), po në [[Kreta|Kretë]]. Më 1873 pasi kaloi gjashtë muaj në Vlorë, u dërgua në [[Hercegovina|Hercegovinë]] për të shërbyer si [[Mytesarifi|mytesarif]]. Më 1876 kaloi 7 muaj në Vlorë para se të emërohej në këshillin e valiut të Kretës, prej ku dha dorëheqjen më 1877 dhe nuk mbuloi asnjë detyrë zyrtare për 14 muajt e ardhshëm.<ref name=":0" /> Mori pjesë në kuvendin e Mesaplikut, në maj të vitit 1847. Në fillim të vitit 1877 krijoi në Vlorë batalione vullnetarësh prej disa qindra vetash për të mbrojtur viset shqiptare nga pretendimet shoviniste greke. Në qershor 1878 u zgjodh kryetar i degës së Lidhjes Shqiptare për Vlorën. Mori pjesë në hartimin e protestave drejtuar Fuqive të Mëdha dhe [[Kongresi i Berlinit|Kongresit të Berlinit]]. Në mbledhjen e [[Prevezë]]s (shkurt 1879) ku u shqyrtua çështja e kufijve të Jugut, ishte përfaqësues i Komitetit të Lidhjes për Vlorën. Në korrik 1880, në krye të një komisioni shkoi në Shkodër për forcimin e bashkëpunimit Veri-Jug në mbrojtje të kufijve të vendit. Si veprimtar i Shqipërisë së Jugut u bë krahu i djathtë i [[Abdyl Frashëri]]t. == Referime == [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Deputetë shqiptarë në Perandorinë Osmane]] [[Kategoria:Familja Vlora]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XIX]] ku2bqi86ly11z42pvn09airk9ig0cnz 0 203241 2995279 2871027 2026-06-09T15:55:05Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995279 wikitext text/x-wiki '''Mahmut Bushatlija''' Bush (1915 — 1941), pjesëmarrës i luftës nacional-çlirimtare dhe hero kombëtar i Jugosllavisë. == Biografia == Mahmut Bushatlija ka lindur me 17 shkurt 1915 në [[Bugojno]]. Para Luftës së Dytë Botërore, ai studioi në Fakultetin Juridik në Beograd. Ishte njëri nga organizatorët dhe drejtuesit e lëvizjes revolucionare studentore në Universitetin e Beogradit. Gjithashtu ishte edhe anëtar i bordit të Shoqatës Studentore të Bosnje-Hercegovinës "Petar Kočić". Anëtar i Partisë Komuniste të Jugosllavisë ishte që nga viti 1937, dhe që nga viti 1939 ai ishte një anëtar i udhëheqjes në Komitetin Universitare të Partisë Komuniste. Pjesëmarrës në Luftën Nacional-çlirimtare, që nga viti 1941. Ishte edhe njëri nga organizatorët e përgatitjes për kryengritjen e armatosur në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]]. Gjatë aksioneve të një grupi të ilegales, nga Tuzla në njësinë partizane të majevicës, më 16 tetor 1941, u plagos rëndë tek Tuzlla e Sipërme. Ndërroi jetë ditën e nesërme më 17 tetor në Spitalin e Tuzllës. Pas çlirimit të vendit, u rivarros në Varret e Heronjëve të Popullit, në Parkun Memorial Vraca, mbi [[Sarajeva|Sarajevë]]. Me dekret të Kryesisë së Këshillit Antifashist Nacional çlirimtar të Jugosllavisë (AVNOJ), 26. korrik 1945, në mesin e luftëtarëve të parë të Ushtrisë Nacional çlirimtare, u shpall hero kombëtar.<ref>Narodni heroji Jugoslavije'''. „Mladost“, Beograd 1975. godina.</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1915]] [[Kategoria:Vdekje 1941]] [[Kategoria:Boshnjakë me prejardhje shqiptare]] [[Kategoria:Familja Bushati]] pc6ahbpfmm7801ag3oybf4wqofkbxn6 0 206292 2995289 2930388 2026-06-09T15:55:11Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995289 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Xhemal bushati minister deputet.jpg|parapamje|Xhemal Bushati]] '''Xhemal beg Bushati''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[1880]] – [[1 Gusht|1 gusht]], [[1941]]) ka qenë deputet i Shkodrës dhe ministër pa portofol në kabinetin e Nolit. == Biografia == Leu në Shkodër, i biri i Shaqir beut të degës së ''Vishobejlerëve'' të oxhakut të [[Bushatllinjtë|Bushatllinjëve]], dhe nip i familjes Gjyrezi.<ref name=":0">{{Cite book|title=Bushatllinjtë|last=Bushati|first=Hamdi|publisher=Idromeno|year=2003|isbn=9789992784129|location=Shkodër|language=sq|pages=381-382}}</ref> Mbaroi arsimin fillor dhe "Iladijen" në vendlindje.<ref name=":1">{{Cite book|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|language=sq|last=Dervishi|first=Kastriot|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=94}}</ref> Mori pjesë me armë në kohën e [[Rrethimi i Shkodrës (1912-13)|rrethimit e Shkodrës]] gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës Ballkanike]].<ref name=":0" /> Më 1920-'21 është anëtar i Këshillit Bashkiak Shkodër.<ref name=":1" /> Është pjesë e parisë shkodrane që nënshkruajnë një deklaratë përmes së cilës bien në ujdi me vendimet e marra nga Kongresi i Lushnjes. Më 1920 përgjatë [[Lufta e Koplikut|Luftës së Koplikut]], komandonte një formacion vullnetarësh kundër provokacioneve serbe. U zgjodh anëtar i Parlamentit shqiptar në zgjedhjet e vitit 1921 si përfaqësues i prefekturës së Shkodrës. Sipas [[Sejfi Vllamasi|Vllamasit]], në një mbledhje në shtëpinë e [[Bajram Curri|Bajram Currit]], deputetët [[Kolë Thaçi|Thaçi]], Saraçi, Rroji që lidheshin me [[Mbreti Zogu I|Zogun]], simpatizonin Populloren; [[Luigj Gurakuqi|Gurakuqi]], [[Gjergj Fishta|Fishta]] dhe [[Mustafa Kruja|Kruja]] me Partinë Përparimtare dhe [[Rexhep bej Mitrovica|Mitrovica]] e [[Maliq bej Bushati|Maliq Bushati]] në Partinë Popullore, Xhemali qëndroi i pavarur.<ref name=":02">{{Harvnb|Vllamasi|2012|page=245}}.</ref> Nga trembëdhjetë përfaqësues të Shkodrës, dymbëdhjetë i takonin opozitës. Në vitin 1923 u zgjodh deputet dhe përsëri përfaqësues. Në mars të vitit 1923 protestoi brenda parlamentit kundër shtypjes dhe persekutimeve që çoi në një revoltë në [[Korça|Korçë]].<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.idituri.com/xhemal-bushati-ish-ministri-patriot-dhe-demokrat/|title=Xhemal Bushati, ish-ministri patriot dhe demokrat|date=24 shkurt 2013|website=idituri.com|language=sq|publisher=[[Republika (gazetë)|Republika]] - p. 42|page=16|last=Bushati|first=Kabil|access-date=23 prill 2018|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029144059/https://www.idituri.com/xhemal-bushati-ish-ministri-patriot-dhe-demokrat/|url-status=dead}}</ref> Në tensionet që pasuan vrasjen e deputetit [[Avni Rustemi]], Bushati qe ndër deputetët që u tërhoqën në Vlorë dhe qe pjesë e ''Komitetit revolucionar'' të [[Lëvizja e qershorit|Lëvizjes së qershorit]],<ref name=":07">{{Harvnb|Këlcyra|2012|page=111}}.</ref> në krye të 300 postrribakëve, me dy batalione nën komandën e kapiten Hysni Pejës dhe të kapiten Mark Rakës, dhe me 180 shaljanë nën komandën e [[Ndok Gjeloshi|Ndok Gjeloshit]], sulmojnë kalanë e Lezhës që mbrohej prej rreth 800 civilëve në komandën e [[Abaz Kupi|Bazit të Canës]] dhe të major Gilardit. Pasi zaptuan kalanë, iu hap rruga për në Tiranë krahut verior të Lëvizjes.<ref name=":03">{{Harvnb|Vllamasi|2012|page=365}}.</ref> Bëri pjesë në qeverinë e [[Fan Noli|Fan Nolit]] si ministër pa portofol,<ref name=":1" /> "për t'u bërë kompliment myslimanëve të Shkodrës".<ref name=":04">{{Harvnb|Vllamasi|2012|pages=369-370}}.</ref> duke përfaqësuar degën e moderuar konservatore me [[Sulejman bej Delvina|S. Delvinën]], [[Rexhep Shala|R. Shalën]] e [[Kasem Qafzezi|K. Qafëzezin]].<ref>[[Stefanaq Pollo|Pollo S]]., [https://books.google.com/books?id=hom4AAAAIAAJ&q=xhemal+bushati&dq=xhemal+bushati&hl=en&sa=X&ei=Esf7Uuy7Fury0wGWkoDoCw&ved=0CFAQ6AEwBg ''Historia e Shqipërisë: 1912-1944''], Tiranë: Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Historisë, 1984. fq. 288.</ref> Me Gurakuqin ishin kundër laicizimit shkollor dhe reformave demokratike rrënjësore.<ref name=":04" /> Pas Triumfit të Legalitetit dhe kthimit të [[Mbreti Zogu I|Zogut]] në pushtet, mërgoi dhe fillimisht u vendos në [[Bari (Itali)|Bari]]. Në Bari u formua një komitet, i cili u ftua në [[Viena|Vienë]] nga Noli dhe [[Kostandin Boshnjaku|Boshnjaku]] për formimin e [[Komiteti Nacional Revolucionar|Konare]]-së me ndihmën e [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]]: bejlerët Bushati dhe [[Hasan Prishtina|Prishtina]] nuk pranuan.<ref name=":4">{{Cite book|title=Letërkëmbim (1947-1958)|last=Kruja|first=Mustafa|author-link=Mustafa Kruja|last2=Margjokaj|first2=P. Paulin|author-link2=Paulin Margjokaj|publisher=Camaj-Pipa|language=sq|year=2006|isbn=99943-34-47-6|location=Shkodër|pages=65, 241}}</ref> I ngarkuar nga Gurakuqi, Bushati i dorëzoi Shefqet Dibrës, inspektor i financave i dërguar nga qeveria e Zogut, të paprekur arkën e shtetit, që e kishin marrë me vete vetëm për ta ruajtur nga plaçkitja e mundshme.<ref name=":3">{{Cite book|title=Shkodra dhe motet v. I|last=Bushati|first=Hamdi|publisher=Idromeno|year=1998|location=Shkodër|language=sq|pages=550|oclc=645720493}}</ref> Pas vrasjes së Luigj Gurakuqit, Bushati u largua në [[Parisi|Paris]] dhe pas disa muajsh në Vjenë.<ref name=":2" /> Nga 1925 deri më 1933<ref>{{Cite book|title=Lëvizja komuniste në vitet 1924-1944 dhe formimi i PKSH-së|last=Dervishi|first=Kastriot|publisher=55|year=2016|isbn=9789928106384|language=sq|location=Tiranë|pages=42}}</ref> qe pjesë e komitetit qendror të grupit antizogist "Bashkimi Kombëtar".<ref name=":05">{{Harvnb|Vllamasi|2012|page=427}}.</ref><ref name=":06">{{Harvnb|Këlcyra|2012|page=301}}.</ref> për t'u vendosur më vonë në [[Sarajeva|Sarajevë]],<ref name=":2" /> ku jetonte dhe bënte tregti.<ref name=":4" /> Pas kthimit në atdhe më 1940<ref name=":1" /> vdes në vendlindje më 1 gusht 1941.<ref>{{Cite book|title=[[Në kujtim të brezave]]|last=Luli|first=Faik|last2=Dizdari|first2=Islam|last3=Bushati|first3=Nexhmi|publisher=Shtëpia botuese "Rozafat"|language=sq|year=1997|location=Shkodër|pages=273}}</ref> Më 1993 u dekorua pas vdekjes me [[Dekorata "Pishtar i demokracisë"|dekoratën "Pishtar i demokracisë"]] nga presidenti i atëhershëm [[Sali Berisha]]. == Referime == {{reflist|2}} === Literaturë === * {{Cite book|title=Shkrime për historinë e Shqipërisë|last=Këlcyra|first=Ali|author-link=Ali Këlcyra|publisher=Onufri|language=sq|year=2012|isbn=978-99956-87-81-6|editor-last=Frashëri|editor-first=Tanush|location=Tiranë|pages=nb}} * {{Cite book|title=Ballafaqime politike në Shqipëri (1897-1942)|language=sq|last=Vllamasi|first=Sejfi|publisher=Vllamasi|year=2012|isbn=978-9928-140-54-8|location=Tiranë}} [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Lindje 1880]] [[Kategoria:Vdekje 1941]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Myslimanë suni shqiptarë]] biuyfrjg10rddfq7cciuh8bcwfz8ii6 0 212273 2995341 2846715 2026-06-09T16:00:41Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dinollarë]] te [[Kategoria:Familja Dinollari]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995341 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder| name=Xhemil Dino| image=Xhemil Dino (portret).jpg| image_size=230px| office=[[Lista e Ministrave të Jashtëm të Shqipërisë|Ministër i Punëve të Jashtme]]| term_start=12 prill| term_end=25 maj, 1939| predecessor=[[Mihal Sherko]]| successor=suprimim i ministrisë, më 14 shtator 1943 rikthehet institucioni provizor në drejtimin e [[Vehbi Frashëri]]t| birth_date=[[21 dhjetor]] [[1894]]| birth_place=[[Preveza|Prevezë]], [[Perandoria Osmane]]| death_date=[[2 korrik]] [[1972]]| death_place=[[Roma|Romë]], [[Italia|Itali]]| nationality=Shqiptar| profession=diplomat| term_start2=| term_end2=| predecessor2=| successor2=}} '''Xhemil bej Dino''' ([[Preveza|Prevezë]], [[21 Dhjetor|21 dhjetor]] [[1894]] - [[Roma|Romë]], [[2 Korrik|2 korrik]] [[1972]]) ka qenë diplomat dhe ministër i shtetit shqiptar. == Biografia == U lind në Prevezë më 21 dhjetor 1894, i biri i Hysejn pashë Dinos dhe Katarina Papalitisë, në [[Oxhaqet feudalë|oxhakun]] e [[Dinollarët|Dinollarëve]].<ref>[https://www.myheritage.com/names/cemil_dino Kërkim "Cemil bey Dino" në sitin myheritage.com.]</ref> Më 1913 mbaroi studimet në liceun perandorak "[[Liceu Gallatasaraj|Gallata Saraj]]" në [[Stambolli|Stamboll]] dhe më 1921 mbaroi Fakultetin e Jurisprudencës në [[Roma|Romë]]. Këshilltar i kryeministrit Iljaz Vrioni, Dino u dekretua sekretar për korrespondencën me [[Lidhja e Kombeve|Lidhjen e Kombeve]], ndërsa më vonë u emërua zv/sekretar i Përgjithshëm i MPJ-së. Në vitin 1922 ai dekretohet Sekretar i Legatës Shqiptare në Paris. Ai ishte njëkohësisht edhe përfaqësues i Shqipërisë në Lidhjen e Kombeve. Nga shkurti 1925 deri në 17 maj të atij viti, Dino ishte dekretuar Sekretar i Përgjithshëm i MPJ-së. Pikërisht në këtë kohë dekorohet nga presidenti i Francës “Oficer i Legjionit të Nderit”. Shkëputet për disa kohë nga diplomacia pasi zgjidhet deputet, por në vitin 1926 shërben si i ngarkuari me punë në Bukuresht. Pas disa muajsh, dekretohet Ministër Fuqiplotë i Shqipërisë në Romë, ku shërben për katër vjet. Në vitin 1931 caktohet Ministër Fuqiplotë në Londër, ndërkohë që pas vdekjes së [[Iljaz bej Vrioni]]t, ai shërbeu edhe si Ministër Rezident për Francën me rezidencë në Londër.<ref name=":0">{{Cite book|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|last=Dervishi|first=Kastriot|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=120}}</ref> Ky caktim nuk zgjati shumë, pas vetëvrasjes së bashkëshortes së tij iu kërkua dorëheqja. Vjeshtën e 1934 mori për grua të bijën e [[Shefqet bej Vërlaci]]t, ish të fejuarën e [[Mbreti Zogu I|NMT Zog I]]. Më tej u përtëri në shërbimin diplomatik duke u caktuar më 1936 Ministër i Shqipërisë në Sofie dhe ishte ende atje në kohën e pushtimit italian.<ref name=":1">{{Cite book|title=Shqipëria dhe tokat e lirueme (1939-1946)|last=Gurakuqi|first=Romeo|publisher=Jozef|year=2018|isbn=9928-241-84-8|location=Durrës|pages=69}}</ref> Më 12 prill 1939 iu dha posti i ministrit të Punëve të Jashtme në qeverinë Vërlaci, post që e mbajti ''nominalisht'' deri në qershor të atij viti, kur hyri në fuqi marrëveshja që i jepte Italisë kontrollin mbi marrëdhëniet me jashtë të Shqipërisë. Pas shkrirjes së shërbimit të jashtëm të Shqipërisë, Dinos iu dha posti i Ambasadorit nga Shërbimi i Jashtëm italian, por nuk u caktua në ndonjë post.<ref name=":1" /> Vdiq në vitin 1972 në Madrid dhe u varros në Romë.<ref name=":0" /> == Referime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1894]] [[Kategoria:Vdekje 1972]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Familja Dinollari]] 0n74h4e9df5atmz38dnwasd90k1lcyj 0 212772 2995627 2852892 2026-06-10T09:23:24Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995627 wikitext text/x-wiki {{pp}}{{cung}} '''emri = Dorian Koçi | lindi = 14 maj 1976 | vendlindja = , Tepelenë, Shqipëri | shtetësia = Shqiptare | profesioni = Historian, muzeolog, pedagog universitar | fushat = Histori moderne, marrëdhënie ndërkombëtare, identitete kulturore, muzeologji | arsim = Universiteti i Kajros (BA); Instituti i Studimeve Evropiane (MA); Akademia e Studimeve Albanologjike (PhD) | banimi = Tiranë }} '''Dorian Koçi''' (lindur më 14 maj 1976) është historian, analist politik dhe pedagog universitar shqiptar. Ai është i njohur për kontributin e tij në fushën e historisë moderne të Shqipërisë, marrëdhënieve ndërkombëtare, identiteteve kulturore dhe muzeologjisë. == Arsimimi == Koçi ka përfunduar studimet për Filologji Angleze në Universitetin e Kajros dhe më pas ka marrë titullin Master në Marrëdhënie Ndërkombëtare dhe Diplomaci nga Instituti i Studimeve Evropiane në Tiranë. Në vitin 2017 mbrojti doktoratën në Shkencat Historike në Akademinë e Studimeve Albanologjike, me tezën ''Shqipëria në fillimet e Luftës së Ftohtë (1946–1953)''. == Karriera == Ai ka qenë ligjërues në disa universitete shqiptare, përfshirë Universitetin e Tiranës dhe Universitetin e Nju Jorkut në Tiranë. Ka dhënë mësim në lëndët "Historia e Botës dhe Qytetërimeve" dhe "Historia dhe Kultura Shqiptare". Nga viti 2017 deri në vitin 2023, Koçi ka qenë drejtor i Muzeut Historik Kombëtar të Shqipërisë. Në këtë periudhë, ai zbatoi një reformë të thellë në drejtimin e muzeut, duke promovuar ndërkombëtarizimin, edukimin kulturor dhe digjitalizimin e koleksioneve. Ai organizoi ekspozita kombëtare dhe ndërkombëtare si: ''Skënderbeu në Pulia'', ''Thesaret e Muzeut Historik Kombëtar'' dhe projekte si ''Dark Tourism – From Hell to Hell''. Gjithashtu, nën drejtimin e tij, u zhvilluan programe edukative si ''Arkeologu i vogël'' dhe ''Muzeu im''. Ka qenë anëtar i bordeve ndërkombëtare si European Museum Academy, Këshilli Shkencor i Muzeut Kombëtar të Kosovës dhe redaktor shkencor në disa botime. == Botime të zgjedhura == * ''Gjenealogjia e Ali Pashë Tepelenës'' (2014) * ''Ikonografia në Muzeun Historik Kombëtar'' (2021) * ''Historia e Sindikalizmit Shqiptar 1905–1961'' (2022, bashkautor) * ''Pikëtakime historike, kulurore, identitare I,II.III (Fitues i çmimit "Olcinium" si libri më i mirë studimor * ''The Image of Albania and Albanians in England 1809–1939'' (2019) * ''E majta'' (2020, bashkautor) == Aktiviteti ndërkombëtar == Koçi ka përfaqësuar Shqipërinë në konferenca shkencore në Francë, Hungari, Itali, Rumani, Greqi dhe Serbi. Ai është njohur për punën e tij mbi kujtesën historike, trashëgiminë kulturore dhe narrativat europiane mbi Ballkanin. == Shih edhe == * Muzeu Historik Kombëtar * Akademia e Shkencave e Shqipërisë [[Kategoria:Historianë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Studiues të identitetit kulturor]] [[Kategoria:Muzeologë]] [[Kategoria:Personat në jetë]] [[Kategoria:Lindje në 1976]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Historianë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] m80tcvhg6pf8xo9p5ykz0fvrpwip2uf 0 214322 2995501 2360766 2026-06-09T17:41:03Z Edukatori 112234 removed [[Category:Gjermanë]]; added [[Category:Pedagogë të shekullit XVIII]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995501 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Johann Bernhard Basedow<br />([[1724]] - [[1790]]) | image = [[Skeda:00.1.J.B.Basedow.jpg|parapamje|center]] |Emri = |Mbiemri = |Emri Alt = | occupation = [[Pedagogjia|Pedagog]] | birth_date = [[11 shtator]], [[1724]] | birth_place = [[Hamburg]], [[Gjermani]] | death_date = [[11 korrik]], [[1790]] | death_place = [[Magdeburg]], [[Gjermani]] | nationality = [[Gjerman]] |}} '''Johann Bernhard Basedow''' (11 shtator, 1724, – 25 korrik, 1790) ishte një mësues, pedagog, shkrimtar, reformator i arsimit dhe filantropist i shquar [[Gjermanët|gjerman]]. Ai njihet si themelues i pedagogjisë filantropiste si dhe ka dhënë kontribut të konsiderueshëm edhe në fushën e edukimit fizik dhe gjimnastikor. == Biografia == === Vitet e hershme === Bazedov u lind në [[Hamburgu|Hamburg]], si bir i një zejtari. Babai i tij me "sjellje brutale", dhe nëna e tij "melankolike," i ndikuan që fëmijërija e tij të ishte më pak e lumtur. Sipas traditave të kohës edhe ai duhej të vazhdonte profesionin e të atit, por, në moshën 14 vjecare, ai iku nga shtëpia dhe u punësua si shërbëtor i një mjeku lokal në Holstein. Punëdhënësi i tij shumë shpejt i vërejti dhuntitë intelektuale të jashtëzakonshme të Bazedovit dhe e dërgoi atë në shtëpi tek prindërit e tij me një letër, me të cilën kërkonte prej tyre që të lejojnë djalin e tyre të arsimohej në Shkollën Johanneum në Hamburg.<ref name="lang">Lang, 1891</ref><ref>Quick,1896, pp. 144-5.</ref> Këtu, Bazedovi ra nën ndikimin e racionalistit H. S. Reimarus (1694-1768), autor i veprës së famshme ''Wolfenbütteler Fragmente'', të publikuar nga Lessingu.<ref>Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Basedow, Johann Bernhard". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.</ref> Në vitin 1744, Bazedovi shkoi në [[Universiteti i Lajpcigut|Universitetin e Leipzigut]] si student i [[Teologjia|teologjisë]], por së shpejti ndërron mendimin dhe vazhdoi me studimin e [[Filozofia|filozofisë]], duke qenë nën ndikimin e veçantë të veprës së filozofit Christian Wolff, "Filozofia e Arsyes". Kjo e bëri që të rishqyrtonte besimin e tij të [[Krishterimi|krishterë]], duke arritur në një pozicion kur kuptoi se ndodhej në "mes të kristianizmit dhe natyralizmit". Si rezultat i kësaj ai e hodhi poshtë thirrjen e tij klerikale duke u kthyer kah radikalizmi dhe reformizmi. === Mësues dhe akademik === Mes viteve 1749 - 1753, Bazedovi ishte tutor privat i birit të Herr Von Quaalen, një fisnik nga Borghorsti, Holstein. Ai aty zhvilloi metoda të reja të mësimdhënies duke u bazuar në biseda dhe lojëra me fëmijën, si dhe me një program specifik të zhvillimit fizik. Gjatë kësaj periudhe ai shkroi një traktat mbi metodat e tij mësimore me titull, "''Për një metodë më të mirë dhe deri tani të panjohur të mësimdhënies për fëmijët e fisnikëve''", e të cilën e prezantoi në Universitetin e Kielit në vitin 1752, ku edhe morri titullin Master i Arteve. Në vitin 1753, ai u emërua profesor i [[Etika|filozofisë morale]] dhe ''beletristikës'' në Sorø Akademinë në [[Danimarkë]]. Ai atje u dëshmua si një mësimdhënës shumë i popullarizuar prandaj edhe u kërkua prej tij që të ligjëronte teologjinë. Megjithatë, si rezultat i pikëpamjeve të tij tepër liberale dhe veprës së botuar në vitin 1758, "Practische Philosophie" (Filozofia Praktike), në të cilën ai shpjegonte qëndrimin e tij fetar joortodoks, në vitin 1761, transferohet në Altona; e që edhe këtu si rezultat i veprave të mëhershme të tij të botuara, ra në konflikt me klerin ortodoksë. Atij iu ndalua e drejta për mësimdhënie universitare por nuk e humbi pagën dhe kah fundi i vitit 1767, ai braktisi teologjinë dhe iu përkushtua arsimit. Nga këtu zuri fill projekti i përgjithshëm i tij për reforma arsimore në [[Gjermani]]. Në vitin 1774 Bazedovi publikoi veprën “Elementarwerk” e cila paraqet njërën ndër veprat më të rëndësishme të tij nga fusha e arsimit dhe pedagogjisë. Po në këtë vit themeloi edhe Shkollën e Filantropisë “Philantropinum” në Desau të Gjermanisë. Fatkeqësisht, Bazedovi për nga natyra nuk kishte prirje për sukses në një aktivitet i cili kërkonte rregull të jashtëzakonshëm, durim dhe përkushtim. Edhe gjatë kohës sa ishte drejtues i Shkollës së Filantropisë “Filantropinum” ai kishte pengesa në fushën e bashkëpunimit kolegial. Si rezultat i kësaj dha dorëheqje nga drejtimi i “Filantropinumit” në vitin 1778. Bazedovi vdiq në [[Magdeburgu|Magdeburg]] në vitin 1790. == Veprimtaria == === Elementarwerk dhe Philanthropinum === [[Skeda:Chodowiecki_Basedow_Tafel_5_c.jpg|parapamje|300px|Ilustrim nga vepra "Elementartwerk": Fëmijët në valle me Gjyshin (1774).]] [[Skeda:Philanthropinum Dessau.jpg|parapamje|300px|Philanthropinumi në Desau]] Në vitin 1768, nën ndikimin e fuqishëm të [[Zhan Zhak Ruso]]së dhe veprës së tij mbi arsimin ''"Emili"'', Bazedovi botoi librin, ''Vorstellung an Menschenfreunde für Schulen, nebst dem Plan eines Elementarbuches der menschlichen Erkenntnisse''. Në këtë vepër ai propozonte reformimin e shkollave dhe metoda të reja të mësimdhënies, krijimin e një instituti për kualifikimin e mësimdhënësve si dhe kërkonte mjete për shtypjen e një libri të ri me islustrime ''[[c:Category:Elementarwerk|Elementarwerk]].'' Këtu ai i paraqiti edhe pikëpamjet e tij pedagogjike e filantropiste. Sipas tij reformat arsimore janë përgjegjësi e gjithë shoqërisë dhe si të tilla ato kanë për qëllim përmirësimin e cilësisë së mësimdhënies, largimin nga praktika arsimore trajtimin brutal të nxënësve dhe studentëve në të gjitha format e saj dhe zëvendësimin e tyre me qasje pozitive dhe mirëkuptim, futjen e materialeve të reja mësimore dhe libra për të ndihmuar nxënësit të mësojnë. Reformat e tij arsimore ai ua propozoi personaliteteve të pasura të kohës për të cilët ai besonte se do ti ndihmonin dhe vërtetë arriti të marrë mbështetje financiare. Fillimisht ai mblodhi rreth njëzet mijë ''thalers'' dhe në vitin 1774 ai ishte në gjendje të publikonte veprën ''Elementarwerk'' në katër vëllime, dhe me ilustrime nga Daniel Chodowiecki. Kjo vepër përmbante një sistem të plotë të arsimit fillor, me qëllim që të zhvillohej inteligjenca e nxënësve dhe për t'i sjellë ata, për aq sa është e mundur, në kontakt me realitetin, e jo thjesht me fjalë. Ajo ishte vepra e parë me ilustrime për fëmijë pas veprës së njohur "Orbis Pictus" të [[Jan Amos Komenski|Jan Amos Komenskit]] nga viti 1664. Libri shoqërohej edhe me një doracak metodik me titull "''Methodenbuch''" si libër ndihmës për mësuesit dhe prindërit.<ref>Cubberley, 1920.</ref><ref>Graves, 1912.</ref> Mbështetja financiare të cilën e morri nga "Miqtë e Njerëzimit" (Filantropia = dashuri e njerëzimit), e ngriti Bazedovin si themelues të lëvizjes së pedagogjisë filantropiste. Asokohe filantropia u bë pjesë integrale e lëvizjes së reformës arsimore.<ref>[https://de.wikisource.org/wiki/ADB:Basedow,_Johann_Bernhard Allgemeine Deutsche Biographie "Basedow, Johann Bernhard"]</ref> Bazedovi ishte mik i [[Johan Volfgang Gëte|Goethes]], dhe nëpërmjet tij njohu edhe Princin e Anhalt-Dasaut, Franc Leopoldin III, i cili u bë një mbështetës i Bazedovit dhe planeve të tij për reformën arsimore dhe së bashku ranë dakord për të mbështetur themelimin e një shkolle të re, në Desau, të njohur me emrin ''Philanthropinum''. Shkolla u hap në dhjetor të vitit 1774, nën moton e saj kryesore, "gjithçka në bazë të natyrës". Të pasur dhe të varfër do të arsimoheshin së bashku. Kurikulumi bazohej në gjuhën gjermane (në vend se në gjuhën latine ose greke), mësohej edhe zejtaria gjersa vëmendje e veçantë i kushtohej ushtrimeve fizike, e gjithashtu edhe uniforma e shkollës ishte bërë më e thjeshtë dhe më e rehatshme.<ref>Cubberley, 1920, pp. 436-8.</ref> Edhe pse shkolla veproi vetëm për një kohë relativisht të shkurtër, deri më 1793, ndikimi i saj në reformimin e shkollave ekzistuese doli të ishte i konsiderueshëm. Veprimtaria e saj frymëzoi themelimin e shumë institucioneve të ngjashme si në Gjermani ashtu edhe jashtë saj.<ref>Duggan, 1916.</ref> == Shih edhe == * [[Filantrop]] * [[Filantropizmi]] * [[Filantropinumi|Shkolla Filantropinum]] == Referimet == {{reflist}} == Bibliografia == '''Libra nga Bazedovi''': * ''[https://books.google.com/books?id=vKoAAAAAcAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Philalethes: Neue Aussichten in die Wahrheiten und Religion der Vernunft bis in die Gränzen der glaubwürdigen Offenbarung]'' (Iversen, 1764). 2 vols. * [https://books.google.com/books?id=aqg2AAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Johann Bernhard Basedows bewiesene Grundsätze der reinen Mathematik: bd.] [https://books.google.com/books?id=aqg2AAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Geometrie und etwas von dem unendlichen] (Bey S. L. Crusius, 1774). * ''[https://books.google.com/books?id=uU5OAAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Bernhards aus Nordalbingien (oder Basedows) Vermächtniss für die Gewissen]'' (Gedruckt bey Heinrich Heybruch, 1774). * ''[https://books.google.com/books?id=I5EDAAAAcAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Praktische Philosophie für alle Stände]'' (Crusius, 1777). 2 vols. '''Rreth Bazedovit dhe veprave të tij''': * Meier, Johann Christian. ''[https://books.google.com/books?id=yuE5AAAAcAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Johann Bernhard Basedow: Leben Charakter und Schriften]'' (Hoffmann, 1791). 2 vols. * Rathmann, Heinrich. ''Beiträge zur Lebensgeschichte Joh. Bernh. Basedows'' (Pansa, 1791) * Lang, Ossian Herbert. ''[[iarchive:basedowhiseduca00lang|Basedow, his educational work and principles]] (New York, Kellogg, 1891).'' * Quick, Robert Hebert. ''[[iarchive:essaysoneducatio00quicuoft|Essays on educational reformers]]'' (New York D. Appleton, 1893) pp. 273-289. * Diestelmann, Richard. ''Johann Bernhard Basedow'' (R. Voigtländer's Verlag, 1897). * Swet, Kurt. ''[[iarchive:beitrgezurlebe00swet|Beiträge zur lebensgeschichte und pädagogik Joh. Bernh.Basedows]]'' (Zwickau, Druck von C. A. Günther nachfolger, 1898). * Graves, Frank Pierrepont. ''[[iarchive:greateducatorsof00grav|Great Educators of Three Centuries.Their Work and Its Influence on Modern Education]]'' (Macmillan, 1912, ) p.&nbsp;112 ff. * Duggan, Stephen. ''[[iarchive:studentstextbook00duggrich|A student's textbook in the history of education]]'' (New York, D. Appleton, 1916) pp.&nbsp;216–9. * Cubberley, Ellwood Patterson. ''[[iarchive:readingsinhistor00cubbuoft|Readings in the history of education]]'' (Boston, New York [etc.] Houghton Mifflin Company, 1920) pp.&nbsp;436–9. * Reble, A. ''Johann Bernhard Basedow'' (Schöningh, 1965). == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20180822102701/http://kosovarimedia.com/index.php/personalitete/40553-johan-bernhard-bazedovi-dhe-shkolla-e-filantropis%C3%AB-n%C3%AB-desau.html Johan Bernhard Bazedovi dhe Shkolla e Filantropisë në Desau], http://www.kosovarimedia.com, 5.05.2017 * [http://www.answers.com/topic/basedow-johann-bernhard Biografia] (Answers.com) [[Kategoria:Lindje 1724]] [[Kategoria:Vdekje 1790]] [[Kategoria:Filozofë gjermanë]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XVIII]] [[Kategoria:Shkrimtarë gjermanë]] 6kx59kuykbgettczkqn5291uidjrkvq 0 214635 2995353 2432503 2026-06-09T16:01:34Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Gjylbegaj]] te [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995353 wikitext text/x-wiki '''Naim Gjylbegu''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[1920]] - [[Vig]], [[25 Gusht|25 gusht]] [[1944]]) ka qenë veprimtar i [[Lëvizja Nacional-Çlirimtare|Lëvizjes Nacional-Çlirimtare]], njëri ndër "5 Heronjt e Vigut", shpallur Hero i Popullit. == Biografia == I biri i Daut Gjylbegut, njërit prej 12 asambleistëve që më 12 prill 1939 morën vendimet e bashkimit të Shqipërisë me Italinë fashiste. I ati kishte qenë tregtar dhe më pas anëtar i [[Partia Fashiste Shqiptare|Partisë Fashiste Shqiptare]] si dhe anëtar i Këshillit Administrativ të Prefekturës Shkodër.<ref name=":0" /> Mori pjesë në demonstratën e 22 shkurtit 1942, arsye për të cilën u arrestua.<ref>{{Harvnb|Juka|2018|page=192.}}</ref> U aktivizua me [[Lëvizja Nacional-Çlirimtare|lëvizjen antifashiste]] sidomos në periudhën gjermane. I dalur në mal, megjithëse me të atin në pozitë dhe kushëririn [[Musa Gjylbegu|Musanë]] ministër. Me katër shokë të idealeve ranë në betejë të armatosur në Vig të Mirditës.<ref name=":0">{{Cite book|last=Juka|first=Gëzim H.|title=Shkodranët e 7 prillit dhe të 29 nëntorit|publisher=Reklama|year=2018|isbn=9789928440358|location=Tiranë|pages=79-80|language=sq}}</ref> == Referime == <references /> {{Hero i Popullit|state=collapsed}} {{Biografi-cung}} [[Kategoria:Lindje 1920]] [[Kategoria:Vdekje 1944]] [[Kategoria:Partizanë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] [[Kategoria:Hero i Popullit]] 165sdp2vpw6cv22gu5kc6lvjaoeayu1 2995444 2995353 2026-06-09T16:30:25Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] te [[Kategoria:Familja Gjylbegu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995444 wikitext text/x-wiki '''Naim Gjylbegu''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[1920]] - [[Vig]], [[25 Gusht|25 gusht]] [[1944]]) ka qenë veprimtar i [[Lëvizja Nacional-Çlirimtare|Lëvizjes Nacional-Çlirimtare]], njëri ndër "5 Heronjt e Vigut", shpallur Hero i Popullit. == Biografia == I biri i Daut Gjylbegut, njërit prej 12 asambleistëve që më 12 prill 1939 morën vendimet e bashkimit të Shqipërisë me Italinë fashiste. I ati kishte qenë tregtar dhe më pas anëtar i [[Partia Fashiste Shqiptare|Partisë Fashiste Shqiptare]] si dhe anëtar i Këshillit Administrativ të Prefekturës Shkodër.<ref name=":0" /> Mori pjesë në demonstratën e 22 shkurtit 1942, arsye për të cilën u arrestua.<ref>{{Harvnb|Juka|2018|page=192.}}</ref> U aktivizua me [[Lëvizja Nacional-Çlirimtare|lëvizjen antifashiste]] sidomos në periudhën gjermane. I dalur në mal, megjithëse me të atin në pozitë dhe kushëririn [[Musa Gjylbegu|Musanë]] ministër. Me katër shokë të idealeve ranë në betejë të armatosur në Vig të Mirditës.<ref name=":0">{{Cite book|last=Juka|first=Gëzim H.|title=Shkodranët e 7 prillit dhe të 29 nëntorit|publisher=Reklama|year=2018|isbn=9789928440358|location=Tiranë|pages=79-80|language=sq}}</ref> == Referime == <references /> {{Hero i Popullit|state=collapsed}} {{Biografi-cung}} [[Kategoria:Lindje 1920]] [[Kategoria:Vdekje 1944]] [[Kategoria:Partizanë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Gjylbegu]] [[Kategoria:Hero i Popullit]] k0v7jkkfppclisa5yio4f39vj0qterv 0 215323 2995623 2475898 2026-06-10T09:13:20Z Edukatori 112234 added [[Category:Historia e arsimit në Gjermani]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995623 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Philanthropinum Dessau.jpg|parapamje|Shkolla Filantropinum në Desau]] '''Filantropinumi''' (Nga greqishtja: φιλος = shok, mik dhe ανθροπος = njeri) ishte një shkollë reformiste dhe progresive në Dessau, Gjermani e cila veproi nga viti 1774 deri më 1793. Veprimtaria e saj bazohej në parimet e filantropinizmit, një lëvizje edukative e arsimore e cila fillimisht u paraqit në Gjermani gjatë epokës së iluminizmit ndërsa më vonë u zgjerua edhe në vende tjera. == Historiku == Qëllimi i themelimit të Shkollës “Filantropinum,” në Desau, mes tjerash ishte edukimi i njeriut të ri dhe në të njëjtën kohë reformimi i shoqërisë. Duhet theksuar se pikëpamjet pedagogjike të Bazedovit ishin nën ndikimin e teorive mbi arsimin të pedagogëve të shquar të kohës si, Xhon Lloku (John Locke), Zhan Zhak Ruso (Jean-Jacques Rousseau) dhe Jan Amos Komenski (John Amos Comenius), e pjësërisht edhe të mendimeve mbi edukimin të juristit francez Louis-René de Caradeuc de La Chalotais (1701 – 1785). Shkolla e Filantropisë u hap më 27 dhjetor të vitit 1774, me moton, “çdo gjë sipas natyrës”. Të pasur dhe të varfër do të arsimoheshin së bashku, kurrikula bazohej në praktikë ndërsa mësimi zhvillohej në gjuhën gjermane (dhe jo në atë latine apo greke), mësohej edhe zejtaria, ushtrimet fizike dhe lojërat, e gjithashtu edhe uniforma shkollore ishte më e thjeshtë dhe më e rehatshme se zakonisht. Vetë Bazedovi institucionin e tij arsimor në Desau e quante “Shkollë e filantropistëve, nxënësve dhe mësuesve,” (School for Philanthropists, Learners and Teachers). Edhe pse shkolla funksionoi për një kohë relativisht të shkurtër, deri në vitin 1793, ndikimi i saj në reformimin e shkollave gjermane doli të jetë i konsiderueshëm dhe frymëzoi themelimin edhe të shumë institucioneve tjera të ngjashme jo vetëm në Gjermani por edhe jashtë saj. Në fillim “Filantropinumi” i Bazedovit kishte vetëm një mësues dhe tre studentë, por numri i tyre u rrit me shpejtësi si rezultat i përhapjes së reputacionit të saj edhe përtej qytetit Desau. Themelimi dhe mbarëvajtja e punës së Filantropinumit u përkrah edhe nga pedagogë të tjerë si: Christian Heinrich Wolke (1741–1825), Ernst Christian Trapp (1745-1818) dhe Christian Gotthilf Salzmann (1744-1811). Nga viti 1779 deri në vitin 1787, edhe August Friedrich Wilhelm Crome (1753-1833) ka punuar në këtë shkollë gjersa artisti Carl Wilhelm Kolbe (1759-1835) punoi si profesor i artit dhe frëngjishtes në vitet 1780 – 1784. Edhe poeti Friedrich von Matthisson dhe artisti Friedrich Rehberg gjithashtu kanë punuar në Shkollën e Filantropisë. Katër kërkesat themelore të Bazedovit, gjatë aktivitetit të tij në Shkollën e Filantropisë “Filantropinum” në Desau ishin: *Çdo gjë që mësohet duhet të jetë në përputhje me ligjet e natyrës. *Formimi i karakterit është më i vlefshëm sesa përvetësimi i njohurive. *Disa (nxënës) më lehtë i përvetësojnë njohuritë përmes perceptimeve shqisore. *Mësuesi duhet të sigurohet që studenti është i lumtur gjatë të mësuarit, përndryshe aftësia e tij për të mësuar do të reduktohet. Në vitin 1777, i impresionuar nga veprimtaria edukative e arsimore e Bazedovit, Princi Franc Leopoldi III, një pjesë të Pallatit Dietrich e vuri në dispozicion të shkollës, gjersa në vitet 1780 – 1793 shkolla kishte qasje të plotë në të gjithë Pallatin. Në vitin 1778, Bazedovi dha dorëheqje nga pozita e drejtuesit të institucionit. Pasardhësi i tij ishte Joachim Heinrich Campe (1746-1818), por për shkak të konfliktit me mësuesit e rinj, edhe ai u largua dhe shkoi e themeloi një shkollë të ngjashme në Hamburg. Më pas shkolla u drejtua nga një këshill drejtues. Në kulminacionin e autoritetit të saj, 1782 – 83, “Filantropinumi” kishte 53 nxënës, zakonisht nga familjet përparimtare e fisnike të kohës, disa prej të cilëve erdhën nga Evropa Perëndimore, Veriore dhe Lindore. Edhe Imanuel Kanti ishte një mbështetës i madh i Shkollës “Filantropinum,” duke bërë thirrje për një “revolucion të shpejtë” në arsim në vend të “reformës së ngadaltë”.<ref>*Graves, Frank Pierrepont . ''[https://books.google.com/books?id=Sp2k_whzdbsC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Great Educators of Three Centuries. Their Work and Its Influence on Modern Education]'' (Macmillan, 1912,) p.&nbsp;112 ff.</ref> == Shih edhe == * [[Filantrop]] * [[Filantropizmi]] * [[Johan Bernhard Bazedovi]] == Lidhje të jashtme == * {{Commonscat|Philanthropinum (Dessau)}} * [https://vizioni.info/johan-bernhard-bazedovi-dhe-shkolla-e-filantropise-ne-desau/ Johan Bernhard Bazedovi dhe Shkolla e Filantropisë në Desau]{{Lidhje e thyer}}, https://web.archive.org/web/20170504080339/http://vizioni.info/, 5.05. 2017 == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkolla në Gjermani]] [[Kategoria:Filantropi]] [[Kategoria:Histori e pedagogjisë]] [[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]] dy16hvp8tnspfix4bue9c1vkqe2srm2 0 217793 2995639 2822482 2026-06-10T09:31:34Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995639 wikitext text/x-wiki {{pp}}{{joref}} [[Skeda:Coat of arms of Gjergj Meta.svg|parapamje]] '''Dom Gjergj Meta''' (lindur më 30 prill 1976 në Rrushkull, Durrës) është prift katolik i Arkidioqezës Metropolitane Tiranë – Durrës. ==Biografia== Gjergj Meta ka lindur në Rrushkull të Durrësit, më 30 prill 1976. Ka mbuluar disa detyra brënda Kishës Katolike në Shqipëri. Është i specializuar në Të Drejtën Kanonike në Universitetin Papnor Gregoriana në Romë. Është docent pranë Institutit Filozofiko-Teologjik të Shkodrës. Aktualisht është Vikar i Përgjithshëm i Arkidioqezës Tiranë – Durrës dhe zëdhënës i zyrës së shtypit i Konferencës Ipeshkvore të Shqipërisë. * 1994-1995: ndjek vitin paraprak në Seminarin e kryeipeshkvisë së Barit, në Itali. * 1995-2000: ndjek Seminarin Rajonal në Molfetta të Barit dhe Fakultetin Teologjik puljez. * 21 prill 2001: shugurohet meshtar. * 2001-2002: shërben si zv.famullitar në konkatedralen e Shën Luçisë në Durrës. * 2001-2006: është anëtar i Këshillit presbiteral të dioqezës. * 2002-2003: shërben si zv.famullitar në katedralen e Shën Palit në Tiranë. * 2003-2006: është administrator i famullisë në katedralen e Shën Palit në Tiranë. Gjithashtu, emërohet përgjegjës kombëtar për baritorinë universitare të Konferencës Ipeshkvnore të Shqipërisë dhe të kryedioqezës së Tiranë-Durrësit. * 2006-2009: merr liçencën (diplomë universitare) në degën e së drejtës kanonike në Universitetin Papnor Gregorian. * 2009-2010: shërben si zv.famullitar në katedralen e Shën Palit në Tiranë. Emërohet gjykatës i Gjykatës Ndërdioqezane Shqiptare nga viti 2009. * 2009-2017: bëhet pedagog i së Drejtës Kanonike në Institutin Teologjik të Shkodrës, si edhe anëtar i Këshillit Presbiteral dhe i Kolegjit të Këshilltarëve. * 2009-2012: është zëdhënës i Konferencës Ipeshkvnore të Shqipërisë. * 2010-2013: shërben si famullitar në kishën e Shën Gjonit Maria Vianej në Kamzë dhe si administrator i famullisë së Gramzës (Zoja Mbretëreshë) dhe të Luzit (Zoja e Ngjitur në Qiell). * 2013-2016: shërben si famullitar në konkatedralen e Shën Luçisë në Durrës dhe është dekan i Dekanatit Perëndimor të kryedioqezës së Tiranë-Durrësit. Gjithashtu, është anëtar i Komisionit ipeshkvnor për liturgjinë dhe formimin e përhershëm të meshtarëve. * Dhjetor 2016 e deri tani: shërben si vikar i përgjithshëm i kryedioqezës së Tiranë-Durrësit dhe është zëdhënës i ipeshkvijve të Shqipërisë. * Ai u bë peshkopi i Rrëshenit në 9 shkurt 2017 [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1976]] [[Kategoria:Priftërinj katolikë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] b0ywiryh3ydpx3dokyfknbjyk1a904d 0 218516 2995601 2952343 2026-06-10T06:35:44Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995601 wikitext text/x-wiki '''Ane Llashkoska''' ({{lang-mk|Ане Лашкоска}}; e lindur më 24.2.1978, në [[Prilep]]) është një politikane maqedonase nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Ane Llashkoska kandidoj si pjesë e VMRO-DPMNE-së dhe u zgjodh deputete e legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-ane-llashkoska-16-al.nspx|language=en|title=Ane Llashkoska|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029135908/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-ane-llashkoska-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1978]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Përlepi]] [[Kategoria:Gra nga Maqedonia e Veriut në politikë]] r77wdh7tf0i9lbrk2xr0c6hxf26ystk 0 218517 2995605 2952344 2026-06-10T06:57:40Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995605 wikitext text/x-wiki [[File:Antonio Milošoski (bilde 02).JPG|thumb|right|150px|2009]] '''Antonijo Milloshoski''' ({{lang-mk|Антонијо Милошоски}}; i lindur më 29.1.1976, në [[Tetovë]]) është një politikan maqedonas nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Antonijo Milloshoski kandidoj si pjesë e VMRO-DPMNE-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-antonijo-milloshoski-16-al.nspx|language=en|title=Antonijo Milloshoski|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029135819/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-antonijo-milloshoski-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1976]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Tetova]] 85zwzeg8m60mhspp5k8015wabtrlhan 0 218521 2995577 2952348 2026-06-10T04:01:14Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995577 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Afrim Gashi 2021.jpg|parapamje|Afrim Gashi]] '''Afrim Gashi''' ({{lang-mk|Африм Гаши}}; i lindur më 9 nëntor 1977, në [[Shkup]]) është një politikan shqiptar nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, kandidoj si pjesë e lëvizjes [[Lëvizja Besa|BESA]] dhe u zgjodh deputet i legjislaturës ''2016-2020'' dhe më ''9 mars 2019'' emrin e partisë ta ribrendojë në “[[AlternAtivA]]” dhe aktualisht është kryetar i saj dhe u zgjodh deputet i legjislaturës ''2020-2024'' në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/levizja-besa-ns_article-afrim-gashi-16-al.nspx|title=Afrim Gashi|website=sobranie.mk|language=mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029135854/https://sobranie.mk/levizja-besa-ns_article-afrim-gashi-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Shkollimi == Shkollën fillore dhe të mesme i kreu në vendlindjen e tij, duke bërë betejë për hapjen e paraleles së mjekësisë edhe në [[Shkupi|Shkup]]. Gjatë shkollës së mesme është marrë edhe me muzikë, ndërsa bashkë me grupin e tij kanë marrë pjesë edhe nëpër festivale të ndryshme. Fakultetin Juridik në [[UNIVERSITETI I TETOVES|Universitetin e Tetovës]] e mbaroi në vitin 2007, ndërsa aktualisht është në studime pasuniversitare në Institutin e Studimeve Juridike, Sociologjike dhe Politike në Shkup, në drejtimin e shkencave politike. == Puna në SHB “Logos-A” == [[Skeda:Logos-a.png|parapamje|SHB “Logos-A”]] Një kohë ka punuar edhe si redaktor në Shtëpinë Botuese “Logos-A”, ndërsa në opinionin është i njohur edhe si publicist, duke qenë aktiv me shkrime publicistike. [[Skeda:Botimi i parë i Revistës Shenja.png|parapamje|Botimi i parë i Revistës Shenja]] == Themelimi i revistës Shenja == Në vitin 2011 e ka themeluar revistën mbarëkombëtare “Shenja” dhe deri në vitin 2014 ka qenë kryeredaktor i saj.<ref>{{Cite web|title=Revista Shenja - revistashenja.com|url=https://revistashenja.com/|access-date=2024-02-01|website=revistashenja.com - REVISTA SHENJA|language=en-US}}</ref> == Themelimi i partisë politike Lëvizjen Besa dhe aktivitieti == Nga viti 2014 është aktiv edhe në politikë, duke e themeluar Lëvizjen Besa. Ai është nismëtar, projektues dhe ideator i saj, ndërsa një kohë e ka ushtruar edhe detyrën e Sekretarit të Përgjithshëm të saj. Në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të vitin 2016, Afrim Gashi, është zgjedhur deputet, duke kandiduar në njësinë zgjedhore nr. 2 == Themelimi i partisë politike AlternAtivA == Pas ndërhyrjeve së gjykatave shtetërore dhe pamundësisë së funksionimit politik, Afrim Gashi vendosi që më 9 mars 2019 emrin e partisë ta ribrendojë në “AlternAtivA” dhe aktualisht është kryetar i saj.<ref>{{Cite web|title=Kreu - Alternativa|url=https://alternativa.org.mk/|access-date=2024-02-01|language=en-US}}</ref> Në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të vitin 2020, Afrim Gashi, është zgjedhur deputet, duke kandiduar në njësinë zgjedhore nr. 2. Ai është i martuar dhe prind i dy vajzave dhe një djali. == Shih edhe == * [[Politika e Maqedonisë së Veriut]] * [[Kuvendi i Maqedonisë së Veriut]] * [[Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * https://alternativa.org.mk/kryetari/ [[Kategoria:Lindje 1977]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkupi]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Kryetarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Shqiptarë të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Tetovës]] 6o6npqw6hacwopxxhtw7l09g5k9y9cs 0 218522 2995557 2952349 2026-06-10T00:37:33Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995557 wikitext text/x-wiki '''Zeqirja Ibrahimi''' ({{lang-mk|Зеќирија Ибрахими}}; i lindur më 14.6.1977, në [[Luboten]], [[Shkup]]) është një politikan shqiptar nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Zeqirja Ibrahimi kandidoj si pjesë e lëvizjes [[Lëvizja Besa|BESA]] dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/levizja-besa-ns_article-zeqirja-ibrahimi-16-al.nspx|title=Zeqirja Ibrahimi|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|language=sq|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029145911/https://sobranie.mk/levizja-besa-ns_article-zeqirja-ibrahimi-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1977]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkupi]] [[Kategoria:Shqiptarë të Maqedonisë së Veriut]] 8nt8dmiy1drmwtpx5k0l9hk9nhqrh49 0 218567 2995617 2952353 2026-06-10T09:01:08Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995617 wikitext text/x-wiki {{pp}} {{cung}}{{pa referenca}} '''Artan Grubi''' ({{lang-mk|Артан Груби}}; i lindur më 7.6.1977, në [[Shkup]]) është një politikan shqiptar nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Artan Grubi kandidoj si pjesë e [[Bashkimi Demokratik për Integrim|BDI]]-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/bashkimi-demokratik-per-integrim-ns_article-artan-grubi-16-al.nspx|language=en|title=Artan Grubi|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=26 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826082240/https://sobranie.mk/bashkimi-demokratik-per-integrim-ns_article-artan-grubi-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1977]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkupi]] [[Kategoria:Shqiptarë të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Shkupit]] en06bmqcfrki909ycfuge692zo6itek 0 218568 2995579 2952354 2026-06-10T04:12:18Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 2995579 wikitext text/x-wiki '''Agim Shaqiri''' ({{lang-mk|Агим Шаќири}}; i lindur më 13.10.1980, në [[Strugë]]) është një politikan shqiptar nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Agim Shaqiri kandidoj si pjesë e [[Bashkimi Demokratik për Integrim|BDI]]-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/bashkimi-demokratik-per-integrim-ns_article-agim-shaqiri-16-al.nspx|title=Agim Shaqiri|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|language=sq|accessdate=23 qershor 2017}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1980]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Struga]] [[Kategoria:Shqiptarë të Maqedonisë së Veriut]] 3u25qed4amocttxvh56hozb2unevjvk 0 218734 2995566 2952382 2026-06-10T01:05:54Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995566 wikitext text/x-wiki '''Zhaklina Peshevska''' ({{lang-mk|Жаклина Пешевска}}; e lindur më 7.8.1978, në [[Shkup]]) është një politikane maqedonase nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Zhaklina Peshevska kandidoj si pjesë e VMRO-DPMNE-së dhe u zgjodh deputete e legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-zhaklina-peshevska-16-al.nspx|title=Zhaklina Peshevska|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|language=sq|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=23 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723035231/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-zhaklina-peshevska-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1978]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkupi]] [[Kategoria:Gra nga Maqedonia e Veriut në politikë]] tfz6aqt5ljhwn54wnwsb3d22zd9pb3x 0 218767 2995564 2952388 2026-06-10T01:02:59Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995564 wikitext text/x-wiki '''Zhaklina Llazarevska''' ({{lang-mk|Жаклина Лазаревска}}; e lindur më 3.11.1964, në [[Ohër]]) është një politikane maqedonase nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Zhaklina Llazarevska kandidoj si pjesë e LSDM-së dhe u zgjodh deputete e legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/lidhja-socialdemokrate-e-maqedonise-16-ns_article-zhaklina-llazarevska-16-al.nspx|title=Zhaklina Llazarevska|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|language=sq|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=22 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190922153226/https://sobranie.mk/lidhja-socialdemokrate-e-maqedonise-16-ns_article-zhaklina-llazarevska-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1964]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Ohri]] [[Kategoria:Gra nga Maqedonia e Veriut në politikë]] dt7j9357mb7gudb35f8z1pnfjokxyyx 0 218832 2995570 2952412 2026-06-10T01:32:35Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995570 wikitext text/x-wiki '''Zoran Iliosski''' ({{lang-mk|Зоран Илиоски}}; i lindur më 28.10.1962, në [[Manastir]]) është një politikan maqedonas nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Zoran Iliosski kandidoj si pjesë e VMRO-DPMNE-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-zoran-iliosski-16-al.nspx|title=Zoran Iliosski|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|language=sq|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029135844/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-zoran-iliosski-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1962]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Manastiri]] tgabfnfb0xly15hdsmm5sld7kcxgt0b 0 218833 2995568 2952413 2026-06-10T01:30:32Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995568 wikitext text/x-wiki '''Zoran Gjorgjievski''' ({{lang-mk|Зоран Ѓорѓиевски}}; i lindur më 18.11.1958, në [[Kumanovë]]) është një politikan maqedonas nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Zoran Gjorgjievski kandidoj si pjesë e VMRO-DPMNE-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-zoran-gjorgjievski-16-al.nspx|title=Zoran Gjorgjievski|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|language=sq|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=21 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721162617/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-zoran-gjorgjievski-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1958]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Kumanova]] r00wylt5e2o0jq5poqnans4w0dc9guk 0 218869 2995589 2952420 2026-06-10T05:24:09Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995589 wikitext text/x-wiki '''Aleksandar Kiracovski ''' ({{lang-mk|Александар Кирацовски}}; i lindur më 23.2.1983, në [[Manastir]]) është një politikan maqedonas nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Aleksandar Kiracovski kandidoj si pjesë e LSDM-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/lidhja-socialdemokrate-e-maqedonise-16-ns_article-aleksandar-kiracovski-16-al.nspx|title=Aleksandar Kiracovski|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|language=sq|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=22 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190922154054/https://sobranie.mk/lidhja-socialdemokrate-e-maqedonise-16-ns_article-aleksandar-kiracovski-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1983]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Manastiri]] 7gaygry086niqy38ky6e4g81q9zvik0 14 219196 2995390 2764763 2026-06-09T16:02:51Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Vrionasit]] te [[Kategoria:Familja Vrioni]] pa lënë një ridrejtim 2764763 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] bkp1lc6dlqxnb88gb91m526rty5jn5u 0 222546 2995325 2846522 2026-06-09T16:00:14Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Deralla]] te [[Kategoria:Familja Deralla]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995325 wikitext text/x-wiki '''Tajar Tetova''' kryetar i Bashkisë së Elbasanit (s’ka vit të datuar). {{Biografi-cung}} [[Kategoria:Kryetarë të Bashkisë së Elbasanit]] [[Kategoria:Familja Deralla]] [[Kategoria:Personeli ushtarak osman në shekullin 20]] biuxoflpghdy5efbom7dpeuthsihrfu 0 222702 2995384 2846482 2026-06-09T16:02:38Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995384 wikitext text/x-wiki '''Nuredin bej Vlora''' ([[Stamboll]], 1889 - [[Hajdelberg|Heidelberg]], 23 tetor 1964) ka qenë veprimtar i çështjes kombëtare, kryetar i [[Bashkia Vlorë|bashkisë Vlorë]] dhe themelues e drejtues i [[Balli Kombëtar|Ballit Kombëtar]]. == Jeta == Lindi në [[Stambolli|Stamboll]], pinjoll i [[Oxhaqet feudalë|oxhakut]] të [[Vlorajt|Vlorajve]], i biri i [[Ferid pashë Vlora|Mehmet Ferit Pashës]] dhe Refet hanëm Libohovës nga oxhaku i [[Asllan Pashallinjtë|Arslan-Pashallinjve]]<ref>[[Eqrem bej Vlora|Vlora E.]], [[Kujtime 1885-1925 (Eqrem bej Vlora)|''Kujtime: 1885-1925'']], Tiranë: IDK, 2008. ISBN 99927-780-6-7</ref>. Gjatë viteve të lëvizjes vorio-epiriote dhe [[Kryengritja e Shqipërisë së Mesme|kryengritjes]] së [[Shqipëria e Mesme|Shqipërisë së Mesme]]. Në krye të vullnetarëve vlonjatë - lëvizje ndër të cilat njohu edhe [[Ali Këlcyra|Ali Këlcyrën]], me të cilin do të ishte mik tërë jetën - rrezikoi bindshëm qëndrimin e të ashtuquajturës qeveri të Epirit në [[Gjirokastra|Gjirokastër]]<ref name=":0">Këlcyra A., ''Shkrime për historinë e Shqipërisë'', përgatitur nga Tanush Frashërit, Tiranë: Onufri, 2012. ISBN 978-99956-87-81-6</ref>. Në vitet e Luftës së Parë Botërore u vendos në Europë dhe më 1917 u martua me amerikanen Helen Margret Kelly (1884-1952). Më pas shkoi në ShBA dhe në maj të vitit 1918 u zgjodh anëtar i Kryesisë dhe kryetar nderi i Partisë Politike të shqiptarëve të Amerikës, kryetar i së cilës ishte patrioti [[Kristo Dako]]. E përfaqësoi këtë parti në Konferencën e Paqes. Përshëndeti Triumfin e Legalitetit, kur [[Ahmet Zogu]] u kthye në dhjetor pas dështimit të [[Lëvizja e qershorit|Lëvizjes së qershorit]]. Më 1925 Nuredin bej Vlora u zgjodh Kryetar i Bashkisë së Vlorës, ku u dallua për kontributin e tij në zhvillimin e qytetit, falë shumë veprave novatore. Me interesimin e tij, u hap Shkolla Tregtare Italiane në Vlorë.<ref name=":1">Memishaj E., ''Nuredin bej Vlora, patrioti që u dënua nga Ahmet Zogu dhe Enver Hoxha'', Tirana Observer, 22 prill 2015.</ref> Pas përfundimit të mandatit u vendos në Paris dhe u kthye në Shqipëri në vitin 1935, vit në të cilin u arrestua si i dyshuar në organizimin e [[Kryengritja e Fierit|Kryengritjes së Fierit]] dhe u dënua me vdekje. Për të u interesua baroni Aloisi. Bën pjesë në Komitetin Qendror të organizatës "Bashkimi Kombëtar", pararendësja e Ballit Kombëtar. Është bashkëfirmosës me Ali Këlcyrën i protokollit e armëpushimit me gjeneralin Dalmazzo. Kryesoi 1,700 vetët e Ballit që shkuan në shpëtim të Këlcyrës kur këtë e kishin zënë dhe mbajtur peng komunistët<ref name=":0" />. U largua me tërheqjen e trupave gjermane. Me dekret nr. 2205, datë 5.1.1956, të Kuvendit Popullor, në numrin rendor 139, është shënuar emri i Nuredin bej Vlorës i shpallur armik populli dhe që i ndalohej hyrja në Shqipëri. Ndërroi jetë në Heidelberg, [[Gjermania|Gjermani]].<ref name=":1" /> == Burime == {{reflist}} [[Kategoria:Njerëz të lindur në Stamboll]] [[Kategoria:Lindje 1889]] [[Kategoria:Vdekje 1964]] [[Kategoria:Atdhetarë shqiptarë]] [[Kategoria:Kryetarë të Bashkisë së Vlorës]] [[Kategoria:Njerëz nga Vlora]] [[Kategoria:Balli Kombëtar]] [[Kategoria:Familja Vlora]] gvgkru50vw6vy342jq0tcw72sv55b0l 0 222742 2995356 2782101 2026-06-09T16:01:53Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Taushanë]] te [[Kategoria:Familja Taushani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995356 wikitext text/x-wiki '''Riza Taushani''',([[Vlora|Vlorë]], [[10 tetor]] [[1920]]) ka qenë jurist, punonjës i administratës së lartë shtetërore si dhe ambasador i Shqipërisë në Algjeri në vitet 1965-1968. {{Biografi-cung}} [[Kategoria:Ambasadorë të Shqipërisë]] [[Kategoria:Lindje 1920]] [[Kategoria:Juristë shqiptarë]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Shën Petersburgut]] [[Kategoria:Njerëz nga Vlora]] [[Kategoria:Familja Taushani]] drpyem2r200mmjpyb635o3xq9rk5sk8 0 222795 2995298 1921778 2026-06-09T15:59:01Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Asllan Pashallinjtë]] te [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995298 wikitext text/x-wiki '''Asaf Libohova''', konsull i Shqipërisë në Bari, Itali, në vitin 1939. {{Biografi-cung}} [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] fpnlyq5vk5yftn595685gwf8ap8vdq4 0 224050 2995330 2952831 2026-06-09T16:00:18Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Deralla]] te [[Kategoria:Familja Deralla]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995330 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Reshid Akif Paşa | image = Resitakif.jpg | caption = | birth_date = 1863 | birth_place = [[Janina]], [[Vilajeti i Janinës]] | death_date = 15 prill 1920 (56-57 vjet) | death_place = [[Kostandinopoja]], [[Perandoria Osmane]] | occupation = Burrë i shtetit | known_for = Dëshmia rreth [[Gjenocidi Armen|gjenocidit armen]] }} '''Reshid Aqif Pasha''' ([[Janina|Janinë]], [[1863]] - [[Stambolli|Stamboll]], [[15 Prill|15 prill]] [[1920]]) ka qenë shtetar osman me prejardhje [[Shqiptarët|shqiptare]] i dhjetëvjeçarëve të fundit të [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]. Përgjatë karrierës së tij politike shërbeu si vali, ministër dhe anëtar i Këshillit të Shtetit. Mbahet mend gjithashtu për [[Dëshmitarët dhe dëshmitë e gjenocidit armen|dëshmitë]] e rëndësishme pas [[Gjenocidi Armen|gjenocidit armen]]. == Biografia == Reshid Akif lindi në [[Janina|Janinë]], [[Greqia]] e sotme, në vitin 1863<ref name="polat">{{cite book|last1=Polat|first1=Nâzım H.|title=Eski ile yeni arasında Mütevelli-zâde Ömer İhyâ|date=2005|publisher=T.C. Niğde Üniversitesi|location=Niğde|isbn=9758062247|page=29|edition=1.|url=https://books.google.com/books?id=IxhkAAAAMAAJ|language=tr}}</ref> dhe ishte me përkatësi etnike [[Shqiptarët në Turqi|shqiptare]].<ref>{{citation|url=https://books.google.com/books?id=ItUWAQAAIAAJ&q=reshid+aqif+pasha&pg=PA196|page=196|journal=Missionary Herald|volume=105|title=A Turkish reformer|author=Ernest C. Partridge|date=janar 1909|publisher=American Board of Commissioners for Foreign Missions|location=Boston, MA|language=en|issn=1079-9036|oclc=1758344|quote=Reshid Akif Bey, a young Albanian chief, wealthy and of a good family, being considered too liberal to make his stay in the capital longer desirable, was politely but firmly persuaded to accept appointment as governor general of Sivas.}}</ref><ref name="Hoxha">{{citation|url=https://books.google.com/books?id=aYe4AAAAIAAJ&q=reshid+aqif+pasha|page=141|title=Ismail Qemali: përmbledhje dokumentesh, 1888-1919|author=Teuta Hoxha (Directorate of Albanian National Archives)|publisher=8 Nëntori|year=1982|language=sq|oclc=21764918}}</ref> Ai ishte djali i Mehmet Ali Pashës, një burrë shteti dhe guvernator osman. Akif më pas u transferua në [[Kostandinopojë]] (tani [[Stamboll]]) për të studiuar në [[Liceu Gallatasaraj|Shkollën e Lartë të Galatasarajit]]. Ai u bë politikan dhe [[Valiu|guvernator]] i [[Sivasi]]t në vitin 1901.<ref name="golpinar">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=YWZqaIWuBvsC|title=Divan ṣiiri xx. yüzyil|last1=Gölpınarlı|first1=Abdülbākī|date=1955|publisher=Varlik Yayinevi|page=12|language=tr|author-link=Abdülbaki Gölpınarlı}}</ref> Ai shërbeu si guvernator deri në vitin 1908.<ref name="ankara">{{cite book|author1=Türk Tarih Kurumu|title=38. Uluslararası tıp tarihi kongresi bildiri kitabı|date=2005|publisher=Türk tarih kurumu|location=Ankara|isbn=9751618258|page=416|url=https://books.google.com/books?id=v_DaAAAAMAAJ|language=tr}}</ref> Më në fund u transferua në Stamboll ku u emërua ministër i brendshëm më 6 gusht 1909<ref>{{citation|url=https://books.google.com/books?id=lq8_AQAAMAAJ&q=reshid+aqif+pasha&pg=RA1-PA146|page=146|title=The new Turkish ministry|journal=The Hellenic Herald|volume=1-2|year=1909|publisher=Cravon House|location=London|language=en}}</ref> për disa muaj, por dha dorëheqjen për arsye shëndetësore;<ref name="missionary">{{cite book|title=Missionary Herald|date=1909|publisher=American Board of Commissioners for Foreign Missions|language=en|page=196|edition=Volume 105|url=https://books.google.com/books?id=ItUWAQAAIAAJ}}</ref> në të njëjtin vit u bë anëtar i [[Senati i Perandorisë Osmane|Senatit të Perandorisë Osmane]].<ref name="cunbur">{{cite book|last1=Cunbur|first1=Müjgan|title=Türk dünyası edebiyatçıları ansiklopedisi: O. Cihat-Süyinşialiyev|date=2007|publisher=Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı|page=333|isbn=9789751612816|url=https://books.google.com/books?id=CFwLAQAAMAAJ|language=tr}}</ref> Pas dorëheqjes së [[Talat Pasha|Talat Pashës]] në vitin 1918, Reshid Akif u emërua në Këshillin e Shtetit nën qeverinë e [[Ahmet Izet Pasha|Ahmet Izet Pashës]].<ref name="tanergenocide" /> Megjithatë, kabineti i Izet Pashës u shpërbë dhe Akif Pasha përsëri dha dorëheqjen disa javë pas emërimit. Më pas u emërua në [[Këshilli i Ministrave (Perandoria Osmane)|Këshillin e ri të Ministrave]] në vitin 1918 nga qeveria e [[Damat Ferid Pasha|Damat Ferid Pashës]]. == Dëshmia e gjenocidit armen == [[Skeda:Resit Akif Pasha Armenian Genocide testimony.jpg|parapamje|261px|Dëshmia e Reshid Akif Pashës botuar nga [[Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë]] në Meclis-i Ayan Zabıt Ceridesi.]] Reshid Akif Pasha është i njohur për dhënien e dëshmive të rëndësishme mbi [[gjenocidi]]n [[Armenët|armen]] gjatë një sesioni të [[Mexhlisi i Përgjithshëm|parlamentit osman]] më 21 nëntor 1918.<ref name="akcam">{{cite book|last=Akcam|first=Taner|author-link=Taner Akcam|title=[[Një akt i turpshëm: Gjenocidi Armen dhe çështja e përgjegjësisë turke]]|year=2007|publisher=Metropolitan Books/Holt|location=New York, NY|language=en|isbn=978-0-8050-8665-2|edition=1st Holt pbk.}} - [https://books.google.com/books?id=E-_XTh0M4swC&dq Profile at] [[Google Books]]</ref> Akif Pasha deklaroi se gjatë mandatit të tij të shkurtër si president i Këshillit të Shtetit, ai zbuloi dokumente që kishin të bënin me dëbimin e armenëve.<ref>{{cite book|last1=Winter|first1=Jay|title=America and the Armenian Genocide of 1915|date=2004|publisher=Cambridge University Press|isbn=1139450182|page=92|language=en|url=https://books.google.com/books?id=pnLSRXAXTfcC}}</ref> Dokumentet shfaqnin procesin në të cilin deklaratat zyrtare përdornin terminologji të paqartë kur urdhëronin dëbimin vetëm për t'u sqaruar me urdhra të posaçëm që urdhëronin "masakra" të dërguara drejtpërdrejt nga selia e [[Komiteti "Bashkim e përparim"|Komitetit të Bashkimit dhe Përparimit]] ose shpesh nga rezidenca e vetë Talat Pashës.<ref name="dadrian">{{cite book|last=Dadrian|first=Vahakn N.|title=The history of the Armenian genocide : ethnic conflict from the Balkans to Anatolia to the Caucasus|year=2004|publisher=Berghahn Books|location=New York|language=en|isbn=1-57181-666-6|page=384|url=https://books.google.com/books?id=ZCVJMAVoMM0C|edition=6th rev.}}</ref> Ai dëshmoi si më poshtë: {{quote|Ndërkohë që me përulësi mbajta postin tim të fundit në Kabinet, i cili mezi zgjati 25 deri në 30 ditë, u bëra i ditur për disa sekrete. Kam hasur në diçka të çuditshme në këtë drejtim. Ishte ky urdhër zyrtar për dëbim, i lëshuar nga Ministria e Brendshme famëkeqe dhe e transmetuar në provinca. Megjithatë, pas [dhënies së] këtij urdhri zyrtar, Komiteti Qendror [i Bashkimit dhe Përparimit] mori përsipër të dërgonte një urdhër qarkullues ogurzi në të gjitha pikat [në provinca], duke kërkuar përshpejtimin e ekzekutimit të misionit të mallkuar të bandave. . Pas kësaj, banditë vazhduan të veprojnë dhe masakrat mizore ishin rezultat.<ref name="tanergenocide">{{cite journal|last1=Akçam|first1=Taner|title=The Ottoman Documents and the Genocidal Policies of the Committee for Union and Progress (Ittihat ve Terakki) towards the Armenians in 1915|journal=Genocide Studies and Prevention|date=2006|volume=1|issue=2|page=140|doi=10.3138/7087-4340-5H2X-7544|language=en|url=http://scholarcommons.usf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1243&context=gsp|issn=1911-0359}}</ref>}} Ai vazhdoi duke thënë: "Më vjen turp si [[musliman]], më vjen turp si burrë shteti osman. Sa njollë në reputacionin e Perandorisë Osmane, këta njerëz kriminelë.."<ref name="robertfiskindepedent">{{cite news|last=Fisk|first=Robert|title=Let me denounce genocide from the dock|url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/fisk/robert-fisk-let-me-denounce-genocide-from-the-dock-420011.html|newspaper=The Independent|language=en|date=14 tetor 2006}}</ref> Dëshmia u konsiderua "jashtëzakonisht e mrekullueshme dhe e rëndësishme" nga shtypi vendas bashkëkohor. Është botuar nga shumë gazeta në tërësi për shkak të “rëndësisë së veçantë”.<ref name="tanergenocide" /> Historiani [[Vahakn Dadrian]] ka arritur në përfundimin se deklaratat e tij janë "provat më inkriminuese" për vrasjet sistematike të gjenocidit armen.<ref name="dadrian" /> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Familja Deralla]] [[Kategoria:Lindje 1863]] [[Kategoria:Vdekje 1920]] [[Kategoria:Dëshmitarë të gjenocidit armen]] [[Kategoria:Shqiptarë të Perandorisë Osmane]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz politikë të Perandorisë Osmane]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] [[Kategoria:Anëtarë të Senatit të Perandorisë Osmane]] 4949l2vjzxira4jk6cmgt13meyw9w9z 0 225377 2995637 2952919 2026-06-10T09:29:49Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995637 wikitext text/x-wiki '''Gëzim Qëndro''' ([[Tirana|Tiranë]], [[22 Dhjetor|22 dhjetor]] [[1957]] - [[27 shkurt]] [[2018]]) ka qenë piktor, regjizor i filmit të animuar, kritik, historian arti shqiptar dhe pedagog në Akademinë e Arteve. Drejtor i Galerisë Kombëtare të Arteve në Shqipëri (Tiranë) nga 1998 - 2002. Njihet mirë si përkthyes i disa teksteve me rëndësi mbi historinë dhe teoritë e artit.<ref>{{Cite journal|last=Mesi|first=Agron|date=2022|title=Gëzim Qëndro dhe nxjerrja në dritë e “Aventurës seminale të gjurmës”|url=https://albanica.al/studime_arti/article/view/485|journal=Studime për Artin|language=sq|issue=18|pages=154–168}}</ref> U nda nga jeta më 27 shkurt 2018. ==Botime== * ''Rexhep Ferri: monografi'', 2010; * ''Arkeologjia e mëngjesit: përsiatje rreth veprës së piktorit Rexhep Ferri,'' Tiranë: Dituria, 2012; * ''Gjuha pamore'' (Pj.1) - Polis, 2013; * ''Heronjtë janë të uritur,'' Tiranë: Onufri, 2015; *''Kinostudioja Shqipëria e vjetër,'' Tiranë: Onufri, 2017 *''Aura kripto-teologjike e trupit politik'', Tiranë: Onufri, 2020; == Referime == [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1957]] [[Kategoria:Vdekje 2018]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Piktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Kritikë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Regjizorë shqiptarë]] [[Kategoria:Përkthyes prej anglishtes në shqip]] kizymiw49h95kukp1jno15s2tvj386a 0 225500 2995333 2920216 2026-06-09T16:00:38Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dinollarë]] te [[Kategoria:Familja Dinollari]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995333 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Αλή Ντίνο.jpg|parapamje|Autoportret]] '''Ali Eqrem bej Dino''' ({{lang-el|Αλή-Εκρέμ Ντίνο μπέης}}; [[Hiosi|Hios]], [[1890]] - [[Athina|Athinë]], [[1 Nëntor|1 nëntor]] [[1938]]) ka qenë karikaturist dhe deputet [[Shqiptarët|shqiptar]] në parlamentin grek. == Biografia == U lind në Hios,<ref>{{Cite book|last=Giofylis|first=Fotos|date=1962|title=Ιστορία της νεοελληνικής τέχνης. Ζωγραφικής, γλυπτικής, χαρακτικής, αρχιτεκτονικής και διακοσμητικής, 1821-1941|url=https://books.google.gr/books?hl=el&id=WNAgAAAAIAAJ&dq=%CE%91%CE%BB%CE%AE+%CE%9D%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%BF+%CE%A7%CE%AF%CE%BF%CF%82&focus=searchwithinvolume&q=%CE%B2%CE%AD%CE%B7%CF%82+%CE%A7%CE%AF%CE%BF%CF%82|language=el|volume=2|pages=447}}</ref> i biri i [[Rasih bej Dino|Rasih beut]] dhe Safete Gazi Turhanit, gjyshi i tij [[Abedin pashë Dino]] ka qenë [[Valiu|vali]] [[Vilajeti i ishujve të Mesdheut|i ishujve të Mesdheut]] dhe ministër i Jashtëm i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] përgjatë mbretërimit të [[Abdyl Hamiti II|Abdyl Hamidit II]]. Ali Dino studjoi shkenca politike në Sorbonë, më pas u angazhua si karikaturist për disa gazeta greke. Qe ndër themeluesit dhe më pas kryetar i Shoqatës së Karikaturistëve, më pas arkëtar i Shoqatës së Arteve të Bukura dhe drejtor i përgjithshëm i Shtëpisë së Artit dhe Letërsisë. Kur ishte 25 vjeç iu fut politikës, u zgjodh 6 dhjetor 1915 deputet i prefekturës së [[Prevezë]]s dhe në parlament u pozicionua me opozitën Dimitrios Gunaris, Georgios Theotokis dhe Dimitrios Rallis. Mandati i përfundoi më 30 qershor 1917. U martua me Alba Montinin, me prejardhje italiane e lindur në [[Zara|Zarë]] dhe e rritur në [[Trieste]]. Së bashku patën një vajzë, Safeten, që u martua me Dimitrios Mavrommatis. Dino ndërroi papritur jetë më 1 nëntor 1938, në moshën 48 vjeçare, nga një hematomë cerebrale. Ali beu është themelues i [[Partia e Çamërisë|Partisë Çame]], që përfaqësonin lokale [[Çami|Cham shqiptare,]] komunitetit,<ref name="m">Mavrogordatos, George Th. ''Stillborn republic: social coalitions and party strategies in Greece, 1922-1936''. University of California Press. California, 1983.</ref> si dhe e ''greke shqiptare Miqësi të Shoqërisë''. <gallery mode="packed" heights="180"> Ali Dino - Caricature, 1917.jpg|Karikaturë (1917), Galeria e Arteve e Bashkisë Janinë Manos 1919 small.jpg|Manos (1919) Gatopoulos by Dino 1927.jpg|Dimitrios Gatopoulos (1927) </gallery> == Referime == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Dino, Ali}} [[Kategoria:Lindje 1890]] [[Kategoria:Vdekje 1938]] [[Kategoria:Familja Dinollari]] [[Kategoria:Politikanë grekë]] [[Kategoria:Karikaturistë shqiptarë]] [[Kategoria:Shqiptarë të Perandorisë Osmane]] [[Kategoria:Grekë me prejardhje shqiptare]] [[Kategoria:Shqiptarë të Greqisë]] 7hszwx9aba8s6v7cw7ks5ciunom64me 0 225501 2995336 2930592 2026-06-09T16:00:40Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dinollarë]] te [[Kategoria:Familja Dinollari]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995336 wikitext text/x-wiki '''Rasih [[Beu|bej]] Dino''' ([[Preveza|Prevezë]], [[1865]] - [[Adanë]], [[1927]] ose [[1928]]) ka qenë zyrtar [[Shqiptarët|shqiptar]] i [[Perandorisë Osmane]], politikan, diplomat dhe një figurë e [[Rilindja Kombëtare|lëvizjes kombëtare shqiptare]], në fillim të shekullit të 20-të. == Jeta == U lind më 1865 në Prevezë, nga familja e shquar [[Dinollarët|Dino]],<ref>{{Cite book|url=http://sehir.academia.edu/AbdulhamitKIRMIZI/Books/162593/Osmanli_Sonrasi_Arnavutluk_Avlonyali_Sureyya_Bey_Albania_After_the_Ottomans_Sureyya_Bey_of_Vlore_Istanbul_Klasik_2009|title=Osmanlı Sonrası Arnavutluk, Avlonyalı Süreyya Bey|last=Kırmızı|first=Abdulhamit|publisher=Klasik|year=2009|page=177}}</ref> i biri i [[Abedin pashë Dino|Abedin pashë Dinos]], themeluesi e [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]]<ref name="puto">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=PhodAAAAMAAJ&q=Rasih+Dino&dq=Rasih+Dino&hl=en&ei=klpDTPrjFNvPjAeWtoEX&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CE4Q6AEwCTgK|title=L'indépendance albanaise et la diplomatie des grandes puissances: 1912-1914|last=Puto|first=Arben|publisher=Editions "8 Nëntori"|year=1982|page=277}}</ref> dhe Gjylsyme hankos.<ref>{{Cite web|title=Rasih bey Dino|url=https://gw.geneanet.org/nesrindino?lang=en&p=rasih+bey&n=dino|url-status=live|access-date=14 dhjetor 2021|website=geneanet.org|language=en}}</ref> Familja Dino përfshin një karikaturist dhe anëtar të parlamentit të Greqisë, [[Lejla Dino|Lejla Dino Ileri]], [[Abedin Dino|Abedin Dinon]], dhe Ahmet Dinon. Në vitin 1908 ai financoi, së bashku me [[Musa Demi]]n në [[Filati|Filat]] shkollën e e parë në gjuhën shqipe në shkollën e qytetit.<ref name="naska">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=2P-4AAAAIAAJ|title=Dokumente për Çamërinë: 1912-1939|last=Naska|first=Kaliopi|publisher=Dituria|others=General Directorate of Archives|year=1999|isbn=99927-31-69-9|pages=661–91}}</ref><ref name="demi">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pWvZAAAACAAJ|title=Musa Demi dhe qëndresa çame: 1800-1947|last=Isufi|first=Hajredin|publisher=Botimet Dudaj|year=2002|isbn=99927-50-10-3|pages=200–210}}</ref> Në 1913 ai ishte udhëheqës i delegacionit të [[Shqipëria|Shqipërisë]] që ka nënshkruar Traktatin e Londrës,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=3_Sh3y9IMZAC&pg=PA37&dq=Rasik+Dino&hl=en&ei=MVtDTOzdFNjNjAeP-rQX&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&q=Rasik%20Dino&f=false|title=Albania and King Zog: independence, republic and monarchy 1908-1939|last=Pearson|first=Owen|publisher=I.B.Tauris|year=2004|isbn=1-84511-013-7|pages=37}}</ref> i shoqëruar nga [[Mehmet bej Konica]] dhe [[Filip Noga]]. Kur arritën më 2 janar 1913, të nesërmen i paraqiti kryetarit të konferencës, ministrit të Punëve të Jashtme të Perandorisë Britanike, Eduard Greit vijën e kufirit shtetërore të viseve etnike shqiptare, një pasqyrë të hollësishme të mbi përbërjen e popullatës që banonte krahinat që duheshin përmbledhur brenda shtetit shqiptar.<ref>{{Cite book|title=Viset kombëtare shqiptare në shtetin grek|last=Hoxha|first=Ibrahim|author-link=Ibrahim D. Hoxha|publisher=Hasan Tahsini|year=2000|location=Tiranë|pages=16|oclc=52547366}}</ref> Ndërroi jetë në fund të 1927 ose në fillim të vitit 1928 në [[Adanë|Adana]] të Turqisë.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?ei=3DRDTO3TKMTTjAe8-ZlW&ct=result&hl=en&id=BWGOAAAAMAAJ&dq=Dino+Rasih+Bey&q=Abidin'in+babasi+Rasih+Bey,+1927'de+herhalde+yil+sonuna+dogru,+Ada-+na'da+vefat+ediyor.+Abidin+en+çok+sevdigi+insanlardan+birini#search_anchor|title=Abidin Dino: Birinci kitap, 1913-1942|last=Güzel|first=Şehmu|publisher=Kitap Yayınevi|year=2008|page=74}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Dino, Rasih}} [[Kategoria:Lindje 1865]] [[Kategoria:Vdekje - Vitet 1920]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Dinollari]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] [[Kategoria:Shqiptarë në Turqi]] 3sjcrmgo2x2k6kocptv7epdcx8ho7b5 0 225531 2995328 2497053 2026-06-09T16:00:15Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Deralla]] te [[Kategoria:Familja Deralla]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995328 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Akif Mehmed Paşa.jpg|parapamje|Mehmet Aqif Pasha]] '''Mehmet Aqif Pasha''' (1822-1893), i njohur edhe si '''Arnavut Mehmet Akif Pasha''' dhe '''Kalkandereli Mehmed Akif Pasha''', ishte një burrë shteti shqiptar nga [[Tetova]]<ref>Fabijancic, Tony (2010). [https://books.google.com/books?id=zcCKHvJNmXUC&pg=PA213&dq=Akif+Mehmed+Pa%C5%9Fa&hl=en&sa=X&ei=PjYgVN3PNcfz8QXh9oDADA&ved=0CCgQ6AEwAg#v=onepage&q=Akif%20Mehmed%20Pa%C5%9Fa&f=false ''Bosnia: In the Footsteps of Gavrilo Princip'']. Ring House 2, Edmonton, Alberta, Canada T6C2E1: Universiteti Alberta Press. fq. 50. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale%3ABookSources/9780888645197|9780888645197]]. Marrë 2014-09-23.</ref> dhe guvernator i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]. Nga viti 1860 deri në vitin 1893, ai ishte guvernatori i nëntë krahinave:<ref>Periudha e kaluar Erkan dhe Ricali (1839 - 1922) Udhëzues Prosopografik, Sinan Kuneralp, ISIS Press, Stamboll, [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-975-428-118-7|978-975-428-118-7]], 1999</ref> * [[Vilajeti i Selanikut]] * [[Vilajeti i Danubit]] * [[Vilajeti i Bosnjës]] * [[Vilajeti i Prizrenit]] * [[Vilajeti i Janinës]] * [[Vilajeti i Edrenesë]] * [[Vilajeti i Bagdadit]] * [[Vilajeti i Konjas]] * [[Vilajeti i Arkipelagut]] Mes marsit 1874 dhe qershorit 1875, Mehmet Aqif u emërua Ministër i Drejtësisë. Përveç kësaj, ai ishte kryetar i Këshillit të Shtetit ''(Şura-yı Devle)''. == Referimet == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Aqif Pasha, Mehmet}} [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Deralla]] [[Kategoria:Lindje 1822]] [[Kategoria:Vdekje 1893]] osg398n686uz8onod0dnc7zciiib8k0 4 226036 2995535 2479692 2026-06-09T22:25:16Z DaddyCell 98242 2995535 wikitext text/x-wiki == Artikuj që kanë prioritet të përkthehen == {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [[Parada e Krenarisë]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Gay_pride Gay pride] || |- | [[Transfobia]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Transphobia Transphobia] || |- | [[Interseks]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Intersex Intersex] || |- | [[Demonstratat LGBT në Stonewall]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Stonewall_riots Stonewall riots] || |- | [[Coming out]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Coming_out Coming out] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Liberal_homophobia Liberal homophobia] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/https://es.wikipedia.org/wiki/Sacar_del_armario Sacar del armario] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/https://es.wikipedia.org/wiki/Sacar_del_armario Sacar del armario] || |- | || [https://es.wikipedia.org/wiki/Homofobia_interiorizada Homofobia interiorizada] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Pinkwashing_(LGBTQ) Pinkwashing] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Rainbow_capitalism Rainbow capitalism] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Heteronormativity Heteronormativity] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Compulsory_heterosexuality Compulsory heterosexuality] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Heteronationalism Heteronationalism] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Homonationalism Homonationalism] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Heteropatriarchy Heteropatriarchy] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Pink_money Pink money] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Gay-friendly Gay-friendly] || |} ==Lezbike të famshme== {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [[Sappho]]|| https://en.wikipedia.org/wiki/Sappho || |- | [[Mretëresha Kristinë e Suedisë]]|| https://en.wikipedia.org/wiki/Christina,_Queen_of_Sweden || |- | [[Julie d'Aubigny]]|| https://en.wikipedia.org/wiki/Julie_d%27Aubigny || |- | [[Anne Lister]]|| https://en.wikipedia.org/wiki/Anne_Lister || |} == Artikuj për t'u përmirësuar == {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Albania- LGBT rights in Albania]|| http://historia-ime.com/2018/05/14/tirana-gay-pride-love-won-again/|| |- | [https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Kosovo- LGBT rights in Kosovo]||https://www.independent.co.uk/news/world/europe/kosovo-gay-pride-lgbt-parade-first-ever-country-president-a7993516.html|| |- | [[SkaNdal]]|| http://www.gazetadita.al/dokumentari-i-pare-per-lgbt-skandal-fitoi-cmimin-e-pare/; http://historia-ime.com/2015/12/04/shfaqet-dokumentari-skandal-per-komunitetin-lgbt-klosi-jane-pjese-e-realitetit-shqiptar/ http://www.ambasadat.gov.al/council-of-europe/sq/shfaqja-e-dokumentarit-%E2%80%9Cskandal%E2%80%9C-historia-e-komunitetit-lgbt-n%C3%AB-shqip%C3%ABri|| |} == Artikuj për t'u krijuar == <!-- {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | |} --> ==Organizata që mbështesin të drejtat LGBT== {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [[TGEU]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Transgender_Europe TGEU] || |- | [[ILGA-Europe]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/ILGA-Europe ILGA-Europe] || |- | [[All Out (organizatë)]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/All_Out_(organisation) All Out(organisation)] || |} ==Aktivistë LGBT të vrarë== {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [[Diana Sacayán]] || [https://en.wikipedia.org/wiki/Diana_Sacay%C3%A1n Diana Sacayán] || |- | [[Angie Zapata]] || [https://en.wikipedia.org/wiki/Angie_Zapata Angie Zapata] || |- | [[Marielle Franco]] || [https://en.wikipedia.org/wiki/Marielle_Franco Marielle Franco] || |} 83tu1tczqner60oh3uxd96vt4iwdd00 2995539 2995535 2026-06-09T22:27:22Z DaddyCell 98242 2995539 wikitext text/x-wiki == Artikuj që kanë prioritet të përkthehen == {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [[Parada e Krenarisë]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Gay_pride Gay pride] || |- | [[Transfobia]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Transphobia Transphobia] || |- | [[Interseks]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Intersex Intersex] || |- | [[Demonstratat LGBT në Stonewall]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Stonewall_riots Stonewall riots] || |- | [[Coming out]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Coming_out Coming out] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Liberal_homophobia Liberal homophobia] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/https://es.wikipedia.org/wiki/Sacar_del_armario Sacar del armario] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/https://en.wikipedia.org/wiki/Sexual_diversity Sexual diversity] || |- | || [https://es.wikipedia.org/wiki/Homofobia_interiorizada Homofobia interiorizada] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Pinkwashing_(LGBTQ) Pinkwashing] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Rainbow_capitalism Rainbow capitalism] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Heteronormativity Heteronormativity] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Compulsory_heterosexuality Compulsory heterosexuality] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Heteronationalism Heteronationalism] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Homonationalism Homonationalism] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Heteropatriarchy Heteropatriarchy] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Pink_money Pink money] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Gay-friendly Gay-friendly] || |} ==Lezbike të famshme== {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [[Sappho]]|| https://en.wikipedia.org/wiki/Sappho || |- | [[Mretëresha Kristinë e Suedisë]]|| https://en.wikipedia.org/wiki/Christina,_Queen_of_Sweden || |- | [[Julie d'Aubigny]]|| https://en.wikipedia.org/wiki/Julie_d%27Aubigny || |- | [[Anne Lister]]|| https://en.wikipedia.org/wiki/Anne_Lister || |} == Artikuj për t'u përmirësuar == {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Albania- LGBT rights in Albania]|| http://historia-ime.com/2018/05/14/tirana-gay-pride-love-won-again/|| |- | [https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Kosovo- LGBT rights in Kosovo]||https://www.independent.co.uk/news/world/europe/kosovo-gay-pride-lgbt-parade-first-ever-country-president-a7993516.html|| |- | [[SkaNdal]]|| http://www.gazetadita.al/dokumentari-i-pare-per-lgbt-skandal-fitoi-cmimin-e-pare/; http://historia-ime.com/2015/12/04/shfaqet-dokumentari-skandal-per-komunitetin-lgbt-klosi-jane-pjese-e-realitetit-shqiptar/ http://www.ambasadat.gov.al/council-of-europe/sq/shfaqja-e-dokumentarit-%E2%80%9Cskandal%E2%80%9C-historia-e-komunitetit-lgbt-n%C3%AB-shqip%C3%ABri|| |} == Artikuj për t'u krijuar == <!-- {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | |} --> ==Organizata që mbështesin të drejtat LGBT== {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [[TGEU]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Transgender_Europe TGEU] || |- | [[ILGA-Europe]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/ILGA-Europe ILGA-Europe] || |- | [[All Out (organizatë)]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/All_Out_(organisation) All Out(organisation)] || |} ==Aktivistë LGBT të vrarë== {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [[Diana Sacayán]] || [https://en.wikipedia.org/wiki/Diana_Sacay%C3%A1n Diana Sacayán] || |- | [[Angie Zapata]] || [https://en.wikipedia.org/wiki/Angie_Zapata Angie Zapata] || |- | [[Marielle Franco]] || [https://en.wikipedia.org/wiki/Marielle_Franco Marielle Franco] || |} 6iosvvgo81s6gk2q7txx43cri06xu4t 2995615 2995539 2026-06-10T08:36:47Z DaddyCell 98242 2995615 wikitext text/x-wiki == Artikuj që kanë prioritet të përkthehen == {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [[Parada e Krenarisë]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Gay_pride Gay pride] || |- | [[Transfobia]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Transphobia Transphobia] || |- | [[Interseks]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Intersex Intersex] || |- | [[Demonstratat LGBT në Stonewall]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Stonewall_riots Stonewall riots] || |- | [[Coming out]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Coming_out Coming out] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Liberal_homophobia Liberal homophobia] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/https://es.wikipedia.org/wiki/Sacar_del_armario Sacar del armario] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/https://en.wikipedia.org/wiki/Sexual_diversity Sexual diversity] || |- | || [https://es.wikipedia.org/wiki/Homofobia_interiorizada Homofobia interiorizada] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Pinkwashing_(LGBTQ) Pinkwashing] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Rainbow_capitalism Rainbow capitalism] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Heteronormativity Heteronormativity] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Heterosexism Heterosexism] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Compulsory_heterosexuality Compulsory heterosexuality] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Heteronationalism Heteronationalism] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Homonationalism Homonationalism] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Heteropatriarchy Heteropatriarchy] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Homosocialization Homosocialization] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Pink_money Pink money] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Gay-friendly Gay-friendly] || |- | || [https://es.wikipedia.org/wiki/Serofobia Serofobia] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Intersectionality Intersectionality] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Kinsey_scale Kinsey scale] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Same-sex_parenting Same-sex parenting] || |- | || [https://fr.wikipedia.org/wiki/Homosexualisation Homosexualisation] || |- | || [https://fr.wikipedia.org/wiki/Hétérosexualisation Hétérosexualisation] || |- | || [https://es.wikipedia.org/wiki/Villano_afeminado Villano afeminado] || |- | || [https://en.wikipedia.org/wiki/Homoeroticism Homoeroticism] || |} ==Lezbike të famshme== {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [[Sappho]]|| https://en.wikipedia.org/wiki/Sappho || |- | [[Mretëresha Kristinë e Suedisë]]|| https://en.wikipedia.org/wiki/Christina,_Queen_of_Sweden || |- | [[Julie d'Aubigny]]|| https://en.wikipedia.org/wiki/Julie_d%27Aubigny || |- | [[Anne Lister]]|| https://en.wikipedia.org/wiki/Anne_Lister || |} == Artikuj për t'u përmirësuar == {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Albania- LGBT rights in Albania]|| http://historia-ime.com/2018/05/14/tirana-gay-pride-love-won-again/|| |- | [https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Kosovo- LGBT rights in Kosovo]||https://www.independent.co.uk/news/world/europe/kosovo-gay-pride-lgbt-parade-first-ever-country-president-a7993516.html|| |- | [[SkaNdal]]|| http://www.gazetadita.al/dokumentari-i-pare-per-lgbt-skandal-fitoi-cmimin-e-pare/; http://historia-ime.com/2015/12/04/shfaqet-dokumentari-skandal-per-komunitetin-lgbt-klosi-jane-pjese-e-realitetit-shqiptar/ http://www.ambasadat.gov.al/council-of-europe/sq/shfaqja-e-dokumentarit-%E2%80%9Cskandal%E2%80%9C-historia-e-komunitetit-lgbt-n%C3%AB-shqip%C3%ABri|| |} == Artikuj për t'u krijuar == <!-- {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | |} --> ==Organizata që mbështesin të drejtat LGBT== {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [[TGEU]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Transgender_Europe TGEU] || |- | [[ILGA-Europe]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/ILGA-Europe ILGA-Europe] || |- | [[All Out (organizatë)]]|| [https://en.wikipedia.org/wiki/All_Out_(organisation) All Out(organisation)] || |} ==Aktivistë LGBT të vrarë== {| class="wikitable" |- ! artikulli!! Burimi i informacionit!! Përdoruesi |- | [[Diana Sacayán]] || [https://en.wikipedia.org/wiki/Diana_Sacay%C3%A1n Diana Sacayán] || |- | [[Angie Zapata]] || [https://en.wikipedia.org/wiki/Angie_Zapata Angie Zapata] || |- | [[Marielle Franco]] || [https://en.wikipedia.org/wiki/Marielle_Franco Marielle Franco] || |} aylhxmbvjyyhjqjj30csolh62w3ge7l 0 226653 2995583 2953022 2026-06-10T04:59:29Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995583 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Alba Rohrwacher | image = Alba Rohrwacher.jpg | imagesize = | caption = Rohrwacher in 2013 | other_names = Alba Caterina Rohrwacher | birth_date = 27 February 1979, (38 vjeç) | vendlinjda = [[Florence]], Italy | death_date = | death_place = | nationality = Italiane | other_names = | education = Centro Sperimentale di Cinematografia | occupation = Aktore | years_active = 2004–present | relatives = [[Alice Rohrwacher]] (sister) | awards = '''[[David di Donatello]]''' <br> '''[[David di Donatello for Best Actress|Best Actress]]''' <br> 2009 ''[[Giovanna's Father]]'' <br> '''[[David di Donatello for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]]''' <br> 2008 ''[[Days and Clouds]]'' <hr> '''[[Nastro d'Argento]]''' <br> '''[[Nastro d'Argento for Best Actress|Best Actress]]''' <br> 2011 ''[[The Solitude of Prime Numbers]]'' | website = }} '''Alba Caterina Rohrwacher''' (lindur më 27 Shkurt të vitit 1979) është një aktore Italiane. == Jeta e hershme == Alba Rohrwacher ka lindur në Firence, vajza e një babai gjerman dhe një nëne italiane. Ajo studioi aktrim në ''Centro Sperimentale di Cinematografia'' në Romë. Motra e saj është regjisorja Alice Rohrwacher. ==Karriera== Roli i saj i parë në film ishte në vitin 2004 në ''L'amore ritrovato''. Në vitin 2008, asaj ju dha` çmimi David di Donatello për aktoren më të mirë mbështetëse. Në vitin 2009, ajo mori një David di Donatello për aktoren më të mirë për performancën e saj në ''Babain e Giovannës'' të Pupi Avatit. Në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit të Berlinit në vitin 2009 ajo u nderua me çmimin "Stars Shooting Stars". Më 6 shtator të vitit 2014, Rohrwacher fitoi Kupën Volpi për Aktoren më të Mirë në Festivalin e 71-të Ndërkombëtar të Filmit të Venecias në Hungry Hearts, një film nga regjisori italian Saverio Costanzo.<ref name="BBCAwards">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-29098103|title=Roy Andersson film scoops Venice Golden Lion award|accessdate=7 shtator 2014|work=BBC News|language=en}}</ref> Nën presidencën e Meryl Streep, ajo ishte anëtare e jurisë së Berlinale 2017.<ref>{{Cite web |url=http://cineday.orange.fr/actu-cine/berlinale-2016-clive-owen-et-alba-rohrwacher-dans-le-jury-de-meryl-streep-CNT000000jbrVd.html |title=Kopje e arkivuar |access-date=1 nëntor 2017 |archive-date=28 tetor 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028093346/https://cineday.orange.fr/actu-cine/berlinale-2016-clive-owen-et-alba-rohrwacher-dans-le-jury-de-meryl-streep-CNT000000jbrVd.html |url-status=dead }}</ref> ==Filmografia e përzgjedhur== {| class="wikitable sortable" |+ Film |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable" | Notes |- |rowspan="2"| 2007 |''[[My Brother is an Only Child]]'' |Violetta Benassi | |- |''[[Days and Clouds]]'' |Alice |[[David di Donatello for Best Supporting Actress]]<br/ >Nominated—[[Golden Ciak|Golden Ciak for Best Supporting Actress]] |- |rowspan="2"| 2008 |''[[Caos calmo (film)|Caos calmo (Quiet Chaos)]]'' |Annalisa | - |rowspan="2"| 2008 |''Riprendimi'' |Lucia | |- |''[[Giovanna's Father]]'' |Giovanna |[[David di Donatello for Best Actress]]<br/ >[[Globo d'oro|Italian Golden Globe Award for Best Actress Revelation]]<br/ >Nominated—[[Nastro d'Argento for Best Actress]]<br/ >Nominated—[[Globo d'oro|Italian Golden Globe Award for Best Actress]] |- |rowspan="3"| 2009 |''[[The Ladies Get Their Say]]'' | Giulia | |- |''[[I Am Love (film)|I Am Love]]'' |Elisabetta Recchi | |- |''[[The Man Who Will Come]]'' |Beniamina |Nominated—[[David di Donatello for Best Supporting Actress]] |- |rowspan="4"| 2010 |''[[Diarchy (Diarchia)]]'' |Jeune fille | |- |''[[Come Undone (film)|Come Undone]]'' |Anna |[[Golden Ciak|Golden Ciak for Best Actress]]<br/ >Pasinetti Award for Best Actress<br/ >Nominated—[[Nastro d'Argento for Best Actress]]<br/ >Nominated—[[Globo d'oro|Italian Golden Globe Award for Best Actress]] |- |''[[The Solitude of Prime Numbers]]'' | Alice (when adult) |[[Nastro d'Argento for Best Actress]]<br/ >[[Golden Ciak|Golden Ciak for Best Actress]]<br/ >Nominated—[[David di Donatello for Best Actress]]<br/ >Nominated—[[Globo d'oro|Italian Golden Globe Award for Best Actress]] |- |''[[Sorelle Mai]]'' | the teacher | |- | 2011 | ''[[Missione di pace]]'' | Maria Pettariello | |- |rowspan="3"| 2012 | ''[[Dormant Beauty]]'' | Maria | |- | ''[[Bliss (2012)|Bliss]]'' | Irina | |- | ''[[Garibaldi's Lovers]]'' | Diana | |- | 2013 |''[[Via Castellana Bandiera]]'' | Clara | Pasinetti Award for Best Actress |- |rowspan="2"| 2014 |''[[The Wonders (film)|The Wonders]]'' | Angelica | Nominated—[[Golden Ciak|Golden Ciak for Best Supporting Actress]] |- |''[[Hungry Hearts (2014 film)|Hungry Hearts]]'' | Mina | [[Globo d'oro|Italian Golden Globe Award for Best Actress]]<br/ >[[Volpi Cup|Volpi Cup for Best Actress]]<br/ >Pasinetti Award for Best Actress<br/ >Nominated—[[David di Donatello for Best Actress]]<br/ >Nominated—[[Nastro d'Argento for Best Actress]] <small>(also for ''[[Sworn Virgin]]'')</small> |- |rowspan="4"| 2015 | ''[[Sworn Virgin]]'' | Hana/Mark | |- | ''[[Tale of Tales (2015 film)|Tale of Tales]]'' | Circus Artist | |- | ''[[Taj Mahal (2015 film)|Taj Mahal]]'' | Giovanna | |- | ''[[Blood of My Blood (2015 film)|Blood of My Blood]]'' | Maria Perletti | |- | 2016 | ''[[Perfect Strangers (2016 film)|Perfect Strangers]]'' | Bianca | |- | 2017 | ''[[La mécanique de l'ombre]]'' | Sara | |- |} == Referime == {{reflist}} ==Linqe të jashtme== [[Kategoria:Aktorë]] [[Kategoria: Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria: Lindje 1979]] 66dm1koi4369oincd7kcbz0bevmh161 0 228293 2995573 2953113 2026-06-10T01:56:45Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995573 wikitext text/x-wiki '''Çedomir Sazdovski ''' ({{lang-mk|Чедомир Саздовски}}; i lindur më 27.12.1952, në [[Neokazë]], [[Probishtip]]) është një politikan maqedonas nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Çedomir Sazdovski kandidoj si pjesë e OQM-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/opsioni-qytetar-per-maqedonine-ns_article-cedomir-sazdovski-16-al.nspx|title=Çedomir Sazdovski|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=26 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826083334/https://sobranie.mk/opsioni-qytetar-per-maqedonine-ns_article-cedomir-sazdovski-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1952]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] qo9w6jd229gos1apxbrbmax075afaw0 0 228294 2995658 2953115 2026-06-10T10:50:17Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995658 wikitext text/x-wiki '''Bardhyl Dauti ''' ({{lang-mk|Бардуљ Даути}}; i lindur më 4.8.1982, në [[Tetovë]]) është një politikan shqiptar nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Bardhyl Dauti kandidoj si pjesë e PDSH-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/partia-demokratike-shqiptare-16-20-ns_article-bardhyl-dauti-16-al.nspx|title=Bardhyl Dauti|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=12 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912220510/http://www.sobranie.mk/partia-demokratike-shqiptare-16-20-ns_article-bardhyl-dauti-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Shih edhe == * [[Qeveria e Maqedonisë së Veriut]] * [[Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut]] == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1982]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Tetova]] [[Kategoria:Shqiptarë të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Tetovës]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lublanës]] [[Kategoria:Ministra pa portofol të Maqedonisë së Veriut]] b081n0r8vntbu85glez4s3q8t91p3f3 0 228297 2995555 2953119 2026-06-10T00:35:45Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995555 wikitext text/x-wiki '''Zeqir Ramçilloviq ''' ({{lang-mk|Зеќир Рамчиловиќ }}; i lindur më 16.3.1975, në [[Konjari i Poshtëm|Konjare të poshtme]]) është një politikan boshnjak nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Zeqir Ramçilloviq kandidoj si pjesë e AVAZ-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/shoqata-per-bashkim-kulturor-te-boshnjakeve-avaz-ns_article-zeqir-ramcilloviq-16-al.nspx|title=Zeqir Ramçilloviq|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|language=sq|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029141449/https://sobranie.mk/shoqata-per-bashkim-kulturor-te-boshnjakeve-avaz-ns_article-zeqir-ramcilloviq-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1975]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] t85929r049q26vb6s247n37p5w72mch 0 228306 2995595 2953126 2026-06-10T05:46:04Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995595 wikitext text/x-wiki '''Alija Kamberoski''' ({{lang-mk|Алија Камбероски }}; i lindur më 27.9.1966, në [[Labunishtë]], [[Strugë]]) është një politikan torbesh nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Alija Kamberoski kandidoj si pjesë e PAE-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/partia-e-ardhmerise-evropiane-16-ns_article-alija-kamberoski-16-al.nspx|title=Alija Kamberoski|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|language=sq|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=22 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022202005/https://sobranie.mk/partia-e-ardhmerise-evropiane-16-ns_article-alija-kamberoski-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1966]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Struga]] 9izvnzk9ih0t9ar6xtgfcrcmewjzx3y 0 228308 2995597 2953128 2026-06-10T06:06:23Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995597 wikitext text/x-wiki [[File:Амди Бајрам.jpg|thumb|Amdi Bajram]] '''Amdi Bajram ''' ([[Gjuha maqedonase|Maqedonisht]]: Амди Баjрам) i lindur më 30.8.1956, në [[Shkup]]) ishte një politikan rom nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Amdi Bajram kandidoj si pjesë e LRM-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/lidhja-e-romeve-16-ns_article-amdi-bajram-16-al.nspx|title=Amdi Bajram|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|language=sq|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029145959/https://sobranie.mk/lidhja-e-romeve-16-ns_article-amdi-bajram-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1956]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkupi]] ddfndiai8k30y2yxmys6xs6n6t5x411 0 232692 2995434 2988000 2026-06-09T16:26:16Z Leutrim.P 113691 2995434 wikitext text/x-wiki '''Skurajt''', '''Izgurliu''' ose '''Uzgurliu''' (''Zguro'' , ''Zguri'', ''Sgouros''), kanë qenë një familje fisnike arbërore ndikimi i të cilës shtrihej në mes [[Tirana|Tiranës]] dhe [[Durrësi]]t dhe më pas mendohet se vijuan si funksionarë të [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]<ref name=":1" /><ref>''Italian survey & international experience: Edizione cartonata con copertina rigida dorso tondo cucita filorefe'' - ''Arte, Disegno, Rilievo, Design,'' Gangemi Editore Spa, 2014, fq. 633. ISBN 978-88-492-7915-3</ref>. Stema heraldike e kësaj familjeje është brendësuar në [[Flamuri i Tiranës|flamurin]] dhe [[Emblema e Tiranës|stemën]] e Tiranës<ref>{{Cite web|url=http://www.tirana.al/tirana-info/historiku-i-tiranes/|title=Bashkia e Tiranës|url-status=dead|access-date=1 janar 2018|archive-date=27 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227233229/http://www.tirana.al/tirana-info/historiku-i-tiranes/}}</ref>. == Mbiemri == Në dokumentet mesjetare latine, bizantine dhe sllave, mbiemri dokumentohet në disa trajta gjuhësore shkrimore si: ''Scura, Schura, Schuro, Sguro, Scuro, Sgurous, Zguri,Zguro,Zgura''<ref>[[Eqrem bej Vlora|Vlora E]]. & [[Marie Amelie von Godin|Godin M]]., ''Ndihmesë për historinë e sundimit turk në Shqipëri,'' përkthyer nga [[Afrim Koçi]], Tiranë: 55, 2010, fq. 46. ISBN 978-99943-56-83-6</ref> etj. Studiuesit pohojnë se “emërtimi Skura ka prejardhjen toponimike nga treva e Shqipërisë së Mesme që fillimisht dokumentohet i lokalizuar tek [[Marin Barleti]] si ''Skuria'', krahinë midis Tiranës dhe Durrësit”<ref>Hahn J., ''Udhëtim nëpër viset e Drinit e të Vardarit,'' përkthyer nga Pjetër Radiqi, Tiranë: Geer, 2001. fq. 18. ISBN 99927-738-8-X</ref>. Më 1294-5 përmendet Progron i Sgurouve (Πρόγονος τοũ Σγούρου)  si rimëkëmbës i kishës së Virgjëreshës Peribleptos në [[Ohri|Ohër]].<ref>Nicol D., [https://books.google.com/books?id=XnKgAAAAMAAJ ''Studies in Late Byzantine History and Prosopography'']. London, United Kingdom: Variorum Reprints. fq. 161 ISBN 978-0-86078-190-5.</ref> Si patronim, përmendet Gjergj Skura në kadastrën e Shkodrës, me prona në përkatësitë e komunës<ref>''Regjistri i Kadastrës dhe i Koncensioneve për rrethin e Shkodrës 1416-1417,'' përgatitur nga [[Injac Zamputti]], Tiranë: Akademia e Shkencave e Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë, Instituti i Historisë, 1977. fq. 295.</ref>. Përmendet nga relacioni i [[Marjan Bolica|Bolicës]] më 1614 ku në [[Balldren]] i quajturi Pepë Skura është në krye të 150 burrave në armë, ndërsa në Rus të [[Shkodra|Shkodrës]] i quajturi Mengo Skura në krye të 100 burrave në armë<ref>Bolizza M., ''Relatione et descrittione del sangiacato di Scuttari, dove si ha piena contezza delle città et siti, loro villagi, case et habitatori, rito, costumi, havere et armi di quei popoli, et quanto di considerabile minutamente si contenga in quel ducato,'' përkthyer prej italishtes nga [[Robert Elsie]]. albanianhistory.net, marrë më 2 janar 2018.</ref>. Një Pjetër Skura nga Kruja, nxënës në kolegjet e Fermos dhe Loretos, doktoruar për teologji-filozofi më 1665<ref>Cordignano F., ''L'Albania a traverso l'opera e li scritti di un grande Missionario italiano: il P. Domenico Pasi S.I. (1847-1914),'' Roma: Instituti per l'Europa Orientale, 1934, fq. 362.</ref>. Më 1693 [[Kisha-Xhami e Ulqinit|xhamisë]] [[Kalaja e Ulqinit|në kalanë]] e [[Ulqini]]t i shtohet si hajrát një minare me gur të prerë nga bamirësi Haxhi Halil Skura. Në Shqipërinë e Mesme mbijeton toponimi [[Skuraj]] në [[Rrethi i Kurbinit|Kurbin]]<ref name=":0">Hamzai Dh., ''Stema 700-vjeçare e Skurajve si e shpëtoi konsulli Ippen'', [[Shqiptarja.com]], 19 dhjetor 2015.</ref>. Lagjja Zguraj në [[Kavaja|Kavajë]] dhe ajo Uzgurli në [[Berati|Berat]], mendohet se janë emërtuar prej pranisë së kësaj familjeje ndër këta qytete. == Stema == Stema gjendej në një gur varri, i cili mban emrin e Anton Skurës. Guri i varrit është zbuluar në vitin 1907 nga konsulli austro-hungarez në Shkodër, [[Theodor Ippen]], në kalldrëmin para kishës së Zonjës Nunciatë, në Kodër-Marlekaj të [[Lezha|Lezhës]]. Ky gur ka qenë lapidari mbi varrin e Anton Sgurës. Pas shembjes së kishës guri u përdor si pllakë [[kalldrëmi]]. Ippen e hoqi nga kalldrëmi dhe e vendosi në murin e kishës. Gjendet në gjendje të mirëmbajtur dhe ruhet në [[Muzeu Historik Kombëtar|Muzeun Historik Kombëtar]] në Tiranë<ref name=":0" />. == Mbishkrimi osman == Në marsin e 2015 u gjet në qytetin e Lezhës një pllakë me mbishkrim i periudhës osmane, shkruar në [[arabisht]]e dhe përkthyer nga prof. Mehmet Tutuncu i Qendrës Orientale në [[Holanda|Holandë]]:<blockquote>[[Sulltan]] [[Sulejmani I|Sylejmani]], i biri i [[Selimi I|Selimit]], i biri i [[Bajaziti II|Bajazid Khanit]] - iu zgjattë mbretërimi dhe jeta - ndërtoi këtë [[Kalaja e Lezhës|kala]] të bekuar me ndihmën e [[Dervishi|Dervish]] Muhamedit, bir Uzgurësh me datë - kryelartë është kalaja e Sylejmanit, dhe e fortë - 928 (1522).</blockquote>Sipas historianit të perandorisë dhe [[Arkitektura osmane|arkitekturës osmane]], [[Machiel Kiel]] qeveritari vendor Muhamed bej Uzgurliu<ref>U zgjodh kjo trajtë për ta tejshkruar këtë llagëp duke marrë si mbështetje trajtën patronimike dhe toponimike të gjendur në Berat.</ref> është themeluesi i [[Xhamia e Plumbit, Berat|Xhamisë së Plumbit]] në Berat prej të cilit iu dha edhe emri një lagjeje të qytetit buzë [[Lumi Osum|Osumit]]. Mbiemër i cili, sipas historianit gjerman [[Franz Babinger]], nuk fsheh gjë tjetër veçse [[Turqishtja osmane|osmanizimin]] e mbiemrit Skuraj, që u tejshkrua emri në ''Uzgur'' (+ ''liu/olli,'' tejshkrim nga [[Gjuha turke|turqishtja]] moderne Özgür+oğlu)<ref name=":1">[[Ardian Vehbiu|Vehbiu A]]., ''Pllaka e Skurës,'' peizazhe.com, 5 tetor 2015.</ref>. == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Fisnikëria mesjetare arbërore]] [[Kategoria:Familja Skuraj]] 5be2oc3ek93ehkuj5x2zncbkru4hf13 2995465 2995434 2026-06-09T16:37:49Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Familja Skuraj]]; added [[Category:Familja Skura]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995465 wikitext text/x-wiki '''Skurajt''', '''Izgurliu''' ose '''Uzgurliu''' (''Zguro'' , ''Zguri'', ''Sgouros''), kanë qenë një familje fisnike arbërore ndikimi i të cilës shtrihej në mes [[Tirana|Tiranës]] dhe [[Durrësi]]t dhe më pas mendohet se vijuan si funksionarë të [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]<ref name=":1" /><ref>''Italian survey & international experience: Edizione cartonata con copertina rigida dorso tondo cucita filorefe'' - ''Arte, Disegno, Rilievo, Design,'' Gangemi Editore Spa, 2014, fq. 633. ISBN 978-88-492-7915-3</ref>. Stema heraldike e kësaj familjeje është brendësuar në [[Flamuri i Tiranës|flamurin]] dhe [[Emblema e Tiranës|stemën]] e Tiranës<ref>{{Cite web|url=http://www.tirana.al/tirana-info/historiku-i-tiranes/|title=Bashkia e Tiranës|url-status=dead|access-date=1 janar 2018|archive-date=27 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227233229/http://www.tirana.al/tirana-info/historiku-i-tiranes/}}</ref>. == Mbiemri == Në dokumentet mesjetare latine, bizantine dhe sllave, mbiemri dokumentohet në disa trajta gjuhësore shkrimore si: ''Scura, Schura, Schuro, Sguro, Scuro, Sgurous, Zguri,Zguro,Zgura''<ref>[[Eqrem bej Vlora|Vlora E]]. & [[Marie Amelie von Godin|Godin M]]., ''Ndihmesë për historinë e sundimit turk në Shqipëri,'' përkthyer nga [[Afrim Koçi]], Tiranë: 55, 2010, fq. 46. ISBN 978-99943-56-83-6</ref> etj. Studiuesit pohojnë se “emërtimi Skura ka prejardhjen toponimike nga treva e Shqipërisë së Mesme që fillimisht dokumentohet i lokalizuar tek [[Marin Barleti]] si ''Skuria'', krahinë midis Tiranës dhe Durrësit”<ref>Hahn J., ''Udhëtim nëpër viset e Drinit e të Vardarit,'' përkthyer nga Pjetër Radiqi, Tiranë: Geer, 2001. fq. 18. ISBN 99927-738-8-X</ref>. Më 1294-5 përmendet Progron i Sgurouve (Πρόγονος τοũ Σγούρου)  si rimëkëmbës i kishës së Virgjëreshës Peribleptos në [[Ohri|Ohër]].<ref>Nicol D., [https://books.google.com/books?id=XnKgAAAAMAAJ ''Studies in Late Byzantine History and Prosopography'']. London, United Kingdom: Variorum Reprints. fq. 161 ISBN 978-0-86078-190-5.</ref> Si patronim, përmendet Gjergj Skura në kadastrën e Shkodrës, me prona në përkatësitë e komunës<ref>''Regjistri i Kadastrës dhe i Koncensioneve për rrethin e Shkodrës 1416-1417,'' përgatitur nga [[Injac Zamputti]], Tiranë: Akademia e Shkencave e Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë, Instituti i Historisë, 1977. fq. 295.</ref>. Përmendet nga relacioni i [[Marjan Bolica|Bolicës]] më 1614 ku në [[Balldren]] i quajturi Pepë Skura është në krye të 150 burrave në armë, ndërsa në Rus të [[Shkodra|Shkodrës]] i quajturi Mengo Skura në krye të 100 burrave në armë<ref>Bolizza M., ''Relatione et descrittione del sangiacato di Scuttari, dove si ha piena contezza delle città et siti, loro villagi, case et habitatori, rito, costumi, havere et armi di quei popoli, et quanto di considerabile minutamente si contenga in quel ducato,'' përkthyer prej italishtes nga [[Robert Elsie]]. albanianhistory.net, marrë më 2 janar 2018.</ref>. Një Pjetër Skura nga Kruja, nxënës në kolegjet e Fermos dhe Loretos, doktoruar për teologji-filozofi më 1665<ref>Cordignano F., ''L'Albania a traverso l'opera e li scritti di un grande Missionario italiano: il P. Domenico Pasi S.I. (1847-1914),'' Roma: Instituti per l'Europa Orientale, 1934, fq. 362.</ref>. Më 1693 [[Kisha-Xhami e Ulqinit|xhamisë]] [[Kalaja e Ulqinit|në kalanë]] e [[Ulqini]]t i shtohet si hajrát një minare me gur të prerë nga bamirësi Haxhi Halil Skura. Në Shqipërinë e Mesme mbijeton toponimi [[Skuraj]] në [[Rrethi i Kurbinit|Kurbin]]<ref name=":0">Hamzai Dh., ''Stema 700-vjeçare e Skurajve si e shpëtoi konsulli Ippen'', [[Shqiptarja.com]], 19 dhjetor 2015.</ref>. Lagjja Zguraj në [[Kavaja|Kavajë]] dhe ajo Uzgurli në [[Berati|Berat]], mendohet se janë emërtuar prej pranisë së kësaj familjeje ndër këta qytete. == Stema == Stema gjendej në një gur varri, i cili mban emrin e Anton Skurës. Guri i varrit është zbuluar në vitin 1907 nga konsulli austro-hungarez në Shkodër, [[Theodor Ippen]], në kalldrëmin para kishës së Zonjës Nunciatë, në Kodër-Marlekaj të [[Lezha|Lezhës]]. Ky gur ka qenë lapidari mbi varrin e Anton Sgurës. Pas shembjes së kishës guri u përdor si pllakë [[kalldrëmi]]. Ippen e hoqi nga kalldrëmi dhe e vendosi në murin e kishës. Gjendet në gjendje të mirëmbajtur dhe ruhet në [[Muzeu Historik Kombëtar|Muzeun Historik Kombëtar]] në Tiranë<ref name=":0" />. == Mbishkrimi osman == Në marsin e 2015 u gjet në qytetin e Lezhës një pllakë me mbishkrim i periudhës osmane, shkruar në [[arabisht]]e dhe përkthyer nga prof. Mehmet Tutuncu i Qendrës Orientale në [[Holanda|Holandë]]:<blockquote>[[Sulltan]] [[Sulejmani I|Sylejmani]], i biri i [[Selimi I|Selimit]], i biri i [[Bajaziti II|Bajazid Khanit]] - iu zgjattë mbretërimi dhe jeta - ndërtoi këtë [[Kalaja e Lezhës|kala]] të bekuar me ndihmën e [[Dervishi|Dervish]] Muhamedit, bir Uzgurësh me datë - kryelartë është kalaja e Sylejmanit, dhe e fortë - 928 (1522).</blockquote>Sipas historianit të perandorisë dhe [[Arkitektura osmane|arkitekturës osmane]], [[Machiel Kiel]] qeveritari vendor Muhamed bej Uzgurliu<ref>U zgjodh kjo trajtë për ta tejshkruar këtë llagëp duke marrë si mbështetje trajtën patronimike dhe toponimike të gjendur në Berat.</ref> është themeluesi i [[Xhamia e Plumbit, Berat|Xhamisë së Plumbit]] në Berat prej të cilit iu dha edhe emri një lagjeje të qytetit buzë [[Lumi Osum|Osumit]]. Mbiemër i cili, sipas historianit gjerman [[Franz Babinger]], nuk fsheh gjë tjetër veçse [[Turqishtja osmane|osmanizimin]] e mbiemrit Skuraj, që u tejshkrua emri në ''Uzgur'' (+ ''liu/olli,'' tejshkrim nga [[Gjuha turke|turqishtja]] moderne Özgür+oğlu)<ref name=":1">[[Ardian Vehbiu|Vehbiu A]]., ''Pllaka e Skurës,'' peizazhe.com, 5 tetor 2015.</ref>. == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Fisnikëria mesjetare arbërore]] [[Kategoria:Familja Skura]] 6w0607nbfzn46bn6hw0ox6lvq6kloh9 14 232976 2995305 2764778 2026-06-09T15:59:18Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Bargjinollët]] te [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] pa lënë një ridrejtim 2764778 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Sanxhaku i Shkodrës]] 11yhmfpyaprra20vqiapnawbqrtzth1 14 232981 2995359 2764765 2026-06-09T16:02:05Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] pa lënë një ridrejtim 2764765 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Shkodrës]] 8unzypvni0ots3hxx067k4oax8wtnej 14 233108 2995296 2764779 2026-06-09T15:58:49Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Asllan Pashallinjtë]] te [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] pa lënë një ridrejtim 2764779 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] 82xo2vgi4yu2nau7rdlsqt073t50lm6 14 233110 2995274 2764775 2026-06-09T15:54:52Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] pa lënë një ridrejtim 2764775 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Shkodrës]] qila3k75iky2ot27kuwiw5vy1orntk0 14 235062 2995375 2764764 2026-06-09T16:02:25Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] pa lënë një ridrejtim 2764764 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] bkp1lc6dlqxnb88gb91m526rty5jn5u 0 237158 2995603 2982783 2026-06-10T06:37:44Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995603 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Anel Rashkaj |image = Anel Raskaj.JPG |image_size = 250 |caption = Rashkaj me [[Sandnes Ulf]] në mars 2014 |birth_date = {{birth date and age|19|8|1989|df=yes}} |birth_place = [[Prizren]], [[Kosovë]], |height = 1.80 m |position = [[Mesfushori|Mesfushor]] |currentclub = [[AFC Eskilstuna]] |clubnumber = 21 |youthyears1 = {{0|0000}}–2003 |youthclubs1 = [[KF Liria]] |youthyears2 = 2003 |youthclubs2 = IF Leikin |youthyears3 = 2003–2006 |youthclubs3 = [[Halmstads BK]] |years1 = 2007–2011 |clubs1 = [[Halmstads BK]] |caps1 = 112 |goals1 = 2 |years2 = 2012–2016 |clubs2 = [[Sandnes Ulf]] |caps2 = 131 |goals2 = 5 |years3 = 2017 |clubs3 = [[AFC Eskilstuna]] |caps3 = 13 |goals3 = 0 |years4 = 2017 |clubs4 = [[KF Prishtina]] |caps4 = 3 |goals4 = 0 |years5 = 2018– |clubs5 = [[AFC Eskilstuna]] |caps5 = 27 |goals5 = 2 |nationalyears1 = 2009– |nationalteam1 = [[Kombëtarja kosovare e futbollit|Kosova]] |nationalcaps1 = 4 |nationalgoals1 = 0 }} '''Anel Rashkaj''' i lindur më 19 gusht 1989 është një futbollist profesional kosovar i cili luan si mesfushorë për klubin suedez [[AFC Eskilstuna]]. ==Karriera me klube== ===Halmstads BK=== Rashkaj filloi të luaj futboll për [[KF Liria]] në Prizren. Në moshën 14 vjeçare ai u shpërngul me familjen e tij në [[Halmstad]] në [[Suedi]] ku e vazhdoi karrierën futbollistike në IF Leikin, por vetëm për disa muaj përpara se të nisej për rivalët vendas [[Halmstads BK]].<ref name="Futuregoal">{{cite web|url=http://hallandsposten.se/sport/fotboll/1.424238|title=Anel har många mål i kikaren|date=2009-03-27|accessdate=2009-06-25|publisher=Hallandsposten.se|language=sv}}</ref> Edhe pse nuk ishte përzgjedhur si trajner, një trajner i ekipit të të rinjve trajnuar me skuadrën e lartë, në vitin 2007 ai u vendos në stol kundër [[IFK Göteborg]] në [[Allsvenskan]] dhe në ndeshjen e ardhshme kundër [[Kalmar FF]] ai bëri debutimin e tij, duke zëvendësuar [[Martin Fribrock]], vetëm disa ditë pas ditëlindjes së tij të 18-të.<ref>{{cite web|url=http://www.svenskafans.com/fotboll/artikel.asp?id=189985|title=Anel Raskaj debuterade|date=2007-09-03|accessdate=2008-07-31|publisher=SvenskaFans.com|language=sv|archive-date=12 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512054101/https://www.svenskafans.com/fotboll/artikel.asp%3Fid%3D189985|url-status=dead}}</ref> Para sezonit të vitit 2008. Ai u ngrit nga ekipi i të rinjve për t'u bërë një anëtar i plotë i skuadrës së lartë,<ref>{{cite web|url=http://www.hbk.se/extra/news/?module_instance=1&id=1979|title=Talanger till A-truppen|accessdate=2010-07-28|publisher=hbk.se|language=sv|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111080945/http://www.hbk.se/extra/news/?module_instance=1&id=1979|archivedate=2013-11-11}}</ref> kryesisht duke u përdorur si anësor i majtë.<ref>{{cite web|url=http://www.hbk.se/extra/news/?module_instance=1&id=3432|title=Kombinerar elitfotboll med studier|date=2008-09-04|accessdate=2010-07-28|publisher=hbk.se|language=sv|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080917224857/http://www.hbk.se/extra/news/?module_instance=1&id=3432|archivedate=2008-09-17}}</ref> Në vitin 2009, Rashkaj dhe [[Michael Görlitz]] ishin lojtarët e vetëm që luajtën në të gjitha ndeshjet e ligave të sezonit, gjithsej 30 ndeshje, ai gjithashtu përfaqësoi klubin në të gjitha 17 ndeshjet e tjera të vitit, 2 kupa dhe 15 ndeshje miqësore, i vetmi lojtar që kishte luajtur në të gjitha ndeshjet e klubit në atë vit.<ref>{{cite web|url=http://www.hbk.se/extra/news/?module_instance=1&id=5648|title=Anel har spelat samtliga matcher|date=2009-10-30|accessdate=2010-07-28|publisher=hbk.se|language=sv|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111010725/http://www.hbk.se/extra/news/?module_instance=1&id=5648|archivedate=2013-11-11}}</ref> Anel Rashkaj shënoi golin e tij të parë të ligës në vitin 2009 kundër Kalmar FF.<ref>{{cite web|url=http://www.fotbollsverige.se/news_show_raskajs-forsta-allsvenska-mal.html?id=6716418|title=Raskajs första allsvenska mål|language=sv|date=2009-04-19|accessdate=2010-07-28|publisher=fotbollsverige.se|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100910000018/http://www.fotbollsverige.se/news_show_raskajs-forsta-allsvenska-mal.html?id=6716418|archivedate=10 shtator 2010 <!--DASHBot-->}}</ref> Sezoni 2010 pa [[Janne Andersson]] të largohet si menaxher i Halmstads BK dhe duke u zëvendësuar nga [[Lars Jacobsson]], ish-ndihmës i menaxherit. Lars vazhdoi me sistemin 4-5-1 të Janne, Rashkaj luajti shumicën e ndeshjeve të tij në anën e djathtë të mesfushës, disa herë duke u përdorur si anësor i majtë, duke shënuar golin e tij të dytë në fillim të sezonit në fitoren 4-0 të Halmstad mbi [[Åtvidabergs FF]]. Sezoni i vitit 2011 filloi si ai më parë, Lars Jacobsson u largua nga klubi dhe u zëvendësua nga spanjolli [[Pep Clotet|Josep Clotet Ruiz]], së bashku me menaxherin e ri erdhën disa mesfushorë spanjollë, të cilët panë që Anel u zhvendos nga skuadra fillestare në stol në fillim të sezonit të ligës, kundër pritjeve të shumë njerëzve.<ref>{{cite web|url=http://hallandsposten.se/sport/hbk/1.1152116-raskaj-brinner-for-nya-halmstad|title=Raskaj brinner för nya Halmstad|date=2011-03-16|accessdate=2012-02-01|publisher=hallandsposten.se|language=sv|archive-date=16 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111016075907/http://hallandsposten.se/sport/hbk/1.1152116-raskaj-brinner-for-nya-halmstad|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://svenskfotboll.se/allsvenskan/fotbolldirekt-nyhet/?cid=32172|title=Bortglömd Raskaj: "Bara mål som räknas"|date=2011-04-05|accessdate=2012-02-01|publisher=svenskfotboll.se|language=sv}}</ref> Në mes të sezonit të vitit 2011, lojtarët spanjollë u larguan pasi huazimi i tyre përfundoi me klubin dhe Clotet Ruiz u shkarkua pas një serie të gjatë të rezultateve të dobëta, nën drejtuesin e ri [[Jens Gustafsson]]. Rashkaj u kthye në formacionin fillestar,<ref>{{cite web|url=http://www.sportal.se/fotboll/allsvenskan/det-ar-klart-att-man-tanker-pa-framtiden|archive-url=https://archive.today/20120915111336/http://www.sportal.se/fotboll/allsvenskan/det-ar-klart-att-man-tanker-pa-framtiden|archive-date=2012-09-15|title=Det är klart att man tänker på framtiden|date=2011-07-20|accessdate=2012-02-01|publisher=sportal.se|language=sv}}</ref> por ai nuk ishte në gjendje të ndihmojë Halmstad nga bein zbritur deri në fund të sezonit. Pas përfundimit të sezonit 2011, shumë lojtar të Halmstad vendosën ta lëjnë klubin, në mesin e tyre edhe Anel Rashkaj, pasi kontrata e tij me klubin përfundoi.<ref>{{cite web|url=http://www.fotbolltransfers.com/site/news/12562.html|title=Spelarflykt hotar Halmstads BK: "Superettan lockar inte"|date=2011-09-25|accessdate=2012-02-01|publisher=fotbolltransfers.com|language=sv|archive-date=19 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819093814/https://fotbolltransfers.com/site/news/12562|url-status=dead}}</ref> ===Sandnes Ulf=== Më 30 janar 2012. klubi norvegjez [[Sandnes Ulf]], konfirmoi se ata nënshkruan mesfushorin Rashkaj në një kontratë njëvjeçare.<ref>{{cite web|url=http://www.sandnesulf.no/index.php/nyheter-a-laget/items/raskaj-klar-for-sandnes-ulf.html|title=Raskaj klar for Sandnes Ulf|language=no|date=2012-01-30|accessdate=2012-02-01|publisher=sandnesulf.no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120428013002/http://www.sandnesulf.no/index.php/nyheter-a-laget/items/raskaj-klar-for-sandnes-ulf.html|archivedate=2012-04-28}}</ref> ===AFC Eskilstuna=== Më 27 dhjetor 2016, Rashkaj nëshkroi me skuadrën suedeze [[AFC Eskilstuna]].<ref>{{cite web|url=http://www.fotbolltransfers.com/site/news/73610|title=Officiellt: Anel Raskaj klar för AFC Eskilstuna|website=FotbollTransfers|language=sv|date=27 dhjetor 2016|access-date=4 qershor 2019|archive-date=30 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530165150/http://fotbolltransfers.com/site/news/73610|url-status=dead}}</ref> Më 2 prill 2017, ai bëri debutimin e tij në një ndeshje ku humbën 3-1 kundër [[GIF Sundsvall]]. ===KF Prishtina=== On 11 gusht 2017, Rashkaj nënshkroi për klubin [[KF Prishtina]].<ref>{{cite web|url=http://prishtinafc.com/al/lajme/post/anel-rashkaj-nenshkruan-kontrate-dyvjecare|title=Anel Rashkaj nënshkruan kontratë dyvjeçare|publisher=[[KF Prishtina]]|language=sq|date=11 gusht 2017|access-date=4 qershor 2019|archive-date=12 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512054207/http://prishtinafc.com/al/lajme/post/anel-rashkaj-nenshkruan-kontrate-dyvjecare/|url-status=dead}}</ref> Më 20 gusht 2017, ai bëri debutimin e tij në një ndeshje kundër [[KF Drita (Gjilan)|Dritës]].<ref>{{cite web|url=http://www.koha.net/sport/39086/rashkaj-debuton-me-prishtinen/|title=Rashkaj debuton me Prishtinën|publisher=[[Koha Ditore]]|language=sq|date=20 gusht 2017}}</ref>Më 29 shtator 2017. Rashkaj shkëputi kontratën me Prishtinën, shkakun e mos përshtatjes.<ref>{{cite web|url=http://prishtinafc.com/al/lajme/post/prishtina-liron-anel-rashkajn|title=Prishtina liron Anel Rashkajn|publisher=[[KF Prishtina]]|language=sq|date=29 shtator 2017|access-date=4 qershor 2019|archive-date=12 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512054233/http://prishtinafc.com/al/lajme/post/prishtina-liron-anel-rashkajn/|url-status=dead}}</ref> ===Kthimi në AFC Eskilstuna=== Më 18 dhjetor 2017. Rashkaj u kthye në klubin [[AFC Eskilstuna]].<ref>{{cite web|url=http://www.fotbolltransfers.com/site/news/87263|title=Officiellt: Anel Raskaj återvänder till AFC Eskilstuna|trans-title=Zyrtare: Anel kthehet në AFC Eskilstuna|website=FotbollTransfers|language=sv|date=18 dhjetor 2017|access-date=4 qershor 2019|archive-date=12 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512054108/http://fotbolltransfers.com/site/news/87263|url-status=dead}}</ref> Më 31 mars 2018, ai bëri debutimin e tij në barazim kundër [[IK Brage]]. ==Karriera ndërkombëtare== Rashkaj ka thënë në një intervistë për gazetën suedeze [[Hallandsposten]] se ai ka qenë në një kontaktë me bashkë-menaxherin e Suedisë U-21 [[Jörgen Lennartsson]] i cili i ka thënë atij se ai ka humbur UEFA Kampionatin Evropian U-21 më 2009 pasi ai ende nuk e ka marrur nënshtetësinë suedeze. Poashtu Rashkaj ka thënë në një intervistë se ai më parë do të kishte zgjedhur [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedinë]] përpara [[Kombëtarja kosovare e futbollit|Kosovës]] po të kishte mundësi të marrë një pozicion në skuadrën suedeze.<ref name="Futuregoal"/> Në një intervistë për Fotbolldirekt.se ka thënë se ai ka marrur një ftesë nga [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]], por ai nuk e pranoi.<ref>{{cite web|url=http://www.fotbolldirekt.se/superl%C3%B6ftet-missar-emslutspelet|title=Superlöftet missar EM-slutspelet|language=sv|date=2009-02-02|accessdate=2009-06-25|publisher=Fotbolldirekt.se|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090207161228/http://fotbolldirekt.se/superl%C3%B6ftet-missar-emslutspelet|archivedate=2009-02-07}}</ref> Në vitin 2009. Rashkaj u ftua në ekipin jozyrtar të Kosovës, duke luajtur nën emrin Ekipi i Kosovës, për të luajtur në dy ndeshje kundër opozitës suedeze, së pari kundër [[Kalmar FF]].<ref>{{cite web|url=http://www.kalmarff.se/news/kalmar-ff-team-kosovo-0|title=Kalmar FF - Team Kosovo|date=2009-06-12|accessdate=2010-07-28|publisher=kalmarff.se|language=sv|archive-date=5 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305055436/http://www.kalmarff.se/news/kalmar-ff-team-kosovo-0|url-status=dead}}</ref> dhe së dyti kundër [[Malmö FF]], por Rashkaj luajti në këtë ndeshjen e fundit. Më 17 shkurt 2010. Rashkaj u thirr sërish nga Kosova për një ndeshje miqësore kundër Shqipërisë.<ref>{{cite web|url=http://www.hbk.se/extra/news/?module_instance=1&id=5991|title=Anel spelade med Kosovo|language=sv|date=2010-02-19|accessdate=2010-07-28|publisher=hbk.se|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100823134228/http://www.hbk.se/extra/news/?module_instance=1&id=5991|archivedate=23 gusht 2010}}</ref> Më 10 qershor 2010. Rashkaj mori pjesë si kapiten i ekipit kur Kosova luajti një miqësore kundër klubit të tij Halmstads BK në Örjans Vall në Halmstad, ndeshja përfundoi 4-4 me një tjetër lojtar të Halmstads BK dhe kombëtares kosovare [[Kujtim Bala]], duke shënuar një gol.<ref>{{cite web|url=http://www.hbk.se/extra/news/?module_instance=2&id=6489|title=Målrik vänskapsmatch mot Kosovo|language=sv|date=2010-06-10|accessdate=2010-07-28|publisher=hbk.se|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100813131904/http://www.hbk.se/extra/news/?module_instance=2&id=6489|archivedate=13 gusht 2010}}</ref> Më 28 korrik 2010. Rashkaj njoftoi se kishte zgjedhur të përfaqësonte Kosovën, duke deklaruar se dëshironte të luante për kombëtaren kosovare dhe se ai besonte se ai do të kishte më shumë shanse për ta bërë këtë me Kosovën dhe jo me Suedinë. Ai gjithashtu deklaroi se ai ende nuk e kishte mbyllur plotësisht derën në lidhje me Suedinë, pasi trajneri i U21 Jörgen Lennartsson kishte deklaruar se dëshironte të shihte Rashkaj në ekipin U21 dhe Kampionatin Europian U21 të vitit 2011 në Danimarkë. Megjithatë, ai ende nuk ka marrë shtetësinë suedeze dhe Kosova ende nuk është miratuar nga [[FIFA]].<ref>{{cite web|url=http://www.hbk.se/extra/news/?module_instance=1&id=6921|title=Anel har bestämt sig för Kosovo|language=sv|date=2010-07-28|accessdate=2010-07-28|publisher=hbk.se|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100813131845/http://www.hbk.se/extra/news/?module_instance=1&id=6921|archivedate=13 gusht 2010}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Kombëtarja=== {{updated|10 qershor 2019}}<ref>{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=28520|title=Anel Rashkaj|publisher=Eu-football.info|language=en|accessdate=13 qershor 2019}}</ref> {| class=wikitable style="text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan=3|[[Kombëtarja kosovare e futbollit|Kosova]] |2010||1{{efn|Ndeshja miqësore kundër [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipërisë]] e luajtur më 17 shkurt 2010,<ref>{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/13422/Kosovo_Albania.html|title=Kosovo vs. Albania 2:3|trans-title=Kosova vs. Shqipëria 2:3|publisher=National Football Teams|language=en|accessdate=13 qershor 2019}}</ref> nuk njihet nga UEFA dhe FIFA.}}||0 |- |2014||3||0 |- |2019||1||0 |- !colspan=2|Gjithsej!!4!!0 |} {{notelist}} == Referime == {{reflist|3}} {{DEFAULTSORT:Rashkaj, Anel}} [[Kategoria:Lindje 1989]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Prizreni]] [[Kategoria:Futbollistë kosovarë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren kosovare]] [[Kategoria:Futbollistë suedezë]] [[Kategoria:Futbollistë në Halmstads BK]] [[Kategoria:Futbollistë në Sandnes ULF]] [[Kategoria:Futbollistë në AFC Eskilstuna]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Prishtina]] [[Kategoria:Futbollistë në Allsvenskan]] [[Kategoria:Futbollistë në 1.divisjon]] [[Kategoria:Futbollistë në Eliteserien]] [[Kategoria:Futbollistë në Raiffeisen Superliga]] b55l92jqdlkjpjv57qge5rdzmz2tcd5 1 237160 2995604 2987671 2026-06-10T06:37:45Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995604 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Anel Rashkaj/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{WAK2018}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anel Rashkaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995603 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819093814/https://fotbolltransfers.com/site/news/12562 për lidhjen http://www.fotbolltransfers.com/site/news/12562.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 08:37 (CEST) 89mryglafvpitruhvyzkcscuimyn62v 0 239417 2995352 2931344 2026-06-09T16:01:34Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Gjylbegaj]] te [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995352 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder| name=Musa Gjylbegu| image=Musa Gjylbegaj.jpg| image_size=230px| office=Ministër i Punëve Botore| term_start=5 nëntor, 1943| term_end=6 shtator, 1944| predecessor=[[Eqrem Telhaj]]| successor=[[Lefter Kosova]]; [[Rifat Begolli]]| birth_date=15 shtator, 1904| birth_place=[[Shkodër]], [[Perandoria Osmane]]| death_date=10 dhjetor, 1950| death_place=Burgu i Tiranës, [[Republika Popullore e Shqipërisë]]| nationality=Shqiptar| profession=agronom, nëpunës}}'''Musa Gjylbegu''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[15 Shtator|15 shtator]] [[1904]] - Burgu i Tiranës, [[10 Dhjetor|10 dhjetor]] [[1950]]) ka qenë nëpunës dhe ministër i shtetit shqiptar. == Biografia == U lind më 15 shtator 1904 në Shkodër,<ref name="KaçDervishi">{{cite book|author=Dervishi|first=Kastriot|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|publisher=55|isbn=9789994356225|location=Tiranë|page=132|language=sq|author-link=Kastriot Dervishi}}</ref> i biri i Shaqirit të Molla begut, ndër [[Gjylbegajt|familjet hanedane]] të qytetit.<ref>{{Cite book|author=Bushati|first=Hamdi|title=Shkodra dhe motet: Pemë gjenealogjike familjesh shkodrane|publisher=Idromeno|year=1999|volume=3|location=Shkodër|pages=28|language=sq|author-link=Hamdi Bushati}}</ref> Në vendlindje kreu shkollimin fillor dhe të mesëm. Më 1927 u diplomua për Agronomi në [[Mynih]] të [[Gjermania|Gjermanisë]],<ref name=":0">{{Cite book|title=Fjalor enciklopedik i viktimave të terrorit komunist|publisher=instituti i studimit të krimeve dhe pasojave të komunizmit|year=2014|isbn=978-9928-168-01-6|location=Tiranë|pages=109|editor-link=Agron Tufa|editor-last=Tufa|editor-first=Agron|volume=3|language=sq|url=http://www.iskk.gov.al/wp-content/uploads/2017/03/fjalori-enciklopedik-III.pdf|access-date=23 nëntor 2019|archive-date=8 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108104941/http://www.iskk.gov.al/wp-content/uploads/2017/03/fjalori-enciklopedik-III.pdf|url-status=dead}}</ref> dhe pasi u kthye në atdhe u mor me punë private. Më 1930-1941 qe nëpunës në zyrën e statistikës në Ministrinë e Ekonomisë Kombëtare. Më 1941-1942 u caktua shef i statistikës pranë po këtij dikasteri. Në vitet 1942-1943 u emërua drejtor në Drejtorinë Qendrore të Statistikave pranë Kryeministrisë. Më 1943 qe inxhinier agronom pranë Ministrisë së Ekonomisë. Më 1 tetor 1943 u emërua zëvendësdrejtor i përgjithshëm i drejtorisë në fjalë.<ref name="KaçDervishi" /> U bë ministër i Punëve Botore në qeverinë e [[Rexhep bej Mitrovica|Rexhep Mitrovicës]],<ref>{{Cite book|title=Albania at war, 1939-1945|last=Fischer|first=Bernd Jürgen|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|year=1999|isbn=9781850655312|pages=174|author-link=Bernd J. Fischer|language=en}}</ref> nga 5 nëntori i 1943 gjer më 16 qershor 1944 si dhe në qeverinë e [[Fiqri Dine|Fiqiri Dines]] nga 18 korriku deri më 28 gusht 1944.<ref name=":GëzimJuka">{{Cite book|author=Juka|first=Gëzim H.|title=Shkodranët e 7 prillit dhe të 29 nëntorit|publisher=Reklama|year=2018|isbn=9789928440358|location=Tiranë|pages=80|language=sq}}</ref> Pas marrjes së pushtetit nga komunistët, u dorëzua më 21 tetor 1946 me rastin e amnistisë. U akuzua se duke punuar në vitet 1930-1939 në zyrën e statistikës së MEK, kishte qenë «zogist i flaktë, se gjatë luftës kishte qenë në [[Itali]] për tregti, se kishte marrë pjesë në mbledhjet e qeverisë si ministër, se ka strehuar 15 ditë në shtëpi [[Mehdi bej Frashëri|Mehdi Frashërin]]»,<ref name="KaçDervishi" /> Gjykata Ushtarake Tiranë e dënoi si “eksponent i Ballit dhe i Legalitetit” dhe për ”agjitacion e propagandë”, me burg të përjetshëm, konfiskim pasurie dhe punë të detyruar.<ref name=":0" /> U dënua më 19 maj 1947 së bashku me [[Salih Vuçitërni|Salih Vuçiternën]] me burgim të përjetshëm, duke vdekur më pas në burgun e vjetër të Tiranës më 10 dhjetor 1950.<ref name="KaçDervishi" /><ref name=":0" /> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Shqiptarë që vdiqën gjatë burgimit]] [[Kategoria:Lindje 1904]] [[Kategoria:Vdekje 1950]] [[Kategoria:Ministra të Punëve Publike të Shqipërisë]] [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Shkodrës]] 5oye0smxatugug7af95c5z116mhsodk 2995443 2995352 2026-06-09T16:30:25Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] te [[Kategoria:Familja Gjylbegu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995443 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder| name=Musa Gjylbegu| image=Musa Gjylbegaj.jpg| image_size=230px| office=Ministër i Punëve Botore| term_start=5 nëntor, 1943| term_end=6 shtator, 1944| predecessor=[[Eqrem Telhaj]]| successor=[[Lefter Kosova]]; [[Rifat Begolli]]| birth_date=15 shtator, 1904| birth_place=[[Shkodër]], [[Perandoria Osmane]]| death_date=10 dhjetor, 1950| death_place=Burgu i Tiranës, [[Republika Popullore e Shqipërisë]]| nationality=Shqiptar| profession=agronom, nëpunës}}'''Musa Gjylbegu''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[15 Shtator|15 shtator]] [[1904]] - Burgu i Tiranës, [[10 Dhjetor|10 dhjetor]] [[1950]]) ka qenë nëpunës dhe ministër i shtetit shqiptar. == Biografia == U lind më 15 shtator 1904 në Shkodër,<ref name="KaçDervishi">{{cite book|author=Dervishi|first=Kastriot|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|publisher=55|isbn=9789994356225|location=Tiranë|page=132|language=sq|author-link=Kastriot Dervishi}}</ref> i biri i Shaqirit të Molla begut, ndër [[Gjylbegajt|familjet hanedane]] të qytetit.<ref>{{Cite book|author=Bushati|first=Hamdi|title=Shkodra dhe motet: Pemë gjenealogjike familjesh shkodrane|publisher=Idromeno|year=1999|volume=3|location=Shkodër|pages=28|language=sq|author-link=Hamdi Bushati}}</ref> Në vendlindje kreu shkollimin fillor dhe të mesëm. Më 1927 u diplomua për Agronomi në [[Mynih]] të [[Gjermania|Gjermanisë]],<ref name=":0">{{Cite book|title=Fjalor enciklopedik i viktimave të terrorit komunist|publisher=instituti i studimit të krimeve dhe pasojave të komunizmit|year=2014|isbn=978-9928-168-01-6|location=Tiranë|pages=109|editor-link=Agron Tufa|editor-last=Tufa|editor-first=Agron|volume=3|language=sq|url=http://www.iskk.gov.al/wp-content/uploads/2017/03/fjalori-enciklopedik-III.pdf|access-date=23 nëntor 2019|archive-date=8 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108104941/http://www.iskk.gov.al/wp-content/uploads/2017/03/fjalori-enciklopedik-III.pdf|url-status=dead}}</ref> dhe pasi u kthye në atdhe u mor me punë private. Më 1930-1941 qe nëpunës në zyrën e statistikës në Ministrinë e Ekonomisë Kombëtare. Më 1941-1942 u caktua shef i statistikës pranë po këtij dikasteri. Në vitet 1942-1943 u emërua drejtor në Drejtorinë Qendrore të Statistikave pranë Kryeministrisë. Më 1943 qe inxhinier agronom pranë Ministrisë së Ekonomisë. Më 1 tetor 1943 u emërua zëvendësdrejtor i përgjithshëm i drejtorisë në fjalë.<ref name="KaçDervishi" /> U bë ministër i Punëve Botore në qeverinë e [[Rexhep bej Mitrovica|Rexhep Mitrovicës]],<ref>{{Cite book|title=Albania at war, 1939-1945|last=Fischer|first=Bernd Jürgen|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|year=1999|isbn=9781850655312|pages=174|author-link=Bernd J. Fischer|language=en}}</ref> nga 5 nëntori i 1943 gjer më 16 qershor 1944 si dhe në qeverinë e [[Fiqri Dine|Fiqiri Dines]] nga 18 korriku deri më 28 gusht 1944.<ref name=":GëzimJuka">{{Cite book|author=Juka|first=Gëzim H.|title=Shkodranët e 7 prillit dhe të 29 nëntorit|publisher=Reklama|year=2018|isbn=9789928440358|location=Tiranë|pages=80|language=sq}}</ref> Pas marrjes së pushtetit nga komunistët, u dorëzua më 21 tetor 1946 me rastin e amnistisë. U akuzua se duke punuar në vitet 1930-1939 në zyrën e statistikës së MEK, kishte qenë «zogist i flaktë, se gjatë luftës kishte qenë në [[Itali]] për tregti, se kishte marrë pjesë në mbledhjet e qeverisë si ministër, se ka strehuar 15 ditë në shtëpi [[Mehdi bej Frashëri|Mehdi Frashërin]]»,<ref name="KaçDervishi" /> Gjykata Ushtarake Tiranë e dënoi si “eksponent i Ballit dhe i Legalitetit” dhe për ”agjitacion e propagandë”, me burg të përjetshëm, konfiskim pasurie dhe punë të detyruar.<ref name=":0" /> U dënua më 19 maj 1947 së bashku me [[Salih Vuçitërni|Salih Vuçiternën]] me burgim të përjetshëm, duke vdekur më pas në burgun e vjetër të Tiranës më 10 dhjetor 1950.<ref name="KaçDervishi" /><ref name=":0" /> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Shqiptarë që vdiqën gjatë burgimit]] [[Kategoria:Lindje 1904]] [[Kategoria:Vdekje 1950]] [[Kategoria:Ministra të Punëve Publike të Shqipërisë]] [[Kategoria:Familja Gjylbegu]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Shkodrës]] s0h4wmnhjoglteaguhxepv353griwqu 0 239418 2995374 2846695 2026-06-09T16:02:21Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995374 wikitext text/x-wiki {{për përmirësim}} '''Sait bej Toptani''' ose '''Said Toptani''' ([[Konia|Konja]], [[Perandoria Osmane]], [[1894]] - [[1947]]) ka qenë figurë politike dhe ministër i shtetit shqiptar. Biri i [[Murad bej Toptani]]t. == Biografia == E kreu Shkollën e Lartë të Bujqësisë në [[Grac]] (Austri). Më 1922–1939 ishte deputet i kuvendit. Më 1930 anëtar i delegacionit shqiptar në konferencën e parë [[ballkani]]ke. Më 1931–1932 ministër i ekonomisë kombëtare në qeverinë e [[Pandeli Evangjeli]]t.<ref>[[Kastriot Dervishi]]: ''Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet: Anëtarët a Këshillit të Ministrave në vitet 1912–2012, jetëshkrimet e tyre dhe veprimtaria e ekzekutivit shqiptar.'' Tiranë: Shtëpia Botuese 55. 2012. f. 22., 239. ISBN 9789994356225</ref> == Referimet == <references /> [[Kategoria:Lindje 1894]] [[Kategoria:Vdekje 1947]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Familja Toptani]] 92718sct31m2itqr3sibg8szx1abqog 0 239505 2995323 2931349 2026-06-09T16:00:00Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Biçakçinj]] te [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995323 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Aqif pashë Elbasani | image = Aqif Elb.JPG | image_size = 250px | office = [[Lista e Ministrave të Punëve të Brendshme të Shqipërisë|Ministër i Brendshëm dhe i Luftës i Shqipërisë]] | term_start = 28 maj, 1914 | term_end = 3 shtator, 1914 | predecessor = [[Esad pashë Toptani]] | successor = [[Shahin Dino]] | office2 = Regjent | term_start2 = 30 janar, 1920 | term_end2 = 22 dhjetor, 1921 | predecessor2 = [[Principata e Shqipërisë]] | successor2 = [[Omer pashë Vrioni II]] | birth_date = 1860 | birth_place = [[Elbasani|Elbasan]], [[Perandoria Osmane]] | death_date = 10 Shkurt 1926 | death_place = [[Elbasani|Elbasan]], [[Republika Shqiptare]] | nationality = Shqiptar | Feja = [[Bektashi]] | profession = nëpunës, ministër | party = Partia Kombëtare | spouse=Ifet hanëm Vrioni| children=[[Ibrahim bej Biçakçiu]]}} '''Aqif pashë Biçakçiu''' i njohur nga historiografia më tepër si '''Aqif pashë Elbasani''' ([[Elbasani|Elbasan]], 1860 - [[10 Shkurt|10 shkurt]], [[1926]]) ka qenë nëpunës i administratës së [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] dhe figurë politike shqiptare. == Biografia == Lindi në Elbasan më 1860, i biri i Mahmud Pertef pashë Biçakçi-Elbasani dhe Shefikat hanëm Alizotit, në oxhakun e [[Biçakçinjtë|Biçakçinjve]]. Nga e ëma vinte nga një familje e rëndësishme bejlere e [[Gjirokastra|Gjirokastrës]], binte kushëri i parë me [[Esad pashë Toptani]]n.<ref>{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=569|translator=[[Afrim Koçi]]|lang=sq}}</ref><ref name=":1">{{Cite book|title=Letërkëmbim (1947-1958)|last=Kruja|first=Mustafa|author-link=Mustafa Kruja|last2=Margjokaj|first2=P. Paulin|publisher=Camaj-Pipa|year=2006|isbn=99943-34-47-6|location=Shkodër|pages=373|lang=sq}}</ref> Mësimet e para i mori në vendlindje, ndërsa të lartat në [[Stambolli|Stamboll]].<ref name=":0">{{Cite book|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|last=Dervishi|first=Kastriot|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=90|lang=sq}}</ref> Më 1894 zgjidhet anëtar i Këshillit Administrativ të [[Sanxhaku i Elbasanit|Sanxhakut të Elbasanit]], ndërhyn në paqtimin e një demostrimi popullor në Elbasan më 1897. Më 1906 me [[Fermani|ferman]] të Sulltanit iu akordua dekorata "Misi Brisan", për shkak të zellit patriotik e shërbimeve në dobi të interesave të shtetit e t[ vendit.<ref name=":3">{{Harvnb|Kotherja|2012|page=21}}.</ref> Në vitin 1907 nga [[Sulltani|Sulltan]] [[Abdyl Hamiti II]] i jepet titulli ''Rumeli [[Bejlerbej]]'' për "besnikëri të merituar". Më 1908 me shpalljen e kushtetutës ishte ndër përkrahësit më të mëdhenj të klubit "Bashkimi". Më 1909 mori pjesë në [[Kongresi i Dibrës|Kongresin e Dibrës]] me [[Dervish bej Biçakçiu|Dervish bej Biçakun]], [[Myderizi|myderriz]] Ali efendi Bashën e Beniamin Nosin.<ref name=":3" /> Më 1910 është ndër kontribuesit e mitingut kundër [[Alfabeti arab|gërmave arabe]] që [[xhonturqit]] donin t'ua detyronin shqiptarëve. Me fushatat ndëshkimore të Shefqet Turgut Pashës u largua në [[Napoli]]. Me 24 dhjetor, ai, [[Shefqet bej Vërlaci]] dhe Dervish Bej Biçaku, u nisën për Stamboll, sipas kërkesës së deputetëve shqiptarë në [[Mexhlisi i Përgjithshëm|mexhlisin osman]], të cilët, " ... duan të sqarojnë gjendjen e tyre."<ref>{{Harvnb|Kotherja|2012|pages=22-23}}.</ref> Më 1912 përdori gjithë ndikimin e tij për suksesin e [[Kryengritja e vitit 1912|kryengritjes së përgjithshme]]. Në nëntor 1912 delegatët e Elbasanit për në [[Kuvendi i Vlorës|Kuvendin e Vlorës]] ([[Mid'hat bej Frashëri|Frashëri]], [[Shefqet Dajiu|Dajiu]], [[Lef Nosi|Nosi]]) u zgjodhën në shtëpinë e tij. Më 25 nëntor 1912 ngriti flamurin kombëtar në Elbasan. Në prill të 1913 me largimin e trupave serbe nga qyteti, [[Ismail Qemali]] e emëroi Prefekt të Elbasanit, detyrë të cilën e ushtroi derisa më 1914 u emërua Ministër i Brendshëm dhe i Luftës në periudhën e [[Princ Vidi]]t. Me kryengritjen e Shqipërisë së Mesme shkoi në [[Bari]],<ref>Gazeta “Liri i Shqipërisë”, Sofje, 21 janar 1915, f.1, lajmi: Në Shkodër.</ref> ku qëndroi 6 muaj dhe më pas u vendos në [[Shkodër]]. Internohet për disa muaj nga malazezët dhe nga rrethanat e krijuara nga zhvillimet e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] dhe ofensiva austro-hungareze kundër Malit të Zi, u lirua. Më 1916 bashkë me [[Mbreti Zogu I|Ahmet bej Zogollin]] ishte nismëtar i kongresit të pambajtur të Elbasanit për të formuar një qeveri në emër të Vidit e për ta lënë Austro-Hungarinë para faktit të kryer. Por kjo përpjekje u ndalua nga austro-hungarezët.<ref>{{Harvnb|Vllamasi|2012|pages=132}}</ref> Përkrahu [[Abdyl bej Ypi]]n në organizimin e punimeve për Kongresin e Lushnjes.<ref name=":2">{{Cite book|title=Kujtime, nga fundi i sundimit osman në Luftën e Vlorës|last=Vlora|first=Syrja bej|author-link=Syrja bej Vlora|publisher=Iceberg|year=2013|origyear=1921-1925|isbn=978-9928-4140-4-5|location=Tiranë|pages=320, 323|translator=[[Ali Asllani]]|lang=sq}}</ref> Më 1920 i zgjedhur nga [[Bashkia Peqin|Bashkia e Peqinit]], përfaqësoi [[Kazaja e Peqinit|Kazanë e Peqinit]] si delegat në Kongres,<ref name=":2" /><ref>{{Harvnb|Vllamasi|2012|page=182}}.</ref> ku emërohet kryetar dhe me vendosjen e rendit të Regjencës, emërohet si një nga anëtarët e [[Këshilli i Naltë i Regjencës|Këshillit të Naltë]] duke përfaqësuar elementin [[bektashi]]. Duke përfituar nga kriza e Mirditës, në bashkërendim me grupimin "Bashkimi i Shenjtë" dhe dorëheqjen e [[Zija Dibra|Zija Dibrës]] nga qeveria [[Pandeli Evangjeli|Evangjeli]], Biçakçiu nënshkroi me Imzot [[Luigj Bumçi]]n shkarkimin e Evangjelit. I indinjuar nga mospranimi i tij, organizon një komision grushti shteti dhe i dërgon në hotelin "Internacional" ku banonte kryeministri, për ta shtrënguar të jepte dorëheqjen që çoi në krizën e dhjetorit me kabinetet pakditore. Mosbesimi që ndolli qeveria [[Hasan Prishtina|Prishtina]], bëri që ish-ministra, deputetë, funksionarë dhe oficerë të tërë të braktisnin Tiranën dhe të shkonin në Elbasan.<ref>{{Harvnb|Vllamasi|2012|pages=258-261}}.</ref> Pas grevave dhe demonstratave, Biçakçiu dhe Bumçi ngarkuan [[Idhomeno Kosturi]]n që të formonte një qeveri derisa të mblidhej parlamenti. Me kthimin e fuqisë kombëtare me në krye Zogun që kish shkuar për të qetësuar Mirditën dhe kthimin e deputetëve nga Elbasani, u bë mbledhja e parë të parlamentit më 22 dhjetor 1921. Në atë mbledhje Evangjeli dëshmoi për grushtin e shtetit që ish bërë dhe kësodore parlamenti vendosi për të rrëzuar dy regjentët që kishin gisht, duke e zëvendësuar Aqif Pashën me [[Omer pashë Vrioni II|Omer pashë Vrionin]]. Biçakçiu u tërhoq në Elbasan me premtimin ndaj qeverisë që do të qëndronte urtë.<ref>{{Harvnb|Vllamasi|2012|pages=264-266}}.</ref> Pas krizës së dhjetorit 1921 dhe nisjes së çarmatimeve të popullsisë nga qeveria [[Xhaferr bej Ypi|Ypi]] duke nisur nga Shqipëria e Mesme, kapiteni Sali Ohri doli në ilegalitet. Sipas Vllamasit kjo lëvizje u pa si kërcënim që po i bëhej qeverisë nga ana e Aqif Pashës, pasi Sali Ohri ishte nipi i tij. Atëherë qeveria emëron në Elbasan si prefekt [[Abedin Nepravishta|Abedin Nepravishtën]] - siç e kish kërkuar më herët pashai. Nepravishta i dha të kuptonte që duhet të shpërndante fuqitë e armatosura. Por pasi Aqif Pasha nuk u zmbraps nga qëndrimet e tij, duke shpresuar se do të pëlciste kryengritja edhe nga [[Bajram Curri]], [[Elez Isufi|Elez Isuf Ndreu]], Halit Lleshi dhe Hamid Toptani. Nepravishta i kumton që të largohej, meqë propaganda për kryengritje në emër të tij mund ta dëmtonte nëse kryengritja nuk do të përfundonte me sukses.<ref>{{Harvnb|Vllamasi|2012|pages=269-272}}.</ref> U vendos në Vjenë, ku formoi "Partinë Kombëtare". Në zgjedhjet e 27 dhjetorit 1923 zgjidhet deputet i Korçës në Kuvendin Kushtetues. Ndërroi jetë më 10 shkurt 1926.<ref name=":0" />[[Skeda:Bicaku Bastuni.jpeg|parapamje|250px|Bastuni dhe Thika e Aqif Pashë Elbasanit, marrë nga Muzeu Historik Kombëtar.]] == Trashëgimia politike == Sipas burimeve të përdorura nga historiani [[Kastriot Dervishi]], atentati që çoi në vrasjen e Esad pashë Toptanit ishte i shtyrë nga Aqif Pasha, si rival politik i atyre kohëve - dhe paratë për ta financuar u nxorrën nga fondet e [[Këshilli i Naltë i Regjencës|Këshillit të Naltë]].<ref>{{Cite book|title=Plumba politikës|last=Dervishi|first=Kastriot|publisher=55|year=2010|isbn=978-99943-56-43-0|location=Tiranë|pages=46|lang=sq}}</ref> [[Sejfi Vllamasi|Vllamasi]] e cilëson se pas Kongresit të Lushnjes ishte "në krye të njërës rrymë. Përfshinte elementin konservator, ngatërrestar dhe pa program".<ref>{{Harvnb|Vllamasi|2012|page=206}}.</ref> Vllamasi përshkruan se pas vrasjes së Esad Pashës, Halit Lleshi si i besuar i vjetër i Toptanit, u fal dhe lidhi besë me Aqif Pashën.<ref>{{Harvnb|Vllamasi|2012|page=229}}.</ref> Mustafa Kruja në një letërkëmbim të tij e përshkruan "patrijot, bektashí i fortë e trim. Kushrî i parë prej nanet i Esat Toptanit, por kundreshtar i tij."<ref name=":1" /> Më 1926, me rastin e vdekjes, gazeta “Liria Kombëtare”, e vlerësonte si “njeri pozitiv” duke e përjashtuar nga [[bej]]lerët dhe [[pasha]]llarët “e liq”.<ref>Gazeta Liria Kombëtare, 28 korrik 1926, f. 1</ref> Veprimtaria politike e Aqif pashë Elbasanit është vlerësuar po ashtu nga pushteti politik. Në vitin 1962 ai është dekoruar me urdhërin “Për veprimtari patriotike” të klasit II-të.<ref>Gazeta “Zëri i Popullit”, 27 nëntor 1962</ref> Në vitet e pluralizmit politik, është ngritur për të një përmendore, e vendosur në njërin prej shesheve publike të Elbasanit.<ref>{{Harvnb|Kotherja|2012|page=122}}.</ref> == Referime == {{reflist|2}} === Literaturë === * {{Cite book|title=Pavarësia e Elbasanit 1912: (35 firmëtarët)|url=http://elbasaniad.org/wp-content/uploads/2016/09/Pavaresia-e-Elbasanit.pdf|last=Kotherja|first=Hyqmet|publisher="2 Lindje, 2 Perëndime"|year=2012|isbn=9789995606503|location=Tiranë|access-date=13 dhjetor 2018|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029141350/http://elbasaniad.org/wp-content/uploads/2016/09/Pavaresia-e-Elbasanit.pdf|url-status=dead|lang=sq}} * {{Cite book|title=Ballafaqime politike në Shqipëri (1897-1942)|last=Vllamasi|first=Sejfi|publisher=Vllamasi|year=2012|isbn=978-9928-140-54-8|location=Tiranë|lang=sq}} [[Kategoria:Lindje 1860]] [[Kategoria:Vdekje 1926]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Brendshme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ministra të Luftës të Shqipërisë]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] [[Kategoria:Sufi shqiptarë]] [[Kategoria:Regjentë shqiptarë]] 4q9jepxtr96sg14qsl2zv24nruswzzs 0 240389 2995299 2931372 2026-06-09T15:59:01Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Asllan Pashallinjtë]] te [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995299 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder| name=Javer Hurshiti| image=| image_size=230px| office=Kryetar i Bashkisë Gjirokastër| term_start=1920| term_end=1924| predecessor=| successor=| birth_date=[[1883]]| birth_place=[[Abhazia|Afkazi]], [[Perandoria Osmane]]| death_date=[[13 prill]] [[1945]]| death_place=[[Tirana|Tiranë]], [[Qeveria Demokratike e Shqipërisë]]| nationality=Shqiptar| profession=nëpunës karriere| spouse=| children=| office2=Ministër sekretar shteti i Kulturës Popullore| term_start2=12 shkurt| term_end2=28 prill, 1943| predecessor2=[[Mihal Sherko]]| successor2=[[Hilmi Leka]]| office3=Zëvendësisht Ministër sekretar shteti i Drejtësisë| term_start3=12 shkurt| term_end3=28 prill, 1943| predecessor3=[[Anton Kosmaçi]]| successor3=[[Anton Kosmaçi]]|signature=Javer Hurshiti (nënshkrim).svg}} '''Javer Hurshiti''', '''Hurshidi''' ose '''Hyrshiti''' ([[Abhazia|Afkazi]], [[1883]] - [[Tirana|Tiranë]], [[13 Prill|13 prill]] [[1945]]) ka qenë nëpunës karriere, disa herë prefekt dhe ministër i shtetit shqiptar. U dënua me vdekje nga [[Gjyqi Special, 1945|Gjyqi Special]] me ardhjen në pushtet të komunistëve. == Biografia == U lind në Afkazi të [[Kaukazi (rajon)|Kaukazit]], i biri i një gjenerali osman dhe i një gruaje me gjasë [[nubia]]ne.<ref name=":re">{{Cite book|title=A Biographical Dictionary of Albanian History|last=Elsie|first=Robert|publisher=I.B.Tauris|year=2013|isbn=9781780764313|pages=211|lang=en}}</ref> Në viset shqiptare ka ardhur kur ishte 6 vjeç, i adoptuar nga Maliq pashë Libohova. Ndoqi shkollën fillore, ''[[Ryzhdie|Ruzhdijen]]'' dhe [[medrese]]në në Gjirokastër, ashtu si nxuri edhe me mësues privatë.<ref name=":0" /> Më tej, shkollimin e lartë e ndoqi në [[Stambolli|Stamboll]].<ref name=":re" /> Më 1920 - 1925 qe kryetar i bashkisë së Gjirokastrës. Më 1924 dhe më 1925 qe zëvendësisht prefekt në Gjirokastër. Më 1925 deri më 1936 u zgjodh deputet i po kësaj prefekture.<ref name=":0" /> Më 1932 ishte edhe redaktor i të përkohshmes së pavarur ''Besa''.<ref>{{Cite book|title=Political Handbook of the World|last=Council on Foreign Relations, State University of New York at Binghamton. Center for Comparative Political Research, State University of New York at Binghamton. Center for Social Analysis|publisher=Center for Comparative Political Research of the State University of New York at Binghamton and for the Council on Foreign Relations|year=1932|lang=en}}</ref> Më 1929 qe delegat në [[Kongresi Botëror i Bektashinjve#Kongresi i 3-të|Kongresin e Bektashijve]]. Më 1936 - 1939 qe caktuar si prefekt (i klasit të parë) në [[Shkodra|Shkodër]]. Më 1940 - 1943 qe anëtar i Këshillit të Shtetit dhe më 1943 qe ministër sekretar shteti i Kulturës Popullore dhe zëvendësisht ministër sekretar shteti i Drejtësisë. Më 1943 - 1944 qe inspektor i përgjishëm i Këshillit të Ministrave. Më 13 prill 1945 u dënua me vdekje si "kolaboracionist" në Gjyqin Special dhe pushkatohet.<ref name=":0">{{Cite book|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|last=Dervishi|first=Kastriot|author-link=Kastriot Dervishi|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=138|lang=sq}}</ref> == Referime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1883]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Kryetarë të Bashkisë së Gjirokastrës]] [[Kategoria:Ministra të Kulturës të Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjirokastra]] [[Kategoria:Të pushkatuar nga regjimi komunist]] [[Kategoria:Sufi shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] 251e56c4c6u6jnzmxy9hmnl33artdui 0 242890 2995437 2931406 2026-06-09T16:28:48Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Kavajë]]; added [[Category:Familja Alltuni]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995437 wikitext text/x-wiki '''Alltunët''' kanë qenë një familje feudale shqiptare në kohën e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], të mbajtur si ''oxhaku'' i [[Kavaja|Kavajës]]. == Prejardhja dhe pasuria == Alltunët rridhnin prej kapudan Hasan pashës, me gjasë dhëndrri i Sulltan Ahmetit - njëherësh bejlerbej (1030/1626) dhe Admiral i Madh, nga [[Ulqini]]. Gjatë periudhës së qeverisjes së Omer pashë Alltunit në krye të [[Sanxhaku i Shkodrës|Sanxhakut të Shkodrës]], lidhën miqësi dhe u bënë krushqi me [[Bushatllinjtë]], gjë për të cilën u ndëshkuan kur këta të fundit iu rebeluan [[Porta e Lartë|Portës së Lartë]]. Pasuria e tyre e madhe qe vënë nëpërmjet tregtisë në det, sidomos të eksportit të bagëtisë për në [[Republika e Venedikut|Venedik]] dhe [[Ankona|Ankonë]]. Me ndëshkimet e dhëna nga Porta e Lartë, shumë prej pronave të tyre u sekuestruan dhe u bënë prona shtetërore.<ref name="Vlora56">{{cite book|title=Kontribute në historinë e sundimit turk në Shqipëri: një Skicë Historike v. II|language=sq|author=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|last2=Von Godin|first2=Marie Amelie von Godin|publisher=Shtëpia Botuese "55"|year=2010|origyear=1956|isbn=978-99943-56-89-8|location=Tiranë|pages=34-35}}</ref> == Referime == <references /> [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Familja Alltuni]] [[Kategoria:Ulqin]] 02oj30ffcv2kfav2njc1sv61o4r3tm8 0 251296 2995459 2931581 2026-06-09T16:36:00Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Buatët]] te [[Kategoria:Familja Bua]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995459 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Pjetër Bua}} '''Pjetër Bua''' i mbiquajtur '''i Çali'''<ref>{{Lang-el|Σκλέπας}}</ref> ka qenë një arhond arbër në Despotatin e [[Morea|Moresë]] i cili u bë nxitësi kryesor i Kryengritjes së Moresë më 1453-1454. Pas kryengritjes, u njoh nga [[Perandoria Osmane]] si përfaqësuesi i arbërorëve të Moresë. == Biografia == Anëtarë i [[Familja Bua|farës së Buatëve]], i ati i tij, Gjon Bua ishte arhondi i Angjelokastrës dhe Katohisë (Etoli-Akarnani).<ref>Καργάκος 2000, σελ. 52 - 53</ref> Pak pas rënies së Kostandinopojës dhe vdekjes së perandorit të fundit bizantin Konstandini XI Paleologu (1449-1453), më 29 maj 1453, rreth 3.000 arbërorë me në krye Buan u ngritën në revoltë ndaj dy despotëve të Moresë: vëllezërit Dhimitër II dhe Thoma Paleologu, prej rritjes së taksave.<ref name=":0">{{harvnb|Cheetham|1981|p=218.}}</ref> Fshatarët arbërorë të Arkadisë dhe Lakonisë nën udhëheqjen e tij<ref>{{Cito web|url=https://books.google.al/books/about/Let%C3%ABrsia_Shqipe.html?id=kdfaoQEACAAJ&hl=en&output=html_text&redir_esc=y|title=Trilogia Albanica III: Albanian Literature: Social Perspectives|publisher=Princi|last=Pipa|first=Arshi|year=2014|pages=48|trans-title=Trilogjia Albanika III: Letërsia shqipe: Perspektiva shoqërore|isbn=978-9928-4090-9-6|author-link=Arshi Pipa|origyear=1978}}</ref> dhe Teodor Buhali, sundimtar i Leondanisë.<ref name="“three”">K. Bozhori, - F. Liço. Kryengritja e shqiptarëve të Peloponezit kundër despotëve Paleologe më 1453-54 (sipas L. Halkokonndilit) në Burime tregimtare Bizantine për Historinë e Shqipërisë, Tiranë 1975, f. 335 – 337</ref> Pasi despotët Paleologë thërritën trupat osmane, Bua komandonte pjesët e Moresë që nuk ishte shtënë në dorë nga osmanët.<ref>{{harvnb|Babinger|1992|pp=166}}.</ref> Pasi revolta dështoi, [[Sulltani]] [[Mehmet Fatihu]] e njohu Pjetër Buan si përfaqësues i arbërorëve të Moresë.<ref name=":0" /> == Referime == {{reflist|2}} === Referime === {{refbegin|2}} *{{cite book|last=Babinger|first=Franz|title=Mehmed the Conqueror and His Time|year=1978|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-09900-6|url=https://books.google.al/books?id=PPxC6rO7vvsC&redir_esc=y|oclc=716361786}} *{{cite book|last=Cheetham|first=Nicholas|title=Mediaeval Greece|year=1981|location=New Haven, CT|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-10539-1|url=https://books.google.com/books?id=htxy53T7QLkC}} *{{cite book|last1=Madgearu|first1=Alexandru|last2=Gordon|first2=Martin|title=The Wars of the Balkan Peninsula: Their Medieval Origins|year=2008|location=Lanham, MD|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-5846-6|url=https://books.google.com/books?id=UjxpAAAAMAAJ}} *Σαράντος Καργάκος, ''[https://www.scribd.com/doc/15883133/Sarantos-Kargakos-Albanoi-Arbanites-Ellines Αλβανοί, Αρβανίτες, Έλληνες] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220208144030/https://www.scribd.com/doc/15883133/Sarantos-Kargakos-Albanoi-Arbanites-Ellines |date=8 shkurt 2022 }}'', Αθήνα 2000. {{refend|2}} [[Kategoria:Familja Bua]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XV]] hoi5zwgu84981jb3bf5orodaqj8uohx 0 252395 2995278 2954482 2026-06-09T15:55:04Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995278 wikitext text/x-wiki '''Hava Repishti''' (1898-1980) ka qenë një e internuar gjatë [[Diktatura e proletariatit|regjimit komunist]] në [[Shqipëri]]. Në moshën 45 vjeçare ajo mbetet e ve pasi ndahet nga jeta bashkëshorti i saj, [[Ibrahim Repishti]], një nga promotorët e Lëvizjes Demokratike në periudhën e Pavarësisë. Hava mbetet e vetme me gjashtë fëmijë. Djali i madh, [[Sami Repishti]], arrestohet nga forcat e [[Sigurimi i Shtetit|Sigurimit të Shtetit]]. Në gjyqin e zhvilluar ndaj tij, Samiu 22 vjeçar dënohet me 15 vite burg. Pas këtij vendimi, djali tjetër i Havës, Fahriu, u arratis. Pjesa e familjes që mbeti u internua për tre vjet në kalanë në [[Berat]] dhe në [[Muze Memorial Tepelenë- Kampi i Tepelenës|kampin e Tepelenës]]. Më 1953 ajo kthehet në [[Shkodër]] dhe sistemohet bodrumeve pasi i ishte konfiskuar pasuria. Ajo nisi të punonte në mënyrë që të ndihmonte të birin në burg, i cili po e vuante dënimin në burgun pranë [[Ura Vajgurore|Urës Vajgurore]].<ref>https://www.voal.ch/hava-repishti-gruaja-qe-u-nguros-pas-dyerve-per-te-birin-nga-fatbardha-saraci-mulleti/</ref> Një natë dhjetori në 1953 Hava u la për 24 orë jashtë dyerve të burgut nga rojet, duke mos u lejuar të takonte të birin.<ref>{{Cite web|url=http://www.standard.al/2015/06/25/hava-repishti-gruaja-qe-u-nguros-pas-dyerve-per-te-birin/|title=Kopje e arkivuar|access-date=1 tetor 2018|archive-date=8 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190108161901/http://www.standard.al/2015/06/25/hava-repishti-gruaja-qe-u-nguros-pas-dyerve-per-te-birin/|url-status=dead}}</ref> Pas daljes nga burgu, djali u arratis. Hava u nda nga jeta pa i takuar dot.<ref>{{Cite book|title=Kalvari i grave në burgjet e komunizmit|publisher=Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit|year=2017|isbn=978-9928-168-71-9|location=Tiranë|pages=53-54}}</ref> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Gra në Shqipëri]] [[Kategoria:Të burgosur dhe të përndjekur në komunizëm]] [[Kategoria:Lindje 1898]] [[Kategoria:Vdekje 1980]] [[Kategoria:Familja Bushati]] kibfjzonp8nlbwke0z3bflleuzktp8c 0 256534 2995300 2954613 2026-06-09T15:59:02Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Asllan Pashallinjtë]] te [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995300 wikitext text/x-wiki '''Mykerem''' ose '''Myqerem [[Beu|bej]] Janina'''<ref name=":1">{{Cite book|last=Vlora|first=Eqrem bej|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=598-599|language=sq|translator=[[Afrim Koçi]]|author-link=Eqrem bej Vlora}}</ref> ([[Stambolli|Stamboll]], [[1890]] - [[Tirana|Tiranë]], [[1989]]) ka qenë publicist, përkthyes i Institutit të Historisë gjatë regjimit komunist dhe i përndjekur politik. Prej përkthimeve të tij dhe të [[Vexhi Buharaja|Vexhi Buharasë]] u dha një ndihmesë e madhe për të njohur periudhën osmane të historisë shqiptare, përkthimet e tyre u përvetësuan nga punonjësit e institutit, duke mos ua përmendur emrin nëpër punime.<ref name=":2">{{Cite book|last=Biçoku|first=Kasem|title=Terrorizmi në albanologji|year=2022|isbn=9786084634560|location=Shkup|pages=210-211|language=sq}}</ref> Mes veprimtarisë së tij përkthimore, spikat [[Defteri]] i [[Sanxhaku]]t [[Sanxhaku i Arbërit|të Arbërit]] botuar nga historiani [[Halil İnalcık]].<ref>{{Cite journal|last=Topalli|first=Kolec|author-link=Kolec Topalli|date=2010|title=Persekutimi komunist në shkencat albanologjike|url=http://www.albanianhistory.net/2010_Topalli/index.html|journal=[[Hylli i Dritës]]|language=sq|volume=1|pages=8-17}}</ref> Ka përkthyer gjithashtu edhe nga [[Turqishtja|turqishtja moderne]], duke sjellur për herë të parë autorin [[Azis Nesin]] në [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]].<ref name=":0">{{Cite journal|last=Jorgaqi|first=Nasho|date=9 gusht 2015|title=Myqerem Janina, historia e martesës me vajzën e Sulltanit|url=http://shqiptarja.com/lajm/myqerem-janina-historia-e-br-marteses-me-vajzen-e-sullanit?r=app|journal=[[Shqiptarja.com]]|language=sq}}</ref> == Biografia == U lind në [[Stambolli|Stamboll]] më 1890, i biri i Azmi bej Janinës dhe Lalinur hanëm Vrionit. I ati nga dega Janina e trungut [[Asllan Pashallinjtë|Asllan-Pashali]] ka qenë historian dhe prefekt në provinca të ndryshme të [[Perandoria Osmane|perandorisë]], e ëma ishte e bija e Hasan beut të [[Vrionasit|Vrionasve]] të [[Berati]]t.<ref name=":1" /> Studjoi për letërsi dhe histori në kryeqytetin e perandorisë.<ref name=":0" /> Ka shkruajtur ndër të përkohshmet deri më 1944, më 1928-'29 te «Shekulli i Ri» që botohej në [[Durrësi|Durrës]] me pseudonimin ''Augusti'', më tej te «Java''»'' (Tiranë, 1938) dhe «Flamuri''»'' (Tiranë, 1944) me pseudonimin ''Osumi''; më pas te «Drita''»'' e 1938 me pseudonimin ''Osumi i Beratit'', te «Ora» me pseudonimin ''Skyfteri'', si dhe te «Bashkimi i Kombit» (Tiranë, 1944) me pseudonimin ''Shkrimtar i panjohur''.<ref>{{Cite book|last=Gashi|first=Sinan|title=Pseudonimet e shkrimtarëve shqiptarë 1453-1982|year=2009|location=Prishtinë|pages=119-120|language=sq}}</ref> Më 1954 u internua në kampin e Kuçit,<ref>{{Cite book|url=http://www.iskk.gov.al/wp-content/uploads/2017/03/fjalori-ok-enciklopedik-IV.pdf|title=Fjalor enciklopedik i viktimave të terrorit komunist I-K|publisher=Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit|year=2015|isbn=978-9928-168-01-6|editor-last=Çelo Hoxha|editor-first=Azem Qazimi|volume=IV|location=Tiranë|pages=60|language=sq|access-date=4 dhjetor 2018|archive-date=22 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122223109/http://www.iskk.gov.al/wp-content/uploads/2017/03/fjalori-ok-enciklopedik-IV.pdf|url-status=dead}}</ref> me shumë intelektual të tjerë.<ref>{{Cite web|date=18 maj 2013|title=Intervistë me intelektualin erudit Lek Pervizi|url=http://www.radiandradi.com/interviste-me-intelektualin-erudit-z-lek-pervizi-kozeta-zylo/|url-status=live|website=radiandradi.com|language=sq|origyear=2008|interviewer=Kozeta Zylo}}</ref> Më 1960 e thirrën në Tiranë, ku u emërua përkthyes në Institutin e Historisë për 19 vjet, duke përkthyer dokumentacionin osman dha ndihmesë të jashtëzakonshme në njohjen për njohjen e periudhës osmane të historisë shqiptare, përkthime të cilat i bëri duke ngelur gjithnjë në anonimat.<ref name=":2" /> Përveç përkthimeve përgatiti dhe osmanistët e rinj si [[Selami Pulaha]], [[Kristaq Prifti]], [[Gazmend Shpuza]], [[Petrika Thëngjilli]] dhe [[Ferid Duka]]<ref name=":0" /> si lektor i [[Turqishtja osmane|turqishtes osmane]] në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]].<ref>{{Cite book|last=Trofenik|first=R.|url=https://books.google.al/books?id=4FU8AAAAIAAJ&q=Mykerem+Janina&dq=Mykerem+Janina&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjFoIPd24bfAhXQxIUKHRgfDtUQ6AEIQTAE|title=Beiträge zur Kenntnis Südosteuropas und des Nahen Orients|year=1967|volume=3|pages=XI, XXI|language=de}}</ref> U dënua për së dyti në moshën 89 vjeçare shtatorin e 1978.<ref name=":0" /> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Lindje 1890]] [[Kategoria:Vdekje 1989]] [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] [[Kategoria:Të burgosur dhe të përndjekur në komunizëm]] [[Kategoria:Përkthyes prej turqishtes në shqip]] [[Kategoria:Përkthyes prej osmanishtes në shqip]] [[Kategoria:Osmanistë shqiptarë]] r2he7q4jqe8utdos8dynme2stsn25yn 1 256553 2995272 2995214 2026-06-09T15:47:58Z Edukatori 112234 /* Titulli */ 2995272 wikitext text/x-wiki --[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 9 qershor 2026 17:47 (CEST)--[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 9 qershor 2026 17:47 (CEST)--[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 9 qershor 2026 17:47 (CEST)--[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 9 qershor 2026 17:47 (CEST)--[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 9 qershor 2026 17:47 (CEST)== Titulli == Ftoj ndonjë përdorues me goodfaith ta zhvendosë këtë artikull në titullin [[Mahmud pashë Bushati]] sepse sinqerisht ështe e turpshme..--[[Speciale:Kontributet/37.1.205.250|37.1.205.250]] 14 nëntor 2020 17:19 (CET) :Kara Mahmud pashë Bushati apo Kara Mahmud Pashë Bushati, e njëjta për [[Ali pashë Gucia]] apo Ali Pashë Gucia..? -- @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. - - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 8 qershor 2026 19:02 (CEST) :[[Speciale:Contributions/37.1.205.250|37.1.205.250]], Kara Mahmut . . . Kështu shkruan nëpër tekstet bazë të historisë si në Shqipëri ashtu edhe në Kosovë. Nëse po mendon për fjalën "kara" si duket në kohën e P. Osmane kjo ka qenë një shprehje shumë e përhapur dhe nuk është i vetmi me një "ofiq" të tillë. Për të njëjtat shkaqe dhe arsye kështu është quajtur edhe tek serbët Karagjergji (Karagjorgji), madje ka dhe gojëdhëna se pse i ka mbetur emri kështu duke mos harruar edhe pretendimet për prejardhje shqiptare të tij.<span id="Edukatori:1780942560266:DiskutimFTTCLNKara_Mahmud_pashë_Bushati" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 8 qershor 2026 20:16 (CEST)</span> ::Flm Edukatori, kurse unë pyeta diçka shtesë, "Pashë" me shkronjë të madhe apo jo, siç duhet për emrat e titujt në gjuhën shqipe? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 8 qershor 2026 22:16 (CEST) Sipas rregullave të drejtshkrimit, titujt dhe gradat (si pashë, bej, agë, car, mbret) shkruhen me shkronjë të vogël kur përdoren si emra të përgjithshëm. Megjithatë, ka një përjashtim të rëndësishëm: Kur këto fjalë janë bërë pjesë përbërëse e një emri të përveçëm historik (janë kthyer në pjesë të pandashme të emrit me të cilin njihet historikisht personi), ato shkruhen me shkronjë të madhe. Pashallarët ishin para së gjithash shumë pashallarë e pak shqiptarë . . . --[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 9 qershor 2026 00:21 (CEST) :E vlerësoj opinionin. Disi jam në mes. Për Ali Pashë Gucinë, shumë burime e shkruajnë "Pashë" me shkronjë të madhe. Kurse te Kara Mahmud pashë Bushati mund të mbetet "pashë" me shkronjë të vogël pasi shumë e shkruajnë ashtu. Ose t'i lëmë të dyja me shkronjë të vogël, siç janë për momentin.. gjuhësisht janë saktë. Kuptohet, pashallarë të osmanëve, se [[Arbëria]] titull pashë s'ka pasë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 qershor 2026 00:44 (CEST) Po sikur të zhvendoset tek Kara Mahmut Bushati ashtu si është edhe në, mk.wiki, nl.wiki dhe wikidata ndërsa në fillim të tekstit të mbetet Kara Mahmut pashë Bushati, si të duket ? --[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 9 qershor 2026 17:47 (CEST) nauckcpqgytq6mzclh75m7sq0udsqr0 2995273 2995272 2026-06-09T15:53:23Z Leutrim.P 113691 2995273 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Kara Mahmut Bushati/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Titulli == Ftoj ndonjë përdorues me goodfaith ta zhvendosë këtë artikull në titullin [[Mahmud pashë Bushati]] sepse sinqerisht ështe e turpshme..--[[Speciale:Kontributet/37.1.205.250|37.1.205.250]] 14 nëntor 2020 17:19 (CET) :Kara Mahmud pashë Bushati apo Kara Mahmud Pashë Bushati, e njëjta për [[Ali pashë Gucia]] apo Ali Pashë Gucia..? -- @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. - - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 8 qershor 2026 19:02 (CEST) :[[Speciale:Contributions/37.1.205.250|37.1.205.250]], Kara Mahmut . . . Kështu shkruan nëpër tekstet bazë të historisë si në Shqipëri ashtu edhe në Kosovë. Nëse po mendon për fjalën "kara" si duket në kohën e P. Osmane kjo ka qenë një shprehje shumë e përhapur dhe nuk është i vetmi me një "ofiq" të tillë. Për të njëjtat shkaqe dhe arsye kështu është quajtur edhe tek serbët Karagjergji (Karagjorgji), madje ka dhe gojëdhëna se pse i ka mbetur emri kështu duke mos harruar edhe pretendimet për prejardhje shqiptare të tij.<span id="Edukatori:1780942560266:DiskutimFTTCLNKara_Mahmud_pashë_Bushati" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 8 qershor 2026 20:16 (CEST)</span> ::Flm Edukatori, kurse unë pyeta diçka shtesë, "Pashë" me shkronjë të madhe apo jo, siç duhet për emrat e titujt në gjuhën shqipe? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 8 qershor 2026 22:16 (CEST) Sipas rregullave të drejtshkrimit, titujt dhe gradat (si pashë, bej, agë, car, mbret) shkruhen me shkronjë të vogël kur përdoren si emra të përgjithshëm. Megjithatë, ka një përjashtim të rëndësishëm: Kur këto fjalë janë bërë pjesë përbërëse e një emri të përveçëm historik (janë kthyer në pjesë të pandashme të emrit me të cilin njihet historikisht personi), ato shkruhen me shkronjë të madhe. Pashallarët ishin para së gjithash shumë pashallarë e pak shqiptarë . . . --[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 9 qershor 2026 00:21 (CEST) :E vlerësoj opinionin. Disi jam në mes. Për Ali Pashë Gucinë, shumë burime e shkruajnë "Pashë" me shkronjë të madhe. Kurse te Kara Mahmud pashë Bushati mund të mbetet "pashë" me shkronjë të vogël pasi shumë e shkruajnë ashtu. Ose t'i lëmë të dyja me shkronjë të vogël, siç janë për momentin.. gjuhësisht janë saktë. Kuptohet, pashallarë të osmanëve, se [[Arbëria]] titull pashë s'ka pasë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 qershor 2026 00:44 (CEST) Po sikur të zhvendoset tek Kara Mahmut Bushati ashtu si është edhe në, mk.wiki, nl.wiki dhe wikidata ndërsa në fillim të tekstit të mbetet Kara Mahmut pashë Bushati, si të duket ? --[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 9 qershor 2026 17:47 (CEST) :Bën, pse jo. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 qershor 2026 17:53 (CEST) j63ld3c1s8vlu4t11kq332391igiez4 2995408 2995273 2026-06-09T16:11:39Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Diskutim:Kara Mahmud pashë Bushati]] te [[Diskutim:Kara Mahmut Bushati]]: Sipas diskutimit; https://sq.wikipedia.org/wiki/Diskutim:Kara_Mahmud_pash%C3%AB_Bushati#Titulli 2995273 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Kara Mahmut Bushati/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Titulli == Ftoj ndonjë përdorues me goodfaith ta zhvendosë këtë artikull në titullin [[Mahmud pashë Bushati]] sepse sinqerisht ështe e turpshme..--[[Speciale:Kontributet/37.1.205.250|37.1.205.250]] 14 nëntor 2020 17:19 (CET) :Kara Mahmud pashë Bushati apo Kara Mahmud Pashë Bushati, e njëjta për [[Ali pashë Gucia]] apo Ali Pashë Gucia..? -- @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. - - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 8 qershor 2026 19:02 (CEST) :[[Speciale:Contributions/37.1.205.250|37.1.205.250]], Kara Mahmut . . . Kështu shkruan nëpër tekstet bazë të historisë si në Shqipëri ashtu edhe në Kosovë. Nëse po mendon për fjalën "kara" si duket në kohën e P. Osmane kjo ka qenë një shprehje shumë e përhapur dhe nuk është i vetmi me një "ofiq" të tillë. Për të njëjtat shkaqe dhe arsye kështu është quajtur edhe tek serbët Karagjergji (Karagjorgji), madje ka dhe gojëdhëna se pse i ka mbetur emri kështu duke mos harruar edhe pretendimet për prejardhje shqiptare të tij.<span id="Edukatori:1780942560266:DiskutimFTTCLNKara_Mahmud_pashë_Bushati" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 8 qershor 2026 20:16 (CEST)</span> ::Flm Edukatori, kurse unë pyeta diçka shtesë, "Pashë" me shkronjë të madhe apo jo, siç duhet për emrat e titujt në gjuhën shqipe? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 8 qershor 2026 22:16 (CEST) Sipas rregullave të drejtshkrimit, titujt dhe gradat (si pashë, bej, agë, car, mbret) shkruhen me shkronjë të vogël kur përdoren si emra të përgjithshëm. Megjithatë, ka një përjashtim të rëndësishëm: Kur këto fjalë janë bërë pjesë përbërëse e një emri të përveçëm historik (janë kthyer në pjesë të pandashme të emrit me të cilin njihet historikisht personi), ato shkruhen me shkronjë të madhe. Pashallarët ishin para së gjithash shumë pashallarë e pak shqiptarë . . . --[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 9 qershor 2026 00:21 (CEST) :E vlerësoj opinionin. Disi jam në mes. Për Ali Pashë Gucinë, shumë burime e shkruajnë "Pashë" me shkronjë të madhe. Kurse te Kara Mahmud pashë Bushati mund të mbetet "pashë" me shkronjë të vogël pasi shumë e shkruajnë ashtu. Ose t'i lëmë të dyja me shkronjë të vogël, siç janë për momentin.. gjuhësisht janë saktë. Kuptohet, pashallarë të osmanëve, se [[Arbëria]] titull pashë s'ka pasë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 qershor 2026 00:44 (CEST) Po sikur të zhvendoset tek Kara Mahmut Bushati ashtu si është edhe në, mk.wiki, nl.wiki dhe wikidata ndërsa në fillim të tekstit të mbetet Kara Mahmut pashë Bushati, si të duket ? --[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 9 qershor 2026 17:47 (CEST) :Bën, pse jo. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 qershor 2026 17:53 (CEST) j63ld3c1s8vlu4t11kq332391igiez4 14 256630 2995331 2939784 2026-06-09T16:00:23Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Dinollarë]] te [[Kategoria:Familja Dinollari]] pa lënë një ridrejtim 2939784 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Çamë]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] [[Kategoria:Njerëz nga Preveza]] f89n1ivc0nmt08ci612hyb4nla30ymw 14 257015 2995292 2764780 2026-06-09T15:57:31Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Alizotët]] te [[Kategoria:Familja Alizoti]] pa lënë një ridrejtim: Standardizim 2764780 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjirokastra]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] idyp6xxmwix33wo0dkeiuirjdxh71kf 14 257016 2995312 2764776 2026-06-09T15:59:49Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Biçakçinj]] te [[Kategoria:Familja Biçakçiu]] pa lënë një ridrejtim 2764776 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Elbasani]] 6l4sytk81ikjolrlyxe3p12mjcrel7b 0 257081 2995290 2987609 2026-06-09T15:55:12Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995290 wikitext text/x-wiki '''Sylejman Pasha''' ({{lang-tr|Süleyman Paşa}}){{Cref2|a}} ka qenë [[Sanxhaku i Shkodrës|sanxhakbej i Shkodrës]], [[Sanxhaku i Elbasanit|i Elbasanit]] dhe [[Veziri|Vezir]] i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] nga familja e [[Bushatllinjtë|Bushatlinjve]] dhe sipas një kronike ishte nip i oxhakut të Hoxhollit. == Histori == Sapo u emërua [[sanxhakbej]] i Shkodrës, i kushtoi vëmendje të [[Vilajeti i Malit të Zi|Vilajetit të Malit të Zi]].<ref name="ICG-174">{{Cite book|title=Istorija Crne Gore (3): od početka XVI do kraja XVIII vijeka|last=Stanojević|first=Gligor|last2=Vasić|first2=Milan|publisher=Redakcija za istoriju Crne Gore|year=1975|location=[[Titograd]]|page=174|oclc=799489791}}</ref> Ai ishte në dijeni të marrëdhënieve në mes malazezëve dhe [[Republika e Venedikut|Republikës së Venedikut]].<ref name="ICG-174" /> Pasi dëgjoi se kishte patur biseda mes Mitropolitit Rufim Boljeviq dhe ''[[provveditore]]'' Zeno, ai u përpoq me të gjitha mjetet për ta thyer atë aleancës dhe për të ndarë [[Malazezët]] dhe [[Berda|Brđani]] nga [[Venedik]]asit.<ref name="Džomić2006">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=leSQAAAAMAAJ|title=Pravoslavlje u Crnoj Gori|last=Velibor V. Džomić|publisher=Svetigora|year=2006|quote=Када је скадарски паша Сулејман Бушатлија дознао за преговоре владике Рувима и провидура Зена, свим средствима је покушао да разбије тај савез и да Црногорце и Брђане одвоји од Млечана.}}</ref> Më 1683 venedikasit bënë përpjekje për ta helmuar.<ref>{{Cite book|title=Dokumente të shekujve XVI-XVII për historinë e Shqipërisë (1675-1699)|publisher=Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë: Instituti i Historisë|year=1990|location=Tiranë|pages=527|editor-last=Injac Zamputi|editor-first=Selami Pulaha}}</ref> Vitin tjetër, më 1684 venedikasit zbarkojnë në [[Kotorr]], shpartallojnë garnizonin e vogël osman të [[Herceg Novi|Kastelnuovos]] dhe [[Budua|Budvës]] dhe nisen drejt Shkodrës. Sylejman Pasha u doli para me një fuqi sa gjysma e asaj veneciane e theu në zonën mes Tivarit dhe Kotorrit. Pasi çoi krerët e oficerëve, 12 flamuj dhe 4 komandantë regjimentesh në Stamboll, u shpërblye me titullin pashà me dy tuje dhe një qyrk gëzofi foke. Më pas u ngarkua të shtronte fiset e pabindura malësore të sanxhakut të tij.<ref name=":0">{{Harvnb|Vlora|2010|page=233-236}}.</ref> Gjatë [[Lufta e Madhe Turke|Luftës së Madhe Turke]] në vitin 1685, ai udhëhoqi një kontigjent që iu afrua [[Cetina|Cetines]],<ref name="ZNZ">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CONKAQAAIAAJ|title=Zbornik za narodni život i običaje južnih slavena|year=1930|page=109}}</ref> dhe rrugës luftoi me [[Kaçaku|hajdukë]] në shërbim të [[Venediku]]t nën komandën e Bajo Pivljanin në kodrën e Vrtijeljka (në Betejën e Vrtijeljka), ku i mposhti kaçakët.<ref name="EJ">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Xd1BAAAAYAAJ|title=Enciklopedija Jugoslavije: Bje-Crn|publisher=Jugoslavenski Leksikografski Zavod|year=1980|page=49}}</ref> Thuhet se Sylejmani arriti të depërtonte në [[Cetinë]] vetëm me ndihmën e Brđani, të cilët ishin në gjak me [[fiset e Malit të Zi]].<ref name="Karadzic">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZrLYAAAAMAAJ|title=Karadžić|publisher=Štamparija Mate Jovanovnića Beograd|year=1900|volume=2-4|page=74|quote=Дрногорци су пристали уз Турке против Клемената и њихових савезника Врћана20), а седамдесет и две године касније, 1685. год., СулеЈман паша Бушатлија успео је да продре на Цетиње само уз припо- моћ Брђана, који су били у завади с Црногорцима.*7! То исто догодило се 1692. год., кад је Сулејман-пагаа поново изишао на Цетиње, те одатле одагнао Млечиће и умирио Црну Гору, коЈ"а је била пристала под заштиту млетачке републике.*8) 0 вери Бр- ђани су мало водили рачуна, да не нападају на своје саплеме- нике, јер им је плен био главна сврха. Од клементашких пак напада нарочито највише су патили Плаво, Гусиње и православнн живаљ у тим крајевима. Горе сам напоменуо да су се ови спуштали и у пећки крај,и тамо су били толико силни, да су им поједина села и ...}}</ref> Më pas, osmanët fitimtarë parakaluan me 500 koka të prera përmes Cetines,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vRlXAAAAYAAJ|title=The South Slav Journal|publisher=Dositey Obradovich Circle|year=1983|page=93}}</ref> dhe gjithashtu sulmuan manastirin e Cetinjes dhe pallatin e Ivan Crnojeviq.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=N6k4AQAAMAAJ|title=Gorski vijenac, vladike crnogorskoga|last=Peter II (Prince-Bishop of Montenegro)|publisher=Hrvatska knjižarnica|year=1905|page=61}}</ref> Syleymani ia dërgoi kokën e Bajos sulltanit si trofe.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1p5IAQAAIAAJ|title=Istorijski zapisi: organ Istoriskog instituta i Društva istoričara SR Crne Gore|publisher=Istorijski institut u Titogradu|year=2007|quote=Бајо је погинуо у кланцу на Вртијељци око седмог маја 1685. бра- нећи узалуд Турцима продор према Цетињу. Његову главу, као велики трофеј Сулејман-паша Бушатлија ће послати у Цариград}}</ref> Në 1686 sulmoi [[Budua|Budvën]]. Në mars dhe maj 1688, ai sulmoi fisin e [[Kuçi (Mali i Zi)|Kuçit]],<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1b8VAQAAMAAJ|title=Zapisi|publisher=Cetinjsko istorijsko društvo|year=1940|volume=13|page=15|quote=Марта мјесеца 1688 напао је Сулејман-паша на Куче}}</ref> i cili, me vojvodën Ivan Drekaloviç, me ndihmën e [[Kelmendi]]t dhe [[Piperët|Piperit]], shkatërroi ushtrinë e Syleimanit dy herë, mori [[Meduni]]n dhe shtiu në dorë sasi të mëdha armësh e pajisjesh.<ref name="MZ">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rvUSAQAAIAAJ|title=Mitološki zbornik|publisher=Centar za mitološki studije Srbije|year=2004|pages=24, 41–45}}</ref> Pasi i joshi dhe i bindi fiset malësore, instauroi institucionin e [[bajraku]]t dhe zhduku krejt ndikimin venedikas që nga zotërimet e [[sanxhaku]]t të tij e deri në Dalmaci, me fiset bashkëluftëtare.<ref name=":0" /> Më 1698 vezir e sanxhakbej i Shkodrës, ishte kryekomandant i forcave ushtarake të sanxhaqeve shqiptare për mbrojtjen e bregdetit nga sulmet e flotës veneciane.<ref name=":1">{{Harvnb|Bushati|2003|pages=47-49}}.</ref> Sylejmani hyri në Cetinë përsëri në 1692, përsëri me ndihmën e Brđani, dhe nxorri nga vendi venedikasit, duke ripohuar sundimin e tij mbi Malin e Zi, i cili kishte qenë nën mbrojtjen Venedikase.<ref name="Karadzic">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZrLYAAAAMAAJ|title=Karadžić|publisher=Štamparija Mate Jovanovnića Beograd|year=1900|volume=2-4|page=74|quote=Дрногорци су пристали уз Турке против Клемената и њихових савезника Врћана20), а седамдесет и две године касније, 1685. год., СулеЈман паша Бушатлија успео је да продре на Цетиње само уз припо- моћ Брђана, који су били у завади с Црногорцима.*7! То исто догодило се 1692. год., кад је Сулејман-пагаа поново изишао на Цетиње, те одатле одагнао Млечиће и умирио Црну Гору, коЈ"а је била пристала под заштиту млетачке републике.*8) 0 вери Бр- ђани су мало водили рачуна, да не нападају на своје саплеме- нике, јер им је плен био главна сврха. Од клементашких пак напада нарочито највише су патили Плаво, Гусиње и православнн живаљ у тим крајевима. Горе сам напоменуо да су се ови спуштали и у пећки крај,и тамо су били толико силни, да су им поједина села и ...}}</ref> Arriti një marrëveshje me Venedikasit me 11 kushte nën të cilat ato janë të tërhiqen nga Cetine.<ref>{{Cite web|url=http://www.montenegrina.net/pages/pages1/istorija/crnojevici/cetinjski_manastir_na_cipuru.htm|title=Cetinjski Manastir na Ćipuru|last=Malbaša|first=Predrag}}</ref> Në ditarin e vet, [[Mollà]] [[Daut Boriçi]] ka shënuar se më 1106 h (1694) Sylejman Pasha u caktua [[bejlerbej]] i [[Ejaleti i Rumelisë|Rumelisë]].<ref name=":1" /> [[Eqrem bej Vlora]] kumton se pasi qe sanxhakbej i Shkodrës (1683-1693) u bë i [[Elbasani]]t (1693-1695).<ref name="Vlora56">{{cite book|title=Kontribute në historinë e sundimit turk në Shqipëri: një Skicë Historike ([[Gjuha gjermane|gjerm]]. Beiträge zur Geschichte der Türkenherrschaft in Albanien: eine historische Skizze)|author=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|last2=Von Godin|first2=Marie Amelie von Godin|publisher=Shtëpia Botuese "55"|year=2010|origyear=1956|isbn=978-99943-56-83-6|location=Tiranë|pages=282-283|volume=I}}</ref> {| class="wikitable succession-box" id="57" style="margin:0.5em auto; font-size:95%;clear:both;" |- id="60" style="text-align:center;" | rowspan="1" id="61" style="width:30%;" |Hydaverdi pashë Begolli<br /><br /><br /><br /><span style="font-weight: bold">?</span> | rowspan="1" id="63" style="width: 40%; text-align: center;" |''' Sanxhakbeu i Shkodrës'''<br /><br /><br /><br /><abbr title="floruit">fl. </abbr> 1685-92 | rowspan="1" id="65" style="width: 30%; text-align: center;" |Ali Pasha nga Shkupi<br /><br /><br /><br />1693-? |} == Shënime == == Referime == <references group="" responsive=""></references> === Literatura === * {{Cite book|title=Bushatllinjtë|last=Bushati|first=Hamdi|publisher=Idromeno|year=2003|isbn=99927-841-2-1|location=Shkodër}} [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Elbasan]] c88e6x4slfgxk5l14bumfmfrz2pu2kt 14 257085 2995324 2764774 2026-06-09T16:00:08Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Deralla]] te [[Kategoria:Familja Deralla]] pa lënë një ridrejtim 2764774 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Tetova]] 6l237t55kv4v1grpnb1wkoqtsrualdr 0 257313 2995302 2931659 2026-06-09T15:59:03Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Asllan Pashallinjtë]] te [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995302 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Maliq Libohova.jpg|parapamje|Maliq bej Libohova]] '''Ibrahim Maliq [[Beu|bej]] Libohova [[Asllan Pashallinjtë|Asllan Pashali]]''' i njohur edhe thjesht si '''Maliq Libohova''' ([[Stambolli|Stamboll]], [[1896]] - ?) ka qenë diplomat i shtetit shqiptar. == Biografia == U lind në Stamboll, i biri i [[Myfid bej Libohova|Myfit bej Libohovës]] dhe Sheref hanëmit të Hilmi pashë Pojanit-Gjiridli, nga martesa e dytë e të atit pati një vëlla, Elmas beun.<ref name=":122">{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=601|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Familja Asllan Pasha]] [[Kategoria:Lindje 1896]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] 1388j4pf7aphlt4soy6xt8xz71yhm9d 0 257355 2995398 2931660 2026-06-09T16:03:03Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vrionasit]] te [[Kategoria:Familja Vrioni]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995398 wikitext text/x-wiki '''Omer''', '''Omar''' ose '''Ymer pashë Vrioni''' ([[1839]] – [[Fieri|Fier]], [[1928]]) ka qenë figurë politike në [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] dhe veprimtar i [[Lidhjes së Prizrenit]], themeluesi i qytetit të Fierit dhe anëtar i [[Këshilli i Naltë i Regjencës|Këshillit të Naltë të Regjencës]] të [[Principata e Shqipërisë|Principatës së Shqipërisë]]. == Biografia == Lindi më 1839, i biri i Kahreman pashë Vrionit dhe Gjylije hanëmit të Neim [[Beu|bej]] Alizotit.'''<ref name=":122">{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=613nb|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref>''' Ka qenë shambelan i [[Sulltani|Sulltan]] [[Abdyl Azizi]]t.<ref name=":0">{{Cite book|title=Esat pashë Toptani: njeriu, lufta, pushteti|last=Ikonomi|first=Ilir|publisher=Uet press|year=2016|isbn=978-9928-190-91-8|location=Tiranë|pages=217, 355nb}}</ref> Pasi i ati themeloi qytetin e Fierit në vitet '60 të shekullit XIX, Omer beu përvijoi punën duke e rindërtuar dhe rregulluar sipas një plani modern më 1877.<ref>{{Cite web|url=http://index.fieri.com/reportazh/5046-vrionasit-e-fierit.html|title=Vrionasit e Fierit|website=index.fieri.com|date=10 gusht 2012|last=Gjika|first=Ilirjan|url-status=dead|access-date=23 dhjetor 2018|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029140310/http://index.fieri.com/reportazh/5046-vrionasit-e-fierit.html}}</ref> Ishte ndër firmëtarët e [[Lidhja e Prizrenit#Çështja e viseve shqiptare në Kongresin e Berlinit|memorandumit dërguar kontit Andrassy]] në [[Kongresi i Berlinit|Kongresin e Berlinit]] nga shqiptarët e [[Stambolli]]t në hullinë e ndodhive të Lidhjes së [[Prizreni|Prizrenit]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.al/books?id=wPOtzk-unJgC&pg=PA260&lpg=PA260&dq=Gawrych+Vrioni&source=bl&ots=AHUFSP5L7V&sig=WWyX6Hvyv9ZIZWcYB_MjU6KcOVQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjbxYWEi7bfAhUP3KQKHYKtBXMQ6AEwCXoECAgQAQ#v=onepage&q=Gawrych%20Vrioni&f=false|title=The Crescent and the Eagle: Ottoman Rule, Islam and the Albanians, 1874-1913|last=Gawrych|first=George|publisher=I.B.Tauris|year=2006|isbn=9781845112875|pages=48}}</ref> Me [[Mehmet Ali Pashë Vrioni|Mehmet Ali Beun]] dhe Vrionas të tjerë u përfshi edhe Ymer beu, i cili u zotua të mblidhte një fuqi prej 3,000 frymësh në rast nevoje.<ref>{{Cite book|title=Lidhja e Prizrenit e veprimet e sajë|last=Belegu|first=Xhafer|author-link=Xhaferr Belegu|publisher=Kristo Luarasi|year=1939|location=Tiranë|pages=149nb}}</ref> Për veprimet e tij me Lidhjen, bashkë me krerët e tjerë të lëvizjes në viset jugore shqiptare, u arrestuan dhe u dërguan në kështjellën e [[Çanakalaja|Çanakalasë]], ku u mbajtën të burgosur deri në nëntor të vitit 1883.<ref name="Vlora56">{{cite book|title=Kontribute në historinë e sundimit turk në Shqipëri: një Skicë Historike v. II (gjerm. Beiträge zur Geschichte der Türkenherrschaft in Albanien: eine historische Skizze|author=Vlora|first=Eqrem bej|last2=Von Godin|first2=Marie Amelie von Godin|publisher=Shtëpia Botuese "55"|year=2010|origyear=1956|isbn=978-99943-56-89-8|location=Tiranë|pages=78}}</ref> Me hapjen e [[Normalja e Elbasanit|Normales]] të [[Elbasani|Elbasanit]] ishte ndër kontributorët e fondit të parë të shkollës.<ref>{{Cite book|title=Rreth alfabetit të shqipes: me rastin e 100-vjetorit të Kongresit të Manastirit|last=Lloshi|first=Xhevat|publisher=Logos-A|year=2008|isbn=9789989582684|location=Shkup|pages=76}}</ref> Më 25 nëntor 1912 karvani i [[Ismail Qemali|Ismail Qemalit]] rrugës për në [[Vlora|Vlorë]], ku shpalli [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|pavarësinë]], drekoi në Fier në konakun e Omer Pashës,<ref>{{Cite book|title=Pavarësia: udhëtimi i paharruar i Ismail Qemalit|last=Ikonomi|first=Ilir|author-link=Ilir Ikonomi|publisher=Uet press|year=2012|isbn=9789995639761|location=Tiranë|pages=195-196}}</ref> dhe pas tyre edhe delegatët e Kosovës.<ref>{{Cite book|title=Kryezinjtë e Gjakovës|last=Begolli|first=Mithat|year=2012|isbn=9781304127679|pages=45}}</ref> U përpoq të ndihmonte sundimin e [[Princ Vidi|Princ Vidit]] kundër [[Kryengritja e Shqipërisë së Mesme |Kryengritjes të Shqipërisë së Mesme]].<ref name=":0" /> Shërbeu si anëtar i Këshillit të Naltë të Regjencës, ku zëvendësoi [[Aqif pashë Elbasani|Aqif pashë Elbasanin]] si përfaqësues i elementit [[bektashi]], prej ku hoqi dorë më 3 tetor 1922,<ref>{{Cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/Albania.htm|title=Shtetarët e Shqipërisë|website=worldstatesmen.org}}</ref> kur u formua qeveria e dytë e [[Xhafer Ypi|Xhafer Ypit]].<ref name=":1">{{Cite book|title=Ballafaqime politike në Shqipëri (1897-1942)|last=Vllamasi|first=Sejfi|author-link=Sejfi Vllamasi|publisher=Vllamasi|year=2012|isbn=978-9928-140-54-8|location=Tiranë|pages=266, 278}}</ref> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Lindje 1839]] [[Kategoria:Vdekje 1928]] [[Kategoria:Familja Vrioni]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Sufi shqiptarë]] [[Kategoria:Lidhja e Prizrenit]] [[Kategoria:Regjentë shqiptarë]] tbekh52pohndqc5pgxxmv33kfz74c7o 0 257578 2995329 2931664 2026-06-09T16:00:16Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Deralla]] te [[Kategoria:Familja Deralla]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995329 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder| name=Mehmet pashë Dëralla| image=MPDeralla.jpg| image_size=230px| office=Ministër i Luftës| term_start=4 dhjetor 1912| term_end=dhjetor 1913| predecessor=Pavarësia| successor=[[Fejzi bej Alizoti]]| birth_date=1843| birth_place=[[Gradeci (Vrapçisht)|Gradec]], [[Perandoria Osmane]]| death_date=1918| death_place=[[Podgorica|Podgoricë]], [[Mbretëria Jugosllave]]| nationality=shqiptar| profession=ushtarak| spouse=| children=| office2=| term_start2=| term_end2=| predecessor2=| successor2=| term_start3=| term_end3=| predecessor3=| successor3=}} '''Mehmet pashë Deralla''', ''Dralla'' ose '''Kallkandeleni''', [[Gjuha shqipe|shq]]. '''Tetovari''' ([[Turqisht|tr]]. ''Kalkandelen'li Mehmed Paşa Deralla''; [[Gradeci (Vrapçisht)|Gradec]], [[1843]] - [[Podgorica|Podgoricë]], [[1918]]) ka qenë ushtarak dhe nëpunës i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], pjesëmarrës në veprimet e [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]], pjesëmarrës në punimet e [[Kuvendi i Vlorës|Kuvendit të Vlorës]] dhe ministër i [[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|Qeverisë së Përkohshme të Shqipërisë]]. == Biografia == U lind më 1843 në Gradec të [[Kazaja e Tetovës|kazasë së Tetovës]], i biri i Hasan pashë Derallës,<ref name="ER" /> familja e tyre ishte fort e njohur dhe me ndikim të madh në krahinë.'''<ref name=":12">{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=265|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref>''' U arsimua në Shkup, Manastir dhe institutet ushtarake në [[Stambolli|Stamboll]].<ref name="ER">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=pgf6GWJxuZgC&pg=PA105&dq=mehmet+derralla&hl=en&sa=X&ei=u1RlUauuLNGyiQfTjYDYBA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q=Kalkandelen&f=false|title=A Biographical Dictionary of Albanian History|last=Elsie|first=Robert|publisher=I.B Tauris|year=2012|isbn=978 1 78076 431 3|page=105|ref=Elsie}}</ref> Më 1878 familjarët e tij morën pjesë në mbledhjen e Prizrenit si delegat të Tetovës, i ati dhe Mehmet Esat pashë Tetova firmosën ''[[Kararnameja|Kararnamenë]].''<ref name="albanianhistory.net">{{cite web|url=http://www.albanianhistory.net/texts19/AH1878_2.html|title=1878: The Resolutions of the League of Prizren|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.albanianhistory.net%2Ftexts19%2FAH1878_2.html&date=2011-02-19|archivedate=20 shkurt 2011|website=albanianhistory.net|translator=[[Robert Elsie]]}}</ref> Gjatë veprimeve të Lidhjes së Prizrenit ishte shumë i lidhur me [[Sulejman Vokshi|Sulejman agë Vokshin]]<ref name="ER" /> dhe u përfshi si komandant i forcave të armatosura në viset e vendlindjes, [[Shkupi|Shkup]], Tetovë e [[Gostivari|Gostivar]]. Më 11 korrik 1898 la komandën e regjimentit të xhandarmërisë (''İşkodra Zaptiye Alaybeliği'') në [[Shkodra|Shkodër]] dhe u caktua komandant i xhandarmërisë në [[Vilajeti i Selanikut|Vilajetin e Selanikut]]. Pas dy viteve dokumentohet se dha dorëheqjen nga të qenët komandant i xhandarmërisë së [[Vilajeti i Kosovës|Vilajetit të Kosovës]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/304486236_According_to_Documents_in_Ottoman_Archive_Some_Members_of_Interim_Albanian_Government_Friends_of_Lef_Nosi|title=According to Documents in Ottoman Archive, Some Members of Interim Albanian Government" kumtesë nga konferenca "Lef Nosi - figurë qendrore e historisë dhe e kulturës shqiptare|date=nëntor 2012|website=researchgate.net|last=Öztürk|first=Cemal}}</ref><ref name=":1">{{Cite book|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|last=Dervishi|first=Kastriot|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=112}}</ref> Më pas më 1319 h (1901/1902) ka qenë komandant i xhandarmërisë në [[Manastiri (qytet)|Manastir]], pas 4 muajve u caktua me shërbim në [[Shkupi|Shkup]]. Pas kësaj u caktua komandant i xhandarmërisë në Vilajetin e Halepit.<ref name=":0" /> U kthye në vendlindje nga [[Bagdadi]] më 1908,<ref name=":0" /> ishte ndër prijësit e [[Kryengritja e vitit 1910|kryengritjes së 1910]]<ref>{{Cite book|url=http://psi203.cankaya.edu.tr/uploads/files/Kansu,%20Coup%20of%201912.pdf|title=Politics in Post-revolutionary Turkey, 1908-1913|last=Kansu|first=Aykut|publisher=Brill|year=2000|isbn=9789004115873|pages=381}}</ref> dhe të [[Kryengritja e vitit 1912|asaj të 1912]],<ref name=":2" /> u caktua [[mytesarif]] i Prizrenit.<ref name="Gawrych">{{citation|url=https://books.google.com/books?id=wPOtzk-unJgC&pg=PA196|author=George Gawrych|title=The Crescent and the Eagle: Ottoman Rule, Islam and the Albanians, 1874-1913|publisher=I. B. Tauris|isbn=978-1845112875|page=196|date=26 dhjetor 2006}}</ref> Nga 8 deri më 11 të vjeshtës së tretë bujti te [[Hasan bej Biçaku|Hasan bej Biçakçiu]] në [[Elbasani|Elbasan]] së bashku me [[Isa Boletini|Isa Boletinin]] dhe [[Ajdin Draga|Ajdin bej Dragën]], u nisën të nesërmen me [[Mid'hat bej Frashëri|Mid'hat bej Frashërin]] pasi pritën përfaqësuesit e [[Dibra|Dibrës]] me [[Myfti Vehbi Dibra|Myfti Vehbiun]].<ref name=":4">{{Cite book|title=Dokumente historike 1912-1918|last=Nosi|first=Lef|author-link=Lef Nosi|publisher=ASH, Instituti i Historisë|year=2007|isbn=978-99956-10-04-3|location=Tiranë|pages=60, 73, 79-80}}</ref> Pas arritjes në Vlorë, më 4 dhjetor 1914 u krijua Ministria e Luftës dhe Mehmet Pasha u caktua për ta drejtuar.<ref>{{Cite journal|last=Çoku|first=Leonard|date=shtator 2013|title=Reformimi i Ushtrisë Shqiptare deri në anëtarësimin e saj në NATO|url=http://mbrojtja.gov.al/images/revistaushtarake/pdf/revista_ushtarake_shtator_2013.pdf|journal=Revista Ushtarake|volume=3|pages=208|access-date=26 dhjetor 2018|archive-date=9 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109210206/http://mbrojtja.gov.al/images/revistaushtarake/pdf/revista_ushtarake_shtator_2013.pdf|url-status=dead}}</ref> Mehmet pashë Deralla u largua drejt [[Esad pashë Toptani|Esad pashë Toptanit]] dhe ''Pleqësisë së Shqipërisë së Mesme.'' Më tej, me ardhjen e [[Princ Vidi|Princ Vidit]] ishte në grupin e përbërë nga [[Aziz pashë Vrioni|Azis pashë Vrioni]], [[Fejzi bej Alizoti]] dhe [[Mehdi bej Frashëri]] që hipën në motobarkë dhe shkuan drejt jahtit, ku i uruan Princit mirëseardhjen.''<ref name=":Ikonomi">{{Cite book|title=Esat pashë Toptani: njeriu, lufta, pushteti|last=Ikonomi|first=Ilir|publisher=Uet press|year=2016|isbn=978-9928-190-91-8|location=Tiranë|pages=248, 286}}</ref>'' Gjatë [[Kryengritja e Shqipërisë së Mesme|kryengritjes së Shqipërisë të Mesme]] u përpoq të bisedonte me kryengritësit<ref name=":2">{{Cite book|url=https://books.google.al/books?id=LqXn2WqOzgwC&pg=PA78&dq=mehmet+dralla&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjhoLPU9pzfAhXPZFAKHfgzBlQQ6AEILjAB#v=onepage&q=mehmet%20dralla&f=false|title=The Six Month Kingdom: Albania 1914|last=Heaton-Armstrong|first=Duncan|publisher=I.B.Tauris|year=2005|isbn=9781850437611|pages=78, 178}}</ref> së bashku me [[Ibrahim Temo|Ibrahim Temon]].<ref>{{Cite book|title=Kryengritja fshatare e Shqipërisë së Mesme 1914-1915|last=Shpuza|first=Gazmend|publisher=Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Historisë|year=1986|location=Tiranë|pages=165}}</ref> Më 3 mars 1916 ftohet nga [[Mbreti Zogu I|Ahmet Muhtar Zogolli]] në kongresin që donte të mbante në Elbasan.<ref>{{Harvnb|Nosi|2007|page=250}}.</ref> Deralla u përfshi me lëvizjen Kaçake në viset shqiptare të pushtuara nga serbët, prej të cilëve u arrestua dhe burgos. Ndërroi jetë në burgun e Podgoricës, ku thuhet se e helmuan.<ref name="ER"/> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Lindje 1843]] [[Kategoria:Vdekje 1918]] [[Kategoria:Ministra të Luftës të Shqipërisë]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Lidhja e Prizrenit]] [[Kategoria:Familja Deralla]] [[Kategoria:Mehmet Deralla]] d5dvmhct5e2hpea426ztnh4wb9g4mc8 0 258143 2995395 2954729 2026-06-09T16:03:01Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vrionasit]] te [[Kategoria:Familja Vrioni]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995395 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Omer_Vrionis.jpg|parapamje|Portret i pashait nga [[Eugène Delacroix]] ]] '''Omer pashë Vrioni'''<ref name=":0">{{Cite journal|last=Papageorgiou|first=Stefanos|date=2014|title=The attitude of the Beys of the Albanian Southern Provinces (Toskaria) towards Ali Pasha Tepedelenli and the Sublime Porte (mid-18th-mid-19th centuries)|url=https://journals.openedition.org/ceb/3520|journal=Cahiers balkaniques|language=en}}</ref> ([[Gjuha greke|gr.]] ''Ομέρ Βρυώνης,'' Omer Vryonis; [[1789]] - [[1836]]) ishte udhëheqës shqiptar në fillimshekullin e 19 [[Perandoria Osmane|osman]], i cili i shërbeu [[Mehmet Ali Pasha|Mehmet Aliut]] të [[Egjipti|Egjiptit]], [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pashait]] të [[Janina|Janinës]] dhe në fund luftoi kundër Kryengritjes Greke për Pavarësi dhe në luftën Ruso-Turke (1828-1829). == Biografia == U lind në Vrijon të [[Berati|Beratit]], sot fshati njihet si [[Ullinjasi|Ullinjas]], më i vogli nga bijtë e Xhelal Fejzos - sipas [[Eqrem bej Vlora|Eqrem bej Vlorës]] - asokohe kryetar i esnafit të terzinjve të qytetit. Iku herët në Egjipt nga frika e një hakmarrjeje prej Ibrahim pashë Vlorës, ngatërresë që familja e tij e kishte trashëguar që nga vjehrri i pashait, [[Ahmet Kurt Pasha|Ahmet pashë Ngurza]].<ref>{{Cite web|url=http://www.beratinews.com/roli-familjes-vrioni-ne-themelimin-e-fierit/|title=Roli i familjes Vrioni në themelimin e Fierit|accessdate=8 janar 2021|website=beratinews.com|last=Gjika|first=Ilirjan|language=sq|author-link=Ilirjan Gjika|archive-date=9 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109200614/http://www.beratinews.com/roli-familjes-vrioni-ne-themelimin-e-fierit/|url-status=dead}}</ref> Sipas konsullit frëng [[François Pouqueville|Pukëvil]],<ref>{{Cite web|url=https://flasshqip.ca/kulture/histori/1237-nje-tablo-historike-dhe-historia-e-vlorajve-kunde-vrionasve|title=Një tablo historike dhe historia e Vlorajve kundër Vrionasve|accessdate=8 janar 2021|website=flasshqip.ca|last=Koçi|first=Dorian|language=sq}}</ref> Ismail Pasha ia kish marrë pronat dhe e kishte syrgjynosur. Gjatë periudhës së mërgimit në Egjipt, Vrioni ishte shquar në betejën e Abu-Mënefit kundër anglezëve, dhe më vonë i martuar me një princeshë të ve mamluke, kishte lënë Egjiptin dhe shërbimet ndaj [[Mehmet Ali Pasha|Mehmet Ali Pashës]] dhe,<ref name=":0" /> i kthyer me shumë pasuri nga shërbimet në Misir në varësi të Ali Pashait.<ref name=":0" /><ref>Finlay, p. 89.</ref> Omeri qe në krye të fushatës për të futur në [[Pashallëku i Janinës|Pashallëkun e Janinës]] edhe [[Sanxhaku i Vlorës|sanxhakun e Beratit]], që kish në krye Ibrahim Pashën, i cili u shpie në Janinë për t'u burgosur. Me mënjanimin e [[Vlorajt|Vlorajve]], Vrionasit bëheshin dera më e rëndësishme në [[Sanxhaku|sanxhak]].<ref name=":0" /> Me shpalljen e [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pashait]] ''fermanli,'' u revoltua kundër [[Porta e Lartë|Portës së Lartë]], Omeri ishte thesartari i tij. Ai fillimisht urdhëroi ushtrinë ngarkuar të mbrojë hyrjen lindore të [[Janina|Janinës]], por më pas hyri në një marrëveshje me Ismail Pashën, komandanti i përgjithshëm i atëhershëm i forcave të [[Sulltani]]t, tërhoqi ushtrinë e tij në këmbim të pashallëkut të Beratit.<ref>Finlay, pp. 95-96.</ref> Pas vdekjes së Ali Pashës, Omeri ishte mes komandantëve të cilët u dërguan nga [[Hurshid Ahmed Pasha]], komandanti i përgjithshëm, për të shtypur Kryengritjen Greke e cila kishte shpërthyer në mars 1821. Më 24 prill 1821, ai i mposhti grekët në [[Beteja e Alamanës|Betejën e Alamanës]], ndërsa komandantin e tyre Athanasios Diakos, e ekzekutuan. Avancimi i Vrionit u ndalua përkohësisht nga Odysseas Androutsos, i cili me një grusht të vogël njerëzish, i shkaktoi dëme të mëdha atij në [[Beteja e Gravias|Betejën e Gravias]] më 8 maj, 1821. === Rrethimi i Mesollonjës === Vonë në vitin 1822, ai dhe [[Mehmet Reshit Pasha]] i bashkuan forcat për të rrethuar qytetin [[Mesollonja]]. Qyteti ishte plotësisht i rrethuar më 25 tetor, dhe mund të kishte rënë, nëse Osmanë tentonin një sulm të menjëhershëm. Ashtu si ishte, Vrioni preferonte të marrë qytetin e strategjik të rëndësishëm të paprekur, dhe u drejtua negociatave, kundër opsionit të Mehmet Reshit dhe Jusuf Pashës. Grekët e rrethuar përfituan nga negociatat, duke i zvarritur ato deri më 8 nëntor, kur ato morën përforcime nga deti, në atë pikë kur ato refuzuan të negocionin më tej. Rrethimi filloi me zell, dhe dy pashallarët planifikuan sulmin e tyre kryesor për natën e [[Krishtlindja|Krishtlindjeve]], 24 dhjetor, duke llogaritur se grekët do të kapen në befasi. Plani u zbulua nga mbrojtësit, dhe sulmi dështoi. Gjashtë ditë më vonë, u hoq rrethimi. === Karriera e mëvonshme === Si rezultat i këtij dështimi, antagonizmi ndërmjet Omer Vrionit dhe Mehmed Reshidit u përshkallëzuan, si rezultat ai u tërhoq nga Porta në vitin 1824, atëherë kur ai u emërua komandant në [[Maqedonia (rajon)|Maqedoni]]. Gjatë Luftës të mëvonshme Ruso-Turke të vitit 1828, ai udhëhoqi një ushtri të fortë prej 20,000 trupash në një përpjekje të pasuksesshme për të çliruar Rrethimin e Varnës. == Referime == {{Reflist|2}} === Bibliografia === * Brewer, David. ''The Greek War of Independence''. The Overlook Press, 2001. [[:en:Special:BookSources/1585673951|ISBN 1-58567-395-1]] * {{Cite book|last=Finlay|first=George|author-link=George Finlay|title=History of the Greek Revolution|url=http://books.google.com/books?id=KEUOAAAAYAAJ|year=1861|publisher=William Blackwood and Sons|location=London|language=en}} [[Kategoria:Njerëz nga Berati]] [[Kategoria:Myslimanë shqiptarë]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XIX]] [[Kategoria:Familja Vrioni]] [[Kategoria:Ali pashë Tepelena]] ad2a1qdymkdhg83jehvza3ts6arvcwl 0 258351 2995388 2931685 2026-06-09T16:02:39Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995388 wikitext text/x-wiki '''Xhemil [[Beu|bej]] Vlora''' ([[Vlora|Vlorë]], [[1878]] - [[1936]]) ka qenë çifligar dhe kryetar i Bashkisë së Vlorës nga 1909 – 1912. == Biografia == U lind në Vlorë, i biri i Xhaferr beut i [[Vlorajt|oxhakut të Vlorajve]] dhe Nejre [[hanëmi]]t të Ali bej Toptanit, e motra e [[Esad pashë Toptani]]t.<ref>{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=604, 609|trans-title=Lebenserinnerungen|translator=[[Afrim Koçi]]}}</ref> Pas proçkave të rinisë së tij që kaluan pa u vënë re, më 1904 autoritetet [[Perandoria Osmane|osmane]] dërguan një batalion që ta arrestonin. Xhemili u lajmërua dhe me trimat e tij iku dhe u përpoq të organizohej kundër batalionit osman, por disa krerë të Vlorës dhe Kaninës e këshilluan të mos bënte marrëzira. Pasi mori anijen italiane të postës, zbriti në Shëngjin dhe shkoi nën mbrojtjen e dajës së tij, Esadit që asokohe ishte komandant i xhandarmërisë në Shkodër dhe nën mbrojtjen e tij ai kaloi 4-5 muaj në njërin nga [[Çifliku|çifligjet]] e [[Toptanajt|Toptanve]]. Më pas i hipi sërish anijes dhe u vendos në Korfuz, por një ditë iu dorëzua autoriteteve osmane, të cilat e urdhëruan të shkojë në [[Manisa|Manisë]] të [[Anadolli|Azisë së Vogël]]. Pas vrasjes së një turku, gjyqi e nxorri Xhemil beun të pafajshë, dhe e urdhëruan që të shkonte në Ajdin, ku [[Mytesarifi|mytesarif]] ishte Mehmet Ali pashë Delvina. Xhemili u fejua me të bijën e tij, Zejnepin, dhe pas dy vjet e gjysmë internimi u kthye në vendlindje, i pritur nga kushëriri i tij [[Eqrem bej Vlora|Eqrem beu]].<ref>{{Harvnb|Vlora|2003|pages=203-204}}.</ref> Nëntorin e 1912, në funksionin e kryebashkiakut të Vlorës, organizoi dhe lajmëroi parinë shqiptare për Kuvendin e Vlorës që do të mbahej me kushëririn e tij [[Et'hem bej Vlora|Et'hem beun]] që t'i bënin terrenin gati [[Ismail Qemali]]t.<ref>{{Cite book|title=Pavarësia: udhëtimi i paharruar i Ismail Qemalit|last=Ikonomi|first=Ilir|author-link=Ilir Ikonomi|publisher=Uet press|year=2012|isbn=9789995639761|location=Tiranë|pages=166}}</ref> Kuvendi u bë në shtëpinë e tij, ku dhe u ngrit flamuri shqiptar më pas.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2012|page=226}}.</ref> Gjatë udhëtimit të Esad Pashës në Bari shkurtin e 1914, Xhemil beu e shoqëron si përkthyes i tij së bashku me [[Zef Skiroi]]n.<ref>{{Cite book|title=Esat pashë Toptani: njeriu, lufta, pushteti|last=Ikonomi|first=Ilir|publisher=Uet press|year=2016|isbn=978-9928-190-91-8|location=Tiranë|pages=268}}</ref> Qe pjesë e delegacionit të përfaqësuesve shqiptarë që shkuan në Neuwied t'i dorëzonin kurorën dhe t'i betoheshin për besnikëri [[Princ Vidi]]t.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|pages=274-275}}.</ref> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Familja Vlora]] [[Kategoria:Lindje 1878]] [[Kategoria:Vdekje 1936]] [[Kategoria:Kryetarë të Bashkisë së Vlorës]] r21sikkgma2ge5lgt8qkp0pp3l0yqw8 0 260320 2995431 2711060 2026-06-09T16:23:18Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familja Matrënga]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995431 wikitext text/x-wiki '''Matrëngat''' (''Matranga'' or ''Matrangolo'' në italisht) kanë qenë një familje fisnike arbërore gjatë shekujve 13 deri 15. Anëtarët e kësaj familjeje përfshijnë sundimtarë lokalë, zyrtarë bizantin dhe shkrimtarë. Pas pushtimit të Shqipërisë nga [[Perandoria Osmane]], një pjesë e familjes emigroi në [[Italia|Itali]] dhe u vendos në fshatrat [[Arbërishtja (Itali)|Arbëresh]] të Italisë Jugore, ku kanë vazhduar ta ruajnë [[Arbërishtja (Itali)|arbërishten]]. == Historia == Para vitit 1284, familja Matrënga ishte ose vazale e Karlit I të Anzhuve, në kohën kur ky krijoi [[Mbretëria Mesjetare e Shqipërisë|Mbretërinë e Shqipërisë]], ose të nipit të tij Filipit të Tarantos.<ref name="Angelov-319">{{harvnb|1=Angelov|2=2007|page=319}}</ref> Ata përmendën fillimisht në vitin 1297 në një dokument të [[Republika e Raguzës|Raguzës]]. Anëtarët e familjes Matrënga po sulmonin tregtarët raguzianë në rajonin e [[Laguna e Karavastasë|Lagunës së Karavastas]].<ref name="Ducellier-347">{{Cite book|last=Ducellier|first=Alain|url=https://books.google.com/books?id=Nn5pAAAAMAAJ|title=La façade maritime de l'Albanie au Moyen âge: Durazzo et Valona du XIe au XVe siècle|publisher=Ed. de l'Ècole des Hautes Études en Sciences Sociales|year=1981|pages=347|language=fr}}</ref> Zotër të territorit në mes të qyteteve të [[Durrësi|Durrësit]] dhe të [[Vlora|Vlorës]], ata u përshkruan si subjekte të Perandorit Bizantin në atë kohë. Familja Matrënga mund të jetë bërë vazale e Perandorit Bizantin në periudhën ndërmjet 1284 dhe 1288, kur rajoni, që ishte pjesë e [[Mbretëria Mesjetare e Shqipërisë|Mbretërisë së Shqipërisë]], u pushtua nga [[Perandoria Bizantine]]. Sidoqoftë, ata përfundimisht hodhën poshtë besnikërinë e tyre me bizantinët dhe me padurim përsëri e pranuan vasalitetin [[Anzhuinët|anzhuin]] më 1304, kur Filipi i Tarantos [[Mbretëria Mesjetare e Shqipërisë|rimori Durrësin]] me ndihmën e fisnikëve vendas shqiptarë.<ref name="Angelov-319"/> [[File:Stema e Matrangave.png|thumb|upright=0.5|Stema e familjes Mataranga]] Gjatë kësaj periudhe anëtarët e familjes ishin gjithashtu aktivë në administratën bizantine. Një person i quajtur Mataringides, i cili kishte dorë në një komplot kundër Andronikos II Palaiologos që çoi në burgimin e tij, përmendet si student i Manuel Moschopoulos.<ref>{{harvnb|1=Angelov|2=2007|pages=314-316}}</ref><ref name="Ševčenko1981">{{Cite book|last=Ševčenko|first=Ihor|url=https://books.google.com/books?id=vVVoAAAAMAAJ|title=Society and Intellectual Life in Late Byzantium|publisher=Variorum Reprints|year=1981|isbn=978-0-86078-083-0|pages=275–276|language=en}}</ref> Një tjetër anëtar i familjes, Nikollë Matrënga, u bë një nga katër gjyqtarët e përgjithshëm, anëtar i gjykatës më të lartë perandorake dhe kishte një rol të rëndësishëm në Luftën civile bizantine të viteve 1341-1347.<ref name="Angelov-319"/> Pas betimit të besnikërisë ndaj Filipit të Tarantos, Matrëngët vazhduan të mbanin lidhje të ngushta me familjen angevine. Mbretëria e Serbisë e cila po përparonte në atë kohë ishte një burim preokupimi i vazhdueshëm. Njëfar Palë Mataranga përmendet më 1319, së bashku me zotërinjtë e tjerë shqiptarë, në një koalicion me Filipin e Tarantos kundër Stefan Milutinit.<ref name="Ducellier-347"/> Sidoqoftë territoret e tyre përfundimisht u përfshinë në Mbretërinë e Serbisë para vitit 1343. Pas vdekjes së [[Stefan Dushani|Stefan Dushanit]] (1355), një anëtar i familjes, Vlash Matrënga (Blasius Matarango), vendosi një principatë në territorin midis [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbinit]] dhe [[Lumi i Semanit|Semanit]] si ''[[sebastokrator]]'' midis viteve 1358 dhe 1367, i njohur nën suzeraranitetin e [[Symeon Uroš|Simeon Uroshit]].<ref name="Fine-357">{{harvnb|1=Fine|2=1994|page=357}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4WNpAAAAMAAJ|title=Studia Albanica|publisher=Académie des sciences de la République Populaire d'Albanie, Institut d'histoire, Institut de linguistique et littérature.|year=1990|page=182|language=fr|quote=Dans les années 1350-1367, donc après le retrait définitif de l'Empire de Byzance de l'Albanie, dans les régions de Durres et du cours inférieur de Seman (Dievali) dominait le "sebastocratore" Vlash Matranga...}}</ref> == Anëtarët == * (ndoshta) Matarangides (1305<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4WNpAAAAMAAJ|title=Studia Albanica|publisher=Académie des sciences de la République Populaire d'Albanie, Institut d'histoire, Institut de linguistique et littérature.|year=1990|page=178|language=fr}}</ref>), ndoshta nga [[Durrësi]],<ref name="Constantinides1982">{{Cite book|last=C. N. Constantinides|url=https://books.google.com/books?id=umWcAAAAMAAJ|title=Higher Education in Byzantium in the Thirteenth and Early Fourteenth Centuries: (1204 - Ca. 1310)|publisher=Cyprus Research Centre|year=1982|page=108|language=en}}</ref> një student i Manuel Moschopoulos, mori pjesë në komplotin kundër Andronikos II Palaiologos që çoi në burgimin e tij. * Nikollë Matrënga (1341-47), një nga katër gjykatësit e përgjithshëm, anëtar i gjykatës më të lartë perandorake, kishte një rol të rëndësishëm në luftën civile bizantine të viteve 1341-1347. * Pal Matrënga (1319). * Vlash (ose Blasius) II Matrënga.<ref name="Fine-357"/> == Referime == * {{Cite book|last=Angelov|title=Imperial Ideology and Political Thought in Byzantium, 1204-1330|first=Dimiter|url=https://books.google.com/books?id=Vce6EJAcHA4C|date=8 shkurt 2007|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-85703-1|language=en}} * {{Cite book|last=Fine|title=The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest|first=John V. A.|url=https://books.google.com/books?id=LvVbRrH1QBgC&pg=PA357|year=1994|publisher=University of Michigan Press|isbn=0-472-08260-4|language=en}} == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Fisnikëria mesjetare arbërore]] [[Kategoria:Familja Matrënga]] t1d9dzzz2io9lkqpgtuhsn3rjiyjxim 14 260362 2995342 2764772 2026-06-09T16:00:54Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Dragaj]] te [[Kategoria:Familja Dragaj]] pa lënë një ridrejtim 2764772 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Mitrovica]] biuuc52xi87eree9u7zwi2nrhqb4twr 0 260735 2995575 2977428 2026-06-10T03:45:41Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995575 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Adolf Eichmann | image = Adolf Eichmann, 1942.jpg | caption = Eichmann in 1942 | other_names = Ricardo Klement | birth_date = {{Birth date|df=yes|1906|3|19}} | birth_place = [[Solingen]], [[Rhine Province]], [[Kingdom of Prussia]],<br>[[German Empire]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1962|6|1|1906|3|19}} | death_place = [[Ayalon Prison]], [[Ramla]], [[Israel]] | nationality = Gjerman | occupation = SS-''[[Obersturmbannführer]]'' (Nënkolonel) | kompania = [[RSHA]] | organization = ''[[Schutzstaffel]]'' | party = [[Partia Popullore Socialiste Gjermane e Punëtorëve]] | spouse = {{marriage|Veronika Liebl|21 March 1935}} | children = {{plainlist| * Klaus Eichmann (born 1936 in [[Berlin]]) * Horst Adolf Eichmann (born 1940 in [[Vienna]]) * Dieter Helmut Eichmann (born 1942 in [[Prague]]) * Ricardo Francisco Eichmann ([[:de:Ricardo Eichmann|de]]) (born 1955 in [[Buenos Aires]]) }} | parents = {{plainlist| *Adolf Karl Eichmann *Maria (''née'' Schefferling)}} | awards = {{plainlist | * [[Iron Cross]], Second Class * [[War Merit Cross]] 1st Class with swords * War Merit Cross 2nd Class with swords }} | signature = Adolf Eichmann (signature).svg }} '''Otto Adolf Eichmann''' {{efn|name=forenames}} ( / aɪ k m ən aɪ x - / ;<ref>[http://www.dictionary.com/browse/eichmann "Eichmann"] . ''[[Random House Webster's Unabridged Dictionary|Fjalor i rastësishëm i Shtëpisë Webster i pashkelur]]'' .</ref> Gjermanisht: ; 19 mars 1906 &nbsp; - 1 qershor 1962) ishte një gjerman-austriak {{sfn|Geets|2011}} [[Gjermania Naziste|nazist]] [[SS]] - ''Obersturmbannführer'' dhe një nga organizatorët kryesorë të [[Holokausti|Holokaustit]]. Ai u ngarkua nga SS- ''Obergruppenführer'' ("Udhëheqësi i Lartë i Grupit") [[Reinhard Heydrich]] me lehtësimin dhe menaxhimin e logjistikës së përfshirë në deportimin masiv të [[Çifutët|hebrenjve]] në [[Ghettos in Nazi-occupied Europe|geto]] dhe [[Extermination camp|kampe shfarosjeje]] në [[Evropa lindore|Evropën Lindore të]] [[Europa e pushtuar nga Gjermania Naziste|pushtuar nga nazistët]] gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Ai u kap nga [[Mossad]] në [[Argjentina|Argjentinë]] më 11 maj 1960 dhe më pas u shpall fajtor për [[War crimes|krime lufte]] në një gjykim të publikuar gjerësisht në [[Jeruzalemi|Jerusalem]], [[Izraeli|Izrael]]. Eichmann u ekzekutua duke u varur në vitin 1962. Pas një shkollimi të zakonshëm, Eichmann punoi shkurtimisht për kompaninë e minierës së babait të tij në [[Austria|Austri]], ku familja kishte shkuar më 1914. Ai punoi si shitës udhëtues i naftës duke filluar në vitin 1927 dhe u bashkua me [[Partia Naziste|Partinë Naziste]] dhe [[SS]] në 1932. Ai u kthye në [[Gjermania|Gjermani]] në vitin 1933, ku u bashkua me ''[[Sicherheitsdienst]]'' (SD; Shërbimi i Sigurisë); atje u emërua kreu i departamentit përgjegjës për çështjet hebreje, veçanërisht [[Emigration|emigracionin]] , të cilin nazistët e inkurajuan përmes dhunës dhe presionit ekonomik. Pas shpërthimit të Luftës së Dytë Botërore në shtator 1939, Eichmann dhe stafi i tij bënë që hebrenjtë të përqendroheshin në geto në qytetet e mëdha me pritshmërinë se ata do të transportoheshin ose më larg në lindje ose përtej detit. Ai gjithashtu hartoi plane për një rezervë hebreje, së pari në Nisko në juglindje të Polonisë dhe më vonë në Madagaskar , por asnjërit nga këto plane nuk u krye kurrë. Nazistët filluan [[Operation Barbarossa|pushtimin e Bashkimit Sovjetik]] në qershor 1941 dhe politika e tyre ndaj hebrenjve ndryshoi nga emigrimi në shfarosje. Për të bashkërenduar planifikimin për gjenocid, Heydrich, i cili ishte eprori i Eichmann, priti udhëheqësit administrativ të regjimit në [[Wannsee Conference|Konferencën Wannsee]] më 20 janar 1942. Eichmann mblodhi informacion për të, mori pjesë në konferencë dhe përgatiti minutat e tij. Eichmann dhe stafi i tij u bënë përgjegjës për deportimet e hebrenjve në [[Extermination camps|kampet e shfarosjes]] , ku viktimat ishin [[Gas chamber|gazuar]]. [[Operation Margarethe|Gjermania pushtoi Hungarinë]] në mars të vitit 1944 dhe Eichmann mbikqyri deportimin e shumicës së popullsisë hebraike. Shumica e viktimave u dërguan në [[Auschwitz concentration camp|kampin e përqendrimit]] në [[Auschwitz concentration camp|Auschwitz]], ku rreth 75 për qind u vranë mbas mbërritjes. Deri në kohën kur u ndaluan transportet në korrik 1944, 437,000 prej 725,000 hebrenjve të Hungarisë u vranë. [[Dieter Wisliceny]] dëshmoi në Nuremberg se Eichmann i kishte thënë atij se do të "kërcente duke qeshur në varr, prej ndjenjës se ai kishte pesë milionë njerëz {{efn|Midis 5 dhe 6 milionë hebrenj evropianë u vranë në [[Holokausti|Holokaust]].{{sfn|Bauer|Rozett|1990|pp=1797, 1799}}}} në ndërgjegjen e tij do të ishte për të një burim i kënaqësisë së jashtëzakonshme". {{sfn|Stangneth|2014|p=297}} Pas humbjes së Gjermanisë në 1945, Eichmann u kap nga forcat amerikane, por u arratis nga një kamp ndalimi dhe lëvizi nëpër Gjermani për të shmangur ri-kapjen. Ai përfundoi në një fshat të vogël në [[Saksonia e Ulët|Saksoninë e Ulët]], ku jetonte deri në vitin 1950, kur shkoi në Argjentinë duke përdorur letra të rreme. Një grup i agjentëve të Mossad dhe [[Shin Bet]] kapën Eichmann dhe e çuan në Izrael për të dalë në gjyq për 15 akuza penale, duke përfshirë krimet e luftës, [[Crimes against humanity|krimet kundër njerëzimit]] dhe krimet kundër popullit hebre. Gjatë gjykimit, ai nuk e [[Holocaust denial|mohoi Holokaustin]] apo rolin e tij në organizimin e tij, por pohoi se ai thjesht po [[Nuremberg defense|ndiqte urdhrat]] në një sistem totalitar ''[[Führerprinzip]]''. Ai u shpall fajtor për të gjitha akuzat dhe u [[Executed by hanging|ekzekutua duke u varur]] më 1 qershor 1962. {{efn|Ekzekutimi u përgatit për të ndodhur në mesnatë më 31 maj, por u vonua pak; Eichmann kështu vdiq disa minuta në 1 qershor.{{sfn|Hull|1963|p=160}}|name=1june}} Gjyqi u përcoll gjerësisht në media dhe më vonë ishte subjekt i disa librave, duke përfshirë librin e [[Hannah Arendt]] ''[[Eichmann in Jerusalem|Eichmann në Jeruzalem]]'', në të cilin Arendt përdori frazën "banaliteti i së keqes" për të përshkruar Eichmann. {{sfn|Arendt|1994|p=252}} == Jeta e hershme dhe arsimimi == Otto Adolf Eichmann, {{efn|name=forenames}} më i madhi prej pesë fëmijëve, lindi në vitin 1906 në një familje [[Protestantizmi|protestante]] [[Calvinist|kalviniste]] në [[Solingen]] të Gjermanisë. {{sfn|Cesarani|2005|pp=19, 26}} Prindërit e tij ishin Adolf Karl Eichmann, një llogaritar dhe Maria (''Schefferling''), një shtëpiake. {{sfn|Cesarani|2005|p=19}} {{sfn|Eichmann|1961}} {{efn|name=Father's name}} Adolfi plak u zhvendos në [[Linz]], Austri në 1913 për të marrë një pozicion si menaxher komercial për Tramvajin e Linz dhe Kompaninë Elektrike, dhe pjesa tjetër e familjes erdhi një vit më vonë. Pas vdekjes së Marias në vitin 1916, babai i Eichmann u martua me Maria Zawrzel, një protestante e devotshme me dy djem. {{sfn|Cesarani|2005|pp=19–20}} Eichmann mori pjesë në Kaiser Franz Joseph ''[[Realschule|Staatsoberrealschule]]'' (shkolla e mesme shtetërore) në Linz, e njëjta shkollë e mesme që [[Adolf Hitler|Adolf Hitleri]] kishte ndjekur rreth 17 vjet më parë. {{sfn|Lipstadt|2011|p=45}} Ai luante violinë dhe mori pjesë në sporte dhe klube, duke përfshirë një ''grup'' punimi druri ''[[Wandervogel]]'' dhe grupi zbulues që përfshinte disa djem të moshuar që ishin anëtarë të milicive të [[Right-wing|krahut të djathtë]]. {{sfn|Cesarani|2005|p=21}} Performanca e tij e dobët në shkollë rezultoi që babai i tij ta tërhiqte atë nga ''Realschule'' dhe e regjistroi atë në kolegjin profesional të ''Bundeslehranstalt für Elektrotechnik, Maschinenbau und Hochbau''. {{sfn|Cesarani|2005|p=21–22}} Ai u largua pa marrë një diplomë dhe iu bashkua ndërmarrjes së re të babait të tij, ndërmarrjes minerare Untersberg, ku punoi për disa muaj. {{sfn|Cesarani|2005|p=21–22}} Nga 1925 deri në 1927 ai punoi si nëpunës shitjesh për kompaninë radio të ''Oberösterreichische Elektrobau AG''. Më pas, midis viteve 1927 dhe fillimit të vitit 1933, Eichmann punoi në [[Upper Austria|Austrinë e Epërme]] dhe në [[Salcburgu|Salzburg]] si agjent qarku për kompaninë Vacuum Oil AG. {{sfn|Levy|2006|p=98}} {{sfn|Cesarani|2005|p=34}} Gjatë kësaj kohe, ai u bashkua me ''Jungfrontkämpfervereinigung'', seksioni rinor i lëvizjes së veteranëve të krahut të djathtë të [[Hermann Hiltl]] dhe filloi të lexonte gazetat e botuara nga [[Partia Naziste]] (NSDAP). {{sfn|Cesarani|2005|pp=28, 35}} Platforma e partisë përfshinte shpërbërjen e [[Republika e Weimarit|Republikës]] së [[Republika e Weimarit|Weimarit]] në Gjermani, refuzimin e kushteve të [[Traktati i Versajës|Traktatit të Versajës]], [[Antisemitizmi|antisemitizmin]] radikal dhe [[Bolsheviks|antibolshevizmin]]. {{sfn|Goldhagen|1996|p=85}} Ata premtuan një qeveri të fortë qendrore, zgjerim të ''[[Lebensraum]]'' (hapësirë jetese) për popujt gjermanikë, formimin e një komuniteti kombëtar të bazuar në racë dhe pastrimin racial nëpërmjet shtypjes aktive të [[Çifutët|hebrenjve]], të cilët do të zhvisheshin nga shtetësia dhe të drejtat e tyre civile. {{sfn|Evans|2003|pp=179–180}} == Karriera e hershme == [[Skeda:EichmannSSdoc.jpg|parapamje| ''[[Lebenslauf]]'' i Adolf Eichmann (résumé) i bashkangjitur kërkesës së tij për promovim nga SS- ''[[Hauptscharführer]]'' në SS- ''[[Untersturmführer]]'' në vitin 1937 ]] Me këshillën e mikut të familjes dhe udhëheqësin lokal ''[[SS|Schutzstaffel]]'' [[Ernst Kaltenbrunner]], Eichmann u bashkua me degën austriake të NSDAP më 1 prill 1932, anëtari numër 889,895. {{sfn|Ailsby|1997|p=40}} Anëtarësia e tij në SS u konfirmua shtatë muaj më vonë (numri i anëtarit SS 45,326). {{sfn|Cesarani|2005|p=28}} Regjimenti i tij ishte SS-''Standarte'' 37, përgjegjës për ruajtjen e selisë së partisë në Linz dhe mbrojtjen e folësve të partisë në mitingje, të cilat shpesh do të bëheshin të dhunshme. Eichmann ndoqi aktivitetet e partisë në Linz gjatë fundjavave, duke vazhduar në pozicionin e tij në Vacuum Oil në Salzburg. {{sfn|Cesarani|2005|p=34}} Pak muaj pas [[Machtergreifung|marrjes së pushtetit nga nazistët]] në Gjermani në janar të vitit 1933, Eichmann humbi punën për shkak të shkurtimeve të stafit në "Vacuum Oil". Partia naziste u ndalua në Austri rreth të njëjtës kohë. Këto ngjarje ishin faktorë në vendimin e Eichmann për t'u kthyer në Gjermani. {{sfn|Cesarani|2005|p=35}} Ashtu si shumë nacional-socialistë të tjerë që largoheshin nga Austria në pranverën e vitit 1933, Eichmann u nis për në [[Passau]] , ku iu bashkua [[Andreas Bolek|Andreas Bolekut]] në selinë e tij. {{sfn|Rosmus|2015|p=83 f}} Pasi mori pjesë në një program trajnimi në depon e SS në [[Klosterlechfeld]] në gusht, Eichmann u kthye në kufirin e Passau në shtator, ku u caktua të udhëhiqte një ekip ndërlidhës prej tetë njerëzish për të udhëhequr nacional-socialistët austriak në Gjermani dhe për të kontrabanduar materialet e propagandës nga atje në Austri. {{sfn|Rosmus|2015|p=84}} Në fund të dhjetorit, kur kjo njësi u shpërbë, Eichmann u promovua në SS-''[[Scharführer]]'' (kreu i skuadrës, i barabartë me tetar). {{sfn|Cesarani|2005|p=37}} Batalioni Eichmann i Regjimentit Deutschland u stacionua në kazermat pranë [[Kampi i përqëndrimit Dachau|kampit së përqendrimit]] në [[Kampi i përqëndrimit Dachau|Dachau]] . {{sfn|Levy|2006|p=101}} Në vitin 1934, Eichmann kërkoi transferimin tek ''[[Sicherheitsdienst]]'' (SD, Shërbimi i Sigurisë) i SS, për të shpëtuar nga "monotonia" e stërvitjes ushtarake dhe shërbimit ushtarak në Dachau. Eichmann u pranua në SD dhe u caktua në nën-zyrën e [[Masonëria e Lirë|Freemasons]] , duke organizuar objekte ritualesh të kapura për një muze të propozuar. Pas rreth gjashtë muajsh, Eichmann u ftua nga [[Leopold von Mildenstein]] për t'u bashkuar me departamentin e tij hebre, Seksioni II/112 i SD, në selinë e saj në [[Berlini|Berlin]]. {{sfn|Padfield|2001|p=198}} {{sfn|Levy|2006|pp=103–104}} {{efn|name=renamed}} Transferimi i Eichmann u bë në nëntor të vitit 1934. Më vonë ai e mori parasysh këtë si pushimin e tij të madh. {{sfn|Porter|2007|p=106}} Ai ishte caktuar për të studiuar dhe përgatitur raporte mbi [[Sionizmi|lëvizjen zioniste]] dhe organizata të ndryshme hebraike. Ai madje mësoi një grimcë [[Gjuha hebraike|hebraishtje]] dhe [[Jidish|jidishtje]], duke fituar një reputacion si një specialist në çështjet zioniste dhe çifute. {{sfn|Cesarani|2005|pp=47–49}} Më 21 mars 1935 Eichmann u martua me Veronika (Vera) Liebl (1909-93). {{sfn|Levy|2006|p=150}} Çifti kishte katër djem: Klaus (1936 në Berlin), Horst Adolf (1940 në [[Vjena|Vjenë]]), Dieter Helmut (1942 në [[Praga|Pragë]] ) dhe Ricardo Francisco (1955 në [[Buenos Aires]]). {{sfn|Cesarani|2005|pp=44, 69}} {{sfn|Glass|1995}} Eichmann u promovua në SS-''Hauptscharführer'' në 1936 dhe u ngarkua si një SS-''Untersturmführer'' (toger i dytë) vitin e ardhshëm. {{sfn|Cesarani|2005|pp=49, 60}} [[Gjermania Naziste|Gjermania naziste]] përdori dhunën dhe presionin ekonomik për të inkurajuar çifutët që të linin Gjermaninë me vullnetin e tyre; {{sfn|Longerich|2010|pp=67–69}} rreth 250,000 nga 437,000 hebrenj të vendit emigruan midis viteve 1933 dhe 1939. {{sfn|Longerich|2010|p=127}} {{sfn|Evans|2005|pp=555–558}} Eichmann udhëtoi në [[Mandatory Palestine|Palestinën e Mandatuar]] britanike me eprorin e tij Herbert Hagen në vitin 1937 për të vlerësuar mundësinë e çifutëve të Gjermanisë që vullnetarisht të emigronin në atë vend, duke zbarkuar me kredenciale të falsifikuara të shtypit në [[Haifa]], prej nga udhëtuan në [[Kajro]] në Egjipt. Atje ata takuan Feival Polkes, një agjent i [[Haganah]], me të cilët ata nuk ishin në gjendje të arrinin një marrëveshje. {{sfn|Levy|2006|pp=105–106}} Polkes sugjeroi që më shumë hebrenj duhet të lejohen të largohen sipas kushteve të [[Haavara Agreement|Marrëveshjes së Haavara]], por Hagen refuzoi, duke supozuar se një prani e fortë hebreje në Palestinë mund të çonte në themelimin e një shteti të pavarur, i cili do të shkonte në kundërshtim me politikën e Reich. {{sfn|Cesarani|2005|p=55}} Eichmann dhe Hagen u përpoqën të ktheheshin në Palestinë pak ditë më vonë, por iu mohua hyrja pasi autoritetet britanike i refuzuan atyre vizat. {{sfn|Levy|2006|p=106}} Ata përgatitën një raport për vizitën e tyre, i cili u botua në vitin 1982. {{sfn|Mendelsohn|1982}} Në vitin 1938, Eichmann u vendos në Vienë për të ndihmuar në organizimin e emigrimit hebre nga Austria, e cila sapo ishte bashkuar në Reich përmes ''[[Anschluss]]''. {{sfn|Cesarani|2005|p=62}} Organizatat e komunitetit hebre u vendosën nën mbikëqyrjen e SD dhe kishin për detyrë të inkurajonin dhe lehtësonin emigrimin hebre. {{sfn|Cesarani|2005|p=65}} Financimi erdhi nga paratë e konfiskuara nga njerëzit dhe organizatat e tjera hebraike, si dhe donacionet nga përtej detit, të cilat ishin vendosur nën kontrollin e SD. {{sfn|Cesarani|2005|p=67}} Eichmann u promovua në SS-''Obersturmführer'' (toger i parë) në korrik 1938, dhe u emërua në [[The Central Agency for Jewish Emigration in Vienna|Agjencinë Qendrore për Emigracionin hebre në Vjenë]], i krijuar në gusht. {{sfn|Cesarani|2005|pp=67, 69}} Në kohën kur u largua nga Viena në maj të vitit 1939, rreth 100.000 hebrenj kishin lënë Austrinë ligjërisht dhe shumë të tjerë ishin kontrabanduar në Palestinë dhe gjetkë. {{sfn|Cesarani|2005|p=71}} == Lufta e Dytë Botërore == [[Skeda:General_Government_for_the_occupied_Polish_territories.png|parapamje| Hartë që tregon vendndodhjen e [[General Government|Qeverisë]] së [[General Government|Përgjithshme]], 1941-1945 ]] === Tranzicioni nga emigrimi në deportim === Brenda pak javësh nga [[Invasion of Poland|pushtimi i Polonisë]] më 1 shtator 1939, politika naziste ndaj hebrenjve ndryshoi nga emigracioni vullnetar në [[Deportation|deportim të dhunshëm]]. {{sfn|Longerich|2010|p=132}} Pas diskutimeve me Hitlerin në javët paraardhëse, më 21 shtator SS- ''[[Obergruppenführer]]'' [[Reinhard Heydrich]], kreu i SD, këshilloi stafin e tij se hebrenjtë do të mblidheshin në qytete në Poloni me lidhje të mira hekurudhore për të lehtësuar dëbimin e tyre nga territoret e kontrolluara nga Gjermania, duke filluar me zonat që përfshiheshin në Reich. Ai njoftoi planet për të krijuar një rezervë në Qeverinë e Përgjithshme (pjesa e Polonisë që nuk përfshihej në Reich), ku hebrenjtë dhe të tjerët që konsideroheshin të padëshirueshëm do të prisnin dëbimin e mëtejshëm. {{sfn|Longerich|2010|pp=148–149}} Më 27 shtator 1939 SD dhe ''[[Sicherheitspolizei]]'' (që përbëheshin nga agjencitë policore të [[Gestapo]] dhe [[Kripo]]) u kombinuan në SS-<nowiki><i id="mwrg">Reichssicherheitshauptamt</i></nowiki> (RSHA, Zyra Kryesore e Sigurisë së Reich), e cila u vendos nën kontrollin e Heydrich. {{sfn|Longerich|2012|pp=469, 470}} Pas një vendosjeje në [[Praga|Pragë]] për të ndihmuar në ngritjen e një zyre të emigracionit atje, Eichmann u transferua në [[Berlini|Berlin]] në tetor 1939 për të komanduar Zyrën Qendrore për Emigracionin hebre për të gjithë Rajhun nën [[Heinrich Müller (Gestapo)|Heinrich Müller]], kreun e Gestapos. {{sfn|Cesarani||2005|p=77}} Ai u caktua menjëherë për të organizuar deportimin e 70,000 deri 80,000 hebrenjve nga distrikti [[Ostrava]] në [[Moravia]] dhe distriktin [[Katovica|Katowice]] në pjesën e aneksuar së fundmi të Polonisë. Me iniciativën e tij, Eichmann gjithashtu vendosi plane për të deportuar hebrenjtë nga Viena. Sipas [[Nisko Plan|Planit Nisko]], Eichmann zgjodhi [[Nisko]] si vend për një kamp të ri tranziti ku hebrenjtë do të strehoheshin përkohësisht para se të deportoheshin diku tjetër. Në javën e fundit të tetorit 1939, 4.700 çifutë u dërguan në zonë me tren dhe u lanë me pak fjalë për t'u kujdesur për veten e tyre në një livadh të hapur pa ujë dhe pak ushqim. Kazermat ishin planifikuar por kurrë nuk u përfunduan. {{sfn|Longerich|2010|pp=151–152}} {{sfn|Cesarani||2005|p=77}} Shumë nga të dëbuarit ishin drejtuar nga SS në territorin e okupuar sovjetik dhe të tjerë u vendosën eventualisht në një kamp pune të afërt. Operacioni së shpejti u pezullua, pjesërisht për shkak se Hitleri vendosi se trenat e nevojitur ishin më mirë të përdorura për qëllime ushtarake në atë moment. {{sfn|Longerich|2010|p=153}} Ndërkohë, si pjesë e planeve afat-gjatë të zhvendosjeve të Hitlerit, qindra mijëra gjermanë etnikë po transportoheshin në territoret e aneksuara dhe polakët dhe hebrenjtë etnik po lëvizeshin më tej në lindje, veçanërisht në Qeverinë e Përgjithshme. {{sfn|Cesarani|2005|p=81}} [[Skeda:Eichmann's_office_IVB4.JPG|majtas|parapamje| Përkujtimore në një stacion autobusi pranë zyrës së Eichmann, ''Referat'' IV B4 (Zyra e Çështjeve Çifute) në Kurfürstenstrasse 115, tani e zënë nga një hotel. ]] Më 19 dhjetor 1939, Eichmann u caktua në krye të RSHA ''Referat'' IV B4 (RSHA ''nëndepartamenti'' IV-B4), i ngarkuar me mbikëqyrjen e çështjeve hebreje dhe evakuimit. {{sfn|Cesarani|2005|p=81}} Heydrich njoftoi Eichmann të jetë "eksperti i tij i veçantë", i ngarkuar me rregullimin e të gjitha deportimeve në Poloninë e pushtuar. {{sfn|Longerich|2010|p=156}} Kjo punë kërkonte koordinimin me agjencitë e policisë për heqjen fizike të hebrenjve, që merreshin me pasurinë e tyre të konfiskuar dhe rregullimin e financimit dhe transportit. {{sfn|Cesarani|2005|p=81}} Brenda pak ditësh nga emërimi i tij, Eichmann formuloi një plan për të deportuar 600,000 hebrenj në Qeverinë e Përgjithshme. Plani ishte penguar nga [[Hans Frank]], guvernatori i përgjithshëm i territoreve të okupuara, i cili nuk i gatshëm të pranonte të dëbuarit, sepse duke bërë këtë, do të kishte një ndikim negativ në zhvillimin ekonomik dhe qëllimin e tij final të [[Germanisation|gjermanizimit]] të rajonit. {{sfn|Cesarani|2005|p=81}} Në rolin e tij si ministër përgjegjës për [[Four Year Plan|Planin Katër Vjeçar]], më 24 mars 1940 [[Hermann Goering|Hermann Göring]] ndaloi çdo transport të mëtejshëm në Qeverinë e Përgjithshme nëse nuk miratohej ose Frank. Transportet vazhduan, por me një ritëm shumë më të ngadaltë se sa ishte parashikuar fillimisht. {{sfn|Longerich|2010|p=159}} Që nga fillimi i luftës deri në prill të vitit 1941, rreth 63,000 hebrenj u transportuan në Qeverinë e Përgjithshme. {{sfn|Evans|2008|p=57}} Në shumë trena në këtë periudhë, deri në një e treta e të dëbuarve vdiqën në tranzit. {{sfn|Evans|2008|p=57}} {{sfn|Longerich|2010|p=157}} Ndërsa Eichmann pretendoi në gjyqin e tij të jetë mërzitur nga kushtet e tmerrshme në trena dhe në kampet e tranzitit, korrespondenca e tij dhe dokumentet e kohës tregojnë se shqetësimi i tij kryesor ishte arritja e deportimeve ekonomikisht dhe me pengesa minimale për operacionet ushtarake në vazhdim të Gjermanisë. {{sfn|Cesarani|2005|pp=83–84}} Çifutët u përqendruan në [[Ghettos in Nazi-occupied Europe|geto]] në qytete të mëdha me shpresën se në një moment ata do të transportoheshin më tej në lindje ose edhe përtej detit. {{sfn|Longerich|2010|p=160}} {{sfn|Kershaw|2008|pp=452–453}} Kushtet e tmerrshme në geto - mbipopullimi i rëndë, higjiena e munguar dhe mungesa e ushqimit - rezultuan në një shkallë të lartë të vdekshmërisë. {{sfn|Longerich|2010|p=167}} Më 15 gusht 1940, Eichmann lëshoi një memorandum të titulluar ''Reichssicherheitshauptamt: Madagaskar Projekt'' (Zyra e Kryesore e Sigurisë Reich: [[Madagascar Plan|Projekti Madagaskar]]), duke bërë thirrje për rivendosjen në [[Madagaskari|Madagaskar]] të një milion hebrenjve në vit për katër vjet. {{sfn|Browning|2004|p=87}} Kur Gjermania dështoi të mposhtte [[Royal Air Force|Forcën Ajrore Mbretërore]] në [[Battle of Britain|Betejën e Britanisë]], pushtimi i Britanisë u shty për një kohë të pacaktuar. Ndërsa Britania ende kontrollonte Atlantikun dhe flota e saj tregtare nuk do të ishte në dispozicion të Gjermanisë për përdorim në evakuime, planifikimi për propozimin Madagaskar u zvarrit. {{sfn|Browning|2004|p=88}} Hitleri vazhdoi të përmendte Planin deri në shkurt 1942, kur u hoq dorë përfundimisht. {{sfn|Longerich|2010|p=164}} === Konferenca e Wannsee === Që nga fillimi i [[Operation Barbarossa|pushtimit të Bashkimit Sovjetik]] në qershor 1941, ''[[Einsatzgruppen]]'' (task forca) e ndoqën ushtrinë në zona të pushtuara dhe mblodhën dhe vranë hebrenjtë, zyrtarët e [[Komintern|Kominternit]] dhe anëtarët me pozitë të Partisë Komuniste. {{sfn|Longerich|2012|p=523}} Eichmann ishte një nga zyrtarët që morën raporte të rregullta të detajuara të aktiviteteve të tyre. {{sfn|Cesarani|2005|p=93}} Më 31 korrik, Göring i dha autorizim me shkrim Heydrich për të përgatitur dhe paraqitur një plan për një "zgjidhje të plotë të çështjes hebraike" në të gjitha territoret nën kontrollin gjerman dhe për të bashkërenduar pjesëmarrjen e të gjitha organizatave qeveritare të përfshira. {{sfn|Browning|2004|p=315}} The ''[[Generalplan Ost]]'' (Plani i Përgjithshëm për Lindjen) bëri thirrje për deportimin e popullsisë së Evropës Lindore të pushtuar dhe të Bashkimit Sovjetik në [[Siberia|Siberi]] , për t'u përdorur si skllevër pune ose për t'u vrarë. {{sfn|Snyder|2010|p=416}} Eichmann deklaroi në marrjet në pyetje të tija të mëvonshme se Heydrich i tha atij në mes të shtatorit se Hitleri kishte urdhëruar që të gjithë hebrenjtë në Europën e kontrolluar nga Gjermania të vriteshin. {{sfn|Browning|2004|p=362}} {{efn|name=Gerlach}} Plani fillestar ishte për të zbatuar ''Generalplan Ost'' pas pushtimit të Bashkimit Sovjetik. {{sfn|Snyder|2010|p=416}} Megjithatë, me hyrjen e Shteteve të Bashkuara në luftë në dhjetor dhe dështimin gjerman në [[Battle of Moscow|Betejën e Moskës]], Hitleri vendosi që çifutët e Europës të shfaroseshin menjëherë sesa pas luftës, e cila tani nuk kishte fund në horizont. {{sfn|Longerich|2000|p=2}} Rreth kësaj kohe, Eichmann u promovua në SS-''[[Obersturmbannführer]]'' (nënkolonel), gradën më të lartë që ai arriti. {{sfn|Cesarani|2005|p=96}} Për të bashkërenduar planifikimin për gjenocidin e propozuar, Heydrich mbajti [[Wannsee Conference|Konferencën e Wannsee]], e cila mblodhi së bashku udhëheqësit administrativë të regjimit nazist më 20 janar 1942. {{sfn|Browning|2004|p=410}} Në përgatitje për konferencën, Eichmann hartoi për Heydrich një listë të numrit të hebrenjve në vende të ndryshme evropiane dhe përgatiti statistika për emigracionin. {{sfn|Cesarani|2005|p=112}} Eichmann mori pjesë në konferencë, mbikqyri stenografin që mori minutat dhe përgatiti rekordin zyrtar të takimit. {{sfn|Cesarani|2005|pp=112–114}} Në letrën e tij mbuluese, Heydrich specifikonte se Eichmann do të vepronte si ndërlidhës i tij me departamentet e përfshira. {{sfn|Cesarani|2005|p=118}} Nën mbikëqyrjen e Eichmann, deportimet në shkallë të gjerë filluan pothuajse menjëherë në [[Extermination camp|kampet e shfarosjes]] në [[Bełżec extermination camp|Bełżec]], [[Sobibor extermination camp|Sobibor]], [[Kampi i përqëndrimit Treblinka|Treblinka]] dhe gjetkë. {{sfn|Longerich|2010|p=320}} Gjenocidi u emërua me emrin e koduar [[Operation Reinhard|Operacioni Reinhard]] në nder të Heydrich, i cili vdiq në Pragë në fillim të qershorit nga plagët e pësuara në një atentat për vrasje. {{sfn|Longerich|2010|p=332}} Kaltenbrunner pasoi atë si kreu i RSHA. {{sfn|Evans|2008|p=512}} Eichmann nuk bëri politikë, por veproi në një kapacitet operacional. {{sfn|Cesarani|2005|p=119}} Urdhrat specifikë të dëbimit erdhën nga ''Reichsführer-SS'' [[Heinrich Himmler]]. {{sfn|Cesarani|2005|p=118}} Zyra e Eichmann ishte përgjegjëse për mbledhjen e informacionit mbi hebrenjtë në secilën zonë, organizimin e sekuestrimit të pronës së tyre, planifikimin dhe programimin e trenave. {{sfn|Cesarani|2005|pp=121, 122, 132}} Departamenti i tij ishte në kontakt të vazhdueshëm me [[NSDAP Office of Foreign Affairs|Zyrën e Jashtme]], pasi hebrenjtë e kombeve të pushtuara të tilla si Franca nuk mund të hiqeshin lehtë nga pasuritë e tyre dhe të dëboheshin drejt vdekjes së tyre. {{sfn|Cesarani|2005|p=124}} Eichmann zhvilloi takime të rregullta në zyrat e tij në Berlin me anëtarët e departamentit të tij që punonin në terren dhe udhëtoi gjerësisht për të vizituar kampet e përqendrimit dhe getot. Gruaja e tij, të cilës nuk i pëlqente Berlini, banonte në Pragë me fëmijët. Eichmann fillimisht i vizitoi ata çdo javë, por me kalimin e kohës, vizitat e tij u bënë një herë në muaj. {{sfn|Cesarani|2005|p=131–132}} === Hungaria === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-74237-004,_KZ_Auschwitz-Birkenau,_alte_Frau_und_Kinder.jpg|majtas|parapamje| Gruaja hungareze dhe fëmijët mbërrijnë në [[Auschwitz-Birkenau]], maj ose qershor 1944 (foto nga [[Auschwitz Album|albumi i Auschwitz]]) ]] Gjermania [[Operation Margarethe|pushtoi Hungarinë]] më 19 mars 1944. Eichmann mbërriti në të njëjtën ditë dhe së shpejti u bashkua nga anëtarë të lartë të stafit të tij dhe pesë ose gjashtëqind anëtarë të SD, SS dhe ''[[Sicherheitspolizei]]'' (SiPo, policia e sigurisë). {{sfn|Evans|2008|p=616}} {{sfn|Cesarani|2005|p=162}} Caktimi i Hitlerit të një qeverie hungareze më të dëgjueshme ndaj nazistëve do të thoshte se hebrenjtë hungarezë, të cilët kishin mbetur të palënduar deri në atë pikë, tani do të deportoheshin në [[Auschwitz concentration camp|kampin e përqendrimit të Aushvicit]] për të shërbyer punë të detyruar ose për t'u gazuar. {{sfn|Evans|2008|p=616}} {{sfn|Cesarani|2005|p=160–161}} Eichmann vizitoi Hungarinë verilindore në javën e fundit të prillit dhe vizitoi Auschwitzin në maj për të vlerësuar përgatitjet. {{sfn|Cesarani|2005|pp=170–171, 177}} Gjatë [[Nuremberg Trials|gjykimit]] të [[Nuremberg Trials|Nurembergut]], [[Rudolf Höss]], komandant i kampit të përqendrimit në Auschwitz, dëshmoi se Himmler i kishte thënë Höss të merrte të gjitha udhëzimet operacionale nga Eichmann për zbatimin e [[Final Solution|Zgjidhjes Përfundimtare]]. {{sfn|Linder, Rudolf Höss testimony}} Mbledhjet filluan më 16 prill dhe që nga 14 maji, katër trena prej 3.000 hebrenjsh në ditë linin Hungarinë dhe udhëtonin në kamp në Auschwitz II-Birkenau, duke arritur përgjatë një linje të re të degëzuar që përfundonte disa qindra metra larg nga dhomat e gazit. {{sfn|Longerich|2010|p=408}} {{sfn|Cesarani|2005|pp=168, 172}} Mes 10-25 përqind e njerëzve në çdo tren u zgjodhën si punëtorë të detyruar; pjesa tjetër u vra brenda disa orëve pas mbërritjes. {{sfn|Longerich|2010|p=408}} {{sfn|Cesarani|2005|p=173}} Nën presionin ndërkombëtar, qeveria hungareze ndaloi dëbimet më 6 korrik 1944, kur 437,000 prej 725,000 hebrenjve të Hungarisë kishin vdekur. {{sfn|Longerich|2010|p=408}} {{sfn|Cesarani|2005|pp=160, 183}} Përkundër urdhrave për të ndaluar, Eichmann personalisht bëri rregullime për trena shtesë të viktimave që duhej të dërgoheshin në Auschwitz më 17 dhe 19 korrik. {{sfn|Cesarani|2005|pp=183–184}} Në një seri takimesh që filluan më 25 prill, Eichmann u takua me [[Joel Brand]], një hebre hungarez dhe anëtar i Komitetit të Ndihmës dhe Shpëtimit (RRC). {{sfn|Cesarani|2005|p=175}} Eichmann më vonë dëshmoi se Berlini e kishte autorizuar atë të lejonte emigrimin e një milion hebrenjve në këmbim të 10,000 kamionëve të pajisur për të përballuar kushtet e dimrit në [[Eastern Front (World War II)|Frontin Lindor]]. {{sfn|Cesarani|2005|p=180}} Asgjë nuk erdhi nga propozimi, pasi [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|aleatët antifashistë]] refuzuan të shqyrtonin ofertën. {{sfn|Cesarani|2005|p=175}} Në qershor të vitit 1944, Eichmann u përfshi në negociatat me [[Rudolf Kasztner|Rudolf Kastnerin]] që rezultoi në shpëtimin e 1,684 njerëzve, të cilët u [[Kasztner train|dërguan me tren]] drejt sigurisë në Zvicër në këmbim të tre valixheve të mbushura me diamante, ari, para dhe letra me vlerë. {{sfn|Cesarani|2005|pp=178–179}} Eichmann, i zemëruar për faktin se [[Kurt Becher|Kurt Bekeri]] dhe të tjerët po përfshiheshin në çështjet e emigracionit hebre dhe i inatosur nga pezullimi prej Himmler të deportimeve në kampet e vdekjes, kërkoi rivendosjen në korrik. {{sfn|Cesarani|2005|pp=180, 183, 185}} Në fund të gushtit ai u caktua të kryesonte një skuadër komando për të ndihmuar në evakuimin e 10,000 gjermanëve etnikë të bllokuar në kufirin hungarez me Rumaninë në rrugën e [[Ushtria e Kuqe|Ushtrisë së Kuqe]] që po përparonte. Njerëzit të cilët duhej të shpëtonin refuzuan të largoheshin, kështu që në vend të kësaj ushtarët ndihmuan të evakuojnë pjesëtarët e një spitali gjerman të bllokuar afër frontit. Për këtë Eichmann iu dha [[Iron Cross|Kryqi i Hekurit]], Klasi i Dytë. {{sfn|Cesarani|2005|pp=188–189}} Gjatë tetorit dhe nëntorit, Eichmann organizoi që dhjetëra mijëra viktima hebreje të detyroheshin të marshonin, në kushte të tmerrshme, nga Budapesti në Vienë, një distancë prej 210 kilometrash. {{sfn|Cesarani|2005|pp=190–191}} Më 24 dhjetor 1944, Eichmann iku prej Budapestit pak para se sovjetikët të përfundonin rrethimin e kryeqytetit. Ai u kthye në Berlin, ku ai organizoi për t'u djegur të dhënat inkriminuese të Departamentit IV-B4. {{sfn|Cesarani|2005|pp=195–196}} Së bashku me shumë oficerë të tjerë të SS që ikën në muajt e fundit të luftës, Eichmann dhe familja e tij jetonin në siguri relative në Austri kur lufta në Evropë përfundoi më 8 maj 1945. {{sfn|Cesarani|2005|p=201}} [[Skeda:WP_Eichmann_Passport.jpg|djathtas|parapamje| Pasaporta e [[International Committee of the Red Cross|Kryqit të Kuq]] për "Ricardo Klement", që u përdor nga Eichmann për të hyrë në [[Argjentina|Argjentinë]] në vitin 1950 ]] == Pas Luftës së Dytë Botërore == Në fund të luftës, Eichmann u kap nga forcat amerikane dhe kaloi kohë në disa kampe për oficerët e SS duke përdorur letra të falsifikuara që e identifikuan atë si "Otto Eckmann". Ai u arratis nga një detyrë pune në [[Cham, Germany|Çam të Gjermanisë]] kur kuptoi se identiteti i tij i vërtetë ishte zbuluar. Ai mori letra të reja identiteti me emrin "Otto Heninger" dhe u zhvendos shpesh gjatë disa muajve të ardhshëm, duke u zhvendosur përfundimisht në Lüneburg. Ai fillimisht gjeti punë në industrinë pyjore dhe më vonë mori me qira një ngastër të vogël toke në [[Altensalzkoth]], ku ai jetoi deri më 1950. {{sfn|Levy|2006|pp=129–130}} Ndërkohë, ish-komandanti i Aushvicit [[Rudolf Höss|Rudolf Hoss]] dhe të tjerët dhanë prova të forta për Eichmann në [[Nuremberg trials|gjyqet e Nurembergut]] të luftës të mëdha kriminelë që fillojnë në vitin 1946. {{sfn|Cesarani|2005|p=205}} Në 1948, Eichmann mori një leje uljeje për Argjentinë dhe identitetin e rremë nën emrin "Ricardo Klement" nëpërmjet një organizate të drejtuar nga peshkopi [[Alois Hudal]], një klerik austriak që atëherë banonte në Itali me simpati të njohura naziste. {{sfn|Cesarani|2005|p=207}} Këto dokumente i bënë të mundur marrjen e një pasaporte humanitare [[International Committee of the Red Cross|nga Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq]] dhe lejet e mbetura të hyrjes në vitin 1950 që do të lejonin emigrimin në Argjentinë. {{sfn|Cesarani|2005|p=207}} {{efn|name=passport}} Ai udhëtoi nëpër Evropë, duke qëndruar në një seri manastiresh që ishin ngritur si [[Safe house|shtëpi të sigurta]]. {{sfn|Bascomb|2009|pp=70–71}} Ai u nis nga [[Gjenova|Genoa]] me anije më 17 qershor 1950 dhe mbërriti në Buenos Aires më 14 korrik. {{sfn|Cesarani|2005|p=209}} Eichmann jetonte fillimisht në [[Tucumán Province|provincën Tucumán]], ku punonte për një kontraktues qeveritar. Ai kërkoi familjen e tij në vitin 1952 dhe ata u shpërngulën në Buenos Aires. Ai punoi në një seri punësh me paga të ulëta deri në gjetjen e punësimit në [[Mercedes-Benz]], ku ai u ngrit në kreun e departamentit. {{sfn|Levy|2006|pp=144–146}} Familja ndërtoi një shtëpi në 14 Garibaldi Street (tani 6061 Garibaldi street) dhe u zhvendos në të gjatë 1960. {{sfn|Cesarani|2005|p=221}} {{sfn|Simon Wiesenthal Center|2010}} Ai u intervistua gjerësisht për katër muaj duke filluar në fund të vitit 1956 nga gazetari nazist emigrant [[Willem Sassen]] me qëllim për të prodhuar një biografi. Eichmann prodhoi kaseta, transkripte dhe shënime të shkruara me dorë. {{sfn|Bascomb|2009|pp=87–90}} Kujtimet u përdorën më vonë si bazë për një seri artikujsh që u shfaqën në revistat ''[[Life (magazine)|Life]]'' dhe ''[[Stern]]'' në fund të vitit 1960. {{sfn|Bascomb|2009|p=307}} == Kapja == Disa të mbijetuar të [[Holokausti|Holokaustit]] iu përkushtuan gjetjes së Eichmann dhe nazistëve të tjerë, dhe mes tyre ishte [[Nazi hunter|gjuetari i nazistëve]] hebre, [[Simon Wiesenthal]]. {{sfn|Levy|2006|pp=4–5}} Wiesenthal mësoi nga një letër që i ishte treguar në vitin 1953 se Eichmann ishte parë në Buenos Aires, dhe ai e kaloi këtë informacion tek konsullata izraelite në Vjenë në vitin 1954. {{sfn|Walters|2009|p=286}} Babai i Eichmann vdiq në vitin 1960 dhe Wiesenthal punësoi detektivë privatë që të fotografojnë fshehtësisht anëtarët e familjes; vëllai i Eichmann, Otto, thuhej të kishte një ngjashmëri të fortë familjare dhe nuk kishte fotografi të kohës së të arratisurit. Ai i dha këto fotografi agjentëve të [[Mossad|Mossadit]] më 18 shkurt. {{sfn|Walters|2009|p=281–282}} Lothar Hermann ishte gjithashtu i dobishëm në ekspozimin e identitetit të Eichmann; Ai ishte një gjysmë-hebre gjerman, i cili kishte emigruar në Argjentinë në vitin 1938. {{sfn|Lipstadt|2011|p=11}} Vajza e e tij Sylvia filloi të dilte me një njeri me emër Klaus Eichmann në vitin 1956 i cili mburrej për padrejtësitë naziste të babait të tij, dhe Hermann lajmëroi [[Fritz Bauer]], Prokuror i Përgjithshëm i shtetit të [[Hesia|Hesse]] në Gjermaninë Perëndimore. {{sfn|Cesarani|2005|pp=221–222}} Pastaj dërgoi vajzën e tij në një mision për të zbuluar fakte; ajo u takua në derë nga vetë Eichmann, i cili tha se ishte xhaxhai i Klausit. Megjithatë, Klaus mbërriti jo shumë kohë më pas, dhe iu drejtua Eichmann si "Baba". {{sfn|Lipstadt|2011|p=12}} Në vitin 1957, Bauer ia kaloi personalisht informacionin drejtorit të Mossad [[Isser Harel]], i cili caktoi operativë për të mbikëqyrur, por fillimisht asnjë provë konkrete nuk u gjet. {{sfn|Cesarani|2005|pp=223–224}} Harel dërgoi [[Shin Bet]] krye marrësi në pyetje [[Zvi Aharoni]] në Buenos Aires më 1 mars 1960, {{sfn|Bascomb|2009|pp=123}} dhe ai ishte në gjendje për të konfirmuar identitetin e të arratisurit pas disa javësh hetimi. {{sfn|Cesarani|2005|pp=225–228}} Argjentina kishte një histori me hedhje poshtë të kërkesave për ekstradim ndaj kriminelëve nazistë, prandaj, në vend që të paraqiste një kërkesë ndoshta të kotë për ekstradim, kryeministri izraelit [[David Ben-Gurion]] vendosi që Eichmann të kapet dhe të sillet në Izrael për gjykim. {{sfn|Cesarani|2005|p=225}} {{sfn|Arendt|1994|p=264}} Hareli arriti në maj 1960 për të mbikqyrur kapjen. {{sfn|Cesarani|2005|p=228}} Operativi i Mossad [[Rafi Eitan]] u emërua udhëheqës i ekipit prej tetë vetave, shumica e të cilëve ishin agjentë Shin Bet. {{sfn|Bascomb|2009|p=153, 163}} [[Skeda:Eichmann_teleprinter_02.jpg|majtas|parapamje| [[Teleprinter|Teleshkrues]] që është përdorur për të dërguar mesazhe në lidhje me kapjen në misionet diplomatike të Izraelit nëpër botë ]] Ekipi e kapi Eichmann më 11 maj 1960 pranë shtëpisë së tij në Rrugën Garibaldi në [[San Fernando, Buenos Aires]], një komunitet industrial {{Convert|20|km}} në veri të qendrës së Buenos Aires. {{sfn|Bascomb|2009|pp=219–229}} Agjentët kishin mbërritur në prill {{sfn|Bascomb|2009|pp=165–176}} dhe vëzhguan rutinën e tij për shumë ditë, duke vënë në dukje se ai vinte në shtëpi nga puna me autobus në të njëjtën kohë çdo mbrëmje. Ata planifikuan ta kapnin kur ai ecte pranë një fushe të hapur nga stacioni i autobusit drejt shtëpisë së tij. {{sfn|Bascomb|2009|p=179}} Plani pothuajse u pezullua në ditën e paracaktuar kur Eichmann nuk ishte në autobusin që ai merrte zakonisht në shtëpi, {{sfn|Bascomb|2009|p=220}} por ai doli nga një autobus tjetër rreth gjysmë ore më vonë. Agjenti i Mossadit, [[Peter Malkin]], u përball me atë duke e pyetur në spanjisht nëse kishte një moment. Eichmann ishte i frikësuar dhe u përpoq të largohej, por dy persona të tjerë të Mossad erdhën në ndihmë të Malkinit. Të tre e hodhën Eichmannin në tokë dhe, pas një përleshjeje, e çuan atë në një makinë ku e fshehën në dysheme nën një batanije. {{sfn|Bascomb|2009|pp=225–227}} Eichmann u dërgua në një nga shtëpitë e sigurta të Mossadit që ishin ngritur nga ekipi. {{sfn|Bascomb|2009|pp=225–227}} Ai u mbajt atje për nëntë ditë, gjatë së cilës kohë identiteti i tij u kontrollua dhe u konfirmua përsëri. {{sfn|Bascomb|2009|pp=231–233}} Gjatë këtyre ditëve, Hareli u përpoq të gjente [[Josef Mengele]], mjekun famëkeq nazist nga Auschwitz, pasi Mossad kishte informacione se gjithashtu po jetonte në Buenos Aires. Ai po shpresonte të sjellë Mengele përsëri në Izrael, në të njëjtin fluturim. {{sfn|Bascomb|2009|p=254}} Megjithatë, Mengele kishte lënë tashmë banesën e tij të fundit të njohur në qytet, dhe Hareli nuk ishte në gjendje të gjente ndonjë pistë mbi ku ai kishte shkuar, kështu që planet për kapjen e tij duhej të braktiseshin. {{sfn|Bascomb|2009|p=258}} Eitani i tha ''[[Haaretz|Haaretzit]]'' në 2008 se morën vendimin për të mos ndjekur Mengele qëllimisht, duke arsyetuar se duke bërë këtë mund të rrezikohej operacioni Eichmann. {{sfn|''Haaretz|''2008}} Pranë mesnatës më 20 maj, Eichmann iu dhanë qetësuesa nga një mjek izraelit në ekipin e Mossad dhe u vesh si asistent fluturimi. {{sfn|Bascomb|2009|pp=274, 279}} Ai u kontrabandua nga Argjentina në të njëjtin avion të El Al Bristol Britanisë që kishte mbajtur delegacionin e Izraelit disa ditë më parë në ceremoninë zyrtare të 150 vjetorit të pavarësisë së Argjentinës nga Spanja. {{sfn|Bascomb|2009|p=262}} Pati një vonesë në aeroport, ndërkohë që plani i fluturimit u aprovua, atëherë aeroplani u nis për në Izrael, duke u ndalur në [[Dakari|Dakar]], Senegal për t'u furnizuar me karburant. {{sfn|Bascomb|2009|pp=288, 293}} Ata arritën në Izrael më 22 maj, dhe Ben-Gurion njoftoi kapjen e Eichmann në [[Knesset]] pasditen e ardhshme. {{sfn|Bascomb|2009|pp=295–298}} Në Argjentinë, lajmi i rrëmbimit u ndoq me një valë të dhunshme antisemitizmi të kryer nga elementë të [[Far-right politics|ekstremit të djathtë]] , përfshirë [[Tacuara Nationalist Movement|Lëvizjen Nacionaliste Tacuara]] . {{sfn|Kiernan|2005}} Argjentina kërkoi një mbledhje urgjente të [[Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara|Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara]] në qershor 1960, pas negociatave të pasuksesshme me Izraelin, pasi ata e konsideronin kapjen si një shkelje të të drejtave të tyre sovrane. {{sfn|Lippmann|1982}} Në debatin pasues, përfaqësuesi izraelit, [[Golda Meir|Golda Meir,]] deklaroi se rrëmbyesit nuk ishin agjentë izraelitë, por individë privatë dhe kështu incidenti ishte vetëm një "shkelje e izoluar e ligjit argjentinas". {{sfn|Lippmann|1982}} Më 23 qershor, Këshilli miratoi [[United Nations Security Council Resolution 138|Rezolutën 138]] e cila ra dakord se sovraniteti argjentinas ishte shkelur dhe kërkoi që Izraeli duhet të bënte reparacione. {{sfn|Bascomb|2009|p=305}} Izraeli dhe Argjentina lëshuan një deklaratë të përbashkët më 3 gusht, pas negociatave të mëtejshme, duke pranuar shkeljen e sovranitetit argjentinas, por duke rënë dakord t'i japin fund mosmarrëveshjes. {{sfn|Green|1962}} Gjykata izraelite vendosi që rrethanat e kapjes së tij nuk kishin ndikim në ligjshmërinë e gjykimit të tij. {{sfn|Cesarani|2005|p=259}} Dokumentet e [[Central Intelligence Agency|Agjencisë Qendrore të Inteligjencës]] (CIA) të deklasifikuara në vitin 2006 tregojnë se kapja e Eichmann shkaktoi alarm në CIA dhe ''[[Bundesnachrichtendienst]]'' gjermane perëndimore (BND). Të dy organizatat ishin në dijeni për të paktën dy vjet që Eichmann ishte fshehur në Argjentinë, por ata nuk vepruan sepse nuk i shërbente interesave të tyre në [[Lufta e ftohtë|Luftën]] e [[Lufta e ftohtë|Ftohtë]] për ta bërë këtë. Të dyja ishin të shqetësuara për atë që Eichmann mund të thoshte në dëshminë e tij për këshilltarin për sigurinë kombëtare të Gjermanisë Perëndimore, [[Hans Globke]], i cili ishte bashkëautor në disa ligje antisemitike naziste, duke përfshirë ligjet e [[Nuremberg Laws|Nurembergut]]. Dokumentet zbuluan gjithashtu se të dy agjencitë kishin përdorur disa nga kolegët ish-nazistë të Eichmann për të spiunuar mbi vendet komuniste evropiane. {{sfn|Borger|2006}} == Gjyqi == Eichmann u dërgua në një stacion të fortifikuar policor në [[Yagur]] në Izrael, ku ai kaloi nëntë muaj. {{sfn|Cesarani|2005|pp=237, 240}} Izraelitët nuk ishin të gatshëm ta çonin në gjykim bazuar vetëm në provat në dokumente dhe dëshmitë e dëshmitarëve, kështu që i burgosuri ishte subjekt i marrjes në pyetje të përditshme, transkriptet e të cilave arrinin mbi 3,500 faqe. {{sfn|Cesarani|2005|pp=238, 242–243}} Studiuesi ishte Kryeinspektori [[Avner Less]] i policisë kombëtare. {{sfn|Cesarani|2005|p=242}} Duke përdorur dokumentet e ofruara kryesisht nga [[Yad Vashem]] dhe gjahtari i nazistëve [[Tuviah Friedman]], Less ishte shpesh në gjendje të përcaktonte kur Eichmann ishte duke gënjyer ose duke qenë evaziv. Kur u sollën informacione shtesë që e detyruan Eichmanin të pranonte atë që kishte bërë, Eichmann do të këmbëngulte se ai nuk kishte autoritet në hierarkinë naziste dhe po ndiqte vetëm urdhrat. {{sfn|Cesarani|2005|pp=245, 248}} Inspektori Less vuri në dukje se Eichmann nuk dukej sikur e kuptonte madhështinë e krimeve të tij dhe nuk tregoi keqardhje. {{sfn|Cesarani|2005|p=244}} Kërkesa e faljes së tij, e lëshuar në vitin 2016, nuk e kundërshtoi këtë: "Ka nevojë të hiqet një vijë midis udhëheqësve përgjegjës dhe njerëzve si unë të detyruar të shërbejnë si instrumente të thjeshta në duart e udhëheqësve", shkruante Eichmann. "Unë nuk isha udhëheqës përgjegjës dhe si i tillë nuk e ndjej veten fajtor". {{sfn|Kershner|2016}} [[Skeda:Adolf_Eichmann_at_Trial1961.jpg|majtas|parapamje| Eichmann në gjyq në vitin 1961 ]] Gjykimi i Eichmann para një tribunali të posaçëm të Gjykatës së Rrethit Jeruzalem filloi më 11 prill 1961. {{sfn|Arendt|1994|p=244}} Baza ligjore e akuzave kundër Eichmann ishte Ligji për Bashkëpunëtorët (i ndëshkimit) Nazist dhe Nazist 1950 {{sfn|Cesarani|2005|p=252}} {{efn|name=law}} nën të cilin ai u padit me 15 akuza penale, duke përfshirë krime kundër njerëzimit, krime lufte, krime kundër popullit hebre dhe anëtarësim në një organizatë kriminale. {{sfn|Arendt|1994|pp=244–246}} {{efn|name=criminal organisation}} Gjyqi kryesohej nga tre gjyqtarë: [[Moshe Landau]], [[Benjamin Halevy]] dhe [[Yitzhak Raveh]]. {{sfn|Cesarani|2005|p=255}} Kryeprokurori ishte [[Attorney General of Israel|Prokurori i Përgjithshëm i]] Izraelit [[Gideon Hausner]], i ndihmuar nga Zëvendës Prokurori i Përgjithshëm [[Gabriel Bach]] dhe Avokati i Qarkut Tel Aviv [[Jacob Breuer|Yaakov Bar-Or]]. {{sfn|Cesarani|2005|pp=249–251}} Ekipi mbrojtës përbëhej nga avokati gjerman [[Robert Servatius]], ndihmësi ligjor Dieter Wechtenbruch dhe vetë Eichmann. {{sfn|Cesarani|2005|pp=241, 246}} Duke qenë se avokatët e huaj nuk kishin të drejtën e audiencës përpara gjykatave izraelite në kohën e kapjes së Eichmann, ligji izraelit u ndryshua për të lejuar që ata që përballeshin me akuza kapitale të përfaqësoheshin nga një avokat jo-izraelit. {{sfn|Israel State Archives}} Në një takim të [[Cabinet of Israel|qeverisë izraelite]] menjëherë pas kapjes së Eichmann, Ministri i Drejtësisë [[Pinchas Rosen]] deklaroi: "Mendoj se do të jetë e pamundur të gjesh një avokat izraelit, një hebre apo një arab, i cili do të bjerë dakord ta mbrojë atë" dhe kështu një i avokat i huaj ishte i nevojshëm. {{sfn|Friedman|2013}} Qeveria izraelite bëri që gjykimi të kishte mbulim të spikatur të medias. {{sfn|Birn|2011|p=445}} [[Capital Cities Communications|Korporata]] e [[Capital Cities Communications|Transmetimeve të Qyteteve të Kapitalit]] të Shteteve të Bashkuara mori të drejta ekskluzive për të [[Videokaseta|filmuar videot]] e procedurave për transmetim televiziv. {{sfn|Pollock|Silvermann|2013|p=63}} Shumë gazeta të mëdha nga e gjithë bota dërguan gazetarë dhe botuan mbulimin në faqet e para. {{sfn|Cesarani|2005|p=327}} Gjyqi u mbajt në ''Beit Haam'' (sot i njohur si [[Gerard Behar Center|Qendra Gerard Behar]]), një auditor në Jeruzalemin qendror. Eichmann u ul brenda një kabine [[Bulletproof glass|xhami anti-plumb]] për ta mbrojtur atë nga atentatet. {{sfn|Arendt|1994|pp=4–5}} Ndërtesa u ndryshua për të lejuar gazetarët që të shikojnë gjyqin në televizionin me qark të mbyllur dhe 750 vende ishin në dispozicion në vetë auditor. Videokasetat fluturonin çdo ditë në Shtetet e Bashkuara për transmetim të nesërmen. {{sfn|Cesarani|2005|pp=254–255}} {{sfn|Shandler|1999|p=93}} Pretenca u paraqit gjatë 56 ditëve, duke përfshirë qindra dokumente dhe 112 dëshmitarë (shumica prej tyre të mbijetuarve të Holokaustit). {{sfn|Cesarani|2005|p=262}} Hausner injoroi rekomandimet e policisë për të thirrur vetëm 30 dëshmitarë; vetëm 14 prej dëshmitarëve të thirrur kishin parë Eichmann gjatë luftës. {{sfn|Porat|2004|p=624}} Qëllimi i Hausner ishte që jo vetëm të demonstronin fajësinë e Eichmann, por të paraqiste material rreth gjithë Holokaustit, duke prodhuar kështu një rekord gjithëpërfshirës. {{sfn|Cesarani|2005|p=252}} Fjala e hapjes së Hausner filloi: "Nuk është një individ që është në bankën e të akuzuarve në këtë gjyq historik dhe jo vetëm regjimi nazist, por antisemitizmi gjatë gjithë historisë". {{sfn|Cole|1999|p=58}} Avokati mbrojtës Servatius u përpoq vazhdimisht për të frenuar paraqitjen e materialit që nuk lidhej drejtpërdrejt me Eichmann dhe ishte kryesisht i suksesshëm. {{sfn|Cesarani|2005|p=264}} Përveç dokumenteve të kohës së luftës, materiali i paraqitur si dëshmi përfshinte kaseta dhe transkripte nga marrja në pyetje e Eichmann dhe intervistat e Sassen në Argjentinë. {{sfn|Cesarani|2005|p=262}} Në rastin e intervistave Sassen, vetëm letrat e shkruara me dorë nga Eichmann u pranuan në dëshmi. {{sfn|Cesarani|2005|p=272}} [[Skeda:Eichman_Trial_judges.jpg|parapamje| Gjyqtarët që gjykuan Eichmann [[Benjamin Halevy]], [[Moshe Landau]], dhe [[Yitzhak Raveh]] ]] [[File:1961-04-13_Tale_Of_Century_-_Eichmann_Tried_For_War_Crimes.ogv|parapamje|[[Universal Newsreel]] raporton vendimin ]] Disa nga provat e paraqitura nga prokuroria morën formën e [[Deposition (law)|depozitimeve]] të bëra nga nazistët kryesorë. {{sfn|Birn|2011|p=464}} Mbrojtja kërkoi që burrat të silleshin në Izrael, në mënyrë që e drejta e mbrojtjes për shqyrtim të tërthortë të mos shfuqizohej. Por Hausner, në rolin e tij si Prokuror i Përgjithshëm, deklaroi se do të ishte i detyruar të kishte çdo kriminel lufte që hynte në Izrael të arrestuar. {{sfn|Birn|2011|p=464}} Prokuroria provoi se Eichmann kishte vizituar vendet ku shfarosjet kishte ndodhur, duke përfshirë [[Chełmno extermination camp|kampin Chelmno të shfarosjes]], Aushvic, dhe [[Minsku|Minsk]] (ku ai ka dëshmuar një vrasje masive të hebrenjve), {{sfn|Cesarani|2005|p=99}} dhe për këtë arsye ishte në dijeni se të dëbuarit ishin duke u vrarë. {{sfn|Arendt|1994|pp=87–89}} Mbrojtja më pas u angazhua në një [[Direct examination|ekzaminim]] të gjatë të [[Direct examination|drejtpërdrejtë]] të Eichmann. Vëzhgues të tillë si [[Moshe Pearlman]] dhe [[Hannah Arendt]] kanë vërejtur në thjeshtësinë e Eichmann në dukje dhe mos-shfaqjen e emocioneve. {{sfn|Cesarani|2005|p=257}} Në dëshminë e tij gjatë gjithë gjyqit, Eichmann këmbënguli se ai nuk kishte zgjedhje tjetër veçse të ndiqte urdhrat, pasi ai ishte i detyruar nga një [[Hitler oath|betim besnikërie ndaj Hitlerit]] - e njëjta strategji mbrojtjeje e përdorur nga disa të pandehur në gjyqet e Nurembergut 1945-1946. Eichmann pohoi se vendimet nuk ishin bërë nga ai, por nga Müller, Heydrich, Himmler, dhe përfundimisht Hitleri. Servatius gjithashtu propozoi që vendimet e qeverisë naziste ishin [[Act of state doctrine|akte shtetërore]] dhe prandaj nuk ishin subjekt i procedurave normale gjyqësore. Lidhur me Konferencën e Wannsee, Eichmann deklaroi se ndjeu një ndjenjë të kënaqësisë dhe lehtësimit në përfundimin e saj. Duke qenë se një vendim i qartë për të shfarosur ishte bërë nga eprorët e tij, çështja ishte jashtë duarve të tij; ai ndjehej i liruar nga çdo faj. Në ditën e fundit të shqyrtimit, ai deklaroi se ishte fajtor për planifikimin e transportit, por ai nuk u ndje fajtor për pasojat. Gjatë shqyrtimit të tërthortë të tij, prokurori Hausner tentoi ta bënte Eichmann të pranonte se ishte personalisht fajtor, por asnjë rrëfim i tillë nuk po vinte. Eichmann pranoi që nuk i pëlqente hebrenjtë dhe që i shikonte si kundërshtarë, por tha që s'mendoi kurrë se shkatërrimi i tyre ishte i justifikuar. Kur Hausner dha prova se Eichmann kishte deklaruar në 1945 se "Unë do të kërcej në varr duke qeshur sepse ndjesia që kam pesë milion qenie njerëzore në ndërgjegjen time është për mua një burim i jashtëzakonshëm kënaqësie", Eichmann tha se e kishte fjalën për "armiqtë e Rajhut" si sovjetikët. Gjatë ekzaminimit të mëtejshëm prej gjyqtarëve, ai pranoi që e kishte fjalën për hebrenjtë, dhe tha që ishte një refklektim i saktë i opinionit të tij gjatë asaj kohe. Procesi u shty me 14 gusht dhe verdikti u lexua më 12 dhjetor. {{sfn|Arendt|1994|p=244}} Eichmann u dënua për 15 akuza për krime kundër njerëzimit, krime lufte, krime kundër popullit hebre dhe anëtarësim në një organizatë kriminale. {{sfn|International Crimes Database|2013}} Gjykatësit e deklaruan atë jo fajtor për vrasjen e dikujt personalisht dhe jo fajtor për mbikëqyrjen dhe kontrollin e aktiviteteve të ''Einsatzgruppen''. {{sfn|Cesarani|2005|pp=305–306}} Ai u konsiderua përgjegjës për kushtet e tmerrshme në bordin e trenave të deportimit dhe për marrjen e hebrenjve për të mbushur ato trena. {{sfn|Cesarani|2005|pp=310–311}} Përveçse u shpall fajtor për krime kundër hebrenjve, ai u dënua për krime kundër polakëve, [[Sllovenët|Sllovenëve]] dhe [[Romët|Ciganëve]]. Ai u shpall fajtor për anëtarësim në tre organizata që ishin shpallur kriminale në gjyqet e Nurembergut: Gestapo, SD, dhe SS. {{sfn|International Crimes Database|2013}} {{sfn|Arendt|1994|pp=245–246}} Kur shqyrtoi dënimin, gjyqtarët arritën në përfundimin se Eichmann nuk kishte thjesht ndjekur urdhrat, por besonte në kauzën naziste me gjithë zemër dhe kishte qenë një autor kryesor i gjenocidit. {{sfn|Cesarani|2005|p=312}} Më 15 dhjetor 1961, Eichmann u dënua me vdekje me varje. {{sfn|Arendt|1994|p=248}} === Apelimet dhe ekzekutimi === [[Skeda:Flickr_-_Government_Press_Office_(GPO)_-_Nazi_war_criminal_Adolf_Eichmann_walking_in_yard_of_his_cell_in_Ramle_prison.jpg|parapamje| Eichmann në oborrin e [[Ayalon Prison|burgut Ayalon]] në Izrael, 1961 ]] Ekipi i mbrojtjes së Eichmann e apeloi vendimin në [[Supreme Court of Israel|Gjykatën Supreme të Izraelit]]. Ankesa u dëgjua nga një panel i Gjykatës Supreme prej pesë gjyqtarësh, i përbërë nga Presidenti i Gjykatës Supreme [[Yitzhak Olshan]], i cili kryesoi dëgjimet dhe gjyqtarët [[Shimon Agranat]], [[Moshe Zilberg]], [[Yoel Zussman]] dhe Alfred Witkon. {{sfn|Jewish Telegraphic Agency|1962}} Ekipi mbrojtës mbështetej kryesisht në argumente ligjore për juridiksionin e Izraelit dhe ligjshmërinë e ligjeve nën të cilat Eichmann u akuzua. {{sfn|Cesarani|2005|p=315}} Dëgjimet e apelit u zhvilluan ndërmjet 22 dhe 29 marsit 1962. {{sfn|Arendt|1994|pp=248–249}} Vera gruaja Eichmann fluturoi në Izrael dhe e pa atë për herë të fundit në fund të prillit. {{sfn|Cesarani|2005|p=318}} Më 29 maj, Gjykata Supreme e hodhi poshtë ankesën dhe e miratoi verdiktin e Gjykatës së Rrethit në të gjitha akuzat. {{sfn|Cesarani|2005|pp=314, 319}} Eichmann menjëherë i bëri thirrje presidentit izraelit [[Jix'hak Ben-Cvi|Yitzhak Ben-Zvi]] për [[Falja|mëshirë]]. Përmbajtja e letrës së tij dhe dokumenteve të tjera gjyqësore u bë publike më 27 janar 2016. {{sfn|Kershner|2016}} Përveç kësaj, Servatius paraqiti një kërkesë për mëshirë ndaj Ben-Zvi dhe paraqiti kërkesën për një shtyrje të ekzekutimit në pritje të kërkesave të tij të planifikuara për ekstradim në qeverinë Gjermane Perëndimore. {{sfn|i24 News|2016}} Gruaja dhe vëllezërit Eichmann i shkruan edhe Ben-Zvi duke kërkuar mëshirë. {{sfn|Aderet|2016}} Njerëzit e shquar si [[Hugo Bergmann]], [[Pearl S. Buck]], [[Martin Buber]] dhe [[Ernst Simon]] folën në emër të tij. {{sfn|Cesarani|2005|pp=319–320}} Ben-Gurion thirri një mbledhje të veçantë kabineti për të zgjidhur çështjen. Kabineti vendosi të mos i rekomandojë Presidentit Ben-Zvi që Eichmann të falet, {{sfn|Weitz|2007}} dhe Ben-Zvi refuzoi peticionin e mëshirës. Në orën 8:00 më 31 maj, Eichmann u informua se apelimi i tij përfundimtar ishte mohuar. {{sfn|Cesarani|2005|p=320}} Eichmann u [[Hanging|var]] në një burg në [[Ramla]] disa orë më vonë. Varja, e planifikuar për në mesnatë në fund të 31 majit, u vonua pak dhe kështu ndodhi pak minuta pas mesnatës më 1 qershor 1962. {{sfn|Hull|1963|p=160}} Ekzekutimi u ndoq nga një grup i vogël zyrtarësh, katër gazetarësh dhe klerikun kanadez [[William Lovell Hull]], i cili kishte qenë këshilltar i tij shpirtëror ndërsa ishte në burg. {{sfn|Wallenstein|1962}} Fjalët e tij të fundit u thanë të kenë qenë "Rroftë Gjermania. Rroftë Argjentina. Rroftë Austria. Këto janë tre vendet me të cilat kam qenë më i lidhur dhe të cilat nuk do t'i harroj. Përshëndes gruan time, familjen time dhe miqtë e mi. Jam gati. Do të takohemi përsëri së shpejti, duke qenë se ky është fati i çdo njeriu. Unë vdes duke besuar në Zot." [[Rafi Eitan]], i cili e shoqëroi Eichmannin në varje, pretendoi në 2014 se e kishte dëgjuar atë më vonë duke u dridhur "Unë shpresoj se të gjithë ju do të më ndiqni", duke i bërë ato fjalët e tij të fundit. {{sfn|Ginsburg|2014}} Brenda pak orësh, trupi i Eichmann ishte djegur dhe hiri i tij u shpërnda në [[Deti Mesdhe|Detin Mesdhe]], jashtë ujërave territoriale të Izraelit, nga një [[Israeli Navy|anije]] patrullimi e [[Israeli Navy|Marinës izraelite]] . {{sfn|Cesarani|2005|p=323}} === Pasojat === Gjyqi dhe mbulimi i medias përreth nxitën interesim të përtërirë në ngjarjet e luftës dhe rritja e rrjedhuar në botimin e kujtimeve dhe punimeve shkencore ndihmoi në ngritjen e ndërgjegjësimit publik për Holokaustin. {{sfn|Cesarani|2005|p=325}} Gjyqi mori një mbulim të gjerë nga shtypi në Gjermaninë Perëndimore, dhe shumë shkolla shtuan materiale në kurrikulat e tyre që i studionin çështjet. {{sfn|Cesarani|2005|p=334}} Në Izrael, dëshmia e dëshmitarëve në gjykim çoi në një kuptim më të thellë të ndikimit të Holokaustit mbi të mbijetuarit, veçanërisht tek të rinjtë që nuk kishin pësuar kurrë shtypje të sponsorizuar nga shteti. {{sfn|Cesarani|2005|p=331–332}} Prandaj, gjyqi reduktoi shumë keqkuptimin e mëparshëm që hebrenjtë kishin shkuar "si qingji te kasapi". {{sfn|Yablonka|2003|p=17}} Përdorimi i "Eichmann" si një archetype buron nga nocioni i [[Hannah Arendt]] për " [[Banality of evil|banalitetin e së keqes]]". {{sfn|Busk|2015}} Arendt, një teoriciene politike e cila raportoi për gjyqin e Eichmann për ''[[The New Yorker]]'', e përshkroi Eichmann në librin e saj ''[[Eichmann in Jerusalem|Eichmann në Jeruzalem]]'' si mishërim i "banalitetit të së keqes", pasi mendonte se ai duket se kishte një personalitet të zakonshëm, duke mos shfaqur as faj as urrejtje. {{sfn|Arendt|1994|p=252}} {{sfn|Levy|2006|p=355}} Në librin e tij ''Drejtësi, Jo Hakmarrje e'' vitit 1988, Wiesenthal tha: "Bota tani e kupton konceptin e "vrasësit në tavolinë ", e dimë se nuk duhet të jetë fanatik, sadist apo i sëmurë mendërisht, për të vrarë miliona; se mjafton të jetë një ndjekës besnik i etur për të bërë detyrën". {{sfn|Levy|2006|pp=157–158}} Termi " Eichmanns i vogël " u bë një term ofendues për burokratët e akuzuar për dëmtimin indirekt dhe sistematik të të tjerëve. {{sfn|Mann|2017}} Në librin e saj ''[[Eichmann Before Jerusalem|Eichmann para Jerusalemit]]'', bazuar kryesisht në intervistat Sassen dhe shënimet e Eichmann të bëra gjatë mërgimit, Bettina Stangneth argumenton se Eichmann ishte një antisemit i motivuar ideologjikisht dhe nazist i përkushtuar gjatë gjithë jetës që ndërtoi qëllimisht një personalitet si një burokrat pa fytyrë për t'u paraqitur në gjykim. {{sfn|Aschheim|2014}} Historianët e shquar si [[Christopher Browning]], [[Deborah Lipstadt]], [[Yaacov Lozowick]] dhe [[David Cesarani]] arritën një përfundim të ngjashëm, se Eichmann nuk ishte funksionari burokratik mendjelehtë që Arendt besonte se ai ishte. {{sfn|Wolin|2016}} Djali më i ri i Eichmann Ricardo thotë se nuk është i zemëruar ndaj Izraelit për ekzekutimin e babait të tij. {{sfn|Glass|1995}} {{sfn|Sedan|1995}} Ai nuk pajtohet që argumenti "po ndiqja urdhrat" i babait të tij justifikon veprimet e tij dhe vëren se si mungesa e pendimit të babait të tij shkaktoi "emocione të vështira" për familjen Eichmann. Ricardo është tani profesor i arkeologjisë në [[German Archaeological Institute|Institutin Arkeologjik Gjerman]] . {{sfn|Glick|2010}} == Referime == ;Shënimet {{notes | notes = {{efn | name = forenames | Pas luftës, paqartësia mbi emrat e tij u bë e dukshme. Çertifikata e tij e lindjes si dhe dokumentet zyrtare të kohës naziste konfirmojnë se 'Otto Adolf' është i saktë. {{harvnb|Stangneth|2014|p=427}}. }} {{efn | name = Father's name | Disa autorë pohojnë se emri i atit të tij ishte Karl Adolf, për shembull {{harvnb|Stangneth|2014|p=ix}}. }} {{efn | name = renamed | Në shtator 1939, ky departament u riemërua Seksioni IV B4 i ''[[SS-Reichssicherheitshauptamt]]'' (RSHA; Reich Main Security Office). }} {{efn | name = Gerlach | Historiani gjerman [[Christian Gerlach]] dhe të tjerë kanë pohuar se Hitleri nuk e miratoi politikën e shfarosjes deri në mes të dhjetorit 1941. {{harvnb|Gerlach|1998|p=785}}. Kjo datë nuk është e pranuar në mënyrë universale, por duket e mundshme që një vendim është marrë rreth kësaj kohe. Më 18 dhjetor, Himmler u takua me Hitlerin dhe vuri në dukje në librin e tij të emërimit "Pyetje hebraike - të shfaroseshin si partizanë". {{Harvnb|Browning|2004|p=410}}. Më 19 dhjetor, [[Wilhelm Stuckart]], sekretari i shtetit në Ministrinë e Brendshme, i tha një zyrtari të tij: "Procedimet kundër hebrenjve të evakuar bazohen në një vendim të autoritetit më të lartë.{{harvnb|Browning|2004|p=405}}. }} {{efn | name = law | Ky ligj më parë ishte përdorur për të ndjekur penalisht rreth 30 njerëz, të gjithë përveç një prej tyre, të mbijetuar hebrenjve të Holokaustit, të cilët supozoheshin të ishin bashkëpunëtorë nazistë. Shiko{{harvnb|Ben-Naftali|Tuval|2006}}. }} {{efn | name = criminal organisation | Eichmann ishte një anëtar i tre organizatave që ishin shpallur kriminale në [[Gjykimet e Nurembergut]]: SS, SD, dhe Gestapo. {{harvnb|Arendt|1994|p=246}}. }} {{efn | name = passport |Në maj 2007, një student që bënte hulumtime mbi kapjen e Eichmann zbuloi pasaportën në arkivat gjyqësore në Argjentinë. {{Harvnb|BBC|2007}}. Pasaporta është tani në posedim të Muzeut të Holokaustit të Argjentinës në Buenos Aires. Shiko {{harvnb|Fundacion Memoria Del Holocausto}}. }} }} ;Citimet {{Reflist|3}} == Referime == {{Refbegin|26em}} * {{cite web|last1=Aderet|first1=Ofer|title=Eichmann Refused to Admit Guilt in Last-ditch Bid for Clemency|url=https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-eichmann-refused-to-admit-guilt-in-last-ditch-bid-for-clemency-1.5396373|website=Haaretz|accessdate=27 mars 2018|language=en|date=27 janar 2016}} *{{cite book|last=Ailsby|first=Christopher|title=SS: Roll of Infamy|url=https://archive.org/details/ssrollofinfamy0000ails|year=1997|publisher=Motorbooks Intl|isbn=0-7603-0409-2}} *{{Cite book|last=Arendt|first=Hannah|author-link=Hannah Arendt|title=[[Eichmann in Jerusalem|Eichmann in Jerusalem: A Report on the Banality of Evil]]|publisher=Penguin|location=New York|year=1994|origyear=1963|isbn=0-14-018765-0}} * {{cite web|last=Aschheim|first=Steven|title=SS-Obersturmbannführer (Retired): 'Eichmann Before Jerusalem,' by Bettina Stangneth|date=4 shtator 2014|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2014/09/07/books/review/eichmann-before-jerusalem-by-bettina-stangneth.html|language=en|accessdate=13 qershor 2016}} * {{cite book|last=Bascomb|first=Neal|author-link=Neal Bascomb|title=[[Hunting Eichmann|Hunting Eichmann: How a Band of Survivors and a Young Spy Agency Chased Down the World's Most Notorious Nazi]]|year=2009|publisher=Houghton Mifflin Harcourt|location=Boston; New York|isbn=978-0-618-85867-5}} * {{cite encyclopedia|last1=Bauer|first1=Yehuda|author-link1=Yehuda Bauer|last2=Rozett|first2=Robert|title=Appendix|encyclopedia=Encyclopedia of the Holocaust|editor=Gutman, Israel|editor-link=Israel Gutman|pages=1797–1802|publisher=Macmillan Library Reference|location=New York|year=1990|isbn=0-02-896090-4}} * {{cite journal|last1=Ben-Naftali|first1=Orna|author-link1=Orna Ben-Naftali|last2=Tuval|first2=Yogev|title=Punishing International Crimes Committed by the Persecuted: The ''Kapo'' Trials in Israel (1950s–1960s)|journal=Journal of International Criminal Justice|volume=4|issue=1|year=2006|pages=128–178|doi=10.1093/jicj/mqi022}} * {{cite journal|last=Birn|first=Ruth Bettina|title=Fifty Years After: A Critical Look at the Eichmann Trial|journal=Case Western Reserve Journal of International Law|year=2011|volume=44|pages=443–473|url=http://law.case.edu/journals/JIL/Documents/(21)%20Birn_Darby.pdf|format=PDF|accessdate=30 nëntor 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203021540/http://law.case.edu/journals/JIL/Documents/%2821%29%20Birn_Darby.pdf|archivedate=3 dhjetor 2013|url-status=dead}} * {{cite news|last=Borger|first=Julian|title=Why Israel's Capture of Eichmann Caused Panic at the CIA|date=8 qershor 2006|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2006/jun/08/secondworldwar.usa|language=en|accessdate=24 mars 2016}} * {{cite book|last=Browning|first=Christopher R.|author-link=Christopher Browning|title=The Origins of the Final Solution: The Evolution of Nazi Jewish Policy, September 1939 – March 1942|url=https://archive.org/details/originsoffinalso00brow|language=en|series=Comprehensive History of the Holocaust|year=2004|publisher=University of Nebraska Press|location=Lincoln|isbn=0-8032-1327-1}} * {{cite journal|last=Busk|first=Larry|date=31 korrik 2015|title=Sleepwalker: Arendt, Thoughtlessness, and the Question of Little Eichmanns|url=https://cpb-us-e1.wpmucdn.com/blogs.uoregon.edu/dist/d/3851/files/2014/05/Busk_PHILmatters_2014-1k7bbxr.pdf|journal=Social Philosophy Today|doi=10.5840/socphiltoday201573023|volume=31|access-date=23 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624092936/https://cpb-us-e1.wpmucdn.com/blogs.uoregon.edu/dist/d/3851/files/2014/05/Busk_PHILmatters_2014-1k7bbxr.pdf|archive-date=24 qershor 2018|url-status=dead}} *{{cite book|last=Cesarani|first=David|author-link=David Cesarani|title=Eichmann: His Life and Crimes|publisher=Vintage|location=London|year=2005|origyear=2004|isbn=978-0-09-944844-0}} * {{cite book|last=Cole|first=Tim|title=Images of the Holocaust|url=https://archive.org/details/imagesofholocaus0000timc|year=1999|publisher=Duckworth|location=London|isbn=0-7156-2865-8}} * {{cite web|last=Eichmann|first=Adolf|title=Police Interrogation in Israel|year=1961|publisher=Library of Congress|url=http://memory.loc.gov/mss/mharendt_pub/03/031470/0011.jpg}} * {{cite book|last=Evans|first=Richard J.|author-link=Richard J. Evans|title=[[The Coming of the Third Reich]]|year=2003|publisher=Penguin|location=New York|isbn=978-0-14-303469-8}} * {{cite book|last=Evans|first=Richard J.|year=2005|title=The Third Reich in Power|url=https://archive.org/details/thirdreichinpowe00evan|language=en|publisher=Penguin|location=New York|isbn=978-0-14-303790-3}} * {{cite book|last=Evans|first=Richard J.|year=2008|title=The Third Reich at War|url=https://archive.org/details/thirdreichatwar00evan_0|language=en|publisher=Penguin|location=New York|isbn=978-0-14-311671-4}} * {{cite web|last1=Friedman|first1=Matti|author-link=Matti Friedman|title=Ben-Gurion's bombshell: 'We've caught Eichmann'|url=https://www.timesofisrael.com/ben-gurions-bombshell-weve-caught-eichmann/|language=en|work=The Times of Israel|accessdate=25 korrik 2018|date=8 prill 2013}} * {{cite web|last=Geets|first=Siobhán|title=Wie Eichmann vom Österreicher zum Deutschen wurde|website=Die Presse|url=https://diepresse.com/home/zeitgeschichte/711960/Wie-Eichmann-vom-Oesterreicher-zum-Deutschen-wurde|accessdate=19 shtator 2018|language=de|date=26 nëntor 2011|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819223700/https://diepresse.com/home/zeitgeschichte/711960/Wie-Eichmann-vom-Oesterreicher-zum-Deutschen-wurde|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Gerlach|first=Christian|author-link=Christian Gerlach|title=The Wannsee Conference, the Fate of German Jews, and Hitler's Decision in Principle to Exterminate All European Jews|journal=Journal of Modern History|date=dhjetor 1998|volume=70|issue=4|pages=759–812|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago|url=http://holocaust.umd.umich.edu/news/uploads/Gerlach_Wannsee.pdf|format=PDF|doi=10.1086/235167|access-date=7 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918153006/http://holocaust.umd.umich.edu/news/uploads/Gerlach_Wannsee.pdf|archive-date=18 shtator 2018|url-status=dead}} * {{cite web|last1=Ginsburg|first1=Mitch|title=Eichmann's final barb: 'I hope that all of you will follow me'|website=The Times of Israel|date=2 dhjetor 2014|url=https://www.timesofisrael.com/eichmanns-final-barb-i-hope-that-all-of-you-will-follow-me/|language=en|accessdate=6 shtator 2018}} * {{cite web|last=Glass|first=Suzanne|title='Adolf Eichmann is a historical figure to me.' Ricardo Eichmann speaks to Suzanne Glass about growing up the fatherless son of the Nazi war criminal hanged in Israel|date=7 gusht 1995|work=[[The Independent]]|publisher=Independent Print Limited|url=https://www.independent.co.uk/life-style/adolf-eichmann-is-a-historical-figure-to-me-ricardo-eichmann-speaks-to-suzanne-glass-about-growing-1595146.html|language=en|accessdate=13 qershor 2016}} * {{cite web|last=Glick|first=Dor|date=6 korrik 2010|title=Coffee with Eichmann|work=[[Ynetnews]]|publisher=Yedioth Internet|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3916085,00.html|language=en|accessdate=7 dhjetor 2013}} * {{cite book|last=Goldhagen|first=Daniel|author-link=Daniel Goldhagen|title=[[Hitler's Willing Executioners|Hitler's Willing Executioners: Ordinary Germans and the Holocaust]]|year=1996|publisher=Knopf|location=New York|isbn=978-0-679-44695-8}} * {{cite journal|last=Green|first=L.C.|title=Legal issues of the Eichmann trial|journal=[[Tulane Law Review]]|volume=37|year=1962|pages=641–683|url=http://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.journals/tulr37&div=44|accessdate=25 nëntor 2013}} * {{cite web|title=Hallaron pasaporte utilizado por Adolf Eichmann: será conservado en el Museo del Holocausto de Buenos Aires|publisher=Fundacion Memoria Del Holocausto|language=es|url=http://www.fmh.org.ar/holocausto/artinteres/pasaporteeichmann.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071109111713/http://www.fmh.org.ar/holocausto/artinteres/pasaporteeichmann.html|archivedate=9 nëntor 2007|accessdate=13 nëntor 2013|ref={{sfnRef|Fundacion Memoria Del Holocausto}}}} * {{cite book|last=Hull|first=William L.|author-link=William Lovell Hull|title=The Struggle for a Soul|url=https://archive.org/details/struggleforsoul0000hull|year=1963|publisher=Doubleday|location=New York|oclc=561109771}} * {{cite book|last=Kershaw|first=Ian|author-link=Ian Kershaw|title=Hitler: A Biography|url=https://archive.org/details/hitlerbiography0000kers|language=en|year=2008|origyear=2000|publisher=Norton|location=New York|isbn=978-0-393-06757-6}} * {{cite journal|last=Kiernan|first=Sergio|title=Tacuara salió a la calle|trans-title=Tacuara hit the streets|date=15 maj 2005|journal=[[Página/12]]|publisher=Fernando Sokolowicz|language=es|url=http://www.pagina12.com.ar/diario/elpais/1-51068-2005-05-15.html|accessdate=23 nëntor 2013}} * {{Cite journal|last=Kershner|first=Isabel|author-link=Isabel Kershner|title=Pardon Plea by Adolf Eichmann, Nazi War Criminal, Is Made Public|journal=The New York Times|date=27 janar 2016|url=https://www.nytimes.com/2016/01/28/world/middleeast/israel-adolf-eichmann-holocaust.html|language=en|access-date=28 janar 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160128004724/http://www.nytimes.com/2016/01/28/world/middleeast/israel-adolf-eichmann-holocaust.html|archivedate=28 janar 2016}} * {{cite book|last=Knappmann|first=Edward W.|title=Great World Trials|url=https://archive.org/details/isbn_9780787608057|language=en|chapter=The Adolf Eichmann Trial, 1961|year=1997|publisher=Gale Research|location=Detroit|isbn=978-0-7876-0805-7}} * {{cite book|last=Levy|first=Alan|author-link=Alan Levy|title=Nazi Hunter: The Wiesenthal File|edition=Revised 2002|year=2006|origyear=1993|publisher=Constable & Robinson|location=London|isbn=978-1-84119-607-7}} * {{cite journal|last=Lippmann|first=Matthew|title=The trial of Adolf Eichmann and the protection of universal human rights under international law|journal=Houston Journal of International Law|year=1982|volume=5|issue=1|pages=1–34|url=http://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.journals/hujil5&div=6|accessdate=25 nëntor 2013}} * {{cite book|last=Lipstadt|first=Deborah E.|author-link=Deborah Lipstadt|title=The Eichmann Trial|url=https://archive.org/details/eichmanntrial0000lips|language=en|year=2011|publisher=Random House|location=New York|isbn=978-0-8052-4260-7}} * {{cite journal|last=Longerich|first=Peter|author-link=Peter Longerich|title=The Wannsee Conference in the Development of the 'Final Solution'|year=2000|journal=Holocaust Educational Trust Research Papers|volume=1|issue=2|publisher=The Holocaust Educational Trust|location=London|format=PDF|url=http://www.ghwk.de/ghwk/engl/texts/wannsee-conference.pdf|isbn=0-9516166-5-X|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402115820/http://www.ghwk.de/ghwk/engl/texts/wannsee-conference.pdf|archivedate=2 prill 2015|df=dmy-all|access-date=7 mars 2019|url-status=dead}} * {{cite book|last=Longerich|first=Peter|title=Holocaust: The Nazi Persecution and Murder of the Jews|url=https://archive.org/details/holocaustnaziper0000long|year=2010|isbn=978-0-19-280436-5|publisher=Oxford University Press|location=Oxford; New York}} * {{cite book|last=Longerich|first=Peter|year=2012|title=Heinrich Himmler: A Life|url=https://archive.org/details/heinrichhimmler0000long|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-959232-6}} * {{Cite book|last=Mann|first=Barbara Alice|editor1-last=Churchill|editor1-first=Ward|editor1-link=Ward Churchill|title=Wielding Words Like Weapons: Selected Essays in Indigenism, 1995–2005|url=https://archive.org/details/Wielding_Words_Like_Weapons_9781629633114|language=en|chapter='And Then They Build Monuments to You'|year=2017|publisher=PM Press|location=Oakland, CA|isbn=978-1-62963-311-4}} * {{cite web|last=McLean|first=Craig|title=Martin Freeman interview: The actor on hobbits, Cumbermania and his Nazi-hounding role in The Eichmann Show|journal=[[The Independent]]|date=18 janar 2015|url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/martin-freeman-interview-the-actor-on-hobbits-cumbermania-and-his-nazihounding-role-in-the-eichmann-show-9983829.html|language=en|accessdate=20 janar 2015}} * {{cite book|last=Mendelsohn|first=John|series=The Holocaust, in Eighteen Volumes|title=Jewish Emigration from 1933 to the Evian Conference of 1938|volume=5|publisher=Garland Publishing|place=New York|year=1982|oclc=8033345|pages=68–121}} * {{cite journal|last=O'Donovan|first=Gerard|title=The Eichmann Show, review: 'absolutely enthralling'|journal=[[The Daily Telegraph]]|publisher=Telegraph Media Group|date=20 janar 2015|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/tv-and-radio-reviews/11355086/eichmann-show.html|language=en|accessdate=20 janar 2015}} * {{cite book|last=Padfield|first=Peter|author-link=Peter Padfield|origyear=1990|year=2001|title=Himmler: Reichsführer-SS|url=https://archive.org/details/himmlerreichsfuh0000padf_s1k9|language=en|publisher=Cassel & Co|location=London|isbn=978-0-304-35839-7}} *{{cite book|last1=Pollock|first1=Griselda|author-link1=Griselda Pollock|last2=Silvermann|first2=Max|title=Concentrationary Memories: Totalitarian Terror and Cultural Resistance|url=https://archive.org/details/isbn_9781780768960|year=2013|publisher=I. B. Tauris|location=London|isbn=978-1-78076-896-0}} *{{cite journal|last1=Porat|first1=Dan A.|title=From the Scandal to the Holocaust in Israeli Education|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-contemporary-history_2004-10_39_4/page/619|journal=Journal of Contemporary History|date=1 tetor 2004|volume=39|issue=4|pages=619–636|doi=10.1177/0022009404046757|language=en|issn=0022-0094|jstor=141413}} * {{cite book|last=Porter|first=Anna|author-link=Anna Porter|title=Kasztner's Train: The True Story of an Unknown Hero of the Holocaust|url=https://archive.org/details/kasztnerstraintr0000port|language=en|publisher=Douglas & McIntyre|location=Vancouver|year=2007|isbn=978-1-55365-222-9}} * {{cite book|last=Rosmus|first=Anna|title=Hitlers Nibelungen: Niederbayern im Aufbruch zu Krieg und Untergang|publisher=Samples Verlag|location=Grafenau|language=de|year=2015|isbn=978-3-938401-32-3}} * {{cite web|last=Sedan|first=Gil|title=Eichmann's son: 'There is no way I can explain' deeds|date=9 qershor 1995|work=Jewishsf.com|publisher=San Francisco Jewish Community Publications|url=http://www.jweekly.com/article/full/1154/eichmann-s-son-there-is-no-way-i-can-explain-deeds/|language=en|accessdate=7 dhjetor 2013}} * {{cite book|last=Shandler|first=Jeffrey|title=While America Watches: Televising the Holocaust|url=https://archive.org/details/whileamericawatc00shan_0|language=en|year=1999|publisher=Oxford University Press|location=Oxford; New York|isbn=0-19-511935-5}} * {{cite book|last=Snyder|first=Timothy|author-link=Timothy D. Snyder|title=[[Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin]]|year=2010|publisher=Basic Books|location=New York|isbn=978-0-465-00239-9}} * {{cite news|author=Staff|title=Argentina uncovers Eichmann pass|publisher=BBC News|date=29 maj 2007|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6700861.stm|accessdate=13 nëntor 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070606000825/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6700861.stm|archivedate=6 qershor 2007|ref={{sfnRef|BBC|2007}}|df=dmy}} * {{cite web|author=Staff|title=Attorney General v. Adolf Eichmann|url=http://www.internationalcrimesdatabase.org/Case/192/Eichmann/|publisher=International Crimes Database|accessdate=19 gusht 2018|language=en|date=2013|ref={{sfnRef|International Crimes Database|2013}}|archive-date=13 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220713031927/https://www.internationalcrimesdatabase.org/Case/192/Eichmann/|url-status=dead}} * {{cite web|author=Staff|title=Ex-Mossad Agent: We Let Nazi Doctor Mengele Get Away|date=2 shtator 2008|work=[[Haaretz]]|url=http://www.haaretz.com/jewish/news/ex-mossad-agent-we-let-nazi-doctor-mengele-get-away-1.253046|language=en|agency=Associated Press|ref={{sfnRef|''Haaretz''|2008}}|access-date=7 mars 2019|archive-date=9 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009041914/https://www.haaretz.com/jewish/news/ex-mossad-agent-we-let-nazi-doctor-mengele-get-away-1.253046|url-status=dead}} * {{cite web|author=Staff|title=Holocaust organizer sought clemency, saying he was 'mere instrument'|publisher=i24 News|date=27 janar 2016|url=https://www.i24news.tv/en/news/israel/society/100660-160127-eichmann-asked-israel-s-then-president-yitzhak-ben-zvi-for-clemency|language=en|accessdate=24 korrik 2018|ref={{sfnRef|i24 News|2016}}}} * {{cite web|author=Staff|title=Israel Supreme Court Names Justices to Hear Eichmann's Appeal|url=https://www.jta.org/1962/03/01/archive/israel-supreme-court-names-justices-to-hear-eichmanns-appeal|language=en|publisher=Jewish Telegraphic Agency|accessdate=27 mars 2018|date=1 qershor 1962|ref={{sfnRef|Jewish Telegraphic Agency|1962}}}} * {{cite web|author=Staff|title=Special publication: Behind the scenes at the Eichmann Trial|url=http://www.archives.gov.il/en/chapter/behind-scenes-eichmann-trial/|publisher=Israel State Archives|accessdate=25 korrik 2018|ref={{sfnRef|Israel State Archives}}|archive-date=6 shkurt 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206111622/https://www.archives.gov.il/en/chapter/behind-scenes-eichmann-trial/|url-status=dead}} * {{cite web|author=Staff|title=Wiesenthal Center Marks Eichmann Capture in Argentina Fifty Years Later|date=10 maj 2010|publisher=Simon Wiesenthal Center|url=http://www.wiesenthal.com/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=lsKWLbPJLnF&b=4441467&ct=8407623|accessdate=28 janar 2015|ref={{sfnRef|Simon Wiesenthal Center|2010}}|archive-date=8 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008180339/http://www.wiesenthal.com/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=lsKWLbPJLnF&b=4441467&ct=8407623|url-status=dead}} * {{cite book|last=Stangneth|first=Bettina|title=Eichmann Before Jerusalem: The Unexamined Life of a Mass Murderer|url=https://archive.org/details/eichmannbeforeje0000stan_n9e8|publisher=Alfred A. Knopf|location=New York|year=2014|isbn=978-0-307-95967-6}} * {{cite journal|last=Wallenstein|first=Arye|title=I watched Eichmann hang|journal=Miami Herald|date=1 qershor 1962|url=https://news.google.com/newspapers?nid=2206&dat=19620601&id=QSwyAAAAIBAJ&sjid=pukFAAAAIBAJ&pg=643,288305|accessdate=3 qershor 2015}}{{Lidhje e vdekur}} * {{cite book|last=Walters|first=Guy|author-link=Guy Walters|title=[[Hunting Evil|Hunting Evil: The Nazi War Criminals Who Escaped and the Quest to Bring Them to Justice]]|year=2009|publisher=Broadway Books|location=New York|isbn=978-0-7679-2873-1}} * {{cite journal|last=Weitz|first=Yechiam|title='We have to carry out the sentence'|journal=Haaretz|date=26 korrik 2007|url=http://www.haaretz.com/weekend/week-s-end/we-have-to-carry-out-the-sentence-1.226299|language=en|accessdate=3 qershor 2015|archive-date=25 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925002851/http://www.haaretz.com/weekend/week-s-end/we-have-to-carry-out-the-sentence-1.226299|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Wolin|first=Richard|title=Richard H. King. Arendt and America|url=https://archive.org/details/sim_american-historical-review_the-american-historical-review_2016-10_121_4/page/1244|journal=American Historical Review|volume=121|issue=4|year=2016|pages=1244–1246|issn=0002-8762|doi=10.1093/ahr/121.4.1244}} *{{cite journal|last1=Yablonka|first1=Hanna|author-link1=Hanna Yablonka|translator-last=Moshe|translator-first=Tlamim|title=The Development of Holocaust Consciousness in Israel: The Nuremberg, Kapos, Kastner, and Eichmann Trials|journal=Israel Studies|date=2003|volume=8|issue=3|pages=1–24|language=en|issn=1084-9513|jstor=0245616}} {{refend}} == Lexo më tej == {{Refbegin|30em}} * {{cite book|last1=Aharoni|first1=Zvi|author-link=Zvi Aharoni|last2=Dietl|first2=Wilhelm|title=Operation Eichmann: The Truth About the Pursuit, Capture and Trial|url=https://archive.org/details/operationeichman0000ahar|language=en|publisher=Arms and Armour|location=London|year=1997|isbn=978-1-85409-410-0}} * {{cite book|last=Friedman|first=Tuviah|author-link=Tuviah Friedman|title=My Role in Operation Eichmann: A Documentary Collection|location=Haifa|year=1990|oclc=233910342}} * {{cite book|last=Harel|first=Isser|author-link=Isser Harel|title=The House on Garibaldi Street: The First Full Account of the Capture of Adolf Eichmann|url=https://archive.org/details/houseongaribaldi00isse|language=en|publisher=Viking Press|location=New York|year=1975|isbn=0-670-38028-8}} * {{cite web|last=Linder|first=Douglas O.|author-link=Doug Linder|title=Testimony of Rudolf Höss testimony at the Nuremberg Trials, April 15, 1946|date=n.d.|work=Famous World Trials|publisher=University of Missouri-Kansas City School of Law|location=Kansas City, MO|url=http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/nuremberg/hoesstest.html|language=en|accessdate=28 mars 2017|oclc=44749652|ref={{sfnRef|Linder, Rudolf Höss testimony}}|archive-date=27 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327132306/http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/nuremberg/hoesstest.html|url-status=dead}} *{{cite book|last=Mulisch|first=Harry|author-link=Harry Mulisch|title=Criminal Case 40/61, The Trial of Adolf Eichmann: An Eyewitness Account|url=https://archive.org/details/criminalcase40610000muli|publisher=University of Pennsylvania Press|location=Philadelphia|year=2005|isbn=0-8122-3861-3}} * {{cite book|last=Pearlman|first=Moshe|author-link=Moshe Pearlman|title=The Capture of Adolf Eichmann|year=1961|publisher=Weidenfeld and Nicolson|location=London|oclc=1070563}} * {{cite book|last=Rassinier|first=Paul|author-link=Paul Rassinier|title=The Real Eichmann Trial or The Incorrigible Victors|publisher=Institute for Historical Review|location=Torrance|year=1976|isbn=0-911038-48-5}} * {{cite book|last=Rogat|first=Yosal|title=The Eichmann Trial and the Rule of Law|publisher=Center for the Study of Democratic Institutions|location=Santa Barbara, CA|year=1961|isbn=978-1-258-11223-3|url=https://hdl.handle.net/2027/mdp.39015042766447|language=en}} * {{cite book|last=Steinacher|first=Gerald|author-link=Gerald Steinacher|title=Nazis on the Run: How Hitler's Henchmen Fled Justice|url=https://archive.org/details/nazisonrunhowhit0000stei|language=en|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|year=2011|isbn=978-0-19-964245-8}} * {{cite book|last=Yablonka|first=Hanna|author-link=Hanna Yablonka|title=The State of Israel vs. Adolf Eichmann|url=https://archive.org/details/stateofisraelvsa0000yabl|language=en|publisher=Schocken|location=New York|year=2004|isbn=0-8052-4187-6}} {{refend}} [[Kategoria:Vdekje 1962]] [[Kategoria:Lindje 1906]] bkngfsbf42uvpfik0wzh9an60df8p4q 14 260740 2995350 2764768 2026-06-09T16:01:28Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Gjylbegaj]] te [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] pa lënë një ridrejtim 2764768 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] rblie3zlgr81u5tk36qnofqpdgftcb4 2995440 2995350 2026-06-09T16:30:18Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] te [[Kategoria:Familja Gjylbegu]] pa lënë një ridrejtim 2764768 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] rblie3zlgr81u5tk36qnofqpdgftcb4 3 260856 2995415 2995181 2026-06-09T16:14:56Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Baloçi */ 2995415 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Edukatori/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{Tung| — [[Përdoruesi:Βατο|Βατο]] ([[Përdoruesi diskutim:Βατο|diskutimet]]) 9 mars 2019 22:30 (CET)}} == Medalje == Për punën e vazhdueshme në lidhje me artikujt për pedagogjinë. {{Medalje}}-[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 maj 2019 20:17 (CEST) Shumë faleminderit koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Respekt juve dhe suksese në punën tuaj fisnike. Me nderime --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 14 maj 2019 20:31 (CEST) :Faleminderit! Ju lutem, konsiderojeni mundësinë të shkruani diçka në faqen tuaj personale të përdoruesit pasi krijimi i saj lehtëson komunikimin dhe përfshirjen në komunitet. Gjithsesi mbetet në dëshirën tuaj. Puna e mbarë! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 maj 2019 00:28 (CEST) == Kategoritë == Kam vënë re se krijon vazhdimisht kategori të reja si pjesë e punës tënde me artikujt arsimor. Të lutem, hidhi një sy faqes [[Ndihmë:Kategoria]] përpara se të vazhdosh të krijosh kategori të tjera. Po vepron siç duhet, thjesht do të ishte mirë të shtoje dhe atë përshkrimin shabllon siç përshkruhet te faqja më sipër. Kjo dhe mbase të vendosnit dhe kategoritë për kategoritë e krijuara. Puna e mbarë! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 9 qershor 2019 17:04 (CEST) :Përshëndetje koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Doni të thoni të jap shënime të ngjashme siq janë në këtë faqe [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Biografi Kategoria:Biografi]. :Me nderime: --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 9 qershor 2019 19:26 (CEST) ::Pak a shumë. Ideja ajo është, thjesht teksti është ndryshe. Kemi një tekst shabllon që është mirë të përdorim për t'i standardizuar. Shiko për shembuj kategoritë e mëposhtme: ::*[[:Kategoria:IT-gjeo-cung]]; ::*[[:Kategoria:Stampa referimi]]; ::Shtyp ''Përpunoni burim'' te faqet më sipër që ta shohësh tërë kodin përbërës. Do të vësh re që teksti ndryshon pak nga njëri shembull te tjetri. Kjo është në varësi të faktit nëse kategoria është e prirur të ndahet në kategori të tjera bija apo jo. Lexoje me kujdes faqen e ndihmës më sipër paralelisht me kodin përbërës të faqeve shembuj e besoj se do të jetë më e qartë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 qershor 2019 03:21 (CEST) :::Përshëndetje koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], shihe si të duket kjo këtu : [[:Kategoria:Psikologji pedagogjike]]; Nderimet e mia --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 10 qershor 2019 17:47 (CEST) ::::Kategoria që ke sjellë si shembull ndahet në kategori të tjera bija kështu që duhej vetëm pjesa e parë e përshkrimit. Pjesa e plotë do të duhej nëse kategoria nuk do të përmbante kategori të tjera por vetëm artikuj. Shikoje vetë se e ndryshova siç duhet. Shembulli tregon më shumë se fjalët. :) ::::Këshillë: Vazhdimisht shtyp "Përpunoni burim" dhe shikoni kodin përbërës të faqeve që keni interes. Pastaj mjafton ta kopjosh siç është dhe të ndryshosh vetëm pjesët që të nevojiten për të replikuar të njëjtin rezultat diku. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 qershor 2019 18:26 (CEST) == Medalje == {{Medalje sociologjie}}–[[Përdoruesi:Βατο|Βατο]] ([[Përdoruesi diskutim:Βατο|diskutimet]]) 14 nëntor 2019 11:55 (CET) == Përkthimet == Përshëndetje, Drenisa! :) Po shoh morinë e artikujve të rinj që po krijon së fundmi. Po përdor veglën e përkthimeve? Si funksionon, mirë? Ke pasur probleme gjatë përdorimit? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 nëntor 2019 17:23 (CET) Përshëndetje koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Faleminderit për interesimin tuaj. Nganjëherë edhe kam probleme të vogla me veglën e përkthimit ose si pasojë e mosfunksionimit mbase të rrjetit e ndoshta edhe me nivelin e (mos) njohjes së gjuhës angleze. Tjera probleme nuk kam vërejtur. Gjithë të mirat. Me nderime --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 nëntor 2019 19:24 (CET) :Kuptoj. Pyes pasi, nëse i keni ndjekur diskutimet në [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvend]] këto kohë, sapo e kemi aktivizuar si vegël për të gjithë dhe disa përdorues kanë raportuar probleme teknike në lidhje me funksionimin e saj. Butona të caktuara që kur i shtyp nuk kryejnë asnjë funksion, etj. Gjëra të tilla. Është mirë që këto raste të raportohen që ta rregullojmë sa më mirë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 nëntor 2019 19:40 (CET) == Medalje == {{Medalje përkthimi}} Përshëndetje [[Drenisa]]! Thjesh dua të të falenderoj e përgëzoj për punën e mirë që po bën më përkthimin e disa artikujve e t'iu inkurajoj të vazhdoni po kështu. --'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;">&nbsp;Euriditi&nbsp;</span>]]''' 8 dhjetor 2019 21:42 (CET) == Artikujt ne lidhje me COVID-19 == Përshëndetje [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]]! Pashë që ke krijuar artikuj me temën shumë aktuale të COVID-19. Edhe unë jam i interesuar të shkruaj artikuj në lidhje me këtë temë. Nëse ke dëshirë, mund të bashkëpunojmë dhe të shkruajmë disa artikuj për këtë. P.sh. Artikuj për shtetet që janë prekur me sëmundjen, ose artikuj për virusin, etj, që janë paralelë në EnWiki. Unë jam shumë i gatshëm. Të përshëndes, [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 15 mars 2020 13:29 (CET) Përshëndetje koleg i nderuar [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]]. Pashë se mungonte artikulli dhe e përktheva. Nuk e kam në plan të merrem me tema të tilla. Artikullin në fjalë (Covid 19) kur të kesh mundësi, shihe mos më është përvidhur ndonjë lëshim. Respekt për kontributin tuaj të mrekullueshëm. Gjithë të mirat. Me nderime:--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 15 mars 2020 13:42 (CET) :Mendova se do të doje të shkruaje. Sidoqoftë faleminderit dhe vazhdo redaktimet me tema të tjera. Punë të palodhshme! - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 15 mars 2020 13:48 (CET) ::{{@|Sadsadas}} mund të kesh interes për diskutimin e mësipërm. Kam vënë re që je marrë dhe ti me temën. Mbase gabohem. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 mars 2020 14:50 (CET) :::{{@|Berishasinan}} Pershendetje! :::Me pelqen shume nisma per te shkruajtur artikuj mbi temen e Covid-19.Do te doja te ndihmoja dhe une ne shkrimin e tyre. Jam shume e gatshme. Te lutem me ver ne dijeni per cdo gje. - [[Përdoruesi:Florinda Gjypi|Florinda Gjypi]] ([[Përdoruesi diskutim:Florinda Gjypi|diskutimet]]) 15 mars 2020 17:15 (CET) ::::Doja t'ju vija në vëmendje këtë publikim në ''Facebook'' nga ''Fondacioni Wikimedia'': ''[https://www.facebook.com/wikimediafoundation/posts/770671413338523 On Wikipedia, a fight is raging over coronavirus disinformation]''. Këtu theksohet rëndësia e vërtetësisë te artikujt që prekin këto tema këto ditë. Edhe nëse nuk krijoni artikuj të rinj, mjafton të siguroheni për të korrigjuar informacionin te ato ekzistues. Kontrollimi i informacioneve bëhet duke parë burimet dhe duke u siguruar për plotësimin e saktë të referimeve dhe prejardhjen e tyre nga organe serioze, mundësisht me një lidhje me shëndetësinë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 mars 2020 18:47 (CET) :::Faleminderit koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Pikërisht kjo më shtyri që ta përktheja. Nderimet e mia: --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 15 mars 2020 18:53 (CET) ::::Përshëndetje {{ping|Drenisa}} Dëshiron të kontrollosh dhe shikosh redaktimet e mia blu apo jeshile (shqyrtimi)?--[[Përdoruesi:Saklanan gerçekler|Saklanan gerçekler]] ([[Përdoruesi diskutim:Saklanan gerçekler|diskutimet]]) 26 mars 2020 14:31 (CET) :Përshëndetje {{ping|Saklanan gerçekler}} BLU koleg i nderuar. Respekt.--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 26 mars 2020 14:44 (CET) ::Edhe shqyrtimi e redaktimet?--[[Përdoruesi:Saklanan gerçekler|Saklanan gerçekler]] ([[Përdoruesi diskutim:Saklanan gerçekler|diskutimet]]) 26 mars 2020 15:07 (CET) == Medalje == {{Medalje gjeografie}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 prill 2020 13:43 (CEST) :Përshëndetje koleg i nderuar {{@|Klein Muçi}} shumë faleminderit ... gjithashtu edhe juve ju dëshiroj suksese të tjera. Me nderime:--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 27 prill 2020 15:17 (CEST) == Kontrollim == Përshëndetje, Drenisa! Je në dijeni të kësaj faqes [[Speciale:PendingChanges|këtu]]? Aty listohen të gjitha faqet me ndryshime në pritje në Wikipedia-n shqip. Meqë tashmë je përdoruese me përvojë për sa i përket artikujve këtu, po pate kohë ndonjëherë, ndihma jote në aprovimin ose refuzimin e ndryshimeve në pritje te lista e mësipërme do të ishte mëse e mirëpritur. Aktualisht ajo listë mirëmbahet vetëm nga 1 përdorues (Timi). Me ndihmën tënde mund të ulim ndjeshëm kohën e pritjes së kontrollit për artikujt, që është fatkeqësisht mbi 100 ditë (ka qenë gati dyfish përpara se të përfshihej Timi). Detyra e mësipërme është me përgjegjësi, pasi aty vendoset çfarë shfaqet në në një artikull e çfarë jo, e për pasojë, përcaktohet përmbajtja që do të shfaqet në rezultatet e motorëve të kërkimit në botë. Duke pasur parasysh këtë, situata ka qenë paksa si thikë me dy presa pasi, nga një anë na duhen shumë kontrollues aktivë që të mbajmë numrin e ndryshimeve në pritje nën kontroll dhe nga ana tjetër duhet të ketë një lloj përzgjedhjeje mbi përdoruesit që e ushtrojnë atë funksion për shkak të përgjegjësisë së detyrës. Ti je një zgjedhje e mirë për atë gjë, kështu që mendova të ta sjell në vëmendje si mundësi. Gjithsesi sjellja e vazhdueshme e artikujve të rinj nga ana jote është një ndihmë e vetëmjaftueshme për komunitetin. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 prill 2020 18:45 (CEST) == Edhe një herë për Gurrën e Hoxhës! == Ne se do te shkruante seicli si eshte ne dialektin e tij atehere do te ishet lulla e Babilonit! Ne kete rast mendoj se do te duhet qe titulli te jete korrekt dhe brenda te shkruhet qe vendasit e quajne keshtu! Kjo vjen sepse ne kete rast emertimi eshte transparent dhe ne nuk na leverdis qe dikur dikush te shkrau Hoxh e dikush te shkruaje Hosës... Me kupton!!! Tung--[[Përdoruesi:Varrea e Fterres|Varrea e Fterres]] ([[Përdoruesi diskutim:Varrea e Fterres|diskutimet]]) 17 maj 2020 14:36 (CEST) Përshëndetje koleg [[Përdoruesi:Varrea e Fterres|Varrea e Fterres]]. Për mua nuk është aspak problem nëse do të jetë titulli Gurra e Hoxhs apo Gurra e Hoxhës. Artikullin e kam përkthyer sepse sido që të jetë titulli i këtij toponimi tingëllon shqip, gjë e cila për territorin e Kosovës nuk është edhe aq e shpeshtë të gjesh emërtime të tilla. Tani ka edhe njerëz të tjerë këtu në Wikipedia të cilët me kontributet dhe përvojën e tyre të gjatë, mund ta vlerësojnë më drejtë dhe më saktë këtë çështje. Sa për mua nuk është aspak problem, po qe nevoja e zhvendos tani faqen nga Gurra e Hoxhs në Gurra e Hoxhës. Vetëm një gjë nuk duhet harruar, e kjo është që ne ishim për rreth një shekull nën pushtimin jugosllav, dhe kur është fjala tek toponimet, kjo ka lënë pasojat e saj. Me nderime:--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 17 maj 2020 22:46 (CEST) == Medalje == Për kontributin e vazhduar në lidhje me lashtësinë ilire {{Medalje historie}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 17 gusht 2020 14:53 (CEST) == Kontroll == I kontrollon dot redaktimet e mia, të lutem?--[[Speciale:Kontributet/185.106.120.141|185.106.120.141]] 23 gusht 2020 13:11 (CEST) == Çmimi për krijimin e artikujve të rinj == {{Çmim i parë|1=krijimin e artikujve të rinj|viti=2019|përdoruesi=Drenisa}} Ju faleminderit koleg wikipedianë. Respekt. --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 shtator 2020 11:36 (CEST) == Medalje == Është një tematikë gati tërësisht e paprekur në komunitet kështu që të falënderojmë për kontributet. :) {{Medalje rruge}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 tetor 2020 11:46 (CEST) == Medalje == {{Medalje udhëzimi}}–[[Përdoruesi:Anjen01|Anjen01]] ([[Përdoruesi diskutim:Anjen01|diskutimet]]) 26 dhjetor 2020 23:44 (CET) == Falenderim == Përshëndetje, doja t'i shpreh mirënjohjen për punën që ndërmore për rregullimin e artikujve mbi komunat e Kosovës (redaktimet e tua me 10 maj 2020). U kënaqa kur pashë që artikujt gjermane mbi komunat (të cilët e mirëmbaj unë kryesisht) po shërbejnë si "shabllon". Paske përkthyer shumë gjëra kështuqe iu shtua shumë përmbajtje të ri. Gëzohem në qoftë se do të shoh prapë diçka prej teje lidhur me këtë drejtim. Nderime!--[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 21 janar 2021 03:39 (CET) == Shqyrtim == Shqyrtoni redaktime ime?--[[Speciale:Kontributet/185.248.102.118|185.248.102.118]] 11 mars 2021 23:54 (CET) Përshëndetje. Shpresoj të mos jetë urgjente. Kontributi juaj nuk humbet dhe kur të i vie rendi kontributi juaj do të shqyrtohet, qoftë nga une qoftë nga dikush tjetër. Sa për informimin tuaj ja ku janë faqet me ndryshime në pritje [[Speciale:PendingChanges|shih këtu]]. Respekt. --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 12 mars 2021 00:43 (CET) Atëherë më vie keq por nuk mund të kontriboj në asnjë artikull, përveç rikuperimit të dëmeve të shkaktuara nga Ikranjani, pa u shqyrtuar redaktimet e mia ekzistuese, nuk bëhem ortak në lojëra të pista pukjane.--[[Speciale:Kontributet/185.248.102.118|185.248.102.118]] 12 mars 2021 01:02 (CET) == Çmimi për krijimin e artikujve të rinj == {{Çmim i parë|1=krijimin e artikujve të rinj|viti=2020|përdoruesi=Drenisa}} == Abetare == Edhe [[Elifba]] dhe [[Alfabeti i Stambollit]]? Perkthimi nga [[Daut Boriçi]] dhe [[Rexhep Voka]].--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F00:1A00:7182:2F06:670C:941F|2003:E6:2F00:1A00:7182:2F06:670C:941F]] 3 tetor 2021 14:45 (CEST) :Jo për përkthimit i [[:en:Elifba alphabet]]?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F00:1A00:386C:1A26:7EC3:FDF0|2003:E6:2F00:1A00:386C:1A26:7EC3:FDF0]] 8 tetor 2021 12:35 (CEST) == Kandidaturë për burokrat == Përshëndetje! Si një anëtare goxha aktive në komunitetin e Wikipedia-s shqip, je e ftuar të marrësh pjesë në votimin që po zhvillohet në faqen [[Wikipedia:Burokratë/Kandidatura/Klein Muçi]] ku po kandidoj për të përfituar privilegjet e burokratit. Votimi i fundit për burokracinë në Wikipedia-n shqip ka ndodhur më shumë se 12 vjet më parë kështu që mirë do të ishte të kishte sa më shumë pjesëmarrje. Ki parasysh që mund të votosh {{tl|PËR}}, {{tl|KUNDËR}} ose {{tl|ASNJANËS}} dhe votën ta shoqërosh me një koment të shkurtër. Vendimi yt është i mirëpritur. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 tetor 2021 10:25 (CEST) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:Baku railway station]] in Albanian Wikipedia? Yours sincerely, [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 16 tetor 2021 01:45 (CEST) :Thank you very much for the new article and all the best! [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 16 tetor 2021 09:52 (CEST) == Wikimediani i Muajit == Përshëndetje Drenisa, Po të kontaktoj në emër të Grupit të Përdoruesve Wikimedianët e Gjuhës Shqipe (Wikimedians of Albanian Language User Group - WoALUG), dëshirojm të ju përzgjedhim si “Wikimediani i Muajit” për muajin shkurt, si falenderim për kontributin e juaj në Wikipedia. A mundesh të lutem të na kontaktosh për më shumë informacion në: [[Mailto:info@wikimediashqip.org|info@wikimediashqip.org]]<nowiki>. – ~~~~</nowiki> [[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Ritamaliqi|diskutimet]]) 19 janar 2022 16:59 (CET) == Sondazh == Pershendetje! Jemi studente qe duam te bejme nje studim per lajmet e rreme dhe vandalizmin ne Wikipedian Shqip. Ju lutemi, do na ndihmonte shume ne qofte se na kushtoni disa minuta kohe per te plotesuar formularin me poshte: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdO7Z-CW0HWn8vAhyu1aHFPILSWNJFbzRn8-juFI6rcsQXesw/viewform?usp=sf_link Shume faleminderit! Gjithe te mirat! --[[Përdoruesi:Anapecini|Anapecini]] ([[Përdoruesi diskutim:Anapecini|diskutimet]]) 23 janar 2022 13:43 (CET) == Fiset shqiptare == Pershendetje. E pash qe disa nga shkrimet e mija qe i kam bere i pasket bere delete, edhe pse kishin burime dhe prova shume me te sakta se tuajat. Ju kisha lut qe te mos e beni gabimin e njejte pa qene e/i sigurte. Faleminderit [[Speciale:Kontributet/185.173.204.3|185.173.204.3]] 10 shkurt 2022 14:03 (CET) Përshëndetje. I kam hequr arbëreshët sepse nuk kishin referencë dhe nuk janē fis ilir por shqiptar. --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 10 shkurt 2022 16:44 (CET) == Shqyrtim == Pershendejte, nese keni mundesi ta shqyrtoni artikullin https://sq.wikipedia.org/wiki/Gazeta_e_Pavarur Faleminderit! :Përshëndetje! Dëshironi të kontrolloni kontributet e mia dhe t'i bëni ato blu?--[[Përdoruesi:Doardear|Doardear]] ([[Përdoruesi diskutim:Doardear|diskutimet]]) 17 prill 2022 19:19 (CEST) == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Përkthime == Përshëndetje, ju bëni përkthime mjaft të mira. A doni ta përktheni artikullin [[Dialekti Zetë–Rashkë]] ([[:en:Zeta–Raška dialect]])?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F07:B400:DD48:88D8:772B:5D85|2003:E6:2F07:B400:DD48:88D8:772B:5D85]] 30 mars 2022 15:48 (CEST) :Jo? 😢--[[Speciale:Kontributet/88.128.92.88|88.128.92.88]] 3 prill 2022 08:01 (CEST) ::Nëse ke mundësi edhe këtë shikoje [[:en:Musić noble family]] në [[Musiq]]. ::[[:en:Milivoje Đurković]] - [[Milivoje Gjurkoviq]]--[[Speciale:Kontributet/82.114.73.107|82.114.73.107]] 5 prill 2022 21:23 (CEST) :Përshëndetje kolegë. Nuk po i refuzoj, do ti përkthej kur të kem kohë sepse kam edhe mbi 2200 faqe në listën e mbikëqyrjes. Respekt. --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 12 prill 2022 21:37 (CEST) ::Edhe [[:en:Vladan Glišić]] në [[Vladan Glishiq]]?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F49:3100:A0CF:4EB8:9F82:7BA8|2003:E6:2F49:3100:A0CF:4EB8:9F82:7BA8]] 19 prill 2022 01:01 (CEST) :::{{ping|Drenisa}} Faleminderit. A po vijnë akoma artikujt e tjerë?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F49:3100:5C30:E299:B5D8:7964|2003:E6:2F49:3100:5C30:E299:B5D8:7964]] 26 prill 2022 23:25 (CEST) ::::Shih edhe këtë: [[:en:Jovan Grković-Gapon]] në [[Jovan Gapon]]. Paraprakisht faleminderit koleg ... --[[Speciale:Kontributet/37.35.67.1|37.35.67.1]] 27 prill 2022 00:10 (CEST) :::::Ka shumë pak artikuj që duhen përkthyer.--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F27:4800:4003:EB82:CD12:C33E|2003:E6:2F27:4800:4003:EB82:CD12:C33E]] 2 nëntor 2022 10:09 (CET) ::::::{{ping|Drenisa}} Shumë të shkurtër janë [[hatibi]] ([[:en:Khatib]]) dhe [[Ebu Dherr el-Gifari]].--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F27:4800:19AB:A4:3440:E287|2003:E6:2F27:4800:19AB:A4:3440:E287]] 17 nëntor 2022 20:56 (CET) Përshëndetje koleg. Po mi zgjedh artikujt për ti përkthyer si me i pas propozuar ndonjë shkavell.--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 19 nëntor 2022 15:12 (CET) :Dëshironi të krijoni ata artikuj të rëndësishëm?--[[Speciale:Kontributet/24.134.186.201|24.134.186.201]] 26 tetor 2023 13:51 (CEST) == Medalje == {{Medalje sporti}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 maj 2022 03:56 (CEST) == Scodra dhe Shkodra == Përshëndetje @[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]], të përgëzoj për punën e përkthimeve. Mendoj se do ishte më mirë që artikulli Scodra të vendoset në seksionin e historisë së artikullit [[Shkodra]], ose të riemërohet në Shkodra e lashtë. [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 3 gusht 2022 19:45 (CEST) :Përshëndetje koleg i nderuar. Po pajtohem që titulli të jetë [[Shkodra e lashtë]]. Të falëminderit për mirëkuptimin, respekt [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 3 gusht 2022 22:45 (CEST) == Medalje == {{Medalje pune}} -- [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 23 gusht 2022 13:07 (CEST) == Çmimi për krijimin e artikujve të rinj == {{Çmim i parë|1=krijimin e artikujve të rinj|viti=2021|përdoruesi=Drenisa}} == Gostitje dhënë më 8 shtator 2022 13:36 (CEST) == {{Fli}}-[[Përdoruesi:Astronomi06|Astronomi06]] ([[Përdoruesi diskutim:Astronomi06|diskutimet]]) 8 shtator 2022 13:36 (CEST) :Shumë faleminderit koleg i nderuar. Respekt. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 8 shtator 2022 13:40 (CEST) == Toponimet e antikitetit == Pershendetje Drenisa! Po shoh qe po orienton titujt e artikujve qe lidhen me emertime te antikitetit drejt shqiperimeve. Duhet ta kem propozuar edhe ne kuvend, por kete ''shqiperim'' te perdhunshem e mendoj demtues per syrin e lexuesit qe mund te mendoje te informohet permes wiki-t, tek e fundit eshte edukuese sikur lexuesi (nxenesi mundesisht) te mesoje se '''c''' ne latinishten klasike shqiptohej '''k''', p.sh. Si dhe te mesohet te perballet me kete permase te emertimeve klasike qe nuk besoj se ndonje vend qe kemi si reference kulturore, i ndryshon dhe njetrajteson keshtu. [[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] ([[Përdoruesi diskutim:Ikranjani|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:24 (CEST) :Përshëndetje koleg. Për cilin redaktim e ke fjalën, nëse ke mundësi të më tregosh? [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:28 (CEST) :: Po ja p.sh. [[Sesaretia]] qe e shqiperove nga transkriptimi qe i behet emertimit ne greqishte. --[[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] ([[Përdoruesi diskutim:Ikranjani|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:34 (CEST) :::E përktheva koleg i nderuar. Tani nuk do të thot se duhet të mbetet pikërisht ashtu si e kam përkthyer une. Mund edhe të kem gabuar. Greqishten nuk e njoh. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:39 (CEST) ::::Ne fakt ajo qe ke bere me titullin perben ''shqiperim'' e nderuar, sepse teknikisht titulli eshte i '''pa'''perkthyeshem, vetem i transkriptueshem per volitje drejtshqiptuese. Nuk po them qe i yti eshte varianti perfundimtar, por meqe i ke hy kesaj vadeje, mendova se mos mund te te duket e arsyeshme... sidoqofte, te lumshin duart. --[[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] ([[Përdoruesi diskutim:Ikranjani|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:42 (CEST) :::::Faleminderit koleg i nderuar. Po përpiqem. Sa për [[Sesaretia]] të të them të drejtën nuk e di se si do të ishte titulli i saktë në gjuhën shqipe, sepse ka shumë emra që vështirë përkthehen. Respekt juve. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:46 (CEST) :::::Kur është puna tek emërtimet e titujve të toponimeve antike, ke shumë të drejtë, sepse ka një varg emërtimesh për të cilat nuk kam qenë i sigurt se si duhet të jetë në gjuhën shqipe. p.sh. latinisht është '''Dimalum''' greqisht '''Dimalitan''' ndërsa shqip e kanë përkthyer '''Dimali''', pastaj '''Vicianum''' e kanë përkthyer [[Viciana]], etj. ja edhe një që në anglisht ka qenë '''Berginium''' ndërsa une e kam përkthyer [[Bergini]] duke u nisur nga ajo që më mirë është të ekzistojë kështu edhe nëse nuk është në rregull se sa të mos ekzistojë fare. Nuk kam asgjë kundër që artikuj të tillë të zhendosen në emërtimin tjetër simotër, si p.sh. në këtë rast '''Berginium'''. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 7 tetor 2022 00:03 (CEST) == Përkthimi shqip🤗 == Përshëndetje Drenisa, ju lutem nëse e bëj në gjuhë të tjera në gjuhën shqipe në Wikipedia😍🤗? [[Përdoruesi:AlexBTR|AlexBTR]] ([[Përdoruesi diskutim:AlexBTR|diskutimet]]) 16 tetor 2022 17:53 (CEST) :Përshëndetje koleg AlexBTR. Më trego cilët artikuj duhet t'i bëj në shqip. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 tetor 2022 20:16 (CEST) Për [[Florin Salam]], Elena Çaushesku, [[Adrian Minune]] dhe Denisa. Përshëndetje nga cigani kosovar. Respekt.--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 tetor 2022 22:47 (CEST) Koleg i nderuar, {{@|AlexBTR}} kur të kesh mundësi përktheje këtë artikull në gjuhën rumune, nëse mundesh, nëse jo nuk ka problem, [[:en:Accession of Kosovo to the European Union|Accession of Kosovo to the European Union]]. Me nderime (Kosovari cigan ose Cigani nga Kosova): --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 tetor 2022 23:05 (CEST) Të dua Drenisa! [[Përdoruesi:AlexBTR|AlexBTR]] ([[Përdoruesi diskutim:AlexBTR|diskutimet]]) 16 tetor 2022 23:38 (CEST) :Ai e bëri përkthimin në rumanisht: [[:ro:Aderarea Kosovo la Uniunea Europeană]]. [[Përdoruesi:AlexBTR|AlexBTR]] ([[Përdoruesi diskutim:AlexBTR|diskutimet]]) 5 maj 2024 17:11 (CEST) == Kryetare kosovare == Mungojnë thuajse tërësisht artikujt dhe kategorite. Lista e plotë është këtu: [[:en:Category:Mayors of places in Kosovo]]. [[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F20:A300:8942:161C:96C6:F53E|2003:E6:2F20:A300:8942:161C:96C6:F53E]] 23 tetor 2022 17:35 (CEST) :{{ping|Drenisa}} Vetëm disa mungojnë ose janë shumë të shkurtra.--[[Speciale:Kontributet/88.128.92.127|88.128.92.127]] 18 dhjetor 2022 12:49 (CET) == Çamëri/shqiptarë në Greqi, dhe fe == Ju jeni tani në atë temë. Dëshironi të krijoni [[My Blood My Compromise]] ([[:en:My Blood My Compromise]])? [[Speciale:Kontributet/2A02:3102:6A55:FF8D:BCCE:97C6:627F:99AC|2A02:3102:6A55:FF8D:BCCE:97C6:627F:99AC]] 4 shkurt 2023 12:22 (CET) :Jo?--[[Speciale:Kontributet/2A02:3102:6A55:FF8D:7054:4527:882D:BE|2A02:3102:6A55:FF8D:7054:4527:882D:BE]] 9 shkurt 2023 20:36 (CET) ::Ky janë xhamitë shqiptare.--[[Speciale:Kontributet/2A02:3102:6A55:FF8D:3C35:2059:5456:CB5|2A02:3102:6A55:FF8D:3C35:2059:5456:CB5]] 25 shkurt 2023 14:31 (CET) == Medalje dhënë më 14 shkurt 2023 19:50 (CET) == {{Medalje pune}}-[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 shkurt 2023 19:50 (CET) == Kategorizimi == Përshëndetje! Prej disa kohësh je angazhuar në procesin e kategorizimit duke ndihmuar në një çështje që pak përdorues ndihmojnë. Prej vitesh pema e kategorive në Wikipedia-n shqip është në një situatë të rënduar pasi ka munguar në mënyrë të vazhduar mirëmbajtja në lidhje me të kështu që kontributi yt në këtë çështje vlerësohet së tepërmi. Do të të këshilloja të lexoje [[en:WP:CG]] nëse s'e ke lexuar ende e të hidhje një sy te pema e kategorive në Wikipedia-n anglisht: [[en:Category:Contents]]. Ky është trungu i pemës nga ku buron çdo kategori e nënkategori tjetër atje. Sa më shumë t'i afrohemi një sistemi të ngjashëm, aq më e lehtë do të bëhej gjetja e përpunimi i informacionit (kategoritë kanë rëndësi të veçantë në punët automatike pasi shërbejnë si grupe tematike nga ku robotët e vegla të ndryshme mund të vjelin e përpunojnë informacion me lehtësi). Në fakt kam disa kohë që mendoj të fillojmë një fushatë për sistemimin e pemës së kategorive në Wikipedian-n shqip por ti e ke nisur para meje de facto si proces kështu që mendova se mbase mund të ishe i interesuar "ta nisje me themel". - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 mars 2023 04:14 (CET) :Përshëndetje, koleg. Ka kohë që e kam vërejtur se kur përkthej artikuj mungojnë shumë kategori në gjuhën shqipe. Ato kategori të artikujve që i përkthej e që krahas anglishtes ekzistojnë edhe në shumë gjuhë ose në disa gjuhë të tjera zakonisht i krijoj. Nuk kam shumë njohuri rreth rregullave të krijimit të artikujve, kështu që do të përpiqem ta respektoj pemën e kategorizimit të artikujve në gjuhë të tjera. [[en:WP:CG]] nuk e kam lexuar por do të përpiqem ta lexoj me kujdes. Nëse vëren ndonjë gabim ose devijim timin të lutem më korigjo. Faleminderit koleg. Respekt. Me nderime: [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 10 mars 2023 18:33 (CET) ::Patjetër. Faqja e lartpërmendur tregon me hollësi çdo gjë rreth kategorive. Mbase së shpejti mund të marrësh guximin të kalosh pak dhe ato kategoritë teknike përveç atyre të përmbajtjes. Për çdo lloj ndihme që mund të të duhet rreth koncepteve të shpjeguara te faqja në fjalë, mos ngurro të më pyesësh. Puna e mbarë! {{smiley|:-)}}<span id="Klein_Muçi:1678478907819:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt">—&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 mars 2023 21:08 (CET)</span> == Një turk, disa turq == Përshëndetje! :) Fjala "turq" nuk përmban Ë në drejtshkrim kështu që besoj që rikategorizimet e tua të fundit në lidhje me të duhet të kthehen. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 2 prill 2023 20:22 (CEST) :Përshëndetje koleg. Nuk e kisha konsultuar drejtshkrimin. Shihe tani se më duket e përfundova. Dhe faleminderit për kujdesin. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 2 prill 2023 20:46 (CEST) ::Asgjë. :) Vetëm një këshillë: Ridrejtimet nuk funksionojnë me kategoritë. Në një ridrejtim të zakonshëm, lexuesi do të ridrejtohet automatikisht te faqja e re nëse shtyp te lidhja e ridrejtimit. Në rastin e kategorive, nëse një artikull kategorizohet te kategoria e vjetër, ai do të mbetet aty, nuk do të ridrejtohet automatikisht te kategoria e re. Duke pasur këtë parasysh, nëse ndodh një gabim me faqet e kategorive është mirë që të vendoset stampa {{tl|Grise}} te faqja e vjetër e thjesht të krijohet një e re në vend të zhvendosjes.<span id="Klein_Muçi:1680528383414:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2023 15:26 (CEST)</span> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == Kërkesë për përkthim të faqes Amin Syla në anglisht. == Përshëndetje, a do të ishte e mundur që ju të përktheni faqen [[Amin Syla]] në [[anglisht]]? [[Speciale:Kontributet/185.100.245.105|185.100.245.105]] 13 gusht 2023 16:10 (CEST) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:Baku State University]] in Albanian Wikipedia? Yours sincerely, [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 18 gusht 2023 23:58 (CEST) :[[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]], Hello - Xoş gəlmisiniz!<br/>Please translate this article in Azerbaijani language Wikipedia: [[:en:Prishtina Bus Station]]<span id="Drenisa:1692398093200:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 19 gusht 2023 00:34 (CEST)</span> ::Hello. ::I have created the article [[:az:Priştina Avtovağzalı]]. Can you create the article [[:en:Baku State University]] in Albanian Wikipedia? ::Yours sincerely, [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 19 gusht 2023 08:57 (CEST) :::Thank you very much for the new article! [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 19 gusht 2023 12:38 (CEST) ::::[[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]], [[Arsimi në Azerbajxhan]] këtë artikull e ke gratis, koleg i nderuar. Respekt.<span id="Drenisa:1692447687637:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 19 gusht 2023 14:21 (CEST)</span> :::::Thank you very much! [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 19 gusht 2023 18:28 (CEST) == Çmimi për krijimin e artikujve të rinj == {{Çmim i parë|1=krijimin e artikujve të rinj|viti=2022|përdoruesi=Drenisa}} == Çmimi për mirëmbajtjen e kategorive == {{Çmim i parë|1=mirëmbajtjen e kategorive|viti=2022|përdoruesi=Drenisa}} == Kategorizimi: Faqet e veçanta == Përshëndetje! Meqë merresh shpesh me kategoritë, nëse nuk e di ende, doja të të thoja se faqet e veçanta mund të jenë një vend i mirë për t'i përpunuar ato. Shko te [[Special:SpecialPages]] (e ke dhe te mjetet majtas si "Faqet e veçanta") dhe shiko për ''Kategori të dëshiruara'', ''Kategori të pakategorizuara'' dhe ''Kategori të papërdorura''. Të treja ato lista kanë nevojë prej vëmendje prej vitesh tashmë dhe puna jote në to do të ishte më se e mirëpritur. Si gjithmonë, më thuaj nëse të lindin probleme rrugës. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 22 shtator 2023 12:05 (CEST) :[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Përshëndetje. Posa i shikova. Për dy të fundit e kuptova se çka kërkohet ndërsa për të parën, ''Kategori të dëshiruara'' nuk po kuptoj. Faleminderit koleg. Respekt.<span id="Drenisa:1695462617463:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 23 shtator 2023 11:50 (CEST)</span> ::Ato janë thjeshtë "kategori të kuqe", pra kategori që janë përdorur në faqe të ndryshme por faqet e tyre nuk janë krijuar ende (ose janë grisur). Në këtë kuptim janë "të dëshiruara", sepse kërkohet ekzistenca e tyre nga faqet ku janë përdorur. Këto lloj kategorish ose duhen krijuar, ose duhen hequr nga faqet ku kërkohen.<span id="Klein_Muçi:1695464616109:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shtator 2023 12:23 (CEST)</span> :::Shënim: Kam harruar pa përmendur këtë më sipër: [[Speciale:FaqeTëPakategorizuara|FaqeTëPakategorizuara]]<span id="Klein_Muçi:1699751830458:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 12 nëntor 2023 02:17 (CET)</span> == Medalje dhënë më 21 tetor 2023 21:59 (CEST) == Për punën e vazhduar në lidhje me mirëmbajtjen e kategorive, një hapësirë që ka pasur nevojë për mirëmbajtje prej kohësh. {{Medalje pune}}-[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2023 21:59 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646824|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202024,%2020:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2024 21:33 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fëmijëria në luftë]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646057|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fëmijëria në luftë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20mars%202024,%2000:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 mars 2024 01:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646824|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20mars%202024,%2001:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 mars 2024 02:03 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Turqi]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2648280|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Turqi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202024,%2020:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 mars 2024 21:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[ChatGPT në arsim]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2648325|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:ChatGPT në arsim]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202024,%2023:22)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 mars 2024 00:22 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Anna Göldi]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2648443|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Anna Göldi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20mars%202024,%2016:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 mars 2024 17:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Anna Maria Schwegelin]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2648452|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Anna Maria Schwegelin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: BOT: Gjendja e adresës origjinale është e panjohur|BOT: Gjendja e adresës origjinale është e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20mars%202024,%2016:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 mars 2024 17:52 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Margherita Sarrocchi]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2649219|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Margherita Sarrocchi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20mars%202024,%2015:17)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 mars 2024 16:17 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Burimet e hapura arsimore]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2650350|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Burimet e hapura arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20mars%202024,%2016:39)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 mars 2024 17:39 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Microsoft Copilot]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2650669|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Microsoft Copilot]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20mars%202024,%2020:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 mars 2024 21:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tay (chatbot)]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2650673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tay (chatbot)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20mars%202024,%2020:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 mars 2024 21:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Turqit në Ballkan]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2651100|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Turqit në Ballkan]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20mars%202024,%2013:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 mars 2024 14:04 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla Evropiane]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2651113|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla Evropiane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20mars%202024,%2014:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 mars 2024 15:21 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Muzeu i Pushtimit Sovjetik (Tbilisi)]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2651241|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Muzeu i Pushtimit Sovjetik (Tbilisi)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20mars%202024,%2023:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 mars 2024 00:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Gjeorgji]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2651247|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Gjeorgji]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20mars%202024,%2023:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 mars 2024 00:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Muzeu Gjeorgjian i Arteve të Bukura]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652371|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Muzeu Gjeorgjian i Arteve të Bukura]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20mars%202024,%2017:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 mars 2024 18:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kinema Rustaveli]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652384|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kinema Rustaveli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20mars%202024,%2018:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 mars 2024 19:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Majda Kirmizi]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652763|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Majda Kirmizi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20mars%202024,%2018:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 mars 2024 19:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tatjana Bokan]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652774|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tatjana Bokan]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20mars%202024,%2018:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 mars 2024 19:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dushko Markoviq]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653316|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dushko Markoviq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20mars%202024,%2021:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 mars 2024 23:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dushko Markoviq]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653316|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dushko Markoviq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20mars%202024,%2021:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 mars 2024 23:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vuk Vrçeviq]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653542|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vuk Vrçeviq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202024,%2013:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2024 15:32 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vuk Vrçeviq]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653542|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vuk Vrçeviq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202024,%2013:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2024 15:33 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Đurđina Jauković]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653642|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Đurđina Jauković]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202024,%2016:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2024 18:14 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Eparkia e Horës së Arbëreshëve]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653717|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Eparkia e Horës së Arbëreshëve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202024,%2019:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2024 21:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Java e Shenjtë e Eparkisë së Lungros]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653979|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Java e Shenjtë e Eparkisë së Lungros]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20prill%202024,%2021:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 prill 2024 23:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Akademia Austriake e Shkencave]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2655321|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Akademia Austriake e Shkencave]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20prill%202024,%2015:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 prill 2024 17:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kultura e Tiranës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2656507|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kultura e Tiranës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20prill%202024,%2015:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 prill 2024 17:46 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Monumente në Tiranë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2656521|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Monumente në Tiranë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20prill%202024,%2016:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 prill 2024 18:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Tiranë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2656543|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Tiranë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20prill%202024,%2016:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 prill 2024 18:42 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Edgar Morin]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2658987|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Edgar Morin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20prill%202024,%2020:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 prill 2024 22:01 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tito Beliçanec]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2659515|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tito Beliçanec]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20prill%202024,%2020:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 prill 2024 22:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Egjipt]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2659789|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Egjipt]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20prill%202024,%2017:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 prill 2024 19:03 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2660990|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202024,%2014:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2024 16:30 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2660990|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202024,%2014:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2024 16:30 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Grottaferrata]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2661062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Grottaferrata]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202024,%2017:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2024 19:58 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shën Vasili]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2661134|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shën Vasili]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametra të pa emëruar|Parametra të pa emëruar]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me emrat e parametrave të tyre. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: unrecognized parameter|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202024,%2021:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2024 23:59 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Poezia mesjetare]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2663408|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Poezia mesjetare]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20maj%202024,%2019:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 maj 2024 21:58 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Frédéric Boissonnas]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2664817|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Frédéric Boissonnas]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20maj%202024,%2011:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 maj 2024 13:40 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Livandula]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2664997|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Livandula]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20maj%202024,%2021:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 maj 2024 23:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Samovari]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2666516|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Samovari]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20maj%202024,%2021:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 maj 2024 23:42 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Radical (film)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2667689|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Radical (film)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20qershor%202024,%2015:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 qershor 2024 17:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Code.org]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2668785|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Code.org]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202024,%2017:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2024 19:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Agron (emër)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2669456|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Agron (emër)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20qershor%202024,%2019:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 qershor 2024 21:20 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sporti në Shqipëri]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2670112|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sporti në Shqipëri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20qershor%202024,%2010:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 qershor 2024 12:32 (CEST) == Lidhje == përshendje. Kam nevoj per ndihmen tuaj. Jan disa faqe ne sq.wiki që un kam krijuar por nuk kam mundesi qe ti lidh me wikipediat e tjera te gjuheve te tjera (kjo për shkak se un redaktoi nga telefoni). A keni mundesi t m ndihmoni. Faqet (qe me se shumti jan artikuj futbollistesh) ndodhen ketu: Kategoria:Articles without Wikidata item. Te falenderoj. [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] ([[Përdoruesi diskutim:Sadsadas|diskutimet]]) 17 qershor 2024 14:21 (CEST) :[[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]], Po<span id="Edukatori:1718635260747:Përdoruesi_diskutimFTTCLNEdukatori" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 17 qershor 2024 16:41 (CEST)</span> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti Aarhus]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2670807|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti Aarhus]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20qershor%202024,%2018:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 qershor 2024 20:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ilir Boçka]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2671811|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ilir Boçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20qershor%202024,%2019:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 qershor 2024 21:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Trashëgimia kulturore jomateriale]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2674438|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Trashëgimia kulturore jomateriale]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20korrik%202024,%2016:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 korrik 2024 18:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kultura jomateriale]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2674467|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kultura jomateriale]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20korrik%202024,%2017:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 korrik 2024 19:55 (CEST) == Need help == Hello. I've been trying to update for a while. I need help on something. I'm not expert enough. I have made many updates to the [Selam Taraku] page. Could you review these for me, please? Thanks! [[Përdoruesi:Rondaik|Rondaik]] ([[Përdoruesi diskutim:Rondaik|diskutimet]]) 12 korrik 2024 23:20 (CEST) :[[Selami Taraku]] [[Përdoruesi:Rondaik|Rondaik]] ([[Përdoruesi diskutim:Rondaik|diskutimet]]) 12 korrik 2024 23:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Observatori]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2676083|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Observatori]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20korrik%202024,%2015:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 korrik 2024 17:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkeoastronomia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2676455|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkeoastronomia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20korrik%202024,%2012:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 korrik 2024 14:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Autostrada Prishtinë–Mitrovicë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2676607|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Autostrada Prishtinë–Mitrovicë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20korrik%202024,%2010:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 korrik 2024 12:06 (CEST) == Redaktimi që ju i keni bërë Faqes së Sali Nivicës është një akt i ulët dhe jo etik == Redaktimi që ju i keni bërë Faqes së Sali Nivicës është një akt i ulët dhe jo etik, që me shumë gjasa është mercenarizëm i ulët hakmarrës ndaj pasardhësve të Mësuesit të Popullit. Ju jeni i detyruar që të shpjegoheni për këtë akt të ulët. {| class="wikitable" |1 |<bdi>[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]</bdi> |[[xtools:topedits/sq.wikipedia.org/Edukatori/0/Sali Nivica|Top Edits]] · [[xtools:ec/sq.wikipedia.org/Edukatori|Edit Counter]] |1 |1 |100% |[[Speciale:Diff/2542875|2023-04-08 15:09]] |[[Speciale:Diff/2542875|2023-04-08 15:09]] |0 |51 |} [[Përdoruesi:Altin Goxhaj|Altin Goxhaj]] ([[Përdoruesi diskutim:Altin Goxhaj|diskutimet]]) 25 korrik 2024 08:59 (CEST) Gabim e ke se unë nuk kam redaktuar te artikulli i Sali Nivicës, shihe historikun, dhe ti që më sulmon mua më mirë do të ishte të kontribuoje me ndonjë artikull në Wikipedia Shqipe sepse kemi mbetur Wikipedia me numrin më të vogël të artikujve në Ballkan. == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 26 korrik 2024 15:07 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rose Wilder Lane]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679540|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rose Wilder Lane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202024,%2012:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2024 14:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rudolf Otto von Ottenfeld]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679554|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rudolf Otto von Ottenfeld]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202024,%2015:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2024 17:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Clive James]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679567|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Clive James]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202024,%2015:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2024 17:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Alfred Renyi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679687|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Alfred Renyi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20korrik%202024,%2010:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 korrik 2024 12:11 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Alfred Renyi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679687|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Alfred Renyi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20korrik%202024,%2010:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 korrik 2024 12:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Torontos]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679719|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Torontos]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20korrik%202024,%2017:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 korrik 2024 19:35 (CEST) == [[Adem Kastrati]] == Pershendetje, uroj te jeni mire. Ju kihsa lutur qe te aprovoni ndryshimin e fundit tek faqja Adem Kastrati, per ekspoziten e fundit. Gjithe te mirat @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] [[Përdoruesi:Shkupi Kumanova 1234|A.Saiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Shkupi Kumanova 1234|diskutimet]]) 1 gusht 2024 19:28 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fashizmi i krishterë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2680965|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fashizmi i krishterë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20gusht%202024,%2014:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 gusht 2024 16:25 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Konfederata e Varshavës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2686723|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Konfederata e Varshavës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20gusht%202024,%2022:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 gusht 2024 00:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Konfederata e Varshavës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2686723|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Konfederata e Varshavës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20gusht%202024,%2022:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 gusht 2024 00:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Evropa dhe demi (Dresden)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2689259|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Evropa dhe demi (Dresden)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202024,%2011:17)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2024 13:17 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Evropa dhe demi (Dresden)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2689259|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Evropa dhe demi (Dresden)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202024,%2012:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shtator 2024 14:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ura e Ibrit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2690633|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ura e Ibrit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202024,%2022:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 shtator 2024 00:00 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ura e Ibrit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2690633|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ura e Ibrit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202024,%2022:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 shtator 2024 00:00 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lakonia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2697006|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lakonia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shtator%202024,%2017:22)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shtator 2024 19:22 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Slobodna Dalmacija]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2697405|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Slobodna Dalmacija]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20shtator%202024,%2012:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 shtator 2024 14:52 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jutarnji list]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2697416|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jutarnji list]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20shtator%202024,%2013:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 shtator 2024 15:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Mitrovicë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2699848|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Mitrovicë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shtator%202024,%2021:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shtator 2024 23:03 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Regjistrimi i popullsisë në Kosovë 2011]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2700334|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Regjistrimi i popullsisë në Kosovë 2011]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20shtator%202024,%2017:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 shtator 2024 19:56 (CEST) == Çmimi për mirëmbajtjen e faqes kryesore == {{Çmim i parë|1=mirëmbajtjen e faqes kryesore|viti=2023|përdoruesi=Edukatori}} == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dorothee Sölle]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2702945|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dorothee Sölle]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20tetor%202024,%2018:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 tetor 2024 20:10 (CEST) == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 7 tetor 2024 14:10 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Njoftim! == Përshëndetje [[Përdoruesi:Edukatori|Edukator]], Kleini më propozoi si administrator, votimi bëhet në administratë dhe mbaron maksimalisht me datën: 6 Nëntor. Nëse do doje të votosh, votimi bëhet këtu, [[:Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/Leutrim.P]]. Faleminderit. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] 13 tetor 2024 13:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Semafori]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2705636|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Semafori]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20tetor%202024,%2020:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 tetor 2024 22:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti si përvojë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2707089|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti si përvojë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20tetor%202024,%2008:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 tetor 2024 10:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bukuroshi i Zi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2708062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bukuroshi i Zi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20tetor%202024,%2017:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 tetor 2024 19:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Enciklopedia e Fëmijëve]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2708288|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Enciklopedia e Fëmijëve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20tetor%202024,%2016:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 tetor 2024 18:20 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Enciklopedia e ilustruar për fëmijë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2708311|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Enciklopedia e ilustruar për fëmijë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20tetor%202024,%2017:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 tetor 2024 19:09 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arthur Mee]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2708351|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arthur Mee]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20tetor%202024,%2017:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 tetor 2024 19:52 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fazat e zhvillimit të fëmijës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2709518|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fazat e zhvillimit të fëmijës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20tetor%202024,%2014:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 tetor 2024 15:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Stacioni hekurudhor i Manastirit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2712201|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Stacioni hekurudhor i Manastirit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20n%C3%ABntor%202024,%2016:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 nëntor 2024 17:46 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Loja me role]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2712763|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Loja me role]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i aksesimit|parametri i aksesimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrat e llojit <param>-access. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: param-access|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20n%C3%ABntor%202024,%2017:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 nëntor 2024 18:03 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Etnolinguistika]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2713038|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Etnolinguistika]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20n%C3%ABntor%202024,%2017:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 nëntor 2024 18:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Biblioteka akademike]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2713641|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Biblioteka akademike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20n%C3%ABntor%202024,%2019:13)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 nëntor 2024 20:13 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Artikulli shkencor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2713938|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Artikulli shkencor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20n%C3%ABntor%202024,%2018:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 nëntor 2024 19:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Indeksi i citimit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2714343|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Indeksi i citimit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20n%C3%ABntor%202024,%2016:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 nëntor 2024 17:08 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Projektori]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2714443|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Projektori]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20n%C3%ABntor%202024,%2021:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 nëntor 2024 22:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Edukimi fizik]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2715267|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Edukimi fizik]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20n%C3%ABntor%202024,%2020:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 nëntor 2024 21:03 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Edukimi punues]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2715311|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Edukimi punues]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20n%C3%ABntor%202024,%2022:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 nëntor 2024 23:57 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Burimeve Natyrore dhe Shkencave të Jetës në Vjenë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2716284|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Burimeve Natyrore dhe Shkencave të Jetës në Vjenë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20n%C3%ABntor%202024,%2010:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 nëntor 2024 11:37 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Saarlandit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2716288|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Saarlandit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20n%C3%ABntor%202024,%2010:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 nëntor 2024 11:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tradita]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2716464|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tradita]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20n%C3%ABntor%202024,%2013:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 nëntor 2024 14:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dita e sportit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2716487|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dita e sportit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20n%C3%ABntor%202024,%2016:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 nëntor 2024 17:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Media në Prishtinë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2717271|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Media në Prishtinë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20n%C3%ABntor%202024,%2022:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 nëntor 2024 23:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Provimi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2718012|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Provimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20n%C3%ABntor%202024,%2022:13)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 nëntor 2024 23:13 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vlerësimi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2718022|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vlerësimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20n%C3%ABntor%202024,%2022:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 nëntor 2024 23:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Diploma]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2719723|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Diploma]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20n%C3%ABntor%202024,%2020:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 nëntor 2024 21:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vlerësimi arsimor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2720103|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vlerësimi arsimor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20n%C3%ABntor%202024,%2010:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 nëntor 2024 11:06 (CET) == Sushica & Shushica !! (vazhdim diskutimi) == @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], besoj se tani jane te permbledhura te gjitha ne keto dy faqe kthjelluese dhe se problemi eshte zgjidhur. [[Sushica (faqe kthjelluese)|'''Sushica (faqe kthjelluese)''']] [[Shushica (faqe kthjelluese)|'''Shushica (faqe kthjelluese)''']] [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 nëntor 2024 14:46 (CET) :[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], Faleminderit. Respekt. Suksese.<span id="Edukatori:1732725750482:Përdoruesi_diskutimFTTCLNEdukatori" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 27 nëntor 2024 17:42 (CET)</span> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shqiptarët në Amerikën e Jugut]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2722865|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shqiptarët në Amerikën e Jugut]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20n%C3%ABntor%202024,%2017:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 nëntor 2024 18:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Klima mesdhetare]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2723859|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Klima mesdhetare]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202024,%2000:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 nëntor 2024 01:04 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Cecilia Bolocco]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2724176|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Cecilia Bolocco]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202024,%2013:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 nëntor 2024 14:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Diana Bolocco]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2724178|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Diana Bolocco]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull|Archived copy si titull]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur gabimisht nga robotët vlera archived copy si titull. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: archived copy as title URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202024,%2013:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 nëntor 2024 14:27 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Nicolas Berggruen]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2724565|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nicolas Berggruen]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull|Archived copy si titull]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur gabimisht nga robotët vlera archived copy si titull. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: archived copy as title URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202024,%2023:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 dhjetor 2024 00:29 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shushunja]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2724911|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shushunja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20dhjetor%202024,%2014:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 dhjetor 2024 15:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Totemizmi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2729099|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Totemizmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon vija ndarëse|Mungon vija ndarëse]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon vija ndarëse mes parametrave të tyre. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing pipe|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20dhjetor%202024,%2018:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 dhjetor 2024 19:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lëvizja Kaçake]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2730054|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lëvizja Kaçake]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20dhjetor%202024,%2011:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 dhjetor 2024 12:38 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lëvizja Kaçake]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2730054|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lëvizja Kaçake]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20dhjetor%202024,%2011:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 dhjetor 2024 12:38 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Antonio Rodotà]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2730264|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Antonio Rodotà]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20dhjetor%202024,%2017:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 dhjetor 2024 18:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Andy Varipapa]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2730721|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Andy Varipapa]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20dhjetor%202024,%2022:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 dhjetor 2024 23:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bisignano]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2731162|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bisignano]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20dhjetor%202024,%2019:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 dhjetor 2024 20:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vlerësimi formues]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2738298|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vlerësimi formues]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20janar%202025,%2016:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 janar 2025 17:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Testi i standardizuar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2738862|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Testi i standardizuar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20janar%202025,%2020:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 janar 2025 21:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Psikometria]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2738874|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Psikometria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20janar%202025,%2020:36)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 janar 2025 21:36 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 26 janar 2025 07:24 (CET) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[TV Most]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2745061|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:TV Most]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20shkurt%202025,%2012:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 shkurt 2025 13:37 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kajo Babjeni]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2746109|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kajo Babjeni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shkurt%202025,%2019:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shkurt 2025 20:49 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Stacioni hekurudhor i Selanikut]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2746459|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Stacioni hekurudhor i Selanikut]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20shkurt%202025,%2017:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 shkurt 2025 18:44 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Stacioni hekurudhor i Laçit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2747050|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Stacioni hekurudhor i Laçit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shkurt%202025,%2017:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 shkurt 2025 18:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hekurudhat ushtarake Austro-Hungareze në Shqipëri]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2747794|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hekurudhat ushtarake Austro-Hungareze në Shqipëri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon adresa|Mungon adresa]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur janë referime interneti pa adresa. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: requires URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa|Adresa]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20shkurt%202025,%2018:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 shkurt 2025 19:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dekovili Vlorë-Selenicë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2747868|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dekovili Vlorë-Selenicë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa|Adresa]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20shkurt%202025,%2023:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 shkurt 2025 00:37 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hekurudha Rrogozhinë-Fier]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2748122|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hekurudha Rrogozhinë-Fier]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20shkurt%202025,%2011:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 shkurt 2025 12:10 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hekurudha Milot-Klos]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2748390|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hekurudha Milot-Klos]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20shkurt%202025,%2018:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 shkurt 2025 19:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hekurudha Fier-Vlorë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2748904|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hekurudha Fier-Vlorë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20shkurt%202025,%2019:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 shkurt 2025 20:11 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Miniera e Crepules]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2750404|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Miniera e Crepules]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20shkurt%202025,%2017:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 shkurt 2025 18:26 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ndërmarrja Publike Banesore e Prishtinës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2752705|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ndërmarrja Publike Banesore e Prishtinës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20shkurt%202025,%2021:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 shkurt 2025 22:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kreshnik Rustemi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2762146|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kreshnik Rustemi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20shkurt%202025,%2017:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 shkurt 2025 18:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rocky Lekaj]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2762163|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rocky Lekaj]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20shkurt%202025,%2020:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 shkurt 2025 21:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rocky Lekaj]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2762163|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rocky Lekaj]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20shkurt%202025,%2020:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 shkurt 2025 21:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Romuva]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2764827|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Romuva]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20shkurt%202025,%2020:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 shkurt 2025 21:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Neopaganizmi baltik]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2764845|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Neopaganizmi baltik]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20shkurt%202025,%2020:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 shkurt 2025 21:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lufta dhe Paqja]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2764894|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lufta dhe Paqja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20shkurt%202025,%2022:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 shkurt 2025 23:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shkurt%202025,%2020:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shkurt 2025 21:46 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shkurt%202025,%2020:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shkurt 2025 21:46 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202025,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2025 19:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202025,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2025 19:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:04 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2016:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 17:53 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:59 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2000:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 01:11 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2004:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 05:27 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2007:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 08:07 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2011:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 12:00 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2013:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 14:53 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2020:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 21:40 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202025,%2005:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2025 06:11 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202025,%2010:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2025 11:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202025,%2011:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2025 12:52 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202025,%2013:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2025 14:35 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2001:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 02:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2004:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 05:07 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2011:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 12:40 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2015:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 16:35 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2017:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 18:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kotiledoni]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2773915|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kotiledoni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20mars%202025,%2016:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 mars 2025 17:56 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Gjermani]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2778685|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Gjermani]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202025,%2017:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2025 19:50 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Greqi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2784249|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Greqi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20prill%202025,%2016:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 prill 2025 18:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Erich von Däniken]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2785940|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Erich von Däniken]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20prill%202025,%2016:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 prill 2025 18:44 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kultura e Beratit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2790685|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kultura e Beratit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20prill%202025,%2023:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 prill 2025 01:28 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shtëpia e Halilit dhe Nexhibës në Preshevë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2791111|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shtëpia e Halilit dhe Nexhibës në Preshevë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20prill%202025,%2021:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 prill 2025 23:10 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Koordinim]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2792448|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Koordinim]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20maj%202025,%2022:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 maj 2025 00:27 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Biblioteka "14 Nëntori" në Bujanoc]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2793125|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Biblioteka "14 Nëntori" në Bujanoc]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20maj%202025,%2018:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 maj 2025 20:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kompleksi i Xhamisë së Ibrahim Pashës në Preshevë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2793555|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kompleksi i Xhamisë së Ibrahim Pashës në Preshevë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20maj%202025,%2009:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 maj 2025 11:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Maltë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2794014|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Maltë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20maj%202025,%2022:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2025 00:05 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Portugali]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2794284|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Portugali]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202025,%2018:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2025 20:24 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Irlandë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2794828|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Irlandë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20maj%202025,%2023:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 maj 2025 01:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Rusi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2795723|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Rusi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20maj%202025,%2010:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 maj 2025 12:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjuha grënlandeze]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2798670|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjuha grënlandeze]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202025,%2018:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2025 20:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF “Liria” në Tetovë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2800585|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF “Liria” në Tetovë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20maj%202025,%2017:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 maj 2025 19:11 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Bjellorusi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2801385|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Bjellorusi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20maj%202025,%2018:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 maj 2025 20:54 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "Dituria" në Saraj]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2802313|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "Dituria" në Saraj]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20maj%202025,%2018:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 maj 2025 20:09 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përparimi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2802612|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përparimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20maj%202025,%2017:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 maj 2025 19:14 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "Kultura", Mateç]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2806420|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "Kultura", Mateç]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20qershor%202025,%2019:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 qershor 2025 21:10 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "5 Tetori", Nikushtak]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2806469|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "5 Tetori", Nikushtak]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20qershor%202025,%2022:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 qershor 2025 00:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "11 Tetori", Urviç]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2806644|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "11 Tetori", Urviç]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20qershor%202025,%2014:22)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 qershor 2025 16:22 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "Josip Broz Tito", Zheranicë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2808917|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "Josip Broz Tito", Zheranicë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20qershor%202025,%2020:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 qershor 2025 22:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Tunizi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2811072|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Tunizi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20qershor%202025,%2022:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 qershor 2025 00:46 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Praktikat e hapura arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2811777|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Praktikat e hapura arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20qershor%202025,%2008:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 qershor 2025 10:08 (CEST) == Administrator == Urime për rezultatin! Tashmë për një vit zotëron privilegjet e administratorit të zakonshëm. Ndër detyra të ndryshme administrative, unë do të të tërhiqja vëmendjen drejt [[Speciale:FaqetSpeciale|Faqeve të veçanta]]. Aty gjenden faqe të ndryshme që ndihmojnë në mirëmbajtjen e projektit dhe që shpeshherë nuk kanë shumë vëmendje nga komuniteti aktual. Përveç kësaj, zbrazja e [[Speciale:PendingChanges|ndryshimeve në pritje për kontroll]] dhe zgjidhja e tematikave në dritaret e kuqe në [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvend]] janë detyra të zakonshme këto kohë të administratës. Suksese dhe njëherë dhe puna e mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 qershor 2025 09:31 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Erasmus+]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2812332|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Erasmus+]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20qershor%202025,%2013:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 qershor 2025 15:40 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Korpusi Evropian i Solidaritetit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2812665|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Korpusi Evropian i Solidaritetit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20qershor%202025,%2015:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 qershor 2025 17:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Afrikë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2815299|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Afrikë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20korrik%202025,%2015:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 korrik 2025 17:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sanxhaku i Plevlës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2833004|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sanxhaku i Plevlës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20shtator%202025,%2018:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 shtator 2025 20:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mark Bazaiti]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2835795|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mark Bazaiti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shtator%202025,%2018:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 shtator 2025 20:42 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Optogjenetika]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2835876|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Optogjenetika]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shtator%202025,%2022:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 shtator 2025 00:23 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Instituti Evropian i Teknologjisë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2839236|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Instituti Evropian i Teknologjisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20shtator%202025,%2019:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 shtator 2025 21:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sanxhaku i Prizrenit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2839894|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sanxhaku i Prizrenit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20shtator%202025,%2018:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 shtator 2025 20:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Këshilli Evropian i Inovacionit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2840514|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Këshilli Evropian i Inovacionit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20shtator%202025,%2020:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 shtator 2025 22:14 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rruga Lefteros Vasilissis Olgas (Selanik)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2841302|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rruga Lefteros Vasilissis Olgas (Selanik)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shtator%202025,%2008:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shtator 2025 10:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bashkia e Selanikut]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2841395|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bashkia e Selanikut]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shtator%202025,%2013:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shtator 2025 15:34 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti Politeknik i Athinës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2841788|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti Politeknik i Athinës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shtator%202025,%2007:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shtator 2025 09:38 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla Bujqësore Amerikane]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842028|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla Bujqësore Amerikane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull|Archived copy si titull]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur gabimisht nga robotët vlera archived copy si titull. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: archived copy as title URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shtator%202025,%2007:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shtator 2025 09:00 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Historia e Shkupit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842055|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Historia e Shkupit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shtator%202025,%2009:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shtator 2025 11:05 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Maqedonisë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842780|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Maqedonisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20shtator%202025,%2021:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 shtator 2025 23:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tiflopedagogjia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842979|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tiflopedagogjia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20shtator%202025,%2018:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 shtator 2025 20:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tiflopedagogjia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842982|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tiflopedagogjia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20shtator%202025,%2018:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 shtator 2025 20:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Daltonizmi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2843312|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Daltonizmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20tetor%202025,%2021:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 tetor 2025 23:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Kanada]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2844321|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Kanada]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20tetor%202025,%2019:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 tetor 2025 21:23 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Kanada]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2844330|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Kanada]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Adresa e arkivimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e arkivimit të vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: archive-url|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20tetor%202025,%2019:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 tetor 2025 21:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Valentin Haüy]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2847761|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Valentin Haüy]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20tetor%202025,%2022:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 tetor 2025 00:40 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Émile Jaques-Dalcroze]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2850529|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Émile Jaques-Dalcroze]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20tetor%202025,%2021:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 tetor 2025 23:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mary L. Matthews]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2851554|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mary L. Matthews]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202025,%2013:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2025 15:32 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Historia e ekipit kombëtar të futbollit të Shqipërisë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2857120|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Historia e ekipit kombëtar të futbollit të Shqipërisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20tetor%202025,%2021:43)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 tetor 2025 23:43 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jean Marc Gaspard Itard]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2857892|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jean Marc Gaspard Itard]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20tetor%202025,%2018:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 tetor 2025 20:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Historia e futbollit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2858589|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Historia e futbollit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20tetor%202025,%2017:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 tetor 2025 19:48 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[4-H]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2859972|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:4-H]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20tetor%202025,%2013:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 tetor 2025 15:33 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[4-H]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2860008|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:4-H]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20tetor%202025,%2013:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 tetor 2025 15:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Stili i shkrimit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2862887|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Stili i shkrimit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20tetor%202025,%2017:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 tetor 2025 19:49 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkrimi akademik]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2865335|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkrimi akademik]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20tetor%202025,%2020:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 tetor 2025 21:45 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Muzika arabe]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879603|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Muzika arabe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20dhjetor%202025,%2018:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 dhjetor 2025 19:56 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjenealogjia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2882965|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjenealogjia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20dhjetor%202025,%2012:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 dhjetor 2025 13:29 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla e lojës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2883410|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla e lojës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20dhjetor%202025,%2021:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 dhjetor 2025 22:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2883929|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20dhjetor%202025,%2017:36)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 dhjetor 2025 18:36 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi kontekstual]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2884601|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi kontekstual]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20dhjetor%202025,%2016:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 dhjetor 2025 17:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi bashkëpunues]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2884611|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi bashkëpunues]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20dhjetor%202025,%2016:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 dhjetor 2025 17:33 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkrimi bashkëpunues]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2885855|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkrimi bashkëpunues]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20janar%202026,%2001:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 janar 2026 02:28 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Islandë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2889539|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Islandë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20janar%202026,%2022:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 janar 2026 23:09 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Seymour Papert]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2891002|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Seymour Papert]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20janar%202026,%2011:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 janar 2026 12:53 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi problemor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2893004|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi problemor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20janar%202026,%2018:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 janar 2026 19:52 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kurrikula e fshehur]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2898664|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kurrikula e fshehur]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20shkurt%202026,%2014:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 shkurt 2026 15:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teknologjia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899655|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teknologjia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20shkurt%202026,%2022:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 shkurt 2026 23:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teknologjia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899663|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teknologjia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20shkurt%202026,%2023:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 shkurt 2026 00:09 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teknologjia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899889|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teknologjia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i aksesimit|parametri i aksesimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrat e llojit <param>-access. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: param-access|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20shkurt%202026,%2018:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 shkurt 2026 19:07 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teknologjia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899896|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teknologjia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Emër i përgjithshëm|Emër i përgjithshëm]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin name. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: DOI|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20shkurt%202026,%2018:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 shkurt 2026 19:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abecedariumi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900450|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abecedariumi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20shkurt%202026,%2016:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 shkurt 2026 17:29 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Primozh Trubar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900471|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Primozh Trubar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20shkurt%202026,%2017:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 shkurt 2026 18:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Alma Wittlin]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900696|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Alma Wittlin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shkurt%202026,%2016:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 shkurt 2026 17:01 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Entomologjia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900741|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Entomologjia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shkurt%202026,%2021:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 shkurt 2026 22:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Suka e Dërmanit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900897|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Suka e Dërmanit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20shkurt%202026,%2018:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 shkurt 2026 19:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi fashist]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2901191|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi fashist]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20shkurt%202026,%2010:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 11:28 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi popullor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2903401|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi popullor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20shkurt%202026,%2016:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 shkurt 2026 17:19 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dare the School Build a New Social Order?]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904351|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dare the School Build a New Social Order?]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20shkurt%202026,%2017:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 shkurt 2026 18:26 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kapitali kulturor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904856|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kapitali kulturor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20shkurt%202026,%2022:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 23:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pabarazia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904860|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pabarazia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20shkurt%202026,%2022:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 23:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Philip W. Jackson]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2905811|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Philip W. Jackson]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202026,%2019:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2026 20:45 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Anna Di Lellio]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906084|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Anna Di Lellio]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shkurt%202026,%2012:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shkurt 2026 13:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Softueri edukativ]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906352|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Softueri edukativ]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shkurt%202026,%2022:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shkurt 2026 23:49 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aritmometri]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906586|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aritmometri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202026,%2014:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2026 15:57 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abakusi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906595|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abakusi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202026,%2015:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2026 16:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi i programuar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906629|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi i programuar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202026,%2017:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2026 18:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi i personalizuar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906646|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi i personalizuar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202026,%2018:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2026 19:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rrjeti i Studentëve Erasmus]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906874|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rrjeti i Studentëve Erasmus]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20mars%202026,%2016:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 mars 2026 17:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Slojdi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906951|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Slojdi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20mars%202026,%2022:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 mars 2026 23:49 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi pasiv]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2907255|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi pasiv]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20mars%202026,%2023:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 mars 2026 00:28 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Benedetto Croce]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2907388|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Benedetto Croce]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20mars%202026,%2016:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 mars 2026 17:38 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tabela e bardhë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2907447|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tabela e bardhë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20mars%202026,%2022:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 mars 2026 23:01 (CET) == Kontrollues – kërkesë == Përshëndetje, Kam bërë një kërkesë për rolin kontrollues në Wikipedia shqip, por nuk jam i sigurt nëse është parë ende. Nëse keni mundësi, do ta vlerësoja shumë shqyrtimin e kërkesës time. Faleminderit! [[Përdoruesi:Nalaass138|Nalaass138]] ([[Përdoruesi diskutim:Nalaass138|diskutimet]]) 6 mars 2026 15:10 (CET) :@[[Përdoruesi:Nalaass138|Nalaass138]], përshëndetje, e pashë rastësisht mesazhin tuaj këtu dhe mendova t'ju përgjigjem që të keni shpejtësi në përgjigje. Kushtet për të marrë privilegjet e kontrolluesit diktojnë +50 redaktime dhe +3 muaj aktivitet, siç shkruhet [[WP:AK|këtu]]. Aktualisht llogaria juaj ka mbi 50 redaktime por nuk ka arritur ende kufirin e 3 muajve aktivitet. Do t'ju sugjeroja të provonit sërish pas një muaji dhe ndërkohë mund të rritni dhe numrin e redaktimeve për të pasur një kandidaturë më të mirë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 mars 2026 15:26 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lëvizja e Shkollës së Re]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2908119|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lëvizja e Shkollës së Re]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202026,%2000:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2026 01:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Beatrice Ensor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2908245|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Beatrice Ensor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202026,%2014:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2026 15:45 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Forumi Botëror i Arsimit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2908275|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Forumi Botëror i Arsimit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202026,%2016:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2026 17:21 (CET) == Medalje == == Medalje == {{Medalje zelli}} [[Përdoruesi:56tfu|56tfu]] ([[Përdoruesi diskutim:56tfu|diskutimet]]) 10 mars 2026 17:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Charles Austin Beard]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Charles Austin Beard]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202026,%2018:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 mars 2026 19:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Myles Horton]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909044|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Myles Horton]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202026,%2022:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 mars 2026 23:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Myles Horton]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909050|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Myles Horton]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Adresa e arkivimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e arkivimit të vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: archive-url|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202026,%2022:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 mars 2026 23:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Katerina Cilka]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909312|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Katerina Cilka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2001:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 02:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkalla arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909941|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkalla arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20mars%202026,%2021:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 mars 2026 22:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla e lartë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910003|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla e lartë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20mars%202026,%2022:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 mars 2026 23:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi fillor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910115|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi fillor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20mars%202026,%2016:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 mars 2026 17:44 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi fillor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910117|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi fillor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20mars%202026,%2016:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 mars 2026 17:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Burrat në arsimin parashkollor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910311|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Burrat në arsimin parashkollor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20mars%202026,%2017:43)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 mars 2026 18:43 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Burrat në arsimin parashkollor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910329|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Burrat në arsimin parashkollor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20mars%202026,%2018:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 mars 2026 19:15 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jonathan Kozol]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910886|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jonathan Kozol]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20mars%202026,%2016:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 mars 2026 17:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pierre Bourdieu]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2911240|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pierre Bourdieu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20mars%202026,%2021:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 mars 2026 22:40 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Sorbonës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2911279|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Sorbonës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20mars%202026,%2023:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 mars 2026 00:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abckiria]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2920053|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abckiria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20prill%202026,%2000:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 prill 2026 02:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abecedari]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2920279|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abecedari]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20prill%202026,%2016:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 prill 2026 18:51 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjon Renësi I]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2984123|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjon Renësi I]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20maj%202026,%2017:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 maj 2026 19:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[JSTOR]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2984953|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:JSTOR]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20maj%202026,%2017:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 maj 2026 19:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[ISSN]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2984962|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:ISSN]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20maj%202026,%2017:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 maj 2026 19:32 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Michael Polanyi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985628|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Michael Polanyi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2015:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 17:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjoni VI Kantakuzeni]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2986258|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjoni VI Kantakuzeni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20qershor%202026,%2009:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 qershor 2026 11:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rajoni i Gjilanit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2986269|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rajoni i Gjilanit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20qershor%202026,%2009:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 qershor 2026 11:38 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rajoni i Pejës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2986274|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rajoni i Pejës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20qershor%202026,%2010:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 qershor 2026 12:11 (CEST) == Njoftim për mungesë aktiviteti administrativ dhe afat reflektimi == Përshëndetje [[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], njoftim lidhur me [[Wikipedia:Administratorët#Heqja e të drejtave|rregulloren për ruajtjen e statusit të administratorëve]].<br> Sipas kësaj rregulloreje, një administrator/burokrat konsiderohet joaktiv dhe i nënshtrohet heqjes së privilegjeve nëse:<br> '''Nuk ke kryer të paktën 200 redaktime dhe 50 veprime administrative nga data 1 qershor 2025 deri më 1 qershor 2026.''' <br> '''Nuk ke kryer asnjë veprim administrativ gjatë kësaj periudhe.'''<br> Pas verifikimit të log-ve dhe kontributeve, rezulton se nuk i ke përmbushur këto kritere. Prandaj, ke një afat reflektimi deri më 1 korrik 2026 për të reaguar në lidhje me këtë çështje. Nëse nuk ka reflektim apo rikthim në aktivitetin administrativ deri atëherë, do të bëhet kërkesa te Kujdestarët e Meta-s për heqjen e të drejtave administrative, sipas procedurës së përshkruar në rregullore.<br> Me respekt për kontributin e deritanishëm je i/e mirëpritur të rikthehesh aktiv në çdo moment. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 1 qershor 2026 20:19 (CEST) Përshëndetje. Faleminderit për njoftimin. Mua më del se kam bërë shumë më shumë se sa 200 redaktime e bukur do grisje dhe zhvendosje por nuk kam bërë asnjë bllokim e as mbrojtje të faqeve (artikujve). Deri më 1 korrik do përpiqem të plotësojë edhe këto mangësi. Sido që të jetë, respekt dhe suksese edhe juve. Mirëulexofshim. Me nderime : --[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 1 qershor 2026 20:49 (CEST) :Ke pasur aktivitet, mungesa vërejta te; "50 veprimet administrative". Kjo eshte pasi nuk ke qene shume aktiv ne detyra administrative, me shume ne pjesen e artikujve. Te [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Leutrim.P/Projekti_Post-100K Projekti Post-100K] ka shumë raste kur duhet të barten përmbajtje dhe më pas kryhen grisje, të pata ftuar shumë herë në procese por nuk merrje pjesë dhe fillova të mos etiketoj pasi ndoshta nuk kishe vullnet ose kohë të merreshe me raste të tilla. Shumë nga problemet kryesore të Wikipedias janë të listuara aty, dhe besoj se nëse i'u kushton vëmendje, do e zësh hapin dhe na ndihmon ne të ecim më shpejtë, njëkohësisht e arrin cakun për 50 veprimet administrative. Këto kohë do mundohem të ftoj ku kërkohet vëmendje. Mbrojtet dhe bllokimet kryhen vetëm në raste kur është e nevojshme jo vazhdimisht, kurse të tjera veprime si zhvendosje, grisje etj janë të përditshme, dmth sipas rastit. Si shtesë unë do kërkoja nga ti të votosh te [[Wikipedia:Forumi i grisjes|FG]] dhe [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Artikuj_t%C3%AB_mir%C3%AB AM], [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Artikuj_t%C3%AB_p%C3%ABrkryer AP]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 2 qershor 2026 00:05 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mjedisi i të nxënit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2987497|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mjedisi i të nxënit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20qershor%202026,%2021:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 qershor 2026 23:35 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Roger Cousinet]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2987789|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Roger Cousinet]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20qershor%202026,%2017:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 qershor 2026 19:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hipoteza kurgane]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2987878|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hipoteza kurgane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20qershor%202026,%2007:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 qershor 2026 09:58 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjuhësia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2987882|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjuhësia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20qershor%202026,%2008:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 qershor 2026 10:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatjon Bunjaku]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2994994|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatjon Bunjaku]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202026,%2009:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2026 11:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Romakët]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2995162|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Romakët]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202026,%2018:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2026 20:59 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Romakët]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2995164|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Romakët]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametra të palejuar|Parametra të palejuar]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë parametra të palejuar. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: unsupported parameter|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202026,%2019:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2026 21:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Amantia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2995175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Amantia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202026,%2020:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2026 22:42 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Baloçi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2995313|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Baloçi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20qershor%202026,%2016:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 qershor 2026 18:14 (CEST) hk7bb5ywjjde47ljjo2k17ea3oy5pvg 2995489 2995415 2026-06-09T17:13:32Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Gisèle de Failly */ 2995489 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Edukatori/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{Tung| — [[Përdoruesi:Βατο|Βατο]] ([[Përdoruesi diskutim:Βατο|diskutimet]]) 9 mars 2019 22:30 (CET)}} == Medalje == Për punën e vazhdueshme në lidhje me artikujt për pedagogjinë. {{Medalje}}-[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 maj 2019 20:17 (CEST) Shumë faleminderit koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Respekt juve dhe suksese në punën tuaj fisnike. Me nderime --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 14 maj 2019 20:31 (CEST) :Faleminderit! Ju lutem, konsiderojeni mundësinë të shkruani diçka në faqen tuaj personale të përdoruesit pasi krijimi i saj lehtëson komunikimin dhe përfshirjen në komunitet. Gjithsesi mbetet në dëshirën tuaj. Puna e mbarë! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 maj 2019 00:28 (CEST) == Kategoritë == Kam vënë re se krijon vazhdimisht kategori të reja si pjesë e punës tënde me artikujt arsimor. Të lutem, hidhi një sy faqes [[Ndihmë:Kategoria]] përpara se të vazhdosh të krijosh kategori të tjera. Po vepron siç duhet, thjesht do të ishte mirë të shtoje dhe atë përshkrimin shabllon siç përshkruhet te faqja më sipër. Kjo dhe mbase të vendosnit dhe kategoritë për kategoritë e krijuara. Puna e mbarë! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 9 qershor 2019 17:04 (CEST) :Përshëndetje koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Doni të thoni të jap shënime të ngjashme siq janë në këtë faqe [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Biografi Kategoria:Biografi]. :Me nderime: --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 9 qershor 2019 19:26 (CEST) ::Pak a shumë. Ideja ajo është, thjesht teksti është ndryshe. Kemi një tekst shabllon që është mirë të përdorim për t'i standardizuar. Shiko për shembuj kategoritë e mëposhtme: ::*[[:Kategoria:IT-gjeo-cung]]; ::*[[:Kategoria:Stampa referimi]]; ::Shtyp ''Përpunoni burim'' te faqet më sipër që ta shohësh tërë kodin përbërës. Do të vësh re që teksti ndryshon pak nga njëri shembull te tjetri. Kjo është në varësi të faktit nëse kategoria është e prirur të ndahet në kategori të tjera bija apo jo. Lexoje me kujdes faqen e ndihmës më sipër paralelisht me kodin përbërës të faqeve shembuj e besoj se do të jetë më e qartë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 qershor 2019 03:21 (CEST) :::Përshëndetje koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], shihe si të duket kjo këtu : [[:Kategoria:Psikologji pedagogjike]]; Nderimet e mia --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 10 qershor 2019 17:47 (CEST) ::::Kategoria që ke sjellë si shembull ndahet në kategori të tjera bija kështu që duhej vetëm pjesa e parë e përshkrimit. Pjesa e plotë do të duhej nëse kategoria nuk do të përmbante kategori të tjera por vetëm artikuj. Shikoje vetë se e ndryshova siç duhet. Shembulli tregon më shumë se fjalët. :) ::::Këshillë: Vazhdimisht shtyp "Përpunoni burim" dhe shikoni kodin përbërës të faqeve që keni interes. Pastaj mjafton ta kopjosh siç është dhe të ndryshosh vetëm pjesët që të nevojiten për të replikuar të njëjtin rezultat diku. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 qershor 2019 18:26 (CEST) == Medalje == {{Medalje sociologjie}}–[[Përdoruesi:Βατο|Βατο]] ([[Përdoruesi diskutim:Βατο|diskutimet]]) 14 nëntor 2019 11:55 (CET) == Përkthimet == Përshëndetje, Drenisa! :) Po shoh morinë e artikujve të rinj që po krijon së fundmi. Po përdor veglën e përkthimeve? Si funksionon, mirë? Ke pasur probleme gjatë përdorimit? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 nëntor 2019 17:23 (CET) Përshëndetje koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Faleminderit për interesimin tuaj. Nganjëherë edhe kam probleme të vogla me veglën e përkthimit ose si pasojë e mosfunksionimit mbase të rrjetit e ndoshta edhe me nivelin e (mos) njohjes së gjuhës angleze. Tjera probleme nuk kam vërejtur. Gjithë të mirat. Me nderime --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 nëntor 2019 19:24 (CET) :Kuptoj. Pyes pasi, nëse i keni ndjekur diskutimet në [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvend]] këto kohë, sapo e kemi aktivizuar si vegël për të gjithë dhe disa përdorues kanë raportuar probleme teknike në lidhje me funksionimin e saj. Butona të caktuara që kur i shtyp nuk kryejnë asnjë funksion, etj. Gjëra të tilla. Është mirë që këto raste të raportohen që ta rregullojmë sa më mirë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 nëntor 2019 19:40 (CET) == Medalje == {{Medalje përkthimi}} Përshëndetje [[Drenisa]]! Thjesh dua të të falenderoj e përgëzoj për punën e mirë që po bën më përkthimin e disa artikujve e t'iu inkurajoj të vazhdoni po kështu. --'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;">&nbsp;Euriditi&nbsp;</span>]]''' 8 dhjetor 2019 21:42 (CET) == Artikujt ne lidhje me COVID-19 == Përshëndetje [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]]! Pashë që ke krijuar artikuj me temën shumë aktuale të COVID-19. Edhe unë jam i interesuar të shkruaj artikuj në lidhje me këtë temë. Nëse ke dëshirë, mund të bashkëpunojmë dhe të shkruajmë disa artikuj për këtë. P.sh. Artikuj për shtetet që janë prekur me sëmundjen, ose artikuj për virusin, etj, që janë paralelë në EnWiki. Unë jam shumë i gatshëm. Të përshëndes, [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 15 mars 2020 13:29 (CET) Përshëndetje koleg i nderuar [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]]. Pashë se mungonte artikulli dhe e përktheva. Nuk e kam në plan të merrem me tema të tilla. Artikullin në fjalë (Covid 19) kur të kesh mundësi, shihe mos më është përvidhur ndonjë lëshim. Respekt për kontributin tuaj të mrekullueshëm. Gjithë të mirat. Me nderime:--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 15 mars 2020 13:42 (CET) :Mendova se do të doje të shkruaje. Sidoqoftë faleminderit dhe vazhdo redaktimet me tema të tjera. Punë të palodhshme! - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 15 mars 2020 13:48 (CET) ::{{@|Sadsadas}} mund të kesh interes për diskutimin e mësipërm. Kam vënë re që je marrë dhe ti me temën. Mbase gabohem. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 mars 2020 14:50 (CET) :::{{@|Berishasinan}} Pershendetje! :::Me pelqen shume nisma per te shkruajtur artikuj mbi temen e Covid-19.Do te doja te ndihmoja dhe une ne shkrimin e tyre. Jam shume e gatshme. Te lutem me ver ne dijeni per cdo gje. - [[Përdoruesi:Florinda Gjypi|Florinda Gjypi]] ([[Përdoruesi diskutim:Florinda Gjypi|diskutimet]]) 15 mars 2020 17:15 (CET) ::::Doja t'ju vija në vëmendje këtë publikim në ''Facebook'' nga ''Fondacioni Wikimedia'': ''[https://www.facebook.com/wikimediafoundation/posts/770671413338523 On Wikipedia, a fight is raging over coronavirus disinformation]''. Këtu theksohet rëndësia e vërtetësisë te artikujt që prekin këto tema këto ditë. Edhe nëse nuk krijoni artikuj të rinj, mjafton të siguroheni për të korrigjuar informacionin te ato ekzistues. Kontrollimi i informacioneve bëhet duke parë burimet dhe duke u siguruar për plotësimin e saktë të referimeve dhe prejardhjen e tyre nga organe serioze, mundësisht me një lidhje me shëndetësinë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 mars 2020 18:47 (CET) :::Faleminderit koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Pikërisht kjo më shtyri që ta përktheja. Nderimet e mia: --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 15 mars 2020 18:53 (CET) ::::Përshëndetje {{ping|Drenisa}} Dëshiron të kontrollosh dhe shikosh redaktimet e mia blu apo jeshile (shqyrtimi)?--[[Përdoruesi:Saklanan gerçekler|Saklanan gerçekler]] ([[Përdoruesi diskutim:Saklanan gerçekler|diskutimet]]) 26 mars 2020 14:31 (CET) :Përshëndetje {{ping|Saklanan gerçekler}} BLU koleg i nderuar. Respekt.--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 26 mars 2020 14:44 (CET) ::Edhe shqyrtimi e redaktimet?--[[Përdoruesi:Saklanan gerçekler|Saklanan gerçekler]] ([[Përdoruesi diskutim:Saklanan gerçekler|diskutimet]]) 26 mars 2020 15:07 (CET) == Medalje == {{Medalje gjeografie}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 prill 2020 13:43 (CEST) :Përshëndetje koleg i nderuar {{@|Klein Muçi}} shumë faleminderit ... gjithashtu edhe juve ju dëshiroj suksese të tjera. Me nderime:--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 27 prill 2020 15:17 (CEST) == Kontrollim == Përshëndetje, Drenisa! Je në dijeni të kësaj faqes [[Speciale:PendingChanges|këtu]]? Aty listohen të gjitha faqet me ndryshime në pritje në Wikipedia-n shqip. Meqë tashmë je përdoruese me përvojë për sa i përket artikujve këtu, po pate kohë ndonjëherë, ndihma jote në aprovimin ose refuzimin e ndryshimeve në pritje te lista e mësipërme do të ishte mëse e mirëpritur. Aktualisht ajo listë mirëmbahet vetëm nga 1 përdorues (Timi). Me ndihmën tënde mund të ulim ndjeshëm kohën e pritjes së kontrollit për artikujt, që është fatkeqësisht mbi 100 ditë (ka qenë gati dyfish përpara se të përfshihej Timi). Detyra e mësipërme është me përgjegjësi, pasi aty vendoset çfarë shfaqet në në një artikull e çfarë jo, e për pasojë, përcaktohet përmbajtja që do të shfaqet në rezultatet e motorëve të kërkimit në botë. Duke pasur parasysh këtë, situata ka qenë paksa si thikë me dy presa pasi, nga një anë na duhen shumë kontrollues aktivë që të mbajmë numrin e ndryshimeve në pritje nën kontroll dhe nga ana tjetër duhet të ketë një lloj përzgjedhjeje mbi përdoruesit që e ushtrojnë atë funksion për shkak të përgjegjësisë së detyrës. Ti je një zgjedhje e mirë për atë gjë, kështu që mendova të ta sjell në vëmendje si mundësi. Gjithsesi sjellja e vazhdueshme e artikujve të rinj nga ana jote është një ndihmë e vetëmjaftueshme për komunitetin. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 prill 2020 18:45 (CEST) == Edhe një herë për Gurrën e Hoxhës! == Ne se do te shkruante seicli si eshte ne dialektin e tij atehere do te ishet lulla e Babilonit! Ne kete rast mendoj se do te duhet qe titulli te jete korrekt dhe brenda te shkruhet qe vendasit e quajne keshtu! Kjo vjen sepse ne kete rast emertimi eshte transparent dhe ne nuk na leverdis qe dikur dikush te shkrau Hoxh e dikush te shkruaje Hosës... Me kupton!!! Tung--[[Përdoruesi:Varrea e Fterres|Varrea e Fterres]] ([[Përdoruesi diskutim:Varrea e Fterres|diskutimet]]) 17 maj 2020 14:36 (CEST) Përshëndetje koleg [[Përdoruesi:Varrea e Fterres|Varrea e Fterres]]. Për mua nuk është aspak problem nëse do të jetë titulli Gurra e Hoxhs apo Gurra e Hoxhës. Artikullin e kam përkthyer sepse sido që të jetë titulli i këtij toponimi tingëllon shqip, gjë e cila për territorin e Kosovës nuk është edhe aq e shpeshtë të gjesh emërtime të tilla. Tani ka edhe njerëz të tjerë këtu në Wikipedia të cilët me kontributet dhe përvojën e tyre të gjatë, mund ta vlerësojnë më drejtë dhe më saktë këtë çështje. Sa për mua nuk është aspak problem, po qe nevoja e zhvendos tani faqen nga Gurra e Hoxhs në Gurra e Hoxhës. Vetëm një gjë nuk duhet harruar, e kjo është që ne ishim për rreth një shekull nën pushtimin jugosllav, dhe kur është fjala tek toponimet, kjo ka lënë pasojat e saj. Me nderime:--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 17 maj 2020 22:46 (CEST) == Medalje == Për kontributin e vazhduar në lidhje me lashtësinë ilire {{Medalje historie}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 17 gusht 2020 14:53 (CEST) == Kontroll == I kontrollon dot redaktimet e mia, të lutem?--[[Speciale:Kontributet/185.106.120.141|185.106.120.141]] 23 gusht 2020 13:11 (CEST) == Çmimi për krijimin e artikujve të rinj == {{Çmim i parë|1=krijimin e artikujve të rinj|viti=2019|përdoruesi=Drenisa}} Ju faleminderit koleg wikipedianë. Respekt. --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 shtator 2020 11:36 (CEST) == Medalje == Është një tematikë gati tërësisht e paprekur në komunitet kështu që të falënderojmë për kontributet. :) {{Medalje rruge}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 tetor 2020 11:46 (CEST) == Medalje == {{Medalje udhëzimi}}–[[Përdoruesi:Anjen01|Anjen01]] ([[Përdoruesi diskutim:Anjen01|diskutimet]]) 26 dhjetor 2020 23:44 (CET) == Falenderim == Përshëndetje, doja t'i shpreh mirënjohjen për punën që ndërmore për rregullimin e artikujve mbi komunat e Kosovës (redaktimet e tua me 10 maj 2020). U kënaqa kur pashë që artikujt gjermane mbi komunat (të cilët e mirëmbaj unë kryesisht) po shërbejnë si "shabllon". Paske përkthyer shumë gjëra kështuqe iu shtua shumë përmbajtje të ri. Gëzohem në qoftë se do të shoh prapë diçka prej teje lidhur me këtë drejtim. Nderime!--[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 21 janar 2021 03:39 (CET) == Shqyrtim == Shqyrtoni redaktime ime?--[[Speciale:Kontributet/185.248.102.118|185.248.102.118]] 11 mars 2021 23:54 (CET) Përshëndetje. Shpresoj të mos jetë urgjente. Kontributi juaj nuk humbet dhe kur të i vie rendi kontributi juaj do të shqyrtohet, qoftë nga une qoftë nga dikush tjetër. Sa për informimin tuaj ja ku janë faqet me ndryshime në pritje [[Speciale:PendingChanges|shih këtu]]. Respekt. --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 12 mars 2021 00:43 (CET) Atëherë më vie keq por nuk mund të kontriboj në asnjë artikull, përveç rikuperimit të dëmeve të shkaktuara nga Ikranjani, pa u shqyrtuar redaktimet e mia ekzistuese, nuk bëhem ortak në lojëra të pista pukjane.--[[Speciale:Kontributet/185.248.102.118|185.248.102.118]] 12 mars 2021 01:02 (CET) == Çmimi për krijimin e artikujve të rinj == {{Çmim i parë|1=krijimin e artikujve të rinj|viti=2020|përdoruesi=Drenisa}} == Abetare == Edhe [[Elifba]] dhe [[Alfabeti i Stambollit]]? Perkthimi nga [[Daut Boriçi]] dhe [[Rexhep Voka]].--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F00:1A00:7182:2F06:670C:941F|2003:E6:2F00:1A00:7182:2F06:670C:941F]] 3 tetor 2021 14:45 (CEST) :Jo për përkthimit i [[:en:Elifba alphabet]]?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F00:1A00:386C:1A26:7EC3:FDF0|2003:E6:2F00:1A00:386C:1A26:7EC3:FDF0]] 8 tetor 2021 12:35 (CEST) == Kandidaturë për burokrat == Përshëndetje! Si një anëtare goxha aktive në komunitetin e Wikipedia-s shqip, je e ftuar të marrësh pjesë në votimin që po zhvillohet në faqen [[Wikipedia:Burokratë/Kandidatura/Klein Muçi]] ku po kandidoj për të përfituar privilegjet e burokratit. Votimi i fundit për burokracinë në Wikipedia-n shqip ka ndodhur më shumë se 12 vjet më parë kështu që mirë do të ishte të kishte sa më shumë pjesëmarrje. Ki parasysh që mund të votosh {{tl|PËR}}, {{tl|KUNDËR}} ose {{tl|ASNJANËS}} dhe votën ta shoqërosh me një koment të shkurtër. Vendimi yt është i mirëpritur. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 tetor 2021 10:25 (CEST) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:Baku railway station]] in Albanian Wikipedia? Yours sincerely, [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 16 tetor 2021 01:45 (CEST) :Thank you very much for the new article and all the best! [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 16 tetor 2021 09:52 (CEST) == Wikimediani i Muajit == Përshëndetje Drenisa, Po të kontaktoj në emër të Grupit të Përdoruesve Wikimedianët e Gjuhës Shqipe (Wikimedians of Albanian Language User Group - WoALUG), dëshirojm të ju përzgjedhim si “Wikimediani i Muajit” për muajin shkurt, si falenderim për kontributin e juaj në Wikipedia. A mundesh të lutem të na kontaktosh për më shumë informacion në: [[Mailto:info@wikimediashqip.org|info@wikimediashqip.org]]<nowiki>. – ~~~~</nowiki> [[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Ritamaliqi|diskutimet]]) 19 janar 2022 16:59 (CET) == Sondazh == Pershendetje! Jemi studente qe duam te bejme nje studim per lajmet e rreme dhe vandalizmin ne Wikipedian Shqip. Ju lutemi, do na ndihmonte shume ne qofte se na kushtoni disa minuta kohe per te plotesuar formularin me poshte: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdO7Z-CW0HWn8vAhyu1aHFPILSWNJFbzRn8-juFI6rcsQXesw/viewform?usp=sf_link Shume faleminderit! Gjithe te mirat! --[[Përdoruesi:Anapecini|Anapecini]] ([[Përdoruesi diskutim:Anapecini|diskutimet]]) 23 janar 2022 13:43 (CET) == Fiset shqiptare == Pershendetje. E pash qe disa nga shkrimet e mija qe i kam bere i pasket bere delete, edhe pse kishin burime dhe prova shume me te sakta se tuajat. Ju kisha lut qe te mos e beni gabimin e njejte pa qene e/i sigurte. Faleminderit [[Speciale:Kontributet/185.173.204.3|185.173.204.3]] 10 shkurt 2022 14:03 (CET) Përshëndetje. I kam hequr arbëreshët sepse nuk kishin referencë dhe nuk janē fis ilir por shqiptar. --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 10 shkurt 2022 16:44 (CET) == Shqyrtim == Pershendejte, nese keni mundesi ta shqyrtoni artikullin https://sq.wikipedia.org/wiki/Gazeta_e_Pavarur Faleminderit! :Përshëndetje! Dëshironi të kontrolloni kontributet e mia dhe t'i bëni ato blu?--[[Përdoruesi:Doardear|Doardear]] ([[Përdoruesi diskutim:Doardear|diskutimet]]) 17 prill 2022 19:19 (CEST) == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Përkthime == Përshëndetje, ju bëni përkthime mjaft të mira. A doni ta përktheni artikullin [[Dialekti Zetë–Rashkë]] ([[:en:Zeta–Raška dialect]])?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F07:B400:DD48:88D8:772B:5D85|2003:E6:2F07:B400:DD48:88D8:772B:5D85]] 30 mars 2022 15:48 (CEST) :Jo? 😢--[[Speciale:Kontributet/88.128.92.88|88.128.92.88]] 3 prill 2022 08:01 (CEST) ::Nëse ke mundësi edhe këtë shikoje [[:en:Musić noble family]] në [[Musiq]]. ::[[:en:Milivoje Đurković]] - [[Milivoje Gjurkoviq]]--[[Speciale:Kontributet/82.114.73.107|82.114.73.107]] 5 prill 2022 21:23 (CEST) :Përshëndetje kolegë. Nuk po i refuzoj, do ti përkthej kur të kem kohë sepse kam edhe mbi 2200 faqe në listën e mbikëqyrjes. Respekt. --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 12 prill 2022 21:37 (CEST) ::Edhe [[:en:Vladan Glišić]] në [[Vladan Glishiq]]?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F49:3100:A0CF:4EB8:9F82:7BA8|2003:E6:2F49:3100:A0CF:4EB8:9F82:7BA8]] 19 prill 2022 01:01 (CEST) :::{{ping|Drenisa}} Faleminderit. A po vijnë akoma artikujt e tjerë?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F49:3100:5C30:E299:B5D8:7964|2003:E6:2F49:3100:5C30:E299:B5D8:7964]] 26 prill 2022 23:25 (CEST) ::::Shih edhe këtë: [[:en:Jovan Grković-Gapon]] në [[Jovan Gapon]]. Paraprakisht faleminderit koleg ... --[[Speciale:Kontributet/37.35.67.1|37.35.67.1]] 27 prill 2022 00:10 (CEST) :::::Ka shumë pak artikuj që duhen përkthyer.--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F27:4800:4003:EB82:CD12:C33E|2003:E6:2F27:4800:4003:EB82:CD12:C33E]] 2 nëntor 2022 10:09 (CET) ::::::{{ping|Drenisa}} Shumë të shkurtër janë [[hatibi]] ([[:en:Khatib]]) dhe [[Ebu Dherr el-Gifari]].--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F27:4800:19AB:A4:3440:E287|2003:E6:2F27:4800:19AB:A4:3440:E287]] 17 nëntor 2022 20:56 (CET) Përshëndetje koleg. Po mi zgjedh artikujt për ti përkthyer si me i pas propozuar ndonjë shkavell.--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 19 nëntor 2022 15:12 (CET) :Dëshironi të krijoni ata artikuj të rëndësishëm?--[[Speciale:Kontributet/24.134.186.201|24.134.186.201]] 26 tetor 2023 13:51 (CEST) == Medalje == {{Medalje sporti}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 maj 2022 03:56 (CEST) == Scodra dhe Shkodra == Përshëndetje @[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]], të përgëzoj për punën e përkthimeve. Mendoj se do ishte më mirë që artikulli Scodra të vendoset në seksionin e historisë së artikullit [[Shkodra]], ose të riemërohet në Shkodra e lashtë. [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 3 gusht 2022 19:45 (CEST) :Përshëndetje koleg i nderuar. Po pajtohem që titulli të jetë [[Shkodra e lashtë]]. Të falëminderit për mirëkuptimin, respekt [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 3 gusht 2022 22:45 (CEST) == Medalje == {{Medalje pune}} -- [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 23 gusht 2022 13:07 (CEST) == Çmimi për krijimin e artikujve të rinj == {{Çmim i parë|1=krijimin e artikujve të rinj|viti=2021|përdoruesi=Drenisa}} == Gostitje dhënë më 8 shtator 2022 13:36 (CEST) == {{Fli}}-[[Përdoruesi:Astronomi06|Astronomi06]] ([[Përdoruesi diskutim:Astronomi06|diskutimet]]) 8 shtator 2022 13:36 (CEST) :Shumë faleminderit koleg i nderuar. Respekt. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 8 shtator 2022 13:40 (CEST) == Toponimet e antikitetit == Pershendetje Drenisa! Po shoh qe po orienton titujt e artikujve qe lidhen me emertime te antikitetit drejt shqiperimeve. Duhet ta kem propozuar edhe ne kuvend, por kete ''shqiperim'' te perdhunshem e mendoj demtues per syrin e lexuesit qe mund te mendoje te informohet permes wiki-t, tek e fundit eshte edukuese sikur lexuesi (nxenesi mundesisht) te mesoje se '''c''' ne latinishten klasike shqiptohej '''k''', p.sh. Si dhe te mesohet te perballet me kete permase te emertimeve klasike qe nuk besoj se ndonje vend qe kemi si reference kulturore, i ndryshon dhe njetrajteson keshtu. [[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] ([[Përdoruesi diskutim:Ikranjani|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:24 (CEST) :Përshëndetje koleg. Për cilin redaktim e ke fjalën, nëse ke mundësi të më tregosh? [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:28 (CEST) :: Po ja p.sh. [[Sesaretia]] qe e shqiperove nga transkriptimi qe i behet emertimit ne greqishte. --[[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] ([[Përdoruesi diskutim:Ikranjani|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:34 (CEST) :::E përktheva koleg i nderuar. Tani nuk do të thot se duhet të mbetet pikërisht ashtu si e kam përkthyer une. Mund edhe të kem gabuar. Greqishten nuk e njoh. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:39 (CEST) ::::Ne fakt ajo qe ke bere me titullin perben ''shqiperim'' e nderuar, sepse teknikisht titulli eshte i '''pa'''perkthyeshem, vetem i transkriptueshem per volitje drejtshqiptuese. Nuk po them qe i yti eshte varianti perfundimtar, por meqe i ke hy kesaj vadeje, mendova se mos mund te te duket e arsyeshme... sidoqofte, te lumshin duart. --[[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] ([[Përdoruesi diskutim:Ikranjani|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:42 (CEST) :::::Faleminderit koleg i nderuar. Po përpiqem. Sa për [[Sesaretia]] të të them të drejtën nuk e di se si do të ishte titulli i saktë në gjuhën shqipe, sepse ka shumë emra që vështirë përkthehen. Respekt juve. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:46 (CEST) :::::Kur është puna tek emërtimet e titujve të toponimeve antike, ke shumë të drejtë, sepse ka një varg emërtimesh për të cilat nuk kam qenë i sigurt se si duhet të jetë në gjuhën shqipe. p.sh. latinisht është '''Dimalum''' greqisht '''Dimalitan''' ndërsa shqip e kanë përkthyer '''Dimali''', pastaj '''Vicianum''' e kanë përkthyer [[Viciana]], etj. ja edhe një që në anglisht ka qenë '''Berginium''' ndërsa une e kam përkthyer [[Bergini]] duke u nisur nga ajo që më mirë është të ekzistojë kështu edhe nëse nuk është në rregull se sa të mos ekzistojë fare. Nuk kam asgjë kundër që artikuj të tillë të zhendosen në emërtimin tjetër simotër, si p.sh. në këtë rast '''Berginium'''. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 7 tetor 2022 00:03 (CEST) == Përkthimi shqip🤗 == Përshëndetje Drenisa, ju lutem nëse e bëj në gjuhë të tjera në gjuhën shqipe në Wikipedia😍🤗? [[Përdoruesi:AlexBTR|AlexBTR]] ([[Përdoruesi diskutim:AlexBTR|diskutimet]]) 16 tetor 2022 17:53 (CEST) :Përshëndetje koleg AlexBTR. Më trego cilët artikuj duhet t'i bëj në shqip. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 tetor 2022 20:16 (CEST) Për [[Florin Salam]], Elena Çaushesku, [[Adrian Minune]] dhe Denisa. Përshëndetje nga cigani kosovar. Respekt.--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 tetor 2022 22:47 (CEST) Koleg i nderuar, {{@|AlexBTR}} kur të kesh mundësi përktheje këtë artikull në gjuhën rumune, nëse mundesh, nëse jo nuk ka problem, [[:en:Accession of Kosovo to the European Union|Accession of Kosovo to the European Union]]. Me nderime (Kosovari cigan ose Cigani nga Kosova): --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 tetor 2022 23:05 (CEST) Të dua Drenisa! [[Përdoruesi:AlexBTR|AlexBTR]] ([[Përdoruesi diskutim:AlexBTR|diskutimet]]) 16 tetor 2022 23:38 (CEST) :Ai e bëri përkthimin në rumanisht: [[:ro:Aderarea Kosovo la Uniunea Europeană]]. [[Përdoruesi:AlexBTR|AlexBTR]] ([[Përdoruesi diskutim:AlexBTR|diskutimet]]) 5 maj 2024 17:11 (CEST) == Kryetare kosovare == Mungojnë thuajse tërësisht artikujt dhe kategorite. Lista e plotë është këtu: [[:en:Category:Mayors of places in Kosovo]]. [[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F20:A300:8942:161C:96C6:F53E|2003:E6:2F20:A300:8942:161C:96C6:F53E]] 23 tetor 2022 17:35 (CEST) :{{ping|Drenisa}} Vetëm disa mungojnë ose janë shumë të shkurtra.--[[Speciale:Kontributet/88.128.92.127|88.128.92.127]] 18 dhjetor 2022 12:49 (CET) == Çamëri/shqiptarë në Greqi, dhe fe == Ju jeni tani në atë temë. Dëshironi të krijoni [[My Blood My Compromise]] ([[:en:My Blood My Compromise]])? [[Speciale:Kontributet/2A02:3102:6A55:FF8D:BCCE:97C6:627F:99AC|2A02:3102:6A55:FF8D:BCCE:97C6:627F:99AC]] 4 shkurt 2023 12:22 (CET) :Jo?--[[Speciale:Kontributet/2A02:3102:6A55:FF8D:7054:4527:882D:BE|2A02:3102:6A55:FF8D:7054:4527:882D:BE]] 9 shkurt 2023 20:36 (CET) ::Ky janë xhamitë shqiptare.--[[Speciale:Kontributet/2A02:3102:6A55:FF8D:3C35:2059:5456:CB5|2A02:3102:6A55:FF8D:3C35:2059:5456:CB5]] 25 shkurt 2023 14:31 (CET) == Medalje dhënë më 14 shkurt 2023 19:50 (CET) == {{Medalje pune}}-[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 shkurt 2023 19:50 (CET) == Kategorizimi == Përshëndetje! Prej disa kohësh je angazhuar në procesin e kategorizimit duke ndihmuar në një çështje që pak përdorues ndihmojnë. Prej vitesh pema e kategorive në Wikipedia-n shqip është në një situatë të rënduar pasi ka munguar në mënyrë të vazhduar mirëmbajtja në lidhje me të kështu që kontributi yt në këtë çështje vlerësohet së tepërmi. Do të të këshilloja të lexoje [[en:WP:CG]] nëse s'e ke lexuar ende e të hidhje një sy te pema e kategorive në Wikipedia-n anglisht: [[en:Category:Contents]]. Ky është trungu i pemës nga ku buron çdo kategori e nënkategori tjetër atje. Sa më shumë t'i afrohemi një sistemi të ngjashëm, aq më e lehtë do të bëhej gjetja e përpunimi i informacionit (kategoritë kanë rëndësi të veçantë në punët automatike pasi shërbejnë si grupe tematike nga ku robotët e vegla të ndryshme mund të vjelin e përpunojnë informacion me lehtësi). Në fakt kam disa kohë që mendoj të fillojmë një fushatë për sistemimin e pemës së kategorive në Wikipedian-n shqip por ti e ke nisur para meje de facto si proces kështu që mendova se mbase mund të ishe i interesuar "ta nisje me themel". - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 mars 2023 04:14 (CET) :Përshëndetje, koleg. Ka kohë që e kam vërejtur se kur përkthej artikuj mungojnë shumë kategori në gjuhën shqipe. Ato kategori të artikujve që i përkthej e që krahas anglishtes ekzistojnë edhe në shumë gjuhë ose në disa gjuhë të tjera zakonisht i krijoj. Nuk kam shumë njohuri rreth rregullave të krijimit të artikujve, kështu që do të përpiqem ta respektoj pemën e kategorizimit të artikujve në gjuhë të tjera. [[en:WP:CG]] nuk e kam lexuar por do të përpiqem ta lexoj me kujdes. Nëse vëren ndonjë gabim ose devijim timin të lutem më korigjo. Faleminderit koleg. Respekt. Me nderime: [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 10 mars 2023 18:33 (CET) ::Patjetër. Faqja e lartpërmendur tregon me hollësi çdo gjë rreth kategorive. Mbase së shpejti mund të marrësh guximin të kalosh pak dhe ato kategoritë teknike përveç atyre të përmbajtjes. Për çdo lloj ndihme që mund të të duhet rreth koncepteve të shpjeguara te faqja në fjalë, mos ngurro të më pyesësh. Puna e mbarë! {{smiley|:-)}}<span id="Klein_Muçi:1678478907819:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt">—&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 mars 2023 21:08 (CET)</span> == Një turk, disa turq == Përshëndetje! :) Fjala "turq" nuk përmban Ë në drejtshkrim kështu që besoj që rikategorizimet e tua të fundit në lidhje me të duhet të kthehen. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 2 prill 2023 20:22 (CEST) :Përshëndetje koleg. Nuk e kisha konsultuar drejtshkrimin. Shihe tani se më duket e përfundova. Dhe faleminderit për kujdesin. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 2 prill 2023 20:46 (CEST) ::Asgjë. :) Vetëm një këshillë: Ridrejtimet nuk funksionojnë me kategoritë. Në një ridrejtim të zakonshëm, lexuesi do të ridrejtohet automatikisht te faqja e re nëse shtyp te lidhja e ridrejtimit. Në rastin e kategorive, nëse një artikull kategorizohet te kategoria e vjetër, ai do të mbetet aty, nuk do të ridrejtohet automatikisht te kategoria e re. Duke pasur këtë parasysh, nëse ndodh një gabim me faqet e kategorive është mirë që të vendoset stampa {{tl|Grise}} te faqja e vjetër e thjesht të krijohet një e re në vend të zhvendosjes.<span id="Klein_Muçi:1680528383414:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2023 15:26 (CEST)</span> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == Kërkesë për përkthim të faqes Amin Syla në anglisht. == Përshëndetje, a do të ishte e mundur që ju të përktheni faqen [[Amin Syla]] në [[anglisht]]? [[Speciale:Kontributet/185.100.245.105|185.100.245.105]] 13 gusht 2023 16:10 (CEST) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:Baku State University]] in Albanian Wikipedia? Yours sincerely, [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 18 gusht 2023 23:58 (CEST) :[[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]], Hello - Xoş gəlmisiniz!<br/>Please translate this article in Azerbaijani language Wikipedia: [[:en:Prishtina Bus Station]]<span id="Drenisa:1692398093200:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 19 gusht 2023 00:34 (CEST)</span> ::Hello. ::I have created the article [[:az:Priştina Avtovağzalı]]. Can you create the article [[:en:Baku State University]] in Albanian Wikipedia? ::Yours sincerely, [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 19 gusht 2023 08:57 (CEST) :::Thank you very much for the new article! [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 19 gusht 2023 12:38 (CEST) ::::[[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]], [[Arsimi në Azerbajxhan]] këtë artikull e ke gratis, koleg i nderuar. Respekt.<span id="Drenisa:1692447687637:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 19 gusht 2023 14:21 (CEST)</span> :::::Thank you very much! [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 19 gusht 2023 18:28 (CEST) == Çmimi për krijimin e artikujve të rinj == {{Çmim i parë|1=krijimin e artikujve të rinj|viti=2022|përdoruesi=Drenisa}} == Çmimi për mirëmbajtjen e kategorive == {{Çmim i parë|1=mirëmbajtjen e kategorive|viti=2022|përdoruesi=Drenisa}} == Kategorizimi: Faqet e veçanta == Përshëndetje! Meqë merresh shpesh me kategoritë, nëse nuk e di ende, doja të të thoja se faqet e veçanta mund të jenë një vend i mirë për t'i përpunuar ato. Shko te [[Special:SpecialPages]] (e ke dhe te mjetet majtas si "Faqet e veçanta") dhe shiko për ''Kategori të dëshiruara'', ''Kategori të pakategorizuara'' dhe ''Kategori të papërdorura''. Të treja ato lista kanë nevojë prej vëmendje prej vitesh tashmë dhe puna jote në to do të ishte më se e mirëpritur. Si gjithmonë, më thuaj nëse të lindin probleme rrugës. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 22 shtator 2023 12:05 (CEST) :[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Përshëndetje. Posa i shikova. Për dy të fundit e kuptova se çka kërkohet ndërsa për të parën, ''Kategori të dëshiruara'' nuk po kuptoj. Faleminderit koleg. Respekt.<span id="Drenisa:1695462617463:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 23 shtator 2023 11:50 (CEST)</span> ::Ato janë thjeshtë "kategori të kuqe", pra kategori që janë përdorur në faqe të ndryshme por faqet e tyre nuk janë krijuar ende (ose janë grisur). Në këtë kuptim janë "të dëshiruara", sepse kërkohet ekzistenca e tyre nga faqet ku janë përdorur. Këto lloj kategorish ose duhen krijuar, ose duhen hequr nga faqet ku kërkohen.<span id="Klein_Muçi:1695464616109:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shtator 2023 12:23 (CEST)</span> :::Shënim: Kam harruar pa përmendur këtë më sipër: [[Speciale:FaqeTëPakategorizuara|FaqeTëPakategorizuara]]<span id="Klein_Muçi:1699751830458:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 12 nëntor 2023 02:17 (CET)</span> == Medalje dhënë më 21 tetor 2023 21:59 (CEST) == Për punën e vazhduar në lidhje me mirëmbajtjen e kategorive, një hapësirë që ka pasur nevojë për mirëmbajtje prej kohësh. {{Medalje pune}}-[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2023 21:59 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646824|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202024,%2020:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2024 21:33 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fëmijëria në luftë]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646057|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fëmijëria në luftë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20mars%202024,%2000:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 mars 2024 01:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646824|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20mars%202024,%2001:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 mars 2024 02:03 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Turqi]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2648280|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Turqi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202024,%2020:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 mars 2024 21:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[ChatGPT në arsim]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2648325|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:ChatGPT në arsim]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202024,%2023:22)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 mars 2024 00:22 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Anna Göldi]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2648443|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Anna Göldi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20mars%202024,%2016:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 mars 2024 17:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Anna Maria Schwegelin]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2648452|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Anna Maria Schwegelin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: BOT: Gjendja e adresës origjinale është e panjohur|BOT: Gjendja e adresës origjinale është e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20mars%202024,%2016:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 mars 2024 17:52 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Margherita Sarrocchi]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2649219|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Margherita Sarrocchi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20mars%202024,%2015:17)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 mars 2024 16:17 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Burimet e hapura arsimore]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2650350|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Burimet e hapura arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20mars%202024,%2016:39)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 mars 2024 17:39 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Microsoft Copilot]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2650669|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Microsoft Copilot]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20mars%202024,%2020:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 mars 2024 21:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tay (chatbot)]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2650673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tay (chatbot)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20mars%202024,%2020:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 mars 2024 21:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Turqit në Ballkan]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2651100|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Turqit në Ballkan]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20mars%202024,%2013:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 mars 2024 14:04 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla Evropiane]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2651113|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla Evropiane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20mars%202024,%2014:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 mars 2024 15:21 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Muzeu i Pushtimit Sovjetik (Tbilisi)]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2651241|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Muzeu i Pushtimit Sovjetik (Tbilisi)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20mars%202024,%2023:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 mars 2024 00:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Gjeorgji]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2651247|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Gjeorgji]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20mars%202024,%2023:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 mars 2024 00:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Muzeu Gjeorgjian i Arteve të Bukura]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652371|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Muzeu Gjeorgjian i Arteve të Bukura]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20mars%202024,%2017:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 mars 2024 18:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kinema Rustaveli]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652384|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kinema Rustaveli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20mars%202024,%2018:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 mars 2024 19:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Majda Kirmizi]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652763|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Majda Kirmizi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20mars%202024,%2018:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 mars 2024 19:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tatjana Bokan]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652774|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tatjana Bokan]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20mars%202024,%2018:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 mars 2024 19:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dushko Markoviq]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653316|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dushko Markoviq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20mars%202024,%2021:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 mars 2024 23:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dushko Markoviq]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653316|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dushko Markoviq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20mars%202024,%2021:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 mars 2024 23:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vuk Vrçeviq]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653542|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vuk Vrçeviq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202024,%2013:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2024 15:32 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vuk Vrçeviq]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653542|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vuk Vrçeviq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202024,%2013:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2024 15:33 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Đurđina Jauković]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653642|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Đurđina Jauković]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202024,%2016:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2024 18:14 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Eparkia e Horës së Arbëreshëve]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653717|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Eparkia e Horës së Arbëreshëve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202024,%2019:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2024 21:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Java e Shenjtë e Eparkisë së Lungros]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653979|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Java e Shenjtë e Eparkisë së Lungros]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20prill%202024,%2021:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 prill 2024 23:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Akademia Austriake e Shkencave]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2655321|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Akademia Austriake e Shkencave]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20prill%202024,%2015:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 prill 2024 17:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kultura e Tiranës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2656507|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kultura e Tiranës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20prill%202024,%2015:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 prill 2024 17:46 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Monumente në Tiranë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2656521|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Monumente në Tiranë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20prill%202024,%2016:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 prill 2024 18:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Tiranë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2656543|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Tiranë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20prill%202024,%2016:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 prill 2024 18:42 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Edgar Morin]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2658987|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Edgar Morin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20prill%202024,%2020:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 prill 2024 22:01 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tito Beliçanec]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2659515|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tito Beliçanec]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20prill%202024,%2020:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 prill 2024 22:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Egjipt]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2659789|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Egjipt]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20prill%202024,%2017:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 prill 2024 19:03 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2660990|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202024,%2014:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2024 16:30 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2660990|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202024,%2014:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2024 16:30 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Grottaferrata]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2661062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Grottaferrata]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202024,%2017:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2024 19:58 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shën Vasili]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2661134|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shën Vasili]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametra të pa emëruar|Parametra të pa emëruar]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me emrat e parametrave të tyre. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: unrecognized parameter|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202024,%2021:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2024 23:59 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Poezia mesjetare]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2663408|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Poezia mesjetare]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20maj%202024,%2019:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 maj 2024 21:58 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Frédéric Boissonnas]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2664817|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Frédéric Boissonnas]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20maj%202024,%2011:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 maj 2024 13:40 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Livandula]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2664997|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Livandula]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20maj%202024,%2021:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 maj 2024 23:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Samovari]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2666516|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Samovari]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20maj%202024,%2021:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 maj 2024 23:42 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Radical (film)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2667689|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Radical (film)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20qershor%202024,%2015:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 qershor 2024 17:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Code.org]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2668785|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Code.org]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202024,%2017:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2024 19:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Agron (emër)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2669456|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Agron (emër)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20qershor%202024,%2019:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 qershor 2024 21:20 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sporti në Shqipëri]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2670112|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sporti në Shqipëri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20qershor%202024,%2010:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 qershor 2024 12:32 (CEST) == Lidhje == përshendje. Kam nevoj per ndihmen tuaj. Jan disa faqe ne sq.wiki që un kam krijuar por nuk kam mundesi qe ti lidh me wikipediat e tjera te gjuheve te tjera (kjo për shkak se un redaktoi nga telefoni). A keni mundesi t m ndihmoni. Faqet (qe me se shumti jan artikuj futbollistesh) ndodhen ketu: Kategoria:Articles without Wikidata item. Te falenderoj. [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] ([[Përdoruesi diskutim:Sadsadas|diskutimet]]) 17 qershor 2024 14:21 (CEST) :[[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]], Po<span id="Edukatori:1718635260747:Përdoruesi_diskutimFTTCLNEdukatori" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 17 qershor 2024 16:41 (CEST)</span> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti Aarhus]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2670807|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti Aarhus]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20qershor%202024,%2018:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 qershor 2024 20:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ilir Boçka]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2671811|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ilir Boçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20qershor%202024,%2019:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 qershor 2024 21:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Trashëgimia kulturore jomateriale]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2674438|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Trashëgimia kulturore jomateriale]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20korrik%202024,%2016:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 korrik 2024 18:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kultura jomateriale]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2674467|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kultura jomateriale]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20korrik%202024,%2017:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 korrik 2024 19:55 (CEST) == Need help == Hello. I've been trying to update for a while. I need help on something. I'm not expert enough. I have made many updates to the [Selam Taraku] page. Could you review these for me, please? Thanks! [[Përdoruesi:Rondaik|Rondaik]] ([[Përdoruesi diskutim:Rondaik|diskutimet]]) 12 korrik 2024 23:20 (CEST) :[[Selami Taraku]] [[Përdoruesi:Rondaik|Rondaik]] ([[Përdoruesi diskutim:Rondaik|diskutimet]]) 12 korrik 2024 23:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Observatori]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2676083|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Observatori]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20korrik%202024,%2015:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 korrik 2024 17:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkeoastronomia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2676455|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkeoastronomia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20korrik%202024,%2012:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 korrik 2024 14:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Autostrada Prishtinë–Mitrovicë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2676607|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Autostrada Prishtinë–Mitrovicë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20korrik%202024,%2010:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 korrik 2024 12:06 (CEST) == Redaktimi që ju i keni bërë Faqes së Sali Nivicës është një akt i ulët dhe jo etik == Redaktimi që ju i keni bërë Faqes së Sali Nivicës është një akt i ulët dhe jo etik, që me shumë gjasa është mercenarizëm i ulët hakmarrës ndaj pasardhësve të Mësuesit të Popullit. Ju jeni i detyruar që të shpjegoheni për këtë akt të ulët. {| class="wikitable" |1 |<bdi>[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]</bdi> |[[xtools:topedits/sq.wikipedia.org/Edukatori/0/Sali Nivica|Top Edits]] · [[xtools:ec/sq.wikipedia.org/Edukatori|Edit Counter]] |1 |1 |100% |[[Speciale:Diff/2542875|2023-04-08 15:09]] |[[Speciale:Diff/2542875|2023-04-08 15:09]] |0 |51 |} [[Përdoruesi:Altin Goxhaj|Altin Goxhaj]] ([[Përdoruesi diskutim:Altin Goxhaj|diskutimet]]) 25 korrik 2024 08:59 (CEST) Gabim e ke se unë nuk kam redaktuar te artikulli i Sali Nivicës, shihe historikun, dhe ti që më sulmon mua më mirë do të ishte të kontribuoje me ndonjë artikull në Wikipedia Shqipe sepse kemi mbetur Wikipedia me numrin më të vogël të artikujve në Ballkan. == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 26 korrik 2024 15:07 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rose Wilder Lane]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679540|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rose Wilder Lane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202024,%2012:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2024 14:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rudolf Otto von Ottenfeld]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679554|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rudolf Otto von Ottenfeld]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202024,%2015:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2024 17:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Clive James]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679567|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Clive James]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202024,%2015:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2024 17:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Alfred Renyi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679687|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Alfred Renyi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20korrik%202024,%2010:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 korrik 2024 12:11 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Alfred Renyi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679687|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Alfred Renyi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20korrik%202024,%2010:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 korrik 2024 12:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Torontos]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679719|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Torontos]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20korrik%202024,%2017:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 korrik 2024 19:35 (CEST) == [[Adem Kastrati]] == Pershendetje, uroj te jeni mire. Ju kihsa lutur qe te aprovoni ndryshimin e fundit tek faqja Adem Kastrati, per ekspoziten e fundit. Gjithe te mirat @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] [[Përdoruesi:Shkupi Kumanova 1234|A.Saiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Shkupi Kumanova 1234|diskutimet]]) 1 gusht 2024 19:28 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fashizmi i krishterë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2680965|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fashizmi i krishterë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20gusht%202024,%2014:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 gusht 2024 16:25 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Konfederata e Varshavës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2686723|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Konfederata e Varshavës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20gusht%202024,%2022:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 gusht 2024 00:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Konfederata e Varshavës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2686723|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Konfederata e Varshavës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20gusht%202024,%2022:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 gusht 2024 00:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Evropa dhe demi (Dresden)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2689259|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Evropa dhe demi (Dresden)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202024,%2011:17)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2024 13:17 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Evropa dhe demi (Dresden)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2689259|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Evropa dhe demi (Dresden)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202024,%2012:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shtator 2024 14:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ura e Ibrit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2690633|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ura e Ibrit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202024,%2022:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 shtator 2024 00:00 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ura e Ibrit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2690633|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ura e Ibrit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202024,%2022:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 shtator 2024 00:00 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lakonia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2697006|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lakonia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shtator%202024,%2017:22)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shtator 2024 19:22 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Slobodna Dalmacija]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2697405|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Slobodna Dalmacija]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20shtator%202024,%2012:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 shtator 2024 14:52 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jutarnji list]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2697416|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jutarnji list]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20shtator%202024,%2013:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 shtator 2024 15:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Mitrovicë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2699848|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Mitrovicë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shtator%202024,%2021:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shtator 2024 23:03 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Regjistrimi i popullsisë në Kosovë 2011]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2700334|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Regjistrimi i popullsisë në Kosovë 2011]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20shtator%202024,%2017:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 shtator 2024 19:56 (CEST) == Çmimi për mirëmbajtjen e faqes kryesore == {{Çmim i parë|1=mirëmbajtjen e faqes kryesore|viti=2023|përdoruesi=Edukatori}} == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dorothee Sölle]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2702945|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dorothee Sölle]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20tetor%202024,%2018:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 tetor 2024 20:10 (CEST) == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 7 tetor 2024 14:10 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Njoftim! == Përshëndetje [[Përdoruesi:Edukatori|Edukator]], Kleini më propozoi si administrator, votimi bëhet në administratë dhe mbaron maksimalisht me datën: 6 Nëntor. Nëse do doje të votosh, votimi bëhet këtu, [[:Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/Leutrim.P]]. Faleminderit. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] 13 tetor 2024 13:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Semafori]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2705636|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Semafori]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20tetor%202024,%2020:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 tetor 2024 22:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti si përvojë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2707089|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti si përvojë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20tetor%202024,%2008:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 tetor 2024 10:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bukuroshi i Zi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2708062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bukuroshi i Zi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20tetor%202024,%2017:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 tetor 2024 19:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Enciklopedia e Fëmijëve]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2708288|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Enciklopedia e Fëmijëve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20tetor%202024,%2016:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 tetor 2024 18:20 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Enciklopedia e ilustruar për fëmijë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2708311|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Enciklopedia e ilustruar për fëmijë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20tetor%202024,%2017:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 tetor 2024 19:09 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arthur Mee]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2708351|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arthur Mee]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20tetor%202024,%2017:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 tetor 2024 19:52 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fazat e zhvillimit të fëmijës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2709518|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fazat e zhvillimit të fëmijës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20tetor%202024,%2014:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 tetor 2024 15:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Stacioni hekurudhor i Manastirit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2712201|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Stacioni hekurudhor i Manastirit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20n%C3%ABntor%202024,%2016:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 nëntor 2024 17:46 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Loja me role]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2712763|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Loja me role]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i aksesimit|parametri i aksesimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrat e llojit <param>-access. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: param-access|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20n%C3%ABntor%202024,%2017:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 nëntor 2024 18:03 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Etnolinguistika]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2713038|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Etnolinguistika]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20n%C3%ABntor%202024,%2017:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 nëntor 2024 18:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Biblioteka akademike]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2713641|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Biblioteka akademike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20n%C3%ABntor%202024,%2019:13)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 nëntor 2024 20:13 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Artikulli shkencor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2713938|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Artikulli shkencor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20n%C3%ABntor%202024,%2018:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 nëntor 2024 19:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Indeksi i citimit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2714343|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Indeksi i citimit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20n%C3%ABntor%202024,%2016:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 nëntor 2024 17:08 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Projektori]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2714443|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Projektori]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20n%C3%ABntor%202024,%2021:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 nëntor 2024 22:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Edukimi fizik]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2715267|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Edukimi fizik]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20n%C3%ABntor%202024,%2020:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 nëntor 2024 21:03 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Edukimi punues]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2715311|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Edukimi punues]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20n%C3%ABntor%202024,%2022:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 nëntor 2024 23:57 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Burimeve Natyrore dhe Shkencave të Jetës në Vjenë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2716284|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Burimeve Natyrore dhe Shkencave të Jetës në Vjenë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20n%C3%ABntor%202024,%2010:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 nëntor 2024 11:37 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Saarlandit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2716288|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Saarlandit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20n%C3%ABntor%202024,%2010:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 nëntor 2024 11:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tradita]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2716464|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tradita]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20n%C3%ABntor%202024,%2013:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 nëntor 2024 14:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dita e sportit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2716487|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dita e sportit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20n%C3%ABntor%202024,%2016:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 nëntor 2024 17:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Media në Prishtinë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2717271|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Media në Prishtinë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20n%C3%ABntor%202024,%2022:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 nëntor 2024 23:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Provimi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2718012|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Provimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20n%C3%ABntor%202024,%2022:13)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 nëntor 2024 23:13 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vlerësimi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2718022|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vlerësimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20n%C3%ABntor%202024,%2022:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 nëntor 2024 23:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Diploma]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2719723|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Diploma]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20n%C3%ABntor%202024,%2020:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 nëntor 2024 21:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vlerësimi arsimor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2720103|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vlerësimi arsimor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20n%C3%ABntor%202024,%2010:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 nëntor 2024 11:06 (CET) == Sushica & Shushica !! (vazhdim diskutimi) == @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], besoj se tani jane te permbledhura te gjitha ne keto dy faqe kthjelluese dhe se problemi eshte zgjidhur. [[Sushica (faqe kthjelluese)|'''Sushica (faqe kthjelluese)''']] [[Shushica (faqe kthjelluese)|'''Shushica (faqe kthjelluese)''']] [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 nëntor 2024 14:46 (CET) :[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], Faleminderit. Respekt. Suksese.<span id="Edukatori:1732725750482:Përdoruesi_diskutimFTTCLNEdukatori" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 27 nëntor 2024 17:42 (CET)</span> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shqiptarët në Amerikën e Jugut]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2722865|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shqiptarët në Amerikën e Jugut]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20n%C3%ABntor%202024,%2017:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 nëntor 2024 18:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Klima mesdhetare]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2723859|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Klima mesdhetare]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202024,%2000:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 nëntor 2024 01:04 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Cecilia Bolocco]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2724176|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Cecilia Bolocco]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202024,%2013:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 nëntor 2024 14:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Diana Bolocco]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2724178|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Diana Bolocco]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull|Archived copy si titull]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur gabimisht nga robotët vlera archived copy si titull. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: archived copy as title URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202024,%2013:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 nëntor 2024 14:27 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Nicolas Berggruen]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2724565|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nicolas Berggruen]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull|Archived copy si titull]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur gabimisht nga robotët vlera archived copy si titull. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: archived copy as title URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202024,%2023:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 dhjetor 2024 00:29 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shushunja]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2724911|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shushunja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20dhjetor%202024,%2014:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 dhjetor 2024 15:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Totemizmi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2729099|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Totemizmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon vija ndarëse|Mungon vija ndarëse]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon vija ndarëse mes parametrave të tyre. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing pipe|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20dhjetor%202024,%2018:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 dhjetor 2024 19:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lëvizja Kaçake]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2730054|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lëvizja Kaçake]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20dhjetor%202024,%2011:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 dhjetor 2024 12:38 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lëvizja Kaçake]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2730054|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lëvizja Kaçake]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20dhjetor%202024,%2011:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 dhjetor 2024 12:38 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Antonio Rodotà]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2730264|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Antonio Rodotà]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20dhjetor%202024,%2017:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 dhjetor 2024 18:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Andy Varipapa]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2730721|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Andy Varipapa]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20dhjetor%202024,%2022:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 dhjetor 2024 23:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bisignano]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2731162|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bisignano]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20dhjetor%202024,%2019:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 dhjetor 2024 20:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vlerësimi formues]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2738298|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vlerësimi formues]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20janar%202025,%2016:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 janar 2025 17:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Testi i standardizuar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2738862|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Testi i standardizuar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20janar%202025,%2020:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 janar 2025 21:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Psikometria]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2738874|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Psikometria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20janar%202025,%2020:36)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 janar 2025 21:36 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 26 janar 2025 07:24 (CET) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[TV Most]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2745061|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:TV Most]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20shkurt%202025,%2012:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 shkurt 2025 13:37 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kajo Babjeni]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2746109|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kajo Babjeni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shkurt%202025,%2019:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shkurt 2025 20:49 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Stacioni hekurudhor i Selanikut]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2746459|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Stacioni hekurudhor i Selanikut]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20shkurt%202025,%2017:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 shkurt 2025 18:44 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Stacioni hekurudhor i Laçit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2747050|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Stacioni hekurudhor i Laçit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shkurt%202025,%2017:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 shkurt 2025 18:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hekurudhat ushtarake Austro-Hungareze në Shqipëri]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2747794|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hekurudhat ushtarake Austro-Hungareze në Shqipëri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon adresa|Mungon adresa]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur janë referime interneti pa adresa. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: requires URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa|Adresa]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20shkurt%202025,%2018:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 shkurt 2025 19:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dekovili Vlorë-Selenicë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2747868|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dekovili Vlorë-Selenicë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa|Adresa]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20shkurt%202025,%2023:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 shkurt 2025 00:37 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hekurudha Rrogozhinë-Fier]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2748122|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hekurudha Rrogozhinë-Fier]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20shkurt%202025,%2011:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 shkurt 2025 12:10 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hekurudha Milot-Klos]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2748390|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hekurudha Milot-Klos]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20shkurt%202025,%2018:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 shkurt 2025 19:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hekurudha Fier-Vlorë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2748904|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hekurudha Fier-Vlorë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20shkurt%202025,%2019:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 shkurt 2025 20:11 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Miniera e Crepules]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2750404|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Miniera e Crepules]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20shkurt%202025,%2017:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 shkurt 2025 18:26 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ndërmarrja Publike Banesore e Prishtinës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2752705|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ndërmarrja Publike Banesore e Prishtinës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20shkurt%202025,%2021:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 shkurt 2025 22:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kreshnik Rustemi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2762146|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kreshnik Rustemi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20shkurt%202025,%2017:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 shkurt 2025 18:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rocky Lekaj]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2762163|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rocky Lekaj]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20shkurt%202025,%2020:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 shkurt 2025 21:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rocky Lekaj]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2762163|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rocky Lekaj]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20shkurt%202025,%2020:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 shkurt 2025 21:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Romuva]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2764827|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Romuva]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20shkurt%202025,%2020:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 shkurt 2025 21:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Neopaganizmi baltik]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2764845|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Neopaganizmi baltik]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20shkurt%202025,%2020:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 shkurt 2025 21:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lufta dhe Paqja]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2764894|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lufta dhe Paqja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20shkurt%202025,%2022:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 shkurt 2025 23:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shkurt%202025,%2020:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shkurt 2025 21:46 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shkurt%202025,%2020:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shkurt 2025 21:46 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202025,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2025 19:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202025,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2025 19:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:04 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2016:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 17:53 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:59 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2000:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 01:11 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2004:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 05:27 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2007:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 08:07 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2011:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 12:00 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2013:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 14:53 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2020:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 21:40 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202025,%2005:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2025 06:11 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202025,%2010:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2025 11:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202025,%2011:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2025 12:52 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202025,%2013:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2025 14:35 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2001:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 02:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2004:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 05:07 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2011:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 12:40 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2015:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 16:35 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2017:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 18:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kotiledoni]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2773915|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kotiledoni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20mars%202025,%2016:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 mars 2025 17:56 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Gjermani]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2778685|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Gjermani]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202025,%2017:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2025 19:50 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Greqi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2784249|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Greqi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20prill%202025,%2016:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 prill 2025 18:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Erich von Däniken]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2785940|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Erich von Däniken]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20prill%202025,%2016:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 prill 2025 18:44 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kultura e Beratit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2790685|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kultura e Beratit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20prill%202025,%2023:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 prill 2025 01:28 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shtëpia e Halilit dhe Nexhibës në Preshevë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2791111|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shtëpia e Halilit dhe Nexhibës në Preshevë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20prill%202025,%2021:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 prill 2025 23:10 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Koordinim]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2792448|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Koordinim]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20maj%202025,%2022:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 maj 2025 00:27 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Biblioteka "14 Nëntori" në Bujanoc]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2793125|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Biblioteka "14 Nëntori" në Bujanoc]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20maj%202025,%2018:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 maj 2025 20:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kompleksi i Xhamisë së Ibrahim Pashës në Preshevë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2793555|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kompleksi i Xhamisë së Ibrahim Pashës në Preshevë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20maj%202025,%2009:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 maj 2025 11:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Maltë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2794014|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Maltë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20maj%202025,%2022:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2025 00:05 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Portugali]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2794284|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Portugali]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202025,%2018:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2025 20:24 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Irlandë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2794828|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Irlandë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20maj%202025,%2023:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 maj 2025 01:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Rusi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2795723|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Rusi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20maj%202025,%2010:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 maj 2025 12:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjuha grënlandeze]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2798670|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjuha grënlandeze]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202025,%2018:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2025 20:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF “Liria” në Tetovë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2800585|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF “Liria” në Tetovë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20maj%202025,%2017:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 maj 2025 19:11 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Bjellorusi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2801385|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Bjellorusi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20maj%202025,%2018:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 maj 2025 20:54 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "Dituria" në Saraj]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2802313|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "Dituria" në Saraj]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20maj%202025,%2018:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 maj 2025 20:09 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përparimi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2802612|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përparimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20maj%202025,%2017:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 maj 2025 19:14 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "Kultura", Mateç]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2806420|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "Kultura", Mateç]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20qershor%202025,%2019:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 qershor 2025 21:10 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "5 Tetori", Nikushtak]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2806469|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "5 Tetori", Nikushtak]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20qershor%202025,%2022:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 qershor 2025 00:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "11 Tetori", Urviç]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2806644|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "11 Tetori", Urviç]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20qershor%202025,%2014:22)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 qershor 2025 16:22 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "Josip Broz Tito", Zheranicë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2808917|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "Josip Broz Tito", Zheranicë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20qershor%202025,%2020:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 qershor 2025 22:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Tunizi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2811072|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Tunizi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20qershor%202025,%2022:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 qershor 2025 00:46 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Praktikat e hapura arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2811777|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Praktikat e hapura arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20qershor%202025,%2008:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 qershor 2025 10:08 (CEST) == Administrator == Urime për rezultatin! Tashmë për një vit zotëron privilegjet e administratorit të zakonshëm. Ndër detyra të ndryshme administrative, unë do të të tërhiqja vëmendjen drejt [[Speciale:FaqetSpeciale|Faqeve të veçanta]]. Aty gjenden faqe të ndryshme që ndihmojnë në mirëmbajtjen e projektit dhe që shpeshherë nuk kanë shumë vëmendje nga komuniteti aktual. Përveç kësaj, zbrazja e [[Speciale:PendingChanges|ndryshimeve në pritje për kontroll]] dhe zgjidhja e tematikave në dritaret e kuqe në [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvend]] janë detyra të zakonshme këto kohë të administratës. Suksese dhe njëherë dhe puna e mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 qershor 2025 09:31 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Erasmus+]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2812332|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Erasmus+]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20qershor%202025,%2013:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 qershor 2025 15:40 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Korpusi Evropian i Solidaritetit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2812665|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Korpusi Evropian i Solidaritetit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20qershor%202025,%2015:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 qershor 2025 17:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Afrikë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2815299|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Afrikë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20korrik%202025,%2015:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 korrik 2025 17:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sanxhaku i Plevlës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2833004|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sanxhaku i Plevlës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20shtator%202025,%2018:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 shtator 2025 20:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mark Bazaiti]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2835795|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mark Bazaiti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shtator%202025,%2018:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 shtator 2025 20:42 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Optogjenetika]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2835876|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Optogjenetika]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shtator%202025,%2022:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 shtator 2025 00:23 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Instituti Evropian i Teknologjisë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2839236|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Instituti Evropian i Teknologjisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20shtator%202025,%2019:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 shtator 2025 21:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sanxhaku i Prizrenit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2839894|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sanxhaku i Prizrenit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20shtator%202025,%2018:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 shtator 2025 20:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Këshilli Evropian i Inovacionit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2840514|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Këshilli Evropian i Inovacionit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20shtator%202025,%2020:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 shtator 2025 22:14 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rruga Lefteros Vasilissis Olgas (Selanik)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2841302|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rruga Lefteros Vasilissis Olgas (Selanik)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shtator%202025,%2008:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shtator 2025 10:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bashkia e Selanikut]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2841395|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bashkia e Selanikut]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shtator%202025,%2013:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shtator 2025 15:34 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti Politeknik i Athinës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2841788|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti Politeknik i Athinës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shtator%202025,%2007:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shtator 2025 09:38 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla Bujqësore Amerikane]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842028|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla Bujqësore Amerikane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull|Archived copy si titull]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur gabimisht nga robotët vlera archived copy si titull. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: archived copy as title URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shtator%202025,%2007:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shtator 2025 09:00 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Historia e Shkupit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842055|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Historia e Shkupit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shtator%202025,%2009:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shtator 2025 11:05 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Maqedonisë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842780|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Maqedonisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20shtator%202025,%2021:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 shtator 2025 23:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tiflopedagogjia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842979|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tiflopedagogjia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20shtator%202025,%2018:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 shtator 2025 20:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tiflopedagogjia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842982|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tiflopedagogjia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20shtator%202025,%2018:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 shtator 2025 20:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Daltonizmi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2843312|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Daltonizmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20tetor%202025,%2021:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 tetor 2025 23:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Kanada]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2844321|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Kanada]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20tetor%202025,%2019:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 tetor 2025 21:23 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Kanada]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2844330|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Kanada]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Adresa e arkivimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e arkivimit të vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: archive-url|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20tetor%202025,%2019:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 tetor 2025 21:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Valentin Haüy]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2847761|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Valentin Haüy]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20tetor%202025,%2022:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 tetor 2025 00:40 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Émile Jaques-Dalcroze]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2850529|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Émile Jaques-Dalcroze]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20tetor%202025,%2021:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 tetor 2025 23:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mary L. Matthews]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2851554|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mary L. Matthews]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202025,%2013:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2025 15:32 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Historia e ekipit kombëtar të futbollit të Shqipërisë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2857120|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Historia e ekipit kombëtar të futbollit të Shqipërisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20tetor%202025,%2021:43)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 tetor 2025 23:43 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jean Marc Gaspard Itard]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2857892|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jean Marc Gaspard Itard]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20tetor%202025,%2018:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 tetor 2025 20:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Historia e futbollit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2858589|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Historia e futbollit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20tetor%202025,%2017:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 tetor 2025 19:48 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[4-H]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2859972|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:4-H]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20tetor%202025,%2013:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 tetor 2025 15:33 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[4-H]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2860008|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:4-H]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20tetor%202025,%2013:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 tetor 2025 15:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Stili i shkrimit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2862887|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Stili i shkrimit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20tetor%202025,%2017:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 tetor 2025 19:49 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkrimi akademik]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2865335|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkrimi akademik]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20tetor%202025,%2020:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 tetor 2025 21:45 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Muzika arabe]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879603|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Muzika arabe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20dhjetor%202025,%2018:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 dhjetor 2025 19:56 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjenealogjia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2882965|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjenealogjia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20dhjetor%202025,%2012:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 dhjetor 2025 13:29 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla e lojës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2883410|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla e lojës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20dhjetor%202025,%2021:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 dhjetor 2025 22:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2883929|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20dhjetor%202025,%2017:36)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 dhjetor 2025 18:36 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi kontekstual]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2884601|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi kontekstual]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20dhjetor%202025,%2016:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 dhjetor 2025 17:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi bashkëpunues]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2884611|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi bashkëpunues]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20dhjetor%202025,%2016:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 dhjetor 2025 17:33 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkrimi bashkëpunues]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2885855|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkrimi bashkëpunues]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20janar%202026,%2001:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 janar 2026 02:28 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Islandë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2889539|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Islandë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20janar%202026,%2022:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 janar 2026 23:09 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Seymour Papert]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2891002|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Seymour Papert]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20janar%202026,%2011:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 janar 2026 12:53 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi problemor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2893004|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi problemor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20janar%202026,%2018:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 janar 2026 19:52 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kurrikula e fshehur]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2898664|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kurrikula e fshehur]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20shkurt%202026,%2014:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 shkurt 2026 15:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teknologjia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899655|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teknologjia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20shkurt%202026,%2022:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 shkurt 2026 23:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teknologjia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899663|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teknologjia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20shkurt%202026,%2023:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 shkurt 2026 00:09 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teknologjia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899889|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teknologjia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i aksesimit|parametri i aksesimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrat e llojit <param>-access. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: param-access|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20shkurt%202026,%2018:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 shkurt 2026 19:07 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teknologjia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899896|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teknologjia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Emër i përgjithshëm|Emër i përgjithshëm]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin name. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: DOI|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20shkurt%202026,%2018:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 shkurt 2026 19:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abecedariumi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900450|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abecedariumi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20shkurt%202026,%2016:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 shkurt 2026 17:29 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Primozh Trubar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900471|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Primozh Trubar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20shkurt%202026,%2017:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 shkurt 2026 18:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Alma Wittlin]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900696|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Alma Wittlin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shkurt%202026,%2016:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 shkurt 2026 17:01 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Entomologjia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900741|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Entomologjia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shkurt%202026,%2021:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 shkurt 2026 22:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Suka e Dërmanit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900897|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Suka e Dërmanit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20shkurt%202026,%2018:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 shkurt 2026 19:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi fashist]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2901191|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi fashist]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20shkurt%202026,%2010:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 11:28 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi popullor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2903401|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi popullor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20shkurt%202026,%2016:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 shkurt 2026 17:19 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dare the School Build a New Social Order?]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904351|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dare the School Build a New Social Order?]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20shkurt%202026,%2017:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 shkurt 2026 18:26 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kapitali kulturor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904856|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kapitali kulturor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20shkurt%202026,%2022:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 23:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pabarazia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904860|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pabarazia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20shkurt%202026,%2022:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 23:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Philip W. Jackson]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2905811|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Philip W. Jackson]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202026,%2019:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2026 20:45 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Anna Di Lellio]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906084|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Anna Di Lellio]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shkurt%202026,%2012:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shkurt 2026 13:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Softueri edukativ]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906352|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Softueri edukativ]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shkurt%202026,%2022:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shkurt 2026 23:49 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aritmometri]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906586|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aritmometri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202026,%2014:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2026 15:57 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abakusi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906595|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abakusi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202026,%2015:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2026 16:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi i programuar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906629|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi i programuar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202026,%2017:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2026 18:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi i personalizuar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906646|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi i personalizuar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202026,%2018:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2026 19:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rrjeti i Studentëve Erasmus]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906874|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rrjeti i Studentëve Erasmus]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20mars%202026,%2016:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 mars 2026 17:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Slojdi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906951|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Slojdi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20mars%202026,%2022:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 mars 2026 23:49 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi pasiv]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2907255|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi pasiv]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20mars%202026,%2023:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 mars 2026 00:28 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Benedetto Croce]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2907388|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Benedetto Croce]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20mars%202026,%2016:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 mars 2026 17:38 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tabela e bardhë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2907447|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tabela e bardhë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20mars%202026,%2022:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 mars 2026 23:01 (CET) == Kontrollues – kërkesë == Përshëndetje, Kam bërë një kërkesë për rolin kontrollues në Wikipedia shqip, por nuk jam i sigurt nëse është parë ende. Nëse keni mundësi, do ta vlerësoja shumë shqyrtimin e kërkesës time. Faleminderit! [[Përdoruesi:Nalaass138|Nalaass138]] ([[Përdoruesi diskutim:Nalaass138|diskutimet]]) 6 mars 2026 15:10 (CET) :@[[Përdoruesi:Nalaass138|Nalaass138]], përshëndetje, e pashë rastësisht mesazhin tuaj këtu dhe mendova t'ju përgjigjem që të keni shpejtësi në përgjigje. Kushtet për të marrë privilegjet e kontrolluesit diktojnë +50 redaktime dhe +3 muaj aktivitet, siç shkruhet [[WP:AK|këtu]]. Aktualisht llogaria juaj ka mbi 50 redaktime por nuk ka arritur ende kufirin e 3 muajve aktivitet. Do t'ju sugjeroja të provonit sërish pas një muaji dhe ndërkohë mund të rritni dhe numrin e redaktimeve për të pasur një kandidaturë më të mirë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 mars 2026 15:26 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lëvizja e Shkollës së Re]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2908119|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lëvizja e Shkollës së Re]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202026,%2000:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2026 01:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Beatrice Ensor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2908245|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Beatrice Ensor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202026,%2014:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2026 15:45 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Forumi Botëror i Arsimit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2908275|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Forumi Botëror i Arsimit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202026,%2016:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2026 17:21 (CET) == Medalje == == Medalje == {{Medalje zelli}} [[Përdoruesi:56tfu|56tfu]] ([[Përdoruesi diskutim:56tfu|diskutimet]]) 10 mars 2026 17:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Charles Austin Beard]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Charles Austin Beard]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202026,%2018:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 mars 2026 19:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Myles Horton]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909044|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Myles Horton]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202026,%2022:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 mars 2026 23:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Myles Horton]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909050|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Myles Horton]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Adresa e arkivimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e arkivimit të vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: archive-url|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202026,%2022:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 mars 2026 23:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Katerina Cilka]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909312|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Katerina Cilka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2001:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 02:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkalla arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909941|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkalla arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20mars%202026,%2021:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 mars 2026 22:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla e lartë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910003|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla e lartë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20mars%202026,%2022:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 mars 2026 23:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi fillor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910115|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi fillor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20mars%202026,%2016:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 mars 2026 17:44 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi fillor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910117|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi fillor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20mars%202026,%2016:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 mars 2026 17:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Burrat në arsimin parashkollor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910311|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Burrat në arsimin parashkollor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20mars%202026,%2017:43)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 mars 2026 18:43 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Burrat në arsimin parashkollor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910329|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Burrat në arsimin parashkollor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20mars%202026,%2018:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 mars 2026 19:15 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jonathan Kozol]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910886|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jonathan Kozol]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20mars%202026,%2016:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 mars 2026 17:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pierre Bourdieu]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2911240|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pierre Bourdieu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20mars%202026,%2021:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 mars 2026 22:40 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Sorbonës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2911279|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Sorbonës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20mars%202026,%2023:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 mars 2026 00:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abckiria]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2920053|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abckiria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20prill%202026,%2000:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 prill 2026 02:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abecedari]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2920279|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abecedari]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20prill%202026,%2016:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 prill 2026 18:51 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjon Renësi I]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2984123|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjon Renësi I]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20maj%202026,%2017:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 maj 2026 19:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[JSTOR]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2984953|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:JSTOR]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20maj%202026,%2017:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 maj 2026 19:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[ISSN]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2984962|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:ISSN]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20maj%202026,%2017:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 maj 2026 19:32 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Michael Polanyi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985628|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Michael Polanyi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2015:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 17:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjoni VI Kantakuzeni]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2986258|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjoni VI Kantakuzeni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20qershor%202026,%2009:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 qershor 2026 11:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rajoni i Gjilanit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2986269|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rajoni i Gjilanit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20qershor%202026,%2009:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 qershor 2026 11:38 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rajoni i Pejës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2986274|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rajoni i Pejës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20qershor%202026,%2010:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 qershor 2026 12:11 (CEST) == Njoftim për mungesë aktiviteti administrativ dhe afat reflektimi == Përshëndetje [[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], njoftim lidhur me [[Wikipedia:Administratorët#Heqja e të drejtave|rregulloren për ruajtjen e statusit të administratorëve]].<br> Sipas kësaj rregulloreje, një administrator/burokrat konsiderohet joaktiv dhe i nënshtrohet heqjes së privilegjeve nëse:<br> '''Nuk ke kryer të paktën 200 redaktime dhe 50 veprime administrative nga data 1 qershor 2025 deri më 1 qershor 2026.''' <br> '''Nuk ke kryer asnjë veprim administrativ gjatë kësaj periudhe.'''<br> Pas verifikimit të log-ve dhe kontributeve, rezulton se nuk i ke përmbushur këto kritere. Prandaj, ke një afat reflektimi deri më 1 korrik 2026 për të reaguar në lidhje me këtë çështje. Nëse nuk ka reflektim apo rikthim në aktivitetin administrativ deri atëherë, do të bëhet kërkesa te Kujdestarët e Meta-s për heqjen e të drejtave administrative, sipas procedurës së përshkruar në rregullore.<br> Me respekt për kontributin e deritanishëm je i/e mirëpritur të rikthehesh aktiv në çdo moment. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 1 qershor 2026 20:19 (CEST) Përshëndetje. Faleminderit për njoftimin. Mua më del se kam bërë shumë më shumë se sa 200 redaktime e bukur do grisje dhe zhvendosje por nuk kam bërë asnjë bllokim e as mbrojtje të faqeve (artikujve). Deri më 1 korrik do përpiqem të plotësojë edhe këto mangësi. Sido që të jetë, respekt dhe suksese edhe juve. Mirëulexofshim. Me nderime : --[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 1 qershor 2026 20:49 (CEST) :Ke pasur aktivitet, mungesa vërejta te; "50 veprimet administrative". Kjo eshte pasi nuk ke qene shume aktiv ne detyra administrative, me shume ne pjesen e artikujve. Te [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Leutrim.P/Projekti_Post-100K Projekti Post-100K] ka shumë raste kur duhet të barten përmbajtje dhe më pas kryhen grisje, të pata ftuar shumë herë në procese por nuk merrje pjesë dhe fillova të mos etiketoj pasi ndoshta nuk kishe vullnet ose kohë të merreshe me raste të tilla. Shumë nga problemet kryesore të Wikipedias janë të listuara aty, dhe besoj se nëse i'u kushton vëmendje, do e zësh hapin dhe na ndihmon ne të ecim më shpejtë, njëkohësisht e arrin cakun për 50 veprimet administrative. Këto kohë do mundohem të ftoj ku kërkohet vëmendje. Mbrojtet dhe bllokimet kryhen vetëm në raste kur është e nevojshme jo vazhdimisht, kurse të tjera veprime si zhvendosje, grisje etj janë të përditshme, dmth sipas rastit. Si shtesë unë do kërkoja nga ti të votosh te [[Wikipedia:Forumi i grisjes|FG]] dhe [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Artikuj_t%C3%AB_mir%C3%AB AM], [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Artikuj_t%C3%AB_p%C3%ABrkryer AP]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 2 qershor 2026 00:05 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mjedisi i të nxënit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2987497|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mjedisi i të nxënit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20qershor%202026,%2021:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 qershor 2026 23:35 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Roger Cousinet]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2987789|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Roger Cousinet]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20qershor%202026,%2017:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 qershor 2026 19:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hipoteza kurgane]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2987878|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hipoteza kurgane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20qershor%202026,%2007:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 qershor 2026 09:58 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjuhësia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2987882|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjuhësia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20qershor%202026,%2008:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 qershor 2026 10:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatjon Bunjaku]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2994994|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatjon Bunjaku]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202026,%2009:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2026 11:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Romakët]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2995162|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Romakët]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202026,%2018:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2026 20:59 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Romakët]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2995164|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Romakët]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametra të palejuar|Parametra të palejuar]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë parametra të palejuar. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: unsupported parameter|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202026,%2019:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2026 21:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Amantia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2995175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Amantia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202026,%2020:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2026 22:42 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Baloçi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2995313|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Baloçi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20qershor%202026,%2016:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 qershor 2026 18:14 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gisèle de Failly]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2995482|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gisèle de Failly]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20qershor%202026,%2017:13)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 qershor 2026 19:13 (CEST) i99b4tns313a4vo968f21354qs7pgtt 0 261322 2995371 2931746 2026-06-09T16:02:19Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995371 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Nana Mbretneshë e Shqiptarëve Sadije | image = [[Skeda:Nenambretereshetw5.png|220px]] | birth_date = [[28 gusht]] [[1876]] | birth_place = [[Tiranë]], [[Perandoria Osmane]] | death_date = 24 nëntor 1934 | death_place = [[Durrës]], [[Mbretëria Shqiptare 1928–1939]] | nationality = Shqiptar |}} '''Nana Mbretneshë Sadije'''<ref name=":0">{{Cite book|last=Dibra|first=Zenepe|title=Fjalor enciklopedik i gruas shqiptare|publisher=Camaj-Pipa|year=2009|isbn=9789995602673|location=Shkodër|pages=446-448|language=sq}}</ref><ref>{{Cite book|last=Pearson|first=Owen|title=Albania and King Zog|publisher=I.B.Tauris|year=2004|isbn=9781845110130|volume=I|pages=392|language=en}}</ref> ose '''Nana Mbretneshë e Shqiptarëve'''<ref>{{Cite web|title=Almanach de Gotha|url=http://www.almanachdegotha.org/id1.html|url-status=live|language=en}}</ref> e lindur '''Sadije hanëm Toptani''' ([[Tirana]], [[28 Gusht|28 gusht]] [[1876]] - [[Durrësi|Durrës]], 25 nëntor 1934) ka qenë Nëna Mbretëreshë e shqiptarëve nga shtatori 1928 deri me vdekjen e saj më 1934. Ishte e ëma e [[Mbreti Zogu I|Mbretit Zog I]]. == Biografia == Lindi në Tiranë më 28 gusht 1876,<ref name=":1">{{Cite web|last=Gjergji|first=Azis|date=20 korrik 2012|title=Dinastia e Zogollëve|url=https://www.pashtriku.org/?kat=60&shkrimi=631|url-status=live|website=pashtriku.org|language=sq}}</ref> e bija e Emin bej Toptanit, pjesëtare e degëzimit të [[Toptanajt|Toptanëve]] të Pishës të familjes feudale me ndikim në Shqipërinë e Mesme.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite book|last=Selmani|first=Hysen|title=Nga notimet e Zogut I, mbretit të Shqiptarëve|publisher=Kristalina-KH|year=2008|isbn=9995665085|pages=19-20|language=sq}}</ref> Më 1891 u martua me [[Xhemal pashë Zogolli]]n dhe nga kjo martesë i lindën 7 fëmijë. Mbreti i mëvonshëm i shqiptarëve, [[Mbreti Zogu I|Ahmet Zogolli]], ishte fëmija i dytë dhe lindi më 8 tetor të vitit 1895.<ref name=":1" /> Pas vdekjes së të shoqit, ajo u bë zonjë konaku, administratore e pronave si dhe edukatore e fëmijëve. Mirëpriti dhe ndihmoi nevojtarët gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]]. Nën kujdesin e saj u themelua më 1928 shoqëria "Gruaja shqiptare" ku kryetare ishte e bija, [[Princesha Senije Zogu|Princeshë Sanija]]. Nana Mbretneshë ndihmoi çdo nismë e veprimtari të kësaj shoqërie, moralisht e financiarisht, duke u bërë nismëtare për përparimin e gruas shqiptare jo vetëm në realitetin e kohës.<ref name=":0" /> Gjatë mandatit të birit të saj si president dhe gjatë kohës që ishte mbret, ajo pati një ndikim të madh mbi të.<ref>{{Citation|last=Elsie|first=Robert|author-link=Robert Elsie|title=A biographical dictionary of Albanian history|url=https://books.google.com/books?id=pgf6GWJxuZgC&pg=PA506|year=2012|publisher=I.B. Tauris|location=London|isbn=978-1-78076-431-3|oclc=801605743|page=506|language=en}}</ref> Ndërroi jetë në Durrës më 24 nëntor të vitit 1934. Ceremonia e varrimit u zhvillua më 26 nëntor 1934 në kryeqytetin shqiptar, Tiranë. U varros në vendin e quajtur Kodra e Gështenjës, në krah të djathtë të rrugës aktuale automobilistike Tiranë – Elbasan, (në jug të Pallatit Mbretëror). === Mauzoleumi === Me porosi të Mbretit Zog, arkitekti [[Qemal Butka]], i frymëzuar nga motivet e [[Arkitektura islame|arkitekturës islame]], por me një konceptim modern, ndërtoi një [[Mauzoleumi i Familjes Mbretërore|varr-mauzoleum skulpturor]], dyert e të cilit u hapën më 30 dhjetor 1935. Më 17 nëntor 1944 mauzoleumi u prish nga komunistët.<ref name=":0" /> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Familja Toptani]] [[Kategoria:Lindje 1876]] [[Kategoria:Vdekje 1934]] [[Kategoria:Myslimanë suni shqiptarë]] [[Kategoria:Gra në Shqipëri]] [[Kategoria:Familja Zogu]] go1hjgedebok1dwcrryteh44fviqu1v 0 261382 2995625 2658861 2026-06-10T09:18:36Z Edukatori 112234 added [[Category:Historia e arsimit në Gjermani]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995625 wikitext text/x-wiki [[File:Johann Friedrich Herbart.jpg|thumb|Johann Friedrich Herbart]] '''Herbartianizmi''' (Gjermanisht:Der Herbartianismus) e njohur në disa burime edhe si ''pedagogjia herbartiane,'' është një pikëpamje, lëvizje dhe metodë arsimore, edukative dhe pedagogjike, e cila mbështetet në mendimin filozofik, psikologjik dhe pedagogjik të [[Johann Friedrich Herbart]]it. Ndikimi i pedagogjisë herbartiane u ndje fillimisht në shkollën dhe pedagogjinë evropiane e më pas edhe në shkollën dhe pedagogjinë amerikan të fundshekullit XIX, si një përpjekje drejt një shkence sistematike mbi [[arsimi]]n dhe [[edukimi]]n. Herbarti angazhohej për udhëzime që prezantuan ide të reja në hapa diskret. Rreth një çerek shekulli pas vdekjes së tij, idetë e Herbartit u zgjeruan fillimisht në dy shkolla gjermane të mendimit të cilat më vonë u mishëruan në metodën e përdorur në një shkollë praktike në Jenë, e cila tërhoqi mendimtarë edhe nga Shtetet e Bashkuara. Herbartianizmi më vonë u zëvendësua nga pedagogji të reja, të tilla si ato të [[John Dewey]] ([[Pedagogjia pragmatiste]]), etj. Herbartianistët më të njohur - përfaqësuesit më të njohur të kësaj rryme pedagogjike janë: Tuiscon Ziller (1817 - 1882), Karl Volkmar Stoy (1815–1885), Gustav Hartenstein (1808 - 1890), Moritz Wilhelm Drobisch (1802 - 1896), Ludwig von Strümpell (1812 - 1899), Otto Willmann (1839 - 1920), Ernst von Sallwürk (1839 – 1926) Wilhelm Rein (1847–1929), etj. <ref>Kathleen Cruikshank, Michael Knoll: ''[http://mi-knoll.de/85743.html Herbart in Amerika. Vom Anfang und Ende eines einflußreichen Reformkonzepts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190323163219/http://mi-knoll.de/85743.html |date=23 mars 2019 }}'', in: ''Bildung und Erziehung'' Nr. 47 (1994), S. 149–164.</ref> <ref>Petrović, Jelena; Cenić, Stojan: Vaspitanje kroz istorijske epohe:Enciklopedijski pristup. Vranje, 1976, 2005.{{ISBN|978-86-82695-17-2}}</ref> == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Johann Friedrich Herbart]] == Referime == [[Kategoria:Lëvizje dhe drejtime pedagogjike]] [[Kategoria:Johann Friedrich Herbart]] [[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]] 7ab3xe280fgyi0a5e581q8y183rc716 14 261434 2995416 1954117 2026-06-09T16:15:26Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Familje fisnike sipas kombësive]]; added [[Category:Familje fisnike sipas kombësisë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995416 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje shqiptare]] [[Kategoria:Familje fisnike sipas kombësisë]] [[Kategoria:Fisnikëria shqiptare]] [[Kategoria:Familje fisnike evropiane]] njsw0ohs721vdvfydt501ff9swtmrvi 0 262487 2995591 2982379 2026-06-10T05:29:55Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995591 wikitext text/x-wiki [[File: Alessandro Manzoni, ritratto di Carlo Gerosa, 1835.jpg|parapamje|Alessandro Manzoni.]] '''Alessandro Francesco Tommaso Antonio Manzoni''', i njohur si '''Alessandro Manzoni''' ([[Milano]], [[7 mars]] [[1785]] - [[Milano]], [[22 maj]] [[1873]]) ka qënë një letrar italian, i konsideruar si një nga më të rëndësishmit romancier italian të të gjitha kohërave, i famshëm për romanin ''[[I promessi sposi]]'' (të fejuarit), i ambientuar në Itali, midis vitit [[1628]] dhe vitit [[1630]]. Manzoni hodhi themelet për romanin modern, duke përkaruar njësinë linguistike italiane. ==Biografia== ==Pas vdekjes== ==Nderime== == Biografia == <templatestyles src="Modulo:Vedi anche/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Avviso permanente/styles.css" />{{Shiko gjithashtu|Manzoni (famiglia)}} === Origjina familjare === ==== Familja ==== [[Skeda:Pietro_Manzoni.jpg|alt=Ritratto di Pietro Manzoni|majtas|parapamje|Pietro Manzoni, ''Shtëpia Manzoni'', Brusuglio <ref>{{Sfn|Ginzburg|p. 345}}.</ref> .]] Nga ana e nënës, Alessandro Manzoni rridhte nga familja e shquar e Beccaria-ve; gjyshi i tij ishte Cesare Beccaria, autor i traktatit *Mbi krimet dhe ndëshkimet (Dei delitti e delle pene) dhe një nga nxitësit kryesorë të iluminizmit lombard. Sipas vetë Manzonit, ai dhe gjyshi i tij u panë vetëm një herë, me rastin e vizitës së nënës tek prindi i saj i famshëm. Lidhja farefisnore me Beccaria-t e bënte atë gjithashtu një kushëri të largët të shkrimtarit të lëvizjes "Scapigliatura", Carlo Dossi. Më modeste ishte ndërkaq familja e babait: don Pietro Antonio Pasino Manzoni (1657-1736), babai i Alessandro-s, rridhte nga një familje fisnike nga Barzio, në Valsassina, e vendosur në vitin 1612 në Lecco (në lokalitetin Caleotto) pas martesës së Giacomo Maria Manzoni me Ludovica Airoldi në vitin 1611. Edhe pse Pietro Manzoni kishte marrë më vonë feudin e Moncucco-s në zonën e Novara-s në vitin 1691 dhe në virtyt të kësaj ishin kontë, në Milano titulli nuk ishte i vlefshëm sepse konsiderohej "i huaj". Fillimisht, don Pietro i paraqiti qeverisë austriake një kërkesë zyrtare për njohje, por më pas preferoi të mos këmbëngulte. Në çdo rast, kur Roma shumë më vonë do t'i njohë shtetësinë Manzonit, titulli i kontit do të shfaqet në aktin zyrtar dhe do të mbahet nga pasardhësit e tij. ==== Manzoni dhe Giovanni Verri ==== Edhe nëse babai legjitim ishte Pietro Manzoni, ka shumë të ngjarë që.babai biologjik i Alessandro-s të ishte një i dashur i Giulia-s, Giovanni Verri (vëllai më i vogël i Alessandro dhe Pietro Verri). Me Giovanni-n, një burrë tërheqës dhe libertin, shtatëmbëdhjetë vjet më i madh se ajo, Giulia kishte nisur një lidhje që në vitin 1780, duke e vazhduar atë edhe pas martesës. Sipas asaj që raporton Niccolò Tommaseo, duket se Verri ishte babai i vërtetë i shkrimtarit dhe se ky i fundit ishte plotësisht në dijeni të kësaj: «Edhe Pietro Verri [Manzoni] arsyeton me respekt, aq më tepër që ai e di, dhe nëna e tij nuk ia fshihte, se është nipi i tij, domethënë djali i një vëllai të tij === Fëmijëria dhe adoleshenca === ==== Galbiate dhe ndarja e prindërve ==== Alessandro Manzoni lindi në Milano, atëherë pjesë e Perandorisë Habsburge, në nr. 20 të rrugës San Damiano (që korrespondon me rrugën aktuale Via Visconti di Modrone nr. 16), më 7 mars 1785 nga Giulia Beccaria dhe, zyrtarisht, nga don Pietro Manzoni. Ai kaloi vitet e para të jetës kryesisht në fermën *Costa* të Galbiate-s, i dhënë në kujdestari të Caterina Panzeri-t, një fshatare e vendit, rrethanë kjo e dëshmuar nga pllaka e vendosur ende në ndërtesë. Më pas ai kaloi disa periudha në vilën fshatare të Caleotto-s, pronë e familjes së babait, një banesë në të cilën do t'i pëlqente të kthehej si i rritur dhe të cilën do ta shiste, jo pa pishman, në vitin 1818. Pas ndarjes së prindërvenë vitin 1818. Pas ndarjes së prindërve, Manzoni u edukua në kolegje fetare. ==== Edukimi fetar në Merate dhe Lugano ==== [[Skeda:Appiani_Giulia_Beccaria_Alessandro_Manzoni.jpg|alt=Ritratto di Giulia Beccaria con il figlio Alessandro bambino|parapamje|Andrea Appiani, ''Portret i Giulia Beccaria-s dhe djalit të saj Alessandro Manzoni si fëmijë'', 1790. Portreti iu dhurua nga Giulia Verrit, një ngjarje që forcon supozimin e paligjshmërisë së Alessandros <ref>{{Sfn|Ginzburg|p. 9}}: <templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|Il pittore Andrea Appiani fece un ritratto a Giulia col bambino. Nel ritratto, Giulia è vestita da amazzone. Ha una faccia dura, ossuta e stanca. Guarda nel vuoto. Nessuna visibile tenerezza per quel bambino che le sta appoggiato al ginocchio. Il bambino ha quattro anni. Giulia regalò il ritratto a Giovanni Verri.}}</ref>]] Më 13 tetor 1791 ai u shoqërua nga nëna në Merate, në kolegjin San Bartolomeo të Somaschi-ve, ku qëndroi pesë vjet. Ishte një periudhë e vështirë; i vogli Alessandro vuante nga mungesa e nënës dhe vuante nga marrëdhënia e vështirë si me shokët e tij të shkollës, të dhunshëm, ashtu edhe me mësuesit, të cilët e ndëshkonin shpesh. Letërsia në ato vite ishte tashmë për të një ngushëllim dhe një pasion: gjatë pushimit, shkrimtari do të tregonte më vonë, «...mbyllesha [...] në një dhomë dhe aty ktheja vargje». Në prill të vitit 1796 kaloi në kolegjin Sant'Antonio në Lugano, i menaxhuar gjithashtu nga Somaschi-t, për të qëndruar aty deri në shtator të vitit 1798. Po atë vit 1796 mbërrinte në liqenin e Luganos somaschi Francesco Soave, erudit dhe pedagog i famshëm; për sa kohë që është krejtësisht e pamundur që Manzoni ta ketë pasur si mësues (nëse jo për ndonjë ditë), figura e tij ushtroi mbi fëmijën një ndikim të jashtëzakonshëm. I vjetër dhe pranë vdekjes, autori i *I promessi sposi* (Të fejuarit) kujtonte: «Unë e doja atë si atin Soave, dhe më dukej sikur e shihja rreth kokës me një aureolë lavdie Në fund të vitit 1798 kaloi në kolegjin Longone të Milanos, i menaxhuar nga Barnabiti-t, dhe më pas u zhvendos në Castellazzo de' Barzi, ku instituti kishte vendosur përkohësisht selinë e vet për shkak të manovrave luftarake, për t'u kthyer më pas më 7 gusht 1799 në Milano. Nuk është e qartë se sa gjatë kishte qëndruar adoleshenti pranë Barnabiti-ve; hipoteza më e besueshme e supozon atë nxënës të shkollës deri në qershor të vitit 1801. Përkundër izolimit në të cilin ishte i detyruar për shkak të mjedisit të mbyllur dhe bigot, Alessandro arriti të lidhte disa miqësi jetëgjata, si ato me shokët e klasës Giulio Visconti dhe Federico Confalonieri. Një ditë të papërcaktuar të vitit shkollor 1800-1801, më pas, nxënësit morën një vizitë që zgjoi një emocion të madh te djaloshi Alessandro: mbërritja e Vincenzo Monti-t, të cilin ai e lexonte me endje dhe e konsideronte si poetin më të madh të gjallë, «ishte për të si shfaqja e një Perëndie [[Skeda:VincenzoMonti.jpg|alt=Ritratto di Vincenzo Monti|majtas|parapamje|Andrea Appiani, ''Portreti i Vincenzo Montit'', vaj në kanavacë, 1809, Galeria e Arteve Brera .]] Edukimi kulturor i Manzonit është i zhytur në mitologji dhe letërsi latine, siç është qartësisht e dukshme nga poezitë e tij të adoleshencës. Dy, në veçanti, janë autorët e tij të preferuar klasikë, [[Virgjili]] dhe [[Horaci]], <ref name=":3">{{Sfn|Tellini|p. 18}}.</ref> por ndikimi i [[Dante Aligieri|Dantes]] dhe [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] është gjithashtu i dukshëm; <ref>Nel sonetto ''Alla Musa'', Manzoni elenca quali glorie poetiche Dante e Petrarca ({{Sfn|Trombatore 1961|p. 198}}).</ref> megjithatë, midis bashkëkohësve të tij, së bashku me Montin , Parini dhe Alfieri luajnë një rol të rëndësishëm. <ref>{{Sfn|Fabris|p. 86}}: <templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|Quel giorno recitavo da me la ''Caduta'' del Parini; e, uscito poi di stanza, ebbi la notizia che poi il Parini era morto: e fu una delle più forti e dolorose impressioni della mia vita.}}</ref> <ref>{{Sfn|Tonelli|p. 18}}</ref> <ref>{{Sfn|Trombatore 1957|p. 286}}</ref> <ref>{{Sfn|Langella|p. 14}}</ref> Nëse përjashtojmë ushtrimet stilistike të mëparshme, <ref group="N">Manzoni cominciò a scrivere versi all'età di nove anni ({{Sfn|Fabris|p. 94}}.)</ref> përvojat e tij të para poetike datojnë që nga mesi i vitit 1801, kur ai filloi të shkruante ''Del trionfo della libertà'', <ref>{{Sfn|Trombatore 1957|pp. 270-271}}.</ref> në të cilën mund të gjesh një damarë satirike dhe polemike që do të ketë një rol jo të papërfillshëm në adoleshencën e Manzonit, edhe nëse ajo ishte zbutur tashmë nga mesi i dekadës. Gjithashtu kemi përkthimet, në hendekasillabë të zbrazët, të disa pjesëve të librit të pestë ''[[Eneida|të Eneidës]]'' {{'}} të ''Satirës'' së tretë (libri i parë) nga Horaci, së bashku me një epigram të gjymtuar në të cilin ai sulmon njëfarë frat Volpino i cili, nën pretekste të rreme, përfaqëson zëvendësrektorin e kolegjit, Atin Gaetano Volpini. <ref>{{Sfn|Giordano|p. 45}}</ref> [[Skeda:Manzoni_a_Venezia.jpg|alt=Lapide commemorativa di Manzoni a Venezia|majtas|parapamje|Pllakë në kujtim të Manzoni në Venecia, Campo San Maurizio, Palazzo Bellavite.]] Pasi doli nga bota e ngushtë e Longones, nga vera e vitit 1801 deri në vitin 1805 ai jetoi me babanë e tij të moshuar, duke alternuar qëndrimet në pronën e Caleotto-s me jetën e qytetit. Në atë periudhë ai frekuentonte mjedisin iluminist të aristokracisë dhe borgjezisë së lartë milaneze, duke i kushtuar një pjesë të mirë të kohës së tij argëtimit dhe në veçanti lojërave të fatit (bixhozit); luante në hollin e Teatro alla Scala derisa, siç duket, një qortim nga Monti e bindi atë të hiqte dorë nga ky ves. Ishte gjithashtu koha e dashurisë së tij të parë, ajo për Luigina Visconti-n, motra e Ermes; për këtë përvojë dimë aq sa zbuloi vetë poeti në 1807 në një letër drejtuar Claude Fauriel: në Gjenovë, në fakt, ai e kishte parë sërish rastësisht atë, tashmë të martuar me markezin Gian Carlo Di Negro, dhe ky episod kishte zgjuar tek ai nostalgjinë dhe keqardhjen që e kishte humbur. Përveç këtyre argëtimeve, rinia e Manzonit shënohet edhe nga një qëndrim në Venecia (nga tetori 1803 deri në maj 1804) te kushëriri i tij Giovanni Manzoni. Gjatë kësaj periudhe ai pati mundësinë të njihte fisniken Isabella Teotochi Albrizzi, në atë kohë muza e Foscolo-s, dhe të shkruante tre nga katër ''Sermoni''-t (Predikimet). Nuk është e qartë arsyeja e qëndrimit venedikas, për të cilin Alessandro ruante një kujtim shumë të bukur edhe në moshë të thyer, por nuk duket se ka pasur arsye politike, sesa dëshira e babait për ta larguar atë nga një stil jetese i shthurur. ==== Milani i ndriçuar ==== [[Skeda:Manzoni_1805.jpg|alt=Ritratto di Alessandro Manzoni nel 1805|parapamje|Anglezi anonim, ''Alessandro Manzoni në vitin 1805'', vaj mbi kanavacë, aktualisht në Casa Manzoni në via del Morone, [[Milano]] . Natalia Ginzburg, me shumë gjasa, e përshkruan këtë portret kur shkruan: «Diku tjetër ai ka flokë të trashë e të shpupuritur, sy të turbullt dhe i ngjan Ugo Foscolos » <ref>{{Sfn|Ginzburg|p. 23}}.</ref>]] Kënaqësia neoklasike e kohës i frymëzoi kompozimet e para me ndonjë rëndësi, të moduluara sipas veprës së Vincenzo Monti-t, idhulli letrar i momentit; përveç tij, Manzoni iu drejtua Parinit, zëdhënës i idealeve iluministe si dhe i nevojës për moralizim, poetit Ugo Foscolo, Francesco Lomonacos, një i mërguar nga Lukana, dhe Vincenzo Cuocos, mbrojtës i teorive të Vicos, gjithashtu i mërguar nga Napoli pas restaurimit burbon të vitit 1799 dhe i konsideruar si «mësuesi i parë i vërtetë i Manzonit». Afërsia me mjedisin neoklasik, dhe me kampionin e tij Vincenzo Monti në veçanti, e shtyu të riun të ndiqte disa kurse elokuence të mbajtura nga poeti romanjol në Universitetin e Pavias midis viteve 1802 dhe 1803. Në regjistrat e universitetit nuk figuron emri i Alessandros, por është pothuajse e sigurt se ai ndoqi leksionet e Montit. Përveç admirimit të njohur për Montin dhe mendimit të studiuesve të shquar, letërkëmbimi i asaj periudhe duket se e vërteton këtë hipotezë. Korrespondentët e Manzonit, në fakt, janë pothuajse të gjithë studentë (ose ish-studentë) të universitetit, nga Andrea Mustoxidi te Giovan Battista Pagani, nga Ignazio Calderari te Ermes Visconti dhe Luigi Arese. Konteksti akademik e vuri në kontakt edhe me dy profesorë jansenistë, Giuseppe Zola dhe Pietro Tamburini, përkatësisht pedagogë të «historisë së ligjeve dhe zakoneve» dhe «filozofisë morale, të drejtës natyrore dhe publike»; idetë e tyre në mbrojtje të moralit e ndikuan thellësisht atë, duke e njohur për herë të parë me mendimin jansenist. Tamburini dënonte Kurien Romake për deformimet e saj, por shihte te katolicizmi një model thelbësor. Për shkak të lartësisë së disertacioneve të tij, ai iu duk Manzonit një pikë referimi njëlloj si Zola, i përcaktuar si «më i larti» në një letër dërguar Paganit më 6 shtator 1804. Nga pikëpamja letrare, kësaj periudhe i përkasin *Del trionfo della libertà*, *Adda* dhe *I quattro sermoni* (Katër predikimet), të cilat mbajnë gjurmët e Monti-t dhe Parini-t, por edhe jehonën e Virgjilit dhe Horacit. === Qëndrimi në Paris (1805-1810) === ==== Vdekja e Carlo Imbonati-t dhe ribashkimi me nënën e tij ==== [[Skeda:Carlo_Imbonati.png|alt=Cameo raffigurante il profilo di Carlo Imbonati|majtas|parapamje|[[Cameo|Një kameo]] e shekullit të 19-të që përshkruan profilin e Carlo Imbonati-t.]] Në vitin 1805 Manzoni u ftua nga nëna e tij dhe nga Carlo Imbonati në Paris, me sa duket me sugjerimin e Montit. Alessandro pranoi me entuziazëm, por nuk arriti në kohë ta takonte kontin, letrës së të cilit ai iu përgjigj me fjalë ngrohtësie dhe mirënjohjeje që Imbonati nuk i lexoi kurrë; ky i fundit vdiq, në fakt, më 15 mars, duke e lënë Beccaria-n trashëgimtare universale të pasurisë së tij, por edhe të dëshpëruar dhe në nevojë për dashurinë e djalit. I riu, atëherë njëzet vjeç, mbërriti në kryeqytetin francez më 12 korrik, ditën kur policia lokale i lëshoi lejen e qëndrimit. Manzoni, i cili për të ndjerin shkroi poemën ''In morte di Carlo Imbonati'' (Në vdekjen e Carlo Imbonatit), zbuloi se kishte një nënë, dhe nga ai moment rrugët e tyre, të ndara deri atëherë, u kryqëzuan për të mos u ndarë më kurrë. Deri në vitin 1841, vitin e vdekjes së Beccaria-s, të dy krijuan një marrëdhënie shumë të ngushtë, thellësia e së cilës del në pah nga letrat e shkrimtarit në raste të panumërta; tashmë më 31 gusht 1805 ai i zbulonte Vincenzo Montit se kishte gjetur «lumturinë time [...] në krahët e një nëne», dhe se jetonte vetëm «për Giulian time ==== Rrethi Parisian: ''Ideologët'' dhe Claude Fauriel ==== [[Skeda:Claude_Fauriel.jpg|alt=Ritratto di Claude Fauriel|parapamje|''Claude Fauriel'', Kështjella Bignon, Francë.]] Me nënën e tij ai qëndroi në numrin 3 të ''Place Vendôme''. Shumë shpesh nëna dhe djali shkonin në Auteuil, një qytezë ku mblidhej rrethi intelektual nën patronazhin e vejushës së filozofit Helvétius, dhe në ''Maisonnette'' të Meulan-it, ku Manzoni kaloi dy vjet, duke marrë pjesë në rrethin letrar të të ashtuquajturve ''Idéologues'' (Ideologëve): filozofë të shkollës së shekullit të nëntëmbëdhjetë, trashëgimtarë të iluminizmit të shekullit të tetëmbëdhjetë, por të orientuar drejt çështjeve konkrete në shoqëri, dhe për këtë arsye pararendës të temave romantike (siç është vëmendja ndaj klasave të varfra dhe ndaj emocioneve) <ref name=":7">{{Sfn|Tellini|p. 60}}</ref> Një rol të rëndësishëm në grupin e ''Idéologues'' (të përbërë, ndër të tjera, nga Volney, Garat, Destutt de Tracy dhe danezi Baggesen) luante Claude Fauriel, me të cilin Alessandro lidhi një miqësi që zgjati për shumë vite; ky shoqërim u lehtësua nga lidhja që ekzistonte midis Giulias dhe të dashurës së Fauriel, Sophie de Condorcet, si dhe nga më i moshuari Pierre Cabanis, autor i ''Lettre sur les causes premières'', një tekst i orientuar në një kuptim spiritualist dhe i përshkuar nga një frymë fetare, ndonëse Qenia supreme, ekzistenca e së cilës pranohet aty, nuk përkon plotësisht me Zotin e krishterë sipas konceptimit të Kishës.<ref>{{Cite book |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5426351q.texteImage# |title=Lettre, posthume et inédite de Cabanis à M. F*** sur les causes premières, avec des notes par F. Bérard |publisher=Gabon et Compagnie, Libraires |year=1824 |location=Parigi |language=Fr |oclc=555572949}}</ref> Në Paris, pra, Alessandro ra në kontakt me kulturën klasike franceze, duke asimiluar sensizmin, teoritë e Volterit dhe evolucionin e racionalizmit drejt pozicioneve romantike. Na kanë mbetur pak letra që lidhen me vitet 1805-1807, dhe për këtë arsye nuk është e mundur të përcaktohet me saktësi rëndësia për Manzonin e të gjitha teksteve dhe autorëveqë njohu ose studioi më thellë në vitet e para franceze; megjithatë, Fauriel dhe Cabanis dalin në pah si dy pikat kryesore të referimit; njëfarë rëndësie duhet të ketë pasur gjithashtu Lebrun, i cilësuar, në një letër dërguar Paganit më 12 mars 1806, si «njeri i madh», «poet i lartë» dhe «lirik transhendent». Mund të jenë edhe fjalë rasti, të diktuara nga një miqësi ende e freskët dhe nga mirënjohja për fjalët e lavdërimit që «Pindari Lebrun» ia kishte drejtuar, duke e nderuar me një nga kompozimet e tij. Stili i poetit francez, i karakterizuar nga një klasicizëm i theksuar dhe artificial, në fakt nuk duket se përputhet me poetikën e Manzonit, por poema e shkurtër ''Urania'' (e ideuar mes viteve 1806 dhe 1807 dhe më pas e përfunduar me vështirësi në vitet pasuese) do të mbajë pjesërisht gjurmën e tij. <ref>Per l'intero paragrafo cfr. {{Sfn|Tonelli|pp. 65 e ss.}}</ref> ==== Intermexo italiane (1806-1807) dhe vdekja e Don Pietros ==== [[Skeda:Sophiedecondorcet.jpg|alt=Ritratto di Sophie de Condorcet|majtas|parapamje|''Sophie de Condorcet'' . Salloni i saj ishte një nga vendet e takimit të ''ideologëve'' .]] Në qershor të vitit 1806, nëna dhe djali u larguan për herë të parë nga Parisi, për të rregulluar procedurat e fundit ligjore në lidhje me trashëgiminë e Imbonatit, në të cilën përfshihej edhe vila e Brusuglio-s; megjithatë, në shtator ata ishin tashmë kthyer në Francë, siç dëshmon një letër e Manzonit dërguar Ignazio Calderari-t. Nga shkurti i vitit 1807 daton një zhvendosje e dytë: një letër dërguar Fauriel, e shkruar më 17, konfirmon se atë ditë Manzoni ishte në Susa dhe kishte kaluar Moncenisio-n, ndërsa nga dëshmi të tjera epistolare e dimë se muajin e ardhshëm ai ndodhej në Gjenovë. <ref>{{Sfn|Sforza|pp. 32-36}}.</ref> Më 20 mars, kur ishte gati të nisej për në Torino, ai mori vesh se i ati ishte rëndë i sëmurë (ndonëse në të vërtetë kishte vdekur tashmë prej dy ditësh) dhe, gjatë udhëtimit për në Milano, mësoi për ndarjen e tij nga jeta. Megjithatë, duket se Giulia dhe Alessandro nuk hynë në qytet dhe as nuk morën pjesë në funeral, duke preferuar të kalonin disa ditë në pronën e re në Brusuglio për të rikalonuar më pas Alpet. Fjalët me të cilat ai përballet në letra me humbjen e të atit duken mjaft të ftohta; në letrën drejtuar Fauriel më 8 prill, njëzet ditë pas funeralit, ai i drejton Pietros një urim të fundit: «Paix et honneur à sa cendre» (paqe dhe nder hirit të tij); në letrën dërguar Paganit më 24 mars, ditën kur mori lajmin e vdekjes, ai i referohet arsyes «mjaft të dhimbshme» që e kishte thirrur në Milano, për të vazhduar më pas me argumente të tjera, si kënaqësia e ritakimit me mikun e tij Calderari dhe dashuria për nënën, «duke folur për të cilën do të gjej gjithnjë e më shumë çdo shprehje të dobët dhe të mangët». Në maj, Alessandro, i emëruar nga babai i tij si trashëgimtar universal, ishte përsëri në Paris. ==== Martesa dhe lindja e vajzës së tyre Giulia ==== [[Skeda:Famiglia_Manzoni.jpg|alt=Ritratto della famiglia Manzoni di Ernesta Legnani Bisi|parapamje|Familja Manzoni në kohën e udhëtimit për në Firence, vizatim nga Ernesta Legnani Bisi .]] Prej kohësh Giulia Beccaria ishte në kërkim të një nuseje për djalin e saj; edhe udhëtimi i pranverës i vitit 1807 ishte ndërmarrë me këtë qëllim, i cili tashmë ishte bërë parësor. Pas dështimit të planit për të fejuar Alessandron me Augustine, vajzën e filozofit Destutt de Tracy, për shkak të gradës së ulët të fisnikërisë së Manzonëve, Beccaria u njoh në Paris me Charlotte Blondel, e afërm e familjes kalviniste të bankierit nga Gjeneva, François Louis Blondel. Ky i fundit jetonte në Milano me gruan e tij Marie dhe vajzën gjashtëmbëdhjetë vjeçare Enrichetta në Pallatin Imbonati, të cilin konti ia kishte shitur vite më parë. Kontaktet nisën përmes Charlotte-s dhe, në shtator, Manzonët u nisën drejt qytetit të Milanos për t'u njohur me Enrichetta-n - për të cilën ishin dhënë vlerësime të shkëlqyera - dhe prindërit e saj. Takimi, i cili u zhvillua në Blevio në fund të shtatorit 1807, nuk i zhgënjeu pritshmëritë; Manzoni mbeti i magjepsur nga ëmbëlsia dhe dëlirësia e vajzës. Martesa, e cila do të rezultonte shumë e lumtur dhe do të kurorëzohej me lindjen e dhjetë fëmijëve, u festua më 6 shkurt 1808 në Milano: fillimisht me një ceremoni civile në bashki dhe, dyzet e pesë minuta më vonë, me ritin kalvinist në rrugën Marino, ku ndodhej shtëpia e familjes Blondel. Pasi u rregulluan çështjet e fundit lidhur me trashëgiminë e Imbonatit, të sapomartuarit, të shoqëruar nga Giulia, u vendosën në numrin 22 të ''Boulevard des Bains Chinois'', në Paris. Më 23 dhjetor të po atij viti lindi Giulia Claudia, gruaja e ardhshme e parë e Massimo d'Azeglio-s, e cila u pagëzua më 23 gusht 1809 në kishën janseniste të San Nicola pranë Meulan-it, sipas ritit katolik dhe me Fauriel si kumbar. Vendimi për të pagëzuar me ritin katolik vajzën e parë, i marrë nga një baba indiferent nga pikëpamja fetare dhe nga një nënë kalviniste, është tregues i një ndryshimi rrënjësor në ndjeshmërinë shpirtërore të familjes. [[Skeda:Manzoni_Blondel.jpg|alt=Miniatura di Alessandro ed Enrichetta nel giorno delle nozze|majtas|parapamje|Miniaturë e Alessandros dhe Enrichettës në ditën e dasmës së tyre.]] Kthimi i Manzonit në katolicizëm është një temë për të cilën kanë diskutuar gjithmonë jo vetëm kritikët, por edhe të njohurit dhe familjarët e shkrimtarit, duke marrë përgjigje të paqarta nga autori i ''I promessi sposi''; një rezervim ky që e bën çdo studim kritik në mënyrë të pashmangshme të diskutueshëm dhe të paplotë. Rëndësia e këtij kthimi në besim, i cili është thelbësor për të kuptuar evolucionin tematik dhe shpirtëror të Manzonit gjatë «pesëmbëdhjetëvjeçarit krijues», shpesh lidhet me një legjendë hagiografike që flet për një kthim të tij të papritur, i cili i atribuohet humbjes së Enrichetta-s në vitin 1810. Në realitet, rrugëtimi që e riktheu Manzonin dhe familjen e tij në praktikën fetare katolike ishte shumë më i gjatë dhe erdhi si rezultat i një sërë faktorësh të ndërthurur me njëri-tjetrin [[Skeda:Jacques-Louis_David_018.jpg|alt=Ritratto di Papa Pio VII di Jacques-Louis David|djathtas|parapamje|Jacques-Louis David, ''Pius VII'', vaj mbi panel, 1805, [[Muzeu i Luvrit|Luvër]] . Leja e papës ndaj Manzonit për të festuar martesën me një rit katolik ishte një hap themelor në rregullimin fetar të çiftit.]] Një rëndësi të veçantë kanë dy letra që Manzoni i dërgoi Ignazio Calderari-t lidhur me sëmundjen që çoi në vdekjen e mikut të tyre të përbashkët Luigi Arese. Në të parën, të datës 17 shtator 1806, ai ankohet se në vend të njerëzve të dashur, njeriu që po vdes duhet të ketë pranë krevatit «figurën e tmerrshme të një prifti», por më 30 tetor, pas vdekjes së Arese-s, po mikut Calderari i shkruan: «Oh po! Do të shihemi sërish! Nëse kjo shpresë nuk do të ëmbëlsonte dëshirën e të mirëve dhe tmerrin nga prania e të mbrapshtve, çfarë do të ishte jeta?». Nëse nga njëra anë konfirmohet reagimi antiklerikal i vërejtur që në veprat e para, në të njëjtën kohë Manzoni tregon se po i përshtatet frymës krishtere, duke parashikuar një ekzistencë pas vdekjes. ==== Lutja drejtuar Pius VII ==== Pas pagëzimit katolik të Giulia-s në gusht të vitit 1809, Manzoni, në rëndësim me gruan e tij, i drejtoi një kërkesë Papës Pio VII me qëllim që, «i penduar për gabimin e bërë», autoriteti papnor të vendoste «një ndreqje të duhur, të aftë për të qetësuar ndërgjegjen e tij [të kërkuesit, domethënë të Manzonit]», duke bërë të mundur kremtimin e dytë të martesës, këtë herë sipas ritit katolik. Në nëntor mbërriti autorizimi papnor përmes një reskripti (urdhri të shkruar) të kardinalit Di Pietro të datuar më 30 tetor, dhe më 15 shkurt 1810, në shtëpinë e Ferdinando Marescalchi-t, famullitari i kishës së Madeleine zyrtarizoi meshën. ==== Degola dhe San Rocco (1809-1810) ==== [[Skeda:Manzoni_-_Chiesa_St.Roch.jpg|alt=Lapide nella chiesa di Saint-Roch a Parigi che commemora la conversione di Manzoni|parapamje|Pllakë e vendosur në shtyllën e parë të majtë të nefit anësor të kishës pariziene të Saint-Roch, në përkujtim të konvertimit të Alessandro Manzonit.]] Në fillim të vitit 1809, Manzonët kishin bërë njohje të rëndësishme, ndoshta vendimtare për orientimin e Alessandros drejt praktikës fetare. Pierre Jean Agier, president i Gjykatës së Apelit të Parisit, Giambattista Somis, ish-këshilltar i Gjykatës së Apelit të Torinos, Ferdinando Marescalchi, ministër i Punëve të Jashtme i Mbretërisë napoleonike të Italisë, dhe Anne Marie Caroline Geymüller, një grua nga Bazeli, vejushë e një oficeri të gardës zvicerane të mbretit Luigji XVI, ishin pjesë e një mjedisi fort katolik dhe jansenist. Kjo e fundit, për më tepër, kishte mohuar kalvinizmin në vitin 1805 nën ndikimin e një abati jansenist gjenovez, të cilin Manzonët do ta njihnin pikërisht në vjeshtën e vitit 1809, Eustachio Degola, i cili pati një rëndësi të jashtëzakonshme për kthimin në besim të Alessandros dhe të familjes së tij. Kthimi në besim i Manzonit, megjithatë, është shumë më i njohur për të ashtuquajturën 'mrekulli të Shën Rokut' (San Rocco). Më 2 prill 1810, gjatë festimeve për martesën e Napoleonit I me Maria Luisa-n e Austrisë, papritmas shpërthyen disa lëndë plasëse (fishekzjarre festimesh) dhe turma që mbushhte rrugët e ndau Manzonin nga bashkëshortja e tij. I shtyrë nga njerëzit, ai u gjend në shkallët e kishës së Shën Rokut, në rrugën Saint-Honoré, ku edhe u strehua. Në heshtjen dhe qetësinë e atij tempulli, ai iu lut Zotit për hirin që të gjente sërish nusen e tij dhe, kur doli jashtë, i kthyer tashmë në besim, mundi ta përqafonte atë sërish. [[Skeda:Alessandro_Manzoni,_incisione_di_Ardinghi.jpg|alt=Incisione di Alessandro Manzoni a 25 anni|parapamje|Alessandro Manzoni rreth moshës 25 vjeç në një gravurë nga Ardinghi, në ''Letrat e Alessandro Manzonit'', redaktuar nga Angelo de Gubernatis, Paolo Carrara, Milano 1881.]] Një version tjetër, i treguar nga Giulio Carcano, rrëfen ndërkaq për një Manzoni të frustruar (të dëshpëruar) i cili, i munduar nga dyshimet shpirtërore, kishte shkuar në kishën e Shën Rokut duke thirrur: «O Zot! Nëse ti ekziston, më u shfaq mua!», dhe pasi doli që andej, ishte kthyer në besimtar. ==== Degola dhe marrëdhëniet e tij me familjen Manzoni ==== Fillimisht, prifti pati për detyrë të përgatiste Enrichetta Blondel-in për mohimin e kalvinizmit. Ai i kërkoi asaj të shkruante përmbledhje të leksioneve të religjionit (fesë) katolik (të quajtura ''ristretti''), për t'i korrigjuar më pas vetë ai. Mohimi i kalvinizmit u nënshkrua në një akt zyrtar më 3 maj 1810 dhe u kremtua solemnisht më 22 maj në kishën e Saint-Séverin, në prani të rrethit jansenist dhe të abatit Degola. Ndikimi i priftit jansenist është i pamohueshëm: dëshmi për këtë mbetet letërkëmbimi shumëvjeçar që prifti gjenovez mbajti med Manzonin, me gruan e tij dhe me Giulia Beccaria-n. Është relativisht e lehtë të rindërtohen hapat përmes të cilëve Blondel u kthye në katolicizëm, bur nuk është e qartë arsyeja. Ndoshta Manzoni, i cili ishte «një shpirt jo vërtet rebel», e pranonte me mospëlqim një rregullim të martesës së pabekuar (nga kisha), dhe kjo situatë, kur vajza u regjistrua në regjistrin e pagëzimeve, duhet ta ketë vënë atë në siklet. <ref>{{Sfn|Momigliano|p. 16}}</ref> [[Skeda:8862_-_Milano_-_P.za_Belgiojoso_-_Casa_del_Manzoni_-_Foto_Giovanni_Dall'Orto_-_14-Apr-2007.jpg|alt=Facciata della Casa Manzoni a Milano|majtas|parapamje|Shtëpia Manzoni, e parë nga Piazza Belgioioso në [[Milano]] . E blerë në vitin 1813 nga shkrimtari, ajo ishte rezidenca e familjes së tij në qytet deri në vitin 1873, vitin e vdekjes së Manzonit. Sot aty ndodhen "Muzeu Manzoni", "Qendra e Studimeve Manzoni" dhe " Shoqëria Historike Lombardiane ". <ref>{{Cite web |title=Casa del Manzoni |url=http://www.casadelmanzoni.it |publisher=Casa del Manzoni}}</ref>]] Se sa kishte ndryshuar shpirti i Manzonit në muajt e fundit të qëndrimit në Paris, ose më mirë, se sa ishte ai në kontradiktë me vlerat dhe modelet e mëparshme, është vështirë të thuhet Sigurisht, qyteti i madh francez, kryeqyteti i botës mondane (bel mondo) dhe i intelektualëve të kohës, nuk ushtronte më asnjë joshje mbi të. Me nevojë për qetësi, Manzoni u largua nga Parisi me familjen më 2 qershor, i drejtuar për në Brusuglio, ku mbërriti disa javë më vonë, me gjithë disa papritshmëri gjatë rrugës. Atje, megjithatë, ai u përball me zemërimin e familjes Blondel, e cila ishte e indinjuar për kthimin e Enrichetta-s në katolicizëm, një pakënaqësi kjo që nuk u zbut med kalimin e viteve. Manzonët ndërronin periudhat e qëndrimit midis Brusuglio-s dhe qytetit, duke jetuar gjatë stinës së ngrohtë në vilën jashtë qytetit, ku Alessandro i dedikohej bujqësisë. Në Milano u vendosën për gati dy vjet në numrin 3883 të rrugës S. Vito al Carobbio, për të kaluar më pas një vit në pallatin e Beccaria-ve, në rrugën Brera, derisa më 2 tetor 1813 shkrimtari bleu një shtëpi në rrugën del Morone, në numrin 1171 (sot 1). Manzoni kishte qenë gjithmonë i mësuar të jetonte mes gjelbërimit: banesa e re, që shihte nga sheshi Belgioioso, kishte «një kopsht të vetin të brendshëm, me një lloj ndjesie si të një manastiri, pikërisht ajo që i duhej natyrës së Manzonit» <ref>{{Sfn|Radius|p. 55}}</ref> Në rrugën del Morone autori do të kalonte pjesën tjetër të jetës së tij. Gjatë viteve në vijim, anëtarët e familjes, të cilët ndërronin vendbanimin midis pallatit në qytet dhe vilës në Brusuglio, u shtuan në numër. Pas Luigia-s, e lindur dhe e vdekur në të njëjtën ditë (5 shtator 1811), më 21 korrik 1813 erdhi në jetë në rrugën Brera djali i parë mashkull, Pietro Luigi. Më 25 korrik 1815 shtëpia në rrugën del Morone u gëzua nga lindja e Cristina-s, më vonë bashkëshortja e Cristoforo Baroggi-t. Brenda pak viteve lindën edhe Sofia (12 nëntor 1817), bashkëshortja e Lodovico Trotti-t; Enrico (7 qershor 1819); Clara (gusht 1821), e cila jetoi vetëm dy vjet; Vittoria (mars 1822), që nga viti 1846 bashkëshorte e Giovanni Battista Giorgini-t; Filippo (mars 1826), bashkëshorti i Erminia Catena-s; dhe Matilde në maj të vitit 1830, kjo e fundit e vdekur e pamartuar. [[Skeda:Luigi_Tosi.jpg|alt=Ritratto di Luigi Tosi|parapamje|Luigi Tosi.]] Përpara se të niseshin, Manzonët i kishin kërkuar priftit jansenist t'u rekomandonte një person të besueshëm që mund të vazhdonte punën e tij të udhëheqjes shpirtërore. Më 30 maj, Degola shkroi një letër rekomandimi për don Luigi Tosi-n, kanonik i kishës së Shën Ambrozit (Sant'Ambrogio) dhe gjithashtu jansenist. Si Giulia, ashtu edhe Alessandro patën një përshtypje të shkëlqyer për Tosi-n, siç kuptohet edhe nga fjalët e vetë shkrimtarit: «Kanoniku tejet i nderuar Tosi u vizitua nga nëna ime dhe nga unë […], dhe u tregua një mik i denjë i Degola-s; dhe kjo mjafton si lavdërim për të». Prifti shkonte rregullisht edhe në Brusuglio, kur familja jetonte atje, dhe e ruajti funksionin e tij si udhërrëfyes shpirtëror për shumë vite, madje edhe pas zgjedhjes së tij si peshkop i Pavisë, që ndodhi në vitin 1823. Alessandro, ashtu si gruaja dhe nëna e tij, nuk e kishte marrë ende [[Eukaristia|Eukaristinë]] . Pas një përgatitjeje të shkurtër, Manzoni u rrëfye më 27 gusht dhe më 15 shtator, së bashku me Giulian dhe Enrichettën, mori Kungimin për herë të parë, <ref>{{Sfn|Tellini|pp. 24-25}}</ref> edhe pse udhëtimi drejt konvertimit të plotë ishte ende shumë i gjatë. Në fakt, në gusht 1811, neofiti u dërgoi letra Degolës dhe Tosit në të cilat u kërkonte atyre të luteshin "që Zoti të kënaqet të më largojë ngadalësinë në shërbimin e tij dhe të më largojë nga një vakt që më mundon dhe më poshtëron", dhe duke pohuar se "pavarësisht padenjësisë sime të thellë, ndiej se sa shumë mund të veprojë në mua Plotfuqishmëria e Hirit Hyjnor". <ref>{{Sfn|Sforza|p. 127}}</ref> [[Skeda:Molteni_Giuseppe,_Alessandro_Manzoni.jpg|alt=Ritratto di Alessandro Manzoni di Giuseppe Molteni|majtas|parapamje|Giuseppe Molteni, ''Alessandro Manzoni'', vaj në pëlhurë, 1835, Galeria e Arteve Brera .]] ==== Hyrje ==== Një shprehje që tashmë është adoptuar (pranuar) nga kritika letrare, «pesëmbëdhjetëvjeçari krijues» zakonisht tregon atë hark kohor në të cilin Manzoni, tashmë i kthyer në katolicizëm dhe në idetë romantike, u përkushtua maksimalisht në hartimin e veprave të tij kryesore letrare, duke lëvizur nga poezia e shenjtë tek ajo civile, nga esetë filozofiko-fetare te tragjeditë, për të arritur në fund në shkrimin e romanit të parë të madh në historinë e letërsisë italiane. Në të gjitha këto gjini, Manzoni solli elemente të reja dhe revolucionare në krahasim me traditën letrare: ''Hymnet e Shenjta'' (Inni Sacri) shpërfaqin koralitetin (frymën kolektive) e poezisë së krishterë manzoniane; tragjeditë, në emër të vërtetësisë (verosimiglianza), shkëputen nga unitetet aristoteliane dhe zbulojnë atë interes progresiv për ndjenjat njerëzore që do të gjejnë shprehje të plotë në roman. ==== ''Himnet e Shenjta'' ==== <templatestyles src="Modulo:Vedi anche/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Avviso permanente/styles.css" />{{Shiko gjithashtu|Inni sacri}}Që nga ky moment, jeta dhe arti i tij do të jenë plotësisht në përputhje me besimin dhe me nevojën për ta përhapur atë përmes shembullit dhe veprave. Në vitin 1812 ai filloi shkrimin e ''Hymneve të Shenjta'' (Inni sacri). Ai donte të shkruante me radhë: ''Krishtlindjen'' (Il Natale), ''Epifaninë'' (L'Epifania), ''Pasionin'' (La Passione), ''Ringjalljen'' (La Risurrezione), ''Asensionin/Ngritjen në Qiell'' (L'Ascensione), ''Rëshajët/Pentekosten'' (La Pentecoste), ''Trupin e Zotit'' (Il Corpo del Signore), ''Katedrën e Shën Pjetrit'' (La Cattedra di San Pietro), ''Të Shëlbyerit e Shën Marisë'' (L'Assunzione), ''Emrin e Marisë'' (Il Nome di Maria), ''Gjithë Shenjtorët'' (Ognissanti) dhe ''Të Vdekurit'' (I Morti), por çoi deri në fund vetëm pesë prej tyre: ''Ringjalljen'', ''Emrin e Marisë'', ''Krishtlindjen'', ''Pasionin'' dhe ''Rëshajët/Pentekosten''. Katër të parët u shkruan midis prillit të vitit 1812 dhe tetorit të vitit 1815, dhe u botuan në një vëllim të vogël nga botuesi milanez Pietro Agnelli në fund të vitit 1815, ndërsa shkrimi i ''Rëshajve'' (La Pentecoste), i nisur në vitin 1817, u përfundua vetëm pesë vjet më vonë, i ngadalësuar nga vepra të tjera me të cilat autori u mor po në ato vite, mes të cilave veçohen dy tragjeditë dhe versioni i parë i romanit. ''Gjithë Shenjtorët'' (L'Ognissanti, 1830-1847) mbeti në gjendje fragmenti, ashtu si edhe shtesa të tjera të mundshme te ''Hymnet'' (''Krishtlindja e vitit 1833'' dhe teksti shumë i shkurtër ''Zoti në natyrë''). Poezia fetare e Manzonit plotësohet nga ''Strofat për një Kungim të Parë'' (Strofe per una Prima Comunione). Synimi i autorit është që kjo të jetë një poezi popullore, prej së cilës stili ndonjëherë largohet sepse është ende i ndikuar nga formimi neoklasik, për t'u kthyer më pas te komuniteti i besimtarëve (eklezia e krishterë) i cili ngre, së bashku me poetin, një këngë lavdie ndaj Zotit, si të vetmen siguri kundër së keqes që zotëron gjithmonë në Histori. Kjo përmasë korale (kolektive) shpërfaqet mbi të gjitha te ''Rëshajët'' (Pentecoste), ku «bijtë e Evës» (vargun 71), të shpërndarë në të gjithë botën, gjejnë bashkim në besimin te Zoti. ==== 1814 dhe ''Odat'' ''Civile'' ==== [[Skeda:Prina_lynched.jpg|alt=Stampa d'epoca che ritrae il linciaggio di Giuseppe Prina|parapamje|Linçimi i Giuseppe Prina-s në një printim bashkëkohor.]] Ndërsa Manzoni po punonte për ''Hymnet e Shenjta'', situata politike ndërkombëtare po përkeqësohej me shpejtësi: Napoleoni, i dobësuar rëndë pas fushatës katastrofike të Rusisë në vitin 1812, u mposht në betejën e madhe të Lajpcigut (Lipsia) në vitin 1813. Si rrjedhojë, edhe shtetet satelite franceze, përfshirë Mbretërinë e Italisë, rane nën goditjet e koalicionit austro-rus, duke e detyruar Eugenio di Beauharnais të arratisej nga Milano dhe duke u mundësuar kështu austriakëve të riktheheshin në Lombardi. Manzoni i përjetoi këto momente dramatike me ankth të madh, duke qenë dëshmitar nga pallati i tij në rrugën del Morone, më 20 prill 1814, i linçimit të ministrit të financave Giuseppe Prina, dhuna ndaj të cilit (e dënuar ashpër nga shkrimtari) rrëfehet në një letër drejtuar Fauriel-it. <ref>{{Sfn|Ginzburg|pp. 43-44}}:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|La nostra casa per l'appunto è situata molto vicino a quella dov'egli abitava di modo che abbiamo udito per alcun ore le grida di quelli che lo andavano cercando, il che tenne mia madre e mia moglie in angosce crudeli, anche perché pensavano che non si fermassero a questo. E invero alcuni malintenzionati volevano approfittare di quel momento d'anarchia per prolungarlo, ma la guardia civica seppe fermarlo con coraggio, una prudenza e un'operosità quanto mai degni di lode.}}</ref> Përveç episodit të Prina-s, Manzoni mori pjesë intensivisht në përpjekjen për të mbajtur të pavarur Italinë e Epërme (Alta Italia) me një mbretëri, sovrani i së cilës do të ishte pikërisht mëkëmbësi (vbackground) Eugenio di Beauharnais, duke nënshkruar një peticion drejtuar fuqive fituese të mbledhura në Paris. Në planin poetik, ai kontribuoi në ndjenjën patriotike me shkrimin e dy këngëve (poemave) të cilat mbetën të dyja të papërfunduara: ''Prill 1814'' (Aprile 1814), në të cilën evokohet tërmeti politik milanez nën një qasje patriotike dhe denoncuese ndaj politikës napoleonike, dhe ''Proklama e Riminit'' (Il proclama di Rimini - prill 1815), në të cilën ai reflekton mbi fjalimin homonim (me të njëjtin emër) të mbajtur nga Gioacchino Murat për mbrojtjen e Italisë, duke e kornizuar atë si një çlirimtar të dërguar nga Zoti për t'i larguar italianët nga skllavëria. ==== Manzoni dhe debati midis klasicistëve dhe romantikëve ==== [[Skeda:Sulla_maniera_e_la_utilità_delle_traduzioni.pdf|alt=Prima pagina dell'articolo di Madame de Staël sulla Biblioteca Italiana|majtas|parapamje|Anne Louise Germaine de Staël, ''"Mbi mënyrën dhe dobinë e përkthimeve'' ", përkthyer nga Pietro Giordani në ''Biblioteca Italiana'' (janar 1816). Ky artikull nxiti fillimin e një debati midis klasicistëve dhe romantikëve.]] Vitet pas kthimit në besim ishin mjaft domethënëse për panoramën letrare dhe italiane. Italia, e ankoruar në një traditë të fortë klasiciste, u detyrua të përballej me klimën (frymën) e re romantike evropiane. Në janar të vitit 1816, intelektualja franceze Madame de Staël botoi, të përkthyer në italisht në numrin e parë të revistës ''Biblioteca Italiana'', një artikull të titulluar ''Mbi mënyrën dhe dobinë e përkthimeve'' (Sulla maniera e la utilità delle traduzioni), në të cilin kritikonte italianët që këmbëngulnin të mbeteshin të lidhur pas një retorike të zbrazët, duke shpërfillur risitë që vinin nga Gjermania dhe nga Anglia. <ref>{{Sfn|Ferroni|p. 27}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Massimiliano Mancini |title=Le polemiche romantiche |url=http://www.internetculturale.it/opencms/directories/ViaggiNelTesto/manzoni/a11.html |publisher=Internet Culturale}}</ref> Në debatin (querelle) e mëvonshëm midis klasicistëve (të udhëhequr nga Pietro Giordani) dhe romantikëve (mes të cilëve veçohen Ludovico di Breme dhe Giovanni Berchet), Manzoni nuk mori pjesë aktivisht. Edhe pse ishte në anën e romantikëve dhe merrte pjesë në ''Dhomëzën letrare'' (Cameretta) të animuar nga Ermes Visconti, Gaetano Cattaneo, Tommaso Grossi dhe mbi të gjitha nga poeti dialektor Carlo Porta, ai refuzoi të bashkëpunonte si me revistën ''Biblioteca Italiana'', ashtu edhe me ''Il Conciliatore''.. Përveç interesit për poetikën e krishterë, vendimtare ishin edhe neuroza depresive që e preku Manzonin që nga viti 1810 dhe vështirësia e tij për të folur në publik, faktorë këta që e detyruan të bënte një jetë të tërhequr në pronat e tij në Brusuglio ose në qetësinë e pallatit të tij milanez. <ref name="tellini">{{Sfn|Tellini|pp. 24-27}}</ref> ==== Prodhim teatral ==== <templatestyles src="Modulo:Vedi anche/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Avviso permanente/styles.css" />{{Shiko gjithashtu|Pensiero e poetica di Alessandro Manzoni}}Vendimtar ishte gjurma që Manzoni la në historinë e teatrit italian. Ai ndërhyri në strukturën dhe në vetë qëllimin e dramës, e cila për shkrimtarin nuk duhet të përshkruajë abstrakten, por të vërtetësinë (duke përjashtuar artificialitetin e uniteteve aristoteliane) dhe lëvizjet e shpirtit të protagonistëve. Frytet e këtyre meditimeve, të shpërfaqura në ''Letrën drejtuar zotërisë Chauvet'' (Lettera a Monsieur Chauvet - 1820), vërehen në tragjedinë ''Konti i Karmanjolës'' (Il Conte di Carmagnola), shkrimi i së cilës u ngadalësua nga problemet e natyrës nervore që mundonin autorin dhe nga angazhimi në veprën ''Vëzhgime mbi moralin katolik'' (Osservazioni sulla morale cattolica). Tragjedia e dytë, ''Adelki'' (Adelchi), u botua në vitin 1822, ndërsa në mendjen e tij po fillonte të shfaqej vizioni narrativ i romanit. ==== Kriza e vitit 1817 dhe ''Vëzhgimet mbi Moralin Katolik'' (1818-1819) ==== <templatestyles src="Modulo:Vedi anche/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Avviso permanente/styles.css" />{{Shiko gjithashtu|Osservazioni sulla morale cattolica}} [[Skeda:Jean_Charles_Simonde_de_Sismondi_(1773-1842).png|alt=Ritratto di Jean Charles Léonard Simonde de Sismondi|majtas|parapamje|Jean Charles Léonard Simonde de Sismondi .]] Në pranverën e vitit 1817, Manzoni kaloi një krizë të shkurtër shpirtërore, të përcaktuar nga disa faktorë, veçanërisht nga mbështetja e Kishës ndaj Restaurimit (Restaurazione): liberali Manzoni nuk e konceptonte dot konfliktin midis religjionit (fesë) të krishterë, te i cili besonte fort, dhe orientimit politik të Kishës Katolike, të cilin nuk e ndante. Zhgënjimi që rrodhi prej kësaj çoi në rëndimin e sëmundjes së tij nervoze dhe në një ftohje pasuese ndaj praktikës fetare, siç kuptohet nga një letër e Tosi-t drejtuar Degola-s, në të cilën ati shpirtëror i shkrimtarit njoftonte kalimin e krizës (14 qershor 1817). Edhe me peshkopin e ardhshëm të Pavisë pati një përplasje të vogël, të harruar shpejt, kur Manzoni i kishte shprehur dëshirën për t'u rikthyer për një periudhë në Paris, duke ndeshur në një kundërshtim që iu duk i ekzagjeruar. Prifti shihte te ky zhvendosje një rrezik për besimin e dishepullit, i cili nga ana tjetër dëshironte të shihte sërish Fauriel-in dhe shpresonte të gjente lehtësim për çrregullimet e tij nervoze. Manzoni kërkoi gjithsesi që të mund të nisej, por në maj policia ia refuzoi pasaportat. <ref>{{Sfn|Tonelli|pp. 179-180}}</ref> Duke e lënë befas mënjanë përkohësisht hipotezën e Parisit, Manzoni ndërpreu punën për ''Kontin e Karmanjolës'' (Il Conte di Carmagnola) dhe u tërhoq në fshat, ku u zhyt në leximin e teksteve filozofike që do të shërbenin si bazë për ''Vëzhgimet mbi moralin katolik'' (Osservazioni sulla morale cattolica). Shënimet margjinale (postille) të Manzonit mbi autorët e studiuar janë të dobishme për të zbuluar se cilët libra po trajtonte në ato muaj dhe si i gjykonte ata: shënimet mbi Locke, Condillac dhe Destutt de Tracy dëshmojnë distancën e Manzonit nga mendimi i tyre. Gjatë përgatitjes së ''Vëzhgimeve'', vëmendja e tij u drejtua mbi të gjitha nga vepra ''Historia e Republikave Italiane'' (Histoire des Républiques Italiennes) e Sismondi-t, vëllimi i gjashtëmbëdhjetë dhe i fundit i së cilës doli në Paris në vitin 1818. Vepra përmbante në vëllimin e fundit akuza të ashpra kundër katolicizmit, gjë që nxiti një reagim të indinjuar të kanonikut Tosi, i cili i kërkoi Manzonit të kundërpërgjigjej. Kjo vepër apologjetike u botua në vitin 1819 me titullin ''Mbi Moralin Katolik, vëzhgime nga Alessandro Manzoni, Pjesa e parë'' (Sulla Morale Cattolica, osservazioni di Alessandro Manzoni, Parte prima). <ref>{{Cite web |last=Massimiliano Mancini |title=La ''Morale Cattolica'' |url=http://www.internetculturale.it/opencms/directories/ViaggiNelTesto/manzoni/b32.html |publisher=Internet Culturale}}</ref> ==== Qëndrimi i dytë në Paris (1819-1820) ==== [[Skeda:Thierry,_Augustin,_BNF_Gallica.jpg|alt=Ritratto dello storico Augustin Thierry|parapamje|Augustin Thierry .]] Që nga viti 1817, Manzoni mendonte të rikthehej në Paris, vendi i lumtur i rinisë së tij, ku shpresonte se do të mund të shërohej nga krizat e nervave që po bëheshin gjithnjë e më të theksuara. Megjithatë, nisja shtyhej vazhdimisht për shkak të vështirësisë për të marrë pasaportat. Ato u lëshuan nga autoritetet austriake vetëm në vitin 1819, dhe e gjithë familja u nis për në Francë më 14 shtator. In kryeqytetin francez, Manzoni frekuentoi historianin Augustin Thierry dhe filozofin Victor Cousin. Njohja me Thierry-n ndikoi në mënyrë të rëndësishme në konceptimin manzonian të historisë, ndërsa një lloj rëndësie pati edhe spiritualizmi i Cousin-it. Edhe pse idetë e këtij të fundit nuk ishin plotësisht heterodokse (të jashtëzakonshme/ndryshe) në çështjet e religjionit, disa thënie të tij e goditën atë, si për shembull: «Sans Dieu, l'homme et la nature restent un mystère» (Së pa Zotin, njeriu dhe natyra mbeten një mister), ose «La loi suprème, c'est […] la sainteté, le dévouement, la charité, l'amour du prochain; c'est surtout l'amour de Dieu» («Ligji suprem konsiston […] mbi të gjitha në shenjtëri, në përkushtim, në bamirësi, në dashuri për të afërmin; ai shfaqet mbi të gjitha në dashurinë ndaj Zotit») "Megjithatë, Manzoni nuk gjeti lehtësim gjatë qëndrimit në Paris: krizat e nervave nuk i kishin kaluar dhe po fillonte të ndiente mall për shtëpinë. Prandaj, pas vetëm një viti, më 25 korrik ai u nis nga Parisi me të gjithë familjen për t'u rikthyer në Milano më 8 gusht. Pasi kaloi vera, nisën vitet më frenetike të «pesëmbëdhjetëvjeçarit krijues», në të cilat Alessandro shtjelloi ato koncepte fetare dhe providenciale (të providencës hyjnore) që do të arrinin kulmin te ''Adelki'' (Adelchi) dhe ''Pesë maji'' (Il Cinque maggio), baza themelore këto për strukturën e brendshme të romanit ''Të fejuarit'' (I promessi sposi), së bashku me fillimin e reflektimit gjuhësor, strukturor dhe artistik mbi vetë gjininë e romanit." ==== Periudha dyvjeçare 1820-1822: themelet e romanit ==== [[Skeda:Steuben_-_Mort_de_Napoleon.jpg|alt=Dipinto della morte di Napoleone a Sant'Elena|majtas|parapamje|Charles de Steuben, ''Vdekja e Napoleonit I në Shën Helena, 5 maj 1821'', vaj mbi kanavacë, 1828.]] Në nëntor të vitit 1820, Manzoni filloi tragjedinë ''Adelki'' (Adelchi). Pasi përfundoi një skicë të parë në pranverën e vitit 1821, ai u shkëput papritur prej saj për të rimarrë në dorë poezinë civile me shkrimin e odës ''Mars 1821'' (Marzo 1821), e cila kremtonte pushtimin e supozuar të rajonit Lombardo-Veneto nga trupat sardo-piemonteze pas abdikimit të Vittorio Emanuele I. E shkruar midis 15 and 17 marsit, kjo odë dëshmon, në krahasim me ato të shtatë viteve më parë, një kompaktësi më të madhe strukturore dhe siguri si në gjuhë, ashtu edhe në trajtimin e gjendjeve shpirtërore të patriotëve. Pasi ra euforia e përgjithshme pas dështimit të kryengritjeve të viteve 1820-1821, Manzoni iu rikthye ''Adelkit'', duke filluar të studionte burime të ndryshme historike (të shtjelluara në esenë e asaj kohe ''Diskutim mbi disa pika të historisë longobarde në Itali''), me qëllim që të kishte një përputhje midis të vërtetës historike (ngjarjeve që kanë ndodhur realisht) dhe të vërtetës poetike (shpikjes narrative), një koncept ky i përvetësuar nga shkolla e Thierry-t dhe e ''idéologues'' (ideologëve). [[Skeda:Adelchi.jpg|alt=Illustrazione della morte di Adelchi|djathtas|parapamje|Përfaqësimi i vdekjes së Adelchi-t]] Viti 1821, megjithatë, ishte i mbushur me ngjarje domethënëse: përveç kryengritjeve të lartpërmendura, më 5 maj vdiq në ishullin e Shën Helenës i mërguari Napoleon Bonaparti. Lajmi mbërriti në Evropë vetëm në korrik; Manzoni e lexoi atë në gazetën ''Gazzetta di Milano'' më 17 korrik 1821 dhe mbeti thellësisht i tronditur. I magjepsur nga titanizmi dhe gjenialiteti i Napoleonit, midis 18 dhe 20 korrikut ai thuri odën ''Pesë maji'' (Il cinque maggio). Në këtë odë, shkrimtari e sheh madhështinë e Perandorit jo aq në bëmat e tij tokësore, sesa në faktin që kishte kuptuar, përmes vuajtjeve të mërgimit, zbrazëtinë e lavdive të shkuara dhe rëndësinë absolute të Shpëtimit (Salvezza). Paralelizmi me historitë e Adelkit dhe Ermengardës shpërfaq formulimin e asaj fatkeqësie providenciale (provvida sventura) që do të bëhet qendrore te ''Të fejuarit'' (I promessi sposi). ==== Nga ''Fermo dhe Luçia'' te ''Të Fejuarit'' (1821-1827) ==== [[Skeda:I_promessi_sposi-008.jpg|alt=Antiporta dell'edizione 1840 dei Promessi Sposi|majtas|parapamje|Ballina nga botimi i vitit 1840 i ''"Të Fejuarit"'', ilustruar nga Francesco Gonin .]] Manzoni filloi të shkruante ''Fermo e Lucia'' më 24 prill 1821, por fillimisht e ndërpreu punën. Në qetësinë e vilës në Brusuglio, ai e kishte ndërmarrë atë pasi kishte lexuar romanet evropiane, veçanërisht ato angleze, në veçanti ''Ivanhoe'' {{'}} [[Sir Walter Scott|Walter Scott]] të përkthyer në frëngjisht, <ref name=":18">{{Sfn|Tonelli||p. 242}}.</ref> pasi [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsia italiane]] ishte përqendruar deri atëherë në zhanre të tjera prozaike. Duke ndjekur metodologjinë e miratuar tashmë për tragjeditë, autori filloi një punë të vërtetë dokumentimi historik, bazuar në leximin e ''Historia patria'' nga Giuseppe Ripamonti dhe esenë ''Sul commercio de' commestibili e caro prezzo del vitto'' nga Melchiorre Gioia . <ref>{{Sfn|Varotti|p. 26}}</ref> Drafti i parë i ''Fermo e Lucia'' (titulli i sugjeruar nga miku i tij Ermes Visconti, siç dëshmohet në një letër të 3 prillit 1822 drejtuar Gaetano Cattaneo-s, <ref>{{Sfn|Vitale|p. 58}}</ref> ) i përfunduar më 17 shtator 1823, përbëhet nga fletë protokolli të ndara në dy kolona: teksti në të djathtë, korrigjimet në të majtë. Drafti i dytë i romanit me titullin ''Gli sposi promessi'', pas ''përfundimit të Adelchi-t'' {{'}} kompozimit të ''Il cinque maggio'', mund të datohet midis viteve 1823 dhe 1825. Vepra u botua përfundimisht midis viteve 1825 dhe 1827 me titullin përfundimtar ''I promessi sposi'' . Kalimi nga ''Fermo e Lucia'' – struktura narrative e të cilit nuk ishte shumë harmonike për shkak të ndarjes në vëllime dhe seksione të mëdha kushtuar Motrës Gertrude <ref>{{Sfn|Guglielmino-Grosser|p. 232}}:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|[…] nel caso di Gertrude quel che diventa la "sventurata rispose" era una lunga dettagliata descrizione della caduta nell'abiezione da parte della monaca, […]}}</ref> – në ''I promessi'' sposi ishte mjaft i trazuar për shkak të ripërcaktimit të arkitekturës së veprës. <ref>{{Sfn|Tellini|pp. 164-167}}</ref> Përveç problemit ekspozues, Manzoni u bë i vetëdijshëm për gjuhën artificiale dhe letrare që përdorte, një element që nuk i përgjigjej nevojave realiste ndaj të cilave prirej poetika e tij. <ref>{{Sfn|Tellini|p. 171}}:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|…dopo lo studio attento dei classici, la lettura degli stranieri principalmente francesi, la conversazione colta con i propri concittadini, lo scrittore italiano può… accoglie<nowiki>[re]</nowiki> ciò che resta nella cosiddetta "buona lingua" illustre… Di tale fatta è appunto la veste linguistica del ''Fermo e Lucia'': una miscela di laboratorio costruita ''in vitro''…}}</ref> Duke zgjedhur toskanishten si gjuhë bisedore për personazhet e tij, <ref name=":20">{{Sfn|Ferroni|p. 64}}</ref> ai botoi të ashtuquajturën ''ventisettana'' (emri i dhënë botimit të parë të ''I promessi sposi'' ) por, i vetëdijshëm për nevojën për të dëgjuar drejtpërdrejt elokuencën e atij rajoni, vendosi të largohej për në Firence. === Udhëtimi për në Toskanë (1827) === ==== Kabineti Vieusseux dhe Fondacionet ''Quarantana'' ==== [[Skeda:Giovan_Pietro_Vieusseux.jpg|alt=Ritratto di Giovan Pietro Vieusseux|djathtas|parapamje|Portret fotografik i Gian Pietro Viesseux, themeluesit të vendit të takimit kulturor me të njëjtin emër]] Në [[1827|vitin 1827,]] Manzoni u zhvendos në [[Firencia|Firence]] për të vazhduar me draftin përfundimtar të romanit, të korrigjuar në një nivel formal dhe stilistik, në mënyrë që të vinte në kontakt dhe të "jetonte" me gjuhën fiorentine të popullit të kulturuar, e cila për autorin përfaqësonte të vetmen gjuhë të Italisë së bashkuar. Udhëtimi, i cili filloi më 15 korrik, pa të gjithë familjen Manzoni (fëmijët, nënën e moshuar Giulia dhe gruan e tij Enrichetta) të kalonin nëpër Pavia - ku ndaluan për të përshëndetur Kanon Tosin, i cili ishte bërë peshkop i qytetit -, [[Gjenova|Gjenovën]], [[Luka|Lukën]], [[Piza|Pizën]] <ref name=":2">{{Cite web |date=2014 |title=Cronologia della vita e delle opere di Alessandro Manzoni |url=http://www.casadelmanzoni.it/content/la-vita |publisher=Casa del Manzoni}}</ref> dhe mbërritën më 29 gusht në kryeqytetin e [[Dukati i Madh i Toskanës|Dukatit të Madh të Toskanës]] . <ref>{{Sfn|Tellini|p. 234}}</ref> [[Skeda:Alessandro_Manzoni_FI.jpg|alt=Lapide commemorativa del soggiorno di Manzoni a Firenze|majtas|parapamje|Pllakë që përkujton periudhën fiorentine të Manzonit]] Qëndrimi, i cili zgjati deri në tetor, ishte një triumf për shkrimtarin: anëtarët e Gabinetto Vieusseux (të udhëhequr nga Niccolò Tommaseo, vetë Giovan Pietro Vieusseux, Giovanni Battista Niccolini dhe Gino Capponi ) <ref>{{Sfn|Tonelli|p. 247}}</ref> <ref>{{Sfn|Tellini|pp. 234-235}}</ref> e pritën me të gjitha nderimet. Edhe [[Xhakomo Leopardi|Leopardi]], i cili as nuk e admironte dhe as nuk e ndante ideologjinë dhe poetikën e Manzonit, e priti me përzemërsi. <ref>I rapporti tra i due massimi esponenti del romanticismo italiano furono improntati a una forzata cordialità, dovuta a visioni letterarie e morali opposte. Leopardi, da parte sua, non comprendeva l'ammirazione per il romanzo del Manzoni ({{Sfn|Tortoreto|pp. 322-336}}.)</ref> Fama e ''librit "Të Fejuarit"'' shpejt shkoi përtej qarqeve letrare, duke arritur në oborrin e madh të dukës, ku Leopold II e priti personalisht romancierin. Gjatë këtyre takimeve, të cilat ishin sfiduese për Manzonin për shkak të problemeve të tij nervore, ai e thelloi hetimin e tij gjuhësor duke përdorur kontaktin e drejtpërdrejtë si me fisnikërinë fiorentine ashtu edhe me popullin, dhe duke vënë re ngjashmërinë e terminologjisë së përdorur nga të dy klasat. Fryti i këtyre vëzhgimeve ishte themelor për zgjedhjen e gjuhës fiorentine (në vend të asaj toskane të përgjithshme) si gjuhë e përditshme për personazhet në romanin e tij, <ref name=":20">{{Sfn|Ferroni|p. 64}}</ref> një zgjedhje që e shtyu atë të rishikonte veprën gjatë viteve 1830 dhe ta botonte atë përfundimisht në vitin 1840 (prandaj edhe emri ''Quarantana'' ) së bashku me ''Storia della colonna infame'' . Kjo ese e fundit merr dhe zhvillon temën e përhapësve të murtajës dhe [[Murtaja (sëmundje)|murtajës]], e cila kishte luajtur tashmë një rol të madh në roman dhe për të cilën fillimisht përbënte një ''ekskurs'' historik. [[Skeda:Ritratto_di_Teresa_Manzoni_Stampa_Borri_by_Francesco_Hayez.jpg|parapamje|Francesco Hayez, ''Portreti i Teresa Manzoni Borri Print'', vaj në kanavacë, 1849, Galeria e Arteve Brera .]] Paqja familjare mbi të cilën Manzoni kishte ndërtuar jetën e tij të përditshme u shkatërrua duke filluar nga vitet 1830, kur e goditën pikëllimet e para familjare: e para ishte ajo e gruas së tij të dashur Enrichetta, e cila vdiq më 25 dhjetor [[1833]] nga [[Tuberkulozi|tabes mezenterike]], <ref>{{Sfn|Cantù|p. 128}}</ref> e kontraktuar pas shtatzënive të shumta. <ref>{{Sfn|Boneschi|p. 348}}</ref> Dhimbja e Manzonit ishte e tillë saqë, kur në vitin 1834 u përpoq të shkruante ''Krishtlindjet e vitit 1833'', nuk mundi ta përfundonte veprën. <ref>{{Sfn|Tellini|p. 296}}</ref> Pas Enrichettës, ai pa vajzën e tij të parëlindur të dashur, Giulian, tashmë grua e Massimo d'Azeglio-s, të vdiste më 20 shtator 1834. <ref>{{Sfn|Boneschi|p. 353}}</ref> Më 2 janar [[1837]], <ref>{{Sfn|Boneschi|p. 363}}</ref> falë përpjekjeve të nënës së tij dhe mikut të tij Tommaso Grossi, ai u martua me Teresa Borri-n, e veja e Kontit Decio Stampa dhe nëna e Stefano Stampa-s, një figurë me të cilën Manzoni ishte shumë i lidhur. <ref>Il figliastro del Manzoni, nel 1885, pubblicò un libro ricchissimo di aneddoti, frasi e abitudini del patrigno, nel tentativo di completare e migliorare il ritratto trasmessoci dal Cantù: {{Sfn|Stampa|p. 292}}.</ref> Gruaja e re, ndryshe nga Enrichetta, ishte e pajisur me një personalitet të fortë dhe një kulturë të mirë letrare. <ref>{{Sfn|Tellini|p. 37}}</ref> Për shkak të natyrës së saj mbrojtëse ndaj burrit të saj, Teresa shpejt hyri në konflikt si me vjehrrën e saj të moshuar ashtu edhe me Grossin, i cili duhej të braktiste ndërtesën në via del Morone ku ai kishte jetuar për më shumë se njëzet vjet. <ref>{{Sfn|Boneschi|p. 365}}</ref> Vitet në vijim u shënuan ende nga vdekja e shumë prej të dashurve të saj: vajzës së saj Cristina (27 maj 1841), <ref name="Bon381">{{Sfn|Boneschi|p. 381}}</ref> e ndjekur dy muaj më vonë nga nëna e saj Giulia Beccaria (7 korrik) <ref name="Bon381" /> dhe, së fundmi, mikut të saj Fauriel (15 korrik 1844). <ref>{{Sfn|Ginzburg|p. 193}}</ref> [[Skeda:Giuseppe_Garibaldi_visiting_Alessandro_Manzoni_on_15_March_1862.jpg|alt=Dipinto di Garibaldi che visita Manzoni|majtas|parapamje|Sebastiano De Albertis, ''[[Xhuzepe Garibaldi|Giuseppe Garibaldi]] viziton Alessandro Manzonin më 15 mars 1862'', vaj mbi kanavacë, 1863. Garibaldi nuk ishte e vetmja figurë e rëndësishme politike që vizitoi Manzonin: [[Camillo Benso, Konti i Cavour|Cavour]], [[Viktor Emanueli II|Vittorio Emanuele II]], burrështetasi anglez William Gladstone, <ref name=":2"/> [[Xhuzepe Verdi|Giuseppe Verdi]] dhe princat e Piemontes [[Umberto I i Savojës|Umberto]] dhe Margherita donin ta takonin personalisht. <ref>{{Sfn|Bracalini|pp. 66-67}}</ref>]] Milano, ashtu si qytete të tjera të mëdha evropiane, nuk ishte imune ndaj revoltave që shpërthyen në të gjithë Evropën : gjatë pesë ditëve të famshme, patriotët arritën të dëbonin, megjithëse përkohësisht, austriakët e Feldmarshal Radetzky- t. Midis këtyre burrave të zhytur në ''epikën'' {{'}} Risorgimentos ishte edhe djali njëzet e dy vjeçar i Manzonit, Filippo, i cili përfundoi në burg në fillim të luftimeve. <ref>{{Sfn|Cantù|p. 284}}</ref> Ndërsa djali luftonte në barrikada, babai botoi ato ode politike ( ''prill 1814'', ''Proklamata e Riminit'' dhe ''mars 1821'' ) që, nga frika e hakmarrjes austriake, nuk i kishte botuar kurrë. <ref>{{Sfn|Tellini|pp. 40-41}}</ref> Kur Radetzky u kthye, Manzoni, i frikësuar se mos vuante pasoja për mbështetjen e tij morale për kauzën e Risorgimentos, u strehua në Lesa, ku gruaja e tij Teresa kishte një vilë. <ref>{{Sfn|Tellini|p. 41}}</ref> Qëndrimi në Lesa, i cili zgjati deri në vitin 1850, nuk ishte një mërgim i pafrytshëm: në Stresa, jo shumë larg, jetonte filozofi dhe prifti Antonio Rosmini, një i njohur i Manzonit që nga viti 1827. <ref>{{Sfn|Bonola, ''Carteggio''|p. XIII}}</ref> Tërheqja në [[Liqeni Maggiore|liqenin Maggiore]] e ndihmoi shkrimtarin të kuptonte më mirë shpirtin dhe mendimet e Rosminit, personalitetin dhe devotshmërinë e së cilës ai e vlerësonte thellësisht, si dhe diskutimet fetare, gjuhësore dhe politike, <ref>Si veda, per un rapporto tra i due uomini dal punto di vista umano e intellettuale, {{Sfn|Riconda}}.</ref> siç mund të nxirret nga korrespondenca e gjerë midis të dyve. <ref>{{Sfn|Bonola, ''Carteggio''}}</ref> Nga një këndvështrim thjesht letrar, këto vite e panë Manzonin të hidhte poshtë ekuilibrin midis së vërtetës historike dhe së vërtetës poetike të vendosur në romanin e tij. Gjithnjë e më i tërhequr nga studimet gjuhësore, historike dhe filozofike, ai e ndjeu kërkimin për "të vërtetën objektive" si gjithnjë e më të nevojshëm dhe urgjent, duke dënuar - në esenë ''Del romanzo storico'' dhe në dialogun ''Dell'Invenzione'', të dyja të botuara në vitin 1850 - përzierjen e ''inventio'' dhe ''historia'' . <ref>{{Sfn|Ferroni|pp. 66-68}}</ref> ==== Vitet e Risorgimentos: Humbjet Private dhe Simbolet e Atdheut ==== [[Skeda:Illustrazione_popolare_1873_-_Funerali_di_Manzoni.jpg|alt=Incisione dei funerali di Alessandro Manzoni a Milano|djathtas|parapamje|Funerali i Alessandro Manzonit, në një gravurë bashkëkohore: ]] Vitet në vijim ishin shumë të dhimbshme: në vitin 1853 vdiq Tommaso Grossi, në vitin 1855 shoqja e tij Rosmini dhe vitin pasardhës vajza e tij Matilde, e cila kishte qenë e sëmurë nga [[tuberkulozi]] për njëfarë kohe; <ref>{{Sfn|Tellini|p. 42}}</ref> në vitin 1858 xhaxhai i tij Giulio Beccaria <ref>{{Sfn|Boneschi|p. 394}}</ref> dhe në vitin 1861 gruaja e tij Teresa, shëndeti i së cilës ishte dëmtuar në mënyrë të pakthyeshme vite më parë nga një shtatzëni e vështirë. <ref>{{Cite web |last=Giulia Marucelli |date=9 luglio 2012 |title=Teresa Borri Manzoni (vedova Stampa) |url=http://www.giuliamarucelli.it/teresa-borri-manzoni-vedova-stampa/ |publisher=Giuliamarucelli.it}}</ref> Kjo seri zish u alternua me dhënien e nderimeve nga [[Mbretëria e Italisë|Mbretëria e sapokrijuar e Italisë]] dhe me vizita nga mysafirë të shquar. Më 29 shkurt [[1860]], madje edhe para shpalljes zyrtare të shtetit të ri unitar, Manzoni u emërua senator i Mbretërisë së Sardenjës për shërbimet ndaj vendit të tij. <ref>{{Cite web |title=Scheda del senatore Alessandro Manzoni |url=http://notes9.senato.it/ |publisher=Senato della Repubblica |access-date=19 maj 2026 |archive-date=2 maj 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502111412/http://notes9.senato.it/ |url-status=dead }}</ref> Me këtë qëndrim ai votoi në [[1864|vitin 1864]] në favor të zhvendosjes së kryeqytetit nga [[Torino]] në [[Firencia|Firence]] deri në çlirimin e [[Roma|Romës]] . <ref name=":2"/> Nga një këndvështrim intelektual, në vitet e tij të fundit ai shkroi ese historike duke përfshirë ''( Revolucioni Francez i 1789 dhe Revolucioni Italian i 1859: një ese krahasuese )'', <ref>{{Sfn|Mazza Tonucci|pp. 114-115}}</ref> dhe ese gjuhësore mbi gjuhën italiane. Si president i komisionit parlamentar për gjuhën, Manzoni hartoi një raport mbi italishten në [[1868|vitin 1868]] ( ''Mbi unitetin e gjuhës dhe mjetet e përhapjes së saj'' ) drejtuar ministrit Broglio, në të cilin ai kërkoi një zgjidhje praktike për përhapjen e fiorentinishtes në të gjithë Italinë. <ref>{{Sfn|Tellini|pp. 45-46}}</ref> Më 28 qershor [[1872]] ai u emërua qytetar nderi i Romës. <ref>{{Sfn|Beltrami|p. 126}}</ref> [[Skeda:Veduta_della_chiesa_di_San_Fedele_con_la_statua_di_Manzoni,_Milano.jpg|alt=Facciata della chiesa di San Fedele a Milano con il monumento a Manzoni|majtas|parapamje|Kisha e San Fedele, nga shkallët e së cilës ra Manzoni, duke goditur kokën; përballë është monumenti i poetit, i përuruar në vitin 1883.]] Manzoni, përveç çrregullimeve nervore nga të cilat vuante dhe një sëmundjeje që e goditi në vitin 1858, në përgjithësi gëzonte shëndet të mirë. <ref>{{Sfn|Cantù|p. 318}}</ref> Viti 1873 ishte megjithatë i fundit i jetës së tij: më 6 janar ai ra dhe goditi kokën në një shkallë ndërsa po dilte nga kisha e San Fedele, <ref>{{Sfn|Fabris|p. 122}}</ref> duke i shkaktuar një dëmtim në kokë . Shkrimtari vuri re, vetëm pas disa ditësh, se aftësitë e tij intelektuale po fillonin ngadalë të bien, <ref>{{Sfn|Fabris|p. 124}}:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|Ma qualche giorno dopo quel 6 gennaio, egli disse a don Natale Cerioli: "Non si accorge Lei di un decadimento in me? Tutte le idee mi si confondono: non sono più io".}}</ref> deri në pikën e rënies në një gjendje katatonike në muajt e fundit të jetës së tij. Vuajtjet u përkeqësuan nga vdekja e djalit të tij të madh Pietro Luigi, e cila ndodhi më 28 prill. <ref name="Family">{{Cite web |title=La Famiglia Manzoni |url=http://www.casadelmanzoni.it/content/la-famiglia-manzoni#n10 |publisher=Casa del Manzoni}}</ref> Më 22 maj në orën gjashtë e pesëmbëdhjetë të pasdites, Manzoni vdiq nga [[meningjiti]] i kontraktuar pas traumës. <ref>{{Sfn|Onoranze funebri ad Alessandro Manzoni|p. 27}}</ref> Trupi u balsamos nga shtatë mjekë të emëruar nga Bashkia e Milanos midis 24 dhe 27 majit. <ref>{{Sfn|Onoranze funebri ad Alessandro Manzoni|p. 14; p. 16}}</ref> Autoritetet më të larta të Mbretërisë morën pjesë në funeralin solemn shtetëror, të festuar në Katedralen më 29 maj, <ref name="ReferenceA">{{Sfn|Onoranze funebri ad Alessandro Manzoni|p. 3}}</ref> përfshirë mbretin e ardhshëm [[Umberto I i Savojës|Umberto I]], ministrin e jashtëm Emilio Visconti Venosta dhe përfaqësuesit e [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomës]] dhe Senatit dhe të Provincave dhe Qyteteve të Mbretërisë. <ref name="ReferenceA" /> Felice Venosta rrëfen detajet që përshkruajnë gjendjen shpirtërore në të cilën ndodhej qyteti: «Rrugëve dëgjoheshin thirrjet e shitësve të fotografive të poetit të madh, të portreteve të çdo formati e të çdo çmimi... Muret e shtëpive ishin të mbuluara me njoftime që mbanin emrin e Manzonit [...] njerëzit kishin dalë të gjithë nëpër rrugë dhe gjysma e Milanos, pa e tepruar, deshi të ndiqte arkivolin deri në varreza.» ==Bibliografia== {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Manzoni, Alessandro}} [[Kategoria:Shkrimtarë italianë]] [[Kategoria:Lindje 1785]] [[Kategoria:Vdekje 1873]] jum6ler708qa0s7dtytt1sp66j23em4 0 262861 2995550 2955300 2026-06-09T23:16:27Z Creatoreoccasionale 185841 /* */ 2995550 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | Qyteti = Ittiri | native_name = | nicknames = | mottoes = | image_flag = | flag_link = | image_seal = | seal_link = | seal_size = | image_skyline = Ittiri - Costume tradizionale (03).JPG |Rajoni = [[Sardenja]] |Provinca = [[Provinca e Sasarit|Sasarit]] | name Metropolitan = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 111.46 |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane= | population_total = 8.619 |Dendësia = |Zona urbane = |Zona metropolitane = <!-- Të dhëna--> |Shenjti mbrojtës = |Dita e shenjtit = |Lartësia = 400 | population_demonym = | established_date = | postal_code =  07044 |Prefiksi =  079 |Kryetari = |Partia = | website = [https://www.comune.ittiri.ss.it Faqja e komunës] <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësia = 40.590 |gjatësia = 8.569 }} '''Ittiri''' (''Ìtiri Cannèdu'') është [[Komunat e Italisë|komunë e Italisë]] në [[Provinca e Sasarit]], në rajonin [[Sardenja]]. Ka sipërfaqe prej 111.46&nbsp;km², dhe gjendet në lartësi mbidetare 400&nbsp;m. Deri më 2016, kishte një popullsi prej 8.619 banorë<ref>{{Cite web|url=http://demo.istat.it/bilmens2016gen/index02.html|title=Istituto nazionale di statistica - ''Bilancio demografico al 30/11/2016''|access-date=24 prill 2019|archive-date=11 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190311225842/http://demo.istat.it/bilmens2016gen/index02.html|url-status=dead}}</ref>. == Referime == {{reflist}} ==Projekte të tjera== * {{Commonscat|Ittiri}} {{Komuna të provincës së Sasarit}} {{IT-gjeo-cung}} [[Kategoria:Komuna të provincës së Sasarit]] lzoy53kdw129jqrr6jvm6c3wflpoi02 2995551 2995550 2026-06-09T23:17:44Z Creatoreoccasionale 185841 /* */ 2995551 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | Qyteti = Ittiri | native_name = | nicknames = | mottoes = | image_flag = | flag_link = | image_seal = | seal_link = | seal_size = | image_skyline = Ittiri - Costume tradizionale (03).JPG |Rajoni = [[Sardenja]] |Provinca = [[Provinca e Sasarit|Sasarit]] | name Metropolitan = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 111.46 |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane= | population_total = 8.619 |Dendësia = |Zona urbane = |Zona metropolitane = <!-- Të dhëna--> |Shenjti mbrojtës = |Dita e shenjtit = |Lartësia = 400 | population_demonym = | established_date = | postal_code =  07044 |Prefiksi =  079 |Kryetari = |Partia = | website = [https://www.comune.ittiri.ss.i Faqja e komunës] <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësia = 40.590 |gjatësia = 8.569 }} '''Ittiri''' (''Ìtiri Cannèdu'') është [[Komunat e Italisë|komunë e Italisë]] në [[Provinca e Sasarit]], në rajonin [[Sardenja]]. Ka sipërfaqe prej 111.46&nbsp;km², dhe gjendet në lartësi mbidetare 400&nbsp;m. Deri më 2016, kishte një popullsi prej 8.619 banorë<ref>{{Cite web|url=http://demo.istat.it/bilmens2016gen/index02.html|title=Istituto nazionale di statistica - ''Bilancio demografico al 30/11/2016''|access-date=24 prill 2019|archive-date=11 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190311225842/http://demo.istat.it/bilmens2016gen/index02.html|url-status=dead}}</ref>. == Referime == {{reflist}} ==Projekte të tjera== * {{Commonscat|Ittiri}} {{Komuna të provincës së Sasarit}} {{IT-gjeo-cung}} [[Kategoria:Komuna të provincës së Sasarit]] 2oh5ozg9ta4bw52wy2c5gsc2stbvhxc 2995552 2995551 2026-06-09T23:18:51Z Creatoreoccasionale 185841 /* */ 2995552 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | Qyteti = Ittiri | native_name = | nicknames = | mottoes = | image_flag = | flag_link = | image_seal = | seal_link = | seal_size = | image_skyline = Ittiri - Costume tradizionale (03).JPG |Rajoni = [[Sardenja]] |Provinca = [[Provinca e Sasarit|Sasarit]] | name Metropolitan = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 111.46 |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane= | population_total = 8.619 |Dendësia = |Zona urbane = |Zona metropolitane = <!-- Të dhëna--> |Shenjti mbrojtës = |Dita e shenjtit = |Lartësia = 400 | population_demonym = | established_date = | postal_code =  07044 |Prefiksi =  079 |Kryetari = |Partia = | website = [https://www.comune.ittiri.ss.it Faqja e komunës] <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësia = 40.590 |gjatësia = 8.569 }} '''Ittiri''' (''Ìtiri Cannèdu'') është [[Komunat e Italisë|komunë e Italisë]] në [[Provinca e Sasarit]], në rajonin [[Sardenja]]. Ka sipërfaqe prej 111.46&nbsp;km², dhe gjendet në lartësi mbidetare 400&nbsp;m. Deri më 2016, kishte një popullsi prej 8.619 banorë<ref>{{Cite web|url=http://demo.istat.it/bilmens2016gen/index02.html|title=Istituto nazionale di statistica - ''Bilancio demografico al 30/11/2016''|access-date=24 prill 2019|archive-date=11 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190311225842/http://demo.istat.it/bilmens2016gen/index02.html|url-status=dead}}</ref>. == Referime == {{reflist}} ==Projekte të tjera== * {{Commonscat|Ittiri}} {{Komuna të provincës së Sasarit}} {{IT-gjeo-cung}} [[Kategoria:Komuna të provincës së Sasarit]] lzoy53kdw129jqrr6jvm6c3wflpoi02 0 263677 2995306 2975871 2026-06-09T15:59:23Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bargjinollët]] te [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995306 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Mezquita de Et'hem Bey de noche 01.jpg|parapamje|Vendvarrimi (mezari) i Et'hem Beut]] '''[[Haxhì|Haxhi]] Et'hem bej Molla''' i njohur edhe thjesht si '''Et'hem Beu''' ([[Tirana|Tiranë]], 1783 – 1846) ka qenë qeveritar shqiptar i [[Perandorisë Osmane]] dhe poet i rrymës së [[Bejtexhinjtë|bejtexhinjve]]. Gjatë qeverisjes së Tiranës nga ana e tij, u ndërtua [[Xhamia e Et'hem Beut]] së bashku me [[Kulla e Sahatit, Tiranë|Kullën e Sahatit]]. == Biografia == Ishte i biri i [[Molla Mehmet beu]]t të [[Petrela|Petrelës]], pinjoll i një familjeje me rëndësi në Tiranë me rrethina,<ref name="Norris">{{cite book|last=Norris|first=Harry T.|year=1993|url=https://books.google.al/books?id=RGmzir-ITtUC&pg=PA77&dq=Haxhi+bej+Tirana&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Haxhi%20bej%20Tirana&f=false|pages=77–78|title=Islam in the Balkans: Religion and Society Between Europe and the Arab World|publisher=University of South Carolina Press|isbn=9780872499775|oclc=28067651|language=en}}</ref> martuar me të bijën e Ahmet pashë Tiranës që kishte paraardhës [[Sylejman pashë Bargjini]]n.<ref name=":Kiel">{{Cite book|title=Arkitektura osmane në Shqipëri (1385-1912)|last=Kiel|first=Machiel|publisher=IRCICA|year=2012|isbn=9789290632429|location=Stamboll|pages=403|author-link=Machiel Kiel|translator=Holta Vrioni|origyear=1990|language=sq}}</ref> I ati ishte [[Kajmekami|kajmekam]] i Tiranës dhe bashkëpunëtor me [[Kara Mahmud Pashë Bushati|Kara Mahmud Pashën]] e [[Bushatllinjtë|Bushatllinjve]]; pasi u vra më 1808, Tirana iu dha për t'u qeverisur rivalëve [[Toptanajt|Toptanas]] dhe Et'hem beu u detyrua të largohej nga kasabaja. U vendos në Karaagaç, ku shërbeu si postmbajtës i [[Teqeja|dergjahut]] [[Bektashijtë|bektashi]] të Mustafa Fatih Babës.<ref name=":Krasniqi"/> Pas vdekjes së Kapllan pashë Toptanit më 1818, valiu i Shkodrës, [[Mustafa pashë Bushatlliu|Mustafa “Sherifi” pashë Shkodrani]], e emëroi Et’hem beun myteselim ([[Kajmekami|kajmekam]]) të Tiranës. Si qeveritar i [[Kasabaja|kasabasë]], në vitin 1822 ndërtoi Kullën e Sahatit pranë xhamisë që mban emrin e tij në Tiranë. Më tej, më 1830 e përfundoi punimet dekorative të kësaj xhamie të themeluar nga i ati i tij (1793).<ref name=":Krasniqi">{{Cite book|title=Zhvillimi i kulturës shqiptare me ndikime orientale prej shekullit XVIII deri në fillimet e Rilindjes Kombëtare|last=Krasniqi|first=Nehat|publisher=Instituti Albanologjik|year=2017|isbn=9789951240550|location=Prishtinë|pages=413-414|author-link=Nehat Krasniqi|origyear=2013|language=sq}}</ref> == Shih edhe == * [[Xhamia e Sylejman Pashës]] * [[Tyrbja e Sylejman Pashës]] == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Lindje 1783]] [[Kategoria:Vdekje 1846]] [[Kategoria:Bejtexhinj shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] [[Kategoria:Sufi shqiptarë]] [[Kategoria:Poetë të gjuhës turke]] dazrz4j99hlsuc9sx0cf6ifihv728gd 0 266026 2995524 2819657 2026-06-09T20:25:07Z Qendrimi15 122927 2995524 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Stiria | native_name = ''Steiermark'' | settlement_type = [[Shtetet e Austrisë|Shtet federal]] | image_flag = Flagge Steiermark (mit Rand).png | image_seal = Steiermark Wappen.svg | image_map = Steiermark in Austria.svg | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{AUT}} | seat_type = Kryeqyteti | seat = [[Graz]] | governing_body = [[Landtagu i Stirisë]] | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Mario Kunasek]] | leader_party = [[Partia e Lirisë e Austrisë|FPÖ]] | area_total_km2 = 16,399.34 | area_total_sq_mi = 6,331.82 | population_total = 1,265,198 | population_as_of = 1 janar 2023 | population_density_km2 = 77.14932 | population_density_sq_mi = 199.8158 | demographics_type1 = GDP | demographics1_footnotes = <ref>{{cite web | url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en | title=EU regions by GDP, Eurostat|access-date=18 shtator 2023|website=www.ec.europa.eu|language=en}}</ref> | demographics1_title1 = Gjithsej | demographics1_info1 = €63.924 trilionë (2024) | demographics1_title2 = Per capita | demographics1_info2 = €50,294 (2024) | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | blank_name_sec1 = [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|HDI]] (2022) | blank_info_sec1 = 0.923<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab |website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 shtator 2018}}</ref><br/>{{color|#090|very high}} · [[Lista e shteteve austriake sipas Indeksit të Zhvillimit Njerëzor|4-të nga 9]] | website = [https://www.verwaltung.steiermark.at/cms/ziel/74835125/EN/ Qeveria e shtetit federal] }} '''Stiria''' ({{lang-de|'''Steiermark'''}}, {{IPA-de|ˈʃtaɪɐˌmaʁk||De-at-Steiermark.ogg}}; [[Gjuha bavareze|bavarisht]]: ''Steiamårk''; [[Gjuha sllovene|Sllovenisht]]: ''Štajerska''; [[Gjuha hungareze|hungarisht]]: ''Stájerország'') është një [[Shtetet e Austrisë|shtet austriak]] i vendosur në juglindje të vendit. Për nga sipërfaqja është i dyti më i madh (pas [[Austria e Poshtme|Austrisë së Poshtme]]) nga nëntë shtetet federale austriake, që mbulon 16.399 km² (6.332 sq mi). Kufizohet me [[Sllovenia|Slloveninë]] ([[Korushka (rajon)|Korushkën]], [[Podravska (rajon)|Podravskën]] dhe [[Pomurska (rajon)|Pomurskën]]) dhe shtetet austriake të [[Austria e Epërme|Austrisë së Epërme]], [[Austria e Poshtme|Austrisë së Poshtme]], [[Salzburgu (shteti federal)|Salzburgun]], [[Burgenland]] dhe [[Karinthia]]. Kryeqyteti është [[Graz]] i cili kishte 288.808 banorë në fillim të vitit 2019. Stiria është gjeografikisht i larmishëm. Pjesët veriore dhe veriperëndimore, të njohura zakonisht si [[Stiria e Epërme]] ([''Obersteiermark''), janë malore. Pjesët qendrore dhe jugore të shtetit përfshijnë pellgun e Grazit, kodrat, zonat bujqësore, vreshtat dhe rajonet me burime termale. Stiria njihet gjerësisht si "Zemra e Gjelbër e Austrisë". Historikisht, Stiria u zhvillua nga [[Marshi i Stirisë]], i cili u emërua sipas Steyrit në Austrinë e Sipërme të sotme. U bë margraviat në shekullin e 11-të dhe u ngrit në [[Dukati i Stirisë|Dukatin e Stirisë]] në vitin 1180. Në vitin 1192, sipas kushteve të [[Pakti Gorgenberg|Paktit Georgenberg]], Stiria kaloi te dukët [[Shtëpia e Babenbergut|Babenberg]] të Austrisë, duke e lidhur historinë e saj ngushtë me atë të Austrisë. Rajoni më vonë u bë pjesë e [[Monarkia Habsburge|monarkisë së Habsburgëve]] dhe, së bashku me [[Karinthia]]n dhe [[Karniola|Karniolën]], formuan një pjesë thelbësore të [[Austria e Brendshme|Austrisë së Brendshme]].<ref>{{Cite web |title=Austria – Later Babenberg period |url=https://www.britannica.com/place/Austria/Later-Babenberg-period |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2 maj 2026 |language=en}}</ref> Dukati historik ishte më i madh se shteti modern austriak. Pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], Stiria jugore, duke përfshirë qytetet e [[Maribor]], [[Celje]] dhe [[Ptuj]], u nda nga Austria dhe u bë pjesë e [[Mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve|Mbretërisë së Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve]], më vonë [[Jugosllavia|Jugosllavisë]] dhe tani [[Sllovenia|Sllovenisë]]. Ky rajon njihet zakonisht në anglisht si [[Stiria Sllovene]] ose Stiria e Poshtme.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Steiermark |url=https://www.britannica.com/place/Steiermark |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |access-date=2 maj 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Losing Southern Styria |url=https://ww1.habsburger.net/en/chapters/losing-southern-styria |website=The World of the Habsburgs |access-date=2 maj 2026 |language=en}}</ref> Stiria është një nga rajonet kryesore industriale dhe kërkimore të Austrisë. Ekonomia e saj përfshin prodhimin, inxhinierinë mekanike, industritë e furnizimit me automobila, metalurgjinë, përpunimin e drurit, teknologjinë mjedisore, bujqësinë dhe turizmin. Zona e Gracit është një qendër e madhe e universiteteve, institucioneve kërkimore dhe industrive të teknologjisë së lartë, ndërsa Steiermarki i Epërm ka një lidhje të gjatë me minierat, prodhimin e hekurit dhe çelikut. Stiria Jugore dhe Lindore janë të njohura për verën, kultivimin e frutave, spa-të dhe turizmin kulinar. == Emri == [[Marshi i Stirisë]] e mori emrin nga selia origjinale e dinastisë së saj sunduese [[Otakarët|Otakar]]: [[Steyr]], në [[Austria e Epërme|Austrinë e Epërme]] të sotme, e cila nga ana tjetër e merr emrin nga lumi Steyr me të njëjtin emër, që rrjedh nga Stiria kelte. Në gjermanishten vendase zona quhet ende "Steiermark", ndërsa në anglisht përdoret emri latin "Styria". Megjithatë, deri në fund të shekullit të 19-të, emri gjerman "Steyer", një drejtshkrim paksa i modernizuar i Steyr, ishte gjithashtu i zakonshëm. Lidhja e lashtë midis qytetit të Steyr dhe Styria është gjithashtu e dukshme në stemat e tyre pothuajse identike, një [[Pantera (krijesë legjendare|panterë]] të bardhë në një sfond të gjelbër. Styria njihet gjithashtu si "Marshi i Gjelbër", për shkak se është më i pyllëzuari nga të gjitha shtetet austriake, ose si "Margraviati i Hekurt" për trashëgiminë e tij të gjatë të prodhimit dhe inxhinierisë. == Gjeografia == Stiria është gjeografikisht i larmishëm. Pjesët veriore dhe veriperëndimore, të njohura zakonisht si [[Stiria e Epërme]] (''Obersteiermark''), janë malore dhe përfshijnë pjesë të [[Alpet Gëlqerorë Verior|Alpeve Gëlqerorë Verior]] dhe [[Alpet Qendrore Lindore|Alpeve Qendrore Lindore]], me lugina të formuara nga lumenjtë [[Lumi Mur|Mur]], [[Mürz]], [[Lumi Enns|Enns]] dhe Salza. Pjesët qendrore dhe jugore të shtetit përfshijnë pellgun e Gracit, kodrat, zonat bujqësore, vreshtat dhe rajonet me burime termale.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Steiermark |url=https://www.britannica.com/place/Steiermark |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |access-date=2 maj 2026 |language=en}}</ref> Për shkak të pyjeve të saj të gjera dhe peizazheve të larmishme, Stiria njihet gjerësisht si "Zemra e Gjelbër e Austrisë".<ref>{{Cite web |title=Styria in Summer |url=https://www.austria.info/en-gb/provinces/styria/ |website=Austria.info |publisher=Austrian National Tourist Office |access-date=2 maj 2026 |language=en}}</ref> * Termi "'''[[Stiria e Epërme]]'''" (''Obersteiermark'') i referohet pjesëve veriore dhe veriperëndimore të shtetit federal (distriktet [[Liezen (district)|Liezen]], [[Murau (district)|Murau]], [[Murtal District|Murtal]], [[Leoben (district)|Leoben]], [[Bruck-Mürzzuschlag District|Bruck-Mürzzuschlag]]).). Distriktet Leoben dhe Bruck-Mürzzuschlag quhen gjithashtu "'''Stiria e Lartë'''" (''Hochsteiermark''). * Termi "'''Stiria Perëndimore'''" (''Weststeiermark'') përdoret për distriktet në perëndim të Grazit ([[Voitsberg (district)|Voitsberg]], [[Deutschlandsberg (district)|Deutschlandsberg]], pjesa perëndimore e distriktit [[Leibnitz (district)|Leibnitz]]). Për shkak të peizazhit të ngjashëm me kodra, lugina, verë dhe kulturë, rajoni në Styria perëndimore quhet edhe "Toskana e Stirisë".<ref>{{cite web | url=https://www.nzz.ch/feuilleton/die-steiermark-ist-fast-wie-die-toskana-ld.1492974?reduced=true | title=''Die Steiermark ist da, wo es aussieht wie in der Toskana'' | publisher=Neue Zürcher Zeitung | access-date=13 nëntor 2021 | url-status=dead | archive-date=13 nëntor 2021 | language=de | archive-url=https://web.archive.org/web/20211113125247/https://www.nzz.ch/feuilleton/die-steiermark-ist-fast-wie-die-toskana-ld.1492974?reduced=true }}</ref> * Distriktet në lindje të Grazit ([[Weiz (district)|Weiz]], [[Hartberg-Fürstenfeld District|Hartberg-Fürstenfeld]], dhe [[Südoststeiermark District|Südoststeiermark]])) quhen "Stiria Lindore" (''Oststeiermark''). Pjesët perëndimore dhe lindore të distriktit [[Graz-Umgebung (district)|Graz-Umgebung]] (fjalë për fjalë, "rrethina e Grazit") mund të konsiderohen ose jo pjesë të Stirisë Perëndimore dhe Lindore, përkatësisht. E katërta jugore e [[Dukati i Stirisë|Dukatit të Stirisë]], e cila pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] u bë pjesë e [[Jugosllavia|Jugosllavisë]] dhe më vonë e [[Sllovenia|Sllovenisë]] (përveç Luftës së Dytë Botërore), quhej (dhe ndonjëherë në gjuhën e folur ende quhet) "[[Stiria e Poshtme]]" (''Untersteiermark''; sllovenisht: ''Štajerska''). == Historia == == Ekonomia == == Ndarja administrative == Shteti federal është i ndarë në 13 [[Distriktet e Austrisë|distrikte]] (''Bezirke''), njëri prej të cilëve është [[Qyteti statutor (Austri)|qytet statutor]]. Ka 286 komuna. [[Skeda:Karte Aut Stmk Bezirke.png||500px|djathtas]] === Qyteti statutor === * [[Graz]] === Distriktet === * [[Bruck-Mürzzuschlag District|Bruck-Mürzzuschlag]] * [[Deutschlandsberg (district)|Deutschlandsberg]] * [[Graz-Umgebung]] * [[Hartberg-Fürstenfeld District|Hartberg-Fürstenfeld]] * [[Leibnitz (district)|Leibnitz]] * [[Leoben (district)|Leoben]] * [[Liezen (district)|Liezen]] (with the subdistrict [[Gröbming]]) * [[Murau (district)|Murau]] * [[Murtal District|Murtal]] * [[Südoststeiermark District|Südoststeiermark]] * [[Voitsberg (district)|Voitsberg]] * [[Weiz (district)|Weiz]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.verwaltung.steiermark.at/cms/ziel/74835125/EN/ Faqja zyrtare] * [https://www.steiermark.com/en Turizmi] {{Shtetet e Austrisë}} [[Kategoria:Shtete në Austri]] 7mvasya69thhxd3gwglkgzz977us9o4 0 266032 2995515 2356574 2026-06-09T19:12:16Z Qendrimi15 122927 2995515 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Salzburgu | settlement_type = [[Shtetet e Austrisë|Shtet federal]] | image_flag = Flag of Salzburg, Vienna, Vorarlberg.svg | image_seal = Salzburg Wappen.svg | image_map = Salzburg in Austria.svg | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{AUT}} | seat_type = Krywyteti | seat = [[Salzburg]] | governing_body = [[Landtagu i Salzburgut]] | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Karoline Edtstadler]] | leader_party = [[Partia e Njerëzve të Austrisë|ÖVP]] | area_total_km2 = 7052.88 | population_total = 562,606 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = 79.7697 | population_density_sq_mi = 206.603 | demographics_type1 = GDP | demographics1_footnotes = <ref>{{cite web | url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en | title=EU regions by GDP, Eurostat|access-date=18 shtator 2023|website=www.ec.europa.eu|language=en}}</ref> | demographics1_title1 = Gjithsej | demographics1_info1 = €37.663 billion (2024) | demographics1_title2 = Per capita | demographics1_info2 = €65,844 (2024) | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | blank_name_sec1 = [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|HDI]] (2022) | blank_info_sec1 = 0.945<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web |url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/AUT/?levels=1%2B4&interpolation=1&extrapolation=0&nearest_real=0&years=2019 |title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab |website=hdi.globaldatalab.org |language=en |access-date= |archive-date=2021-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210729120423/https://globaldatalab.org/shdi/shdi/AUT/?levels=1%2B4&interpolation=1&extrapolation=0&nearest_real=0&years=2019 |url-status=live }}</ref><br/>{{color|green|very high}} · [[Lista e shteteve austriake sipas Indeksit të Zhvillimit Njerëzor|2-të nga 9]] | website = {{URL|http://www.salzburg.gv.at}} }} '''Salzburgu''' ({{IPA-de|ˈzaltsbʊʁk|lang|Salzburg.ogg}}; fjalë për fjalë: ''"Kështjella e kripës"'') është [[Shtetet e Austrisë|shtet]] (''Bundesland'') i [[Austria|Austrisë]]. Është emëruar zyrtarisht "Land Salzburg", kolektivisht "Salzburgerland", për ta dalluar atë nga kryeqyteti i saj eponimak [[Salcburgu]] dhe si i tillë është i vetmi shtet që mban emrin e kryeqytetit të tij. Shteti i Salzburgut është i lidhur ngushtë me ish-[[Princi-Kryepeshkopata e Salzburgut|Princin-Kryepeshkopatën e Salzburgut]], një principatë kishtare e [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorisë së Shenjtë Romake]] që ekzistonte për shekuj deri në sekularizimin e saj në vitin 1803. Pas [[Luftërat Napoleonike|Luftërave Napoleonike]], territori ndërroi duar disa herë, duke u bërë pjesë e Austrisë, pastaj për pak kohë [[Bavaria|Bavarisë]], përpara se të përfshihej përgjithmonë në [[Perandoria Austriake|Perandorinë Austriake]] më 1816. Në shekullin e 20-të, rajoni u bë një [[shtet federativ]] i Austrisë dhe sot është i njohur për peizazhet e tij alpine, trashëgiminë kulturore dhe [[Festivali i Salzburgut|festivalin vjetor]]. == Gjeografia == Shteti i Salzburgut mbulon një sipërfaqe prej 7,156 km² (2,763 milje katrore). Shtrihet përgjatë lumit të tij kryesor - [[Salzach]] - i cili buron në [[Alpet Qendrore Lindore]] në jug deri në kodrat alpine në veri. Ndodhet në veriperëndim të Austrisë, afër kufirit me shtetin gjerman të [[Bavaria|Bavarisë]]; në verilindje shtrihet shteti [[Austria e Epërme]]; [[Stiria]] në lindje, në jug shtetet austriake të [[Karinthia]]s dhe [[Tiroli]]t. Me 561,714 banorë, është një nga shtetet më të vogla të Austrisë për sa i përket popullsisë. Në jug kalojnë vargmalet kryesore të ndarjes alpine (përfshirë malet [[Hohe Tauern]]) me shumë male prej tre mijë. Masivi [[Dachstein]] dhe vargmalet e [[Alpet Berchtesgaden|Alpeve Berchtesgaden]] të [[Alpet Gëlqerorë Verior|Alpeve Gëlqerorë Verior]] kufizojnë shtetin e Salzburgut në lindje dhe veri. == Ndarja administrative == Shteti i Salzburgut përbëhet nga gjashtë [[Distriktet e Austrisë|distrikte]], të njohura si ''Bezirke'' ose në gjuhën vendase ''Gaue''. Shteti federal është i ndarë në 119 komuna, përfshirë [[Salzburg|Qytetin e Salzburgut]]. 11 prej tyre kanë status qyteti (''Städte''), 25 janë qytete tregtare (''[[Marktgemeinden]]'') dhe 83 të tjerat janë komuna të thjeshta (''Gemeinden''). === Distriktet === * [[Hallein District]] (Rajoni Tennengau) * [[St. Johann im Pongau District]] (Rajoni Pongau) * [[Salzburg-Umgebung District]] (Salzburg environs) (Rajoni Flachgau) * [[Tamsweg District]] (Rajoni Lungau) * [[Zell am See District]] (Rajoni Pinzgau) [[Salzburg|Qyteti i Salzburgut]] është distrikti i vet administrativ. === Komunat === * '''[[Hallein District]] (Tennengau)''' (13 komuna): [[Abtenau]], [[Adnet]], [[Annaberg-Lungötz]], [[Bad Vigaun]], [[Golling an der Salzach]], [[Hallein]], [[Krispl]], [[Kuchl]], [[Oberalm]], [[Puch bei Hallein]], [[Rußbach am Paß Gschütt]], [[St. Koloman (Salzburg)|St. Koloman]], [[Scheffau am Tennengebirge]]. * '''[[Salzburg-Umgebung District]] (Flachgau)''' (37 komuna): [[Anif]], [[Anthering]], [[Bergheim, Austria|Bergheim]], [[Berndorf bei Salzburg]], [[Bürmoos]], [[Dorfbeuern]], [[Ebenau]], [[Elixhausen]], [[Elsbethen]], [[Eugendorf]], [[Faistenau]], [[Fuschl am See]], [[Großgmain]], [[Göming]], [[Grödig]], [[Hallwang]], [[Henndorf am Wallersee]], [[Hintersee, Austria|Hintersee]], [[Hof bei Salzburg]], [[Koppl]], [[Köstendorf]], [[Lamprechtshausen]], [[Mattsee]], [[Neumarkt am Wallersee]], [[Nußdorf am Haunsberg]], [[Oberndorf bei Salzburg]], [[Obertrum]], [[Plainfeld]], [[St. Georgen bei Salzburg]], [[St. Gilgen]], [[Schleedorf]], [[Seeham]], [[Seekirchen am Wallersee]], [[Straßwalchen]], [[Strobl]], [[Thalgau]], [[Wals-Siezenheim]]. * '''[[St. Johann im Pongau District]] (Pongau)''' (25 komuna): [[Altenmarkt im Pongau]], [[Bad Gastein]], [[Bad Hofgastein]], [[Bischofshofen]], [[Dorfgastein]], [[Eben im Pongau]], [[Filzmoos]], [[Flachau]], [[Forstau]], [[Goldegg]], [[Grossarl]], [[Hüttau]], [[Hüttschlag]], [[Kleinarl]], [[Mühlbach am Hochkönig]], [[Pfarrwerfen]], [[Radstadt]], [[St. Johann im Pongau]], [[St. Martin am Tennengebirge]], [[St. Veit im Pongau]], [[Schwarzach im Pongau]], [[Untertauern]], [[Wagrain]], [[Werfen]], [[Werfenweng]]. * '''[[Tamsweg District]] (Lungau)''' (15 municipalities): [[Göriach]], [[Lessach]], [[Mariapfarr]], [[Mauterndorf]], [[Muhr]], [[Ramingstein]], [[St. Andrä im Lungau]], [[St. Margarethen im Lungau]], [[St. Michael im Lungau]], [[Tamsweg]], [[Thomatal]], [[Tweng]], [[Unternberg]], [[Weißpriach]], [[Zederhaus]]. * '''[[Zell am See District]] (Pinzgau)''' (28 komuna): [[Bramberg am Wildkogel]], [[Bruck an der Großglocknerstraße]], [[Dienten am Hochkönig]], [[Fusch an der Großglocknerstraße]], [[Hollersbach im Pinzgau]], [[Kaprun]], [[Krimml]], [[Lend, Austria|Lend]], [[Leogang]], [[Lofer]], [[Maishofen]], [[Maria Alm]], [[Mittersill]], [[Neukirchen am Großvenediger]], [[Niedernsill]], [[Piesendorf]], [[Rauris]], [[Saalbach-Hinterglemm]], [[Saalfelden]], [[St. Martin bei Lofer]], [[Stuhlfelden]], [[Taxenbach]], [[Unken]], [[Uttendorf]], [[Viehhofen]], [[Wald im Pinzgau]], [[Weißbach bei Lofer]], [[Zell am See]]. == Arkitektura == [[Katedralja e Salzburgut]] ishte ndërtesa e parë baroke në botën artistike gjermanishtfolëse. Dy ndërtesa të tjera të rëndësishme të iniciuara nga kryepeshkopët e Salzburgut ishin [[Kalaja Hohenwerfen]] dhe [[Kështjella Hohensalzburg]]. Kryepeshkopi i parë i Salzburgut ishte [[Arno i Salzburgut]] (785–821), në nder të të cilit është emëruar qarku i famshëm botëror i ecjes në natyrë - [[Arnoweg]]. Elementet stilistike mbizotëruese të arkitekturës së Salzburgut kanë origjinën e tyre në periudhat [[Arkitektura baroke|baroke]] dhe [[rokoko]]. Qendra historike e qytetit të Salzburgut u emërua nga [[UNESCO]] si [|Vende të trashëgimisë botërore[Vend i Trashëgimisë Botërore]]. == Gjuha == Gjuha zyrtare e punës është [[gjermanishtja austriake]] dhe mund të dëgjohet veçanërisht në qytete dhe kontekste formale. [[Gjuha vernakulare]], që flitet zakonisht në mjedise informale dhe zona rurale në Salzburg, është [[Gjuha bavareze|bavarishtja]]. == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.salzburg.gv.at/ Faqja zyrtare] (në gjermanisht) * [https://www.salzburgerland.com/de/ Turizmi] (në gjermanisht) {{Shtetet e Austrisë}} [[Kategoria:Shtete në Austri]] qcn1ud27e564thwdeu29bk7z70b4n08 1 266351 2995622 2913134 2026-06-10T09:11:16Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995622 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arti i Rilindjes/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2879759 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171005094258/http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm për lidhjen http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 dhjetor 2025 06:49 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2895096 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160320190210/http://www.berfrois.com/2011/03/sacred-images-in-the-renaissance për lidhjen http://www.berfrois.com/2011/03/sacred-images-in-the-renaissance/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 janar 2026 10:28 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2913133 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060925131214/http://www.rensoc.org.uk/ për lidhjen http://www.rensoc.org.uk/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060925131214/http://www.rensoc.org.uk/ për lidhjen http://www.rensoc.org.uk/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 mars 2026 14:03 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995621 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.rpfuller.com/gcse/musi%C3%A7renaissance.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050702080745/http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm për lidhjen http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 11:11 (CEST) ehvwkzhfmqwvxo0siwr0ishbuehyhur 14 269426 2995455 1998782 2026-06-09T16:35:45Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familje fisnike shqiptare]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995455 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria mesjetare arbërore]] [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] dmf9avoaey6fbldo2b51b5tj6eo7wk9 2995456 2995455 2026-06-09T16:35:53Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Buatët]] te [[Kategoria:Familja Bua]] pa lënë një ridrejtim: Standardizim 2995455 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria mesjetare arbërore]] [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] dmf9avoaey6fbldo2b51b5tj6eo7wk9 0 272030 2995642 2979296 2026-06-10T09:34:13Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995642 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Luljeta Bozo | birth_name = Luljeta Bozo | birth_date = {{birth date and age|df=yes|2|10|1942}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Pedagoge, inxhiniere, politikane | education = Universiteti i Tiranës (Inxhinieri Ndërtimi, Doktoraturë) | party = [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] | office = [[Kuvendi i Shqipërisë|Deputete në Kuvendin e Shqipërisë]] | term_start = 2021 | term_end = 2025 | president = [[Ilir Meta]] → [[Bajram Begaj]] | primeminister = [[Edi Rama]] | spouse = [[Todi Bozo]] | children = [[Petri Bozo]] }} '''Luljeta Bozo''' (lindur më 2 tetor 1942) është një inxhiniere, pedagoge dhe politikane shqiptare, një nga emrat më të njohur të inxhinierisë dhe akademisë në Shqipëri. Ajo ka botuar 33 libra profesionalë në fushën e inxhinierisë, shkencës dhe gjeoteknikës dhe është kryetare e Shoqatës së Gjeoteknikëve të Shqipërisë.<ref>{{Cite web|url=http://www.universitetipolis.edu.al/sites/default/files/pdf/STRUKTURA%20AKADEMIKE/Shkenc%20te%20Aplk.%20Hum_al.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=13 tetor 2020|archive-date=14 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014143531/http://www.universitetipolis.edu.al/sites/default/files/pdf/STRUKTURA%20AKADEMIKE/Shkenc%20te%20Aplk.%20Hum_al.pdf|language=sq|url-status=dead}}</ref> == Jeta dhe arsimi == Bozo përfundoi studimet në Inxhinieri Ndërtimi pranë [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]] në vitin 1965 dhe doktoraturën në vitin 1989. Në vitin 1981 iu dha titulli shkencor ''Kandidat i Shkencave'', në vitin 1984 ''Docent'' dhe në vitin 1989 ''Doktor i Shkencave''. Që nga viti 1994 ajo mban titullin ''Profesor''. Në vitin 2018 iu dha titulli ''Profesor Emeritus''.<ref>{{Cite web|date=2021-04-13|title=Jeta Personale dhe Karriera – Luljeta Bozo|url=https://luljetabozo.al/jetapersoaledhekarriera/|url-status=dead|access-date=2021-10-12|language=sq|archive-date=27 tetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027180845/https://luljetabozo.al/jetapersoaledhekarriera/}}</ref> Ajo ka kryer gjithashtu kualifikim pasuniversitar në Paris gjatë viteve 1985–1986. == Karriera akademike dhe profesionale == Gjatë karrierës së saj mbi 50-vjeçare, Bozo ka qenë: * Profesore në Fakultetin e Inxhinierisë së Ndërtimit, * Shefe e Katedrës së Konstruksionit, * Shefe e Sektorit të Gjeoteknikës, * Zv/dekane e Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit, * Anëtare e Këshillit Shkencor të [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]], * Anëtare e Senatit të Universitetit të Tiranës, * Anëtare e Komitetit Shtetëror të Digave të Larta, * Anëtare e Këshillit Shkencor të Ministrisë së Ndërtimit. Që prej vitit 2010, vazhdon të japë mësim pranë [[Universiteti POLIS|Universitetit POLIS]]. Ajo është anëtare e [[Shoqata Amerikane për Përparimin e Shkencës|Shoqatës Amerikane për Përparimin e Shkencës (AAAS)]] që prej vitit 2011 dhe e [[Akademia Shqiptare e Arteve dhe Shkencave|Akademisë Shqiptare të Arteve dhe Shkencave]]. Bozo u bë figurë e njohur për publikun e gjerë pas [[Tërmeti në Shqipëri (2019)|tërmetit të 26 nëntorit 2019]], ku ekspertiza e saj mbi sigurinë e ndërtesave dhe gjeoteknikën u vlerësua gjerësisht.<ref>https://www.kultplus.com/trashegimia/e-duan-te-gjithe-luljeta-bozo-gruaja-qe-njohem-pas-termetit/{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2021, ajo u zgjodh deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] në listën e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste]], duke kryesuar listën për Tiranën.<ref>{{Cite web|title=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve|url=http://kqz.gov.al/results/results2021/results2021.htm|url-status=dead|access-date=2021-10-12|website=kqz.gov.al|language=sq|archive-date=9 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190128/http://kqz.gov.al/results/results2021/results2021.htm}}</ref> == Fushat e interesit == * Gjeomjedis * Gjeoteknike * Inxhinieri themelesh * Mekanikë dherash * Gjeologji inxhinierike * Edukim mjedisor * Mekanika e shkëmbit * Dinamika e dherave<ref>{{Cite web|url=http://www.universitetipolis.edu.al/sites/default/files/pdf/BIO/Luljeta_Bozo_al.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=13 tetor 2020|archive-date=8 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308001835/http://www.universitetipolis.edu.al/sites/default/files/pdf/BIO/Luljeta_Bozo_al.pdf|language=sq|url-status=dead}}</ref> == Botime == Bozo ka botuar një numër të madh librash profesionalë, përfshirë: * ''Punë laboratorike dhe ushtrime të mekanikës së dherave'' (1975) * ''Mekanika e dherave dhe e shkëmbit'' (1983–1984, bashkautore) * ''Teknika e themeleve'' (1984, 1994) * ''Dinamika e dherave'' (2004) * ''Gjeoteknika rrugore'' (2010) * ''Gjeoteknika eksperimentale'' (2011) * ''Qëndrueshmëria e pjerrësive artificiale dhe natyrore'' (2018) == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:1942]] [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Inxhinierë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] mtes9yudau3t8d8m453tsy7paijdrfn 0 272858 2995293 2984487 2026-06-09T15:57:39Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Alizotët]] te [[Kategoria:Familja Alizoti]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995293 wikitext text/x-wiki '''Ali Nevzat Alizoti''' ([[Gjirokastra|Gjirokastër]], [[1858]] - ?) dihet që ishte i biri i Naim [[Beu|bej]] Alizotit, politikan shqiptar në shekujt XIX dhe XX të [[Perandorisë Osmane]]. Studjoi në në Shkollën Civile e Administratës Mbretërore "[[Mekteb-i-Mylkie|Mülkiye-i-Sehahané]]" për ekonomi dhe administratë civile në [[Stamboll]]. Më 1906 u caktua nga administrata osmane mytesarif i Hinisit.<ref>{{cite book|author=Özdalga, Elizabeth|url=https://books.google.com/books?id=sRtTyyGIgXsC&pg=PA311&dq=ali+nevzad+alizoti&cd=1#v=onepage&q=ali%20nevzad%20alizoti&f=false|title=Late Ottoman society: the intellectual legacy|work=Volume 3 of SOAS/RoutledgeCurzon studies on the Middle East|publisher=[[Routledge]]|year=2005|page=311|isbn=0-415-34164-7}}</ref> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Familja Alizoti]] [[Kategoria:Lindje 1858]] [[Kategoria:Nxënësit e Shkollës Mülkiye]] [[Kategoria:Politikanë nga Gjirokastra]] edb7svwp7ny5436x2dtzo6t6zvz0utq 0 272860 2995294 2932004 2026-06-09T15:57:39Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Alizotët]] te [[Kategoria:Familja Alizoti]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995294 wikitext text/x-wiki '''Halil pashë Alizoti''' ([[Gjirokastra|Gjirokastër]], [[1847]] - [[18 shkurt]] [[1923]]) ka qenë diplomat karriere i [[Perandorisë Osmane]] si dhe veprimtar i çështjes kombëtare shqiptare.<ref>{{Cite web|url=http://www.standard.al/2013/11/09/letra-e-panjohur-halil-pasha-i-shkruan-imzot-bumcit-fqinjet-duan-te-na-zhdukin-te-protestojme/|title=Letra e panjohur / Halil Pasha i shkruan Imzot Bumçit|date=9 nëntor 2013|accessdate=16 tetor 2019|website=standard.al|last=Asllani|first=Uran|author-link=Uran Asllani|archive-date=16 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191016152752/http://www.standard.al/2013/11/09/letra-e-panjohur-halil-pasha-i-shkruan-imzot-bumcit-fqinjet-duan-te-na-zhdukin-te-protestojme/|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Familja Alizoti]] [[Kategoria:Lindje 1847]] [[Kategoria:Vdekje 1923]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] isne0gw6ayl01z1ww8f25rf093gjnn8 1 273268 2995576 2982162 2026-06-10T03:45:43Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995576 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Adolf Eichmann/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Adolf Eichmann]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995575 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171009041914/https://www.haaretz.com/jewish/news/ex-mossad-agent-we-let-nazi-doctor-mengele-get-away-1.253046 për lidhjen http://www.haaretz.com/jewish/news/ex-mossad-agent-we-let-nazi-doctor-mengele-get-away-1.253046. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150925002851/http://www.haaretz.com/weekend/week-s-end/we-have-to-carry-out-the-sentence-1.226299 për lidhjen http://www.haaretz.com/weekend/week-s-end/we-have-to-carry-out-the-sentence-1.226299. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 05:45 (CEST) ldyv3pa3ci5ggcjui235sp9wpr5gh50 0 274034 2995351 2955875 2026-06-09T16:01:34Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Gjylbegaj]] te [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995351 wikitext text/x-wiki '''Hamid Gjylbegu''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[1 Mars|1 mars]] [[1888]] - [[Elbasani|Elbasan]], [[24 shkurt]] [[1979]]) ka qenë ushtarak dhe poet shqiptar. Drejtues në terren i forcave qeveritare dhe vullnetare shqiptare gjatë [[Lufta e Koplikut|Luftës së Koplikut]].<ref>{{Cite book|last=Haklaj|first=Veli|title=Kryengritja e Delvinës e vitit 1937|publisher=Kristalina-KH|year=2009|isbn=9995643103|location=Tiranë|pages=297|language=sq}}</ref> Me daljen në pension u dha pas krijimtarisë letrare dhe botoi shumë broshura me vjersha lirike, filozofike, për fëmijë, përkthime dhe folklor.<ref name=":Hamdia">{{Cite book|title=Shkodra dhe motet|volume=1|language=sq|last=Bushati|first=Hamdi|author-link=Hamdi Bushati|publisher=Idromeno|year=1998|location=Shkodër|pages=555|oclc=645720493}}</ref> Poezia e të cilit është cilësuar përfaqësuese e njëfarë ''neo-misticizmi'',<ref>{{cite book|last=Norris|first=Harry Thirlwall|url=https://archive.org/details/islaminbalkansre00norr/page/192|title=Islam in the Balkans: Religion and Society Between Europe and the Arab World|publisher=Univ of South Carolina Press|year=1993|isbn=9780872499775|pages=192-195|language=en}}</ref> u përzgjodh nga [[Lasgush Poradeci]] në një antologji të hartuar prej tij.<ref>{{Cite web|last=Demo|first=Elsa|author-link=Elsa Demo|date=2010|title=Poradeci, akademik dhe intim|url=http://www.zemrashqiptare.net/news/17205/poradeci-akademik-dhe-intim.html|url-status=live|website=zemrashqiptare.net|language=sq}}</ref> Veprat e tij qenë në listën e veprave të para që u ndaluan më 1948, ndër to ''Agimi i filozofís'', ''Çikrrime filozofije'', ''Drita e s'vërtetës'', ''Flutura ndër lule'', ''Kunora e lumnís'', ''Fletra e jetës: pasqyra e s'vërtetës''.<ref>{{cite journal|title=Festivali i artit të ndaluar: 154 veprat e para që ndaloi regjimi komunist|last=Peçi|first=Admirina|url=https://shqiptarja.com/uploads/gazeta/2016/01/shq-09-01-2016.pdf|date=9 janar 2016|language=sq|journal=[[Shqiptarja.com]]|pages=20-21}}</ref> == Biografia == U lind në Shkodër më 1 mars 1888,<ref>{{Cite journal|last=Gjylbegu|first=Hamid|date=2012|title=Dëshmi historike 1912-1925|journal=Hylli i Dritës|language=sq|issue=2|pages=86|orig-year=korrik 1973}}</ref> i biri i Sulejmanit të Tahir Gjylbegut dhe Sebije Muslisë,<ref>Haklaj 2009, fq. 184.</ref> ndër [[Gjylbegajt|familjet hanedane]] të qytetit.<ref>{{Cite book|title=Shkodra dhe motet: Pemë gjenealogjike familjesh shkodrane|last=Bushati|first=Hamdi|publisher=Idromeno|year=1999|pages=28|volume=3|language=sq}}</ref> Ndoqi arsimimin fillor në mejtep dhe atë të mesëm administrativo-ushtarak në [[ryzhdie]]n e qytetit, vitin e fundit të së cilës e ndoqi dhe e kreu në [[Manastiri (qytet)|Manastir]]. Shkollimin e mëpasëm ushtarak e vijoi në Akademinë Ushtarake në [[Stambolli|Stamboll]],<ref name="Xhahidi" /> më 1911, prej ku doli me gradën nëntoger në radhët e ushtrisë osmane. Gjatë viteve të Akademisë qe në kontakt me rrethin studentor shqiptar në kryeqytet, por edhe me të tjerë si franko-algjerianin Marsel Muhjedin, korrespondent i gazetës ''Les temps''.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Bushati|first=Nexhmi|date=1994|title=Hamid Gjylbegaj: Jeta dhe vepra|journal=Shkodra në shekuj|language=sq|publisher=Muzeu Historik i Shkodrës|volume=1|pages=353-361}}</ref> Në korrik të 1912 u emërua instruktor i rekrutëve të regjimentit të 38-të në [[Selaniku|Selanik]]. Gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]] shërbeu në korparmatën e Selanikut, e cila luftoi kundër trupave serbe në [[Kumanova|Kumanovë]], [[Qyprilliu|Qyperli]], [[Përlepi|Perlep]] e Manastir; më pas kaloi në frontin jugor kundër grekëve në [[Bilishti|Bilisht]], [[Korça|Korçë]] e [[Janina|Janinë]]. Më 6 mars 1913 Janina iu dorëzua grekëve dhe Hamidi i zënë rob lufte, u dërgua në ishullin [[Zanta]]. Në tetor u lirua dhe u kthye në Stamboll.<ref name="Xhahidi">{{cite book|title=Burra të vdekur - të gjallë...|last=Bushati|first=Xhahid|date=2018|language=sq|publisher=Fiorentia|pages=110-111|isbn=9789928191953}}</ref> Ktheu në Shqipëri në prag të ardhjes së [[Princ Vidi]]t, duke shërbyer në xhandarmëri me gradën e togerit, ai luftoi kundër [[Kryengritja e Shqipërisë së Mesme|Kryengritjes së Shqipërisë së Mesme]].<ref name=":Hamdia" /> Me pushtim-administrimin austro-hungarez, protestoi në Vjenë për keqadministrimin ushtarak në çështje ekonomike duke zhvleftësuar mallin që u blinte shqiptarëve, ndërhyrjen në çështje civile duke detyruar drejtorinë e Financave të Shkodrës që të bënte tapi për të themeluar [[Shenjtërorja e Zojës së Këshillit të Mirë|kishën]] në rrëzë të [[Kalaja e Shkodrës|kalasë]].<ref>Gjylbegu 2012, fq. 98.</ref> Ato vite organizata "Krahu Kombëtar" e themeluar në [[Durrësi|Durrës]], kaloi në seli në Shkodër dhe me zgjerimin e saj iu afruan edhe Hamidi, [[Maliq bej Bushati]], [[Riza Dani]], etj.<ref>{{cite journal|last=Kaloçi|first=Dashnor|date=25 tetor 2003|title=Hamid Gjylbegu, shkodrani që nuk votoi kurrë për komunistët|journal=Gazeta Shqiptare|language=sq|volume=IV|issue=2622|pages=12-13}}</ref> Pas lirimit qe anëtar i kryesisë së [[Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”|Komitetit «Mbrojtja Kombëtare e Kosovës»]] dhe përkrahu [[Kongresi i Lushnjes|Kongresin e Lushnjes]]. Qe drejtuesi në terren i operacioneve luftarake mbrojtëse në Luftën e Koplikut së bashku me kolegun akademist dhe bashkëluftëtarin [[Taip Shkodra]].<ref name=":0" /> Në zgjedhjet e dhjetorit 1923 prezantoi kandidaturën si deputet i Prefekturës së Shkodrës, por nuk u zgjodh.<ref>{{Cite book|last=Juka|first=Gëzim H.|title=Shkodra në Triumfin e Legalitetit|publisher=Reklama|year=2014|isbn=9928125945|pages=107-108|language=sq}}</ref> == Vepra == {{div col|style=column-count:2|content= * ''Flutura ndër lule'', 1924; * ''Pak a shum'', vjersha, 1925; * ''Fjala e virtytit. Imtime filosofije'', 1929; * ''Monumenti i Atdheut'', 1930; * ''Kunora e lumnís, caku i filozofís'', 1931; * ''Fletra e jetës pasqyra e së vërtetës'', 1932; * ''Kopje origjinale'', 1933; * ''Agimi i filozofís'', 1933; * ''Drita e s'vërtetës'', 1933; * ''Çikrrime filozofije'', 1934; * ''Kuvendi i shqiptarit'', 1934; * ''Hiret e shueme. Vjerrsha në prozë'', 1939; * ''Fyelli i barive. Jone shpirtnore'', 1943; * ''Harpa e thyeme. Jone shpirtnore'', 1943; * ''Zana e shitueme'', 1943; }} == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Lindje 1888]] [[Kategoria:Vdekje 1979]] [[Kategoria:Ushtarakë shqiptarë]] [[Kategoria:Bejtexhinj shqiptarë]] [[Kategoria:Myslimanë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Shkodrës]] [[Kategoria:Folkloristë shqiptarë]] [[Kategoria:Personeli ushtarak osman i Luftërave Ballkanike]] [[Kategoria:Personeli ushtarak shqiptar i Luftës së Koplikut]] a49v0n0735lghsujgb1xkjvudx1wppa 2995442 2995351 2026-06-09T16:30:25Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Familja Gjylbegaj]] te [[Kategoria:Familja Gjylbegu]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995442 wikitext text/x-wiki '''Hamid Gjylbegu''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[1 Mars|1 mars]] [[1888]] - [[Elbasani|Elbasan]], [[24 shkurt]] [[1979]]) ka qenë ushtarak dhe poet shqiptar. Drejtues në terren i forcave qeveritare dhe vullnetare shqiptare gjatë [[Lufta e Koplikut|Luftës së Koplikut]].<ref>{{Cite book|last=Haklaj|first=Veli|title=Kryengritja e Delvinës e vitit 1937|publisher=Kristalina-KH|year=2009|isbn=9995643103|location=Tiranë|pages=297|language=sq}}</ref> Me daljen në pension u dha pas krijimtarisë letrare dhe botoi shumë broshura me vjersha lirike, filozofike, për fëmijë, përkthime dhe folklor.<ref name=":Hamdia">{{Cite book|title=Shkodra dhe motet|volume=1|language=sq|last=Bushati|first=Hamdi|author-link=Hamdi Bushati|publisher=Idromeno|year=1998|location=Shkodër|pages=555|oclc=645720493}}</ref> Poezia e të cilit është cilësuar përfaqësuese e njëfarë ''neo-misticizmi'',<ref>{{cite book|last=Norris|first=Harry Thirlwall|url=https://archive.org/details/islaminbalkansre00norr/page/192|title=Islam in the Balkans: Religion and Society Between Europe and the Arab World|publisher=Univ of South Carolina Press|year=1993|isbn=9780872499775|pages=192-195|language=en}}</ref> u përzgjodh nga [[Lasgush Poradeci]] në një antologji të hartuar prej tij.<ref>{{Cite web|last=Demo|first=Elsa|author-link=Elsa Demo|date=2010|title=Poradeci, akademik dhe intim|url=http://www.zemrashqiptare.net/news/17205/poradeci-akademik-dhe-intim.html|url-status=live|website=zemrashqiptare.net|language=sq}}</ref> Veprat e tij qenë në listën e veprave të para që u ndaluan më 1948, ndër to ''Agimi i filozofís'', ''Çikrrime filozofije'', ''Drita e s'vërtetës'', ''Flutura ndër lule'', ''Kunora e lumnís'', ''Fletra e jetës: pasqyra e s'vërtetës''.<ref>{{cite journal|title=Festivali i artit të ndaluar: 154 veprat e para që ndaloi regjimi komunist|last=Peçi|first=Admirina|url=https://shqiptarja.com/uploads/gazeta/2016/01/shq-09-01-2016.pdf|date=9 janar 2016|language=sq|journal=[[Shqiptarja.com]]|pages=20-21}}</ref> == Biografia == U lind në Shkodër më 1 mars 1888,<ref>{{Cite journal|last=Gjylbegu|first=Hamid|date=2012|title=Dëshmi historike 1912-1925|journal=Hylli i Dritës|language=sq|issue=2|pages=86|orig-year=korrik 1973}}</ref> i biri i Sulejmanit të Tahir Gjylbegut dhe Sebije Muslisë,<ref>Haklaj 2009, fq. 184.</ref> ndër [[Gjylbegajt|familjet hanedane]] të qytetit.<ref>{{Cite book|title=Shkodra dhe motet: Pemë gjenealogjike familjesh shkodrane|last=Bushati|first=Hamdi|publisher=Idromeno|year=1999|pages=28|volume=3|language=sq}}</ref> Ndoqi arsimimin fillor në mejtep dhe atë të mesëm administrativo-ushtarak në [[ryzhdie]]n e qytetit, vitin e fundit të së cilës e ndoqi dhe e kreu në [[Manastiri (qytet)|Manastir]]. Shkollimin e mëpasëm ushtarak e vijoi në Akademinë Ushtarake në [[Stambolli|Stamboll]],<ref name="Xhahidi" /> më 1911, prej ku doli me gradën nëntoger në radhët e ushtrisë osmane. Gjatë viteve të Akademisë qe në kontakt me rrethin studentor shqiptar në kryeqytet, por edhe me të tjerë si franko-algjerianin Marsel Muhjedin, korrespondent i gazetës ''Les temps''.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Bushati|first=Nexhmi|date=1994|title=Hamid Gjylbegaj: Jeta dhe vepra|journal=Shkodra në shekuj|language=sq|publisher=Muzeu Historik i Shkodrës|volume=1|pages=353-361}}</ref> Në korrik të 1912 u emërua instruktor i rekrutëve të regjimentit të 38-të në [[Selaniku|Selanik]]. Gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]] shërbeu në korparmatën e Selanikut, e cila luftoi kundër trupave serbe në [[Kumanova|Kumanovë]], [[Qyprilliu|Qyperli]], [[Përlepi|Perlep]] e Manastir; më pas kaloi në frontin jugor kundër grekëve në [[Bilishti|Bilisht]], [[Korça|Korçë]] e [[Janina|Janinë]]. Më 6 mars 1913 Janina iu dorëzua grekëve dhe Hamidi i zënë rob lufte, u dërgua në ishullin [[Zanta]]. Në tetor u lirua dhe u kthye në Stamboll.<ref name="Xhahidi">{{cite book|title=Burra të vdekur - të gjallë...|last=Bushati|first=Xhahid|date=2018|language=sq|publisher=Fiorentia|pages=110-111|isbn=9789928191953}}</ref> Ktheu në Shqipëri në prag të ardhjes së [[Princ Vidi]]t, duke shërbyer në xhandarmëri me gradën e togerit, ai luftoi kundër [[Kryengritja e Shqipërisë së Mesme|Kryengritjes së Shqipërisë së Mesme]].<ref name=":Hamdia" /> Me pushtim-administrimin austro-hungarez, protestoi në Vjenë për keqadministrimin ushtarak në çështje ekonomike duke zhvleftësuar mallin që u blinte shqiptarëve, ndërhyrjen në çështje civile duke detyruar drejtorinë e Financave të Shkodrës që të bënte tapi për të themeluar [[Shenjtërorja e Zojës së Këshillit të Mirë|kishën]] në rrëzë të [[Kalaja e Shkodrës|kalasë]].<ref>Gjylbegu 2012, fq. 98.</ref> Ato vite organizata "Krahu Kombëtar" e themeluar në [[Durrësi|Durrës]], kaloi në seli në Shkodër dhe me zgjerimin e saj iu afruan edhe Hamidi, [[Maliq bej Bushati]], [[Riza Dani]], etj.<ref>{{cite journal|last=Kaloçi|first=Dashnor|date=25 tetor 2003|title=Hamid Gjylbegu, shkodrani që nuk votoi kurrë për komunistët|journal=Gazeta Shqiptare|language=sq|volume=IV|issue=2622|pages=12-13}}</ref> Pas lirimit qe anëtar i kryesisë së [[Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”|Komitetit «Mbrojtja Kombëtare e Kosovës»]] dhe përkrahu [[Kongresi i Lushnjes|Kongresin e Lushnjes]]. Qe drejtuesi në terren i operacioneve luftarake mbrojtëse në Luftën e Koplikut së bashku me kolegun akademist dhe bashkëluftëtarin [[Taip Shkodra]].<ref name=":0" /> Në zgjedhjet e dhjetorit 1923 prezantoi kandidaturën si deputet i Prefekturës së Shkodrës, por nuk u zgjodh.<ref>{{Cite book|last=Juka|first=Gëzim H.|title=Shkodra në Triumfin e Legalitetit|publisher=Reklama|year=2014|isbn=9928125945|pages=107-108|language=sq}}</ref> == Vepra == {{div col|style=column-count:2|content= * ''Flutura ndër lule'', 1924; * ''Pak a shum'', vjersha, 1925; * ''Fjala e virtytit. Imtime filosofije'', 1929; * ''Monumenti i Atdheut'', 1930; * ''Kunora e lumnís, caku i filozofís'', 1931; * ''Fletra e jetës pasqyra e së vërtetës'', 1932; * ''Kopje origjinale'', 1933; * ''Agimi i filozofís'', 1933; * ''Drita e s'vërtetës'', 1933; * ''Çikrrime filozofije'', 1934; * ''Kuvendi i shqiptarit'', 1934; * ''Hiret e shueme. Vjerrsha në prozë'', 1939; * ''Fyelli i barive. Jone shpirtnore'', 1943; * ''Harpa e thyeme. Jone shpirtnore'', 1943; * ''Zana e shitueme'', 1943; }} == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Lindje 1888]] [[Kategoria:Vdekje 1979]] [[Kategoria:Ushtarakë shqiptarë]] [[Kategoria:Bejtexhinj shqiptarë]] [[Kategoria:Myslimanë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Gjylbegu]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Shkodrës]] [[Kategoria:Folkloristë shqiptarë]] [[Kategoria:Personeli ushtarak osman i Luftërave Ballkanike]] [[Kategoria:Personeli ushtarak shqiptar i Luftës së Koplikut]] bek69g2220kgb6c3zfhctn1l4v8ue8y 0 275107 2995326 2395274 2026-06-09T16:00:14Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Deralla]] te [[Kategoria:Familja Deralla]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995326 wikitext text/x-wiki '''Hasan pashë Tetova''' ka qenë ushtarak shqiptar i [[Perandorisë Osmane]] me gradën mirallaj, përfaqësues i [[Tetova|Tetovës]] në [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjen e Prizrenit]] dhe firmëtar i ''[[Kararnameja|Kararnamesë]]'' me siglën ''Hasan Masharnuredin''.<ref name="albanianhistory.net">{{cite web|url=http://www.albanianhistory.net/texts19/AH1878_2.html|title=1878: The Resolutions of the League of Prizren|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.albanianhistory.net%2Ftexts19%2FAH1878_2.html&date=2011-02-19|archivedate=20 shkurt 2011|website=albanianhistory.net|translator=[[Robert Elsie]]|language=en}}</ref> I përkiste familjes së Derallave të [[Gradeci (Vrapçisht)|Gradecit]] me shumë ndikim në Tetovë, i ati i ushtarakut dhe ministrit të parë të luftës së shtetit shqiptar [[Mehmet pashë Deralla|Mehmet pashë Derallës]].<ref name="ER">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=pgf6GWJxuZgC&pg=PA105&dq=mehmet+derralla&hl=en&sa=X&ei=u1RlUauuLNGyiQfTjYDYBA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q=Kalkandelen&f=false|title=A Biographical Dictionary of Albanian History|last=Elsie|first=Robert|publisher=I.B Tauris|year=2012|isbn=978 1 78076 431 3|page=105|ref=Elsie|language=en}}</ref> == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Lidhja e Prizrenit]] [[Kategoria:Familja Deralla]] [[Kategoria:Njerëz nga Tetova]] ei8w7dkeyfpqfy3sqda0hv8tgl8aj63 0 277316 2995417 2956321 2026-06-09T16:15:47Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familja Mjedaj]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995417 wikitext text/x-wiki {{Familje | colour = powderblue | emri = | crest = | caption = | Grupi etnik = [[Shqiptare]] | rajoni = [[Shqipëria|Shqipëria]], [[Kosova|Kosovë]] | format_e_hershme = | origjina = | anëtarët =• [[Lazër Mjeda]]<br>• [[Ndre Mjeda]]<br> • [[Kol Mjeda]]<br> • [[Luigj Pashko Mjeda]]<br> • [[Jak Mjeda]] | familjetëtjera= | veçantitë = | traditat = | pronat = | kuptimi = | shënime = |name=Familja Mjeda}} '''Mjeda''' ([[Gjuha italiane|it]]. ''Miedia'') është një mbiemër i një familjeje fisnike të rëndësishme [[Shqiptarët|shqiptare]]. == Prejardhja == Paraardhësi i familjes Mjeda është Bardhi Kryeziu. Kryeziu është një nga tre degët e Buzëzezajve (Bucceseos), një fis Arbërore feudal, i cili mbante titullin bizantin të [[Sebastos]] që nga shekulli i 11-të.<ref>{{cite web|url=https://dardaniapress.com/kryezinjte-e-gjakoves-sipas-autorit-mithat-begolli-1/|title=Kryezinjtë e Gjakovës – sipas autorit Mithat Begolli|last=av. Zanfir Kryeziu|work=dardaniapress.com|language=sq|access-date=12 qëshor 2023}}</ref> [[Milan Šufflay]] shkruan për ''Savasto Tanusius Bessossia'' (1274), si një nga fisnikët kryesorë shqiptarë të shekullit të 13-të.<ref>{{cite book|url=https://www.google.ca/books/edition/Srbi_i_Arbanasi/v17QAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=srbi+i+arbanasi&printsec=frontcover|last=Šufflay|first=Milan|publisher=Učiteljska tiskarna u Ljubljani|year=1925|page=59}}</ref> Dy degët e tjera të fisit janë [[Bushatllinjtë]] dhe [[Gjon Buzuku|Buzukët]]. Buzëzezët kishin shtrirje teritorriale, në një pjesë të zonës fushore të Zadrimës, me pronat e tyre në Malësitë e Pukës së sotshme dhe kishin në pronësi dhe portin e Shëngjinit, bashkë me masivin kodrinor bregut të detit, që sot, quhet Mali Kolaj, deri në Velipojë.<ref>{{cite web|url=https://dardaniapress.com/kryezinjte-e-gjakoves-sipas-autorit-mithat-begolli-1/|publisher=Dardania Press|date=12 gusht 2022|accessdate=12 qërshor 2023}}</ref> Stema e Buzëzezajve ishte shqiponja njëkrenore.<ref>{{cite web|url=https://pashtriku.org/fatbardha-demi-deshmitari-dardan-i-manastirit-te-decanit/|publisher=Pashtriku|date=29 janar 2019|accessdate=12 qërshor 2023}}</ref> == Mesjeta e vonë == Në shekullin e 14-të, Kryezinjtë u ndanë si vëllazëri nga dera amë Buzëzezët dhe u trashëguan si zotër të tokës (krahinës) të Pukës së sotme, me prona dhe kullotat e malit të Terbunit. Në shekullin e 15-të, Pal Ziu (Kryeziu), i njohur edhe si Paolo Zenta, kishte ndërtuar kishën katolike në Pukë, zotëronte një kështjellë afër qytetit dhe, sipas [[Marin Barleti]], ishte një i afërm i Lekë Dukagjinit.<ref>{{cite web|url=https://dardaniapress.com/kryezinjte-e-gjakoves-sipas-autorit-mithat-begolli-1/|publisher=Dardania Press|date=12 gusht 2022|accessdate=12 qërshor 2023}}</ref> == Periudha Osmane == Një degë e Kryezinjëve u vendos në Gjakovë në fillim të shekullit të 17-të dhe shumë shpejt u bënë [[Beu|bejlerë]]. Në fillim të shekullit të 18-të, një degë tjetër e Kryezinjëve u vendos nga Puka në fshatin Bardhet, i cili më pas mori emrin Kryezi. Gjatë shekujve 18 dhe 19, kjo degë qeveriste rajonin e Pukës, në përputhje me ligjet tradicionale të [[Kanuni|Kanunit]] të Pukës. Osmanët u njohën privilegjet dhe fisnikërinë e tyre të lashtë me origjinë mesjetare, me detyrimin e vetëm të ruanin rrugën Vau-Dejës - Kukës.<ref>{{cite web|url=https://dardaniapress.com/kryezinjte-e-gjakoves-sipas-autorit-mithat-begolli-1/|publisher=Dardania Press|date=12 gusht 2022|accessdate=12 qërshor 2023}}</ref> I vendosur në Shkodër nga fshati Kryezi i qarkut të Pukës, Bardhi Kryeziu mori mbiemrin Mjeda nga fshati afër Shkodrës ku familja mbante toka. Familja Mjeda sot është e ndarë mes degës së Prizrenit dhe asaj të Shkodrës. Në Prizren ata ishin familja kryesore katolike, me titullin fisnik [[Efendiu|efendi]] dhe merreshin me tregti midis gadishullit italian, Kostandinopojës dhe Ballkanit. Gjatë shekujve, anëtarët e familjes ishin tregtarë, pronarë tokash, klerikë dhe udhëheqës politikë. Sot ata jetojnë kryesisht në Shqipëri dhe Kroaci. [[Skeda:Lazer Mjeda.jpg|thumb|left| Imzot Lazër Mjeda.|195x195px]] [[Skeda:Ndre Mjeda 2016 stamp of Albania.jpg|thumb|Dom Ndre Mjeda.|232x232px]] [[Skeda:Kol_Mjeda.jpg|thumb|Kolë Mjeda.|303x303px]] == Anëtarë të familjes == * '''[[Ndre Mjeda]]''' (1866-1937), intelektuali shqiptar, prifti jezuit, filolog, poet dhe deputet në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendin i Shqipërisë]]. Delegat në [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]].<ref>{{Cite web|url=http://rti.rtsh.al/2019/11/14/111th-anniversary-of-the-manastir-congress/|title=Kopje e arkivuar|access-date=16 shkurt 2020|language=en|archive-date=13 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213133408/http://rti.rtsh.al/2019/11/14/111th-anniversary-of-the-manastir-congress/|url-status=dead}}</ref><ref name="Skendi141">{{harvnb|Skendi|1967|p=141.}}</ref><ref>{{Cite web|auteur1=Robert Elsie|lien auteur1=Robert Elsie|titre=MODERN ALBANIAN LITERATURE AND ITS RECEPTION IN THE ENGLISH-SPEAKING WORLD|url=http://www.elsie.de/pdf/articles/A2005AlbWritingEnglTrans.pdf|website=elsie.de|pages=6–7|language=en}}</ref> * '''[[Lukë Simon Mjeda]]''' (1867-1951), tregtar dhe pronar i tokës që përfaqësonte Prizrenin në [[Lidhja e Dytë e Prizrenit|Lidhjen e Dytë të Prizrenit]] (1943).<ref>https://shkoder.net/fjala/2003/kapinova25.htm</ref><ref>https://www.koha.mk/tradhtia-e-madhe-tragjedia-pas-lidhjes-se-dyte-te-prizrenit-2/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ballikombetar.info/xhafer-deva-e-verteta-e-lidhjes-se-dyte-te-prizrenit/|title=Kopje e arkivuar|access-date=16 shkurt 2020|archive-date=13 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213021039/https://www.ballikombetar.info/xhafer-deva-e-verteta-e-lidhjes-se-dyte-te-prizrenit/|url-status=dead}}</ref> * '''[[Lazër Mjeda]]''' (1869-1935), [[Ipeshkëvia e Sapës|ipeshkvi i Sapës]] (1900-1904), [[arqipeshkvi i Shkupit]] (1904-1909), [[kryeipeshkvi metropolit i Shkodrës]] (1921-1935).<ref>{{Cite web|url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bmiedia.html|titre=Bishop Llazar Mjeda|consulté le=12 août 2010}}</ref><ref>{{ouvrage|titre=A Biographical Dictionary of Albanian History|language=en|date=2012|éditeur=Robert Elsie|pages=314|url=https://books.google.com/books?id=pgf6GWJxuZgC&pg=PA314&dq=lazer+mjeda&hl=sv&sa=X&ved=0ahUKEwiFguj_4-3RAhVGYZoKHSocAAQQ6AEIQTAE#v=onepage&q=lazer%20mjeda&f=false}}</ref> * '''[[Kol Mjeda|Kolë Mjeda ]]''' (1885-1951), [[Shkodër|kryetar i bashkisë Shkodër]] (1924-1925), zv. President i [[Kuvendi i Shqipërisë|Asamblesë Kombëtare]], prefekt i [[Qarku i Dibrës|Qarkut të Dibrës]].<ref>{{Cite web|url=http://albania.dyndns.org/Presse/atdheu/2004%20atdheu%20part%20II.htm|title=Kopje e arkivuar|access-date=2 dhjetor 2021|archive-date=26 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226145310/http://albania.dyndns.org/Presse/atdheu/2004%20atdheu%20part%20II.htm|url-status=dead}}</ref> *'''[[Luigj Pashko Mjeda]]''' (1890-1962), tregtar dhe pronar I tokës, redaktor i gazetës "Ora e Maleve", kryetar të zyrës së tatimeve në [[Bashkia Shkodër|Bashkinë e Shkodrës]] dhe bashkëthemelues i Shoqërisë Teatrore "Bogdani".<ref>https://shqiptarja.com/lajm/luigj-mjeda-shpirti-dhe-diapazoni-br-i-gjer-euml-artistik-i-nj-euml-aktori-nbsp</ref> *'''[[Jak Mjeda]]''', kryetar i kompanisë "Filigran", e cila kishte të punësuar 153 argjendarë në Prizren.<ref>{{Cite web|url=https://filigrani-pz.com/sq/rreth-nesh|title=Kopje e arkivuar|access-date=22 nëntor 2021|archive-date=22 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122003000/https://filigrani-pz.com/sq/rreth-nesh|url-status=dead}}</ref> == Pema familjare == [[File:Pema familjare Mjeda-web.jpg|middle|600px|Pema familjare Mjeda]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Familje shqiptare]] [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] [[Kategoria:Familja Mjedaj]] mnop2davsk0xjfb3dz5byrp18rucwc3 0 277539 2995308 2248331 2026-06-09T15:59:24Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bargjinollët]] te [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995308 wikitext text/x-wiki [[Skeda:TIRANA FOTO E RRALLE.jpg|parapamje|[[Kulla e Sahatit, Tiranë|Kulla e Sahatit]] dhe xhamia, ndërtuar nga Molla Beu]] '''[[Mollà|Molla]] Mehmet beu''' i [[Petrela|Petrelës]] ([[Turqisht]]: ''Molla Mehmet Bey ''; vd. 1808) ka qenë personalitet [[Shqiptarët|shqiptar]] me ndikim në [[Tirana|Tiranë]] dhe rrethina, dhe qe ai që hodhi themelet e [[Xhamia|xhamisë]] që [[Xhamia e Et'hem Beut|njihet me emrin e të birit]]. == Biografia == Molla Mehmet [[beu]] qe i biri i Et'hem beut të Shaban beut nga Petrela dhe i të bijës së Ahmet pashë Bargjinollit. [[Haxhiu|Haxhi]] bej [[Et'hem bej Molla|Etëhem Tirana Mollaj]] zbret prej tij. Ai vetë ka një lidhje familjare me [[Sylejman pashë Bargjini]]n.<ref>{{Cite book|author=Nehat Krasniqi|title=Zhvillimi i kulturës shqiptare me ndikime orientale|publisher=Instituti Albanologjik|location=[[Prishtina|Prishtinë]]|isbn=978-9951-24-055-0|year=2017|pages=216}}</ref> == Shih edhe == * [[Xhamia e Sylejman Pashës]] * [[Tyrbja e Sylejman Pashës]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Familja Bargjinolli]] [[Kategoria:Vdekje 1808]] ex4bmsgqzgnno5jb46nt869af7s3qh6 0 278323 2995611 2956453 2026-06-10T08:09:30Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995611 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Armando Broja | image = Armando Broja October 2019.jpg | image_size = | caption = | fullname = | birth_date = {{birth date and age|10|9|2001|df=y}} | birth_place = [[Slough]], Angli | height = 1.91 m | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = [[Everton F.C.|Everton]]<br>(në huazim nga [[Chelsea F.C.|Chelsea]]) | clubnumber = | youthyears1 = {{0|0000}}–2007 | youthclubs1 = Burnham Juniors<ref name="të rinjtë">{{cite web|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2019/09/28/teenage-kicks--armando-broja|title=Teenage Kicks: Armando Broja|publisher=[[Chelsea F.C.]]|language=en|date=27 shtator 2019|accessdate=8 mars 2020}}</ref> | youthyears2 = 2007–2009 | youthclubs2 = [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]<ref name="të rinjtë"/> | youthyears3 = 2009– | youthclubs3 = [[Chelsea F.C.|Chelsea]] | years1 = 2020– | clubs1 = [[Chelsea F.C.|Chelsea]] | caps1 = 26 | goals1 = 2 | years2 = 2020–2021 | clubs2 = → [[SBV Vitesse|Vitesse]] (huazim) | caps2 = 30 | goals2 = 10 | years3 = 2021–2022 | clubs3 = → [[Southampton F.C.|Southampton]] (loan) | caps3 = 32 | goals3 = 6 | clubs4 = → [[Fulham F.C.|Fulham]] (huazim) | years4 = 2024 | caps4 = 8 | goals4 = 0 | clubs5 = → [[Everton F.C.|Everton]] (huazim) | years5 = 2024– | caps5 = 0 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2019 | nationalteam1 = [[Kombëtarja shqiptare nën-19 e futbollit|Shqipëria U19]] | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2019–2021 | nationalteam2 = [[Kombëtarja shqiptare nën-21 e futbollit|Shqipëria U21]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2020– | nationalteam3 = [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]] | nationalcaps3 = 23 | nationalgoals3 = 5 | club-update = 11 maj 2024 | nationalteam-update = 24 qershor 2024 }} '''Armando Broja''' (lindur më 10 shtator 2001) është një [[Futbolli|futbollist]] profesionist shqiptar i cili luan si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] për klubin anglez [[Everton F.C.|Everton]], në huazim nga [[Chelsea F.C.|Chelsea]], dhe [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|kombëtaren shqiptare]]. == Cfare pelqen tek Armando Broja sipas fansave? == Shume tifoze e admirojne menyren si ai vepron shpejt dhe mban topin me force kunder mbrojtesve.Broja eshte i njohur per instiktin e tij te mire ne zonen e rreptesise dhe per menyren si gjuan me te dyja kembet ==Karriera me klube== ===Vitet e para=== Broja ka lindur në [[Slough]]<ref>{{cite web|url=http://www.theathletic.com/3137515/2022/02/19/armando-broja-three-touch-sensation-slough-albania-superstar|author=Dan Sheldon|title=Armando Broja: from a three-touch sensation in Slough to Albania superstar|date=19 shkurt 2022|access-date=5 nëntor 2022|website=theathletic.com|language=en}}</ref> të Anglisë nga prindër shqiptar nga [[Kopliku]] i [[Malësia e Madhe|Malësisë së Madhe]].<ref name="Kopliku">{{cite news|url=https://shqiptarja.com/lajm/heroi-nga-kopliku-kush-eshte-armando-broja-20vjecari-i-lindur-ne-londer-qe-refuzoi-te-luante-per-anglin|title=Heroi nga Kopliku, kush është Armando Broja? 20-vjeçari i lindur në Londër që refuzoi të luante për Anglinë|website=Shqiptarja.com|language=sq|date=10 tetor 2021|access-date=24 dhjetor 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.shkodrasport.com/2020/01/15/lojtari-me-origjine-nga-malesia-e-madhe-armando-broja-edhe-tre-gola-te-tjere-per-chelsea/|title=Lojtari me origjinë nga Malësia e Madhe, Armando Broja edhe tre gola të tjerë për Chelsea|language=sq|website=Shkodra Sport|date=15 janar 2020|access-date=8 mars 2020|archive-date=9 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200309043243/http://www.shkodrasport.com/2020/01/15/lojtari-me-origjine-nga-malesia-e-madhe-armando-broja-edhe-tre-gola-te-tjere-per-chelsea/|url-status=dead}}</ref> Ai e nisi karrierën si futbollist me Burnham Juniors<ref name="youth">{{cite news|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2019/09/28/teenage-kicks--armando-broja|title=Teenage Kicks: Armando Broja|website=chelseafc.com|publisher=Chelsea F.C.|language=en|access-date=8 mars 2020|date=27 shtator 2019}}</ref> si dhe u provua te [[Reading F.C.|Reading]] dhe [[Fulham F.C.|Fulham]], para se të firmoste në fund me [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]], duke u bërë pjesë e ekipit nën-8.<ref name="youth"/> ===Chelsea=== ====2009–2020: Vitet në akademi dhe debutimi me ekipin e parë==== Broja qëndroi te Tottenhami për dy vite dhe në vitin 2009 u transferua te [[Chelsea F.C.|Çelsi]], duke u bërë pjesë e akademisë.<ref>{{cite web|author=Alex Young|title=Armando Broja: Chelsea's Albanian wonderkid looking to punish England|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/armando-broja-chelsea-fc-striker-albania-england-b926581.html|website=Evening Standard|access-date=2 shtator 2022|language=en|date=27 mars 2021}}</ref> Në sezonin 2017–18, ai fitoi Premier Ligën U18, Kupën e Premier Ligës U18 dhe Kupën e të Rinjëve me ekipin nën-18. Ai gjithashtu fitoi Premier Ligën 2 me ekipin nën-23 në sezonin 2019–20, duke shënuar tre gola në dhjetë ndeshje.<ref>{{cite web|title=Armando Broja » Premier League 2 Div. 1 2019/2020|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/armando-broja/eng-u23-premier-league-div-1-2019-2020/chelsea-fc-u23/3/|website=worldfootball.net|access-date=26 dhjetor 2022|language=en}}</ref> Më 26 shkurt 2020, Broja firmosi kontratën e tij të si profesionist me Çelsin pasi ra dakord për një marrëveshje dy-vjeçare.<ref>{{cite news|url=https://www.chelseafc.com/en/videos/v/2020/02/25/signed---armando-broja-agrees-first-professional-chelsea-contrac-Q4bTM4ajE6yJT6aFVuds7OuoP2UgNVnI|title=Signed {{!}} Armando Broja agrees first professional Chelsea contract!|website=chelseafc.com|publisher=Chelsea F.C.|language=en|date=26 shkurt 2020|access-date=8 mars 2020}}</ref> Më 8 mars, ai bëri debutimin e tij si profesionist në fitoren 4–0 kundër [[Everton F.C.|Evertonit]] në Premier Ligë, duke u aktivizuar si zëvëndësues në minutën e 86të në vend të [[Olivier Giroud]].<ref>{{cite news|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2020/03/08/match-report--chelsea-vs-everton?cardIndex=0-0|title=Match report: Chelsea 4 Everton 0|quote=Chelsea (4-3-3): Kepa; Azpilicueta (c), Rudiger, Zouma, Alonso; Barkley, Gilmour, Mount (James 60); Willian (Anjorin 71), Giroud (Broja 86), Pedro|website=chelseafc.com|publisher=Chelsea F.C.|language=en|date=8 mars 2020|access-date=8 mars 2020}}</ref> ====2020–2022: Huazimet te Vitesse dhe Southampton==== Më 21 gusht 2020, Broja u transferua te [[SBV Vitesse|Vitesse]] në Holandë në formë huazimi për një sezon.<ref>{{cite news|url=https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8602/broja-komend-seizoen-vitessenaar-video|title=Broja komend seizoen Vitessenaar (Video)|publisher=SBV Vitesse|language=nl|date=21 gusht 2020|access-date=21 gusht 2020|archive-date=3 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503180700/https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8602/broja-komend-seizoen-vitessenaar-video|url-status=dead}}</ref> Më 19 shtator, ai shënoi golin e parë në [[Eredivisie]] në fitoren 2–0 kundër [[Sparta Rotterdam]].<ref>{{cite news|url=https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8652/vitesse-wint-airborne-duel-vs-sparta-rotterdam-2-0|title=Vitesse wint Airborne-duel vs Sparta Rotterdam|publisher=SBV Vitesse|language=nl|date=19 shtator 2020|access-date=20 shtator 2020|archive-date=6 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206213901/https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8652/vitesse-wint-airborne-duel-vs-sparta-rotterdam-2-0|url-status=dead}}</ref> Në përfundim të sezonit, Broja kishte shënuar dhjetë gola në kampionat, duke qënë golashënuesi më i mirë i ekipit sëbashku me [[Loïs Openda]].<ref>{{cite web|url=https://fbref.com/en/squads/209d7fa2/Vitesse-Stats|title=2020–2021 Vitesse Stats|website=fbref.com|language=en|access-date=19 korrik 2021}}</ref> Pas rikthimit te Çelsi në verë, Broja firmosi një kontratë të re pesë-vjeçare me klubin.<ref>{{cite web|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2021/07/18/new-deal-for-broja|title=New deal for Broja|website=chelseafc.com|publisher=Chelsea F.C.|language=en|date=18 korrik 2021|access-date=19 korrik 2021}}</ref> Më 10 gusht, ai u huazua te [[Southampton F.C.|Southamptoni]] për sezonin 2021–22.<ref>{{cite web|title=Armando Broja: Southampton sign Chelsea teenager on season-long loan|url=https://www.bbc.com/sport/football/58155976|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=10 gusht 2021|date=10 gusht 2021}}</ref> Ai debutoi më 25 gusht në ndeshjen e raundit të dytë të Kupës EFL kundër [[Newport County A.F.C.|Newport County]], duke shënuar dy nga golat e fitores 8–0.<ref name="BBC">{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/58239578|title=Newport County 0–8 Southampton: Saints claim record win as they crush Exiles in EFL Cup|publisher=BBC Sport|language=en|date=25 gusht 2021|author=Michael Pearlman|access-date=26 gusht 2021}}</ref> Më 16 tetor, Broja shënoi golin e vetëm të fitores 1–0 kundër [[Leeds United F.C.|Leeds United]],<ref>{{Cite news|date=16 tetor 2021|title=Southampton 1–0 Leeds|publisher=BBC Sport|language=en|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58833919|access-date=16 tetor 2021}}</ref> duke u bërë shqiptari i parë që shënon në Premier Ligë.<ref>{{Cite news|url=https://telegrafi.com/armando-broja-behet-shqiptari-pare-qe-shenon-ne-ligen-premier-faqja-zyrtare-e-liges-vjen-nje-postim-per-sulmuesin/|title=Armando Broja bëhet shqiptari i parë që shënon në Ligën Premier, faqja zyrtare e ligës vjen me një postim për sulmuesin|website=Telegrafi|language=sq|date=16 tetor 2021|access-date=15 nëntor 2021}}</ref> ====2022–vazhdon: Dëmtimi i rëndë dhe huazimet e ndryshme==== Më 22 shtator 2022, Broja rinovoi kontratën e tij me klubin deri në shtator 2028.<ref>{{Cite web|title=New deal for Broja|url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/new-contract-for-broja|date=2 shtator 2022|access-date=2 shtator 2022|website=chelseafc.com|publisher=Chelsea F.C.|language=en}}</ref> Ai e nisi sezonin 2022–23 si një rezervë te Çelsi; goli i tij i parë me "Blutë" erdhi më 8 tetor në fitoren 3–0 në [[Stamford Bridge]] kundër [[Wolverhampton Wanderers]].<ref>{{cite web|title=Armando Broja » Premier League 2022/2023|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/armando-broja/eng-premier-league-2022-2023/chelsea-fc/3/|website=WorldFootball.net|access-date=8 tetor 2022|language=en}}</ref> Në dhjetor, Broja këputi ligamentin e gjurit të djathtë në një ndeshje miqësore kundër [[Aston Villa F.C.|Aston Villës]], duke humbur pjesën e mbetur të sezonit.<ref>{{cite web|title=Armando Broja: Chelsea striker suffers knee injury during friendly v Aston Villa|url=https://www.bbc.com/sport/football/63938189|publisher=BBC Sport|language=en|date=11 dhjetor 2022|access-date=6 prill 2023}}</ref> Ai u rikthye në stërvitje në korrik 2023<ref>{{cite web|url=https://www.milannews24.com/mercato-milan-ritorno-di-fiamma-armando-broja-chelsea-ultime-news/|title=Ritorno di fiamma per Armando Broja|website=milannews24.com|language=it|access-date=14 shkurt 2024}}</ref> dhe luajti ndeshjen e parë pas dëmtimit më 23 shtator sërisht kundër Aston Villës; kjo ishte ndeshja e tij e parë pas 274 ditësh, gjatë së cilës ai humbi 39 ndeshje.<ref>{{Cite web|title=Pochettino: Caicedo, Broja, Madueke and Cucurella could return against Villa|url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/pochettino-caicedo-broja-madueke-and-cucurella-could-return-against-villa|date=22 shtator 2023|access-date=23 shtator 2023|website=chelseafc.com|publisher=Chelsea F.C.|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/armando-broja/verletzungen/spieler/571743|title=Armando Broja – Injury history|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=14 shkurt 2024|archive-date=15 shkurt 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215132210/https://www.transfermarkt.us/armando-broja/verletzungen/spieler/571743|url-status=dead}}</ref> Pas kësaj ndeshje, Broja u aktivizua në 18 ndeshje të tjera nga trajneri [[Mauricio Pochettino]], duke shënuar dy gola. Më 1 shkurt 2024, ai u huazua te Fulhami deri në përfundim të sezonit.<ref>{{cite web|title=Armando Broja transfer news: Fulham sign Chelsea striker on loan|url=https://www.bbc.com/sport/football/68172542|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=2 shkurt 2024|date=1 shkurt 2024}}</ref> Debutimi i tij me Fulhamin erdhi dy ditë më vonë në barazimin 2–2 në transfertë kundër [[Burnley F.C.|Burnley]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/68115069|title=Burnley 2-2 Fulham: David Datro Fofana scores twice on home debut as Clarets fight back to draw|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 shkurt 2024|access-date=4 shkurt 2024}}</ref> Më 30 gusht 2024, në ditën e fundit të merkatos verore, Broja u huazua te [[Everton F.C.|Evertoni]] për sezonin 2024–25.<ref>{{cite web|title=Armando Broja heads to Everton|url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/broja-heads-to-everton|publisher=Chelsea F.C.|website=chelseafc.com|language=en|access-date=31 gusht 2024|date=31 gusht 2024|url-status=live}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===Të rinjtë=== Broja kishte të drejtë të luante me [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglinë]] falë vendit të lindjes dhe [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipërinë]] falë origjinës së prindërve të tij. Në fillim të vitit 2019, ai refuzoi një ftesë nga ekipi nën-19 i Anglisë, duke shprehur dëshirën për të luajtur me Shqipërinë.<ref>{{cite web|url=https://sportekspres.com/me-telefonoi-edhe-anglia-rrefimi-i-plote-i-brojes-prinderit-ma-lane-mua-zgjedhjen-po-dridhesha-ne-debutim/|title=“Më telefonoi edhe Anglia”, rrëfimi i plotë i Brojës: Prindërit ma lanë mua zgjedhjen, po dridhesha në debutim|publisher=Sport Ekspres|language=sq|date=27 mars 2021|accessdate=18 shkurt 2024}}</ref> Në shkurt 2019, ai u ftua nga trajneri [[Nevil Dede]] në [[Kombëtarja shqiptare nën-19 e futbollit|ekipin nën-19]].<ref name="Albania U19">{{cite news|url=https://fshf.org/sq/shqiperia-u-19-flasin-talentet-kuqezi-enderr-te-luajme-per-shqiperine/|title=U-19/Shqipëria U-19, flasin talentet kuqezi: "Ëndërr të luajmë për Shqipërinë"|language=sq|publisher=[[Federata Shqiptare e Futbollit]]|website=fshf.org|date=22 shkurt 2019|access-date=24 dhjetor 2022}}</ref> Një muaj më pas, ai bëri debutimin e tij në një ndeshje miqësore kundër [[Kombëtarja maqedonase nën-19 e futbollit|Maqedonisë së Veriut]], duke shënuar golin e vetëm të ekipit të në minutën e 60të; ndeshja u mbyll në barazim 1–1.<ref>{{cite news|url=https://www.oranews.tv/article/talenti-i-chelsea-gjen-golin-maqedonia-e-veriut-ndal-hovin-kuqezi|title=Talenti i Chelsea gjen golin, Maqedonia e Veriut ndal hovin kuqezi|language=sq|publisher=[[Ora News]]|date=24 mars 2019|access-date=24 dhjetor 2022}}</ref> Dy ditë pas kësaj, ai i shënoi sërisht Maqedonisë, por Shqipëria u mposht 2–1.<ref>{{cite news|url=https://fshf.org/sq/u19-shqiperia-mundet-nga-maqedonia-veriut/|title=U19 / Shqipëria mundet nga Maqedonia e Veriut|language=sq|publisher=[[Federata Shqiptare e Futbollit]]|website=fshf.org|date=26 mars 2019|access-date=24 dhjetor 2022}}</ref> Në maj, ai u ftua për dy ndeshjet miqësore kundër [[Përfaqësuesja kosovare nën-19 e futbollit|Kosovës]],<ref>{{cite news|url=https://fshf.org/sq/u-19-shqiperia-luan-dy-miqesore-me-kosoven-ja-lojtaret-e-grumbulluar/|title=U-19/Shqipëria luan dy miqësore me Kosovën, ja lojtarët e grumbulluar|language=sq|publisher=[[Federata Shqiptare e Futbollit]]|website=fshf.org|date=28 maj 2019|access-date=8 mars 2020}}</ref> duke shënuar një gol në fitoren 3–1 në ndeshjen e parë dhe një dygolësh në fitoren 4–1 në ndeshjen e dytë.<ref>{{cite news|url=https://fshf.org/sq/u-19-shqiperia-fiton-ndaj-kosoves/|title=U-19/Shqipëria fiton ndaj Kosovës|language=sq|publisher=[[Federata Shqiptare e Futbollit]]|website=fshf.org|date=3 qershor 2019|access-date=8 mars 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://fshf.org/sq/u-19-shqiperia-fiton-dhe-miqesoren-e-dyte-ndaj-kosoves/|title=U-19/Shqipëria fiton dhe miqësoren e dytë ndaj Kosovës|language=sq|publisher=[[Federata Shqiptare e Futbollit]]|website=fshf.org|date=5 qershor 2019|access-date=24 dhjetor 2022}}</ref> Më 9 qershor 2019, Broja debutoi me [[Kombëtarja shqiptare nën-21 e futbollit|ekipin nën-21]] në miqësoren kundër [[Kombëtarja uellsiane nën-21 e futbollit|Uellsit]], ndeshje në të cilën ai shënoi të dy golat e Shqipërisë në pjesën e dytë.<ref>{{cite news|url=https://fshf.org/sq/u-21-shqiperia-fiton-2-1-ndaj-uellsit-ne-miqesore/|title=U-21/ Shqipëria fiton 2–1 ndaj Uellsit në miqësore|trans-title=U-21/Albania wins 2–1 against Wales in friendly|quote=Në pjesën e dytë trajneri Bushi ka aktivizuar sulmuesin Armando Broja, njeriun e ndeshjes, në minutën e 46-të, i cili ka shënuar një dygolësh në minutën e 47 dhe 59|language=sq|publisher=[[Federata Shqiptare e Futbollit]]|website=fshf.org|date=9 qershor 2019|access-date=8 mars 2020}}</ref> Në nëntor, Broja u thirr sërisht në ekipin nën-19 për të marrë pjesë në kualifikueset e [[UEFA Kampionati Evropian nën-19 i Futbollit 2020|UEFA Kampionatit Evropian 2020]].<ref>{{cite news|url=https://fshf.org/sq/u-19-nevil-dede-zbardh-listen-e-futbollisteve-per-turneun-zyrtar-te-uefa-s-ne-belgjike-video/|title=U-19/ Nevil Dede zbardh listën e futbollistëve për turneun zyrtar të UEFA-s në Belgjikë (Video)|language=sq|publisher=[[Federata Shqiptare e Futbollit]]|website=fshf.org|date=1 nëntor 2019|access-date=24 dhjetor 2022}}</ref> Në ndeshjen e dytë, ai shënoi golin e vetëm në humbjen kundër [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjikës]],<ref>{{cite web|title=Belgium U19 vs. Albania 2 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=16 nëntor 2019|url=https://int.soccerway.com/matches/2019/11/16/europe/uefa-u19-championship/belgium-under-19/albania-under-19/3141552/|access-date=25 dhjetor 2022}}</ref> kurse në ndeshjen e tretë kundër [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islandës]] u përjashtua me karton të kuq në minutën e 65të; Shqipëria u rendit në vendin e fundit me 0 pikë.<ref>{{cite news|url=https://fshf.org/sq/u-19-shqiperia-mbyll-turneun-zyrtar-te-uefa/|title=U-19/ Shqipëria mbyll turneun zyrtar të UEFA|trans-title=Albania concludes the UEFA's official tournament|language=sq|publisher=[[Federata Shqiptare e Futbollit]]|website=fshf.org|date=19 nëntor 2019|access-date=24 dhjetor 2022}}</ref> ===Ekipi i parë=== Në maj 2019, Broja u ftua për herë të parë në [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|ekipin e parë]] për një grrumbullim disa ditor në [[Durrës]].<ref>{{cite news|url=https://fshf.org/sq/shqiperia-fillon-grumbullimin-paraprak-ja-lojtaret-nen-urdherat-e-trajnerit-reja/|title=Shqipëria fillon grumbullimin paraprak, ja lojtarët nën urdhërat e trajnerit Reja|language=sq|publisher=[[Federata Shqiptare e Futbollit]]|website=fshf.org|date=21 maj 2019|access-date=8 mars 2020}}</ref> Ai bëri debutimin e tij zyrtar më 7 shtator 2020 në humbjen 1–0 në shtëpi kundër [[Kombëtarja lituaneze e futbollit|Lituanisë]] në [[UEFA Liga e Kombeve 2020–21|UEFA Ligën e Kombeve 2020–21]]. Ai u aktivizua edhe në dy ndeshje të tjera,<ref>{{cite web|url=https://sportekspres.com/sa-shume-shperdoron-shqiperia-ne-kazakistan-mbyllet-me-rezultatin-e-padeshiruar-ndeshja-video/|title=Sa shumë shpërdoron Shqipëria në Kazakistan, mbyllet me rezultatin e padëshiruar ndeshja (VIDEO)|publisher=Sport Ekspres|language=sq|date=11 tetor 2020|accessdate=18 shkurt 2024}}</ref> me Shqipërinë që u rendit e para në Grupin 4 të Ligës C, duke u ngjitur në Ligën B. Broja u thirr rregullisht nga trajneri [[Edoardo Reja]] në fushatën kualifikuese të [[2022 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2022]]. Megjithatë, ai u aktivizua më së më shumti nga stoli, duke qënë zgjedhja e tretë mbrapa sulmuesit titullar [[Rey Manaj]] dhe [[Sokol Cikalleshi]]t.<ref>{{cite web|url=https://sportekspres.com/shqiperia-ne-prag-te-kualifikueseve-te-boterorit-dy-sulmuesit-qe-po-shkelqejne-dhe-po-pergatiten-nga-duart-e-kuzhiniereve-me-te-mire/|title=Shqipëria në prag të kualifikueseve të Botërorit! Dy sulmuesit që po shkëlqejnë dhe po përgatiten nga duart e “kuzhinierëve” më të mirë|publisher=Sport Ekspres|language=sq|date=24 korrik 2021|accessdate=18 shkurt 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sportekspres.com/luhet-sfida-e-se-vertetes-reja-ka-gati-formacionin-anti-poloni-sulmi-ve-ne-dilema-te-medha-trajnerin-e-kombetares/|title=Luhet sfida e së vërtetës/ Reja ka gati formacionin anti-Poloni, sulmi vë në dilema të mëdha trajnerin e Kombëtares|publisher=Sport Ekspres|language=sq|date=1 shtator 2021|accessdate=18 shkurt 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sportekspres.com/rei-manaj-eshte-ndihmuar-me-shume-te-kombetarja-astrit-hafizi-nuk-ka-qene-mbreselenes-e-cuan-kot-brojen-te-u-21/|title=“Rei Manaj është ndihmuar më shumë te Kombëtarja”, Astrit Hafizi: Nuk ka qenë mbresëlënës! E çuan kot Brojën te U-21|publisher=Sport Ekspres|language=sq|date=5 qershor 2021|accessdate=18 shkurt 2024}}</ref> Më 5 shtator 2021, Broja shënoi golin e parë ndërkombëtar në fitoren historike 1–0 kundër [[Kombëtarja hungareze e futbollit|Hungarisë]] në [[Elbasan Arena]];<ref>{{cite web|url=https://gazeta-shqip.com/sporti/shqiperia-mposht-hungarine-ne-elbasan-arena-armando-broja-eshte-heroi-vid-i1150000/|title=Shqipëria mposht Hungarinë në “Elbasan Arena”, Armando Broja është heroi (VIDEO)|publisher=Gazeta Shqip|language=sq|date=5 shtator 2021|accessdate=18 shkurt 2024}}</ref> kjo ishte fitorja e parë në historinë e Shqipërisë kundër Hungarisë si dhe goli i parë i shënuar kundër tyre. Në ndeshjen e kthimit në [[Budapest]], Broja u aktivizua si zëvëndësues dhe i dha fitoren ''Kuqezinjëve'' me një gol në minutën e 80të.<ref>{{cite web|url=https://kohajone.com/shqiperia-i-falet-fenomenit-broja-mundim-hungarine-me-nje-perle-video/|title=Shqipëria mund Hungarinë në Budapest, falë golit të talentit Broja. Jemi në vendin e dytë në grup, pas Anglisë|publisher=Koha Jonë|language=sq|date=9 tetor 2021|accessdate=18 shkurt 2024}}</ref> Pavarësisht se Shqipëria nuk u kualifikua në Kupën e Botës, Broja e mbylli fushatën kualifikuese si golashënuesi më i mirë i ekipit me 3 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/armando-broja/wm-quali-europa-2021-2022/albanien-team/3/|title=Armando Broja » WC Qualifiers Europe 2021/2022|publisher=World Football|language=en|access-date=19 shkurt 2024}}</ref> Broja mungoi gjatë gjithë fushatës kualifikuese të [[UEFA Euro 2024]].<ref>{{cite web|url=https://albuktv.com/lista-e-kombetares-broja-nuk-ia-del-nuk-grumbullohet-as-cuni-ka-vetem-nje-rikthim/|title=Lista e Kombëtares/ Broja nuk ia del, nuk grumbullohet as Çuni, ka vetëm një rikthim|website=albuktv.com|language=sq|date=10 nëntor 2023|access-date=3 korrik 2024|archive-date=20 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250120043344/https://albuktv.com/lista-e-kombetares-broja-nuk-ia-del-nuk-grumbullohet-as-cuni-ka-vetem-nje-rikthim/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://dosja.al/sport/uesi-i-kombetares-armando-broja-shume-optimist-per-euro-2024-shpresoj--i373464|title=Sulmuesi i Kombëtares, Armando Broja, shumë optimist për “Euro 2024”: “Shpresoj t’ia dalim dhe të kalojmë grupin”...|website=dosja.al|language=sq|date=25 maj 2023|access-date=3 korrik 2024}}</ref> Shqipëria u kualifikua në turnament si fitues i grupit.<ref>{{cite web|url=https://fshf.org/sq/shqiperia-kualifikohet-ne-euro-2024/|title=Shqipëria kualifikohet në Euro 2024|website=fshf.org|publisher=Federata Shqiptare e Futbollit|language=sq|date=17 nëntor 2023|access-date=21 qershor 2024}}</ref> Në maj 2024, Broja ishte pjesë e listës me 26 lojtatë të trajnerit [[Sylvinho]] për finalet e turnamentit.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/lajmi-i-fundit-silvinjo-publikon-listen-e-shqiperise-per-euro-2024-shume-mungesa-te-rendesishme-nga-cikalleshi-te-uzuni-e-bare/#gsc.tab=0|title=Sylvinho publikon listën e Shqipërisë për Euro 2024! Shumë mungesa të rëndësishme nga Cikalleshi te Uzuni e Bare|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=27 maj 2024|access-date=3 korrik 2024}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në ndeshjen hapëse të Grupit C kundër [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italisë]], me të cilën Shqipëria u mposht 2–1.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/video-te-shkruajme-historine-nuk-na-mjafton-shqiperia-e-nis-me-humbje-perballe-italise-aventuren-ne-euro-2024/#gsc.tab=0|title=VIDEO/ Të shkruajmë historinë nuk na mjafton! Shqipëria e nis me humbje përballë Italisë aventurën në EURO 2024|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=16 qershor 2024|access-date=3 korrik 2024}}</ref> ''Kuqezinjtë'' e mbyllën grupin në vendin e fundit me një pikë, duke u eliminuar nga turnamenti.<ref>{{cite web|url=https://www.zeriamerikes.com/a/7668601.html|title=Shqipëria eliminohet nga Euro 2024 pas humbjes me Spanjën|publisher=Zëri i Amerikës|language=sq|date=25 qershor 2024|access-date=3 korrik 2024}}</ref> ==Profili i lojtarit== Broja është një lojtar shtatlartë, potent dhe i fortë i cili luan si [[Sulmuesi (futboll)|qëndër-sulmues]].<ref>{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/armando-broja-talento-albanese-classe-2001/|title=Armando Broja: talento albanese classe 2001|publisher=World Football Scouting|language=it|date=27 shtator 2019}}</ref> Ai kombinon fizikun dhe forcën me shkathtësinë dhe driblimet e tij. Ai është gjithashtu një lojtar i fuqishëm në duelet ajërore dhe zotëron një gjuajtje të fuqishme.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/calciomercato/2021-2022/calciomercato-chi-e-armando-broja-il-classe-2001-del-chelsea-finito-nelle-mire-del-milan_sto9165304/story.shtml|title=Calciomercato - Chi è Armando Broja? Il classe 2001 del Chelsea finito nelle mire del Milan|publisher=Eurosport|language=it|date=30 shtator 2022|access-date=30 shtator 2022}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{Updated|11 maj 2024}}<ref>{{cite web|url=https://us.soccerway.com/players/armando-broja/506042/|title=Armando Broja|publisher=Soccerway|language=en|access-date=20 shkurt 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/armando-broja/|title=Armando Broja|publisher=World Football|language=en|access-date=20 shkurt 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ '''Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit''' |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa Kombëtare !colspan="2"|Kupa e Ligës !colspan="2"|Evropa !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |[[Chelsea F.C. Under-23s and Academy|Chelsea U23]] |2019–20 ||—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[Trofeu EFL|Trofeun EFL]]}}||0||3||0 |- |rowspan="4"|[[Chelsea F.C.|Chelsea]] |[[2019–20 Chelsea F.C. season|2019–20]] |[[Premier League]] |1||0||0||0||0||0||0||0||colspan="2"|—||1||0 |- |[[2022–23 Chelsea F.C. season|2022–23]] |Premier League |12||1||0||0||1||0||5{{efn|name=ucl|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]]}}||0||colspan="2"|—||18||1 |- |[[2023–24 Chelsea F.C. season|2023–24]] |Premier League |13||1||2||1||4||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||19||2 |- !colspan="2"|Gjithsej !26!!2!!2!!1!!5!!0!!5!!0!!colspan="2"|—!!38!!3 |- |[[SBV Vitesse|Vitesse]] (huazim) |[[2020–21 SBV Vitesse season|2020–21]] |[[Eredivisie]] |30||10||4||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||34||11 |- |[[Southampton F.C.|Southampton]] (huazim) |[[2021–22 Southampton F.C. season|2021–22]] |Premier League |32||6||4||1||2||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||38||9 |- |[[Fulham F.C.|Fulham]] (huazim) |[[2023–24 Fulham F.C. season|2023–24]] |Premier League |8||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||8||0 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !96||18||10||3||7||2||5||0||3||0||121||23 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== {{Updated|24 qershor 2022}}<ref>{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/player/79278/Armando_Broja.html|title=Armando Broja|publisher=National Football Teams|author=Benjamin Strack-Zimmerman|language=en|access-date=20 shkurt 2024}}</ref><ref name="EU">{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=31033|title=Armando Broja|publisher=European Football|language=en|access-date=22 shkurt 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ '''Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit''' |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="4"|[[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]] |2020||3||0 |- |2021||7||3 |- |2022||7||1 |- |2024||6||1 |- !colspan="2"|Gjithsej!!23!!5 |} ====Golat me kombëtaren==== :''Rezultatet e Shqipërisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Broja.''<ref name="EU"/> {| class="wikitable sortable" |+ Lista e golave ndërkombëtar të shënuar nga Armando Broja |- !scope="col"|Nr. !scope="col"|Data !scope="col"|Vendi !scope="col"|Ndsh !scope="col"|Kundërshtari !scope="col"|Goli !scope="col"|Rezultati !scope="col"|Kompeticioni |- ! align=center|1 | 5 shtator 2021 || [[Elbasan Arena]], [[Elbasan]], Shqipëri ||align=center| 7 || {{fb|HUN}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 1–0 || Kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2022 |- ! align=center|2 | 8 shtator 2021 || Elbasan Arena, Elbasan, Shqipëri ||align=center| 8 || {{fb|SMR}} ||align=center| 3–0 ||align=center| 5–0 || Kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2022 |- ! align=center|3 | 9 tetor 2021 || [[Puskás Aréna]], [[Budapest]], Hungari ||align=center|9 || {{fb|HUN}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 1–0 || Kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2022 |- ! align=center|4 | 10 qershor 2022 || [[Arena Kombëtare]], [[Tiranë]], Shqipëri ||align=center| 13 || {{fb|ISR}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 1–2 || [[UEFA Liga e Kombeve B 2022–23]] |- ! align=center|5 | 3 qershor 2024 || [[Haladás Sportkomplexum]], [[Szombathely]], Hungari ||align=center| 20 || {{fb|LIE}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 3–0 || Ndeshje miqësore |} == Referime == {{reflist|3}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons}} *[https://www.chelseafc.com/en/teams/profile/armando-broja Profili] te uebfaqja e Chelsea F.C. *[https://fshf.org/garat/?query=info&player_id=332704 Armando Broja] te [[Federata Shqiptare e Futbollit]] *[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/250113109/ Armando Broja] te [[UEFA]] [[Kategoria:Lindje 2001]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Shqiptarë në Mbretëri të Bashkuar]] [[Kategoria:Futbollistë anglezë]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren shqiptare]] [[Kategoria:Futbollistë në Chelsea F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në SBV Vitesse]] [[Kategoria:Futbollistë në Southampton F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Fulham F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Everton F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] n1vev8z45bs37a09jyi60xvhkf07a4f 1 283733 2995594 2185589 2026-06-10T05:37:15Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995594 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alfred Jules Ayer]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2106318 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060317191910/http://www.btinternet.com/~glynhughes/squashed/ayer.htm për lidhjen http://www.btinternet.com/~glynhughes/squashed/ayer.htm. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.proc.britac.ac.uk/tfiles/090265A/94p255.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 01:32 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alfred Jules Ayer]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2185588 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.proc.britac.ac.uk/tfiles/090265A/94p255.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 janar 2021 07:31 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alfred Jules Ayer]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995593 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210323214529/https://www.ucl.ac.uk/~uctytho/AyerbyTH.html për lidhjen http://www.ucl.ac.uk/~uctytho/AyerbyTH.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 07:37 (CEST) 2bif1yfuj2ipgrtvqylq1vb704dkzsi 1 288279 2995561 2720683 2026-06-10T00:51:59Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995561 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Zgjedhjet lokale në Ulqin/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zgjedhjet vendore në Ulqin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995560 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220709143908/https://www.visit-ulcinj.com/blog/2010/11/19/zgjedhjet-e-perseritura-lokale-qartesuan-skenen-politike-ne-ulqin/ për lidhjen https://www.visit-ulcinj.com/blog/2010/11/19/zgjedhjet-e-perseritura-lokale-qartesuan-skenen-politike-ne-ulqin/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220709143945/https://www.visit-ulcinj.com/blog/tag/17-tetor-2010/ për lidhjen https://www.visit-ulcinj.com/blog/tag/17-tetor-2010/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 02:51 (CEST) 5r9cil9qgi9crdx89la4jyxva7ccehn 0 291774 2995283 2856321 2026-06-09T15:55:08Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995283 wikitext text/x-wiki '''Sulejman Bushati''' politikan shqiptar, ka qenë kryetar i komitetit ekzekutiv të këshillit popullor të rrethit të Shkodrës, në vitet 1970-1974, me arsim të lartë. Më pas ka qenë sekretar i parë i komitetit të PPSH në Shkodër, Kukës e Lushnje, ndërsa ka punuar në drejtorinë e bujqësisë pranë komitetit qendror të PPSH deri në vitin 1991. U nda nga jeta më 9 gusht 2020. Familja Bushati është një ndër familjet më të njohura e më të mëdha në Shkodër. <ref> https://www.dritare.net/ngjarjet-e-dites/ndahet-nga-jeta-sulejman-bushati-babai-i-ish-ministrit-te-jasht/</ref> <ref> https://boldnews.al/2020/08/09/ndahet-nga-jeta-babai-i-ditmir-bushatit/</ref> <ref> https://orikuminews.com/2020/08/deputeti-socialist-ditmir-bushati-humb-njeriun-e-shtrenjte-te-familjes/</ref> <ref> https://shqiptarja.com/lajm/ndahet-nga-jeta-babai-i-ditmir-bushatit-vuante-nga-nje-semundje-e-rende?r=dtr/</ref> <ref> https://abcnews.al/ndahet-nga-jeta-babai-i-ish-ministrit-ditmir-bushati/</ref> == Burimet == [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Vdekje 2020]] 0uesbejpxgqwtnvspsrxhqxz2sx960f 0 294180 2995270 2987826 2026-06-09T15:34:36Z DieliAlla 149013 Krijuar nga përkthimi i seksionit "The Holocaust" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1358435254|Adolf Hitler]]" 2995270 wikitext text/x-wiki   '''Adolf Hitler'''{{Efn|{{IPA|de|ˈaːdɔlf ˈhɪtlɐ|lang|GT AH AMS.ogg|small=no}}}} (20 prill 1889{{Snd}} 30 Prill 1945) ishte një politikan gjerman i lindur në Austri, i cili ishte [[diktatori]] i [[Gjermania naziste|Gjermanisë naziste]] nga viti 1933 deri në [[Vdekja e Adolf Hitlerit|vetëvrasjen e tij]] në vitin 1945. [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet|Ai erdhi në pushtet]] si udhëheqës i [[Partia Naziste|Partisë Naziste]],{{Efn|Officially the National Socialist German Workers' Party ({{langx|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}, pronounced {{IPA|de|natsi̯oˈnaːlzotsi̯aˌlɪstɪʃə ˈdɔʏtʃə ˈʔaʁbaɪtɐpaʁˌtaɪ||De-Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei.ogg}}; or NSDAP)}} duke u bërë [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar i Gjermanisë]] në vitin 1933 dhe duke marrë më pas titullin {{Lang|de|[[Führer und Reichskanzler]]}} në vitin 1934.{{Efn|The position of {{lang|de|Führer und Reichskanzler}} ("Leader and Chancellor") replaced the position of President, which was the [[head of state]] for the [[Weimar Republic]]. Hitler assumed this title after the death of [[Paul von Hindenburg]], who had served as President. He was afterwards both head of state and [[head of government]], with the full official title of {{lang|de|Führer und Reichskanzler des Deutschen Reiches und Volkes}} ("Führer and Reich Chancellor of the German Reich and People").{{sfn|Shirer|1960|pp=226–227}}{{sfn|Overy|2005|p=63}}}} [[Pushtimi i Polonisë]] nga Gjermania më 1 shtator 1939, nën udhëheqjen e tij, shënoi shpërthimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Gjatë gjithë konfliktit që pasoi, Hitleri ishte i përfshirë ngushtë në drejtimin e operacioneve ushtarake gjermane dhe ishte në qendër të kryerjes së [[Gjenocidi|gjenocidit]] të rreth gjashtë milionë hebrenjve në [[Holokausti|Holokaust,]] si dhe në vdekjen e miliona viktimave të tjera. Hitleri lindi në Braunau-am-In në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] dhe u zhvendos në [[Perandoria Gjermane|Gjermani]] në vitin 1913. Ai u dekorua gjatë shërbimit të tij në Ushtrinë Gjermane në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], duke marrë Kryqin e Hekurt. Në vitin 1919, ai u bashkua me [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP), paraardhësen e Partisë Naziste, dhe në vitin 1921 u emërua udhëheqës i Partisë Naziste. Në vitin 1923, ai u përpoq të merrte pushtetin qeveritar në [[Grushti në Mynih|një grusht shteti të dështuar]] në Mynih dhe u dënua me pesë vjet burg, duke vuajtur pak më shumë se një vit. Ndërsa ishte atje, ai diktoi vëllimin e parë të autobiografisë së tij dhe manifestit politik ''[[Lufta Ime|Mein Kampf]]'' (shqip. "Lufta Ime"). Pas lirimit të tij të parakohshëm në vitin 1924, ai fitoi mbështetje popullore duke sulmuar [[Traktati i Versajës|Traktatin e Versajës]], si dhe duke promovuar [[Pangjermanizmi|pangjermanizmin]], [[Judeofobia|antisemitizmin]] dhe [[Kundërkomunizmi|antikomunizmin]] me oratori [[Autoriteti karizmatik|karizmatike]] dhe [[Propaganda në Gjermaninë naziste|propagandë naziste]]. Ai shpesh e denonconte [[Komunizmi|komunizmin]] si pjesë të një [[komploti ndërkombëtar hebre]]. Në nëntor të vitit 1932, Partia Naziste mbante shumicën e vendeve në ''[[Reichstag (Republika e Weimar)|Reichstag]]'', por jo shumicën. Ish-kancelari Franc fon Papen dhe politikanë të tjerë konservatorë e bindën Presidentin Paul fon Hindenburg të emëronte Hitlerin si kancelar më 30 janar 1933. Menjëherë pas kësaj, më 23 mars, ''Reichstag'' miratoi [[Akti mundësues i vitit 1933|Aktin Mundësues të vitit 1933]], i cili përfundimisht filloi transformimin e [[Republika e Vajmarit|Republikës së Vajmarit]] në Gjermaninë naziste. Pas vdekjes së Hindenburgut më 2 gusht 1934, Hitleri e zëvendësoi atë si [[Kreu i shtetit|kryetar shteti]] dhe më pas e transformoi Gjermaninë në një diktaturë [[Totalitarizmi|totalitare]]. Brenda vendit, Hitleri zbatoi [[Politika racore e Gjermanisë naziste|politika të shumta raciste]] dhe kërkoi të deportonte ose të vriste [[Historia e judejve në Gjermani|hebrenjtë gjermanë]]. Gjashtë vitet e tij të para në pushtet rezultuan në një rimëkëmbje të shpejtë ekonomike nga [[Depresioni i madh|Depresioni i Madh]], heqjen e kufizimeve të vendosura ndaj Gjermanisë pas Luftës së Parë Botërore dhe [[Aneksimi|aneksimin]] e territoreve të banuara nga miliona gjermanë etnikë, të cilat fillimisht i dhanë atij mbështetje të konsiderueshme popullore. Një nga qëllimet kryesore të Hitlerit ishte {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} (shqip. "hapësirë për të jetuar) për popullin gjerman në Evropën Lindore. Politika e tij e jashtme agresive dhe [[Ekspansionizmi|ekspansioniste]] konsiderohet shkaku kryesor i Luftës së Dytë Botërore në Evropë. Më 1 shtator 1939, Hitleri mbikëqyri pushtimin gjerman të Polonisë, duke bërë që [[Mbretëria e Bashkuar|Britania]] dhe [[Republika e Tretë Franceze|Franca]] t'i shpallnin luftë Gjermanisë. Pasi urdhëroi [[Pushtimi gjerman i Rusisë|pushtimin e Bashkimit Sovjetik]] në qershor 1941, ai i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara në dhjetor të të njëjtit vit. Deri në fund të vitit 1941, forcat gjermane dhe [[Fuqitë e Boshtit|fuqitë evropiane të Boshtit]] pushtuan pjesën më të madhe të Evropës dhe [[Fushata e Afrikës së Veriut|Afrikës së Veriut]]. Këto fitime u përmbysën gradualisht pas vitit 1941 derisa [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|forcat aleate]] mposhtën ushtrinë gjermane në vitin 1945. Më 29 prill 1945, Hitleri u martua me partneren e tij afatgjatë, [[Eva Braun]], në {{Lang|de|[[Führerbunker]]}} në Berlin. Ata kryen vetëvrasje të nesërmen për të shmangur kapjen nga [[Ushtria e Kuqe]] sovjetike. Historiani dhe biografi Ian Kersho e përshkroi Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Nën udhëheqjen dhe [[Nazizmi dhe raca|ideologjinë raciste]] të Hitlerit, regjimi nazist ishte përgjegjës për gjenocidin e rreth gjashtë milionë hebrenjve dhe miliona viktimave të tjera, të cilët ai dhe pasuesit e tij i konsideronin {{Lang|de|[[Untermensch]]en}} (shqip. "nënnjerëz) ose të padëshiruar në shoqëri. Hitleri dhe nazistët ishin gjithashtu përgjegjës për vrasjen e qëllimshme të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës. Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri i luftës|teatrin]] evropian. Numri i [[Humbjet në Luftën e Dytë Botërore|civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore]] ishte i pashembullt në luftë, dhe viktimat e bëjnë atë konfliktin më vdekjeprurës në histori. == Prejardhja == Babai i Hitlerit, [[Alois Hitler]], ishte fëmija i paligjshëm i Maria Shikëlgruberit.{{Sfn|Bullock|1999|p=24}} Regjistri i pagëzimit nuk tregonte emrin e babait të tij, dhe Aloisi fillimisht mbante mbiemrin e nënës së tij, Shikëlgruber. Në vitin 1842, Johan Georg Hidler u martua me nënën e Aloisit. Aloisi u rrit në familjen e vëllait të Hidlerit, Johan Nepomuk Hidler.{{Sfn|Maser|1973|p=4}} Aloisi punoi si nëpunës civil nga viti 1855 deri në daljen në pension në vitin 1895.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=5, 14}} Në vitin 1876, Aloisi u bë i ligjshëm dhe regjistrimi i tij i pagëzimit u shënua nga një prift për të regjistruar Johan Georg Hidlerin si babain e Aloisit (i regjistruar si Georg Hitler).{{Sfn|Maser|1973|p=15}}{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} Aloisi më pas mori mbiemrin Hitler,{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} gjithashtu shkruhej {{Lang|de|"Hiedler", "Hüttler"|italic=no}}, ose {{Lang|de|"Huettler"|italic=no}}. Emri ndoshta bazohet në fjalën gjermane {{Lang|de|Hütte}} (shqip. "kasolle"), dhe ka kuptimin "ai që jeton në kasolle".{{Sfn|Jetzinger|1976|p=32}} Zyrtari nazist Hans Frank sugjeroi që nëna e Aloisit ishte punësuar si pastruese shtëpie nga një familje hebreje në [[Grac]], dhe se djali 19-vjeçar i familjes, Leopold Frankenberger, kishte lindur Aloisin, një pretendim që u bë i njohur si teza e Frankenbergerit.{{Sfn|Rosenbaum|1999|p=21}} Asnjë Frankenberger nuk ishte i regjistruar në Grac gjatë asaj periudhe, dhe nuk është prodhuar asnjë e dhënë për ekzistencën e një Leopold Frankenbergeri,{{Sfn|Hamann|2010|p=50}} kështu që historianët e hedhin poshtë pretendimin se babai i Aloisit ishte hebre.{{Sfn|Toland|1992|pp=246–247}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=8–9}} Në vitin 2025, gjaku nga divani në studion e Hitlerit u përdor nga Turi King i Universitetit të Bathit për [[Testimi gjenetik|analizën e ADN-së]]. Gjaku u konfirmua të ishte i Hitlerit duke e krahasuar me atë të një të afërmi mashkullor, dhe analiza e ADN-së tregoi gjithashtu se Hitleri nuk kishte prejardhje hebraike nga babai i tij. "Nëse kjo do të ishte e vërtetë, ne nuk do të kishim gjetur përputhjen e ADN-së me të," tha King. "Kjo përputhje e ADN-së jo vetëm që konfirmon se kjo është ADN-ja e Hitlerit, por gjithashtu konfirmon se historia e prejardhjes hebraike nga ana e babait të tij nuk është e vërtetë."{{Sfn|Hunt|2025}}{{Sfn|Oltermann|2025}} == Jeta e hershme == === Fëmijëria dhe edukimi === [[Skeda:Adolf_Hitler_infant_photo_(3x4_cropped).jpg|majtas|parapamje|Hitleri ({{Rreth|1889–90)}}]] Adolf Hitleri lindi më 20 prill 1889 në Braunau-am-In, një qytet në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] (Austria e sotme), afër kufirit me Gjermaninë.{{Sfn|House of Responsibility}}{{Sfn|Bullock|1999|p=23}} Ai ishte i katërti nga gjashtë fëmijët e lindur nga Alois Hitleri dhe gruaja e tij e tretë, Klara Pëlcël. Tre nga vëllezërit e motrat e Hitlerit - Gustavi, Ida dhe Otoja - vdiqën në foshnjëri.{{Sfn|Kershaw|2008|p=4}} Gjithashtu jetonin në familje fëmijët e Aloisit nga martesa e tij e dytë: Alois i Riu (lindur më 1882) dhe Anxhela (lindur më 1883).{{Sfn|Toland|1976|p=6}} Në vitin 1892, familja u zhvendos në Pasau, Gjermani, pas ngritjes në detyrë të Aloisit në administratën doganore në Pasau. Hitleri ishte tre vjeç në atë kohë. Aloisi u ngrit në detyrë dhe u transferua në [[Linc]], Austri, më 1 prill 1893, por pjesa tjetër e familjes mbeti në Pasau.{{Sfn|Rosmus|2004|p=33}} Atje, Hitleri mësoi [[Gjuha bavareze|dialektin e ulët bavarez]], në vend të gjermanishtes austriake, gjë që la gjurmë në të folurin e tij gjatë gjithë jetës.{{Sfn|Keller|2010|p=15}}{{Sfn|Hamann|2010|pp=7–8}}{{Sfn|Kubizek|2006|p=37}} Familja u kthye në Austri dhe u vendos në Leonding më 9 maj 1894,{{Sfn|Rosmus|2004|p=35}} dhe në qershor 1895, Aloisi doli në pension dhe jetoi në Hafeld, pranë Lambah, ku u mor me bujqësi dhe bletë. Hitleri ndoqi {{Lang|de|[[Volksschule]]}} (një shkollë fillore e financuar nga shteti) në qytezën Fishëlham aty pranë.{{Sfn|Kubizek|2006|p=92}}{{Sfn|Hitler|1999|p=6}} Zhvendosja në Hafeld përkoi me fillimin e konflikteve të forta baba-bir të shkaktuara nga refuzimi i Hitlerit për t'iu bindur disiplinës së rreptë të shkollës së tij.{{Sfn|Fromm|1977|pp=493–498}} Aloisi u përpoq ta detyronte të birin të bindej, ndërsa Adolfi bëri çmos të ishte e kundërta e asaj që donte i ati.{{Sfn|Hamann|2010|pp=10–11}} Aloisi gjithashtu e rrihte të birin, megjithëse nëna e tij përpiqej ta mbronte nga rrahjet e rregullta.{{Sfn|Diver|2005}} Përpjekjet e Alois Hitlerit në bujqësi në Hafeld dështuan dhe në vitin 1897, familja u zhvendos në Lambah. Hitleri tetëvjeçar mori mësime këndimi, këndoi në korin e kishës dhe madje mendoi të bëhej prift.{{Sfn|Shirer|1960|pp=10–11}} Në vitin 1898, familja u kthye përgjithmonë në Leonding. Hitleri u prek thellë nga vdekja e vëllait të tij më të vogël Edmund në vitin 1900 nga [[fruthi]]. Hitleri u transformua nga një student i sigurt, i shoqërueshëm dhe i ndërgjegjshëm në një djalë të zymtë dhe të shkëputur, i cili shpesh përplasej me të atin dhe mësuesit e tij.{{Sfn|Payne|1990|p=22}} Paula Hitler thoshte që Adolfi ishte një adoleshent bullizues që shpesh e godiste me shuplakë.{{Sfn|Diver|2005}} Aloisi kishte bërë një karrierë të suksesshme në zyrën doganore dhe donte që djali i tij të ndiqte gjurmët e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|p=9}} Më vonë, Hitleri dramatizoi një episod nga kjo periudhë kur i ati e çoi për të vizituar një zyrë doganore, duke e përshkruar atë si një ngjarje që shkaktoi një antagonizëm të pafalshëm midis babait dhe të birit, të cilët ishin të dy me vullnet të fortë.{{Sfn|Hitler|1999|p=8}}{{Sfn|Keller|2010|pp=33–34}}{{Sfn|Fest|1977|p=32}} Duke injoruar dëshirën e të birit për të ndjekur një shkollë të mesme klasike dhe për t'u bërë artist, Aloisi e dërgoi Hitlerin në ''Realschule'' në Linc në shtator të vitit 1900.{{Efn|name=Realschule}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=8}} Hitleri u rebelua kundër këtij vendimi dhe në ''Mein Kampf'' deklaroi se ai qëllimisht pati rezultate të dobëta në shkollë, duke shpresuar që sapo i ati të shihte "çfarë pak përparimi po bëja në shkollën teknike, ai do të më lejonte t'i përkushtohesha ëndrrës sime".{{Sfn|Hitler|1999|p=10}}   Ashtu si shumë gjermanë austriakë, Hitleri filloi të zhvillonte ide [[Nacionalizmi gjerman|nacionaliste gjermane]] që në moshë të re.{{Sfn|Evans|2003|pp=163–164}} Ai shprehu besnikëri vetëm ndaj Gjermanisë, duke përçmuar [[Monarkia Habsburge|monarkinë në rënie të Habsburgëve]] dhe sundimin e saj mbi një perandori etnikisht të larmishme.{{Sfn|Bendersky|2000|p=26}}{{Sfn|Ryschka|2008|p=35}} Hitleri dhe miqtë e tij përdorën përshëndetjen "Heil" dhe kënduan "Deutschlandlied" në vend të himnit Perandorak Austriak.{{Sfn|Hamann|2010|p=13}} Pas vdekjes së papritur të Aloisit më 3 janar 1903, performanca e Hitlerit në shkollë u përkeqësua dhe nëna e tij e lejoi të largohej.{{Sfn|Kershaw|2008|p=10}} Ai u regjistrua në ''Realschule'' në Shtajër në shtator 1904, ku sjellja dhe performanca e tij u përmirësua.{{Sfn|Kershaw|1999|p=19}} Në vitin 1905, pasi kaloi një përsëritje të provimit përfundimtar, Hitleri u largua nga shkolla pa asnjë ambicie për arsim të mëtejshëm ose plane të qarta për një karrierë.{{Sfn|Kershaw|1999|p=20}} === Jeta e hershme në Vjenë dhe Mynih === [[Skeda:Hitler_house_in_Leonding.jpg|parapamje|Shtëpia në Leonding, Austri, ku Hitleri kaloi adoleshencën e tij të hershme.]] [[Skeda:Adolf_Hitler_Der_Alte_Hof.jpg|parapamje|''Alter Hof në Mynih'', një pikturë me bojëra uji nga Hitleri në vitin 1914.]] Në vitin 1907, Hitleri u largua nga Linci për të jetuar dhe për të studiuar arte të bukura në [[Vjena|Vjenë]], të financuara nga përfitimet e një jetimi dhe nga mbështetja e nënës së tij. Ai aplikoi për pranim në Akademinë e Arteve të Bukura të Vjenës, por u refuzua dy herë.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=30–31}} [[Rektori|Drejtori]] sugjeroi që Hitleri të aplikonte në Shkollën e Arkitekturës, por atij i mungonin kredencialet e nevojshme akademike sepse nuk kishte mbaruar shkollën e mesme.{{Sfn|Bullock|1962|p=31}} Më 21 dhjetor 1907, nëna e tij vdiq nga kanceri i gjirit në moshën 47-vjeçare; Hitleri ishte 18 vjeç në atë kohë. Në vitin 1909, Hitleri mbeti pa para dhe u detyrua të jetonte një jetë boheme në strehimore për të pastrehët dhe në konviktin Meldemanshtrase.{{Sfn|Bullock|1999|pp=30–33}}{{Sfn|Hamann|2010|p=157}} Ai fitonte para si punëtor i rastësishëm dhe duke pikturuar e shitur [[Akuareli|akuarele]] të peizazheve të Vjenës.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}} Gjatë kohës së tij në Vjenë, ai ndoqi një pasion në rritje për arkitekturën dhe muzikën, duke marrë pjesë në dhjetë shfaqje të {{Lang|de|[[Lohengrin (opera)|Lohengrin]]}}, opera e tij e preferuar e [[Richard Wagner|Riçard Vagnerit]].{{Sfn|Kershaw|1999|pp=41, 42}} Në Vjenë, Hitleri u ekspozua për herë të parë ndaj retorikës raciste.{{Sfn|Shirer|1960|p=26}} Populistët si kryebashkiaku Karl Luger shfrytëzuan ndjenjën mbizotëruese [[Judeofobia|antisemite]] të qytetit, duke përqafuar herë pas here edhe nocionet nacionaliste gjermane për përfitime politike. Nacionalizmi gjerman ishte veçanërisht i përhapur në lagjen Mariahilf, ku jetonte atëherë Hitleri.{{Sfn|Hamann|2010|pp=243–246}} Georg Riter fon Shënerer u bë ndikim i madh për Hitleri,{{Sfn|Nicholls|2000|pp=236, 237, 274}} dhe ai zhvilloi një admirim për [[Martin Luteri|Martin Luterin]].{{Sfn|Hamann|2010|p=250}} Hitleri lexoi gazeta dhe pamflete që promovonin paragjykime dhe paralajmëronin për një fluks të hebrenjve të Evropës Lindore,{{Sfn|Hamann|2010|pp=341–345}} si dhe shkrime nga figura të tilla si Hjuston Stuart Çembërlejn, [[Çarls Darvin]], [[Fridrih Niçe]], Gustav Lë Bon dhe [[Arthur Schopenhauer|Artur Shopenhauer]].{{Sfn|Hamann|2010|p=233}} Gjatë viteve të tij në Vjenë, ai zhvilloi gjithashtu [[Ndjenja antisllave|ndjenja të forta antisllave]].{{Sfn|Britannica: Nazism}}{{Sfn|Pinkus|2005|p=27}} Origjina dhe zhvillimi i antisemitizmit të Hitlerit mbeten çështje debati.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=60–67}} Miku i tij, August Kubizek, pretendoi se Hitleri ishte një "antisemit i konfirmuar" përpara se të largohej nga Linci. {{Sfn|Shirer|1960|p=25}} Megjithatë, historiania Brigite Haman e përshkruan pretendimin e Kubizekut si "problematik".{{Sfn|Hamann|2010|p=58}} Ndërsa Hitleri deklaroi në {{Lang|de|Mein Kampf}} se ai u bë për herë të parë antisemit në Vjenë,{{Sfn|Hitler|1999|p=52}} Rajnhold Hanish, i cili e ndihmoi të shiste pikturat e tij, nuk ishte dakord.{{Sfn|Toland|1992|p=45}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=55, 63}}{{Sfn|Hamann|2010|p=174}} Hitleri shiti gjithashtu disa nga veprat e tij të artit përmes një biznesmeni hebre të quajtur Samuel Morgenshtern, ndërsa jetonte në Vjenë. Shumë nga klientët e Morgenshternit ishin hebrenj; për shembull, një avokat i quajtur Jozef Fajngold bleu disa nga pikturat e Hitlerit të arkitekturës historike të Vjenës.{{Sfn|Hamann|2010|p=356}} Historiani Riçard J. Evans pohon se "historianët tani në përgjithësi bien dakord se antisemitizmi i tij famëkeq dhe vrasës u shfaq shumë kohë pas humbjes së Gjermanisë në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], si një produkt i [[Miti i thikës pas shpine|shpjegimit paranojak të "thikës pas shpine"]] për katastrofën".{{Sfn|Evans|2011}} Hitleri mori pjesën e fundit të pasurisë së të atit në maj 1913 dhe u transferua në [[Mynihu|Mynih]].{{Sfn|Shirer|1960|p=27}} Kur u rekrutua në Ushtrinë Austro-Hungareze,{{Sfn|Weber|2010|p=13}} ai udhëtoi për në [[Salcburgu|Salcburg]] më 5 shkurt 1914 për vlerësim mjekësor. Pasi u konsiderua i papërshtatshëm për shërbim, ai u kthye në Mynih.{{Sfn|Kershaw|1999|p=86}} Hitleri më vonë pretendoi se nuk dëshironte t'i shërbente [[Austro-Hungaria|Perandorisë Habsburge]] për shkak të përzierjes së racave në ushtrinë e saj dhe bindjes së tij se rënia e Austro-Hungarisë ishte e afërt.{{Sfn|Kershaw|1999|p=49}} === Lufta e Parë Botërore === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1974-082-44,_Adolf_Hitler_im_Ersten_Weltkrieg_retouched.jpg|parapamje|Hitleri (e djathta ekstreme, i ulur) me shokë të Ushtrisë Bavareze nga Regjimenti i 16-të i Këmbësorisë Rezervë Bavareze ({{Rreth|1914–18)}}]] Në gusht të vitit 1914, në shpërthimin e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], Hitleri jetonte në Mynih dhe u rekrutua vullnetarisht në Ushtrinë Bavareze.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} Sipas një raporti të vitit 1924 nga autoritetet bavareze, lejimi i Hitlerit për të shërbyer ka shumë të ngjarë të ketë qenë një gabim administrativ, sepse si shtetas austriak, ai duhej të ishte kthyer në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} I caktuar në Regjimentin e 16-të të Këmbësorisë Rezervë Bavareze (Kompania e 1-rë e Regjimentit List),{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}}{{Sfn|Weber|2010|pp=12–13}} ai shërbeu si vrapues në Frontin Perëndimor në Francë dhe Belgjikë,{{Sfn|Kershaw|2008|p=53}} duke kaluar pothuajse gjysmën e kohës së tij në selinë e regjimentit në Furn-ën-Vep, shumë larg vijave të frontit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=54}}{{Sfn|Weber|2010|p=100}} Në vitin 1914, ai ishte i pranishëm në Betejën e Parë të Iprit{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} dhe atë vit u dekorua për trimëri, duke marrë Kryqin e Hekurt, Klasi i Dytë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Gjatë luftës, ai u shpëtua nga oficeri i tij komandues, Fric Videman, i cili e nxori Hitlerin nga rrënojat e një ndërtese të shembur ndërsa ishte nën zjarr të rëndë.{{Sfn|Pearson|Allen|1941}} Gjatë shërbimit të tij në selinë qendrore, Hitleri ndoqi interesat e tij artistike, duke vizatuar karikatura dhe duke dhënë udhëzime për një gazetë ushtarake. Gjatë Betejës së Somës në tetor 1916, ai u plagos në kofshën e majtë kur një predhë shpërtheu në gropëzën e vrapuesve të dispeçerisë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=57}} Hitleri kaloi pothuajse dy muaj duke u shëruar në spital në Belic, dhe u kthye në regjimentin e tij më 5 mars 1917.{{Sfn|Kershaw|2008|p=58}} Ai ishte i pranishëm në Betejën e Arasit të vitit 1917 dhe në Betejën e Pashendel.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Ai mori Distinktivin e zi të Plagës më 18 maj 1918.{{Sfn|Steiner|1976|p=392}} Tre muaj më vonë, në gusht 1918, me rekomandim të Togerit Hugo Gutman, eprorit të tij hebre, Hitleri mori Kryqin e Hekurt, Klasi i Parë, një dekoratë që rrallë jepet në gradën {{Lang|de|[[Gefreiter]]}} që kishte Hitler.{{Sfn|Kershaw|2008|p=59}}{{Sfn|Weber|2010a}} Më 15 tetor 1918, ai u verbua përkohësisht në një sulm me gaz mustardë dhe u shtrua në spital në Pazevalk.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=59, 60}} Ndërsa ishte atje, Hitleri mësoi për humbjen e Gjermanisë dhe, sipas rrëfimit të tij, pësoi një periudhë të dytë verbërie pasi mori këtë lajm.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=97, 102}} Hitleri e përshkroi rolin e tij në Luftën e Parë Botërore si "përvoja më e madhe nga të gjitha" dhe u lavdërua nga oficerët e tij komandues për trimërinë e tij.{{Sfn|Keegan|1987|pp=238–240}} Përvoja e tij në kohë lufte përforcoi patriotizmin e tij gjerman dhe ai u trondit nga kapitullimi i Gjermanisë në nëntor 1918.{{Sfn|Bullock|1962|p=60}} Pakënaqësia e tij me dështimin e përpjekjeve të luftës filloi të formësonte ideologjinë e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61, 62}} Ashtu si nacionalistët e tjerë gjermanë, ai besonte se {{Lang|de|Dolchstoßlegende}} ([[miti i thikës pas shpine]]), i cili pretendonte se ushtria gjermane, "e pamposhtur në fushëbetejë", ishte "goditur me thikë pas shpine" në frontin e brendshëm nga udhëheqës civilë, hebrenj, [[Marksizmi|marksistë]] dhe ata që nënshkruan armëpushimin që i dha fund luftimeve - më vonë të quajtur "kriminelët e nëntorit".{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61–63}} [[Traktati i Versajës]] përcaktonte që Gjermania duhej të hiqte dorë nga disa territore të saj dhe të çmilitarizonte Rinin. Traktati vendosi sanksione ekonomike dhe dëmshpërblime të rënda për vendin. Shumë gjermanë e panë traktatin si një poshtërim të padrejtë. Ata kundërshtuan veçanërisht nenin 231, të cilin e interpretuan si shpallje të Gjermanisë si përgjegjëse për luftën.{{Sfn|Kershaw|2008|p=96}} Traktati i Versajës dhe kushtet ekonomike, sociale dhe politike në Gjermani pas luftës u shfrytëzuan më vonë nga Hitleri për përfitime politike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=80, 90, 92}} [[Kategoria:Totalitarizëm]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Lindje 1889]] [[Kategoria:Familja Hitler]] [[Kategoria:Adolf Hitler]] [[Kategoria:Artikuj të folur]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] == Hyrja në politikë == [[Skeda:Hitler's_DAP_membership_card.png|parapamje|Karta e anëtarësisë së Hitlerit [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|në Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP)]] Pas luftës, Hitleri u kthye në Mynih.{{Sfn|Bullock|1999|p=61}} Pa arsimim formal apo perspektiva karriere, ai mbeti në ushtri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=109}} Në korrik 1919, ai u emërua {{Lang|de|Verbindungsmann}} (agjent i inteligjencës) i një {{Lang|de|Aufklärungskommando}} (njësia e zbulimit) e {{Lang|de|[[Reichswehr]]}}-it, i caktuar për të ndikuar tek ushtarët e tjerë dhe për të infiltruar [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP). Në një takim të DAP-it më 12 shtator 1919, kryetari i Partisë Anton Dreksler u impresionua nga aftësitë oratorike të Hitlerit. Ai i dha atij një kopje të broshurës së tij ''Zgjimi Im Politik'', e cila përmbante ide antisemite, nacionaliste, [[Antikapitalizmi|antikapitaliste]] dhe antimarksiste.{{Sfn|Kershaw|2008|p=82}} Me urdhër të eprorëve të tij të ushtrisë, Hitleri aplikoi për t'u bashkuar me partinë,{{Sfn|Evans|2003|p=170}} dhe brenda një jave u pranua si anëtari 555 i partisë (partia filloi të numëronte anëtarësimin në 500 për të dhënë përshtypjen se ishte një parti shumë më e madhe).{{Sfn|Kershaw|2008|pp=75, 76}}{{Sfn|Mitcham|1996|p=67}} Hitleri bëri deklaratën e tij të parë të njohur me shkrim në lidhje me [[Çështja hebreje|çështjen hebreje]] në një letër të 16 shtatorit 1919 drejtuar Adolf Gemlishit (e njohur tani si letra e Gemlishit). Në letër, Hitleri argumenton se qëllimi i qeverisë "duhet të jetë në mënyrë të patundur largimi i plotë i hebrenjve".{{Sfn|Kershaw|1999|pp=125–126}} Në DAP, Hitleri takoi [[Dietrich Eckart|Ditrih Ekart]], një nga themeluesit e partisë dhe një anëtar i Shoqërisë okulte Thule.{{Sfn|Fest|1970|p=21}} Ekarti u bë mentori i Hitlerit, duke shkëmbyer ide me të dhe duke e prezantuar atë me një gamë të gjerë të shoqërisë së Mynihut.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=94, 95, 100}} Për të rritur apelin e saj, DAP-i ndryshoi emrin e saj në {{Lang|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}} (Partia Nacional Socialiste e Punëtorëve Gjermanë (NSDAP), e njohur tani si "[[Partia Naziste]]").{{Sfn|Kershaw|2008|p=87}} Hitleri krijoi flamurin e partisë me një [[Svastika|svastikë]] në një rreth të bardhë mbi një sfond të kuq.{{Sfn|Kershaw|2008|p=88}} Hitleri u lirua nga ushtria më 31 mars 1920 dhe filloi të punonte me kohë të plotë për partinë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=93}} Selia e partisë ishte në Mynih, një qendër për nacionalistët gjermanë antiqeveritarë të vendosur për të eliminuar marksizmin dhe për të minuar Republikën e Vajmarit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=81}} Fridrih Rek-Maleceven komentoi në librin e tij të vitit 1947, ''Ditari i një burri në dëshpërim:'' Në shkurt të vitit 1921, tashmë shumë efektiv në manipulimin e turmave, Hitleri foli para një turme prej mbi 6,000 vetësh.{{Sfn|Kershaw|2008|p=89}} Për ta bërë publik takimin, dy kamionë me mbështetës të partisë udhëtuan nëpër Mynih duke valëvitur flamuj me svastikë dhe duke shpërndarë fletëpalosje. Hitleri shpejt fitoi famë për fjalimet e tij [[Polemika|polemike]] të zhurmshme kundër Traktatit të Versajës, politikanëve rivalë dhe veçanërisht kundër marksistëve dhe hebrenjve.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=89–92}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|parapamje|Hitleri duke pozuar për kamerën në shtator të vitit 1930.]] Në qershor të vitit 1921, ndërsa Hitleri dhe Ekarti ishin në një udhëtim për mbledhje fondesh në Berlin, një kryengritje shpërtheu brenda Partisë Naziste në Mynih. Anëtarët e komitetit të saj ekzekutiv donin të bashkoheshin me Partinë Socialiste Gjermane (DSP) me seli në Nuremberg.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=100, 101}} Hitleri u kthye në Mynih më 11 korrik dhe paraqiti dorëheqjen e tij me zemërim. Anëtarët e komitetit e kuptuan se dorëheqja e figurës së tyre kryesore publike do të thoshte fundi i partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=102}} Hitleri njoftoi se do të ribashkohej me kusht që të zëvendësonte Drekslerin si kryetar të partisë dhe që selia e partisë të mbetej në Mynih.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Komiteti u pajtua dhe ai u ribashkua me partinë më 26 korrik si anëtari 3,680. Hitleri vazhdoi të përballej me disa kundërshtime brenda Partisë Naziste. Kundërshtarët e Hitlerit në udhëheqje e përjashtuan Herman Eserin nga partia dhe ata shtypën 3,000 kopje të një pamfleti që sulmonte Hitlerin si tradhtar të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Në ditët në vijim, Hitleri foli para disa audiencave të mëdha dhe mbrojti veten dhe Eserin, nën duartrokitje të zjarrta. Strategjia e tij rezultoi e suksesshme dhe në një kongres të posaçëm të partisë më 29 korrik, atij iu dha pushtet absolut si kryetar i partisë, duke pasuar Drekslerin, me një votim prej 533 votash pro dhe një kundër.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=83, 103}} Fjalimet e hidhura të Hitlerit në birrari filluan të tërhiqnin audiencë të rregullt. Si [[Demagogu|demagog]],{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xv}} ai u bë i aftë në përdorimin e temave populiste, duke përfshirë përdorimin e kurbanëve, të cilët fajësoheshin për vështirësitë ekonomike të dëgjuesve të tij.{{Sfn|Bullock|1999|p=376}}{{Sfn|Frauenfeld|1937}}{{Sfn|Goebbels|1936}} Hitleri përdori magnetizmin personal dhe një kuptim të [[Psikologjia e turmës|psikologjisë së turmës]] në avantazhin e tij ndërsa merrej me fjalime publike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=105–106}}{{Sfn|Bullock|1999|p=377}} Historianët kanë vënë re efektin hipnotik të retorikës së tij në audienca të mëdha dhe të syve të tij në grupe të vogla.{{Sfn|Kressel|2002|p=121}} Alfons Hek, një ish-anëtar i [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], kujton: Ndjekësit e hershëm përfshinin [[Rudolf Heß|Rudolf Hesin]], ish-asin e forcave ajrore [[Hermann Goering|Herman Gëring]] dhe kapitenin e ushtrisë [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]]. Rëmi u bë kreu i organizatës paraushtarake naziste, {{Lang|de|[[Sturmabteilung]]}} (SA, "Trupat e Stuhisë"), të cilat mbronin takimet dhe sulmonin kundërshtarët politikë. Një ndikim kritik në mendimin e Hitlerit gjatë kësaj periudhe ishte {{Lang|de|[[Aufbau Vereinigung]]}},{{Sfn|Kellogg|2005|p=275}} një grup konspirativ i të dëbuarve të bardhë rusë dhe nazistëve të hershëm. Grupi, i financuar me fonde të kanalizuara nga industrialistë të pasur, e prezantoi Hitlerin me idenë e një konspiracioni hebre, duke lidhur financat ndërkombëtare me bolshevizmin.{{Sfn|Kellogg|2005|p=203}} Programi i Partisë Naziste u paraqit në [[Programi Nacionalsocialist|programin e tyre me 25 pika]] më 24 shkurt 1920. Ky nuk përfaqësonte një ideologji koherente, por ishte një konglomerat idesh të pranuara që kishin vlerë në lëvizjen [[Pangjermanizmi|pangjermanike]] {{Lang|de|[[völkisch]]}}, siç ishte [[ultranacionalizmi]], kundërshtimi ndaj [[Traktati i Versajës|Traktatit të Versajës]], mosbesimi ndaj [[Kapitalizmi|kapitalizmit]], si dhe disa ide [[Socializmi|socialiste]]. Për Hitlerin, aspekti më i rëndësishëm i saj ishte qëndrimi i saj i fortë [[Judeofobia|antisemit]]. Ai gjithashtu e perceptonte programin si një bazë kryesisht për propagandë dhe për tërheqjen e njerëzve në parti.{{Sfn|Bracher|1970|pp=115–116}} === Puçi i Sallës së Birrës dhe Burgu i Landsbergut === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-00344A,_München,_nach_Hitler-Ludendorff_Prozess.jpg|parapamje|Të pandehurit në gjyqin [[Grushti në Mynih|e Puçit të Sallës së Birrës]], 1 prill 1924. Nga e majta në të djathtë: Hajnc Pernet, Fridrih Veber, Vilhelm Frik, Herman Kribel, Erih Ludendorf, Hitleri, Vilhelm Brykner, [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]] dhe Robert Vagner.]] [[Skeda:Mein_Kampf_dust_jacket.jpeg|parapamje|Mbulesa e pluhurit e botimit të viteve 1926–28 të {{Lang|de|[[Mein Kampf]]}}, të cilin Hitleri e shkroi në vitin 1925.]] Në vitin 1923, Hitleri kërkoi ndihmën e Gjeneralit të Luftës së Parë Botërore, Erih Ludendorf, për një grusht shteti të tentuar, të njohur si Puçi i Sallës së Birrës. Partia Naziste përdori fashizmin italian si model për pamjen dhe politikat e saj. Hitleri donte të imitonte Marshimin drejt Romës të [[Benito Musolini|Benito Musolinit]] në vitin 1922 duke organizuar grushtin e tij të shtetit në Bavari, i cili do të pasohej nga një sfidë ndaj qeverisë në Berlin. Hitleri dhe Ludendorfi kërkuan mbështetjen e {{Lang|de|Staatskommissar}} (Komisioneri i Shtetit) Gustav Riter fon Kahr, sundimtari ''de facto'' i Bavarisë. Megjithatë, Kahri, së bashku me shefin e policisë Hans Riter fon Zajser dhe gjeneralin e Reichswehr Oto fon Losov, donin të instalonin një diktaturë nacionaliste pa Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=126}} Më 8 nëntor 1923, Hitleri dhe SA-ja sulmuan një takim publik me 3,000 persona të organizuar nga Kahri në Byrgerbrojkeler, një birrari në Mynih. Duke ndërprerë fjalimin e Kahrit, ai njoftoi se revolucioni kombëtar kishte filluar dhe shpalli formimin e një qeverie të re me Ludendorfin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Pasi u tërhoq në një dhomë të pasme, Hitleri, me pistoletën e tij të nxjerrë, kërkoi dhe më pas mori mbështetjen e Kahrit, Zajserit dhe Losovit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Forcat e Hitlerit fillimisht arritën të pushtonin Reichswehr-in lokal dhe selinë e policisë, por Kahri dhe bashkëpunëtorët e tij e tërhoqën shpejt mbështetjen e tyre. As ushtria dhe as policia e shtetit nuk u bashkuan me Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=129}} Të nesërmen, Hitleri dhe pasuesit e tij marshuan nga birraria drejt Ministrisë së Luftës së Bavarisë për të përmbysur qeverinë bavareze, por policia i shpërndau ata.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=130–131}} Në grushtin e dështuar të shtetit, 16 anëtarë të Partisë Naziste dhe katër oficerë policie u vranë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=73–74}} Hitleri iku në shtëpinë e Ernest Hanfshtengelit dhe sipas disa të dhënave mendoi për vetëvrasje.{{Sfn|Kershaw|2008|p=132}} Ai ishte i depresionuar, por i qetë kur u arrestua më 11 nëntor 1923 për [[Tradhtia (krim)|tradhti të lartë]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=131}} Gjyqi i tij para Gjykatës së Posaçme Popullore në Mynih filloi në shkurt 1924,{{Sfn|Munich Court, 1924}} dhe [[Alfred Rosenberg|Alfred Rozenbergu]] u bë udhëheqësi i përkohshëm i Partisë Naziste. Më 1 prill, Hitleri u dënua me pesë vjet {{Lang|de|[[Festungshaft]]}} ('izolim në fortesë') në Burgun e Landsbergut.{{Sfn|Evans|2003|p=196}} Atje, ai u trajtua miqësisht nga rojet dhe iu lejua posta nga mbështetësit dhe vizita të rregullta nga shokët e partisë. I falur nga Gjykata Supreme e Bavarisë, ai u lirua nga burgu më 20 dhjetor 1924, kundër kundërshtimeve të prokurorit të shtetit.{{Sfn|Kershaw|1999|p=239}} Duke përfshirë kohën në paraburgim, Hitleri vuajti pak më shumë se një vit burg.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}} Ndërsa ishte në Landsberg, Hitleri diktoi pjesën më të madhe të vëllimit të parë të ''Mein Kampf'' (shqip. "Lufta Ime"; fillimisht e titulluar ''Katër Vjet e Gjysmë Lufte kundër Gënjeshtrave, Marrëzisë dhe Frikës'') fillimisht shoferit të tij, Emil Mauris, dhe më pas zëvendësit të tij, Rudolf Hes.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=147}} Libri, i dedikuar anëtarit të Shoqërisë Thule, Ditrih Ekartit, ishte një autobiografi dhe ekspozim i ideologjisë së tij. Libri paraqiti planet e Hitlerit për zgjerim territorial, si dhe për transformimin e shoqërisë gjermane në një diktaturë të bazuar në racë. Gjatë gjithë librit, hebrenjtë barazohen me "mikrobe" dhe paraqiten si "helmuesit ndërkombëtarë" të shoqërisë. Sipas ideologjisë së Hitlerit, zgjidhja e vetme ishte shfarosja e tyre. Ndërsa Hitleri nuk e përshkroi saktësisht se si do të arrihej kjo, "synimi i tij i natyrshëm gjenocidal është i pamohueshëm", sipas Ian Kersho.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=148–150}} Botuar në dy vëllime në 1925 dhe 1926, {{Lang|de|Mein Kampf}} shiti 228,000 kopje midis viteve 1925 dhe 1932. Një milion kopje u shitën në vitin 1933, vitin e parë të Hitlerit në detyrë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=80–81}} Pak para se Hitleri të kishte të drejtë për lirim me kusht, qeveria bavareze u përpoq ta deportonte atë në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=237}} Kancelari federal austriak e hodhi poshtë kërkesën me arsyetimin e rremë se shërbimi i tij në Ushtrinë Gjermane e bënte shtetësinë e tij austriake të pavlefshme.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} Në përgjigje, Hitleri hoqi dorë zyrtarisht nga shtetësia e tij austriake më 7 prill 1925.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} === Rindërtimi i Partisë Naziste === Në kohën e lirimit të Hitlerit nga burgu, politika në Gjermani ishte bërë më pak luftarake dhe ekonomia ishte përmirësuar, duke kufizuar mundësitë e Hitlerit për agjitacion politik. Si rezultat i Puçit të dështuar të Sallës së Birrës, Partia Naziste dhe organizatat e saj të lidhura u ndaluan në Bavari. Në një takim me Kryeministrin e Bavarisë, Hajnrih Held, më 4 janar 1925, Hitleri pranoi të respektonte autoritetin e shtetit dhe premtoi se do të kërkonte pushtet politik vetëm përmes procesit demokratik. Takimi hapi rrugën që ndalimi i Partisë Naziste të hiqej më 16 shkurt.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=158, 161, 162}} Megjithatë, pas një fjalimi nxitës që mbajti më 27 shkurt, Hitlerit iu ndalua të fliste publikisht nga autoritetet bavareze, një ndalim që mbeti në fuqi deri në vitin 1927.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=162, 166}}{{Sfn|Shirer|1960|p=129}} Për të çuar përpara ambiciet e tij politike pavarësisht ndalimit, Hitleri emëroi Gregor Shtraserin, Oto Shtraserin dhe [[Xhozef Gëbels|Jozef Gëbelsin]] për të organizuar dhe zgjeruar Partinë Naziste në Gjermaninë veriore. Gregor Shtraseri ndiqte një kurs politik më të pavarur, duke theksuar elementët socialistë të programit të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=166, 167}} Tregu i aksioneve në Shtetet e Bashkuara ra më 24 tetor 1929. Ndikimi në Gjermani ishte i tmerrshëm: miliona njerëz mbetën të papunë dhe disa banka të mëdha falimentuan. Hitleri dhe Partia Naziste u përgatitën të përfitonin nga emergjenca për të fituar mbështetje për partinë e tyre. Ata premtuan të hidhnin poshtë Traktatin e Versajës, të forconin ekonominë dhe të siguronin vende pune.{{Sfn|Shirer|1960|pp=136–137}} Hitleri diskutoi emrin e Partisë Naziste në tetor 1923: == Ardhja në pushtet == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Kryesor|Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet}} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align: center;" |- |+Rezultatet e zgjedhjeve të Partisë Naziste{{Sfn|Kolb|2005|pp=224–225}} ! scope="col" | Zgjedhjet ! scope="col" | Totali i votave ! scope="col" | % votash ! scope="col" | Vendet e Reichstag-ut ! class="unsortable" scope="col" | Shënime |- ! scope="row" |Maj 1924 | {{Nts|1918300}} | {{Nts|6.5}} | {{Nts|32}} | style="text-align:left;" | Hitleri në burg |- ! scope="row" |Dhjetor 1924 | {{Nts|907300}} | {{Nts|3.0}} | {{Nts|14}} | style="text-align:left;" | Hitleri lirohet nga burgu |- ! scope="row" |Maj 1928 | {{Nts|810100}} | {{Nts|2.6}} | {{Nts|12}} | style="text-align:left;" | |- ! scope="row" |Shtator 1930 | {{Nts|6409600}} | {{Nts|18.3}} | {{Nts|107}} | style="text-align:left;" | Pas krizës financiare |- ! scope="row" |Korrik 1932 | {{Nts|13745000}} | {{Nts|37.3}} | {{Nts|230}} | style="text-align:left;" | Pasi Hitleri u bë kandidat për president |- ! scope="row" |Nëntor 1932 | {{Nts|11737000}} | {{Nts|33.1}} | {{Nts|196}} | style="text-align:left;" | |- ! scope="row" |Mars 1933 | {{Nts|17277180}} | {{Nts|43.9}} | {{Nts|288}} | style="text-align:left;" | Zgjedhje vetëm pjesërisht të lira gjatë mandatit të Hitlerit si kancelar i Gjermanisë |} === Administrata e Bryningut === Depresioni i Madh i ofroi Hitlerit një mundësi politike. Gjermanët ishin të pavendosur në lidhje me [[Republika kuvendore|republikën parlamentare]], e cila u përball me sfida nga ekstremistët e krahut [[Politika e ekstremit të djathtë|të djathtë]] dhe [[Politika e ekstremit të majtë|të majtë]]. Partitë politike të moderuara ishin gjithnjë e më të paafta për të frenuar valën e ekstremizmit dhe referendumi gjerman i vitit 1929 ndihmoi në ngritjen e ideologjisë naziste.{{Sfn|Kolb|1988|p=105}} Zgjedhjet e shtatorit 1930 rezultuan në shpërbërjen e një koalicioni të madh dhe zëvendësimin e tij me një kabinet minoritar. Udhëheqësi i saj, kancelari Hajnrih Bryning i Partisë së Qendrës, qeverisi nëpërmjet dekreteve të jashtëzakonshme nga Presidenti Paul fon Hindenburg. Qeverisja me dekret u bë norma e re, duke hapur rrugën për forma autoritare të qeverisjes.{{Sfn|Halperin|1965|p=403 ''et. seq''}} Partia Naziste erdhi nga parëdësia dhe fitoi 18.3 për qind të votave dhe 107 vende parlamentare në zgjedhjet e vitit 1930, duke u bërë partia e dytë më e madhe në parlament.{{Sfn|Halperin|1965|pp=434–446 ''et. seq''}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_119-0289,_München,_Hitler_bei_Einweihung_"Braunes_Haus".jpg|parapamje|Hitleri dhe arkëtari i Partisë Naziste , Franc Ksaver Shvarc, në përurimin e rinovimit të Palais Barlov në Briner Shtrase në Mynih në selinë e Shtëpisë Kafe, dhjetor 1930.]] Hitleri bëri një paraqitje të spikatur në gjyqin e dy oficerëve të Reichswehr-it, Togerëve Rikard Sheringer dhe Hans Ludin, në fund të vitit 1930. Të dy u akuzuan për anëtarësim në Partinë Naziste, në atë kohë e paligjshme për personelin e Reichswehr-it.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=218}} Prokuroria argumentoi se Partia Naziste ishte ekstremiste, duke e shtyrë avokatin mbrojtës Hans Frank të thërriste Hitlerin të dëshmonte.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=216}} Më 25 shtator 1930, Hitleri dëshmoi se partia e tij do të ndiqte pushtetin politik vetëm përmes zgjedhjeve demokratike,{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|pp=218–219}} gjë që i siguroi atij shumë mbështetës në trupën e oficerëve.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=222}} Masat shtrënguese të Bryningut sollën pak përmirësim ekonomik dhe ishin jashtëzakonisht të papëlqyeshme.{{Sfn|Halperin|1965|p=449 ''et. seq''}} Hitleri e shfrytëzoi këtë duke i drejtuar mesazhet e tij politike posaçërisht njerëzve që ishin prekur nga inflacioni i viteve 1920 dhe Depresioni, siç ishin fermerët, veteranët e luftës dhe klasa e mesme.{{Sfn|Halperin|1965|pp=434–436, 471}} Edhe pse Hitleri e kishte tërhequr shtetësinë austriake në vitin 1925, ai nuk e fitoi shtetësinë gjermane për gati shtatë vjet. Kjo do të thoshte se ai ishte [[Pashtetësia|pa shtetësi]], ligjërisht i paaftë për të kandiduar për poste publike dhe akoma përballej me rrezikun e deportimit.{{Sfn|Shirer|1960|p=130}} Më 25 shkurt 1932, ministri i brendshëm i Brunsvikut, Ditrih Klages, i cili ishte anëtar i Partisë Naziste, e emëroi Hitlerin si administrator për delegacionin e shtetit në Rajhsrat në Berlin, duke e bërë Hitlerin shtetas të Brunsvikut,{{Sfn|Hinrichs|2007}} dhe kështu të Gjermanisë.{{Sfn|Halperin|1965|p=476}} Hitleri kandidoi kundër Hindenburgut në zgjedhjet presidenciale të vitit 1932. Një fjalim në Klubin e Industrisë në [[Dyzeldorfi|Dyseldorf]] më 27 janar 1932 i siguroi atij mbështetjen e shumë prej industrialistëve më të fuqishëm të Gjermanisë.{{Sfn|Halperin|1965|pp=468–471}} Hindenburgu kishte mbështetje nga parti të ndryshme nacionaliste, monarkiste, katolike dhe [[Republikanizmi|republikane]], si dhe nga disa [[Partia Socialdemokrate e Gjermanisë|socialdemokratë]]. Hitleri përdori sloganin "{{Lang|de|Hitler über Deutschland}}" ("Hitleri mbi Gjermaninë"), një referencë për ambiciet e tij politike dhe fushatën e tij duke përdorur avionë.{{Sfn|Bullock|1962|p=201}} Ai ishte një nga politikanët e parë që përdori udhëtimin me avion për fushatë dhe e përdori atë në mënyrë efektive.{{Sfn|Hoffman|1989}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=227}} Hitleri doli i dyti në të dy raundet e zgjedhjeve, duke fituar më shumë se 35 për qind të votave në zgjedhjet përfundimtare. Edhe pse humbi ndaj Hindenburgut, këto zgjedhje e vendosën Hitlerin si një forcë të fortë në politikën gjermane.{{Sfn|Halperin|1965|pp=477–479}} === Emërimi si kancelar === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1972-026-11,_Machtübernahme_Hitlers.jpg|parapamje|Hitleri, në një dritare të Kancelarisë së Rajhut, merr duartrokitje në mbrëmjen e inaugurimit të tij si [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar]], 30 janar 1933.]] Mungesa e një qeverie efektive shtyu dy politikanë me ndikim, Franc fon Papen dhe Alfred Hugenberg, së bashku me disa industrialistë dhe biznesmenë të tjerë, t'i shkruanin një letër Hindenburgut. Nënshkruesit i kërkuan Hindenburgut të emëronte Hitlerin si udhëheqës të një qeverie "të pavarur nga partitë parlamentare", e cila mund të shndërrohej në një lëvizje që do të "mahniste miliona njerëz".{{Sfn|Letter to Hindenburg, 1932}}{{Sfn|Fox News, 2003}} Hindenburgu pranoi me ngurrim të emëronte Hitlerin si kancelar pasi dy zgjedhje të mëtejshme parlamentare - në korrik dhe nëntor 1932 - nuk kishin rezultuar në formimin e një qeverie shumicë. Hitleri kryesoi një qeveri koalicioni jetëshkurtër të formuar nga Partia Naziste (e cila kishte më shumë vende në Rajhshtag) dhe nga partia e Hugenbergut, Partia Kombëtare Popullore Gjermane (DNVP). Më 30 janar 1933, kabineti i ri u betua gjatë një ceremonie të shkurtër në zyrën e Hindenburgut. Partia Naziste fitoi tre poste: Hitleri u emërua kancelar, Vilhelm Friku Ministër i Brendshëm dhe Herman Gëringu Ministër i Brendshëm për Prusinë.{{Sfn|Shirer|1960|p=184}} Hitleri kishte këmbëngulur në pozicionet ministrore si një mënyrë për të fituar kontroll mbi policinë në pjesën më të madhe të Gjermanisë.{{Sfn|Evans|2003|p=307}} === Zjarri i Rajhshtagut dhe zgjedhjet e marsit === Si kancelar, Hitleri punoi kundër përpjekjeve të kundërshtarëve të Partisë Naziste për të ndërtuar një qeveri shumicë. Për shkak të ngërçit politik, ai i kërkoi Hindenburgut të shpërndante përsëri Rajhshtagun dhe zgjedhjet u caktuan për në fillim të marsit. Më 27 shkurt 1933, [[Historia e Berlinit|ndërtesa e Rajhshtagut u dogj]]. Gëringu fajësoi një komplot komunist, pasi komunisti holandez Marinus van der Lube u gjet në rrethana inkriminuese brenda ndërtesës që po digjej.{{Sfn|Bullock|1962|p=262}} Deri në vitet 1960, disa historianë, përfshirë Uilliam L. Shirer dhe [[Alan Bullock|Alan Bullok]], mendonin se Partia Naziste ishte përgjegjëse;{{Sfn|Shirer|1960|p=192}}{{Sfn|Bullock|1999|p=262}} tani pikëpamja e shumicës së historianëve është se Van der Lube e nisi zjarrin i vetëm.{{Sfn|Hett|2014|pp=255–259}} Me nxitjen e Hitlerit, Hindenburgu u përgjigj duke nënshkruar [[Dekreti i Zjarrit të Rajhstagut|Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut]] të 28 shkurtit, të hartuar nga nazistët, i cili pezulloi të drejtat themelore dhe lejoi ndalimin pa gjyq. Dekreti u lejua sipas Nenit 48 të Kushtetutës së Vajmarit, i cili i dha presidentit fuqinë për të marrë masa emergjente për të mbrojtur sigurinë dhe rendin publik.{{Sfn|Shirer|1960|pp=194, 274}} Aktivitetet e Partisë Komuniste Gjermane (KPD) u shtypën dhe 4,000 anëtarë të KPD-së u arrestuan.{{Sfn|Shirer|1960|p=194}} Përveç fushatave politike, Partia Naziste u angazhua në dhunë paraushtarake dhe përhapjen e propagandës antikomuniste, në ditët para zgjedhjeve. Në ditën e zgjedhjeve, më 6 mars 1933, pjesa e votave të nazistëve u rrit në 44% dhe partia fitoi numrin më të madh të vendeve në parlament. Partia e Hitlerit dështoi të siguronte një shumicë absolute, duke e bërë të domosdoshme një koalicion tjetër me DNVP-në.{{Sfn|Bullock|1962|p=265}} === Dita e Potsdamit dhe Akti i Mundësimit === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-S38324,_Tag_von_Potsdam,_Adolf_Hitler,_Paul_v._Hindenburg.jpg|parapamje|Hitleri dhe Paul fon Hindenburgu shtrëngojnë duart në Ditën e Potsdamit, 21 Mars 1933.]] Më 21 mars 1933, Rajhshtagu i ri u konstitua me një ceremoni hapjeje në Kishën e Garnizonit në [[Pocdami|Potsdam]]. Kjo "Ditë e Potsdamit" u mbajt për të demonstruar unitetin midis lëvizjes naziste dhe elitës dhe ushtrisë së vjetër [[Prusia|prusiane]]. Hitleri u shfaq me një xhaketë dhe përshëndeti me përulësi Hindenburgun.{{Sfn|City of Potsdam}}{{Sfn|Shirer|1960|pp=196–197}} Për të arritur kontroll të plotë politik pavarësisht se nuk kishte shumicë absolute në parlament, qeveria e Hitlerit solli {{Lang|de|Ermächtigungsgesetz}} (Aktin Mundësues) për një votim në Rajhstagun e sapozgjedhur. Akti - i titulluar zyrtarisht {{Lang|de|Gesetz zur Behebung der Not von Volk und Reich}} ("Ligji për të Zgjidhur Vështirësitë e Popullit dhe Rajhut")—i dha kabinetit të Hitlerit fuqinë për të miratuar ligje pa pëlqimin e Rajhshtagut për katër vjet. Këto ligje mund të devijonin (me përjashtime të caktuara) nga kushtetuta.{{Sfn|Shirer|1960|p=198}} Meqenëse do të ndikonte në kushtetutë, Akti i Mundësimit kërkonte një shumicë prej dy të tretash për t'u miratuar. Duke mos lënë asgjë në dorë të rastësisë, nazistët përdorën dispozitat e Dekretit të Zjarrit të Rajhshtagut për të arrestuar të 81 deputetët komunistë (pavarësisht fushatës së tyre të ashpër kundër partisë, nazistët e kishin lejuar KPD-në të kundërshtonte zgjedhjet){{Sfn|Evans|2003|p=335}} dhe për të penguar disa socialdemokratë të merrnin pjesë.{{Sfn|Shirer|1960|p=196}} Më 23 mars 1933, Rajhshtagu u mblodh në Shtëpinë e Operas "Kroll" në rrethana të turbullta. Radhët e ushtarëve të SA-së shërbyen si roje brenda ndërtesës, ndërsa grupe të mëdha jashtë, duke kundërshtuar legjislacionin e propozuar, bërtisnin slogane dhe kërcënime ndaj anëtarëve të parlamentit që po vinin.{{Sfn|Bullock|1999|p=269}} Pasi Hitleri i premtoi verbalisht udhëheqësit të partisë së Qendrës, Ludvig Kasit, se Hindenburgu do të mbante të drejtën e tij të vetos, Kasi njoftoi se Partia e Qendrës do të mbështeste Aktin e Mundësimit. Akti u miratua me 444 vota pro dhe 94 kundër, ku të gjitha partitë përveç socialdemokratëve votuan pro. Akti i Mundësimit, së bashku me Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut, e transformuan qeverinë e Hitlerit në një diktaturë ligjore ''de facto''.{{Sfn|Shirer|1960|p=199}} === Diktatura ===   Pasi kishte arritur kontroll të plotë mbi degët legjislative dhe ekzekutive të qeverisë, Hitleri dhe aleatët e tij filluan të shtypnin opozitën e mbetur. Partia Socialdemokrate u shpall e paligjshme dhe pasuritë e saj u sekuestruan.{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Ndërsa shumë delegatë të sindikatave ishin në Berlin për aktivitetet e 1 Majit, trupat sulmuese të SA-së pushtuan zyrat e sindikatave në të gjithë vendin. Më 2 maj 1933, të gjitha sindikatat u detyruan të shpërbëheshin dhe udhëheqësit e tyre u arrestuan. Disa u dërguan në [[Kampet naziste të përqendrimit|kampe përqendrimi]].{{Sfn|Shirer|1960|p=202}} Fronti Gjerman i Punës u formua si një organizatë ombrellë për të përfaqësuar të gjithë punëtorët, administratorët dhe pronarët e kompanive, duke reflektuar kështu konceptin e [[Nazizmi|nazizmit]] në frymën e {{Lang|de|[[Volksgemeinschaft]]}} (bashkësia e njerëzve) të Hitlerit.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}} Pasi kishte arritur kontroll të plotë mbi degët legjislative dhe ekzekutive të qeverisë, Hitleri dhe aleatët e tij filluan të shtypnin opozitën e mbetur. Partia Socialdemokrate u shpall e paligjshme dhe pasuritë e saj u sekuestruan.{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Ndërsa shumë delegatë të sindikatave ishin në Berlin për aktivitetet e 1 Majit, trupat sulmuese të SA-së pushtuan zyrat e sindikatave në të gjithë vendin. Më 2 maj 1933, të gjitha sindikatat u detyruan të shpërbëheshin dhe udhëheqësit e tyre u arrestuan. Disa u dërguan në [[Kampet naziste të përqendrimit|kampe përqendrimi]].{{Sfn|Shirer|1960|p=202}} Fronti Gjerman i Punës u formua si një organizatë ombrellë për të përfaqësuar të gjithë punëtorët, administratorët dhe pronarët e kompanive, duke reflektuar kështu konceptin e [[Nazizmi|nazizmit]] në frymën e {{Lang|de|[[Volksgemeinschaft]]}} (bashkësia e njerëzve) të Hitlerit.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1990-048-29A,_Adolf_Hitler_retouched.jpg|parapamje|Në vitin 1934, Hitleri u bë kreu i shtetit të Gjermanisë me titullin {{Lang|de|[[Führer|Führer und Reichskanzler]]}} (udhëheqës dhe kancelar i Rajhut).]] Deri në fund të qershorit, partitë e tjera ishin frikësuar dhe u shpërbënë. Kjo përfshinte partnerin nominal të koalicionit të nazistëve, DNVP-në; me ndihmën e SA-së, Hitleri e detyroi udhëheqësin e saj, Hugenbergun, të jepte dorëheqjen më 29 qershor. Më 14 korrik 1933, Partia Naziste u shpall e vetmja parti politike ligjore në Gjermani.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}}{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Kërkesat e SA-së për më shumë pushtet politik dhe ushtarak shkaktuan ankth midis udhëheqësve ushtarakë, industrialë dhe politikë. Si përgjigje, Hitleri spastroi të gjithë udhëheqjen e SA-së në [[Nata e Thikave të Gjata|Natën e Thikave të Gjata]], e cila u zhvillua nga 30 qershori deri më 2 korrik 1934.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=309–314}} Hitleri shënjestroi Ernest Rëmin dhe udhëheqës të tjerë të SA-së, të cilët, së bashku me disa kundërshtarë politikë të Hitlerit (si Gregor Shtraseri dhe ish-kancelari Kurt fon Shlajsher), u arrestuan dhe u qëlluan.{{Sfn|Tames|2008|pp=4–5}} Ndërsa bashkësia ndërkombëtare dhe disa gjermanë u tronditën nga vrasjet, shumë në Gjermani besonin se Hitleri po rivendoste rendin.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=313–315}} Hindenburgu vdiq më 2 gusht 1934. Një ditë më parë, kabineti kishte miratuar Ligjin Lidhur me Kryetarin e Shtetit të Rajhut Gjerman.{{Sfn|Overy|2005|p=63}} Ky ligj deklaronte se pas vdekjes së Hindenburgut, zyra e presidentit do të shfuqizohej dhe fuqitë e tij do të bashkoheshin me ato të kancelarit. Kështu, Hitleri u bë kreu i shtetit, si dhe kreu i qeverisë, dhe u emërua zyrtarisht si {{Lang|de|Führer und Reichskanzler}} (Udhëheqës dhe Kancelari i Rajhut),{{Sfn|Shirer|1960|pp=226–227}} megjithëse {{Lang|de|Reichskanzler}} përfundimisht u rrëzua.{{Sfn|Evans|2005|p=44}} Me këtë veprim, Hitleri eliminoi mjetin e fundit ligjor me anë të të cilit mund të shkarkohej nga detyra.{{Sfn|Shirer|1960|p=229}} Si kreu i shtetit, Hitleri u bë komandant i përgjithshëm i forcave të armatosura. Menjëherë pas vdekjes së Hindenburgut, me nxitjen e udhëheqjes së {{Lang|de|Reichswehr}}-it, betimi tradicional i besnikërisë i ushtarëve u ndryshua për të pohuar besnikërinë ndaj Hitlerit personalisht, me emër, në vend të detyrës së komandantit të përgjithshëm (i cili më vonë u riemërua në komandant suprem) ose ndaj Gjermanisë.{{Sfn|Bullock|1962|p=309}} Më 19 gusht, bashkimi i presidencës me kancelarin u miratua nga 88 për qind e elektoratit që votoi në një referendum.{{Sfn|Evans|2005|p=110}} [[Skeda:Standarte_Adolf_Hitlers.svg|parapamje|Standardi personal i Hitlerit]] Në fillim të vitit 1938, Hitleri përdori shantazhin për të konsoliduar kontrollin e tij mbi ushtrinë duke nxitur çështjen Blomberg-Friç. Hitleri e detyroi Ministrin e tij të Luftës, Feldmarshalin Verner fon Blomberg, të jepte dorëheqjen duke përdorur një dosje policore që tregonte se gruaja e re e Blombergut kishte një precedent për prostitucion.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=392, 393}}{{Sfn|Shirer|1960|p=312}} Komandanti i ushtrisë, Gjeneral Koloneli Verner Fon Friç, u shkarkua pasi {{Lang|de|[[Schutzstaffel]]}} (SS-ja) paraqiti akuza se kishte pasur një marrëdhënie homoseksuale.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=393–397}} Të dy burrat kishin rënë në disfavor sepse kundërshtuan kërkesën e Hitlerit për ta bërë {{Lang|de|[[Wehrmacht]]}}-in gati për luftë që në vitin 1938.{{Sfn|Shirer|1960|p=308}} Hitleri mori titullin e Blombergut si Komandant i Përgjithshëm, duke marrë kështu komandën personale të forcave të armatosura.{{Sfn|Shirer|1960|p=318}} Ai e zëvendësoi Ministrinë e Luftës me {{Lang|de|[[Oberkommando der Wehrmacht]]}} (OKW), të kryesuar nga Gjenerali Vilhelm Kajtel. Po atë ditë, 16 gjeneralë u hoqën nga komandat e tyre dhe 44 të tjerë u transferuan; të gjithë dyshohej se nuk ishin mjaftueshëm pronazistë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=318–319}} Deri në fillim të shkurtit 1938, 12 gjeneralë të tjerë ishin shkarkuar.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=397–398}} Hitleri u kujdes t'i jepte diktaturës së tij pamjen e ligjshmërisë. Shumë nga dekretet e tij bazoheshin në mënyrë të qartë në Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut dhe rrjedhimisht në Nenin 48 të Kushtetutës së Vajmarit. Rajhshtagu e rinovoi Aktin e Mundësimit dy herë, çdo herë për katër vjet.{{Sfn|Shirer|1960|p=274}} Ndërsa zgjedhjet për Rajhshtagun ende mbaheshin (në 1933, 1936 dhe 1938), votuesve iu paraqit një listë e vetme nazistësh dhe "të ftuarish" pronazistë, e cila mori mbi 90 për qind të votave.{{Sfn|Read|2004|p=344}} Këto zgjedhje të rreme u mbajtën në kushte aspak sekrete; nazistët kërcënuan me hakmarrje të ashpra këdo që nuk votonte ose që votonte kundër.{{Sfn|Evans|2005|pp=109–111}} == Gjermania Naziste == [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-04062A,_Nürnberg,_Reichsparteitag,_SA-_und_SS-Appell.jpg|parapamje|Hitleri, [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe shefi i [[Sturmabteilung|SA-së]] Viktor Luce bëjnë [[Përshëndetja naziste|përshëndetjen naziste]] në [[Tubimet e Nurembergut|tubimin e Nurembergut]] në vitin 1934.]] === Ekonomia dhe kultura === Në gusht të vitit 1934, Hitleri emëroi presidentin e {{Lang|de|Reichsbank}}, Hjalmar Shaht, si Ministër të Ekonomisë, dhe vitin pasardhës, si Fuqiplotë për Ekonominë e Luftës, përgjegjës për përgatitjen e ekonomisë për luftë.{{Sfn|McNab|2009|p=54}} Rindërtimi dhe riarmatimi u financuan përmes kartëmonedhave Mefo, shtypjes së parave dhe sekuestrimit të pasurive të njerëzve të arrestuar si armiq të shtetit, përfshirë hebrenjtë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=259–260}} Numri i të papunëve ra nga gjashtë milionë në vitin 1932 në më pak se një milion në vitin 1936.{{Sfn|Shirer|1960|p=258}} Hitleri mbikëqyri një nga fushatat më të mëdha të përmirësimit të infrastrukturës në historinë gjermane, duke çuar në ndërtimin e digave, autostradave (Autobahn), hekurudhave dhe punimeve të tjera civile. Pagat ishin pak më të ulëta në mesin dhe fundin e viteve 1930 krahasuar me pagat gjatë Republikës së Vajmarit, ndërsa kostoja e jetesës u rrit me 25 për qind.{{Sfn|Shirer|1960|p=262}} Java mesatare e punës u rrit gjatë kalimit në një ekonomi lufte; në vitin 1939, gjermani mesatar punonte midis 47 dhe 50 orësh në javë.{{Sfn|McNab|2009|pp=54–57}} Qeveria e Hitlerit sponsorizoi arkitekturën në një shkallë të gjerë. Albert Shpiri, i cili luajti një rol të rëndësishëm në zbatimin e riinterpretimit klasicist të kulturës gjermane nga Hitleri, u vu në krye të rinovimeve të propozuara arkitekturore të Berlinit.{{Sfn|Speer|1971|pp=118–119}} Pavarësisht kërcënimit për bojkot shumëkombësh, Gjermania priti [[Lojërat Olimpike Verore 1936|Lojërat Olimpike të vitit 1936]]. Hitleri drejtoi ceremonitë e hapjes dhe mori pjesë në evenimente, si në [[Lojërat olimpike dimërore 1936|Lojërat Dimërore]] në Garmish-Partenkirshen ashtu edhe në Lojërat Verore në Berlin.{{Sfn|Evans|2005|pp=570–572}} === Riarmatimi dhe aleancat e reja === [[Skeda:Adolf_Hitler-_Speech_at_Krupp_Factory_in_Germany_(1935)_-_British_Pathé.webm|parapamje|Hitleri duke mbajtur një fjalim në fabrikën Krup në Esen, Gjermani, 1935.]] Në një takim me udhëheqësit ushtarakë gjermanë më 3 shkurt 1933, Hitleri foli për "pushtimin për {{Lang|de|Lebensraum}} në Lindje dhe gjermanizimin e saj të pamëshirshëm" si objektivat e tij përfundimtare të politikës së jashtme.{{Sfn|Weinberg|1970|pp=26–27}} Në mars, Princi Bernard Vilhelm von Bylov, sekretar në Ministrinë e Jashtme ({{Lang|de|Auswärtiges Amt}}), lëshoi një deklaratë mbi qëllimet kryesore të politikës së jashtme: {{Lang|de|[[Anschluss]]}} me Austrinë, rivendosjen e kufijve kombëtarë të Gjermanisë të vitit 1914, refuzimin e kufizimeve ushtarake sipas Traktatit të Versajës, kthimin e ish-kolonive gjermane në Afrikë dhe një zonë gjermane të ndikimit në Evropën Lindore. Hitleri i konsideroi qëllimet e Bylovit shumë modeste.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=490–491}} Në fjalimet gjatë kësaj periudhe, ai theksoi ato që ai i quajti qëllime paqësore të politikave të tij dhe një gatishmëri për të punuar brenda marrëveshjeve ndërkombëtare.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=492, 555–556, 586–587}} Në mbledhjen e parë të kabinetit të tij në vitin 1933, Hitleri i dha përparësi shpenzimeve ushtarake mbi lehtësimin e papunësisë.{{Sfn|Carr|1972|p=23}} Gjermania u tërhoq nga [[Lidhja e Kombeve]] dhe Konferenca Botërore e Çarmatimit në tetor 1933.{{Sfn|Kershaw|2008|p=297}} Në janar 1935, mbi 90 për qind e popullit të [[Sarlanda|Sarlandës]], atëherë nën administrimin e Lidhjes së Kombeve, votuan për t'u bashkuar me Gjermaninë.{{Sfn|Shirer|1960|p=283}} Atë mars, Hitleri njoftoi një zgjerim të Vermahtit në 600,000 anëtarë - gjashtë herë më shumë se numri i lejuar nga Traktati i Versajës - duke përfshirë zhvillimin e një force ajrore ([[Forca Ajrore Gjermane (1935–1945)|Luftwaffe]]) dhe një rritje në madhësinë e marinës luftarake ([[Marina Gjermane (1935–1945)|Kriegsmarine]]). Britania, Franca, Italia dhe Lidhja e Kombeve i dënuan këto shkelje të Traktatit, por nuk bënë asgjë për t'i ndaluar ato.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=601–602}}{{Sfn|Martin|2008}} Marrëveshja Detare Anglo-Gjermane (AGNA) e 18 qershorit lejoi që tonazhi gjerman të rritej në 35 për qind të asaj të Marinës Mbretërore Britanike. Hitleri e quajti nënshkrimin e AGNA-s "ditën më të lumtur të jetës së tij", duke besuar se marrëveshja shënonte fillimin e aleancës anglo-gjermane që ai kishte parashikuar në {{Lang|de|Mein Kampf}}.{{Sfn|Hildebrand|1973|p=39}} Franca dhe Italia nuk u konsultuan para nënshkrimit, duke minuar drejtpërdrejt Lidhjen e Kombeve dhe duke e vënë Traktatin e Versajës në rrugën drejt mungesës së rëndësisë.{{Sfn|Roberts|1975|p=}} Gjermania e ripushtoi zonën e demilitarizuar në Rajnlandë në mars të vitit 1936, duke shkelur Traktatin e Versajës. Hitleri gjithashtu dërgoi trupa në Spanjë për të mbështetur [[Francisko Franko|Francisko Frankon]] dhe fraksionin e tij nacionalist gjatë [[Lufta Civile Spanjolle|Luftës Civile Spanjolle,]] pasi mori një apel për ndihmë në korrik të vitit 1936. Në të njëjtën kohë, Hitleri vazhdoi përpjekjet e tij për të krijuar një aleancë anglo-gjermane.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=630–631}} Në gusht të vitit 1936, në përgjigje të një krize ekonomike në rritje të shkaktuar nga përpjekjet e tij për riarmatim, Hitleri urdhëroi Gëringun të zbatonte një Plan Katërvjeçar për të përgatitur Gjermaninë për luftë brenda katër viteve të ardhshme.{{Sfn|Overy, ''Origins of WWII Reconsidered''|1999}} Plani parashikonte një luftë të përgjithshme midis "judeo-bolshevizmit" dhe nazizmit gjerman, i cili sipas pikëpamjes së Hitlerit kërkonte një përpjekje të përkushtuar për riarmatim pavarësisht nga kostot ekonomike.{{Sfn|Carr|1972|pp=56–57}} Në tetor 1936, Konti Galeaco Çano, Ministër i Jashtëm i qeverisë së Musolinit, vizitoi Gjermaninë, ku nënshkroi një Protokoll Nëntëpikësh si shprehje afrimi dhe pati një takim personal me Hitlerin. Më 1 nëntor, Musolini shpalli një "bosht" midis Gjermanisë dhe Italisë.{{Sfn|Goeschel|2018|pp=69–70}} Më 25 nëntor, Gjermania nënshkroi [[Pakti Antikomintern|Paktin Antikomintern]] me [[Perandoria e Japonisë|Japoninë]]. Britania, Kina, Italia dhe Polonia u ftuan gjithashtu të bashkoheshin me Paktin Antikomintern, por vetëm Italia nënshkroi në vitin 1937. Hitleri braktisi planin e tij për një aleancë anglo-gjermane, duke fajësuar udhëheqjen britanike "të papërshtatshme".{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=642}} Në një takim në Kancelarinë e Rajhut me ministrat e tij të jashtëm dhe shefat ushtarakë atë nëntor, Hitleri ritheksoi qëllimin e tij për të fituar {{Lang|de|Lebensraum}} për popullin gjerman. Ai urdhëroi që përgatitjet për luftë në Lindje të fillonin që në vitin 1938 dhe jo më vonë se viti 1943. Në rast të vdekjes së tij, procesverbali i konferencës, i regjistruar si Memorandumi i Hosbahut, do të konsiderohej si "testamenti" i tij politik.{{Sfn|Aigner|1985|p=264}} Ai mendonte se një rënie e ndjeshme e standardeve të jetesës në Gjermani si rezultat i krizës ekonomike mund të ndalej vetëm nga agresioni ushtarak që synonte pushtimin e Austrisë dhe [[Çekosllovakia|Çekosllovakisë]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=636–637}}{{Sfn|Carr|1972|pp=73–78}} Hitleri nxiti veprime të shpejta përpara se Britania dhe Franca të fitonin një epërsi të përhershme në [[Gara e armatimeve|garën e armatimeve]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=636–637}} Në fillim të vitit 1938, pas çështjes Blomberg-Friç, Hitleri mori kontrollin e aparatit ushtarako-politik të jashtëm, duke shkarkuar Nojratin si Ministër të Jashtëm dhe duke e emëruar veten Ministër të Luftës.{{Sfn|Overy, ''Origins of WWII Reconsidered''|1999}} Që nga fillimi i vitit 1938 e tutje, Hitleri po ndiqte një politikë të jashtme që në fund të fundit synonte luftën.{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=638}} == Holokausti == <blockquote class="templatequote" id="1670">[[Hitler's prophecy|Nëse financuesit ndërkombëtarë hebrenj brenda dhe jashtë Evropës do të kenë sukses në zhytjen e kombeve edhe një herë në një luftë botërore, atëherë rezultati nuk do të jetë bolshevizimi i botës, dhe kështu fitorja e judaizmit, por shfarosja e racës hebreje në Evropë!]]<ref name="FOOTNOTEMarrus200037">[[Adolf Hitler#CITEREFMarrus2000|Marrus 2000]], p.&nbsp;37.</ref></blockquote>-- Adolf Hitler, fjalimi i 30 janarit 1939 në Rajhshtag [[Skeda:Mass_Grave_3_at_Bergen-Belsen_concentration_camp.jpg|parapamje|Një varr masiv në Bergen-Belsen pas çlirimit të kampit, prill 1945]] Holokausti dhe lufta e Gjermanisë në Lindje bazoheshin në pikëpamjen e kahershme të Hitlerit se hebrenjtë ishin armiq të popullit gjerman dhe se {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} ishte e nevojshme për zgjerimin e Gjermanisë. Ai u përqendrua në Evropën Lindore për këtë zgjerim, duke synuar të mposhtte Poloninë dhe Bashkimin Sovjetik dhe më pas të largonte ose të vriste hebrenjtë dhe [[sllavët]].{{Sfn|Gellately|1996}} Plani {{Lang|de|[[Generalplan Ost]]}} ([[Plani i Përgjithshëm i Lindjes]]) bënte thirrje për deportimin e popullsisë së Evropës Lindore të pushtuar dhe Bashkimit Sovjetik në Siberinë Perëndimore, për t'u përdorur si skllevër ose për t'u vrarë;{{Sfn|Snyder|2010|p=416}} territoret e pushtuara do të kolonizoheshin nga kolonë gjermanë ose të "gjermanizuar".{{Sfn|Steinberg|1995}} Qëllimi ishte të zbatohej ky plan pas pushtimit të Bashkimit Sovjetik, por kur kjo dështoi, Hitleri i përshpejtoi planet.{{Sfn|Snyder|2010|p=416}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=683}} Deri në janar të vitit 1942, ai kishte vendosur që hebrenjtë, sllavët dhe të deportuarit e tjerë që konsideroheshin të padëshirueshëm duhet të vriteshin.{{Sfn|Shirer|1960|p=965}} [[Skeda:Erlass_von_Hitler_-_Nürnberger_Dokument_PS-630_-_datiert_1._September_1939.jpg|parapamje|Urdhri i Hitlerit për {{Lang|de|[[Aktion T4]]}}, 1 shtator 1939]] Gjenocidi u organizua dhe u ekzekutua nga [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe [[Reinhard Heydrich|Rajnhard Hejdrihu]]. Të dhënat e Konferencës së Vanzesë, të mbajtur më 20 janar 1942 dhe të udhëhequr nga Hejdrihu, me pjesëmarrjen e 15 zyrtarëve të lartë nazistë, ofrojnë provat më të qarta të planifikimit sistematik për Holokaustin. Më 22 shkurt, Hitleri u regjistrua duke thënë: "ne do ta rifitojmë shëndetin tonë vetëm duke eliminuar hebrenjtë".{{Sfn|Naimark|2002|p=81}} Në mënyrë të ngjashme, në një takim në korrik 1941 me funksionarë kryesorë të territoreve lindore, Hitleri tha se mënyra më e lehtë për të qetësuar shpejt zonat do të arrihej më së miri duke "qëlluar të gjithë ata që duken të çuditshëm".{{Sfn|Longerich|2005|p=116}} Edhe pse nuk ka dalë në sipërfaqe asnjë urdhër i drejtpërdrejtë nga Hitleri që autorizon vrasjet masive,{{Sfn|Megargee|2007|p=146}} fjalimet e tij publike, urdhrat drejtuar gjeneralëve të tij, dhe ditarët e zyrtarëve nazistë tregojnë se ai konceptoi dhe autorizoi shfarosjen e hebrenjve evropianë.{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 15}}{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 17}} Gjatë luftës, Hitleri deklaroi vazhdimisht se profecia e tij e vitit 1939 po përmbushej, domethënë, se një luftë botërore do të sillte shfarosjen e racës hebreje.{{Sfn|Kershaw|2000b|pp=459–462}} Hitleri miratoi {{Lang|de|[[Einsatzgruppen]]}}—skuadronet e vrasjeve që ndoqën ushtrinë gjermane përmes Polonisë, Balltikut dhe Bashkimit Sovjetik{{Sfn|Kershaw|2008|pp=670–675}}—dhe ishte i informuar mirë për aktivitetet e tyre.{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 15}}{{Sfn|Megargee|2007|p=144}} Deri në verën e vitit 1942, [[kampi i përqendrimit i Aushvicit]] u zgjerua për të akomoduar një numër të madh të të dëbuarve për vrasje ose [[Puna e detyruar nën pushtimin Gjerman gjatë Luftës së Dytë Botërore|skllavëri]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=687}} Dhjetëra kampe të tjera përqendrimi dhe kampe satelitore u ngritën në të gjithë Evropën, me [[Kampi i shfarosjes|disa kampe të dedikuara ekskluzivisht për shfarosje]].{{Sfn|Evans|2008|loc=map, p. 366}} Midis viteve 1939 dhe 1945, {{Lang|de|[[Schutzstaffel]]}} (SS-ja), e ndihmuar nga qeveritë kolaboracioniste dhe rekrutët nga vendet e pushtuara, ishin përgjegjës për vdekjen e të paktën 11 milionë joluftëtarëve,{{Sfn|Rummel|1994|loc=[http://www.hawaii.edu/powerkills/NAZIS.TAB1.1.GIF table, p. 112]}}{{Sfn|Snyder|2010|p=416}} duke përfshirë vrasjen e rreth gjashtë milionë hebrenjve (që përfaqësonin dy të tretat e popullsisë hebreje të Evropës),{{Sfn|Holocaust Memorial Museum}}{{Efn|Sir Richard Evans states, "it has become clear that the probable total is around 6 million."{{sfn|Evans|2008|p=318}}}} dhe midis 200,000 dhe 1,500,000 [[Holokausti i romëve|romëve]].{{Sfn|Hancock|2004|pp=383–396}}{{Sfn|Holocaust Memorial Museum}} Viktimat u vranë në kampe përqendrimi dhe shfarosjeje dhe në [[Getot hebreje të krijuara nga Gjermania naziste|geto]], si dhe përmes pushkatimeve masive.{{Sfn|Shirer|1960|p=946}}{{Sfn|Evans|2008|p=15}} Shumë viktima të Holokaustit u vranë në dhoma gazi ose u qëlluan, ndërsa të tjerë vdiqën nga uria ose sëmundjet ose ndërsa punonin si punëtorë skllevër.{{Sfn|Shirer|1960|p=946}}{{Sfn|Evans|2008|p=15}} Përveç eliminimit të hebrenjve, nazistët planifikuan të zvogëlonin popullsinë e territoreve të pushtuara me 30 milionë njerëz nga uria në një veprim të quajtur Plani i Urisë. Furnizimet ushqimore do t'i devijoheshin ushtrisë gjermane dhe civilëve gjermanë. Qytetet do të shkatërroheshin dhe toka do të lejohej të kthehej në pyll ose të ripopullohej nga kolonistët gjermanë.{{Sfn|Snyder|2010|pp=162–163, 416}} Së bashku, Plani i Urisë dhe {{Lang|de|Generalplan Ost}} do të kishte çuar në vdekjen e 80 milionë njerëzve nga uria në Bashkimin Sovjetik.{{Sfn|Dorland|2009|p=6}} Këto plane të përmbushura pjesërisht rezultuan në vdekje shtesë, duke e çuar numrin e përgjithshëm të civilëve dhe të robërve të luftës që vdiqën në democid në rreth 19.3 milionë njerëz.{{Sfn|Rummel|1994|loc=[http://www.hawaii.edu/powerkills/NAZIS.TAB1.1.GIF table, p. 112]}} Politikat e Hitlerit rezultuan në vrasjen e gati dy milionë civilëve polakë johebrenj,{{Sfn|US Holocaust Memorial Museum}} mbi tre milionë të burgosurve sovjetikë të luftës,{{Sfn|Snyder|2010|p=184}} komunistëve dhe kundërshtarëve të tjerë politikë, [[Përndjekja e homoseksualëve në Gjermaninë naziste|homoseksualëve]], personave me aftësi të kufizuara fizike dhe mendore,{{Sfn|Niewyk|Nicosia|2000|p=45}}{{Sfn|Goldhagen|1996|p=290}} Dëshmitarëve të Jehovait, [[Adventistët|adventistëve]] dhe sindikalistëve. Hitleri nuk foli kurrë publikisht për vrasjet dhe duket se nuk i ka vizituar kurrë kampet e përqendrimit.{{Sfn|Downing|2005|p=33}} Nazistët përqafuan konceptin e [[Higjiena racore|higjienës racore]]. Më 15 shtator 1935, Hitleri paraqiti dy ligje - të njohura si [[Ligjet e Nurembergut]] - në Rajhshtag. Ligjet ndalonin marrëdhëniet seksuale dhe martesat midis arianëve dhe hebrenjve dhe më vonë u zgjeruan për të përfshirë "ciganët, zezakët ose pasardhësit e tyre bastardë".{{Sfn|Gellately|2001|p=216}} Ligjet i hoqën të gjithë joarianët nga shtetësia e tyre gjermane dhe ndaluan punësimin e grave johebreje nën moshën 45 vjeç në familjet hebreje.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=567–568}} Politikat e hershme [[Eugjenika naziste|eugjenike]] të Hitlerit synonin fëmijët me aftësi të kufizuara fizike dhe zhvillimore në një program të quajtur Action Brandt, dhe më vonë ai autorizoi një program [[Euthanasia|eutanazie]] për të rriturit me aftësi të kufizuara serioze mendore dhe fizike, i njohur tani si {{Lang|de|[[Aktion T4]]}}.{{Sfn|Overy|2005|p=252}} == Trashëgimia == [[Skeda:Mahnstein.JPG|parapamje|Jashtë një ndërtese në Braunau-am-In, Austri, ku lindi Hitleri, është vendosur një gur përkujtimor si kujtesë e Luftës së Dytë Botërore. Mbishkrimi përkthehet kështu:{{Sfn|Zialcita|2019}}Për paqe, liri dhe demokracikurrë më fashizëmmiliona të vdekur na lajmërojnë]] Sipas historianit Joakim Fest, vetëvrasja e Hitlerit u krahasua nga shumë bashkëkohës me një "magji" që po shuhej.{{Sfn|Fest|1974|p=753}} Në mënyrë të ngjashme, Shpiri komentoi në librin ''"Brenda Rajhut të Tretë''" mbi emocionet e tij një ditë pas vetëvrasjes së Hitlerit: "Vetëm tani magjia u shua."{{Sfn|Speer|1971|p=617}} Mbështetja publike për Hitlerin ishte shembur në kohën e vdekjes së tij, të cilën pak gjermanë e vajtuan; Kersho argumenton se shumica e civilëve dhe personelit ushtarak ishin shumë të zënë duke u përshtatur me rënien e vendit ose duke ikur nga luftimet për të treguar ndonjë interes.{{Sfn|Kershaw|2012|pp=348–350}} Sipas historianit Xhon Toland, nazizmi "shpërtheu si një flluskë" pa udhëheqësin e tij.{{Sfn|Toland|1992|p=892}} Kersho e përshkruan Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} "Asnjëherë në histori një shkatërrim i tillë - fizik dhe moral - nuk është shoqëruar me emrin e një njeriu të vetëm", shton ai.{{Sfn|Kershaw|2000b|p=841}} Programi politik i Hitlerit shkaktoi një luftë botërore, duke lënë pas një Evropë Lindore dhe Qendrore të shkatërruar dhe të varfër. Gjermania pësoi shkatërrim të plotë, të karakterizuar si {{Lang|de|[[Stunde Null]]}} (Ora Zero).{{Sfn|Fischer|1995|p=569}} Politikat e Hitlerit shkaktuan vuajtje njerëzore në një shkallë të paparë;{{Sfn|Del Testa|Lemoine|Strickland|2003|p=83}} sipas R. J. Rumel, regjimi nazist ishte përgjegjës për vrasjen democide të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës.{{Sfn|Rummel|1994|p=112}} Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri evropian i Luftës së Dytë Botërore|teatrin evropian të Luftës së Dytë Botërore]].{{Sfn|Rummel|1994|p=112}} Numri i civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore ishte i pashembullt në historinë e luftës.{{Sfn|Murray|Millett|2001|p=554}} Historianët, filozofët dhe politikanët shpesh përdorin fjalën "i lig" për të përshkruar regjimin nazist.{{Sfn|Welch|2001|p=2}} Shumë vende evropiane e kanë kriminalizuar si promovimin e nazizmit ashtu edhe mohimin e Holokaustit.{{Sfn|Bazyler|2006|p=1}} Historiani Fridrih Majneke e përshkroi Hitlerin si "një nga shembujt e mëdhenj të fuqisë së veçantë dhe të pallogaritshme të personalitetit në jetën historike".{{Sfn|Shirer|1960|p=6}} Historiani anglez Hju Trevor-Roper e pa atë si "ndër 'thjeshtuesit e tmerrshëm' të historisë, pushtuesin më sistematik, më historik, më filozofik, por megjithatë më të vrazhdin, më mizorin dhe më pak bujarin që bota ka njohur ndonjëherë".{{Sfn|Hitler|Trevor-Roper|1988|p=xxxv}} Për historianin Xhon M. Roberts, disfata e Hitlerit shënoi fundin e një faze të historisë evropiane të dominuar nga Gjermania.{{Sfn|Roberts|1996|p=501}} Në vend të saj doli [[Lufta e Ftohtë]], një përballje globale midis [[Blloku Perëndimor|Bllokut Perëndimor]], të dominuar nga Shtetet e Bashkuara dhe vendet e tjera [[NATO|të NATO-s]], dhe [[Blloku Lindor|Bllokut Lindor]], të dominuar nga Bashkimi Sovjetik.{{Sfn|Lichtheim|1974|p=366}} Historiani [[Sebastian Haffner|Sebastian Hafner]] pohoi se pa Hitlerin dhe zhvendosjen e hebrenjve, shteti-komb modern i Izraelit nuk do të ekzistonte. Ai pohon se pa Hitlerin, [[shkolonizimi]] i ish-sferave evropiane të ndikimit do të ishte shtyrë.{{Sfn|Haffner|1979|pp=100–101}} Për më tepër, Hafneri pohoi se përveç [[Aleksandri i Madh|Aleksandrit të Madh]], Hitleri pati një ndikim më të rëndësishëm se çdo figurë tjetër historike e krahasueshme, në sensin që edhe ai shkaktoi një gamë të gjerë ndryshimesh në mbarë botën në një periudhë kohore relativisht të shkurtër.{{Sfn|Haffner|1979|p=100}} === Në propagandë === Hitleri shfrytëzoi filmat dokumentarë dhe lajmet për të frymëzuar një [[Kulti i individit|kult individi]]. Ai ishte i përfshirë dhe u shfaq në një seri filmash propagandistikë gjatë gjithë karrierës së tij politike, shumë prej të cilëve të realizuar nga Leni Rifenshtal, e cila konsiderohet si një pioniere e kinematografisë moderne.{{Sfn|''The Daily Telegraph'', 2003}} Paraqitjet e Hitlerit në filmat propagandistikë përfshijnë: * ''Der Sieg des Glaubens'' (''Fitorja e Besimit'', 1933) * {{Lang|de|[[Triumph des Willens]]}} (''Triumfi i Vullnetit'', 1935) * {{Lang|de|[[Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht]]}} (''Dita e Lirisë: Forcat Tona të Armatosura'', 1935) * ''Olympia'' (1938) == Shiko edhe == * [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet]] * [[Mustaqja si furçë dhëmbësh]] – E njohur edhe si "mustaqja e Hitlerit", një stil i qimeve të fytyrës * Bibliografia e Adolf Hitlerit * Führermuseum – Muzeu i pandërtuar i planifikuar nga Hitleri për Lincin, Austri * Regjistrimi i Hitlerit dhe Manerhajmit – Regjistrimi i vitit 1942 i një bisede midis Adolf Hitlerit dhe Gustaf Emil Manerhajmit * Julius Shaub – Ndihmësi Kryesor * Karl Majër – eprori i Hitlerit në inteligjencën ushtarake 1919–1920 * Karl Vilhelm Krauze – Shërbëtor personal * Lista e stafit personal të Adolf Hitlerit * Lista e rrugëve të emëruara sipas Adolf Hitlerit * Piktura nga Adolf Hitleri * Adolf Hitleri në kulturën popullore == Referimet == <references /> == Lidhje të jashtme == [[iarchive:APsychologicalAnalysisofAdolfHitler|Një analizë psikologjike e Adolf Hitlerit]], analizë e Zyrës së Shërbimeve Strategjike Luftarake nga Uollter Çarls Langer == Lufta e Dytë Botërore == === Sukseset e hershme diplomatike === [[Skeda:Matsuoka_besøger_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri dhe ministri i jashtëm japonez, Josuke Macuoka, në një takim në Berlin në mars të vitit 1941. Në sfond është [[Joachim von Ribbentrop|Joakim fon Ribentropi]].]] ==== Aleanca me Japoninë ==== Në shkurt të vitit 1938, me këshillën e ministrit të tij të jashtëm të sapoemëruar, [[Joachim von Ribbentrop|Joakim fon Ribentrop]], i cili ishte fuqimisht projaponez, Hitleri i dha fund aleancës sino-gjermane me [[Republika e Kinës (1912-1949)|Republikën e Kinës]] për të hyrë në një aleancë me [[Perandoria e Japonisë|Perandorinë më moderne dhe të fuqishme të Japonisë]]. Hitleri njoftoi njohjen gjermane të [[Manchukuo|Mançukos]], shtetit kukull japonez në [[Mançuria|Mançuri]], dhe hoqi dorë nga pretendimet gjermane për ish-kolonitë e tyre në Paqësor të mbajtura nga Japonia.{{Sfn|Bloch|1992|pp=178–179}} Hitleri urdhëroi ndërprerjen e dërgesave të armëve në Kinë dhe tërhoqi të gjithë oficerët gjermanë që punonin me Ushtrinë Kineze.{{Sfn|Bloch|1992|pp=178–179}} Për hakmarrje, gjenerali kinez Çiang Kaishek anuloi të gjitha marrëveshjet ekonomike sino-gjermane, duke i privuar gjermanët nga shumë lëndë të para kineze.{{Sfn|Plating|2011|p=21}} ==== Austria dhe Çekosllovakia ==== [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_137-004055,_Eger,_Besuch_Adolf_Hitlers.jpg|majtas|parapamje|Hitleri duke ecur përmes një turme në Çeb (gjermanisht: Eger), në Sudetenlandë, Çekosllovaki, tetor 1938.]] Më 12 mars 1938, Hitleri njoftoi bashkimin e Austrisë me Gjermaninë në ''[[Anshlusi|Anshlus (Anschluss)]]''.{{Sfn|Butler|Young|1989|p=159}}{{Sfn|Bullock|1962|p=434}} Më pas, Hitleri e ktheu vëmendjen e tij te popullsia [[Gjermanët|etnike gjermane]] e rajonit të Sudetenlandës së Çekosllovakisë.{{Sfn|Overy|2005|p=425}} Më 28-29 mars 1938, Hitleri zhvilloi një sërë takimesh sekrete në Berlin me Konrad Henlajnin të Partisë Gjermane Sudeten, partia më e madhe nga partitë etnike gjermane të Sudetenlandës. Burrat ranë dakord që Henlajni do të kërkonte autonomi më të madhe për gjermanët e Sudetenlandës nga qeveria çekosllovake, duke siguruar kështu një pretekst për veprime ushtarake gjermane kundër Çekosllovakisë. Në prill 1938, Henlajni i tha ministrit të jashtëm të [[Hungaria|Hungarisë]] se "çfarëdo që të ofronte qeveria çeke, ai gjithmonë do të ngrinte kërkesa edhe më të larta ... ai donte të sabotonte një mirëkuptim me çdo mjet sepse kjo ishte e vetmja metodë për ta hedhur në erë shpejt Çekosllovakinë".{{Sfn|Weinberg|1980|pp=334–335}} Në privatësi, Hitleri e konsideronte çështjen e Sudetenlandës të parëndësishme; qëllimi i tij i vërtetë ishte një luftë pushtuese kundër Çekosllovakisë.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=338–340}} Në prill, Hitleri urdhëroi OKV-në të përgatitej për ''Fall Grün'' (Çështja e Gjelbër), emri i koduar për një pushtim të Çekosllovakisë.{{Sfn|Weinberg|1980|p=366}} Si rezultat i presionit të fortë diplomatik francez dhe britanik, më 5 shtator, presidenti çekosllovak [[Edvard Benesh]] zbuloi "Planin e Katërt" për riorganizimin kushtetues të vendit të tij, i cili u pajtua me shumicën e kërkesave të Henlajnit për autonomi të sudetenëve.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=418–419}} Partia e Henlajnit iu përgjigj ofertës së Beneshit duke nxitur një seri përleshjesh të dhunshme me policinë çekosllovake që çuan në shpalljen e ligjit ushtarak në disa rrethe të sudetenëve.{{Sfn|Kee|1988|pp=149–150}}{{Sfn|Weinberg|1980|p=419}} Gjermania ishte e varur nga nafta e importuar; një përballje me Britaninë për shkak të mosmarrëveshjes çekosllovake mund të kufizonte furnizimet e Gjermanisë me naftë. Kjo e detyroi Hitlerin të anulonte {{Lang|de|Fall Grün}}, fillimisht e planifikuar për 1 tetor 1938.{{Sfn|Murray|1984|pp=256–260}} Më 29 shtator, Hitleri, Nevil Çemberlejni, Eduard Daladjeja dhe Musolini morën pjesë në një konferencë njëditore në Mynih që çoi në Marrëveshjen e Mynihut, e cila ia dorëzoi distriktet e Sudetenlandës Gjermanisë.{{Sfn|Bullock|1962|p=469}}{{Sfn|Overy, ''The Munich Crisis''|1999|p=207}} Çamberlejni ishte i kënaqur me konferencën e Mynihut, duke e quajtur rezultatin "paqe për kohën tonë", ndërsa Hitleri ishte i zemëruar për mundësinë e humbur për luftë në vitin 1938;{{Sfn|Kee|1988|pp=202–203}}{{Sfn|Weinberg|1980|pp=462–463}} ai shprehu zhgënjimin e tij në një fjalim më 9 tetor në [[Sarëbryken|Sarbryken]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=672}} Sipas pikëpamjes së Hitlerit, paqja e ndërmjetësuar nga Britania, megjithëse e favorshme për kërkesat e dukshme gjermane, ishte një disfatë diplomatike që nxiti qëllimin e tij për të kufizuar pushtetin britanik për të hapur rrugën për zgjerimin lindor të Gjermanisë.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=671, 682–683}}{{Sfn|Rothwell|2001|pp=90–91}} Si rezultat i samitit, Hitleri u zgjodh Njeriu i Vitit nga revista ''Time'' për vitin 1938.{{Sfn|''Time'', January 1939}} Në fund të vitit 1938 dhe fillim të vitit 1939, kriza e vazhdueshme ekonomike e shkaktuar nga riarmatimi e detyroi Hitlerin të bënte shkurtime të mëdha në mbrojtje.{{Sfn|Murray|1984|p=268}} Në fjalimin e tij "Eksporto ose vdis" të 30 janarit 1939, ai bëri thirrje për një ofensivë ekonomike për të rritur rezervat valutore të Gjermanisë për të paguar lëndët e para si hekuri i cilësisë së lartë i nevojshëm për armët ushtarake.{{Sfn|Murray|1984|p=268}} Më 14 mars 1939, nën kërcënimin e Hungarisë, [[Republika Sllovake (1939–1945)|Sllovakia shpalli pavarësinë]] dhe mori mbrojtje nga Gjermania.{{Sfn|Evans|2005|p=682}} Të nesërmen, në shkelje të Marrëveshjes së Mynihut dhe ndoshta si rezultat i krizës ekonomike në thellim që kërkonte asete shtesë,{{Sfn|Murray|1984|pp=268–269}} Hitleri urdhëroi Vermahtin të pushtonte shtetin e mbetur çek dhe nga Kështjella e Pragës e shpalli territorin protektorat gjerman.{{Sfn|Shirer|1960|p=448}} === Fillimi i Luftës së Dytë Botërore === [[Skeda:Greater_Germanic_Reich.png|parapamje|Kufijtë e [[Rajhu i Madh Gjerman|Rajhut të Madh Gjerman]] të planifikuar nga nazistët]] [[Skeda:Benito_Mussolini_and_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri dhe Benito Musolini qëndrojnë së bashku në një podium rishikimi gjatë vizitës zyrtare të Musolinit në Mynih, 1937]] Në diskutime private në vitin 1939, Hitleri e shpalli Britaninë armikun kryesor që duhej mposhtur dhe se zhdukja e Polonisë ishte një prelud i domosdoshëm për këtë qëllim.{{Sfn|Weinberg|1980|p=562}} Krahu lindor do të sigurohej dhe toka do t'i shtohej {{Lang|de|Lebensraum}}-it të Gjermanisë.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=579–581}} I ofenduar nga "garancia" britanike më 31 mars 1939 për pavarësinë polake, ai tha: "Do t'u përgatis një pije djalli".{{Sfn|Maiolo|1998|p=178}} Në një fjalim në Vilhelms'haven për lëshimin në det të anijes luftarake ''Tirpitz'' më 1 prill, ai kërcënoi të denonconte Marrëveshjen Detare Anglo-Gjermane nëse britanikët vazhdonin të garantonin pavarësinë polake, të cilën ai e perceptonte si një politikë "rrethimi".{{Sfn|Maiolo|1998|p=178}} Polonia ose do të bëhej një [[Shteti satelit|shtet satelit]] gjerman, ose do të neutralizohej për të siguruar krahun lindor të Rajhut dhe për të parandaluar një bllokadë të mundshme britanike.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=688–690}} Fillimisht, Hitleri favorizoi idenë e një shteti satelit, por me refuzimin e saj nga qeveria polake, ai vendosi ta pushtonte dhe e bëri këtë qëllimin kryesor të politikës së jashtme të vitit 1939.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=537–539, 557–560}} Më 3 prill, Hitleri urdhëroi ushtrinë të përgatitej për {{Lang|de|[[Fall Weiss (1939)|Fall Weiss]]}} (Çështja e Bardhë), plani për pushtimin e Polonisë më 25 gusht.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=537–539, 557–560}} Në një fjalim në Rajhshtag më 28 prill, ai hoqi dorë si nga Marrëveshja Detare Anglo-Gjermane ashtu edhe nga Pakti Gjermano-polak i Mossulmimit.{{Sfn|Weinberg|1980|p=558}} Historianë të tillë si Uilliam Carr, Gerhard Vajnberg dhe Ian Kersho kanë argumentuar se një arsye për nxitimin e Hitlerit për në luftë ishte frika e tij nga një vdekje e hershme. Ai kishte pohuar vazhdimisht se duhej ta çonte Gjermaninë në luftë para se të plakej shumë, pasi pasardhësve të tij mund t'u mungonte forca e vullnetit të tij.{{Sfn|Carr|1972|pp=76–77}}{{Sfn|Kershaw|2000b|pp=36–37, 92}}{{Sfn|Weinberg|2010|p=792}} Hitleri ishte i shqetësuar se një sulm ushtarakundëk r Polonisë mund të rezultonte në një luftë të parakohshme me Britaninë.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=688–690}}{{Sfn|Robertson|1985|p=212}} Ministri i jashtëm i Hitlerit dhe ish-ambasadori në Londër, Joakim fon Ribentrop, e siguroi atë se as Britania dhe as Franca nuk do t'i respektonin angazhimet e tyre ndaj Polonisë.{{Sfn|Bloch|1992|p=228}}{{Sfn|Overy|Wheatcroft|1989|p=56}} Prandaj, më 22 gusht 1939, Hitleri urdhëroi një mobilizim ushtarak kundër Polonisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=497}} Ky plan kërkonte mbështetjen e heshtur sovjetike,{{Sfn|Robertson|1963|pp=181–187}} dhe pakti i mossulmimit ([[Pakti Molotov-Ribbentrop|Pakti Molotov-Ribentrop]]) midis Gjermanisë dhe [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]], i udhëhequr nga [[Josif Stalini|Jozef Stalini]], përfshinte një marrëveshje të fshehtë për ndarjen e Polonisë midis dy vendeve.{{Sfn|Evans|2005|p=693}} Në kundërshtim me parashikimin e Ribentropit se Britania do të shkëpuste lidhjet anglo-polake, Britania dhe Polonia nënshkruan aleancën anglo-polake më 25 gusht 1939. Kjo, së bashku me lajmet nga Italia se Musolini nuk do ta respektonte [[Pakti i Çeliktë|Paktin e Çeliktë]], e shtyu Hitlerin të shtynte sulmin ndaj Polonisë nga 25 gushti në 1 shtator.{{Sfn|Bloch|1992|pp=252–253}} Hitleri u përpoq pa sukses t'i manovronte britanikët drejt neutralitetit duke u ofruar atyre një garanci mossulmimi më 25 gusht; ai më pas e udhëzoi Ribentropin të paraqiste një plan paqeje të minutës së fundit me një afat kohor tepër të shkurtër në një përpjekje për t'ia hedhur fajin për luftën e afërt mosveprimit britanik dhe polak.{{Sfn|Weinberg|1995|pp=85–94}}{{Sfn|Bloch|1992|pp=255–257}} Më 1 shtator 1939, Gjermania [[Pushtimi i Polonisë|pushtoi Poloninë perëndimore]] me pretekstin se i ishin mohuar pretendimet për Qytetin e Lirë të Dancigut (sot Gdansk) dhe të drejtën për rrugë ekstraterritoriale përgjatë Korridorit Polak, të cilin Gjermania e kishte dorëzuar sipas Traktatit të Versajës.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=561–562, 583–584}} Si përgjigje, Britania dhe Franca i shpallën luftë Gjermanisë më 3 shtator, duke e habitur Hitlerin dhe duke e bërë atë të pyeste me zemërim Ribentropin: "Po tani?"{{Sfn|Bloch|1992|p=260}} Britania dhe Franca nuk vepruan menjëherë sipas deklaratave të tyre dhe më 17 shtator, forcat sovjetike pushtuan Poloninë lindore.{{Sfn|Hakim|1995}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-S55480,_Polen,_Parade_vor_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri shqyrton trupat në marshim gjatë [[Pushtimi i Polonisë|pushtimit të Polonisë]], shtator 1939]] Rënia e Polonisë u pasua nga ajo që gazetarët bashkëkohorë e quajtën "Lufta e Rreme" ose {{Lang|de|Sitzkrieg}} ("luftë ulur"). Hitleri udhëzoi dy goleiterët e sapoemëruar të Polonisë veriperëndimore, Albert Forshterin të Rajhsgau Dancig-Prusia Perëndimore dhe Arthur Grajzerin të Rajhsgau Varteland, të gjermanizonin zonat e tyre, "pa bërë pyetje" se si do të arrihej kjo.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}} Në zonën e Forshterit, polakët etnikë thjesht duhej të nënshkruanin formularë që deklaronin se kishin gjak gjerman.{{Sfn|Kershaw|2008|p=527}} Në të kundërt, Grajzeri u pajtua me Himlerin dhe kreu një fushatë [[spastrimi etnik]] ndaj polakëve. Grajzeir shpejt u ankua se Forshteri po lejonte që mijëra polakë të pranoheshin si gjermanë "racorë" dhe kështu rrezikonte "pastërtinë racore" gjermane.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}} Hitleri u përmbajt nga përfshirja. Ky mosveprim është cituar si një shembull i teorisë së "punës drejt Fyhrerit", në të cilën Hitleri lëshoi udhëzime të paqarta dhe priste që vartësit e tij të zhvillonin politika në mënyrë të pavarur.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}}{{Sfn|Welch|2001|pp=88–89}} Një mosmarrëveshje tjetër vendosi njërën palë të përfaqësuar nga [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe Grajzeri, të cilët mbështesnin spastrimin etnik në Poloni, kundër një pale tjetër të përfaqësuar nga Gëringu dhe Hans Franku (guvernator i përgjithshëm i Polonisë së pushtuar), të cilët bënë thirrje për shndërrimin e Polonisë në "hambarin" e Rajhut. Më 12 shkurt 1940, mosmarrëveshja u zgjidh fillimisht në favor të pikëpamjes Gëring-Frank, e cila i dha fund dëbimeve masive ekonomikisht shkatërruese. Më 15 maj 1940, Himleri lëshoi një memo të titulluar "Disa mendime mbi trajtimin e popullsisë së huaj në Lindje", duke bërë thirrje për dëbimin e të gjithë popullsisë hebreje të Evropës në Afrikë dhe reduktimin e popullsisë polake në një "klasë punëtorësh pa udhëheqës". Hitleri e quajti memon e Himlerit "të mirë dhe të saktë" dhe, duke injoruar Gëringun dhe Frankun, zbatoi politikën Himler-Grajzer në Poloni.{{Sfn|Rees|1997|pp=148–149}} [[Skeda:Hitler,_Speer_y_Breker_en_París,_23_de_junio_de_1940.jpg|majtas|parapamje|Hitleri përpara [[Kulla Eiffel|Kullës Eifel]] në Paris me arkitektin Albert Shpir (majtas) dhe skulptorin Arno Breker (djathtas), 23 qershor 1940]] Më 9 prill, forcat gjermane pushtuan Danimarkën dhe Norvegjinë. Po atë ditë, Hitleri shpalli lindjen e [[Rajhu i Madh Gjerman|Rajhut të Madh Gjerman]], vizionin e tij për një perandori të bashkuar të kombeve gjermanike të Evropës, në të cilën holandezët, flamandët dhe skandinavët u bashkuan në një politikë "të pastër racore" nën udhëheqjen gjermane.{{Sfn|Winkler|2007|p=74}} Në maj 1940, Gjermania sulmoi Francën dhe pushtoi Luksemburgun, Holandën dhe Belgjikën. Këto fitore e shtynë Musolinin të bashkonte forcat e Italisë me Hitlerin më 10 qershor. Franca dhe Gjermania nënshkruan një armëpushim më 22 qershor.{{Sfn|Shirer|1960|pp=696–730}} Kershoja vëren se popullariteti i Hitlerit brenda Gjermanisë - dhe mbështetja gjermane për luftën - arriti kulmin kur ai u kthye në Berlin më 6 korrik nga turneu i tij në Paris.{{Sfn|Kershaw|2008|p=562}} Pas fitores së papritur të shpejtë, Hitleri ngriti në detyrë 12 gjeneralë në gradën e marshallit të fushës gjatë Ceremonisë së Marshallit të Fushës në vitin 1940.{{Sfn|Deighton|2008|pp=7–9}}{{Sfn|Ellis|1993|p=94}} Britania, trupat e së cilës u detyruan të evakuoheshin nga Franca me det nga Dankërku,{{Sfn|Shirer|1960|pp=731–737}} vazhdoi të luftonte përkrah sundimeve të tjera britanike në [[Beteja e Atlantikut|Betejën e Atlantikut]]. Hitleri i bëri propozime paqeje kryeministrit të ri britanik, [[Winston Churchill|Uinston Çërçill]], dhe pas refuzimit të tyre, ai urdhëroi një seri sulmesh ajrore mbi bazat ajrore dhe stacionet e radarëve të Forcave Ajrore Mbretërore në Anglinë juglindore. Më 7 shtator, filloi bombardimi sistematik i Londrës çdo natë. Luftwaffe gjermane dështoi të mposhtte Forcat Ajrore Mbretërore në atë që u bë e njohur si [[Beteja e Britanisë]].{{Sfn|Shirer|1960|pp=774–782}} Deri në fund të shtatorit, Hitleri e kuptoi se epërsia ajrore për pushtimin e Britanisë (në Operacionin Luani i Detit) nuk mund të arrihej dhe urdhëroi shtyrjen e operacionit. Sulmet ajrore të përnatshme mbi qytetet britanike u intensifikuan dhe vazhduan për muaj të tërë, duke përfshirë Londrën, Plimuthin dhe Koventrin.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=563, 569, 570}} Më 27 shtator 1940, [[Pakti Trepalësh]] u nënshkrua në Berlin nga Saburo Kurusu i [[Perandoria e Japonisë|Japonisë Perandorake]], Hitleri dhe ministri i jashtëm italian Çano,{{Sfn|Kershaw|2008|p=580}} dhe më vonë u zgjerua për të përfshirë Hungarinë, [[Rumania|Rumaninë]] dhe [[Bullgaria|Bullgarinë]], duke dhënë kështu [[Fuqitë e Boshtit]]. Përpjekja e Hitlerit për të integruar Bashkimin Sovjetik në bllokun antibritanik dështoi pas bisedimeve të pafrytshme midis Hitlerit dhe Molotovit në Berlin në nëntor, dhe ai urdhëroi përgatitjet për pushtimin e Bashkimit Sovjetik.{{Sfn|Roberts|2006|pp=58–60}} Në fillim të vitit 1941, forcat gjermane u vendosën në [[Afrika veriore|Afrikën e Veriut]], [[Ballkani|Ballkan]] dhe [[Lindja e Mesme|Lindjen e Mesme]]. Në shkurt, forcat gjermane mbërritën në Libi për të forcuar praninë italiane. Në prill, Hitleri nisi [[Pushtimi i Jugosllavisë|pushtimin e Jugosllavisë]], i ndjekur shpejt nga pushtimi i Greqisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=604–605}} Në maj, forcat gjermane u dërguan për të mbështetur forcat irakiane që luftonin kundër britanikëve dhe për të pushtuar Kretën.{{Sfn|Kurowski|2005|pp=141–142}} Më 28 nëntor, Hitleri u takua në Berlin me [[Muhamed Amin al-Hyseini|Amin al-Hyseinin]], Myftiun e Madh të Jeruzalemit.{{Sfn|Apter|2008}} Hitleri e paraqiti kundërshtimin ndaj një atdheu hebre si pjesë të "luftës" më të gjerë të Gjermanisë kundër hebrenjve.{{Sfn|Porat|2015}} === Rruga drejt humbjes === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-1987-0703-507,_Berlin,_Reichstagssitzung,_Rede_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri duke njoftuar shpalljen e luftës kundër Shteteve të Bashkuara në ''Rajhshtag'' më 11 dhjetor 1941]] [[Skeda:Hitler_Mannerheim_2.jpg|parapamje|Adolf Hitleri dhe Karl Gustaf Emil Manerhajmi në Finlandë në qershor 1942]] Më 22 qershor 1941, duke shkelur [[Pakti Molotov-Ribbentrop|Paktin Molotov-Ribentrop]] të vitit 1939, mbi tre milionë trupa të Boshtit sulmuan Bashkimin Sovjetik.{{Sfn|Mineau|2004|p=1}} Kjo ofensivë (e koduar [[Pushtimi gjerman i Rusisë|Operacioni Barbarosa]]) kishte për qëllim shkatërrimin e Bashkimit Sovjetik dhe kapjen e burimeve të tij natyrore për agresion të mëvonshëm kundër fuqive perëndimore.{{Sfn|Glantz|2001|p=9}}{{Sfn|Koch|1988}} Veprimi ishte gjithashtu pjesë e planit të përgjithshëm për të siguruar më shumë hapësirë jetese për popullin gjerman; dhe Hitleri mendonte se një pushtim i suksesshëm do ta detyronte Britaninë të negocionte një dorëzim.{{Sfn|Evans|2008|pp=162–163}} Pushtimi mori një zonë të madhe, duke përfshirë republikat baltike, [[Republika Socialiste Sovjetike e Bjellorusisë|Bjellorusinë]] dhe [[Republika Socialiste Sovjetike e Ukrainës|Ukrainën]] Perëndimore. Deri në fillim të gushtit, trupat e Boshtit kishin përparuar 500 kilometra dhe kishin fituar Betejën e Smolenskut. Hitleri urdhëroi Grupin Qendror të Ushtrisë të ndalonte përkohësisht përparimin e saj drejt Moskës dhe të devijonte grupet e saj Panzer për të ndihmuar në [[Rrethimi i Leningradit|rrethimin e Leningradit]] dhe Kievit.{{Sfn|Stolfi|1982}} Gjeneralët e tij nuk u pajtuan me këtë ndryshim, pasi kishin përparuar 400 kilometra larg Moskës, dhe vendimi i tij shkaktoi një krizë midis udhëheqjes ushtarake.{{Sfn|Wilt|1981}}{{Sfn|Evans|2008|p=202}} Pauza i dha [[Ushtria e Kuqe|Ushtrisë së Kuqe]] një mundësi për të mobilizuar rezerva të reja; historiani Rasëll Stolfi e konsideron atë si një nga faktorët kryesorë që shkaktuan dështimin e ofensivës së Moskës, e cila u rifillua në tetor 1941 dhe përfundoi në mënyrë katastrofike në dhjetor.{{Sfn|Stolfi|1982}} Gjatë kësaj krize, Hitleri e emëroi veten kreun e {{Lang|de|[[Oberkommando des Heeres]]}}.{{Sfn|Evans|2008|p=210}} Më 7 dhjetor 1941, Japonia [[Sulmi në Pearl Harbor|sulmoi flotën amerikane]] me bazë në Përl Harbor, Havai. Katër ditë më vonë, Hitleri i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara.{{Sfn|Shirer|1960|pp=900–901}} Më 18 dhjetor 1941, Himleri e pyeti Hitlerin: "Çfarë të bëjmë me hebrenjtë e Rusisë?", të cilit Hitleri iu përgjigj: {{Lang|de|"als Partisanen auszurotten"}} ("shfarosini si partizanë").{{Sfn|Bauer|2000|p=5}} Historiani izraelit Jehuda Bauer ka komentuar se kjo vërejtje është ndoshta më e afërta që historianët do të arrijnë ndonjëherë me një urdhër përfundimtar nga Hitleri për gjenocidin e kryer gjatë Holokaustit.{{Sfn|Bauer|2000|p=5}} Në fund të vitit 1942, forcat gjermane u mundën në [[Beteja e dytë e El Alamejnit|Betejën e Dytë të El Alamejnit]],{{Sfn|Shirer|1960|p=921}} duke penguar planet e Hitlerit për të pushtuar [[Kanali i Suezit|Kanalin e Suezit]] dhe Lindjen e Mesme. I sigurt në ekspertizën e tij ushtarake pas fitoreve të mëparshme në vitin 1940, Hitleri u bë mosbesues ndaj Komandës së Lartë të Ushtrisë së tij dhe filloi të ndërhynte në planifikimin ushtarak dhe taktik, me pasoja të dëmshme.{{Sfn|Kershaw|2000b|p=417}} Në dhjetor 1942 dhe janar 1943, refuzimi i përsëritur i Hitlerit për të lejuar tërheqjen e tyre në [[Beteja e Stalingradit|Betejën e Stalingradit]] çoi në shkatërrimin pothuajse të plotë të Ushtrisë së 6-të . Mbi 200,000 ushtarë të Boshtit u vranë dhe 235,000 u morën robër.{{Sfn|Evans|2008|pp=419–420}} Më pas erdhi një disfatë vendimtare strategjike në [[Beteja e Kurskut|Betejën e Kurskut]].{{Sfn|Shirer|1960|p=1006}} Gjykimi ushtarak i Hitlerit u bë gjithnjë e më i çrregullt dhe pozicioni ushtarak dhe ekonomik i Gjermanisë u përkeqësua, ashtu si edhe shëndeti i Hitlerit.{{Sfn|BBC News, 1999}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1972-025-12,_Zerstörte_Lagerbaracke_nach_dem_20._Juli_1944.jpg|majtas|parapamje|Dhoma e shkatërruar e hartave në [[Strofulla e Ujkut|Strofkën e Ujkut]], posti i komandës lindore të Hitlerit, pas [[Komploti i 20 korrikut|komplotit të 20 korrikut]]]] Pas pushtimit të Sicilisë nga Aleatët në vitin 1943, Musolini u rrëzua nga pushteti nga Mbreti [[Viktor Emanueli III]] pas një vote mosbesimi të Këshillit të Madh të Fashizmit. Marshalli Pjetro Badoljo, i vendosur në krye të qeverisë, shpejt iu dorëzua Aleatëve.{{Sfn|Shirer|1960|pp=996–1000}} Gjatë gjithë viteve 1943 dhe 1944, Bashkimi Sovjetik i detyroi vazhdimisht ushtritë e Hitlerit të tërhiqeshin përgjatë [[Fronti Lindor (Lufta e Dytë Botërore)|Frontit Lindor]]. Më 6 qershor 1944, ushtritë perëndimore të Aleatëve zbarkuan në Francën veriore në një nga operacionet më të mëdha [[Lufta amfibe|amfibe]] në histori, [[Operacioni Overlord|Operacionin Overlord]].{{Sfn|Shirer|1960|p=1036}} Shumë oficerë gjermanë arritën në përfundimin se disfata ishte e pashmangshme dhe se vazhdimi nën udhëheqjen e Hitlerit do të rezultonte në [[Lufta totale|shkatërrimin e plotë të vendit]].{{Sfn|Speer|1971|pp=513–514}} Midis viteve 1939 dhe 1945, pati plane të shumta për të vrarë Hitlerin, disa prej të cilave përparuan në shkallë të konsiderueshme.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=544–547, 821–822, 827–828}} Më i njohuri dhe më domethënësi, [[komploti i 20 korrikut]] të vitit 1944, erdhi nga brenda Gjermanisë dhe u nxit të paktën pjesërisht nga perspektiva në rritje e një disfate gjermane në luftë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=816–818}} Si pjesë e [[Operacioni Valkyrie|Operacionit Valkyrie]], komploti përfshinte vendosjen e një bombe nga [[Claus von Stauffenberg|Klaus Fon Shtaufenbergu]] në një nga selitë e Hitlerit, [[Strofulla e Ujkut|Strofka e Ujkut]] në Rastenburg. Hitleri mbijetoi sepse oficeri i shtabit Hajnc Brandt e zhvendosi çantën që përmbante bombën pas një këmbe të tavolinës së rëndë të konferencave, e cila devijoi pjesën më të madhe të shpërthimit. Më vonë, Hitleri urdhëroi hakmarrje, duke rezultuar në ekzekutimin e më shumë se 4,900 njerëzve.{{Sfn|Shirer|1960|pp=1048–1072}} Hitleri u vu në listën e parë të [[Krimet e luftës|kriminelëve të luftës]] të Komisionit të Krimeve të Luftës të Kombeve të Bashkuara në dhjetor 1944, pasi përcaktoi se Hitleri mund të mbahej penalisht përgjegjës për veprimet e nazistëve në vendet e pushtuara. Deri në mars 1945, të paktën shtatë padi ishin ngritur kundër tij.{{Sfn|Plesch|2017|p=158}} === Disfata dhe vdekja === [[Skeda:Adolf_Hitler,_20._april_1945.jpg_(2).jpg|parapamje|Hitleri në paraqitjen e tij të fundit të filmuar, duke nderuar anëtarët e Rinisë së Hitlerit të ''Volkssturm'' në kopshtin e Kancelarisë së Rajhut]] [[Skeda:Stars_&_Stripes_&_Hitler_Dead2.jpg|parapamje|Faqja e parë e gazetës së Forcave të Armatosura të SHBA-së, ''Yje dhe Shirita'', 2 maj 1945, ku njoftohet vdekja e Hitlerit. Gabimisht thuhet se Hitleri vdiq më 1 maj; ai vdiq më 30 prill.]] Në fund të vitit 1944, si Ushtria e Kuqe ashtu edhe Aleatët Perëndimorë po përparonin drejt Gjermanisë. Duke njohur forcën dhe vendosmërinë e Ushtrisë së Kuqe, Hitleri vendosi të përdorte rezervat e tij të mbetura të lëvizshme kundër ushtrive amerikane dhe britanike, të cilat i perceptonte si shumë më të dobëta.{{Sfn|Weinberg|1964}} Më 16 dhjetor, ai nisi [[Beteja e Bulge|Ofensivën e Ardenës]] për të nxitur përçarje midis Aleatëve Perëndimorë dhe ndoshta për t'i bindur ata të bashkoheshin me luftën e tij kundër sovjetikëve.{{Sfn|Crandell|1987}} Pas disa sukseseve të përkohshme, ofensiva dështoi.{{Sfn|Bullock|1962|p=778}} Me pjesën më të madhe të Gjermanisë në rrënoja në janar 1945, Hitleri foli në radio: "Sado e rëndë të jetë kriza në këtë moment, ajo, pavarësisht gjithçkaje, do të kontrollohet nga vullneti ynë i pandryshueshëm."{{Sfn|Rees|Kershaw|2012}} Më 19 mars, Hitleri komentoi se nevojat e popullsisë gjermane tani mund të shpërfilleshin, sepse ata "kishin provuar të ishin më të dobëtit dhe e ardhmja i përket vetëm kombit lindor më të fortë. Sidoqoftë, vetëm ata që janë inferiorë do të mbeten pas kësaj lufte, sepse të mirët janë vrarë tashmë".{{Sfn|Speer|1971|p=557}} Po atë ditë, Hitleri urdhëroi shkatërrimin e të gjithë infrastrukturës industriale gjermane përpara se ajo të binte në duart e Aleatëve.{{Sfn|Bullock|1962|pp=774–775}} Ministrit të Armatimeve, Albert Shpir, iu besua zbatimi i kësaj politike të tokës së djegur, por ai fshehurazi nuk iu bind urdhrit.{{Sfn|Bullock|1962|pp=774–775}}{{Sfn|Sereny|1996|pp=497–498}} Shpresa e Hitlerit për të negociuar paqen me Shtetet e Bashkuara dhe Britaninë u inkurajua nga vdekja e presidentit amerikan [[Franklin D. Roosevelt|Frenklin D. Ruzvelt]] më 12 prill 1945, por ndryshe nga pritshmëritë e tij, kjo nuk shkaktoi përçarje midis Aleatëve.{{Sfn|Crandell|1987}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=753, 763, 780–781}} Më 20 prill, në ditëlindjen e tij të 56-të, Hitleri bëri udhëtimin e tij të fundit nga ''Führerbunker'' në sipërfaqe. Në kopshtin e rrënuar të Kancelarisë së Rajhut, ai u dha Kryqe të Hekurta ushtarëve djem të [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], të cilët tani po luftonin Ushtrinë e Kuqe në frontin pranë Berlinit.{{Sfn|Beevor|2002|p=251}} Deri më 21 prill, Fronti i Parë Bjellorus i [[Georgi Zhukov|Georgi Zhukovit]] kishte thyer mbrojtjen e Grupit të Ushtrisë Vistula të Gjeneral Gothard Hajnrisi gjatë Betejës së Lartësive Zelov dhe kishte përparuar në periferi të Berlinit.{{Sfn|Beevor|2002|pp=255–256}} Duke mohuar situatën e tmerrshme, Hitleri i vendosi shpresat e tij tek {{Lang|de|Armeeabteilung Steiner}} (Detashmenti i Ushtrisë Shtajner) i pakët në personel dhe pajisje, i komanduar nga Feliks Shtajner . Hitleri urdhëroi Shtajnerin të sulmonte krahun verior të frontit, ndërsa Ushtria e Nëntë Gjermane mori urdhër të sulmonte në veri me një sulm të ashpër.{{Sfn|Le Tissier|2010|p=45}} Gjatë një konference ushtarake më 22 prill, Hitleri pyeti për ofensivën e Shtajnerit. Ai u informua se sulmi nuk ishte nisur dhe se sovjetikët kishin hyrë në Berlin. Hitleri urdhëroi të gjithë përveç Vilhelm Kajtelit, Alfred Jodëlit, Hans Krebsit dhe Vilhelm Burgdorfit të largoheshin nga dhoma,{{Sfn|Dollinger|1995|p=231}} pastaj nisi një tiradë kundër tradhtisë dhe paaftësisë së perceptuar të gjeneralëve të tij, duke kulmuar me deklaratën e tij - për herë të parë - se "gjithçka ka humbur".{{Sfn|Jones|1989}} Ai njoftoi se do të qëndronte në Berlin deri në fund dhe pastaj do të qëllonte veten.{{Sfn|Beevor|2002|p=275}} Deri më 23 prill, Ushtria e Kuqe kishte rrethuar Berlinin {{Sfn|Ziemke|1969|p=92}} dhe Gëbelsi bëri një shpallje duke i nxitur qytetarët e saj të mbronin qytetin.{{Sfn|Dollinger|1995|p=231}} Po atë ditë, Gëringu dërgoi një telegram nga Berhtesgadeni, duke argumentuar se meqenëse Hitleri ishte i izoluar në Berlin, Gëringu duhet të merrte përsipër udhëheqjen e Gjermanisë. Gëringu vendosi një afat, pas të cilit ai do ta konsideronte Hitlerin të paaftë.{{Sfn|Bullock|1962|p=787}} Hitleri u përgjigj duke arrestuar Gëringun, dhe në [[Vullneti i fundit dhe testamenti i Adolf Hitlerit|testamentin e tij të fundit]] të 29 prillit, ai e largoi Gëringun nga të gjitha pozicionet qeveritare.{{Sfn|Bullock|1962|pp=787, 795}}{{Sfn|Butler|Young|1989|pp=227–228}} Më 28 prill, Hitleri zbuloi se Himleri, i cili ishte larguar nga Berlini më 20 prill, po përpiqej të negocionte një dorëzim ndaj Aleatëve Perëndimorë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=923–925, 943}}{{Sfn|Bullock|1962|p=791}} Ai e konsideroi këtë tradhti dhe urdhëroi arrestimin e Himlerit. Ai gjithashtu urdhëroi ekzekutimin e Herman Fegelajnit, përfaqësuesit të SS-së së Himlerit në selinë e Hitlerit në Berlin, për dezertim.{{Sfn|Bullock|1962|pp=792, 795}} Pas mesnatës, natën e 28-29 prillit, Hitleri u martua me [[Eva Braun]] në një ceremoni të vogël civile në {{Lang|de|Führerbunker}}.{{Sfn|Beevor|2002|p=343}} Më vonë atë pasdite, Hitleri u informua se [[Vdekja e Benito Musolinit|Musolini ishte ekzekutuar]] nga [[Rezistenca italiane|lëvizja italiane e rezistencës]] një ditë më parë; kjo besohet se ia ka rritur vendosmërinë për të shmangur kapjen.{{Sfn|Bullock|1962|p=798}} Më 30 prill, trupat sovjetike ishin brenda pesëqind metrash nga Kancelaria e Rajhut kur Hitleri qëlloi veten në kokë dhe Brauni kafshoi një kapsulë [[Cianidi|cianuri]].{{Sfn|Linge|2009|p=199}}{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=160–182}} Në përputhje me dëshirat e Hitlerit, kufomat e tyre u çuan jashtë në kopshtin pas Kancelarisë së Rajhut, ku u vendosën në një krater bombe, u spërkatën me benzinë dhe u vunë në flakë ndërsa vazhdonin bombardimet e Ushtrisë së Kuqe.{{Sfn|Linge|2009|p=200}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=799–800}}{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=217–220, 224–225}} Admirali i Madh [[Karl Dënic]] dhe Gëbelsi morën rolet e Hitlerit si kreu i shtetit dhe kancelar përkatësisht.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=949–950}} Në mbrëmjen e 1 majit, Gëbelsi dhe gruaja e tij, Magda, kryen vetëvrasje në kopshtin e Kancelarisë së Rajhut, pasi kishin helmuar gjashtë fëmijët e tyre me cianur.{{Sfn|Shirer|1960|p=1136}} [[Beteja e Berlinit|Berlini u dorëzua]] më 2 maj. Mbetjet e familjes Gëbels, gjeneralit Hans Krebs (i cili kishte kryer vetëvrasje atë ditë) dhe qenit të Hitlerit, Blondi, u varrosën dhe u zhvarrosën vazhdimisht nga sovjetikët.{{Sfn|Vinogradov|2005|pp=111, 333}} U pretendua se edhe mbetjet e Hitlerit dhe Braunit ishin zhvendosur, por kjo ka shumë të ngjarë të jetë [[Dezinformimi|dezinformim]] sovjetik. Nuk ka prova që ndonjë mbetje e identifikueshme e Hitlerit ose Braunit - me përjashtim të urave dentare - të jetë gjetur ndonjëherë prej tyre.{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=215–225}}{{Sfn|Fest|2004|pp=163–164}}{{Sfn|Kershaw|2000b|p=1110}} Ndërsa lajmi për vdekjen e Hitlerit u përhap shpejt, një certifikatë vdekjeje nuk u lëshua deri në vitin 1956, pas një hetimi të gjatë për të mbledhur dëshmi nga 42 dëshmitarë. Vdekja e Hitlerit u regjistrua si një supozim vdekjeje bazuar në këtë dëshmi.{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=8–13}} 4it44u93dx1mcdh2lw5e0uq5g6mz5yo 2995271 2995270 2026-06-09T15:38:52Z DieliAlla 149013 /* Holokausti */ 2995271 wikitext text/x-wiki   '''Adolf Hitler'''{{Efn|{{IPA|de|ˈaːdɔlf ˈhɪtlɐ|lang|GT AH AMS.ogg|small=no}}}} (20 prill 1889{{Snd}} 30 Prill 1945) ishte një politikan gjerman i lindur në Austri, i cili ishte [[diktatori]] i [[Gjermania naziste|Gjermanisë naziste]] nga viti 1933 deri në [[Vdekja e Adolf Hitlerit|vetëvrasjen e tij]] në vitin 1945. [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet|Ai erdhi në pushtet]] si udhëheqës i [[Partia Naziste|Partisë Naziste]],{{Efn|Officially the National Socialist German Workers' Party ({{langx|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}, pronounced {{IPA|de|natsi̯oˈnaːlzotsi̯aˌlɪstɪʃə ˈdɔʏtʃə ˈʔaʁbaɪtɐpaʁˌtaɪ||De-Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei.ogg}}; or NSDAP)}} duke u bërë [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar i Gjermanisë]] në vitin 1933 dhe duke marrë më pas titullin {{Lang|de|[[Führer und Reichskanzler]]}} në vitin 1934.{{Efn|The position of {{lang|de|Führer und Reichskanzler}} ("Leader and Chancellor") replaced the position of President, which was the [[head of state]] for the [[Weimar Republic]]. Hitler assumed this title after the death of [[Paul von Hindenburg]], who had served as President. He was afterwards both head of state and [[head of government]], with the full official title of {{lang|de|Führer und Reichskanzler des Deutschen Reiches und Volkes}} ("Führer and Reich Chancellor of the German Reich and People").{{sfn|Shirer|1960|pp=226–227}}{{sfn|Overy|2005|p=63}}}} [[Pushtimi i Polonisë]] nga Gjermania më 1 shtator 1939, nën udhëheqjen e tij, shënoi shpërthimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Gjatë gjithë konfliktit që pasoi, Hitleri ishte i përfshirë ngushtë në drejtimin e operacioneve ushtarake gjermane dhe ishte në qendër të kryerjes së [[Gjenocidi|gjenocidit]] të rreth gjashtë milionë hebrenjve në [[Holokausti|Holokaust,]] si dhe në vdekjen e miliona viktimave të tjera. Hitleri lindi në Braunau-am-In në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] dhe u zhvendos në [[Perandoria Gjermane|Gjermani]] në vitin 1913. Ai u dekorua gjatë shërbimit të tij në Ushtrinë Gjermane në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], duke marrë Kryqin e Hekurt. Në vitin 1919, ai u bashkua me [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP), paraardhësen e Partisë Naziste, dhe në vitin 1921 u emërua udhëheqës i Partisë Naziste. Në vitin 1923, ai u përpoq të merrte pushtetin qeveritar në [[Grushti në Mynih|një grusht shteti të dështuar]] në Mynih dhe u dënua me pesë vjet burg, duke vuajtur pak më shumë se një vit. Ndërsa ishte atje, ai diktoi vëllimin e parë të autobiografisë së tij dhe manifestit politik ''[[Lufta Ime|Mein Kampf]]'' (shqip. "Lufta Ime"). Pas lirimit të tij të parakohshëm në vitin 1924, ai fitoi mbështetje popullore duke sulmuar [[Traktati i Versajës|Traktatin e Versajës]], si dhe duke promovuar [[Pangjermanizmi|pangjermanizmin]], [[Judeofobia|antisemitizmin]] dhe [[Kundërkomunizmi|antikomunizmin]] me oratori [[Autoriteti karizmatik|karizmatike]] dhe [[Propaganda në Gjermaninë naziste|propagandë naziste]]. Ai shpesh e denonconte [[Komunizmi|komunizmin]] si pjesë të një [[komploti ndërkombëtar hebre]]. Në nëntor të vitit 1932, Partia Naziste mbante shumicën e vendeve në ''[[Reichstag (Republika e Weimar)|Reichstag]]'', por jo shumicën. Ish-kancelari Franc fon Papen dhe politikanë të tjerë konservatorë e bindën Presidentin Paul fon Hindenburg të emëronte Hitlerin si kancelar më 30 janar 1933. Menjëherë pas kësaj, më 23 mars, ''Reichstag'' miratoi [[Akti mundësues i vitit 1933|Aktin Mundësues të vitit 1933]], i cili përfundimisht filloi transformimin e [[Republika e Vajmarit|Republikës së Vajmarit]] në Gjermaninë naziste. Pas vdekjes së Hindenburgut më 2 gusht 1934, Hitleri e zëvendësoi atë si [[Kreu i shtetit|kryetar shteti]] dhe më pas e transformoi Gjermaninë në një diktaturë [[Totalitarizmi|totalitare]]. Brenda vendit, Hitleri zbatoi [[Politika racore e Gjermanisë naziste|politika të shumta raciste]] dhe kërkoi të deportonte ose të vriste [[Historia e judejve në Gjermani|hebrenjtë gjermanë]]. Gjashtë vitet e tij të para në pushtet rezultuan në një rimëkëmbje të shpejtë ekonomike nga [[Depresioni i madh|Depresioni i Madh]], heqjen e kufizimeve të vendosura ndaj Gjermanisë pas Luftës së Parë Botërore dhe [[Aneksimi|aneksimin]] e territoreve të banuara nga miliona gjermanë etnikë, të cilat fillimisht i dhanë atij mbështetje të konsiderueshme popullore. Një nga qëllimet kryesore të Hitlerit ishte {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} (shqip. "hapësirë për të jetuar) për popullin gjerman në Evropën Lindore. Politika e tij e jashtme agresive dhe [[Ekspansionizmi|ekspansioniste]] konsiderohet shkaku kryesor i Luftës së Dytë Botërore në Evropë. Më 1 shtator 1939, Hitleri mbikëqyri pushtimin gjerman të Polonisë, duke bërë që [[Mbretëria e Bashkuar|Britania]] dhe [[Republika e Tretë Franceze|Franca]] t'i shpallnin luftë Gjermanisë. Pasi urdhëroi [[Pushtimi gjerman i Rusisë|pushtimin e Bashkimit Sovjetik]] në qershor 1941, ai i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara në dhjetor të të njëjtit vit. Deri në fund të vitit 1941, forcat gjermane dhe [[Fuqitë e Boshtit|fuqitë evropiane të Boshtit]] pushtuan pjesën më të madhe të Evropës dhe [[Fushata e Afrikës së Veriut|Afrikës së Veriut]]. Këto fitime u përmbysën gradualisht pas vitit 1941 derisa [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|forcat aleate]] mposhtën ushtrinë gjermane në vitin 1945. Më 29 prill 1945, Hitleri u martua me partneren e tij afatgjatë, [[Eva Braun]], në {{Lang|de|[[Führerbunker]]}} në Berlin. Ata kryen vetëvrasje të nesërmen për të shmangur kapjen nga [[Ushtria e Kuqe]] sovjetike. Historiani dhe biografi Ian Kersho e përshkroi Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Nën udhëheqjen dhe [[Nazizmi dhe raca|ideologjinë raciste]] të Hitlerit, regjimi nazist ishte përgjegjës për gjenocidin e rreth gjashtë milionë hebrenjve dhe miliona viktimave të tjera, të cilët ai dhe pasuesit e tij i konsideronin {{Lang|de|[[Untermensch]]en}} (shqip. "nënnjerëz) ose të padëshiruar në shoqëri. Hitleri dhe nazistët ishin gjithashtu përgjegjës për vrasjen e qëllimshme të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës. Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri i luftës|teatrin]] evropian. Numri i [[Humbjet në Luftën e Dytë Botërore|civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore]] ishte i pashembullt në luftë, dhe viktimat e bëjnë atë konfliktin më vdekjeprurës në histori. == Prejardhja == Babai i Hitlerit, [[Alois Hitler]], ishte fëmija i paligjshëm i Maria Shikëlgruberit.{{Sfn|Bullock|1999|p=24}} Regjistri i pagëzimit nuk tregonte emrin e babait të tij, dhe Aloisi fillimisht mbante mbiemrin e nënës së tij, Shikëlgruber. Në vitin 1842, Johan Georg Hidler u martua me nënën e Aloisit. Aloisi u rrit në familjen e vëllait të Hidlerit, Johan Nepomuk Hidler.{{Sfn|Maser|1973|p=4}} Aloisi punoi si nëpunës civil nga viti 1855 deri në daljen në pension në vitin 1895.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=5, 14}} Në vitin 1876, Aloisi u bë i ligjshëm dhe regjistrimi i tij i pagëzimit u shënua nga një prift për të regjistruar Johan Georg Hidlerin si babain e Aloisit (i regjistruar si Georg Hitler).{{Sfn|Maser|1973|p=15}}{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} Aloisi më pas mori mbiemrin Hitler,{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} gjithashtu shkruhej {{Lang|de|"Hiedler", "Hüttler"|italic=no}}, ose {{Lang|de|"Huettler"|italic=no}}. Emri ndoshta bazohet në fjalën gjermane {{Lang|de|Hütte}} (shqip. "kasolle"), dhe ka kuptimin "ai që jeton në kasolle".{{Sfn|Jetzinger|1976|p=32}} Zyrtari nazist Hans Frank sugjeroi që nëna e Aloisit ishte punësuar si pastruese shtëpie nga një familje hebreje në [[Grac]], dhe se djali 19-vjeçar i familjes, Leopold Frankenberger, kishte lindur Aloisin, një pretendim që u bë i njohur si teza e Frankenbergerit.{{Sfn|Rosenbaum|1999|p=21}} Asnjë Frankenberger nuk ishte i regjistruar në Grac gjatë asaj periudhe, dhe nuk është prodhuar asnjë e dhënë për ekzistencën e një Leopold Frankenbergeri,{{Sfn|Hamann|2010|p=50}} kështu që historianët e hedhin poshtë pretendimin se babai i Aloisit ishte hebre.{{Sfn|Toland|1992|pp=246–247}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=8–9}} Në vitin 2025, gjaku nga divani në studion e Hitlerit u përdor nga Turi King i Universitetit të Bathit për [[Testimi gjenetik|analizën e ADN-së]]. Gjaku u konfirmua të ishte i Hitlerit duke e krahasuar me atë të një të afërmi mashkullor, dhe analiza e ADN-së tregoi gjithashtu se Hitleri nuk kishte prejardhje hebraike nga babai i tij. "Nëse kjo do të ishte e vërtetë, ne nuk do të kishim gjetur përputhjen e ADN-së me të," tha King. "Kjo përputhje e ADN-së jo vetëm që konfirmon se kjo është ADN-ja e Hitlerit, por gjithashtu konfirmon se historia e prejardhjes hebraike nga ana e babait të tij nuk është e vërtetë."{{Sfn|Hunt|2025}}{{Sfn|Oltermann|2025}} == Jeta e hershme == === Fëmijëria dhe edukimi === [[Skeda:Adolf_Hitler_infant_photo_(3x4_cropped).jpg|majtas|parapamje|Hitleri ({{Rreth|1889–90)}}]] Adolf Hitleri lindi më 20 prill 1889 në Braunau-am-In, një qytet në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] (Austria e sotme), afër kufirit me Gjermaninë.{{Sfn|House of Responsibility}}{{Sfn|Bullock|1999|p=23}} Ai ishte i katërti nga gjashtë fëmijët e lindur nga Alois Hitleri dhe gruaja e tij e tretë, Klara Pëlcël. Tre nga vëllezërit e motrat e Hitlerit - Gustavi, Ida dhe Otoja - vdiqën në foshnjëri.{{Sfn|Kershaw|2008|p=4}} Gjithashtu jetonin në familje fëmijët e Aloisit nga martesa e tij e dytë: Alois i Riu (lindur më 1882) dhe Anxhela (lindur më 1883).{{Sfn|Toland|1976|p=6}} Në vitin 1892, familja u zhvendos në Pasau, Gjermani, pas ngritjes në detyrë të Aloisit në administratën doganore në Pasau. Hitleri ishte tre vjeç në atë kohë. Aloisi u ngrit në detyrë dhe u transferua në [[Linc]], Austri, më 1 prill 1893, por pjesa tjetër e familjes mbeti në Pasau.{{Sfn|Rosmus|2004|p=33}} Atje, Hitleri mësoi [[Gjuha bavareze|dialektin e ulët bavarez]], në vend të gjermanishtes austriake, gjë që la gjurmë në të folurin e tij gjatë gjithë jetës.{{Sfn|Keller|2010|p=15}}{{Sfn|Hamann|2010|pp=7–8}}{{Sfn|Kubizek|2006|p=37}} Familja u kthye në Austri dhe u vendos në Leonding më 9 maj 1894,{{Sfn|Rosmus|2004|p=35}} dhe në qershor 1895, Aloisi doli në pension dhe jetoi në Hafeld, pranë Lambah, ku u mor me bujqësi dhe bletë. Hitleri ndoqi {{Lang|de|[[Volksschule]]}} (një shkollë fillore e financuar nga shteti) në qytezën Fishëlham aty pranë.{{Sfn|Kubizek|2006|p=92}}{{Sfn|Hitler|1999|p=6}} Zhvendosja në Hafeld përkoi me fillimin e konflikteve të forta baba-bir të shkaktuara nga refuzimi i Hitlerit për t'iu bindur disiplinës së rreptë të shkollës së tij.{{Sfn|Fromm|1977|pp=493–498}} Aloisi u përpoq ta detyronte të birin të bindej, ndërsa Adolfi bëri çmos të ishte e kundërta e asaj që donte i ati.{{Sfn|Hamann|2010|pp=10–11}} Aloisi gjithashtu e rrihte të birin, megjithëse nëna e tij përpiqej ta mbronte nga rrahjet e rregullta.{{Sfn|Diver|2005}} Përpjekjet e Alois Hitlerit në bujqësi në Hafeld dështuan dhe në vitin 1897, familja u zhvendos në Lambah. Hitleri tetëvjeçar mori mësime këndimi, këndoi në korin e kishës dhe madje mendoi të bëhej prift.{{Sfn|Shirer|1960|pp=10–11}} Në vitin 1898, familja u kthye përgjithmonë në Leonding. Hitleri u prek thellë nga vdekja e vëllait të tij më të vogël Edmund në vitin 1900 nga [[fruthi]]. Hitleri u transformua nga një student i sigurt, i shoqërueshëm dhe i ndërgjegjshëm në një djalë të zymtë dhe të shkëputur, i cili shpesh përplasej me të atin dhe mësuesit e tij.{{Sfn|Payne|1990|p=22}} Paula Hitler thoshte që Adolfi ishte një adoleshent bullizues që shpesh e godiste me shuplakë.{{Sfn|Diver|2005}} Aloisi kishte bërë një karrierë të suksesshme në zyrën doganore dhe donte që djali i tij të ndiqte gjurmët e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|p=9}} Më vonë, Hitleri dramatizoi një episod nga kjo periudhë kur i ati e çoi për të vizituar një zyrë doganore, duke e përshkruar atë si një ngjarje që shkaktoi një antagonizëm të pafalshëm midis babait dhe të birit, të cilët ishin të dy me vullnet të fortë.{{Sfn|Hitler|1999|p=8}}{{Sfn|Keller|2010|pp=33–34}}{{Sfn|Fest|1977|p=32}} Duke injoruar dëshirën e të birit për të ndjekur një shkollë të mesme klasike dhe për t'u bërë artist, Aloisi e dërgoi Hitlerin në ''Realschule'' në Linc në shtator të vitit 1900.{{Efn|name=Realschule}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=8}} Hitleri u rebelua kundër këtij vendimi dhe në ''Mein Kampf'' deklaroi se ai qëllimisht pati rezultate të dobëta në shkollë, duke shpresuar që sapo i ati të shihte "çfarë pak përparimi po bëja në shkollën teknike, ai do të më lejonte t'i përkushtohesha ëndrrës sime".{{Sfn|Hitler|1999|p=10}}   Ashtu si shumë gjermanë austriakë, Hitleri filloi të zhvillonte ide [[Nacionalizmi gjerman|nacionaliste gjermane]] që në moshë të re.{{Sfn|Evans|2003|pp=163–164}} Ai shprehu besnikëri vetëm ndaj Gjermanisë, duke përçmuar [[Monarkia Habsburge|monarkinë në rënie të Habsburgëve]] dhe sundimin e saj mbi një perandori etnikisht të larmishme.{{Sfn|Bendersky|2000|p=26}}{{Sfn|Ryschka|2008|p=35}} Hitleri dhe miqtë e tij përdorën përshëndetjen "Heil" dhe kënduan "Deutschlandlied" në vend të himnit Perandorak Austriak.{{Sfn|Hamann|2010|p=13}} Pas vdekjes së papritur të Aloisit më 3 janar 1903, performanca e Hitlerit në shkollë u përkeqësua dhe nëna e tij e lejoi të largohej.{{Sfn|Kershaw|2008|p=10}} Ai u regjistrua në ''Realschule'' në Shtajër në shtator 1904, ku sjellja dhe performanca e tij u përmirësua.{{Sfn|Kershaw|1999|p=19}} Në vitin 1905, pasi kaloi një përsëritje të provimit përfundimtar, Hitleri u largua nga shkolla pa asnjë ambicie për arsim të mëtejshëm ose plane të qarta për një karrierë.{{Sfn|Kershaw|1999|p=20}} === Jeta e hershme në Vjenë dhe Mynih === [[Skeda:Hitler_house_in_Leonding.jpg|parapamje|Shtëpia në Leonding, Austri, ku Hitleri kaloi adoleshencën e tij të hershme.]] [[Skeda:Adolf_Hitler_Der_Alte_Hof.jpg|parapamje|''Alter Hof në Mynih'', një pikturë me bojëra uji nga Hitleri në vitin 1914.]] Në vitin 1907, Hitleri u largua nga Linci për të jetuar dhe për të studiuar arte të bukura në [[Vjena|Vjenë]], të financuara nga përfitimet e një jetimi dhe nga mbështetja e nënës së tij. Ai aplikoi për pranim në Akademinë e Arteve të Bukura të Vjenës, por u refuzua dy herë.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=30–31}} [[Rektori|Drejtori]] sugjeroi që Hitleri të aplikonte në Shkollën e Arkitekturës, por atij i mungonin kredencialet e nevojshme akademike sepse nuk kishte mbaruar shkollën e mesme.{{Sfn|Bullock|1962|p=31}} Më 21 dhjetor 1907, nëna e tij vdiq nga kanceri i gjirit në moshën 47-vjeçare; Hitleri ishte 18 vjeç në atë kohë. Në vitin 1909, Hitleri mbeti pa para dhe u detyrua të jetonte një jetë boheme në strehimore për të pastrehët dhe në konviktin Meldemanshtrase.{{Sfn|Bullock|1999|pp=30–33}}{{Sfn|Hamann|2010|p=157}} Ai fitonte para si punëtor i rastësishëm dhe duke pikturuar e shitur [[Akuareli|akuarele]] të peizazheve të Vjenës.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}} Gjatë kohës së tij në Vjenë, ai ndoqi një pasion në rritje për arkitekturën dhe muzikën, duke marrë pjesë në dhjetë shfaqje të {{Lang|de|[[Lohengrin (opera)|Lohengrin]]}}, opera e tij e preferuar e [[Richard Wagner|Riçard Vagnerit]].{{Sfn|Kershaw|1999|pp=41, 42}} Në Vjenë, Hitleri u ekspozua për herë të parë ndaj retorikës raciste.{{Sfn|Shirer|1960|p=26}} Populistët si kryebashkiaku Karl Luger shfrytëzuan ndjenjën mbizotëruese [[Judeofobia|antisemite]] të qytetit, duke përqafuar herë pas here edhe nocionet nacionaliste gjermane për përfitime politike. Nacionalizmi gjerman ishte veçanërisht i përhapur në lagjen Mariahilf, ku jetonte atëherë Hitleri.{{Sfn|Hamann|2010|pp=243–246}} Georg Riter fon Shënerer u bë ndikim i madh për Hitleri,{{Sfn|Nicholls|2000|pp=236, 237, 274}} dhe ai zhvilloi një admirim për [[Martin Luteri|Martin Luterin]].{{Sfn|Hamann|2010|p=250}} Hitleri lexoi gazeta dhe pamflete që promovonin paragjykime dhe paralajmëronin për një fluks të hebrenjve të Evropës Lindore,{{Sfn|Hamann|2010|pp=341–345}} si dhe shkrime nga figura të tilla si Hjuston Stuart Çembërlejn, [[Çarls Darvin]], [[Fridrih Niçe]], Gustav Lë Bon dhe [[Arthur Schopenhauer|Artur Shopenhauer]].{{Sfn|Hamann|2010|p=233}} Gjatë viteve të tij në Vjenë, ai zhvilloi gjithashtu [[Ndjenja antisllave|ndjenja të forta antisllave]].{{Sfn|Britannica: Nazism}}{{Sfn|Pinkus|2005|p=27}} Origjina dhe zhvillimi i antisemitizmit të Hitlerit mbeten çështje debati.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=60–67}} Miku i tij, August Kubizek, pretendoi se Hitleri ishte një "antisemit i konfirmuar" përpara se të largohej nga Linci. {{Sfn|Shirer|1960|p=25}} Megjithatë, historiania Brigite Haman e përshkruan pretendimin e Kubizekut si "problematik".{{Sfn|Hamann|2010|p=58}} Ndërsa Hitleri deklaroi në {{Lang|de|Mein Kampf}} se ai u bë për herë të parë antisemit në Vjenë,{{Sfn|Hitler|1999|p=52}} Rajnhold Hanish, i cili e ndihmoi të shiste pikturat e tij, nuk ishte dakord.{{Sfn|Toland|1992|p=45}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=55, 63}}{{Sfn|Hamann|2010|p=174}} Hitleri shiti gjithashtu disa nga veprat e tij të artit përmes një biznesmeni hebre të quajtur Samuel Morgenshtern, ndërsa jetonte në Vjenë. Shumë nga klientët e Morgenshternit ishin hebrenj; për shembull, një avokat i quajtur Jozef Fajngold bleu disa nga pikturat e Hitlerit të arkitekturës historike të Vjenës.{{Sfn|Hamann|2010|p=356}} Historiani Riçard J. Evans pohon se "historianët tani në përgjithësi bien dakord se antisemitizmi i tij famëkeq dhe vrasës u shfaq shumë kohë pas humbjes së Gjermanisë në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], si një produkt i [[Miti i thikës pas shpine|shpjegimit paranojak të "thikës pas shpine"]] për katastrofën".{{Sfn|Evans|2011}} Hitleri mori pjesën e fundit të pasurisë së të atit në maj 1913 dhe u transferua në [[Mynihu|Mynih]].{{Sfn|Shirer|1960|p=27}} Kur u rekrutua në Ushtrinë Austro-Hungareze,{{Sfn|Weber|2010|p=13}} ai udhëtoi për në [[Salcburgu|Salcburg]] më 5 shkurt 1914 për vlerësim mjekësor. Pasi u konsiderua i papërshtatshëm për shërbim, ai u kthye në Mynih.{{Sfn|Kershaw|1999|p=86}} Hitleri më vonë pretendoi se nuk dëshironte t'i shërbente [[Austro-Hungaria|Perandorisë Habsburge]] për shkak të përzierjes së racave në ushtrinë e saj dhe bindjes së tij se rënia e Austro-Hungarisë ishte e afërt.{{Sfn|Kershaw|1999|p=49}} === Lufta e Parë Botërore === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1974-082-44,_Adolf_Hitler_im_Ersten_Weltkrieg_retouched.jpg|parapamje|Hitleri (e djathta ekstreme, i ulur) me shokë të Ushtrisë Bavareze nga Regjimenti i 16-të i Këmbësorisë Rezervë Bavareze ({{Rreth|1914–18)}}]] Në gusht të vitit 1914, në shpërthimin e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], Hitleri jetonte në Mynih dhe u rekrutua vullnetarisht në Ushtrinë Bavareze.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} Sipas një raporti të vitit 1924 nga autoritetet bavareze, lejimi i Hitlerit për të shërbyer ka shumë të ngjarë të ketë qenë një gabim administrativ, sepse si shtetas austriak, ai duhej të ishte kthyer në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} I caktuar në Regjimentin e 16-të të Këmbësorisë Rezervë Bavareze (Kompania e 1-rë e Regjimentit List),{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}}{{Sfn|Weber|2010|pp=12–13}} ai shërbeu si vrapues në Frontin Perëndimor në Francë dhe Belgjikë,{{Sfn|Kershaw|2008|p=53}} duke kaluar pothuajse gjysmën e kohës së tij në selinë e regjimentit në Furn-ën-Vep, shumë larg vijave të frontit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=54}}{{Sfn|Weber|2010|p=100}} Në vitin 1914, ai ishte i pranishëm në Betejën e Parë të Iprit{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} dhe atë vit u dekorua për trimëri, duke marrë Kryqin e Hekurt, Klasi i Dytë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Gjatë luftës, ai u shpëtua nga oficeri i tij komandues, Fric Videman, i cili e nxori Hitlerin nga rrënojat e një ndërtese të shembur ndërsa ishte nën zjarr të rëndë.{{Sfn|Pearson|Allen|1941}} Gjatë shërbimit të tij në selinë qendrore, Hitleri ndoqi interesat e tij artistike, duke vizatuar karikatura dhe duke dhënë udhëzime për një gazetë ushtarake. Gjatë Betejës së Somës në tetor 1916, ai u plagos në kofshën e majtë kur një predhë shpërtheu në gropëzën e vrapuesve të dispeçerisë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=57}} Hitleri kaloi pothuajse dy muaj duke u shëruar në spital në Belic, dhe u kthye në regjimentin e tij më 5 mars 1917.{{Sfn|Kershaw|2008|p=58}} Ai ishte i pranishëm në Betejën e Arasit të vitit 1917 dhe në Betejën e Pashendel.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Ai mori Distinktivin e zi të Plagës më 18 maj 1918.{{Sfn|Steiner|1976|p=392}} Tre muaj më vonë, në gusht 1918, me rekomandim të Togerit Hugo Gutman, eprorit të tij hebre, Hitleri mori Kryqin e Hekurt, Klasi i Parë, një dekoratë që rrallë jepet në gradën {{Lang|de|[[Gefreiter]]}} që kishte Hitler.{{Sfn|Kershaw|2008|p=59}}{{Sfn|Weber|2010a}} Më 15 tetor 1918, ai u verbua përkohësisht në një sulm me gaz mustardë dhe u shtrua në spital në Pazevalk.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=59, 60}} Ndërsa ishte atje, Hitleri mësoi për humbjen e Gjermanisë dhe, sipas rrëfimit të tij, pësoi një periudhë të dytë verbërie pasi mori këtë lajm.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=97, 102}} Hitleri e përshkroi rolin e tij në Luftën e Parë Botërore si "përvoja më e madhe nga të gjitha" dhe u lavdërua nga oficerët e tij komandues për trimërinë e tij.{{Sfn|Keegan|1987|pp=238–240}} Përvoja e tij në kohë lufte përforcoi patriotizmin e tij gjerman dhe ai u trondit nga kapitullimi i Gjermanisë në nëntor 1918.{{Sfn|Bullock|1962|p=60}} Pakënaqësia e tij me dështimin e përpjekjeve të luftës filloi të formësonte ideologjinë e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61, 62}} Ashtu si nacionalistët e tjerë gjermanë, ai besonte se {{Lang|de|Dolchstoßlegende}} ([[miti i thikës pas shpine]]), i cili pretendonte se ushtria gjermane, "e pamposhtur në fushëbetejë", ishte "goditur me thikë pas shpine" në frontin e brendshëm nga udhëheqës civilë, hebrenj, [[Marksizmi|marksistë]] dhe ata që nënshkruan armëpushimin që i dha fund luftimeve - më vonë të quajtur "kriminelët e nëntorit".{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61–63}} [[Traktati i Versajës]] përcaktonte që Gjermania duhej të hiqte dorë nga disa territore të saj dhe të çmilitarizonte Rinin. Traktati vendosi sanksione ekonomike dhe dëmshpërblime të rënda për vendin. Shumë gjermanë e panë traktatin si një poshtërim të padrejtë. Ata kundërshtuan veçanërisht nenin 231, të cilin e interpretuan si shpallje të Gjermanisë si përgjegjëse për luftën.{{Sfn|Kershaw|2008|p=96}} Traktati i Versajës dhe kushtet ekonomike, sociale dhe politike në Gjermani pas luftës u shfrytëzuan më vonë nga Hitleri për përfitime politike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=80, 90, 92}} [[Kategoria:Totalitarizëm]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Lindje 1889]] [[Kategoria:Familja Hitler]] [[Kategoria:Adolf Hitler]] [[Kategoria:Artikuj të folur]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] == Hyrja në politikë == [[Skeda:Hitler's_DAP_membership_card.png|parapamje|Karta e anëtarësisë së Hitlerit [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|në Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP)]] Pas luftës, Hitleri u kthye në Mynih.{{Sfn|Bullock|1999|p=61}} Pa arsimim formal apo perspektiva karriere, ai mbeti në ushtri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=109}} Në korrik 1919, ai u emërua {{Lang|de|Verbindungsmann}} (agjent i inteligjencës) i një {{Lang|de|Aufklärungskommando}} (njësia e zbulimit) e {{Lang|de|[[Reichswehr]]}}-it, i caktuar për të ndikuar tek ushtarët e tjerë dhe për të infiltruar [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP). Në një takim të DAP-it më 12 shtator 1919, kryetari i Partisë Anton Dreksler u impresionua nga aftësitë oratorike të Hitlerit. Ai i dha atij një kopje të broshurës së tij ''Zgjimi Im Politik'', e cila përmbante ide antisemite, nacionaliste, [[Antikapitalizmi|antikapitaliste]] dhe antimarksiste.{{Sfn|Kershaw|2008|p=82}} Me urdhër të eprorëve të tij të ushtrisë, Hitleri aplikoi për t'u bashkuar me partinë,{{Sfn|Evans|2003|p=170}} dhe brenda një jave u pranua si anëtari 555 i partisë (partia filloi të numëronte anëtarësimin në 500 për të dhënë përshtypjen se ishte një parti shumë më e madhe).{{Sfn|Kershaw|2008|pp=75, 76}}{{Sfn|Mitcham|1996|p=67}} Hitleri bëri deklaratën e tij të parë të njohur me shkrim në lidhje me [[Çështja hebreje|çështjen hebreje]] në një letër të 16 shtatorit 1919 drejtuar Adolf Gemlishit (e njohur tani si letra e Gemlishit). Në letër, Hitleri argumenton se qëllimi i qeverisë "duhet të jetë në mënyrë të patundur largimi i plotë i hebrenjve".{{Sfn|Kershaw|1999|pp=125–126}} Në DAP, Hitleri takoi [[Dietrich Eckart|Ditrih Ekart]], një nga themeluesit e partisë dhe një anëtar i Shoqërisë okulte Thule.{{Sfn|Fest|1970|p=21}} Ekarti u bë mentori i Hitlerit, duke shkëmbyer ide me të dhe duke e prezantuar atë me një gamë të gjerë të shoqërisë së Mynihut.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=94, 95, 100}} Për të rritur apelin e saj, DAP-i ndryshoi emrin e saj në {{Lang|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}} (Partia Nacional Socialiste e Punëtorëve Gjermanë (NSDAP), e njohur tani si "[[Partia Naziste]]").{{Sfn|Kershaw|2008|p=87}} Hitleri krijoi flamurin e partisë me një [[Svastika|svastikë]] në një rreth të bardhë mbi një sfond të kuq.{{Sfn|Kershaw|2008|p=88}} Hitleri u lirua nga ushtria më 31 mars 1920 dhe filloi të punonte me kohë të plotë për partinë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=93}} Selia e partisë ishte në Mynih, një qendër për nacionalistët gjermanë antiqeveritarë të vendosur për të eliminuar marksizmin dhe për të minuar Republikën e Vajmarit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=81}} Fridrih Rek-Maleceven komentoi në librin e tij të vitit 1947, ''Ditari i një burri në dëshpërim:'' Në shkurt të vitit 1921, tashmë shumë efektiv në manipulimin e turmave, Hitleri foli para një turme prej mbi 6,000 vetësh.{{Sfn|Kershaw|2008|p=89}} Për ta bërë publik takimin, dy kamionë me mbështetës të partisë udhëtuan nëpër Mynih duke valëvitur flamuj me svastikë dhe duke shpërndarë fletëpalosje. Hitleri shpejt fitoi famë për fjalimet e tij [[Polemika|polemike]] të zhurmshme kundër Traktatit të Versajës, politikanëve rivalë dhe veçanërisht kundër marksistëve dhe hebrenjve.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=89–92}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|parapamje|Hitleri duke pozuar për kamerën në shtator të vitit 1930.]] Në qershor të vitit 1921, ndërsa Hitleri dhe Ekarti ishin në një udhëtim për mbledhje fondesh në Berlin, një kryengritje shpërtheu brenda Partisë Naziste në Mynih. Anëtarët e komitetit të saj ekzekutiv donin të bashkoheshin me Partinë Socialiste Gjermane (DSP) me seli në Nuremberg.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=100, 101}} Hitleri u kthye në Mynih më 11 korrik dhe paraqiti dorëheqjen e tij me zemërim. Anëtarët e komitetit e kuptuan se dorëheqja e figurës së tyre kryesore publike do të thoshte fundi i partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=102}} Hitleri njoftoi se do të ribashkohej me kusht që të zëvendësonte Drekslerin si kryetar të partisë dhe që selia e partisë të mbetej në Mynih.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Komiteti u pajtua dhe ai u ribashkua me partinë më 26 korrik si anëtari 3,680. Hitleri vazhdoi të përballej me disa kundërshtime brenda Partisë Naziste. Kundërshtarët e Hitlerit në udhëheqje e përjashtuan Herman Eserin nga partia dhe ata shtypën 3,000 kopje të një pamfleti që sulmonte Hitlerin si tradhtar të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Në ditët në vijim, Hitleri foli para disa audiencave të mëdha dhe mbrojti veten dhe Eserin, nën duartrokitje të zjarrta. Strategjia e tij rezultoi e suksesshme dhe në një kongres të posaçëm të partisë më 29 korrik, atij iu dha pushtet absolut si kryetar i partisë, duke pasuar Drekslerin, me një votim prej 533 votash pro dhe një kundër.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=83, 103}} Fjalimet e hidhura të Hitlerit në birrari filluan të tërhiqnin audiencë të rregullt. Si [[Demagogu|demagog]],{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xv}} ai u bë i aftë në përdorimin e temave populiste, duke përfshirë përdorimin e kurbanëve, të cilët fajësoheshin për vështirësitë ekonomike të dëgjuesve të tij.{{Sfn|Bullock|1999|p=376}}{{Sfn|Frauenfeld|1937}}{{Sfn|Goebbels|1936}} Hitleri përdori magnetizmin personal dhe një kuptim të [[Psikologjia e turmës|psikologjisë së turmës]] në avantazhin e tij ndërsa merrej me fjalime publike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=105–106}}{{Sfn|Bullock|1999|p=377}} Historianët kanë vënë re efektin hipnotik të retorikës së tij në audienca të mëdha dhe të syve të tij në grupe të vogla.{{Sfn|Kressel|2002|p=121}} Alfons Hek, një ish-anëtar i [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], kujton: Ndjekësit e hershëm përfshinin [[Rudolf Heß|Rudolf Hesin]], ish-asin e forcave ajrore [[Hermann Goering|Herman Gëring]] dhe kapitenin e ushtrisë [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]]. Rëmi u bë kreu i organizatës paraushtarake naziste, {{Lang|de|[[Sturmabteilung]]}} (SA, "Trupat e Stuhisë"), të cilat mbronin takimet dhe sulmonin kundërshtarët politikë. Një ndikim kritik në mendimin e Hitlerit gjatë kësaj periudhe ishte {{Lang|de|[[Aufbau Vereinigung]]}},{{Sfn|Kellogg|2005|p=275}} një grup konspirativ i të dëbuarve të bardhë rusë dhe nazistëve të hershëm. Grupi, i financuar me fonde të kanalizuara nga industrialistë të pasur, e prezantoi Hitlerin me idenë e një konspiracioni hebre, duke lidhur financat ndërkombëtare me bolshevizmin.{{Sfn|Kellogg|2005|p=203}} Programi i Partisë Naziste u paraqit në [[Programi Nacionalsocialist|programin e tyre me 25 pika]] më 24 shkurt 1920. Ky nuk përfaqësonte një ideologji koherente, por ishte një konglomerat idesh të pranuara që kishin vlerë në lëvizjen [[Pangjermanizmi|pangjermanike]] {{Lang|de|[[völkisch]]}}, siç ishte [[ultranacionalizmi]], kundërshtimi ndaj [[Traktati i Versajës|Traktatit të Versajës]], mosbesimi ndaj [[Kapitalizmi|kapitalizmit]], si dhe disa ide [[Socializmi|socialiste]]. Për Hitlerin, aspekti më i rëndësishëm i saj ishte qëndrimi i saj i fortë [[Judeofobia|antisemit]]. Ai gjithashtu e perceptonte programin si një bazë kryesisht për propagandë dhe për tërheqjen e njerëzve në parti.{{Sfn|Bracher|1970|pp=115–116}} === Puçi i Sallës së Birrës dhe Burgu i Landsbergut === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-00344A,_München,_nach_Hitler-Ludendorff_Prozess.jpg|parapamje|Të pandehurit në gjyqin [[Grushti në Mynih|e Puçit të Sallës së Birrës]], 1 prill 1924. Nga e majta në të djathtë: Hajnc Pernet, Fridrih Veber, Vilhelm Frik, Herman Kribel, Erih Ludendorf, Hitleri, Vilhelm Brykner, [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]] dhe Robert Vagner.]] [[Skeda:Mein_Kampf_dust_jacket.jpeg|parapamje|Mbulesa e pluhurit e botimit të viteve 1926–28 të {{Lang|de|[[Mein Kampf]]}}, të cilin Hitleri e shkroi në vitin 1925.]] Në vitin 1923, Hitleri kërkoi ndihmën e Gjeneralit të Luftës së Parë Botërore, Erih Ludendorf, për një grusht shteti të tentuar, të njohur si Puçi i Sallës së Birrës. Partia Naziste përdori fashizmin italian si model për pamjen dhe politikat e saj. Hitleri donte të imitonte Marshimin drejt Romës të [[Benito Musolini|Benito Musolinit]] në vitin 1922 duke organizuar grushtin e tij të shtetit në Bavari, i cili do të pasohej nga një sfidë ndaj qeverisë në Berlin. Hitleri dhe Ludendorfi kërkuan mbështetjen e {{Lang|de|Staatskommissar}} (Komisioneri i Shtetit) Gustav Riter fon Kahr, sundimtari ''de facto'' i Bavarisë. Megjithatë, Kahri, së bashku me shefin e policisë Hans Riter fon Zajser dhe gjeneralin e Reichswehr Oto fon Losov, donin të instalonin një diktaturë nacionaliste pa Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=126}} Më 8 nëntor 1923, Hitleri dhe SA-ja sulmuan një takim publik me 3,000 persona të organizuar nga Kahri në Byrgerbrojkeler, një birrari në Mynih. Duke ndërprerë fjalimin e Kahrit, ai njoftoi se revolucioni kombëtar kishte filluar dhe shpalli formimin e një qeverie të re me Ludendorfin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Pasi u tërhoq në një dhomë të pasme, Hitleri, me pistoletën e tij të nxjerrë, kërkoi dhe më pas mori mbështetjen e Kahrit, Zajserit dhe Losovit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Forcat e Hitlerit fillimisht arritën të pushtonin Reichswehr-in lokal dhe selinë e policisë, por Kahri dhe bashkëpunëtorët e tij e tërhoqën shpejt mbështetjen e tyre. As ushtria dhe as policia e shtetit nuk u bashkuan me Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=129}} Të nesërmen, Hitleri dhe pasuesit e tij marshuan nga birraria drejt Ministrisë së Luftës së Bavarisë për të përmbysur qeverinë bavareze, por policia i shpërndau ata.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=130–131}} Në grushtin e dështuar të shtetit, 16 anëtarë të Partisë Naziste dhe katër oficerë policie u vranë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=73–74}} Hitleri iku në shtëpinë e Ernest Hanfshtengelit dhe sipas disa të dhënave mendoi për vetëvrasje.{{Sfn|Kershaw|2008|p=132}} Ai ishte i depresionuar, por i qetë kur u arrestua më 11 nëntor 1923 për [[Tradhtia (krim)|tradhti të lartë]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=131}} Gjyqi i tij para Gjykatës së Posaçme Popullore në Mynih filloi në shkurt 1924,{{Sfn|Munich Court, 1924}} dhe [[Alfred Rosenberg|Alfred Rozenbergu]] u bë udhëheqësi i përkohshëm i Partisë Naziste. Më 1 prill, Hitleri u dënua me pesë vjet {{Lang|de|[[Festungshaft]]}} ('izolim në fortesë') në Burgun e Landsbergut.{{Sfn|Evans|2003|p=196}} Atje, ai u trajtua miqësisht nga rojet dhe iu lejua posta nga mbështetësit dhe vizita të rregullta nga shokët e partisë. I falur nga Gjykata Supreme e Bavarisë, ai u lirua nga burgu më 20 dhjetor 1924, kundër kundërshtimeve të prokurorit të shtetit.{{Sfn|Kershaw|1999|p=239}} Duke përfshirë kohën në paraburgim, Hitleri vuajti pak më shumë se një vit burg.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}} Ndërsa ishte në Landsberg, Hitleri diktoi pjesën më të madhe të vëllimit të parë të ''Mein Kampf'' (shqip. "Lufta Ime"; fillimisht e titulluar ''Katër Vjet e Gjysmë Lufte kundër Gënjeshtrave, Marrëzisë dhe Frikës'') fillimisht shoferit të tij, Emil Mauris, dhe më pas zëvendësit të tij, Rudolf Hes.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=147}} Libri, i dedikuar anëtarit të Shoqërisë Thule, Ditrih Ekartit, ishte një autobiografi dhe ekspozim i ideologjisë së tij. Libri paraqiti planet e Hitlerit për zgjerim territorial, si dhe për transformimin e shoqërisë gjermane në një diktaturë të bazuar në racë. Gjatë gjithë librit, hebrenjtë barazohen me "mikrobe" dhe paraqiten si "helmuesit ndërkombëtarë" të shoqërisë. Sipas ideologjisë së Hitlerit, zgjidhja e vetme ishte shfarosja e tyre. Ndërsa Hitleri nuk e përshkroi saktësisht se si do të arrihej kjo, "synimi i tij i natyrshëm gjenocidal është i pamohueshëm", sipas Ian Kersho.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=148–150}} Botuar në dy vëllime në 1925 dhe 1926, {{Lang|de|Mein Kampf}} shiti 228,000 kopje midis viteve 1925 dhe 1932. Një milion kopje u shitën në vitin 1933, vitin e parë të Hitlerit në detyrë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=80–81}} Pak para se Hitleri të kishte të drejtë për lirim me kusht, qeveria bavareze u përpoq ta deportonte atë në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=237}} Kancelari federal austriak e hodhi poshtë kërkesën me arsyetimin e rremë se shërbimi i tij në Ushtrinë Gjermane e bënte shtetësinë e tij austriake të pavlefshme.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} Në përgjigje, Hitleri hoqi dorë zyrtarisht nga shtetësia e tij austriake më 7 prill 1925.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} === Rindërtimi i Partisë Naziste === Në kohën e lirimit të Hitlerit nga burgu, politika në Gjermani ishte bërë më pak luftarake dhe ekonomia ishte përmirësuar, duke kufizuar mundësitë e Hitlerit për agjitacion politik. Si rezultat i Puçit të dështuar të Sallës së Birrës, Partia Naziste dhe organizatat e saj të lidhura u ndaluan në Bavari. Në një takim me Kryeministrin e Bavarisë, Hajnrih Held, më 4 janar 1925, Hitleri pranoi të respektonte autoritetin e shtetit dhe premtoi se do të kërkonte pushtet politik vetëm përmes procesit demokratik. Takimi hapi rrugën që ndalimi i Partisë Naziste të hiqej më 16 shkurt.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=158, 161, 162}} Megjithatë, pas një fjalimi nxitës që mbajti më 27 shkurt, Hitlerit iu ndalua të fliste publikisht nga autoritetet bavareze, një ndalim që mbeti në fuqi deri në vitin 1927.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=162, 166}}{{Sfn|Shirer|1960|p=129}} Për të çuar përpara ambiciet e tij politike pavarësisht ndalimit, Hitleri emëroi Gregor Shtraserin, Oto Shtraserin dhe [[Xhozef Gëbels|Jozef Gëbelsin]] për të organizuar dhe zgjeruar Partinë Naziste në Gjermaninë veriore. Gregor Shtraseri ndiqte një kurs politik më të pavarur, duke theksuar elementët socialistë të programit të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=166, 167}} Tregu i aksioneve në Shtetet e Bashkuara ra më 24 tetor 1929. Ndikimi në Gjermani ishte i tmerrshëm: miliona njerëz mbetën të papunë dhe disa banka të mëdha falimentuan. Hitleri dhe Partia Naziste u përgatitën të përfitonin nga emergjenca për të fituar mbështetje për partinë e tyre. Ata premtuan të hidhnin poshtë Traktatin e Versajës, të forconin ekonominë dhe të siguronin vende pune.{{Sfn|Shirer|1960|pp=136–137}} Hitleri diskutoi emrin e Partisë Naziste në tetor 1923: == Ardhja në pushtet == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Kryesor|Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet}} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align: center;" |- |+Rezultatet e zgjedhjeve të Partisë Naziste{{Sfn|Kolb|2005|pp=224–225}} ! scope="col" | Zgjedhjet ! scope="col" | Totali i votave ! scope="col" | % votash ! scope="col" | Vendet e Reichstag-ut ! class="unsortable" scope="col" | Shënime |- ! scope="row" |Maj 1924 | {{Nts|1918300}} | {{Nts|6.5}} | {{Nts|32}} | style="text-align:left;" | Hitleri në burg |- ! scope="row" |Dhjetor 1924 | {{Nts|907300}} | {{Nts|3.0}} | {{Nts|14}} | style="text-align:left;" | Hitleri lirohet nga burgu |- ! scope="row" |Maj 1928 | {{Nts|810100}} | {{Nts|2.6}} | {{Nts|12}} | style="text-align:left;" | |- ! scope="row" |Shtator 1930 | {{Nts|6409600}} | {{Nts|18.3}} | {{Nts|107}} | style="text-align:left;" | Pas krizës financiare |- ! scope="row" |Korrik 1932 | {{Nts|13745000}} | {{Nts|37.3}} | {{Nts|230}} | style="text-align:left;" | Pasi Hitleri u bë kandidat për president |- ! scope="row" |Nëntor 1932 | {{Nts|11737000}} | {{Nts|33.1}} | {{Nts|196}} | style="text-align:left;" | |- ! scope="row" |Mars 1933 | {{Nts|17277180}} | {{Nts|43.9}} | {{Nts|288}} | style="text-align:left;" | Zgjedhje vetëm pjesërisht të lira gjatë mandatit të Hitlerit si kancelar i Gjermanisë |} === Administrata e Bryningut === Depresioni i Madh i ofroi Hitlerit një mundësi politike. Gjermanët ishin të pavendosur në lidhje me [[Republika kuvendore|republikën parlamentare]], e cila u përball me sfida nga ekstremistët e krahut [[Politika e ekstremit të djathtë|të djathtë]] dhe [[Politika e ekstremit të majtë|të majtë]]. Partitë politike të moderuara ishin gjithnjë e më të paafta për të frenuar valën e ekstremizmit dhe referendumi gjerman i vitit 1929 ndihmoi në ngritjen e ideologjisë naziste.{{Sfn|Kolb|1988|p=105}} Zgjedhjet e shtatorit 1930 rezultuan në shpërbërjen e një koalicioni të madh dhe zëvendësimin e tij me një kabinet minoritar. Udhëheqësi i saj, kancelari Hajnrih Bryning i Partisë së Qendrës, qeverisi nëpërmjet dekreteve të jashtëzakonshme nga Presidenti Paul fon Hindenburg. Qeverisja me dekret u bë norma e re, duke hapur rrugën për forma autoritare të qeverisjes.{{Sfn|Halperin|1965|p=403 ''et. seq''}} Partia Naziste erdhi nga parëdësia dhe fitoi 18.3 për qind të votave dhe 107 vende parlamentare në zgjedhjet e vitit 1930, duke u bërë partia e dytë më e madhe në parlament.{{Sfn|Halperin|1965|pp=434–446 ''et. seq''}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_119-0289,_München,_Hitler_bei_Einweihung_"Braunes_Haus".jpg|parapamje|Hitleri dhe arkëtari i Partisë Naziste , Franc Ksaver Shvarc, në përurimin e rinovimit të Palais Barlov në Briner Shtrase në Mynih në selinë e Shtëpisë Kafe, dhjetor 1930.]] Hitleri bëri një paraqitje të spikatur në gjyqin e dy oficerëve të Reichswehr-it, Togerëve Rikard Sheringer dhe Hans Ludin, në fund të vitit 1930. Të dy u akuzuan për anëtarësim në Partinë Naziste, në atë kohë e paligjshme për personelin e Reichswehr-it.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=218}} Prokuroria argumentoi se Partia Naziste ishte ekstremiste, duke e shtyrë avokatin mbrojtës Hans Frank të thërriste Hitlerin të dëshmonte.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=216}} Më 25 shtator 1930, Hitleri dëshmoi se partia e tij do të ndiqte pushtetin politik vetëm përmes zgjedhjeve demokratike,{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|pp=218–219}} gjë që i siguroi atij shumë mbështetës në trupën e oficerëve.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=222}} Masat shtrënguese të Bryningut sollën pak përmirësim ekonomik dhe ishin jashtëzakonisht të papëlqyeshme.{{Sfn|Halperin|1965|p=449 ''et. seq''}} Hitleri e shfrytëzoi këtë duke i drejtuar mesazhet e tij politike posaçërisht njerëzve që ishin prekur nga inflacioni i viteve 1920 dhe Depresioni, siç ishin fermerët, veteranët e luftës dhe klasa e mesme.{{Sfn|Halperin|1965|pp=434–436, 471}} Edhe pse Hitleri e kishte tërhequr shtetësinë austriake në vitin 1925, ai nuk e fitoi shtetësinë gjermane për gati shtatë vjet. Kjo do të thoshte se ai ishte [[Pashtetësia|pa shtetësi]], ligjërisht i paaftë për të kandiduar për poste publike dhe akoma përballej me rrezikun e deportimit.{{Sfn|Shirer|1960|p=130}} Më 25 shkurt 1932, ministri i brendshëm i Brunsvikut, Ditrih Klages, i cili ishte anëtar i Partisë Naziste, e emëroi Hitlerin si administrator për delegacionin e shtetit në Rajhsrat në Berlin, duke e bërë Hitlerin shtetas të Brunsvikut,{{Sfn|Hinrichs|2007}} dhe kështu të Gjermanisë.{{Sfn|Halperin|1965|p=476}} Hitleri kandidoi kundër Hindenburgut në zgjedhjet presidenciale të vitit 1932. Një fjalim në Klubin e Industrisë në [[Dyzeldorfi|Dyseldorf]] më 27 janar 1932 i siguroi atij mbështetjen e shumë prej industrialistëve më të fuqishëm të Gjermanisë.{{Sfn|Halperin|1965|pp=468–471}} Hindenburgu kishte mbështetje nga parti të ndryshme nacionaliste, monarkiste, katolike dhe [[Republikanizmi|republikane]], si dhe nga disa [[Partia Socialdemokrate e Gjermanisë|socialdemokratë]]. Hitleri përdori sloganin "{{Lang|de|Hitler über Deutschland}}" ("Hitleri mbi Gjermaninë"), një referencë për ambiciet e tij politike dhe fushatën e tij duke përdorur avionë.{{Sfn|Bullock|1962|p=201}} Ai ishte një nga politikanët e parë që përdori udhëtimin me avion për fushatë dhe e përdori atë në mënyrë efektive.{{Sfn|Hoffman|1989}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=227}} Hitleri doli i dyti në të dy raundet e zgjedhjeve, duke fituar më shumë se 35 për qind të votave në zgjedhjet përfundimtare. Edhe pse humbi ndaj Hindenburgut, këto zgjedhje e vendosën Hitlerin si një forcë të fortë në politikën gjermane.{{Sfn|Halperin|1965|pp=477–479}} === Emërimi si kancelar === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1972-026-11,_Machtübernahme_Hitlers.jpg|parapamje|Hitleri, në një dritare të Kancelarisë së Rajhut, merr duartrokitje në mbrëmjen e inaugurimit të tij si [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar]], 30 janar 1933.]] Mungesa e një qeverie efektive shtyu dy politikanë me ndikim, Franc fon Papen dhe Alfred Hugenberg, së bashku me disa industrialistë dhe biznesmenë të tjerë, t'i shkruanin një letër Hindenburgut. Nënshkruesit i kërkuan Hindenburgut të emëronte Hitlerin si udhëheqës të një qeverie "të pavarur nga partitë parlamentare", e cila mund të shndërrohej në një lëvizje që do të "mahniste miliona njerëz".{{Sfn|Letter to Hindenburg, 1932}}{{Sfn|Fox News, 2003}} Hindenburgu pranoi me ngurrim të emëronte Hitlerin si kancelar pasi dy zgjedhje të mëtejshme parlamentare - në korrik dhe nëntor 1932 - nuk kishin rezultuar në formimin e një qeverie shumicë. Hitleri kryesoi një qeveri koalicioni jetëshkurtër të formuar nga Partia Naziste (e cila kishte më shumë vende në Rajhshtag) dhe nga partia e Hugenbergut, Partia Kombëtare Popullore Gjermane (DNVP). Më 30 janar 1933, kabineti i ri u betua gjatë një ceremonie të shkurtër në zyrën e Hindenburgut. Partia Naziste fitoi tre poste: Hitleri u emërua kancelar, Vilhelm Friku Ministër i Brendshëm dhe Herman Gëringu Ministër i Brendshëm për Prusinë.{{Sfn|Shirer|1960|p=184}} Hitleri kishte këmbëngulur në pozicionet ministrore si një mënyrë për të fituar kontroll mbi policinë në pjesën më të madhe të Gjermanisë.{{Sfn|Evans|2003|p=307}} === Zjarri i Rajhshtagut dhe zgjedhjet e marsit === Si kancelar, Hitleri punoi kundër përpjekjeve të kundërshtarëve të Partisë Naziste për të ndërtuar një qeveri shumicë. Për shkak të ngërçit politik, ai i kërkoi Hindenburgut të shpërndante përsëri Rajhshtagun dhe zgjedhjet u caktuan për në fillim të marsit. Më 27 shkurt 1933, [[Historia e Berlinit|ndërtesa e Rajhshtagut u dogj]]. Gëringu fajësoi një komplot komunist, pasi komunisti holandez Marinus van der Lube u gjet në rrethana inkriminuese brenda ndërtesës që po digjej.{{Sfn|Bullock|1962|p=262}} Deri në vitet 1960, disa historianë, përfshirë Uilliam L. Shirer dhe [[Alan Bullock|Alan Bullok]], mendonin se Partia Naziste ishte përgjegjëse;{{Sfn|Shirer|1960|p=192}}{{Sfn|Bullock|1999|p=262}} tani pikëpamja e shumicës së historianëve është se Van der Lube e nisi zjarrin i vetëm.{{Sfn|Hett|2014|pp=255–259}} Me nxitjen e Hitlerit, Hindenburgu u përgjigj duke nënshkruar [[Dekreti i Zjarrit të Rajhstagut|Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut]] të 28 shkurtit, të hartuar nga nazistët, i cili pezulloi të drejtat themelore dhe lejoi ndalimin pa gjyq. Dekreti u lejua sipas Nenit 48 të Kushtetutës së Vajmarit, i cili i dha presidentit fuqinë për të marrë masa emergjente për të mbrojtur sigurinë dhe rendin publik.{{Sfn|Shirer|1960|pp=194, 274}} Aktivitetet e Partisë Komuniste Gjermane (KPD) u shtypën dhe 4,000 anëtarë të KPD-së u arrestuan.{{Sfn|Shirer|1960|p=194}} Përveç fushatave politike, Partia Naziste u angazhua në dhunë paraushtarake dhe përhapjen e propagandës antikomuniste, në ditët para zgjedhjeve. Në ditën e zgjedhjeve, më 6 mars 1933, pjesa e votave të nazistëve u rrit në 44% dhe partia fitoi numrin më të madh të vendeve në parlament. Partia e Hitlerit dështoi të siguronte një shumicë absolute, duke e bërë të domosdoshme një koalicion tjetër me DNVP-në.{{Sfn|Bullock|1962|p=265}} === Dita e Potsdamit dhe Akti i Mundësimit === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-S38324,_Tag_von_Potsdam,_Adolf_Hitler,_Paul_v._Hindenburg.jpg|parapamje|Hitleri dhe Paul fon Hindenburgu shtrëngojnë duart në Ditën e Potsdamit, 21 Mars 1933.]] Më 21 mars 1933, Rajhshtagu i ri u konstitua me një ceremoni hapjeje në Kishën e Garnizonit në [[Pocdami|Potsdam]]. Kjo "Ditë e Potsdamit" u mbajt për të demonstruar unitetin midis lëvizjes naziste dhe elitës dhe ushtrisë së vjetër [[Prusia|prusiane]]. Hitleri u shfaq me një xhaketë dhe përshëndeti me përulësi Hindenburgun.{{Sfn|City of Potsdam}}{{Sfn|Shirer|1960|pp=196–197}} Për të arritur kontroll të plotë politik pavarësisht se nuk kishte shumicë absolute në parlament, qeveria e Hitlerit solli {{Lang|de|Ermächtigungsgesetz}} (Aktin Mundësues) për një votim në Rajhstagun e sapozgjedhur. Akti - i titulluar zyrtarisht {{Lang|de|Gesetz zur Behebung der Not von Volk und Reich}} ("Ligji për të Zgjidhur Vështirësitë e Popullit dhe Rajhut")—i dha kabinetit të Hitlerit fuqinë për të miratuar ligje pa pëlqimin e Rajhshtagut për katër vjet. Këto ligje mund të devijonin (me përjashtime të caktuara) nga kushtetuta.{{Sfn|Shirer|1960|p=198}} Meqenëse do të ndikonte në kushtetutë, Akti i Mundësimit kërkonte një shumicë prej dy të tretash për t'u miratuar. Duke mos lënë asgjë në dorë të rastësisë, nazistët përdorën dispozitat e Dekretit të Zjarrit të Rajhshtagut për të arrestuar të 81 deputetët komunistë (pavarësisht fushatës së tyre të ashpër kundër partisë, nazistët e kishin lejuar KPD-në të kundërshtonte zgjedhjet){{Sfn|Evans|2003|p=335}} dhe për të penguar disa socialdemokratë të merrnin pjesë.{{Sfn|Shirer|1960|p=196}} Më 23 mars 1933, Rajhshtagu u mblodh në Shtëpinë e Operas "Kroll" në rrethana të turbullta. Radhët e ushtarëve të SA-së shërbyen si roje brenda ndërtesës, ndërsa grupe të mëdha jashtë, duke kundërshtuar legjislacionin e propozuar, bërtisnin slogane dhe kërcënime ndaj anëtarëve të parlamentit që po vinin.{{Sfn|Bullock|1999|p=269}} Pasi Hitleri i premtoi verbalisht udhëheqësit të partisë së Qendrës, Ludvig Kasit, se Hindenburgu do të mbante të drejtën e tij të vetos, Kasi njoftoi se Partia e Qendrës do të mbështeste Aktin e Mundësimit. Akti u miratua me 444 vota pro dhe 94 kundër, ku të gjitha partitë përveç socialdemokratëve votuan pro. Akti i Mundësimit, së bashku me Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut, e transformuan qeverinë e Hitlerit në një diktaturë ligjore ''de facto''.{{Sfn|Shirer|1960|p=199}} === Diktatura ===   Pasi kishte arritur kontroll të plotë mbi degët legjislative dhe ekzekutive të qeverisë, Hitleri dhe aleatët e tij filluan të shtypnin opozitën e mbetur. Partia Socialdemokrate u shpall e paligjshme dhe pasuritë e saj u sekuestruan.{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Ndërsa shumë delegatë të sindikatave ishin në Berlin për aktivitetet e 1 Majit, trupat sulmuese të SA-së pushtuan zyrat e sindikatave në të gjithë vendin. Më 2 maj 1933, të gjitha sindikatat u detyruan të shpërbëheshin dhe udhëheqësit e tyre u arrestuan. Disa u dërguan në [[Kampet naziste të përqendrimit|kampe përqendrimi]].{{Sfn|Shirer|1960|p=202}} Fronti Gjerman i Punës u formua si një organizatë ombrellë për të përfaqësuar të gjithë punëtorët, administratorët dhe pronarët e kompanive, duke reflektuar kështu konceptin e [[Nazizmi|nazizmit]] në frymën e {{Lang|de|[[Volksgemeinschaft]]}} (bashkësia e njerëzve) të Hitlerit.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}} Pasi kishte arritur kontroll të plotë mbi degët legjislative dhe ekzekutive të qeverisë, Hitleri dhe aleatët e tij filluan të shtypnin opozitën e mbetur. Partia Socialdemokrate u shpall e paligjshme dhe pasuritë e saj u sekuestruan.{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Ndërsa shumë delegatë të sindikatave ishin në Berlin për aktivitetet e 1 Majit, trupat sulmuese të SA-së pushtuan zyrat e sindikatave në të gjithë vendin. Më 2 maj 1933, të gjitha sindikatat u detyruan të shpërbëheshin dhe udhëheqësit e tyre u arrestuan. Disa u dërguan në [[Kampet naziste të përqendrimit|kampe përqendrimi]].{{Sfn|Shirer|1960|p=202}} Fronti Gjerman i Punës u formua si një organizatë ombrellë për të përfaqësuar të gjithë punëtorët, administratorët dhe pronarët e kompanive, duke reflektuar kështu konceptin e [[Nazizmi|nazizmit]] në frymën e {{Lang|de|[[Volksgemeinschaft]]}} (bashkësia e njerëzve) të Hitlerit.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1990-048-29A,_Adolf_Hitler_retouched.jpg|parapamje|Në vitin 1934, Hitleri u bë kreu i shtetit të Gjermanisë me titullin {{Lang|de|[[Führer|Führer und Reichskanzler]]}} (udhëheqës dhe kancelar i Rajhut).]] Deri në fund të qershorit, partitë e tjera ishin frikësuar dhe u shpërbënë. Kjo përfshinte partnerin nominal të koalicionit të nazistëve, DNVP-në; me ndihmën e SA-së, Hitleri e detyroi udhëheqësin e saj, Hugenbergun, të jepte dorëheqjen më 29 qershor. Më 14 korrik 1933, Partia Naziste u shpall e vetmja parti politike ligjore në Gjermani.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}}{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Kërkesat e SA-së për më shumë pushtet politik dhe ushtarak shkaktuan ankth midis udhëheqësve ushtarakë, industrialë dhe politikë. Si përgjigje, Hitleri spastroi të gjithë udhëheqjen e SA-së në [[Nata e Thikave të Gjata|Natën e Thikave të Gjata]], e cila u zhvillua nga 30 qershori deri më 2 korrik 1934.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=309–314}} Hitleri shënjestroi Ernest Rëmin dhe udhëheqës të tjerë të SA-së, të cilët, së bashku me disa kundërshtarë politikë të Hitlerit (si Gregor Shtraseri dhe ish-kancelari Kurt fon Shlajsher), u arrestuan dhe u qëlluan.{{Sfn|Tames|2008|pp=4–5}} Ndërsa bashkësia ndërkombëtare dhe disa gjermanë u tronditën nga vrasjet, shumë në Gjermani besonin se Hitleri po rivendoste rendin.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=313–315}} Hindenburgu vdiq më 2 gusht 1934. Një ditë më parë, kabineti kishte miratuar Ligjin Lidhur me Kryetarin e Shtetit të Rajhut Gjerman.{{Sfn|Overy|2005|p=63}} Ky ligj deklaronte se pas vdekjes së Hindenburgut, zyra e presidentit do të shfuqizohej dhe fuqitë e tij do të bashkoheshin me ato të kancelarit. Kështu, Hitleri u bë kreu i shtetit, si dhe kreu i qeverisë, dhe u emërua zyrtarisht si {{Lang|de|Führer und Reichskanzler}} (Udhëheqës dhe Kancelari i Rajhut),{{Sfn|Shirer|1960|pp=226–227}} megjithëse {{Lang|de|Reichskanzler}} përfundimisht u rrëzua.{{Sfn|Evans|2005|p=44}} Me këtë veprim, Hitleri eliminoi mjetin e fundit ligjor me anë të të cilit mund të shkarkohej nga detyra.{{Sfn|Shirer|1960|p=229}} Si kreu i shtetit, Hitleri u bë komandant i përgjithshëm i forcave të armatosura. Menjëherë pas vdekjes së Hindenburgut, me nxitjen e udhëheqjes së {{Lang|de|Reichswehr}}-it, betimi tradicional i besnikërisë i ushtarëve u ndryshua për të pohuar besnikërinë ndaj Hitlerit personalisht, me emër, në vend të detyrës së komandantit të përgjithshëm (i cili më vonë u riemërua në komandant suprem) ose ndaj Gjermanisë.{{Sfn|Bullock|1962|p=309}} Më 19 gusht, bashkimi i presidencës me kancelarin u miratua nga 88 për qind e elektoratit që votoi në një referendum.{{Sfn|Evans|2005|p=110}} [[Skeda:Standarte_Adolf_Hitlers.svg|parapamje|Standardi personal i Hitlerit]] Në fillim të vitit 1938, Hitleri përdori shantazhin për të konsoliduar kontrollin e tij mbi ushtrinë duke nxitur çështjen Blomberg-Friç. Hitleri e detyroi Ministrin e tij të Luftës, Feldmarshalin Verner fon Blomberg, të jepte dorëheqjen duke përdorur një dosje policore që tregonte se gruaja e re e Blombergut kishte një precedent për prostitucion.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=392, 393}}{{Sfn|Shirer|1960|p=312}} Komandanti i ushtrisë, Gjeneral Koloneli Verner Fon Friç, u shkarkua pasi {{Lang|de|[[Schutzstaffel]]}} (SS-ja) paraqiti akuza se kishte pasur një marrëdhënie homoseksuale.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=393–397}} Të dy burrat kishin rënë në disfavor sepse kundërshtuan kërkesën e Hitlerit për ta bërë {{Lang|de|[[Wehrmacht]]}}-in gati për luftë që në vitin 1938.{{Sfn|Shirer|1960|p=308}} Hitleri mori titullin e Blombergut si Komandant i Përgjithshëm, duke marrë kështu komandën personale të forcave të armatosura.{{Sfn|Shirer|1960|p=318}} Ai e zëvendësoi Ministrinë e Luftës me {{Lang|de|[[Oberkommando der Wehrmacht]]}} (OKW), të kryesuar nga Gjenerali Vilhelm Kajtel. Po atë ditë, 16 gjeneralë u hoqën nga komandat e tyre dhe 44 të tjerë u transferuan; të gjithë dyshohej se nuk ishin mjaftueshëm pronazistë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=318–319}} Deri në fillim të shkurtit 1938, 12 gjeneralë të tjerë ishin shkarkuar.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=397–398}} Hitleri u kujdes t'i jepte diktaturës së tij pamjen e ligjshmërisë. Shumë nga dekretet e tij bazoheshin në mënyrë të qartë në Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut dhe rrjedhimisht në Nenin 48 të Kushtetutës së Vajmarit. Rajhshtagu e rinovoi Aktin e Mundësimit dy herë, çdo herë për katër vjet.{{Sfn|Shirer|1960|p=274}} Ndërsa zgjedhjet për Rajhshtagun ende mbaheshin (në 1933, 1936 dhe 1938), votuesve iu paraqit një listë e vetme nazistësh dhe "të ftuarish" pronazistë, e cila mori mbi 90 për qind të votave.{{Sfn|Read|2004|p=344}} Këto zgjedhje të rreme u mbajtën në kushte aspak sekrete; nazistët kërcënuan me hakmarrje të ashpra këdo që nuk votonte ose që votonte kundër.{{Sfn|Evans|2005|pp=109–111}} == Gjermania Naziste == [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-04062A,_Nürnberg,_Reichsparteitag,_SA-_und_SS-Appell.jpg|parapamje|Hitleri, [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe shefi i [[Sturmabteilung|SA-së]] Viktor Luce bëjnë [[Përshëndetja naziste|përshëndetjen naziste]] në [[Tubimet e Nurembergut|tubimin e Nurembergut]] në vitin 1934.]] === Ekonomia dhe kultura === Në gusht të vitit 1934, Hitleri emëroi presidentin e {{Lang|de|Reichsbank}}, Hjalmar Shaht, si Ministër të Ekonomisë, dhe vitin pasardhës, si Fuqiplotë për Ekonominë e Luftës, përgjegjës për përgatitjen e ekonomisë për luftë.{{Sfn|McNab|2009|p=54}} Rindërtimi dhe riarmatimi u financuan përmes kartëmonedhave Mefo, shtypjes së parave dhe sekuestrimit të pasurive të njerëzve të arrestuar si armiq të shtetit, përfshirë hebrenjtë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=259–260}} Numri i të papunëve ra nga gjashtë milionë në vitin 1932 në më pak se një milion në vitin 1936.{{Sfn|Shirer|1960|p=258}} Hitleri mbikëqyri një nga fushatat më të mëdha të përmirësimit të infrastrukturës në historinë gjermane, duke çuar në ndërtimin e digave, autostradave (Autobahn), hekurudhave dhe punimeve të tjera civile. Pagat ishin pak më të ulëta në mesin dhe fundin e viteve 1930 krahasuar me pagat gjatë Republikës së Vajmarit, ndërsa kostoja e jetesës u rrit me 25 për qind.{{Sfn|Shirer|1960|p=262}} Java mesatare e punës u rrit gjatë kalimit në një ekonomi lufte; në vitin 1939, gjermani mesatar punonte midis 47 dhe 50 orësh në javë.{{Sfn|McNab|2009|pp=54–57}} Qeveria e Hitlerit sponsorizoi arkitekturën në një shkallë të gjerë. Albert Shpiri, i cili luajti një rol të rëndësishëm në zbatimin e riinterpretimit klasicist të kulturës gjermane nga Hitleri, u vu në krye të rinovimeve të propozuara arkitekturore të Berlinit.{{Sfn|Speer|1971|pp=118–119}} Pavarësisht kërcënimit për bojkot shumëkombësh, Gjermania priti [[Lojërat Olimpike Verore 1936|Lojërat Olimpike të vitit 1936]]. Hitleri drejtoi ceremonitë e hapjes dhe mori pjesë në evenimente, si në [[Lojërat olimpike dimërore 1936|Lojërat Dimërore]] në Garmish-Partenkirshen ashtu edhe në Lojërat Verore në Berlin.{{Sfn|Evans|2005|pp=570–572}} === Riarmatimi dhe aleancat e reja === [[Skeda:Adolf_Hitler-_Speech_at_Krupp_Factory_in_Germany_(1935)_-_British_Pathé.webm|parapamje|Hitleri duke mbajtur një fjalim në fabrikën Krup në Esen, Gjermani, 1935.]] Në një takim me udhëheqësit ushtarakë gjermanë më 3 shkurt 1933, Hitleri foli për "pushtimin për {{Lang|de|Lebensraum}} në Lindje dhe gjermanizimin e saj të pamëshirshëm" si objektivat e tij përfundimtare të politikës së jashtme.{{Sfn|Weinberg|1970|pp=26–27}} Në mars, Princi Bernard Vilhelm von Bylov, sekretar në Ministrinë e Jashtme ({{Lang|de|Auswärtiges Amt}}), lëshoi një deklaratë mbi qëllimet kryesore të politikës së jashtme: {{Lang|de|[[Anschluss]]}} me Austrinë, rivendosjen e kufijve kombëtarë të Gjermanisë të vitit 1914, refuzimin e kufizimeve ushtarake sipas Traktatit të Versajës, kthimin e ish-kolonive gjermane në Afrikë dhe një zonë gjermane të ndikimit në Evropën Lindore. Hitleri i konsideroi qëllimet e Bylovit shumë modeste.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=490–491}} Në fjalimet gjatë kësaj periudhe, ai theksoi ato që ai i quajti qëllime paqësore të politikave të tij dhe një gatishmëri për të punuar brenda marrëveshjeve ndërkombëtare.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=492, 555–556, 586–587}} Në mbledhjen e parë të kabinetit të tij në vitin 1933, Hitleri i dha përparësi shpenzimeve ushtarake mbi lehtësimin e papunësisë.{{Sfn|Carr|1972|p=23}} Gjermania u tërhoq nga [[Lidhja e Kombeve]] dhe Konferenca Botërore e Çarmatimit në tetor 1933.{{Sfn|Kershaw|2008|p=297}} Në janar 1935, mbi 90 për qind e popullit të [[Sarlanda|Sarlandës]], atëherë nën administrimin e Lidhjes së Kombeve, votuan për t'u bashkuar me Gjermaninë.{{Sfn|Shirer|1960|p=283}} Atë mars, Hitleri njoftoi një zgjerim të Vermahtit në 600,000 anëtarë - gjashtë herë më shumë se numri i lejuar nga Traktati i Versajës - duke përfshirë zhvillimin e një force ajrore ([[Forca Ajrore Gjermane (1935–1945)|Luftwaffe]]) dhe një rritje në madhësinë e marinës luftarake ([[Marina Gjermane (1935–1945)|Kriegsmarine]]). Britania, Franca, Italia dhe Lidhja e Kombeve i dënuan këto shkelje të Traktatit, por nuk bënë asgjë për t'i ndaluar ato.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=601–602}}{{Sfn|Martin|2008}} Marrëveshja Detare Anglo-Gjermane (AGNA) e 18 qershorit lejoi që tonazhi gjerman të rritej në 35 për qind të asaj të Marinës Mbretërore Britanike. Hitleri e quajti nënshkrimin e AGNA-s "ditën më të lumtur të jetës së tij", duke besuar se marrëveshja shënonte fillimin e aleancës anglo-gjermane që ai kishte parashikuar në {{Lang|de|Mein Kampf}}.{{Sfn|Hildebrand|1973|p=39}} Franca dhe Italia nuk u konsultuan para nënshkrimit, duke minuar drejtpërdrejt Lidhjen e Kombeve dhe duke e vënë Traktatin e Versajës në rrugën drejt mungesës së rëndësisë.{{Sfn|Roberts|1975|p=}} Gjermania e ripushtoi zonën e demilitarizuar në Rajnlandë në mars të vitit 1936, duke shkelur Traktatin e Versajës. Hitleri gjithashtu dërgoi trupa në Spanjë për të mbështetur [[Francisko Franko|Francisko Frankon]] dhe fraksionin e tij nacionalist gjatë [[Lufta Civile Spanjolle|Luftës Civile Spanjolle,]] pasi mori një apel për ndihmë në korrik të vitit 1936. Në të njëjtën kohë, Hitleri vazhdoi përpjekjet e tij për të krijuar një aleancë anglo-gjermane.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=630–631}} Në gusht të vitit 1936, në përgjigje të një krize ekonomike në rritje të shkaktuar nga përpjekjet e tij për riarmatim, Hitleri urdhëroi Gëringun të zbatonte një Plan Katërvjeçar për të përgatitur Gjermaninë për luftë brenda katër viteve të ardhshme.{{Sfn|Overy, ''Origins of WWII Reconsidered''|1999}} Plani parashikonte një luftë të përgjithshme midis "judeo-bolshevizmit" dhe nazizmit gjerman, i cili sipas pikëpamjes së Hitlerit kërkonte një përpjekje të përkushtuar për riarmatim pavarësisht nga kostot ekonomike.{{Sfn|Carr|1972|pp=56–57}} Në tetor 1936, Konti Galeaco Çano, Ministër i Jashtëm i qeverisë së Musolinit, vizitoi Gjermaninë, ku nënshkroi një Protokoll Nëntëpikësh si shprehje afrimi dhe pati një takim personal me Hitlerin. Më 1 nëntor, Musolini shpalli një "bosht" midis Gjermanisë dhe Italisë.{{Sfn|Goeschel|2018|pp=69–70}} Më 25 nëntor, Gjermania nënshkroi [[Pakti Antikomintern|Paktin Antikomintern]] me [[Perandoria e Japonisë|Japoninë]]. Britania, Kina, Italia dhe Polonia u ftuan gjithashtu të bashkoheshin me Paktin Antikomintern, por vetëm Italia nënshkroi në vitin 1937. Hitleri braktisi planin e tij për një aleancë anglo-gjermane, duke fajësuar udhëheqjen britanike "të papërshtatshme".{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=642}} Në një takim në Kancelarinë e Rajhut me ministrat e tij të jashtëm dhe shefat ushtarakë atë nëntor, Hitleri ritheksoi qëllimin e tij për të fituar {{Lang|de|Lebensraum}} për popullin gjerman. Ai urdhëroi që përgatitjet për luftë në Lindje të fillonin që në vitin 1938 dhe jo më vonë se viti 1943. Në rast të vdekjes së tij, procesverbali i konferencës, i regjistruar si Memorandumi i Hosbahut, do të konsiderohej si "testamenti" i tij politik.{{Sfn|Aigner|1985|p=264}} Ai mendonte se një rënie e ndjeshme e standardeve të jetesës në Gjermani si rezultat i krizës ekonomike mund të ndalej vetëm nga agresioni ushtarak që synonte pushtimin e Austrisë dhe [[Çekosllovakia|Çekosllovakisë]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=636–637}}{{Sfn|Carr|1972|pp=73–78}} Hitleri nxiti veprime të shpejta përpara se Britania dhe Franca të fitonin një epërsi të përhershme në [[Gara e armatimeve|garën e armatimeve]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=636–637}} Në fillim të vitit 1938, pas çështjes Blomberg-Friç, Hitleri mori kontrollin e aparatit ushtarako-politik të jashtëm, duke shkarkuar Nojratin si Ministër të Jashtëm dhe duke e emëruar veten Ministër të Luftës.{{Sfn|Overy, ''Origins of WWII Reconsidered''|1999}} Që nga fillimi i vitit 1938 e tutje, Hitleri po ndiqte një politikë të jashtme që në fund të fundit synonte luftën.{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=638}} == Holokausti == ''Artikujt kryesorë: [[Holokausti]] dhe [[Zgjidhja Përfundimtare]]''<blockquote class="templatequote" id="1670">Nëse financuesit ndërkombëtarë hebrenj brenda dhe jashtë Evropës do të kenë sukses në zhytjen e kombeve edhe një herë në një luftë botërore, atëherë rezultati nuk do të jetë bolshevizimi i botës, dhe kështu fitorja e judaizmit, por shfarosja e racës hebreje në Evropë!<ref name="FOOTNOTEMarrus200037">[[Adolf Hitler#CITEREFMarrus2000|Marrus 2000]], p.&nbsp;37.</ref></blockquote>-- Adolf Hitler, fjalimi i 30 janarit 1939 në Rajhshtag [[Skeda:Mass_Grave_3_at_Bergen-Belsen_concentration_camp.jpg|parapamje|Një varr masiv në Bergen-Belsen pas çlirimit të kampit, prill 1945]] Holokausti dhe lufta e Gjermanisë në Lindje bazoheshin në pikëpamjen e kahershme të Hitlerit se hebrenjtë ishin armiq të popullit gjerman dhe se {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} ishte e nevojshme për zgjerimin e Gjermanisë. Ai u përqendrua në Evropën Lindore për këtë zgjerim, duke synuar të mposhtte Poloninë dhe Bashkimin Sovjetik dhe më pas të largonte ose të vriste hebrenjtë dhe [[sllavët]].{{Sfn|Gellately|1996}} Plani {{Lang|de|[[Generalplan Ost]]}} ([[Plani i Përgjithshëm i Lindjes]]) bënte thirrje për deportimin e popullsisë së Evropës Lindore të pushtuar dhe Bashkimit Sovjetik në Siberinë Perëndimore, për t'u përdorur si skllevër ose për t'u vrarë;{{Sfn|Snyder|2010|p=416}} territoret e pushtuara do të kolonizoheshin nga kolonë gjermanë ose të "gjermanizuar".{{Sfn|Steinberg|1995}} Qëllimi ishte të zbatohej ky plan pas pushtimit të Bashkimit Sovjetik, por kur kjo dështoi, Hitleri i përshpejtoi planet.{{Sfn|Snyder|2010|p=416}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=683}} Deri në janar të vitit 1942, ai kishte vendosur që hebrenjtë, sllavët dhe të deportuarit e tjerë që konsideroheshin të padëshirueshëm duhet të vriteshin.{{Sfn|Shirer|1960|p=965}} [[Skeda:Erlass_von_Hitler_-_Nürnberger_Dokument_PS-630_-_datiert_1._September_1939.jpg|parapamje|Urdhri i Hitlerit për {{Lang|de|[[Aktion T4]]}}, 1 shtator 1939]] Gjenocidi u organizua dhe u ekzekutua nga [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe [[Reinhard Heydrich|Rajnhard Hejdrihu]]. Të dhënat e Konferencës së Vanzesë, të mbajtur më 20 janar 1942 dhe të udhëhequr nga Hejdrihu, me pjesëmarrjen e 15 zyrtarëve të lartë nazistë, ofrojnë provat më të qarta të planifikimit sistematik për Holokaustin. Më 22 shkurt, Hitleri u regjistrua duke thënë: "ne do ta rifitojmë shëndetin tonë vetëm duke eliminuar hebrenjtë".{{Sfn|Naimark|2002|p=81}} Në mënyrë të ngjashme, në një takim në korrik 1941 me funksionarë kryesorë të territoreve lindore, Hitleri tha se mënyra më e lehtë për të qetësuar shpejt zonat do të arrihej më së miri duke "qëlluar të gjithë ata që duken të çuditshëm".{{Sfn|Longerich|2005|p=116}} Edhe pse nuk ka dalë në sipërfaqe asnjë urdhër i drejtpërdrejtë nga Hitleri që autorizon vrasjet masive,{{Sfn|Megargee|2007|p=146}} fjalimet e tij publike, urdhrat drejtuar gjeneralëve të tij, dhe ditarët e zyrtarëve nazistë tregojnë se ai konceptoi dhe autorizoi shfarosjen e hebrenjve evropianë.{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 15}}{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 17}} Gjatë luftës, Hitleri deklaroi vazhdimisht se profecia e tij e vitit 1939 po përmbushej, domethënë, se një luftë botërore do të sillte shfarosjen e racës hebreje.{{Sfn|Kershaw|2000b|pp=459–462}} Hitleri miratoi {{Lang|de|[[Einsatzgruppen]]}}—skuadronet e vrasjeve që ndoqën ushtrinë gjermane përmes Polonisë, Balltikut dhe Bashkimit Sovjetik{{Sfn|Kershaw|2008|pp=670–675}}—dhe ishte i informuar mirë për aktivitetet e tyre.{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 15}}{{Sfn|Megargee|2007|p=144}} Deri në verën e vitit 1942, [[kampi i përqendrimit i Aushvicit]] u zgjerua për të akomoduar një numër të madh të të dëbuarve për vrasje ose [[Puna e detyruar nën pushtimin Gjerman gjatë Luftës së Dytë Botërore|skllavëri]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=687}} Dhjetëra kampe të tjera përqendrimi dhe kampe satelitore u ngritën në të gjithë Evropën, me [[Kampi i shfarosjes|disa kampe të dedikuara ekskluzivisht për shfarosje]].{{Sfn|Evans|2008|loc=map, p. 366}} Midis viteve 1939 dhe 1945, {{Lang|de|[[Schutzstaffel]]}} (SS-ja), e ndihmuar nga qeveritë kolaboracioniste dhe rekrutët nga vendet e pushtuara, ishin përgjegjës për vdekjen e të paktën 11 milionë joluftëtarëve,{{Sfn|Rummel|1994|loc=[http://www.hawaii.edu/powerkills/NAZIS.TAB1.1.GIF table, p. 112]}}{{Sfn|Snyder|2010|p=416}} duke përfshirë vrasjen e rreth gjashtë milionë hebrenjve (që përfaqësonin dy të tretat e popullsisë hebreje të Evropës),{{Sfn|Holocaust Memorial Museum}}{{Efn|Sir Richard Evans states, "it has become clear that the probable total is around 6 million."{{sfn|Evans|2008|p=318}}}} dhe midis 200,000 dhe 1,500,000 [[Holokausti i romëve|romëve]].{{Sfn|Hancock|2004|pp=383–396}}{{Sfn|Holocaust Memorial Museum}} Viktimat u vranë në kampe përqendrimi dhe shfarosjeje dhe në [[Getot hebreje të krijuara nga Gjermania naziste|geto]], si dhe përmes pushkatimeve masive.{{Sfn|Shirer|1960|p=946}}{{Sfn|Evans|2008|p=15}} Shumë viktima të Holokaustit u vranë në dhoma gazi ose u qëlluan, ndërsa të tjerë vdiqën nga uria ose sëmundjet ose ndërsa punonin si punëtorë skllevër.{{Sfn|Shirer|1960|p=946}}{{Sfn|Evans|2008|p=15}} Përveç eliminimit të hebrenjve, nazistët planifikuan të zvogëlonin popullsinë e territoreve të pushtuara me 30 milionë njerëz nga uria në një veprim të quajtur Plani i Urisë. Furnizimet ushqimore do t'i devijoheshin ushtrisë gjermane dhe civilëve gjermanë. Qytetet do të shkatërroheshin dhe toka do të lejohej të kthehej në pyll ose të ripopullohej nga kolonistët gjermanë.{{Sfn|Snyder|2010|pp=162–163, 416}} Së bashku, Plani i Urisë dhe {{Lang|de|Generalplan Ost}} do të kishte çuar në vdekjen e 80 milionë njerëzve nga uria në Bashkimin Sovjetik.{{Sfn|Dorland|2009|p=6}} Këto plane të përmbushura pjesërisht rezultuan në vdekje shtesë, duke e çuar numrin e përgjithshëm të civilëve dhe të robërve të luftës që vdiqën në democid në rreth 19.3 milionë njerëz.{{Sfn|Rummel|1994|loc=[http://www.hawaii.edu/powerkills/NAZIS.TAB1.1.GIF table, p. 112]}} Politikat e Hitlerit rezultuan në vrasjen e gati dy milionë civilëve polakë johebrenj,{{Sfn|US Holocaust Memorial Museum}} mbi tre milionë të burgosurve sovjetikë të luftës,{{Sfn|Snyder|2010|p=184}} komunistëve dhe kundërshtarëve të tjerë politikë, [[Përndjekja e homoseksualëve në Gjermaninë naziste|homoseksualëve]], personave me aftësi të kufizuara fizike dhe mendore,{{Sfn|Niewyk|Nicosia|2000|p=45}}{{Sfn|Goldhagen|1996|p=290}} Dëshmitarëve të Jehovait, [[Adventistët|adventistëve]] dhe sindikalistëve. Hitleri nuk foli kurrë publikisht për vrasjet dhe duket se nuk i ka vizituar kurrë kampet e përqendrimit.{{Sfn|Downing|2005|p=33}} Nazistët përqafuan konceptin e [[Higjiena racore|higjienës racore]]. Më 15 shtator 1935, Hitleri paraqiti dy ligje - të njohura si [[Ligjet e Nurembergut]] - në Rajhshtag. Ligjet ndalonin marrëdhëniet seksuale dhe martesat midis arianëve dhe hebrenjve dhe më vonë u zgjeruan për të përfshirë "ciganët, zezakët ose pasardhësit e tyre bastardë".{{Sfn|Gellately|2001|p=216}} Ligjet i hoqën të gjithë joarianët nga shtetësia e tyre gjermane dhe ndaluan punësimin e grave johebreje nën moshën 45 vjeç në familjet hebreje.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=567–568}} Politikat e hershme [[Eugjenika naziste|eugjenike]] të Hitlerit synonin fëmijët me aftësi të kufizuara fizike dhe zhvillimore në një program të quajtur Action Brandt, dhe më vonë ai autorizoi një program [[Euthanasia|eutanazie]] për të rriturit me aftësi të kufizuara serioze mendore dhe fizike, i njohur tani si {{Lang|de|[[Aktion T4]]}}.{{Sfn|Overy|2005|p=252}} == Trashëgimia == [[Skeda:Mahnstein.JPG|parapamje|Jashtë një ndërtese në Braunau-am-In, Austri, ku lindi Hitleri, është vendosur një gur përkujtimor si kujtesë e Luftës së Dytë Botërore. Mbishkrimi përkthehet kështu:{{Sfn|Zialcita|2019}}Për paqe, liri dhe demokracikurrë më fashizëmmiliona të vdekur na lajmërojnë]] Sipas historianit Joakim Fest, vetëvrasja e Hitlerit u krahasua nga shumë bashkëkohës me një "magji" që po shuhej.{{Sfn|Fest|1974|p=753}} Në mënyrë të ngjashme, Shpiri komentoi në librin ''"Brenda Rajhut të Tretë''" mbi emocionet e tij një ditë pas vetëvrasjes së Hitlerit: "Vetëm tani magjia u shua."{{Sfn|Speer|1971|p=617}} Mbështetja publike për Hitlerin ishte shembur në kohën e vdekjes së tij, të cilën pak gjermanë e vajtuan; Kersho argumenton se shumica e civilëve dhe personelit ushtarak ishin shumë të zënë duke u përshtatur me rënien e vendit ose duke ikur nga luftimet për të treguar ndonjë interes.{{Sfn|Kershaw|2012|pp=348–350}} Sipas historianit Xhon Toland, nazizmi "shpërtheu si një flluskë" pa udhëheqësin e tij.{{Sfn|Toland|1992|p=892}} Kersho e përshkruan Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} "Asnjëherë në histori një shkatërrim i tillë - fizik dhe moral - nuk është shoqëruar me emrin e një njeriu të vetëm", shton ai.{{Sfn|Kershaw|2000b|p=841}} Programi politik i Hitlerit shkaktoi një luftë botërore, duke lënë pas një Evropë Lindore dhe Qendrore të shkatërruar dhe të varfër. Gjermania pësoi shkatërrim të plotë, të karakterizuar si {{Lang|de|[[Stunde Null]]}} (Ora Zero).{{Sfn|Fischer|1995|p=569}} Politikat e Hitlerit shkaktuan vuajtje njerëzore në një shkallë të paparë;{{Sfn|Del Testa|Lemoine|Strickland|2003|p=83}} sipas R. J. Rumel, regjimi nazist ishte përgjegjës për vrasjen democide të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës.{{Sfn|Rummel|1994|p=112}} Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri evropian i Luftës së Dytë Botërore|teatrin evropian të Luftës së Dytë Botërore]].{{Sfn|Rummel|1994|p=112}} Numri i civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore ishte i pashembullt në historinë e luftës.{{Sfn|Murray|Millett|2001|p=554}} Historianët, filozofët dhe politikanët shpesh përdorin fjalën "i lig" për të përshkruar regjimin nazist.{{Sfn|Welch|2001|p=2}} Shumë vende evropiane e kanë kriminalizuar si promovimin e nazizmit ashtu edhe mohimin e Holokaustit.{{Sfn|Bazyler|2006|p=1}} Historiani Fridrih Majneke e përshkroi Hitlerin si "një nga shembujt e mëdhenj të fuqisë së veçantë dhe të pallogaritshme të personalitetit në jetën historike".{{Sfn|Shirer|1960|p=6}} Historiani anglez Hju Trevor-Roper e pa atë si "ndër 'thjeshtuesit e tmerrshëm' të historisë, pushtuesin më sistematik, më historik, më filozofik, por megjithatë më të vrazhdin, më mizorin dhe më pak bujarin që bota ka njohur ndonjëherë".{{Sfn|Hitler|Trevor-Roper|1988|p=xxxv}} Për historianin Xhon M. Roberts, disfata e Hitlerit shënoi fundin e një faze të historisë evropiane të dominuar nga Gjermania.{{Sfn|Roberts|1996|p=501}} Në vend të saj doli [[Lufta e Ftohtë]], një përballje globale midis [[Blloku Perëndimor|Bllokut Perëndimor]], të dominuar nga Shtetet e Bashkuara dhe vendet e tjera [[NATO|të NATO-s]], dhe [[Blloku Lindor|Bllokut Lindor]], të dominuar nga Bashkimi Sovjetik.{{Sfn|Lichtheim|1974|p=366}} Historiani [[Sebastian Haffner|Sebastian Hafner]] pohoi se pa Hitlerin dhe zhvendosjen e hebrenjve, shteti-komb modern i Izraelit nuk do të ekzistonte. Ai pohon se pa Hitlerin, [[shkolonizimi]] i ish-sferave evropiane të ndikimit do të ishte shtyrë.{{Sfn|Haffner|1979|pp=100–101}} Për më tepër, Hafneri pohoi se përveç [[Aleksandri i Madh|Aleksandrit të Madh]], Hitleri pati një ndikim më të rëndësishëm se çdo figurë tjetër historike e krahasueshme, në sensin që edhe ai shkaktoi një gamë të gjerë ndryshimesh në mbarë botën në një periudhë kohore relativisht të shkurtër.{{Sfn|Haffner|1979|p=100}} === Në propagandë === Hitleri shfrytëzoi filmat dokumentarë dhe lajmet për të frymëzuar një [[Kulti i individit|kult individi]]. Ai ishte i përfshirë dhe u shfaq në një seri filmash propagandistikë gjatë gjithë karrierës së tij politike, shumë prej të cilëve të realizuar nga Leni Rifenshtal, e cila konsiderohet si një pioniere e kinematografisë moderne.{{Sfn|''The Daily Telegraph'', 2003}} Paraqitjet e Hitlerit në filmat propagandistikë përfshijnë: * ''Der Sieg des Glaubens'' (''Fitorja e Besimit'', 1933) * {{Lang|de|[[Triumph des Willens]]}} (''Triumfi i Vullnetit'', 1935) * {{Lang|de|[[Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht]]}} (''Dita e Lirisë: Forcat Tona të Armatosura'', 1935) * ''Olympia'' (1938) == Shiko edhe == * [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet]] * [[Mustaqja si furçë dhëmbësh]] – E njohur edhe si "mustaqja e Hitlerit", një stil i qimeve të fytyrës * Bibliografia e Adolf Hitlerit * Führermuseum – Muzeu i pandërtuar i planifikuar nga Hitleri për Lincin, Austri * Regjistrimi i Hitlerit dhe Manerhajmit – Regjistrimi i vitit 1942 i një bisede midis Adolf Hitlerit dhe Gustaf Emil Manerhajmit * Julius Shaub – Ndihmësi Kryesor * Karl Majër – eprori i Hitlerit në inteligjencën ushtarake 1919–1920 * Karl Vilhelm Krauze – Shërbëtor personal * Lista e stafit personal të Adolf Hitlerit * Lista e rrugëve të emëruara sipas Adolf Hitlerit * Piktura nga Adolf Hitleri * Adolf Hitleri në kulturën popullore == Referimet == <references /> == Lidhje të jashtme == [[iarchive:APsychologicalAnalysisofAdolfHitler|Një analizë psikologjike e Adolf Hitlerit]], analizë e Zyrës së Shërbimeve Strategjike Luftarake nga Uollter Çarls Langer == Lufta e Dytë Botërore == === Sukseset e hershme diplomatike === [[Skeda:Matsuoka_besøger_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri dhe ministri i jashtëm japonez, Josuke Macuoka, në një takim në Berlin në mars të vitit 1941. Në sfond është [[Joachim von Ribbentrop|Joakim fon Ribentropi]].]] ==== Aleanca me Japoninë ==== Në shkurt të vitit 1938, me këshillën e ministrit të tij të jashtëm të sapoemëruar, [[Joachim von Ribbentrop|Joakim fon Ribentrop]], i cili ishte fuqimisht projaponez, Hitleri i dha fund aleancës sino-gjermane me [[Republika e Kinës (1912-1949)|Republikën e Kinës]] për të hyrë në një aleancë me [[Perandoria e Japonisë|Perandorinë më moderne dhe të fuqishme të Japonisë]]. Hitleri njoftoi njohjen gjermane të [[Manchukuo|Mançukos]], shtetit kukull japonez në [[Mançuria|Mançuri]], dhe hoqi dorë nga pretendimet gjermane për ish-kolonitë e tyre në Paqësor të mbajtura nga Japonia.{{Sfn|Bloch|1992|pp=178–179}} Hitleri urdhëroi ndërprerjen e dërgesave të armëve në Kinë dhe tërhoqi të gjithë oficerët gjermanë që punonin me Ushtrinë Kineze.{{Sfn|Bloch|1992|pp=178–179}} Për hakmarrje, gjenerali kinez Çiang Kaishek anuloi të gjitha marrëveshjet ekonomike sino-gjermane, duke i privuar gjermanët nga shumë lëndë të para kineze.{{Sfn|Plating|2011|p=21}} ==== Austria dhe Çekosllovakia ==== [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_137-004055,_Eger,_Besuch_Adolf_Hitlers.jpg|majtas|parapamje|Hitleri duke ecur përmes një turme në Çeb (gjermanisht: Eger), në Sudetenlandë, Çekosllovaki, tetor 1938.]] Më 12 mars 1938, Hitleri njoftoi bashkimin e Austrisë me Gjermaninë në ''[[Anshlusi|Anshlus (Anschluss)]]''.{{Sfn|Butler|Young|1989|p=159}}{{Sfn|Bullock|1962|p=434}} Më pas, Hitleri e ktheu vëmendjen e tij te popullsia [[Gjermanët|etnike gjermane]] e rajonit të Sudetenlandës së Çekosllovakisë.{{Sfn|Overy|2005|p=425}} Më 28-29 mars 1938, Hitleri zhvilloi një sërë takimesh sekrete në Berlin me Konrad Henlajnin të Partisë Gjermane Sudeten, partia më e madhe nga partitë etnike gjermane të Sudetenlandës. Burrat ranë dakord që Henlajni do të kërkonte autonomi më të madhe për gjermanët e Sudetenlandës nga qeveria çekosllovake, duke siguruar kështu një pretekst për veprime ushtarake gjermane kundër Çekosllovakisë. Në prill 1938, Henlajni i tha ministrit të jashtëm të [[Hungaria|Hungarisë]] se "çfarëdo që të ofronte qeveria çeke, ai gjithmonë do të ngrinte kërkesa edhe më të larta ... ai donte të sabotonte një mirëkuptim me çdo mjet sepse kjo ishte e vetmja metodë për ta hedhur në erë shpejt Çekosllovakinë".{{Sfn|Weinberg|1980|pp=334–335}} Në privatësi, Hitleri e konsideronte çështjen e Sudetenlandës të parëndësishme; qëllimi i tij i vërtetë ishte një luftë pushtuese kundër Çekosllovakisë.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=338–340}} Në prill, Hitleri urdhëroi OKV-në të përgatitej për ''Fall Grün'' (Çështja e Gjelbër), emri i koduar për një pushtim të Çekosllovakisë.{{Sfn|Weinberg|1980|p=366}} Si rezultat i presionit të fortë diplomatik francez dhe britanik, më 5 shtator, presidenti çekosllovak [[Edvard Benesh]] zbuloi "Planin e Katërt" për riorganizimin kushtetues të vendit të tij, i cili u pajtua me shumicën e kërkesave të Henlajnit për autonomi të sudetenëve.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=418–419}} Partia e Henlajnit iu përgjigj ofertës së Beneshit duke nxitur një seri përleshjesh të dhunshme me policinë çekosllovake që çuan në shpalljen e ligjit ushtarak në disa rrethe të sudetenëve.{{Sfn|Kee|1988|pp=149–150}}{{Sfn|Weinberg|1980|p=419}} Gjermania ishte e varur nga nafta e importuar; një përballje me Britaninë për shkak të mosmarrëveshjes çekosllovake mund të kufizonte furnizimet e Gjermanisë me naftë. Kjo e detyroi Hitlerin të anulonte {{Lang|de|Fall Grün}}, fillimisht e planifikuar për 1 tetor 1938.{{Sfn|Murray|1984|pp=256–260}} Më 29 shtator, Hitleri, Nevil Çemberlejni, Eduard Daladjeja dhe Musolini morën pjesë në një konferencë njëditore në Mynih që çoi në Marrëveshjen e Mynihut, e cila ia dorëzoi distriktet e Sudetenlandës Gjermanisë.{{Sfn|Bullock|1962|p=469}}{{Sfn|Overy, ''The Munich Crisis''|1999|p=207}} Çamberlejni ishte i kënaqur me konferencën e Mynihut, duke e quajtur rezultatin "paqe për kohën tonë", ndërsa Hitleri ishte i zemëruar për mundësinë e humbur për luftë në vitin 1938;{{Sfn|Kee|1988|pp=202–203}}{{Sfn|Weinberg|1980|pp=462–463}} ai shprehu zhgënjimin e tij në një fjalim më 9 tetor në [[Sarëbryken|Sarbryken]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=672}} Sipas pikëpamjes së Hitlerit, paqja e ndërmjetësuar nga Britania, megjithëse e favorshme për kërkesat e dukshme gjermane, ishte një disfatë diplomatike që nxiti qëllimin e tij për të kufizuar pushtetin britanik për të hapur rrugën për zgjerimin lindor të Gjermanisë.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=671, 682–683}}{{Sfn|Rothwell|2001|pp=90–91}} Si rezultat i samitit, Hitleri u zgjodh Njeriu i Vitit nga revista ''Time'' për vitin 1938.{{Sfn|''Time'', January 1939}} Në fund të vitit 1938 dhe fillim të vitit 1939, kriza e vazhdueshme ekonomike e shkaktuar nga riarmatimi e detyroi Hitlerin të bënte shkurtime të mëdha në mbrojtje.{{Sfn|Murray|1984|p=268}} Në fjalimin e tij "Eksporto ose vdis" të 30 janarit 1939, ai bëri thirrje për një ofensivë ekonomike për të rritur rezervat valutore të Gjermanisë për të paguar lëndët e para si hekuri i cilësisë së lartë i nevojshëm për armët ushtarake.{{Sfn|Murray|1984|p=268}} Më 14 mars 1939, nën kërcënimin e Hungarisë, [[Republika Sllovake (1939–1945)|Sllovakia shpalli pavarësinë]] dhe mori mbrojtje nga Gjermania.{{Sfn|Evans|2005|p=682}} Të nesërmen, në shkelje të Marrëveshjes së Mynihut dhe ndoshta si rezultat i krizës ekonomike në thellim që kërkonte asete shtesë,{{Sfn|Murray|1984|pp=268–269}} Hitleri urdhëroi Vermahtin të pushtonte shtetin e mbetur çek dhe nga Kështjella e Pragës e shpalli territorin protektorat gjerman.{{Sfn|Shirer|1960|p=448}} === Fillimi i Luftës së Dytë Botërore === [[Skeda:Greater_Germanic_Reich.png|parapamje|Kufijtë e [[Rajhu i Madh Gjerman|Rajhut të Madh Gjerman]] të planifikuar nga nazistët]] [[Skeda:Benito_Mussolini_and_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri dhe Benito Musolini qëndrojnë së bashku në një podium rishikimi gjatë vizitës zyrtare të Musolinit në Mynih, 1937]] Në diskutime private në vitin 1939, Hitleri e shpalli Britaninë armikun kryesor që duhej mposhtur dhe se zhdukja e Polonisë ishte një prelud i domosdoshëm për këtë qëllim.{{Sfn|Weinberg|1980|p=562}} Krahu lindor do të sigurohej dhe toka do t'i shtohej {{Lang|de|Lebensraum}}-it të Gjermanisë.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=579–581}} I ofenduar nga "garancia" britanike më 31 mars 1939 për pavarësinë polake, ai tha: "Do t'u përgatis një pije djalli".{{Sfn|Maiolo|1998|p=178}} Në një fjalim në Vilhelms'haven për lëshimin në det të anijes luftarake ''Tirpitz'' më 1 prill, ai kërcënoi të denonconte Marrëveshjen Detare Anglo-Gjermane nëse britanikët vazhdonin të garantonin pavarësinë polake, të cilën ai e perceptonte si një politikë "rrethimi".{{Sfn|Maiolo|1998|p=178}} Polonia ose do të bëhej një [[Shteti satelit|shtet satelit]] gjerman, ose do të neutralizohej për të siguruar krahun lindor të Rajhut dhe për të parandaluar një bllokadë të mundshme britanike.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=688–690}} Fillimisht, Hitleri favorizoi idenë e një shteti satelit, por me refuzimin e saj nga qeveria polake, ai vendosi ta pushtonte dhe e bëri këtë qëllimin kryesor të politikës së jashtme të vitit 1939.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=537–539, 557–560}} Më 3 prill, Hitleri urdhëroi ushtrinë të përgatitej për {{Lang|de|[[Fall Weiss (1939)|Fall Weiss]]}} (Çështja e Bardhë), plani për pushtimin e Polonisë më 25 gusht.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=537–539, 557–560}} Në një fjalim në Rajhshtag më 28 prill, ai hoqi dorë si nga Marrëveshja Detare Anglo-Gjermane ashtu edhe nga Pakti Gjermano-polak i Mossulmimit.{{Sfn|Weinberg|1980|p=558}} Historianë të tillë si Uilliam Carr, Gerhard Vajnberg dhe Ian Kersho kanë argumentuar se një arsye për nxitimin e Hitlerit për në luftë ishte frika e tij nga një vdekje e hershme. Ai kishte pohuar vazhdimisht se duhej ta çonte Gjermaninë në luftë para se të plakej shumë, pasi pasardhësve të tij mund t'u mungonte forca e vullnetit të tij.{{Sfn|Carr|1972|pp=76–77}}{{Sfn|Kershaw|2000b|pp=36–37, 92}}{{Sfn|Weinberg|2010|p=792}} Hitleri ishte i shqetësuar se një sulm ushtarakundëk r Polonisë mund të rezultonte në një luftë të parakohshme me Britaninë.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=688–690}}{{Sfn|Robertson|1985|p=212}} Ministri i jashtëm i Hitlerit dhe ish-ambasadori në Londër, Joakim fon Ribentrop, e siguroi atë se as Britania dhe as Franca nuk do t'i respektonin angazhimet e tyre ndaj Polonisë.{{Sfn|Bloch|1992|p=228}}{{Sfn|Overy|Wheatcroft|1989|p=56}} Prandaj, më 22 gusht 1939, Hitleri urdhëroi një mobilizim ushtarak kundër Polonisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=497}} Ky plan kërkonte mbështetjen e heshtur sovjetike,{{Sfn|Robertson|1963|pp=181–187}} dhe pakti i mossulmimit ([[Pakti Molotov-Ribbentrop|Pakti Molotov-Ribentrop]]) midis Gjermanisë dhe [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]], i udhëhequr nga [[Josif Stalini|Jozef Stalini]], përfshinte një marrëveshje të fshehtë për ndarjen e Polonisë midis dy vendeve.{{Sfn|Evans|2005|p=693}} Në kundërshtim me parashikimin e Ribentropit se Britania do të shkëpuste lidhjet anglo-polake, Britania dhe Polonia nënshkruan aleancën anglo-polake më 25 gusht 1939. Kjo, së bashku me lajmet nga Italia se Musolini nuk do ta respektonte [[Pakti i Çeliktë|Paktin e Çeliktë]], e shtyu Hitlerin të shtynte sulmin ndaj Polonisë nga 25 gushti në 1 shtator.{{Sfn|Bloch|1992|pp=252–253}} Hitleri u përpoq pa sukses t'i manovronte britanikët drejt neutralitetit duke u ofruar atyre një garanci mossulmimi më 25 gusht; ai më pas e udhëzoi Ribentropin të paraqiste një plan paqeje të minutës së fundit me një afat kohor tepër të shkurtër në një përpjekje për t'ia hedhur fajin për luftën e afërt mosveprimit britanik dhe polak.{{Sfn|Weinberg|1995|pp=85–94}}{{Sfn|Bloch|1992|pp=255–257}} Më 1 shtator 1939, Gjermania [[Pushtimi i Polonisë|pushtoi Poloninë perëndimore]] me pretekstin se i ishin mohuar pretendimet për Qytetin e Lirë të Dancigut (sot Gdansk) dhe të drejtën për rrugë ekstraterritoriale përgjatë Korridorit Polak, të cilin Gjermania e kishte dorëzuar sipas Traktatit të Versajës.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=561–562, 583–584}} Si përgjigje, Britania dhe Franca i shpallën luftë Gjermanisë më 3 shtator, duke e habitur Hitlerin dhe duke e bërë atë të pyeste me zemërim Ribentropin: "Po tani?"{{Sfn|Bloch|1992|p=260}} Britania dhe Franca nuk vepruan menjëherë sipas deklaratave të tyre dhe më 17 shtator, forcat sovjetike pushtuan Poloninë lindore.{{Sfn|Hakim|1995}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-S55480,_Polen,_Parade_vor_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri shqyrton trupat në marshim gjatë [[Pushtimi i Polonisë|pushtimit të Polonisë]], shtator 1939]] Rënia e Polonisë u pasua nga ajo që gazetarët bashkëkohorë e quajtën "Lufta e Rreme" ose {{Lang|de|Sitzkrieg}} ("luftë ulur"). Hitleri udhëzoi dy goleiterët e sapoemëruar të Polonisë veriperëndimore, Albert Forshterin të Rajhsgau Dancig-Prusia Perëndimore dhe Arthur Grajzerin të Rajhsgau Varteland, të gjermanizonin zonat e tyre, "pa bërë pyetje" se si do të arrihej kjo.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}} Në zonën e Forshterit, polakët etnikë thjesht duhej të nënshkruanin formularë që deklaronin se kishin gjak gjerman.{{Sfn|Kershaw|2008|p=527}} Në të kundërt, Grajzeri u pajtua me Himlerin dhe kreu një fushatë [[spastrimi etnik]] ndaj polakëve. Grajzeir shpejt u ankua se Forshteri po lejonte që mijëra polakë të pranoheshin si gjermanë "racorë" dhe kështu rrezikonte "pastërtinë racore" gjermane.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}} Hitleri u përmbajt nga përfshirja. Ky mosveprim është cituar si një shembull i teorisë së "punës drejt Fyhrerit", në të cilën Hitleri lëshoi udhëzime të paqarta dhe priste që vartësit e tij të zhvillonin politika në mënyrë të pavarur.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}}{{Sfn|Welch|2001|pp=88–89}} Një mosmarrëveshje tjetër vendosi njërën palë të përfaqësuar nga [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe Grajzeri, të cilët mbështesnin spastrimin etnik në Poloni, kundër një pale tjetër të përfaqësuar nga Gëringu dhe Hans Franku (guvernator i përgjithshëm i Polonisë së pushtuar), të cilët bënë thirrje për shndërrimin e Polonisë në "hambarin" e Rajhut. Më 12 shkurt 1940, mosmarrëveshja u zgjidh fillimisht në favor të pikëpamjes Gëring-Frank, e cila i dha fund dëbimeve masive ekonomikisht shkatërruese. Më 15 maj 1940, Himleri lëshoi një memo të titulluar "Disa mendime mbi trajtimin e popullsisë së huaj në Lindje", duke bërë thirrje për dëbimin e të gjithë popullsisë hebreje të Evropës në Afrikë dhe reduktimin e popullsisë polake në një "klasë punëtorësh pa udhëheqës". Hitleri e quajti memon e Himlerit "të mirë dhe të saktë" dhe, duke injoruar Gëringun dhe Frankun, zbatoi politikën Himler-Grajzer në Poloni.{{Sfn|Rees|1997|pp=148–149}} [[Skeda:Hitler,_Speer_y_Breker_en_París,_23_de_junio_de_1940.jpg|majtas|parapamje|Hitleri përpara [[Kulla Eiffel|Kullës Eifel]] në Paris me arkitektin Albert Shpir (majtas) dhe skulptorin Arno Breker (djathtas), 23 qershor 1940]] Më 9 prill, forcat gjermane pushtuan Danimarkën dhe Norvegjinë. Po atë ditë, Hitleri shpalli lindjen e [[Rajhu i Madh Gjerman|Rajhut të Madh Gjerman]], vizionin e tij për një perandori të bashkuar të kombeve gjermanike të Evropës, në të cilën holandezët, flamandët dhe skandinavët u bashkuan në një politikë "të pastër racore" nën udhëheqjen gjermane.{{Sfn|Winkler|2007|p=74}} Në maj 1940, Gjermania sulmoi Francën dhe pushtoi Luksemburgun, Holandën dhe Belgjikën. Këto fitore e shtynë Musolinin të bashkonte forcat e Italisë me Hitlerin më 10 qershor. Franca dhe Gjermania nënshkruan një armëpushim më 22 qershor.{{Sfn|Shirer|1960|pp=696–730}} Kershoja vëren se popullariteti i Hitlerit brenda Gjermanisë - dhe mbështetja gjermane për luftën - arriti kulmin kur ai u kthye në Berlin më 6 korrik nga turneu i tij në Paris.{{Sfn|Kershaw|2008|p=562}} Pas fitores së papritur të shpejtë, Hitleri ngriti në detyrë 12 gjeneralë në gradën e marshallit të fushës gjatë Ceremonisë së Marshallit të Fushës në vitin 1940.{{Sfn|Deighton|2008|pp=7–9}}{{Sfn|Ellis|1993|p=94}} Britania, trupat e së cilës u detyruan të evakuoheshin nga Franca me det nga Dankërku,{{Sfn|Shirer|1960|pp=731–737}} vazhdoi të luftonte përkrah sundimeve të tjera britanike në [[Beteja e Atlantikut|Betejën e Atlantikut]]. Hitleri i bëri propozime paqeje kryeministrit të ri britanik, [[Winston Churchill|Uinston Çërçill]], dhe pas refuzimit të tyre, ai urdhëroi një seri sulmesh ajrore mbi bazat ajrore dhe stacionet e radarëve të Forcave Ajrore Mbretërore në Anglinë juglindore. Më 7 shtator, filloi bombardimi sistematik i Londrës çdo natë. Luftwaffe gjermane dështoi të mposhtte Forcat Ajrore Mbretërore në atë që u bë e njohur si [[Beteja e Britanisë]].{{Sfn|Shirer|1960|pp=774–782}} Deri në fund të shtatorit, Hitleri e kuptoi se epërsia ajrore për pushtimin e Britanisë (në Operacionin Luani i Detit) nuk mund të arrihej dhe urdhëroi shtyrjen e operacionit. Sulmet ajrore të përnatshme mbi qytetet britanike u intensifikuan dhe vazhduan për muaj të tërë, duke përfshirë Londrën, Plimuthin dhe Koventrin.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=563, 569, 570}} Më 27 shtator 1940, [[Pakti Trepalësh]] u nënshkrua në Berlin nga Saburo Kurusu i [[Perandoria e Japonisë|Japonisë Perandorake]], Hitleri dhe ministri i jashtëm italian Çano,{{Sfn|Kershaw|2008|p=580}} dhe më vonë u zgjerua për të përfshirë Hungarinë, [[Rumania|Rumaninë]] dhe [[Bullgaria|Bullgarinë]], duke dhënë kështu [[Fuqitë e Boshtit]]. Përpjekja e Hitlerit për të integruar Bashkimin Sovjetik në bllokun antibritanik dështoi pas bisedimeve të pafrytshme midis Hitlerit dhe Molotovit në Berlin në nëntor, dhe ai urdhëroi përgatitjet për pushtimin e Bashkimit Sovjetik.{{Sfn|Roberts|2006|pp=58–60}} Në fillim të vitit 1941, forcat gjermane u vendosën në [[Afrika veriore|Afrikën e Veriut]], [[Ballkani|Ballkan]] dhe [[Lindja e Mesme|Lindjen e Mesme]]. Në shkurt, forcat gjermane mbërritën në Libi për të forcuar praninë italiane. Në prill, Hitleri nisi [[Pushtimi i Jugosllavisë|pushtimin e Jugosllavisë]], i ndjekur shpejt nga pushtimi i Greqisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=604–605}} Në maj, forcat gjermane u dërguan për të mbështetur forcat irakiane që luftonin kundër britanikëve dhe për të pushtuar Kretën.{{Sfn|Kurowski|2005|pp=141–142}} Më 28 nëntor, Hitleri u takua në Berlin me [[Muhamed Amin al-Hyseini|Amin al-Hyseinin]], Myftiun e Madh të Jeruzalemit.{{Sfn|Apter|2008}} Hitleri e paraqiti kundërshtimin ndaj një atdheu hebre si pjesë të "luftës" më të gjerë të Gjermanisë kundër hebrenjve.{{Sfn|Porat|2015}} === Rruga drejt humbjes === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-1987-0703-507,_Berlin,_Reichstagssitzung,_Rede_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri duke njoftuar shpalljen e luftës kundër Shteteve të Bashkuara në ''Rajhshtag'' më 11 dhjetor 1941]] [[Skeda:Hitler_Mannerheim_2.jpg|parapamje|Adolf Hitleri dhe Karl Gustaf Emil Manerhajmi në Finlandë në qershor 1942]] Më 22 qershor 1941, duke shkelur [[Pakti Molotov-Ribbentrop|Paktin Molotov-Ribentrop]] të vitit 1939, mbi tre milionë trupa të Boshtit sulmuan Bashkimin Sovjetik.{{Sfn|Mineau|2004|p=1}} Kjo ofensivë (e koduar [[Pushtimi gjerman i Rusisë|Operacioni Barbarosa]]) kishte për qëllim shkatërrimin e Bashkimit Sovjetik dhe kapjen e burimeve të tij natyrore për agresion të mëvonshëm kundër fuqive perëndimore.{{Sfn|Glantz|2001|p=9}}{{Sfn|Koch|1988}} Veprimi ishte gjithashtu pjesë e planit të përgjithshëm për të siguruar më shumë hapësirë jetese për popullin gjerman; dhe Hitleri mendonte se një pushtim i suksesshëm do ta detyronte Britaninë të negocionte një dorëzim.{{Sfn|Evans|2008|pp=162–163}} Pushtimi mori një zonë të madhe, duke përfshirë republikat baltike, [[Republika Socialiste Sovjetike e Bjellorusisë|Bjellorusinë]] dhe [[Republika Socialiste Sovjetike e Ukrainës|Ukrainën]] Perëndimore. Deri në fillim të gushtit, trupat e Boshtit kishin përparuar 500 kilometra dhe kishin fituar Betejën e Smolenskut. Hitleri urdhëroi Grupin Qendror të Ushtrisë të ndalonte përkohësisht përparimin e saj drejt Moskës dhe të devijonte grupet e saj Panzer për të ndihmuar në [[Rrethimi i Leningradit|rrethimin e Leningradit]] dhe Kievit.{{Sfn|Stolfi|1982}} Gjeneralët e tij nuk u pajtuan me këtë ndryshim, pasi kishin përparuar 400 kilometra larg Moskës, dhe vendimi i tij shkaktoi një krizë midis udhëheqjes ushtarake.{{Sfn|Wilt|1981}}{{Sfn|Evans|2008|p=202}} Pauza i dha [[Ushtria e Kuqe|Ushtrisë së Kuqe]] një mundësi për të mobilizuar rezerva të reja; historiani Rasëll Stolfi e konsideron atë si një nga faktorët kryesorë që shkaktuan dështimin e ofensivës së Moskës, e cila u rifillua në tetor 1941 dhe përfundoi në mënyrë katastrofike në dhjetor.{{Sfn|Stolfi|1982}} Gjatë kësaj krize, Hitleri e emëroi veten kreun e {{Lang|de|[[Oberkommando des Heeres]]}}.{{Sfn|Evans|2008|p=210}} Më 7 dhjetor 1941, Japonia [[Sulmi në Pearl Harbor|sulmoi flotën amerikane]] me bazë në Përl Harbor, Havai. Katër ditë më vonë, Hitleri i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara.{{Sfn|Shirer|1960|pp=900–901}} Më 18 dhjetor 1941, Himleri e pyeti Hitlerin: "Çfarë të bëjmë me hebrenjtë e Rusisë?", të cilit Hitleri iu përgjigj: {{Lang|de|"als Partisanen auszurotten"}} ("shfarosini si partizanë").{{Sfn|Bauer|2000|p=5}} Historiani izraelit Jehuda Bauer ka komentuar se kjo vërejtje është ndoshta më e afërta që historianët do të arrijnë ndonjëherë me një urdhër përfundimtar nga Hitleri për gjenocidin e kryer gjatë Holokaustit.{{Sfn|Bauer|2000|p=5}} Në fund të vitit 1942, forcat gjermane u mundën në [[Beteja e dytë e El Alamejnit|Betejën e Dytë të El Alamejnit]],{{Sfn|Shirer|1960|p=921}} duke penguar planet e Hitlerit për të pushtuar [[Kanali i Suezit|Kanalin e Suezit]] dhe Lindjen e Mesme. I sigurt në ekspertizën e tij ushtarake pas fitoreve të mëparshme në vitin 1940, Hitleri u bë mosbesues ndaj Komandës së Lartë të Ushtrisë së tij dhe filloi të ndërhynte në planifikimin ushtarak dhe taktik, me pasoja të dëmshme.{{Sfn|Kershaw|2000b|p=417}} Në dhjetor 1942 dhe janar 1943, refuzimi i përsëritur i Hitlerit për të lejuar tërheqjen e tyre në [[Beteja e Stalingradit|Betejën e Stalingradit]] çoi në shkatërrimin pothuajse të plotë të Ushtrisë së 6-të . Mbi 200,000 ushtarë të Boshtit u vranë dhe 235,000 u morën robër.{{Sfn|Evans|2008|pp=419–420}} Më pas erdhi një disfatë vendimtare strategjike në [[Beteja e Kurskut|Betejën e Kurskut]].{{Sfn|Shirer|1960|p=1006}} Gjykimi ushtarak i Hitlerit u bë gjithnjë e më i çrregullt dhe pozicioni ushtarak dhe ekonomik i Gjermanisë u përkeqësua, ashtu si edhe shëndeti i Hitlerit.{{Sfn|BBC News, 1999}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1972-025-12,_Zerstörte_Lagerbaracke_nach_dem_20._Juli_1944.jpg|majtas|parapamje|Dhoma e shkatërruar e hartave në [[Strofulla e Ujkut|Strofkën e Ujkut]], posti i komandës lindore të Hitlerit, pas [[Komploti i 20 korrikut|komplotit të 20 korrikut]]]] Pas pushtimit të Sicilisë nga Aleatët në vitin 1943, Musolini u rrëzua nga pushteti nga Mbreti [[Viktor Emanueli III]] pas një vote mosbesimi të Këshillit të Madh të Fashizmit. Marshalli Pjetro Badoljo, i vendosur në krye të qeverisë, shpejt iu dorëzua Aleatëve.{{Sfn|Shirer|1960|pp=996–1000}} Gjatë gjithë viteve 1943 dhe 1944, Bashkimi Sovjetik i detyroi vazhdimisht ushtritë e Hitlerit të tërhiqeshin përgjatë [[Fronti Lindor (Lufta e Dytë Botërore)|Frontit Lindor]]. Më 6 qershor 1944, ushtritë perëndimore të Aleatëve zbarkuan në Francën veriore në një nga operacionet më të mëdha [[Lufta amfibe|amfibe]] në histori, [[Operacioni Overlord|Operacionin Overlord]].{{Sfn|Shirer|1960|p=1036}} Shumë oficerë gjermanë arritën në përfundimin se disfata ishte e pashmangshme dhe se vazhdimi nën udhëheqjen e Hitlerit do të rezultonte në [[Lufta totale|shkatërrimin e plotë të vendit]].{{Sfn|Speer|1971|pp=513–514}} Midis viteve 1939 dhe 1945, pati plane të shumta për të vrarë Hitlerin, disa prej të cilave përparuan në shkallë të konsiderueshme.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=544–547, 821–822, 827–828}} Më i njohuri dhe më domethënësi, [[komploti i 20 korrikut]] të vitit 1944, erdhi nga brenda Gjermanisë dhe u nxit të paktën pjesërisht nga perspektiva në rritje e një disfate gjermane në luftë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=816–818}} Si pjesë e [[Operacioni Valkyrie|Operacionit Valkyrie]], komploti përfshinte vendosjen e një bombe nga [[Claus von Stauffenberg|Klaus Fon Shtaufenbergu]] në një nga selitë e Hitlerit, [[Strofulla e Ujkut|Strofka e Ujkut]] në Rastenburg. Hitleri mbijetoi sepse oficeri i shtabit Hajnc Brandt e zhvendosi çantën që përmbante bombën pas një këmbe të tavolinës së rëndë të konferencave, e cila devijoi pjesën më të madhe të shpërthimit. Më vonë, Hitleri urdhëroi hakmarrje, duke rezultuar në ekzekutimin e më shumë se 4,900 njerëzve.{{Sfn|Shirer|1960|pp=1048–1072}} Hitleri u vu në listën e parë të [[Krimet e luftës|kriminelëve të luftës]] të Komisionit të Krimeve të Luftës të Kombeve të Bashkuara në dhjetor 1944, pasi përcaktoi se Hitleri mund të mbahej penalisht përgjegjës për veprimet e nazistëve në vendet e pushtuara. Deri në mars 1945, të paktën shtatë padi ishin ngritur kundër tij.{{Sfn|Plesch|2017|p=158}} === Disfata dhe vdekja === [[Skeda:Adolf_Hitler,_20._april_1945.jpg_(2).jpg|parapamje|Hitleri në paraqitjen e tij të fundit të filmuar, duke nderuar anëtarët e Rinisë së Hitlerit të ''Volkssturm'' në kopshtin e Kancelarisë së Rajhut]] [[Skeda:Stars_&_Stripes_&_Hitler_Dead2.jpg|parapamje|Faqja e parë e gazetës së Forcave të Armatosura të SHBA-së, ''Yje dhe Shirita'', 2 maj 1945, ku njoftohet vdekja e Hitlerit. Gabimisht thuhet se Hitleri vdiq më 1 maj; ai vdiq më 30 prill.]] Në fund të vitit 1944, si Ushtria e Kuqe ashtu edhe Aleatët Perëndimorë po përparonin drejt Gjermanisë. Duke njohur forcën dhe vendosmërinë e Ushtrisë së Kuqe, Hitleri vendosi të përdorte rezervat e tij të mbetura të lëvizshme kundër ushtrive amerikane dhe britanike, të cilat i perceptonte si shumë më të dobëta.{{Sfn|Weinberg|1964}} Më 16 dhjetor, ai nisi [[Beteja e Bulge|Ofensivën e Ardenës]] për të nxitur përçarje midis Aleatëve Perëndimorë dhe ndoshta për t'i bindur ata të bashkoheshin me luftën e tij kundër sovjetikëve.{{Sfn|Crandell|1987}} Pas disa sukseseve të përkohshme, ofensiva dështoi.{{Sfn|Bullock|1962|p=778}} Me pjesën më të madhe të Gjermanisë në rrënoja në janar 1945, Hitleri foli në radio: "Sado e rëndë të jetë kriza në këtë moment, ajo, pavarësisht gjithçkaje, do të kontrollohet nga vullneti ynë i pandryshueshëm."{{Sfn|Rees|Kershaw|2012}} Më 19 mars, Hitleri komentoi se nevojat e popullsisë gjermane tani mund të shpërfilleshin, sepse ata "kishin provuar të ishin më të dobëtit dhe e ardhmja i përket vetëm kombit lindor më të fortë. Sidoqoftë, vetëm ata që janë inferiorë do të mbeten pas kësaj lufte, sepse të mirët janë vrarë tashmë".{{Sfn|Speer|1971|p=557}} Po atë ditë, Hitleri urdhëroi shkatërrimin e të gjithë infrastrukturës industriale gjermane përpara se ajo të binte në duart e Aleatëve.{{Sfn|Bullock|1962|pp=774–775}} Ministrit të Armatimeve, Albert Shpir, iu besua zbatimi i kësaj politike të tokës së djegur, por ai fshehurazi nuk iu bind urdhrit.{{Sfn|Bullock|1962|pp=774–775}}{{Sfn|Sereny|1996|pp=497–498}} Shpresa e Hitlerit për të negociuar paqen me Shtetet e Bashkuara dhe Britaninë u inkurajua nga vdekja e presidentit amerikan [[Franklin D. Roosevelt|Frenklin D. Ruzvelt]] më 12 prill 1945, por ndryshe nga pritshmëritë e tij, kjo nuk shkaktoi përçarje midis Aleatëve.{{Sfn|Crandell|1987}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=753, 763, 780–781}} Më 20 prill, në ditëlindjen e tij të 56-të, Hitleri bëri udhëtimin e tij të fundit nga ''Führerbunker'' në sipërfaqe. Në kopshtin e rrënuar të Kancelarisë së Rajhut, ai u dha Kryqe të Hekurta ushtarëve djem të [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], të cilët tani po luftonin Ushtrinë e Kuqe në frontin pranë Berlinit.{{Sfn|Beevor|2002|p=251}} Deri më 21 prill, Fronti i Parë Bjellorus i [[Georgi Zhukov|Georgi Zhukovit]] kishte thyer mbrojtjen e Grupit të Ushtrisë Vistula të Gjeneral Gothard Hajnrisi gjatë Betejës së Lartësive Zelov dhe kishte përparuar në periferi të Berlinit.{{Sfn|Beevor|2002|pp=255–256}} Duke mohuar situatën e tmerrshme, Hitleri i vendosi shpresat e tij tek {{Lang|de|Armeeabteilung Steiner}} (Detashmenti i Ushtrisë Shtajner) i pakët në personel dhe pajisje, i komanduar nga Feliks Shtajner . Hitleri urdhëroi Shtajnerin të sulmonte krahun verior të frontit, ndërsa Ushtria e Nëntë Gjermane mori urdhër të sulmonte në veri me një sulm të ashpër.{{Sfn|Le Tissier|2010|p=45}} Gjatë një konference ushtarake më 22 prill, Hitleri pyeti për ofensivën e Shtajnerit. Ai u informua se sulmi nuk ishte nisur dhe se sovjetikët kishin hyrë në Berlin. Hitleri urdhëroi të gjithë përveç Vilhelm Kajtelit, Alfred Jodëlit, Hans Krebsit dhe Vilhelm Burgdorfit të largoheshin nga dhoma,{{Sfn|Dollinger|1995|p=231}} pastaj nisi një tiradë kundër tradhtisë dhe paaftësisë së perceptuar të gjeneralëve të tij, duke kulmuar me deklaratën e tij - për herë të parë - se "gjithçka ka humbur".{{Sfn|Jones|1989}} Ai njoftoi se do të qëndronte në Berlin deri në fund dhe pastaj do të qëllonte veten.{{Sfn|Beevor|2002|p=275}} Deri më 23 prill, Ushtria e Kuqe kishte rrethuar Berlinin {{Sfn|Ziemke|1969|p=92}} dhe Gëbelsi bëri një shpallje duke i nxitur qytetarët e saj të mbronin qytetin.{{Sfn|Dollinger|1995|p=231}} Po atë ditë, Gëringu dërgoi një telegram nga Berhtesgadeni, duke argumentuar se meqenëse Hitleri ishte i izoluar në Berlin, Gëringu duhet të merrte përsipër udhëheqjen e Gjermanisë. Gëringu vendosi një afat, pas të cilit ai do ta konsideronte Hitlerin të paaftë.{{Sfn|Bullock|1962|p=787}} Hitleri u përgjigj duke arrestuar Gëringun, dhe në [[Vullneti i fundit dhe testamenti i Adolf Hitlerit|testamentin e tij të fundit]] të 29 prillit, ai e largoi Gëringun nga të gjitha pozicionet qeveritare.{{Sfn|Bullock|1962|pp=787, 795}}{{Sfn|Butler|Young|1989|pp=227–228}} Më 28 prill, Hitleri zbuloi se Himleri, i cili ishte larguar nga Berlini më 20 prill, po përpiqej të negocionte një dorëzim ndaj Aleatëve Perëndimorë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=923–925, 943}}{{Sfn|Bullock|1962|p=791}} Ai e konsideroi këtë tradhti dhe urdhëroi arrestimin e Himlerit. Ai gjithashtu urdhëroi ekzekutimin e Herman Fegelajnit, përfaqësuesit të SS-së së Himlerit në selinë e Hitlerit në Berlin, për dezertim.{{Sfn|Bullock|1962|pp=792, 795}} Pas mesnatës, natën e 28-29 prillit, Hitleri u martua me [[Eva Braun]] në një ceremoni të vogël civile në {{Lang|de|Führerbunker}}.{{Sfn|Beevor|2002|p=343}} Më vonë atë pasdite, Hitleri u informua se [[Vdekja e Benito Musolinit|Musolini ishte ekzekutuar]] nga [[Rezistenca italiane|lëvizja italiane e rezistencës]] një ditë më parë; kjo besohet se ia ka rritur vendosmërinë për të shmangur kapjen.{{Sfn|Bullock|1962|p=798}} Më 30 prill, trupat sovjetike ishin brenda pesëqind metrash nga Kancelaria e Rajhut kur Hitleri qëlloi veten në kokë dhe Brauni kafshoi një kapsulë [[Cianidi|cianuri]].{{Sfn|Linge|2009|p=199}}{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=160–182}} Në përputhje me dëshirat e Hitlerit, kufomat e tyre u çuan jashtë në kopshtin pas Kancelarisë së Rajhut, ku u vendosën në një krater bombe, u spërkatën me benzinë dhe u vunë në flakë ndërsa vazhdonin bombardimet e Ushtrisë së Kuqe.{{Sfn|Linge|2009|p=200}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=799–800}}{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=217–220, 224–225}} Admirali i Madh [[Karl Dënic]] dhe Gëbelsi morën rolet e Hitlerit si kreu i shtetit dhe kancelar përkatësisht.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=949–950}} Në mbrëmjen e 1 majit, Gëbelsi dhe gruaja e tij, Magda, kryen vetëvrasje në kopshtin e Kancelarisë së Rajhut, pasi kishin helmuar gjashtë fëmijët e tyre me cianur.{{Sfn|Shirer|1960|p=1136}} [[Beteja e Berlinit|Berlini u dorëzua]] më 2 maj. Mbetjet e familjes Gëbels, gjeneralit Hans Krebs (i cili kishte kryer vetëvrasje atë ditë) dhe qenit të Hitlerit, Blondi, u varrosën dhe u zhvarrosën vazhdimisht nga sovjetikët.{{Sfn|Vinogradov|2005|pp=111, 333}} U pretendua se edhe mbetjet e Hitlerit dhe Braunit ishin zhvendosur, por kjo ka shumë të ngjarë të jetë [[Dezinformimi|dezinformim]] sovjetik. Nuk ka prova që ndonjë mbetje e identifikueshme e Hitlerit ose Braunit - me përjashtim të urave dentare - të jetë gjetur ndonjëherë prej tyre.{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=215–225}}{{Sfn|Fest|2004|pp=163–164}}{{Sfn|Kershaw|2000b|p=1110}} Ndërsa lajmi për vdekjen e Hitlerit u përhap shpejt, një certifikatë vdekjeje nuk u lëshua deri në vitin 1956, pas një hetimi të gjatë për të mbledhur dëshmi nga 42 dëshmitarë. Vdekja e Hitlerit u regjistrua si një supozim vdekjeje bazuar në këtë dëshmi.{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=8–13}} r1in9w0hq1b5e5mlsshoylykw8mt232 2995291 2995271 2026-06-09T15:55:41Z DieliAlla 149013 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Leadership style" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1358435254|Adolf Hitler]]" 2995291 wikitext text/x-wiki   '''Adolf Hitler'''{{Efn|{{IPA|de|ˈaːdɔlf ˈhɪtlɐ|lang|GT AH AMS.ogg|small=no}}}} (20 prill 1889{{Snd}} 30 Prill 1945) ishte një politikan gjerman i lindur në Austri, i cili ishte [[diktatori]] i [[Gjermania naziste|Gjermanisë naziste]] nga viti 1933 deri në [[Vdekja e Adolf Hitlerit|vetëvrasjen e tij]] në vitin 1945. [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet|Ai erdhi në pushtet]] si udhëheqës i [[Partia Naziste|Partisë Naziste]],{{Efn|Officially the National Socialist German Workers' Party ({{langx|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}, pronounced {{IPA|de|natsi̯oˈnaːlzotsi̯aˌlɪstɪʃə ˈdɔʏtʃə ˈʔaʁbaɪtɐpaʁˌtaɪ||De-Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei.ogg}}; or NSDAP)}} duke u bërë [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar i Gjermanisë]] në vitin 1933 dhe duke marrë më pas titullin {{Lang|de|[[Führer und Reichskanzler]]}} në vitin 1934.{{Efn|The position of {{lang|de|Führer und Reichskanzler}} ("Leader and Chancellor") replaced the position of President, which was the [[head of state]] for the [[Weimar Republic]]. Hitler assumed this title after the death of [[Paul von Hindenburg]], who had served as President. He was afterwards both head of state and [[head of government]], with the full official title of {{lang|de|Führer und Reichskanzler des Deutschen Reiches und Volkes}} ("Führer and Reich Chancellor of the German Reich and People").{{sfn|Shirer|1960|pp=226–227}}{{sfn|Overy|2005|p=63}}}} [[Pushtimi i Polonisë]] nga Gjermania më 1 shtator 1939, nën udhëheqjen e tij, shënoi shpërthimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Gjatë gjithë konfliktit që pasoi, Hitleri ishte i përfshirë ngushtë në drejtimin e operacioneve ushtarake gjermane dhe ishte në qendër të kryerjes së [[Gjenocidi|gjenocidit]] të rreth gjashtë milionë hebrenjve në [[Holokausti|Holokaust,]] si dhe në vdekjen e miliona viktimave të tjera. Hitleri lindi në Braunau-am-In në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] dhe u zhvendos në [[Perandoria Gjermane|Gjermani]] në vitin 1913. Ai u dekorua gjatë shërbimit të tij në Ushtrinë Gjermane në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], duke marrë Kryqin e Hekurt. Në vitin 1919, ai u bashkua me [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP), paraardhësen e Partisë Naziste, dhe në vitin 1921 u emërua udhëheqës i Partisë Naziste. Në vitin 1923, ai u përpoq të merrte pushtetin qeveritar në [[Grushti në Mynih|një grusht shteti të dështuar]] në Mynih dhe u dënua me pesë vjet burg, duke vuajtur pak më shumë se një vit. Ndërsa ishte atje, ai diktoi vëllimin e parë të autobiografisë së tij dhe manifestit politik ''[[Lufta Ime|Mein Kampf]]'' (shqip. "Lufta Ime"). Pas lirimit të tij të parakohshëm në vitin 1924, ai fitoi mbështetje popullore duke sulmuar [[Traktati i Versajës|Traktatin e Versajës]], si dhe duke promovuar [[Pangjermanizmi|pangjermanizmin]], [[Judeofobia|antisemitizmin]] dhe [[Kundërkomunizmi|antikomunizmin]] me oratori [[Autoriteti karizmatik|karizmatike]] dhe [[Propaganda në Gjermaninë naziste|propagandë naziste]]. Ai shpesh e denonconte [[Komunizmi|komunizmin]] si pjesë të një [[komploti ndërkombëtar hebre]]. Në nëntor të vitit 1932, Partia Naziste mbante shumicën e vendeve në ''[[Reichstag (Republika e Weimar)|Reichstag]]'', por jo shumicën. Ish-kancelari Franc fon Papen dhe politikanë të tjerë konservatorë e bindën Presidentin Paul fon Hindenburg të emëronte Hitlerin si kancelar më 30 janar 1933. Menjëherë pas kësaj, më 23 mars, ''Reichstag'' miratoi [[Akti mundësues i vitit 1933|Aktin Mundësues të vitit 1933]], i cili përfundimisht filloi transformimin e [[Republika e Vajmarit|Republikës së Vajmarit]] në Gjermaninë naziste. Pas vdekjes së Hindenburgut më 2 gusht 1934, Hitleri e zëvendësoi atë si [[Kreu i shtetit|kryetar shteti]] dhe më pas e transformoi Gjermaninë në një diktaturë [[Totalitarizmi|totalitare]]. Brenda vendit, Hitleri zbatoi [[Politika racore e Gjermanisë naziste|politika të shumta raciste]] dhe kërkoi të deportonte ose të vriste [[Historia e judejve në Gjermani|hebrenjtë gjermanë]]. Gjashtë vitet e tij të para në pushtet rezultuan në një rimëkëmbje të shpejtë ekonomike nga [[Depresioni i madh|Depresioni i Madh]], heqjen e kufizimeve të vendosura ndaj Gjermanisë pas Luftës së Parë Botërore dhe [[Aneksimi|aneksimin]] e territoreve të banuara nga miliona gjermanë etnikë, të cilat fillimisht i dhanë atij mbështetje të konsiderueshme popullore. Një nga qëllimet kryesore të Hitlerit ishte {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} (shqip. "hapësirë për të jetuar) për popullin gjerman në Evropën Lindore. Politika e tij e jashtme agresive dhe [[Ekspansionizmi|ekspansioniste]] konsiderohet shkaku kryesor i Luftës së Dytë Botërore në Evropë. Më 1 shtator 1939, Hitleri mbikëqyri pushtimin gjerman të Polonisë, duke bërë që [[Mbretëria e Bashkuar|Britania]] dhe [[Republika e Tretë Franceze|Franca]] t'i shpallnin luftë Gjermanisë. Pasi urdhëroi [[Pushtimi gjerman i Rusisë|pushtimin e Bashkimit Sovjetik]] në qershor 1941, ai i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara në dhjetor të të njëjtit vit. Deri në fund të vitit 1941, forcat gjermane dhe [[Fuqitë e Boshtit|fuqitë evropiane të Boshtit]] pushtuan pjesën më të madhe të Evropës dhe [[Fushata e Afrikës së Veriut|Afrikës së Veriut]]. Këto fitime u përmbysën gradualisht pas vitit 1941 derisa [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|forcat aleate]] mposhtën ushtrinë gjermane në vitin 1945. Më 29 prill 1945, Hitleri u martua me partneren e tij afatgjatë, [[Eva Braun]], në {{Lang|de|[[Führerbunker]]}} në Berlin. Ata kryen vetëvrasje të nesërmen për të shmangur kapjen nga [[Ushtria e Kuqe]] sovjetike. Historiani dhe biografi Ian Kersho e përshkroi Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Nën udhëheqjen dhe [[Nazizmi dhe raca|ideologjinë raciste]] të Hitlerit, regjimi nazist ishte përgjegjës për gjenocidin e rreth gjashtë milionë hebrenjve dhe miliona viktimave të tjera, të cilët ai dhe pasuesit e tij i konsideronin {{Lang|de|[[Untermensch]]en}} (shqip. "nënnjerëz) ose të padëshiruar në shoqëri. Hitleri dhe nazistët ishin gjithashtu përgjegjës për vrasjen e qëllimshme të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës. Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri i luftës|teatrin]] evropian. Numri i [[Humbjet në Luftën e Dytë Botërore|civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore]] ishte i pashembullt në luftë, dhe viktimat e bëjnë atë konfliktin më vdekjeprurës në histori. == Prejardhja == Babai i Hitlerit, [[Alois Hitler]], ishte fëmija i paligjshëm i Maria Shikëlgruberit.{{Sfn|Bullock|1999|p=24}} Regjistri i pagëzimit nuk tregonte emrin e babait të tij, dhe Aloisi fillimisht mbante mbiemrin e nënës së tij, Shikëlgruber. Në vitin 1842, Johan Georg Hidler u martua me nënën e Aloisit. Aloisi u rrit në familjen e vëllait të Hidlerit, Johan Nepomuk Hidler.{{Sfn|Maser|1973|p=4}} Aloisi punoi si nëpunës civil nga viti 1855 deri në daljen në pension në vitin 1895.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=5, 14}} Në vitin 1876, Aloisi u bë i ligjshëm dhe regjistrimi i tij i pagëzimit u shënua nga një prift për të regjistruar Johan Georg Hidlerin si babain e Aloisit (i regjistruar si Georg Hitler).{{Sfn|Maser|1973|p=15}}{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} Aloisi më pas mori mbiemrin Hitler,{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} gjithashtu shkruhej {{Lang|de|"Hiedler", "Hüttler"|italic=no}}, ose {{Lang|de|"Huettler"|italic=no}}. Emri ndoshta bazohet në fjalën gjermane {{Lang|de|Hütte}} (shqip. "kasolle"), dhe ka kuptimin "ai që jeton në kasolle".{{Sfn|Jetzinger|1976|p=32}} Zyrtari nazist Hans Frank sugjeroi që nëna e Aloisit ishte punësuar si pastruese shtëpie nga një familje hebreje në [[Grac]], dhe se djali 19-vjeçar i familjes, Leopold Frankenberger, kishte lindur Aloisin, një pretendim që u bë i njohur si teza e Frankenbergerit.{{Sfn|Rosenbaum|1999|p=21}} Asnjë Frankenberger nuk ishte i regjistruar në Grac gjatë asaj periudhe, dhe nuk është prodhuar asnjë e dhënë për ekzistencën e një Leopold Frankenbergeri,{{Sfn|Hamann|2010|p=50}} kështu që historianët e hedhin poshtë pretendimin se babai i Aloisit ishte hebre.{{Sfn|Toland|1992|pp=246–247}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=8–9}} Në vitin 2025, gjaku nga divani në studion e Hitlerit u përdor nga Turi King i Universitetit të Bathit për [[Testimi gjenetik|analizën e ADN-së]]. Gjaku u konfirmua të ishte i Hitlerit duke e krahasuar me atë të një të afërmi mashkullor, dhe analiza e ADN-së tregoi gjithashtu se Hitleri nuk kishte prejardhje hebraike nga babai i tij. "Nëse kjo do të ishte e vërtetë, ne nuk do të kishim gjetur përputhjen e ADN-së me të," tha King. "Kjo përputhje e ADN-së jo vetëm që konfirmon se kjo është ADN-ja e Hitlerit, por gjithashtu konfirmon se historia e prejardhjes hebraike nga ana e babait të tij nuk është e vërtetë."{{Sfn|Hunt|2025}}{{Sfn|Oltermann|2025}} == Jeta e hershme == === Fëmijëria dhe edukimi === [[Skeda:Adolf_Hitler_infant_photo_(3x4_cropped).jpg|majtas|parapamje|Hitleri ({{Rreth|1889–90)}}]] Adolf Hitleri lindi më 20 prill 1889 në Braunau-am-In, një qytet në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] (Austria e sotme), afër kufirit me Gjermaninë.{{Sfn|House of Responsibility}}{{Sfn|Bullock|1999|p=23}} Ai ishte i katërti nga gjashtë fëmijët e lindur nga Alois Hitleri dhe gruaja e tij e tretë, Klara Pëlcël. Tre nga vëllezërit e motrat e Hitlerit - Gustavi, Ida dhe Otoja - vdiqën në foshnjëri.{{Sfn|Kershaw|2008|p=4}} Gjithashtu jetonin në familje fëmijët e Aloisit nga martesa e tij e dytë: Alois i Riu (lindur më 1882) dhe Anxhela (lindur më 1883).{{Sfn|Toland|1976|p=6}} Në vitin 1892, familja u zhvendos në Pasau, Gjermani, pas ngritjes në detyrë të Aloisit në administratën doganore në Pasau. Hitleri ishte tre vjeç në atë kohë. Aloisi u ngrit në detyrë dhe u transferua në [[Linc]], Austri, më 1 prill 1893, por pjesa tjetër e familjes mbeti në Pasau.{{Sfn|Rosmus|2004|p=33}} Atje, Hitleri mësoi [[Gjuha bavareze|dialektin e ulët bavarez]], në vend të gjermanishtes austriake, gjë që la gjurmë në të folurin e tij gjatë gjithë jetës.{{Sfn|Keller|2010|p=15}}{{Sfn|Hamann|2010|pp=7–8}}{{Sfn|Kubizek|2006|p=37}} Familja u kthye në Austri dhe u vendos në Leonding më 9 maj 1894,{{Sfn|Rosmus|2004|p=35}} dhe në qershor 1895, Aloisi doli në pension dhe jetoi në Hafeld, pranë Lambah, ku u mor me bujqësi dhe bletë. Hitleri ndoqi {{Lang|de|[[Volksschule]]}} (një shkollë fillore e financuar nga shteti) në qytezën Fishëlham aty pranë.{{Sfn|Kubizek|2006|p=92}}{{Sfn|Hitler|1999|p=6}} Zhvendosja në Hafeld përkoi me fillimin e konflikteve të forta baba-bir të shkaktuara nga refuzimi i Hitlerit për t'iu bindur disiplinës së rreptë të shkollës së tij.{{Sfn|Fromm|1977|pp=493–498}} Aloisi u përpoq ta detyronte të birin të bindej, ndërsa Adolfi bëri çmos të ishte e kundërta e asaj që donte i ati.{{Sfn|Hamann|2010|pp=10–11}} Aloisi gjithashtu e rrihte të birin, megjithëse nëna e tij përpiqej ta mbronte nga rrahjet e rregullta.{{Sfn|Diver|2005}} Përpjekjet e Alois Hitlerit në bujqësi në Hafeld dështuan dhe në vitin 1897, familja u zhvendos në Lambah. Hitleri tetëvjeçar mori mësime këndimi, këndoi në korin e kishës dhe madje mendoi të bëhej prift.{{Sfn|Shirer|1960|pp=10–11}} Në vitin 1898, familja u kthye përgjithmonë në Leonding. Hitleri u prek thellë nga vdekja e vëllait të tij më të vogël Edmund në vitin 1900 nga [[fruthi]]. Hitleri u transformua nga një student i sigurt, i shoqërueshëm dhe i ndërgjegjshëm në një djalë të zymtë dhe të shkëputur, i cili shpesh përplasej me të atin dhe mësuesit e tij.{{Sfn|Payne|1990|p=22}} Paula Hitler thoshte që Adolfi ishte një adoleshent bullizues që shpesh e godiste me shuplakë.{{Sfn|Diver|2005}} Aloisi kishte bërë një karrierë të suksesshme në zyrën doganore dhe donte që djali i tij të ndiqte gjurmët e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|p=9}} Më vonë, Hitleri dramatizoi një episod nga kjo periudhë kur i ati e çoi për të vizituar një zyrë doganore, duke e përshkruar atë si një ngjarje që shkaktoi një antagonizëm të pafalshëm midis babait dhe të birit, të cilët ishin të dy me vullnet të fortë.{{Sfn|Hitler|1999|p=8}}{{Sfn|Keller|2010|pp=33–34}}{{Sfn|Fest|1977|p=32}} Duke injoruar dëshirën e të birit për të ndjekur një shkollë të mesme klasike dhe për t'u bërë artist, Aloisi e dërgoi Hitlerin në ''Realschule'' në Linc në shtator të vitit 1900.{{Efn|name=Realschule}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=8}} Hitleri u rebelua kundër këtij vendimi dhe në ''Mein Kampf'' deklaroi se ai qëllimisht pati rezultate të dobëta në shkollë, duke shpresuar që sapo i ati të shihte "çfarë pak përparimi po bëja në shkollën teknike, ai do të më lejonte t'i përkushtohesha ëndrrës sime".{{Sfn|Hitler|1999|p=10}}   Ashtu si shumë gjermanë austriakë, Hitleri filloi të zhvillonte ide [[Nacionalizmi gjerman|nacionaliste gjermane]] që në moshë të re.{{Sfn|Evans|2003|pp=163–164}} Ai shprehu besnikëri vetëm ndaj Gjermanisë, duke përçmuar [[Monarkia Habsburge|monarkinë në rënie të Habsburgëve]] dhe sundimin e saj mbi një perandori etnikisht të larmishme.{{Sfn|Bendersky|2000|p=26}}{{Sfn|Ryschka|2008|p=35}} Hitleri dhe miqtë e tij përdorën përshëndetjen "Heil" dhe kënduan "Deutschlandlied" në vend të himnit Perandorak Austriak.{{Sfn|Hamann|2010|p=13}} Pas vdekjes së papritur të Aloisit më 3 janar 1903, performanca e Hitlerit në shkollë u përkeqësua dhe nëna e tij e lejoi të largohej.{{Sfn|Kershaw|2008|p=10}} Ai u regjistrua në ''Realschule'' në Shtajër në shtator 1904, ku sjellja dhe performanca e tij u përmirësua.{{Sfn|Kershaw|1999|p=19}} Në vitin 1905, pasi kaloi një përsëritje të provimit përfundimtar, Hitleri u largua nga shkolla pa asnjë ambicie për arsim të mëtejshëm ose plane të qarta për një karrierë.{{Sfn|Kershaw|1999|p=20}} === Jeta e hershme në Vjenë dhe Mynih === [[Skeda:Hitler_house_in_Leonding.jpg|parapamje|Shtëpia në Leonding, Austri, ku Hitleri kaloi adoleshencën e tij të hershme.]] [[Skeda:Adolf_Hitler_Der_Alte_Hof.jpg|parapamje|''Alter Hof në Mynih'', një pikturë me bojëra uji nga Hitleri në vitin 1914.]] Në vitin 1907, Hitleri u largua nga Linci për të jetuar dhe për të studiuar arte të bukura në [[Vjena|Vjenë]], të financuara nga përfitimet e një jetimi dhe nga mbështetja e nënës së tij. Ai aplikoi për pranim në Akademinë e Arteve të Bukura të Vjenës, por u refuzua dy herë.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=30–31}} [[Rektori|Drejtori]] sugjeroi që Hitleri të aplikonte në Shkollën e Arkitekturës, por atij i mungonin kredencialet e nevojshme akademike sepse nuk kishte mbaruar shkollën e mesme.{{Sfn|Bullock|1962|p=31}} Më 21 dhjetor 1907, nëna e tij vdiq nga kanceri i gjirit në moshën 47-vjeçare; Hitleri ishte 18 vjeç në atë kohë. Në vitin 1909, Hitleri mbeti pa para dhe u detyrua të jetonte një jetë boheme në strehimore për të pastrehët dhe në konviktin Meldemanshtrase.{{Sfn|Bullock|1999|pp=30–33}}{{Sfn|Hamann|2010|p=157}} Ai fitonte para si punëtor i rastësishëm dhe duke pikturuar e shitur [[Akuareli|akuarele]] të peizazheve të Vjenës.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}} Gjatë kohës së tij në Vjenë, ai ndoqi një pasion në rritje për arkitekturën dhe muzikën, duke marrë pjesë në dhjetë shfaqje të {{Lang|de|[[Lohengrin (opera)|Lohengrin]]}}, opera e tij e preferuar e [[Richard Wagner|Riçard Vagnerit]].{{Sfn|Kershaw|1999|pp=41, 42}} Në Vjenë, Hitleri u ekspozua për herë të parë ndaj retorikës raciste.{{Sfn|Shirer|1960|p=26}} Populistët si kryebashkiaku Karl Luger shfrytëzuan ndjenjën mbizotëruese [[Judeofobia|antisemite]] të qytetit, duke përqafuar herë pas here edhe nocionet nacionaliste gjermane për përfitime politike. Nacionalizmi gjerman ishte veçanërisht i përhapur në lagjen Mariahilf, ku jetonte atëherë Hitleri.{{Sfn|Hamann|2010|pp=243–246}} Georg Riter fon Shënerer u bë ndikim i madh për Hitleri,{{Sfn|Nicholls|2000|pp=236, 237, 274}} dhe ai zhvilloi një admirim për [[Martin Luteri|Martin Luterin]].{{Sfn|Hamann|2010|p=250}} Hitleri lexoi gazeta dhe pamflete që promovonin paragjykime dhe paralajmëronin për një fluks të hebrenjve të Evropës Lindore,{{Sfn|Hamann|2010|pp=341–345}} si dhe shkrime nga figura të tilla si Hjuston Stuart Çembërlejn, [[Çarls Darvin]], [[Fridrih Niçe]], Gustav Lë Bon dhe [[Arthur Schopenhauer|Artur Shopenhauer]].{{Sfn|Hamann|2010|p=233}} Gjatë viteve të tij në Vjenë, ai zhvilloi gjithashtu [[Ndjenja antisllave|ndjenja të forta antisllave]].{{Sfn|Britannica: Nazism}}{{Sfn|Pinkus|2005|p=27}} Origjina dhe zhvillimi i antisemitizmit të Hitlerit mbeten çështje debati.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=60–67}} Miku i tij, August Kubizek, pretendoi se Hitleri ishte një "antisemit i konfirmuar" përpara se të largohej nga Linci. {{Sfn|Shirer|1960|p=25}} Megjithatë, historiania Brigite Haman e përshkruan pretendimin e Kubizekut si "problematik".{{Sfn|Hamann|2010|p=58}} Ndërsa Hitleri deklaroi në {{Lang|de|Mein Kampf}} se ai u bë për herë të parë antisemit në Vjenë,{{Sfn|Hitler|1999|p=52}} Rajnhold Hanish, i cili e ndihmoi të shiste pikturat e tij, nuk ishte dakord.{{Sfn|Toland|1992|p=45}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=55, 63}}{{Sfn|Hamann|2010|p=174}} Hitleri shiti gjithashtu disa nga veprat e tij të artit përmes një biznesmeni hebre të quajtur Samuel Morgenshtern, ndërsa jetonte në Vjenë. Shumë nga klientët e Morgenshternit ishin hebrenj; për shembull, një avokat i quajtur Jozef Fajngold bleu disa nga pikturat e Hitlerit të arkitekturës historike të Vjenës.{{Sfn|Hamann|2010|p=356}} Historiani Riçard J. Evans pohon se "historianët tani në përgjithësi bien dakord se antisemitizmi i tij famëkeq dhe vrasës u shfaq shumë kohë pas humbjes së Gjermanisë në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], si një produkt i [[Miti i thikës pas shpine|shpjegimit paranojak të "thikës pas shpine"]] për katastrofën".{{Sfn|Evans|2011}} Hitleri mori pjesën e fundit të pasurisë së të atit në maj 1913 dhe u transferua në [[Mynihu|Mynih]].{{Sfn|Shirer|1960|p=27}} Kur u rekrutua në Ushtrinë Austro-Hungareze,{{Sfn|Weber|2010|p=13}} ai udhëtoi për në [[Salcburgu|Salcburg]] më 5 shkurt 1914 për vlerësim mjekësor. Pasi u konsiderua i papërshtatshëm për shërbim, ai u kthye në Mynih.{{Sfn|Kershaw|1999|p=86}} Hitleri më vonë pretendoi se nuk dëshironte t'i shërbente [[Austro-Hungaria|Perandorisë Habsburge]] për shkak të përzierjes së racave në ushtrinë e saj dhe bindjes së tij se rënia e Austro-Hungarisë ishte e afërt.{{Sfn|Kershaw|1999|p=49}} === Lufta e Parë Botërore === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1974-082-44,_Adolf_Hitler_im_Ersten_Weltkrieg_retouched.jpg|parapamje|Hitleri (e djathta ekstreme, i ulur) me shokë të Ushtrisë Bavareze nga Regjimenti i 16-të i Këmbësorisë Rezervë Bavareze ({{Rreth|1914–18)}}]] Në gusht të vitit 1914, në shpërthimin e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], Hitleri jetonte në Mynih dhe u rekrutua vullnetarisht në Ushtrinë Bavareze.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} Sipas një raporti të vitit 1924 nga autoritetet bavareze, lejimi i Hitlerit për të shërbyer ka shumë të ngjarë të ketë qenë një gabim administrativ, sepse si shtetas austriak, ai duhej të ishte kthyer në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} I caktuar në Regjimentin e 16-të të Këmbësorisë Rezervë Bavareze (Kompania e 1-rë e Regjimentit List),{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}}{{Sfn|Weber|2010|pp=12–13}} ai shërbeu si vrapues në Frontin Perëndimor në Francë dhe Belgjikë,{{Sfn|Kershaw|2008|p=53}} duke kaluar pothuajse gjysmën e kohës së tij në selinë e regjimentit në Furn-ën-Vep, shumë larg vijave të frontit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=54}}{{Sfn|Weber|2010|p=100}} Në vitin 1914, ai ishte i pranishëm në Betejën e Parë të Iprit{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} dhe atë vit u dekorua për trimëri, duke marrë Kryqin e Hekurt, Klasi i Dytë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Gjatë luftës, ai u shpëtua nga oficeri i tij komandues, Fric Videman, i cili e nxori Hitlerin nga rrënojat e një ndërtese të shembur ndërsa ishte nën zjarr të rëndë.{{Sfn|Pearson|Allen|1941}} Gjatë shërbimit të tij në selinë qendrore, Hitleri ndoqi interesat e tij artistike, duke vizatuar karikatura dhe duke dhënë udhëzime për një gazetë ushtarake. Gjatë Betejës së Somës në tetor 1916, ai u plagos në kofshën e majtë kur një predhë shpërtheu në gropëzën e vrapuesve të dispeçerisë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=57}} Hitleri kaloi pothuajse dy muaj duke u shëruar në spital në Belic, dhe u kthye në regjimentin e tij më 5 mars 1917.{{Sfn|Kershaw|2008|p=58}} Ai ishte i pranishëm në Betejën e Arasit të vitit 1917 dhe në Betejën e Pashendel.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Ai mori Distinktivin e zi të Plagës më 18 maj 1918.{{Sfn|Steiner|1976|p=392}} Tre muaj më vonë, në gusht 1918, me rekomandim të Togerit Hugo Gutman, eprorit të tij hebre, Hitleri mori Kryqin e Hekurt, Klasi i Parë, një dekoratë që rrallë jepet në gradën {{Lang|de|[[Gefreiter]]}} që kishte Hitler.{{Sfn|Kershaw|2008|p=59}}{{Sfn|Weber|2010a}} Më 15 tetor 1918, ai u verbua përkohësisht në një sulm me gaz mustardë dhe u shtrua në spital në Pazevalk.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=59, 60}} Ndërsa ishte atje, Hitleri mësoi për humbjen e Gjermanisë dhe, sipas rrëfimit të tij, pësoi një periudhë të dytë verbërie pasi mori këtë lajm.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=97, 102}} Hitleri e përshkroi rolin e tij në Luftën e Parë Botërore si "përvoja më e madhe nga të gjitha" dhe u lavdërua nga oficerët e tij komandues për trimërinë e tij.{{Sfn|Keegan|1987|pp=238–240}} Përvoja e tij në kohë lufte përforcoi patriotizmin e tij gjerman dhe ai u trondit nga kapitullimi i Gjermanisë në nëntor 1918.{{Sfn|Bullock|1962|p=60}} Pakënaqësia e tij me dështimin e përpjekjeve të luftës filloi të formësonte ideologjinë e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61, 62}} Ashtu si nacionalistët e tjerë gjermanë, ai besonte se {{Lang|de|Dolchstoßlegende}} ([[miti i thikës pas shpine]]), i cili pretendonte se ushtria gjermane, "e pamposhtur në fushëbetejë", ishte "goditur me thikë pas shpine" në frontin e brendshëm nga udhëheqës civilë, hebrenj, [[Marksizmi|marksistë]] dhe ata që nënshkruan armëpushimin që i dha fund luftimeve - më vonë të quajtur "kriminelët e nëntorit".{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61–63}} [[Traktati i Versajës]] përcaktonte që Gjermania duhej të hiqte dorë nga disa territore të saj dhe të çmilitarizonte Rinin. Traktati vendosi sanksione ekonomike dhe dëmshpërblime të rënda për vendin. Shumë gjermanë e panë traktatin si një poshtërim të padrejtë. Ata kundërshtuan veçanërisht nenin 231, të cilin e interpretuan si shpallje të Gjermanisë si përgjegjëse për luftën.{{Sfn|Kershaw|2008|p=96}} Traktati i Versajës dhe kushtet ekonomike, sociale dhe politike në Gjermani pas luftës u shfrytëzuan më vonë nga Hitleri për përfitime politike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=80, 90, 92}} [[Kategoria:Totalitarizëm]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Lindje 1889]] [[Kategoria:Familja Hitler]] [[Kategoria:Adolf Hitler]] [[Kategoria:Artikuj të folur]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] == Hyrja në politikë == [[Skeda:Hitler's_DAP_membership_card.png|parapamje|Karta e anëtarësisë së Hitlerit [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|në Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP)]] Pas luftës, Hitleri u kthye në Mynih.{{Sfn|Bullock|1999|p=61}} Pa arsimim formal apo perspektiva karriere, ai mbeti në ushtri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=109}} Në korrik 1919, ai u emërua {{Lang|de|Verbindungsmann}} (agjent i inteligjencës) i një {{Lang|de|Aufklärungskommando}} (njësia e zbulimit) e {{Lang|de|[[Reichswehr]]}}-it, i caktuar për të ndikuar tek ushtarët e tjerë dhe për të infiltruar [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP). Në një takim të DAP-it më 12 shtator 1919, kryetari i Partisë Anton Dreksler u impresionua nga aftësitë oratorike të Hitlerit. Ai i dha atij një kopje të broshurës së tij ''Zgjimi Im Politik'', e cila përmbante ide antisemite, nacionaliste, [[Antikapitalizmi|antikapitaliste]] dhe antimarksiste.{{Sfn|Kershaw|2008|p=82}} Me urdhër të eprorëve të tij të ushtrisë, Hitleri aplikoi për t'u bashkuar me partinë,{{Sfn|Evans|2003|p=170}} dhe brenda një jave u pranua si anëtari 555 i partisë (partia filloi të numëronte anëtarësimin në 500 për të dhënë përshtypjen se ishte një parti shumë më e madhe).{{Sfn|Kershaw|2008|pp=75, 76}}{{Sfn|Mitcham|1996|p=67}} Hitleri bëri deklaratën e tij të parë të njohur me shkrim në lidhje me [[Çështja hebreje|çështjen hebreje]] në një letër të 16 shtatorit 1919 drejtuar Adolf Gemlishit (e njohur tani si letra e Gemlishit). Në letër, Hitleri argumenton se qëllimi i qeverisë "duhet të jetë në mënyrë të patundur largimi i plotë i hebrenjve".{{Sfn|Kershaw|1999|pp=125–126}} Në DAP, Hitleri takoi [[Dietrich Eckart|Ditrih Ekart]], një nga themeluesit e partisë dhe një anëtar i Shoqërisë okulte Thule.{{Sfn|Fest|1970|p=21}} Ekarti u bë mentori i Hitlerit, duke shkëmbyer ide me të dhe duke e prezantuar atë me një gamë të gjerë të shoqërisë së Mynihut.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=94, 95, 100}} Për të rritur apelin e saj, DAP-i ndryshoi emrin e saj në {{Lang|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}} (Partia Nacional Socialiste e Punëtorëve Gjermanë (NSDAP), e njohur tani si "[[Partia Naziste]]").{{Sfn|Kershaw|2008|p=87}} Hitleri krijoi flamurin e partisë me një [[Svastika|svastikë]] në një rreth të bardhë mbi një sfond të kuq.{{Sfn|Kershaw|2008|p=88}} Hitleri u lirua nga ushtria më 31 mars 1920 dhe filloi të punonte me kohë të plotë për partinë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=93}} Selia e partisë ishte në Mynih, një qendër për nacionalistët gjermanë antiqeveritarë të vendosur për të eliminuar marksizmin dhe për të minuar Republikën e Vajmarit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=81}} Fridrih Rek-Maleceven komentoi në librin e tij të vitit 1947, ''Ditari i një burri në dëshpërim:'' Në shkurt të vitit 1921, tashmë shumë efektiv në manipulimin e turmave, Hitleri foli para një turme prej mbi 6,000 vetësh.{{Sfn|Kershaw|2008|p=89}} Për ta bërë publik takimin, dy kamionë me mbështetës të partisë udhëtuan nëpër Mynih duke valëvitur flamuj me svastikë dhe duke shpërndarë fletëpalosje. Hitleri shpejt fitoi famë për fjalimet e tij [[Polemika|polemike]] të zhurmshme kundër Traktatit të Versajës, politikanëve rivalë dhe veçanërisht kundër marksistëve dhe hebrenjve.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=89–92}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|parapamje|Hitleri duke pozuar për kamerën në shtator të vitit 1930.]] Në qershor të vitit 1921, ndërsa Hitleri dhe Ekarti ishin në një udhëtim për mbledhje fondesh në Berlin, një kryengritje shpërtheu brenda Partisë Naziste në Mynih. Anëtarët e komitetit të saj ekzekutiv donin të bashkoheshin me Partinë Socialiste Gjermane (DSP) me seli në Nuremberg.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=100, 101}} Hitleri u kthye në Mynih më 11 korrik dhe paraqiti dorëheqjen e tij me zemërim. Anëtarët e komitetit e kuptuan se dorëheqja e figurës së tyre kryesore publike do të thoshte fundi i partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=102}} Hitleri njoftoi se do të ribashkohej me kusht që të zëvendësonte Drekslerin si kryetar të partisë dhe që selia e partisë të mbetej në Mynih.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Komiteti u pajtua dhe ai u ribashkua me partinë më 26 korrik si anëtari 3,680. Hitleri vazhdoi të përballej me disa kundërshtime brenda Partisë Naziste. Kundërshtarët e Hitlerit në udhëheqje e përjashtuan Herman Eserin nga partia dhe ata shtypën 3,000 kopje të një pamfleti që sulmonte Hitlerin si tradhtar të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Në ditët në vijim, Hitleri foli para disa audiencave të mëdha dhe mbrojti veten dhe Eserin, nën duartrokitje të zjarrta. Strategjia e tij rezultoi e suksesshme dhe në një kongres të posaçëm të partisë më 29 korrik, atij iu dha pushtet absolut si kryetar i partisë, duke pasuar Drekslerin, me një votim prej 533 votash pro dhe një kundër.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=83, 103}} Fjalimet e hidhura të Hitlerit në birrari filluan të tërhiqnin audiencë të rregullt. Si [[Demagogu|demagog]],{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xv}} ai u bë i aftë në përdorimin e temave populiste, duke përfshirë përdorimin e kurbanëve, të cilët fajësoheshin për vështirësitë ekonomike të dëgjuesve të tij.{{Sfn|Bullock|1999|p=376}}{{Sfn|Frauenfeld|1937}}{{Sfn|Goebbels|1936}} Hitleri përdori magnetizmin personal dhe një kuptim të [[Psikologjia e turmës|psikologjisë së turmës]] në avantazhin e tij ndërsa merrej me fjalime publike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=105–106}}{{Sfn|Bullock|1999|p=377}} Historianët kanë vënë re efektin hipnotik të retorikës së tij në audienca të mëdha dhe të syve të tij në grupe të vogla.{{Sfn|Kressel|2002|p=121}} Alfons Hek, një ish-anëtar i [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], kujton: Ndjekësit e hershëm përfshinin [[Rudolf Heß|Rudolf Hesin]], ish-asin e forcave ajrore [[Hermann Goering|Herman Gëring]] dhe kapitenin e ushtrisë [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]]. Rëmi u bë kreu i organizatës paraushtarake naziste, {{Lang|de|[[Sturmabteilung]]}} (SA, "Trupat e Stuhisë"), të cilat mbronin takimet dhe sulmonin kundërshtarët politikë. Një ndikim kritik në mendimin e Hitlerit gjatë kësaj periudhe ishte {{Lang|de|[[Aufbau Vereinigung]]}},{{Sfn|Kellogg|2005|p=275}} një grup konspirativ i të dëbuarve të bardhë rusë dhe nazistëve të hershëm. Grupi, i financuar me fonde të kanalizuara nga industrialistë të pasur, e prezantoi Hitlerin me idenë e një konspiracioni hebre, duke lidhur financat ndërkombëtare me bolshevizmin.{{Sfn|Kellogg|2005|p=203}} Programi i Partisë Naziste u paraqit në [[Programi Nacionalsocialist|programin e tyre me 25 pika]] më 24 shkurt 1920. Ky nuk përfaqësonte një ideologji koherente, por ishte një konglomerat idesh të pranuara që kishin vlerë në lëvizjen [[Pangjermanizmi|pangjermanike]] {{Lang|de|[[völkisch]]}}, siç ishte [[ultranacionalizmi]], kundërshtimi ndaj [[Traktati i Versajës|Traktatit të Versajës]], mosbesimi ndaj [[Kapitalizmi|kapitalizmit]], si dhe disa ide [[Socializmi|socialiste]]. Për Hitlerin, aspekti më i rëndësishëm i saj ishte qëndrimi i saj i fortë [[Judeofobia|antisemit]]. Ai gjithashtu e perceptonte programin si një bazë kryesisht për propagandë dhe për tërheqjen e njerëzve në parti.{{Sfn|Bracher|1970|pp=115–116}} === Puçi i Sallës së Birrës dhe Burgu i Landsbergut === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-00344A,_München,_nach_Hitler-Ludendorff_Prozess.jpg|parapamje|Të pandehurit në gjyqin [[Grushti në Mynih|e Puçit të Sallës së Birrës]], 1 prill 1924. Nga e majta në të djathtë: Hajnc Pernet, Fridrih Veber, Vilhelm Frik, Herman Kribel, Erih Ludendorf, Hitleri, Vilhelm Brykner, [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]] dhe Robert Vagner.]] [[Skeda:Mein_Kampf_dust_jacket.jpeg|parapamje|Mbulesa e pluhurit e botimit të viteve 1926–28 të {{Lang|de|[[Mein Kampf]]}}, të cilin Hitleri e shkroi në vitin 1925.]] Në vitin 1923, Hitleri kërkoi ndihmën e Gjeneralit të Luftës së Parë Botërore, Erih Ludendorf, për një grusht shteti të tentuar, të njohur si Puçi i Sallës së Birrës. Partia Naziste përdori fashizmin italian si model për pamjen dhe politikat e saj. Hitleri donte të imitonte Marshimin drejt Romës të [[Benito Musolini|Benito Musolinit]] në vitin 1922 duke organizuar grushtin e tij të shtetit në Bavari, i cili do të pasohej nga një sfidë ndaj qeverisë në Berlin. Hitleri dhe Ludendorfi kërkuan mbështetjen e {{Lang|de|Staatskommissar}} (Komisioneri i Shtetit) Gustav Riter fon Kahr, sundimtari ''de facto'' i Bavarisë. Megjithatë, Kahri, së bashku me shefin e policisë Hans Riter fon Zajser dhe gjeneralin e Reichswehr Oto fon Losov, donin të instalonin një diktaturë nacionaliste pa Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=126}} Më 8 nëntor 1923, Hitleri dhe SA-ja sulmuan një takim publik me 3,000 persona të organizuar nga Kahri në Byrgerbrojkeler, një birrari në Mynih. Duke ndërprerë fjalimin e Kahrit, ai njoftoi se revolucioni kombëtar kishte filluar dhe shpalli formimin e një qeverie të re me Ludendorfin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Pasi u tërhoq në një dhomë të pasme, Hitleri, me pistoletën e tij të nxjerrë, kërkoi dhe më pas mori mbështetjen e Kahrit, Zajserit dhe Losovit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Forcat e Hitlerit fillimisht arritën të pushtonin Reichswehr-in lokal dhe selinë e policisë, por Kahri dhe bashkëpunëtorët e tij e tërhoqën shpejt mbështetjen e tyre. As ushtria dhe as policia e shtetit nuk u bashkuan me Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=129}} Të nesërmen, Hitleri dhe pasuesit e tij marshuan nga birraria drejt Ministrisë së Luftës së Bavarisë për të përmbysur qeverinë bavareze, por policia i shpërndau ata.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=130–131}} Në grushtin e dështuar të shtetit, 16 anëtarë të Partisë Naziste dhe katër oficerë policie u vranë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=73–74}} Hitleri iku në shtëpinë e Ernest Hanfshtengelit dhe sipas disa të dhënave mendoi për vetëvrasje.{{Sfn|Kershaw|2008|p=132}} Ai ishte i depresionuar, por i qetë kur u arrestua më 11 nëntor 1923 për [[Tradhtia (krim)|tradhti të lartë]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=131}} Gjyqi i tij para Gjykatës së Posaçme Popullore në Mynih filloi në shkurt 1924,{{Sfn|Munich Court, 1924}} dhe [[Alfred Rosenberg|Alfred Rozenbergu]] u bë udhëheqësi i përkohshëm i Partisë Naziste. Më 1 prill, Hitleri u dënua me pesë vjet {{Lang|de|[[Festungshaft]]}} ('izolim në fortesë') në Burgun e Landsbergut.{{Sfn|Evans|2003|p=196}} Atje, ai u trajtua miqësisht nga rojet dhe iu lejua posta nga mbështetësit dhe vizita të rregullta nga shokët e partisë. I falur nga Gjykata Supreme e Bavarisë, ai u lirua nga burgu më 20 dhjetor 1924, kundër kundërshtimeve të prokurorit të shtetit.{{Sfn|Kershaw|1999|p=239}} Duke përfshirë kohën në paraburgim, Hitleri vuajti pak më shumë se një vit burg.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}} Ndërsa ishte në Landsberg, Hitleri diktoi pjesën më të madhe të vëllimit të parë të ''Mein Kampf'' (shqip. "Lufta Ime"; fillimisht e titulluar ''Katër Vjet e Gjysmë Lufte kundër Gënjeshtrave, Marrëzisë dhe Frikës'') fillimisht shoferit të tij, Emil Mauris, dhe më pas zëvendësit të tij, Rudolf Hes.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=147}} Libri, i dedikuar anëtarit të Shoqërisë Thule, Ditrih Ekartit, ishte një autobiografi dhe ekspozim i ideologjisë së tij. Libri paraqiti planet e Hitlerit për zgjerim territorial, si dhe për transformimin e shoqërisë gjermane në një diktaturë të bazuar në racë. Gjatë gjithë librit, hebrenjtë barazohen me "mikrobe" dhe paraqiten si "helmuesit ndërkombëtarë" të shoqërisë. Sipas ideologjisë së Hitlerit, zgjidhja e vetme ishte shfarosja e tyre. Ndërsa Hitleri nuk e përshkroi saktësisht se si do të arrihej kjo, "synimi i tij i natyrshëm gjenocidal është i pamohueshëm", sipas Ian Kersho.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=148–150}} Botuar në dy vëllime në 1925 dhe 1926, {{Lang|de|Mein Kampf}} shiti 228,000 kopje midis viteve 1925 dhe 1932. Një milion kopje u shitën në vitin 1933, vitin e parë të Hitlerit në detyrë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=80–81}} Pak para se Hitleri të kishte të drejtë për lirim me kusht, qeveria bavareze u përpoq ta deportonte atë në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=237}} Kancelari federal austriak e hodhi poshtë kërkesën me arsyetimin e rremë se shërbimi i tij në Ushtrinë Gjermane e bënte shtetësinë e tij austriake të pavlefshme.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} Në përgjigje, Hitleri hoqi dorë zyrtarisht nga shtetësia e tij austriake më 7 prill 1925.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} === Rindërtimi i Partisë Naziste === Në kohën e lirimit të Hitlerit nga burgu, politika në Gjermani ishte bërë më pak luftarake dhe ekonomia ishte përmirësuar, duke kufizuar mundësitë e Hitlerit për agjitacion politik. Si rezultat i Puçit të dështuar të Sallës së Birrës, Partia Naziste dhe organizatat e saj të lidhura u ndaluan në Bavari. Në një takim me Kryeministrin e Bavarisë, Hajnrih Held, më 4 janar 1925, Hitleri pranoi të respektonte autoritetin e shtetit dhe premtoi se do të kërkonte pushtet politik vetëm përmes procesit demokratik. Takimi hapi rrugën që ndalimi i Partisë Naziste të hiqej më 16 shkurt.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=158, 161, 162}} Megjithatë, pas një fjalimi nxitës që mbajti më 27 shkurt, Hitlerit iu ndalua të fliste publikisht nga autoritetet bavareze, një ndalim që mbeti në fuqi deri në vitin 1927.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=162, 166}}{{Sfn|Shirer|1960|p=129}} Për të çuar përpara ambiciet e tij politike pavarësisht ndalimit, Hitleri emëroi Gregor Shtraserin, Oto Shtraserin dhe [[Xhozef Gëbels|Jozef Gëbelsin]] për të organizuar dhe zgjeruar Partinë Naziste në Gjermaninë veriore. Gregor Shtraseri ndiqte një kurs politik më të pavarur, duke theksuar elementët socialistë të programit të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=166, 167}} Tregu i aksioneve në Shtetet e Bashkuara ra më 24 tetor 1929. Ndikimi në Gjermani ishte i tmerrshëm: miliona njerëz mbetën të papunë dhe disa banka të mëdha falimentuan. Hitleri dhe Partia Naziste u përgatitën të përfitonin nga emergjenca për të fituar mbështetje për partinë e tyre. Ata premtuan të hidhnin poshtë Traktatin e Versajës, të forconin ekonominë dhe të siguronin vende pune.{{Sfn|Shirer|1960|pp=136–137}} Hitleri diskutoi emrin e Partisë Naziste në tetor 1923: == Ardhja në pushtet == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Kryesor|Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet}} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align: center;" |- |+Rezultatet e zgjedhjeve të Partisë Naziste{{Sfn|Kolb|2005|pp=224–225}} ! scope="col" | Zgjedhjet ! scope="col" | Totali i votave ! scope="col" | % votash ! scope="col" | Vendet e Reichstag-ut ! class="unsortable" scope="col" | Shënime |- ! scope="row" |Maj 1924 | {{Nts|1918300}} | {{Nts|6.5}} | {{Nts|32}} | style="text-align:left;" | Hitleri në burg |- ! scope="row" |Dhjetor 1924 | {{Nts|907300}} | {{Nts|3.0}} | {{Nts|14}} | style="text-align:left;" | Hitleri lirohet nga burgu |- ! scope="row" |Maj 1928 | {{Nts|810100}} | {{Nts|2.6}} | {{Nts|12}} | style="text-align:left;" | |- ! scope="row" |Shtator 1930 | {{Nts|6409600}} | {{Nts|18.3}} | {{Nts|107}} | style="text-align:left;" | Pas krizës financiare |- ! scope="row" |Korrik 1932 | {{Nts|13745000}} | {{Nts|37.3}} | {{Nts|230}} | style="text-align:left;" | Pasi Hitleri u bë kandidat për president |- ! scope="row" |Nëntor 1932 | {{Nts|11737000}} | {{Nts|33.1}} | {{Nts|196}} | style="text-align:left;" | |- ! scope="row" |Mars 1933 | {{Nts|17277180}} | {{Nts|43.9}} | {{Nts|288}} | style="text-align:left;" | Zgjedhje vetëm pjesërisht të lira gjatë mandatit të Hitlerit si kancelar i Gjermanisë |} === Administrata e Bryningut === Depresioni i Madh i ofroi Hitlerit një mundësi politike. Gjermanët ishin të pavendosur në lidhje me [[Republika kuvendore|republikën parlamentare]], e cila u përball me sfida nga ekstremistët e krahut [[Politika e ekstremit të djathtë|të djathtë]] dhe [[Politika e ekstremit të majtë|të majtë]]. Partitë politike të moderuara ishin gjithnjë e më të paafta për të frenuar valën e ekstremizmit dhe referendumi gjerman i vitit 1929 ndihmoi në ngritjen e ideologjisë naziste.{{Sfn|Kolb|1988|p=105}} Zgjedhjet e shtatorit 1930 rezultuan në shpërbërjen e një koalicioni të madh dhe zëvendësimin e tij me një kabinet minoritar. Udhëheqësi i saj, kancelari Hajnrih Bryning i Partisë së Qendrës, qeverisi nëpërmjet dekreteve të jashtëzakonshme nga Presidenti Paul fon Hindenburg. Qeverisja me dekret u bë norma e re, duke hapur rrugën për forma autoritare të qeverisjes.{{Sfn|Halperin|1965|p=403 ''et. seq''}} Partia Naziste erdhi nga parëdësia dhe fitoi 18.3 për qind të votave dhe 107 vende parlamentare në zgjedhjet e vitit 1930, duke u bërë partia e dytë më e madhe në parlament.{{Sfn|Halperin|1965|pp=434–446 ''et. seq''}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_119-0289,_München,_Hitler_bei_Einweihung_"Braunes_Haus".jpg|parapamje|Hitleri dhe arkëtari i Partisë Naziste , Franc Ksaver Shvarc, në përurimin e rinovimit të Palais Barlov në Briner Shtrase në Mynih në selinë e Shtëpisë Kafe, dhjetor 1930.]] Hitleri bëri një paraqitje të spikatur në gjyqin e dy oficerëve të Reichswehr-it, Togerëve Rikard Sheringer dhe Hans Ludin, në fund të vitit 1930. Të dy u akuzuan për anëtarësim në Partinë Naziste, në atë kohë e paligjshme për personelin e Reichswehr-it.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=218}} Prokuroria argumentoi se Partia Naziste ishte ekstremiste, duke e shtyrë avokatin mbrojtës Hans Frank të thërriste Hitlerin të dëshmonte.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=216}} Më 25 shtator 1930, Hitleri dëshmoi se partia e tij do të ndiqte pushtetin politik vetëm përmes zgjedhjeve demokratike,{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|pp=218–219}} gjë që i siguroi atij shumë mbështetës në trupën e oficerëve.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=222}} Masat shtrënguese të Bryningut sollën pak përmirësim ekonomik dhe ishin jashtëzakonisht të papëlqyeshme.{{Sfn|Halperin|1965|p=449 ''et. seq''}} Hitleri e shfrytëzoi këtë duke i drejtuar mesazhet e tij politike posaçërisht njerëzve që ishin prekur nga inflacioni i viteve 1920 dhe Depresioni, siç ishin fermerët, veteranët e luftës dhe klasa e mesme.{{Sfn|Halperin|1965|pp=434–436, 471}} Edhe pse Hitleri e kishte tërhequr shtetësinë austriake në vitin 1925, ai nuk e fitoi shtetësinë gjermane për gati shtatë vjet. Kjo do të thoshte se ai ishte [[Pashtetësia|pa shtetësi]], ligjërisht i paaftë për të kandiduar për poste publike dhe akoma përballej me rrezikun e deportimit.{{Sfn|Shirer|1960|p=130}} Më 25 shkurt 1932, ministri i brendshëm i Brunsvikut, Ditrih Klages, i cili ishte anëtar i Partisë Naziste, e emëroi Hitlerin si administrator për delegacionin e shtetit në Rajhsrat në Berlin, duke e bërë Hitlerin shtetas të Brunsvikut,{{Sfn|Hinrichs|2007}} dhe kështu të Gjermanisë.{{Sfn|Halperin|1965|p=476}} Hitleri kandidoi kundër Hindenburgut në zgjedhjet presidenciale të vitit 1932. Një fjalim në Klubin e Industrisë në [[Dyzeldorfi|Dyseldorf]] më 27 janar 1932 i siguroi atij mbështetjen e shumë prej industrialistëve më të fuqishëm të Gjermanisë.{{Sfn|Halperin|1965|pp=468–471}} Hindenburgu kishte mbështetje nga parti të ndryshme nacionaliste, monarkiste, katolike dhe [[Republikanizmi|republikane]], si dhe nga disa [[Partia Socialdemokrate e Gjermanisë|socialdemokratë]]. Hitleri përdori sloganin "{{Lang|de|Hitler über Deutschland}}" ("Hitleri mbi Gjermaninë"), një referencë për ambiciet e tij politike dhe fushatën e tij duke përdorur avionë.{{Sfn|Bullock|1962|p=201}} Ai ishte një nga politikanët e parë që përdori udhëtimin me avion për fushatë dhe e përdori atë në mënyrë efektive.{{Sfn|Hoffman|1989}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=227}} Hitleri doli i dyti në të dy raundet e zgjedhjeve, duke fituar më shumë se 35 për qind të votave në zgjedhjet përfundimtare. Edhe pse humbi ndaj Hindenburgut, këto zgjedhje e vendosën Hitlerin si një forcë të fortë në politikën gjermane.{{Sfn|Halperin|1965|pp=477–479}} === Emërimi si kancelar === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1972-026-11,_Machtübernahme_Hitlers.jpg|parapamje|Hitleri, në një dritare të Kancelarisë së Rajhut, merr duartrokitje në mbrëmjen e inaugurimit të tij si [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar]], 30 janar 1933.]] Mungesa e një qeverie efektive shtyu dy politikanë me ndikim, Franc fon Papen dhe Alfred Hugenberg, së bashku me disa industrialistë dhe biznesmenë të tjerë, t'i shkruanin një letër Hindenburgut. Nënshkruesit i kërkuan Hindenburgut të emëronte Hitlerin si udhëheqës të një qeverie "të pavarur nga partitë parlamentare", e cila mund të shndërrohej në një lëvizje që do të "mahniste miliona njerëz".{{Sfn|Letter to Hindenburg, 1932}}{{Sfn|Fox News, 2003}} Hindenburgu pranoi me ngurrim të emëronte Hitlerin si kancelar pasi dy zgjedhje të mëtejshme parlamentare - në korrik dhe nëntor 1932 - nuk kishin rezultuar në formimin e një qeverie shumicë. Hitleri kryesoi një qeveri koalicioni jetëshkurtër të formuar nga Partia Naziste (e cila kishte më shumë vende në Rajhshtag) dhe nga partia e Hugenbergut, Partia Kombëtare Popullore Gjermane (DNVP). Më 30 janar 1933, kabineti i ri u betua gjatë një ceremonie të shkurtër në zyrën e Hindenburgut. Partia Naziste fitoi tre poste: Hitleri u emërua kancelar, Vilhelm Friku Ministër i Brendshëm dhe Herman Gëringu Ministër i Brendshëm për Prusinë.{{Sfn|Shirer|1960|p=184}} Hitleri kishte këmbëngulur në pozicionet ministrore si një mënyrë për të fituar kontroll mbi policinë në pjesën më të madhe të Gjermanisë.{{Sfn|Evans|2003|p=307}} === Zjarri i Rajhshtagut dhe zgjedhjet e marsit === Si kancelar, Hitleri punoi kundër përpjekjeve të kundërshtarëve të Partisë Naziste për të ndërtuar një qeveri shumicë. Për shkak të ngërçit politik, ai i kërkoi Hindenburgut të shpërndante përsëri Rajhshtagun dhe zgjedhjet u caktuan për në fillim të marsit. Më 27 shkurt 1933, [[Historia e Berlinit|ndërtesa e Rajhshtagut u dogj]]. Gëringu fajësoi një komplot komunist, pasi komunisti holandez Marinus van der Lube u gjet në rrethana inkriminuese brenda ndërtesës që po digjej.{{Sfn|Bullock|1962|p=262}} Deri në vitet 1960, disa historianë, përfshirë Uilliam L. Shirer dhe [[Alan Bullock|Alan Bullok]], mendonin se Partia Naziste ishte përgjegjëse;{{Sfn|Shirer|1960|p=192}}{{Sfn|Bullock|1999|p=262}} tani pikëpamja e shumicës së historianëve është se Van der Lube e nisi zjarrin i vetëm.{{Sfn|Hett|2014|pp=255–259}} Me nxitjen e Hitlerit, Hindenburgu u përgjigj duke nënshkruar [[Dekreti i Zjarrit të Rajhstagut|Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut]] të 28 shkurtit, të hartuar nga nazistët, i cili pezulloi të drejtat themelore dhe lejoi ndalimin pa gjyq. Dekreti u lejua sipas Nenit 48 të Kushtetutës së Vajmarit, i cili i dha presidentit fuqinë për të marrë masa emergjente për të mbrojtur sigurinë dhe rendin publik.{{Sfn|Shirer|1960|pp=194, 274}} Aktivitetet e Partisë Komuniste Gjermane (KPD) u shtypën dhe 4,000 anëtarë të KPD-së u arrestuan.{{Sfn|Shirer|1960|p=194}} Përveç fushatave politike, Partia Naziste u angazhua në dhunë paraushtarake dhe përhapjen e propagandës antikomuniste, në ditët para zgjedhjeve. Në ditën e zgjedhjeve, më 6 mars 1933, pjesa e votave të nazistëve u rrit në 44% dhe partia fitoi numrin më të madh të vendeve në parlament. Partia e Hitlerit dështoi të siguronte një shumicë absolute, duke e bërë të domosdoshme një koalicion tjetër me DNVP-në.{{Sfn|Bullock|1962|p=265}} === Dita e Potsdamit dhe Akti i Mundësimit === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-S38324,_Tag_von_Potsdam,_Adolf_Hitler,_Paul_v._Hindenburg.jpg|parapamje|Hitleri dhe Paul fon Hindenburgu shtrëngojnë duart në Ditën e Potsdamit, 21 Mars 1933.]] Më 21 mars 1933, Rajhshtagu i ri u konstitua me një ceremoni hapjeje në Kishën e Garnizonit në [[Pocdami|Potsdam]]. Kjo "Ditë e Potsdamit" u mbajt për të demonstruar unitetin midis lëvizjes naziste dhe elitës dhe ushtrisë së vjetër [[Prusia|prusiane]]. Hitleri u shfaq me një xhaketë dhe përshëndeti me përulësi Hindenburgun.{{Sfn|City of Potsdam}}{{Sfn|Shirer|1960|pp=196–197}} Për të arritur kontroll të plotë politik pavarësisht se nuk kishte shumicë absolute në parlament, qeveria e Hitlerit solli {{Lang|de|Ermächtigungsgesetz}} (Aktin Mundësues) për një votim në Rajhstagun e sapozgjedhur. Akti - i titulluar zyrtarisht {{Lang|de|Gesetz zur Behebung der Not von Volk und Reich}} ("Ligji për të Zgjidhur Vështirësitë e Popullit dhe Rajhut")—i dha kabinetit të Hitlerit fuqinë për të miratuar ligje pa pëlqimin e Rajhshtagut për katër vjet. Këto ligje mund të devijonin (me përjashtime të caktuara) nga kushtetuta.{{Sfn|Shirer|1960|p=198}} Meqenëse do të ndikonte në kushtetutë, Akti i Mundësimit kërkonte një shumicë prej dy të tretash për t'u miratuar. Duke mos lënë asgjë në dorë të rastësisë, nazistët përdorën dispozitat e Dekretit të Zjarrit të Rajhshtagut për të arrestuar të 81 deputetët komunistë (pavarësisht fushatës së tyre të ashpër kundër partisë, nazistët e kishin lejuar KPD-në të kundërshtonte zgjedhjet){{Sfn|Evans|2003|p=335}} dhe për të penguar disa socialdemokratë të merrnin pjesë.{{Sfn|Shirer|1960|p=196}} Më 23 mars 1933, Rajhshtagu u mblodh në Shtëpinë e Operas "Kroll" në rrethana të turbullta. Radhët e ushtarëve të SA-së shërbyen si roje brenda ndërtesës, ndërsa grupe të mëdha jashtë, duke kundërshtuar legjislacionin e propozuar, bërtisnin slogane dhe kërcënime ndaj anëtarëve të parlamentit që po vinin.{{Sfn|Bullock|1999|p=269}} Pasi Hitleri i premtoi verbalisht udhëheqësit të partisë së Qendrës, Ludvig Kasit, se Hindenburgu do të mbante të drejtën e tij të vetos, Kasi njoftoi se Partia e Qendrës do të mbështeste Aktin e Mundësimit. Akti u miratua me 444 vota pro dhe 94 kundër, ku të gjitha partitë përveç socialdemokratëve votuan pro. Akti i Mundësimit, së bashku me Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut, e transformuan qeverinë e Hitlerit në një diktaturë ligjore ''de facto''.{{Sfn|Shirer|1960|p=199}} === Diktatura ===   Pasi kishte arritur kontroll të plotë mbi degët legjislative dhe ekzekutive të qeverisë, Hitleri dhe aleatët e tij filluan të shtypnin opozitën e mbetur. Partia Socialdemokrate u shpall e paligjshme dhe pasuritë e saj u sekuestruan.{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Ndërsa shumë delegatë të sindikatave ishin në Berlin për aktivitetet e 1 Majit, trupat sulmuese të SA-së pushtuan zyrat e sindikatave në të gjithë vendin. Më 2 maj 1933, të gjitha sindikatat u detyruan të shpërbëheshin dhe udhëheqësit e tyre u arrestuan. Disa u dërguan në [[Kampet naziste të përqendrimit|kampe përqendrimi]].{{Sfn|Shirer|1960|p=202}} Fronti Gjerman i Punës u formua si një organizatë ombrellë për të përfaqësuar të gjithë punëtorët, administratorët dhe pronarët e kompanive, duke reflektuar kështu konceptin e [[Nazizmi|nazizmit]] në frymën e {{Lang|de|[[Volksgemeinschaft]]}} (bashkësia e njerëzve) të Hitlerit.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}} Pasi kishte arritur kontroll të plotë mbi degët legjislative dhe ekzekutive të qeverisë, Hitleri dhe aleatët e tij filluan të shtypnin opozitën e mbetur. Partia Socialdemokrate u shpall e paligjshme dhe pasuritë e saj u sekuestruan.{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Ndërsa shumë delegatë të sindikatave ishin në Berlin për aktivitetet e 1 Majit, trupat sulmuese të SA-së pushtuan zyrat e sindikatave në të gjithë vendin. Më 2 maj 1933, të gjitha sindikatat u detyruan të shpërbëheshin dhe udhëheqësit e tyre u arrestuan. Disa u dërguan në [[Kampet naziste të përqendrimit|kampe përqendrimi]].{{Sfn|Shirer|1960|p=202}} Fronti Gjerman i Punës u formua si një organizatë ombrellë për të përfaqësuar të gjithë punëtorët, administratorët dhe pronarët e kompanive, duke reflektuar kështu konceptin e [[Nazizmi|nazizmit]] në frymën e {{Lang|de|[[Volksgemeinschaft]]}} (bashkësia e njerëzve) të Hitlerit.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1990-048-29A,_Adolf_Hitler_retouched.jpg|parapamje|Në vitin 1934, Hitleri u bë kreu i shtetit të Gjermanisë me titullin {{Lang|de|[[Führer|Führer und Reichskanzler]]}} (udhëheqës dhe kancelar i Rajhut).]] Deri në fund të qershorit, partitë e tjera ishin frikësuar dhe u shpërbënë. Kjo përfshinte partnerin nominal të koalicionit të nazistëve, DNVP-në; me ndihmën e SA-së, Hitleri e detyroi udhëheqësin e saj, Hugenbergun, të jepte dorëheqjen më 29 qershor. Më 14 korrik 1933, Partia Naziste u shpall e vetmja parti politike ligjore në Gjermani.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}}{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Kërkesat e SA-së për më shumë pushtet politik dhe ushtarak shkaktuan ankth midis udhëheqësve ushtarakë, industrialë dhe politikë. Si përgjigje, Hitleri spastroi të gjithë udhëheqjen e SA-së në [[Nata e Thikave të Gjata|Natën e Thikave të Gjata]], e cila u zhvillua nga 30 qershori deri më 2 korrik 1934.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=309–314}} Hitleri shënjestroi Ernest Rëmin dhe udhëheqës të tjerë të SA-së, të cilët, së bashku me disa kundërshtarë politikë të Hitlerit (si Gregor Shtraseri dhe ish-kancelari Kurt fon Shlajsher), u arrestuan dhe u qëlluan.{{Sfn|Tames|2008|pp=4–5}} Ndërsa bashkësia ndërkombëtare dhe disa gjermanë u tronditën nga vrasjet, shumë në Gjermani besonin se Hitleri po rivendoste rendin.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=313–315}} Hindenburgu vdiq më 2 gusht 1934. Një ditë më parë, kabineti kishte miratuar Ligjin Lidhur me Kryetarin e Shtetit të Rajhut Gjerman.{{Sfn|Overy|2005|p=63}} Ky ligj deklaronte se pas vdekjes së Hindenburgut, zyra e presidentit do të shfuqizohej dhe fuqitë e tij do të bashkoheshin me ato të kancelarit. Kështu, Hitleri u bë kreu i shtetit, si dhe kreu i qeverisë, dhe u emërua zyrtarisht si {{Lang|de|Führer und Reichskanzler}} (Udhëheqës dhe Kancelari i Rajhut),{{Sfn|Shirer|1960|pp=226–227}} megjithëse {{Lang|de|Reichskanzler}} përfundimisht u rrëzua.{{Sfn|Evans|2005|p=44}} Me këtë veprim, Hitleri eliminoi mjetin e fundit ligjor me anë të të cilit mund të shkarkohej nga detyra.{{Sfn|Shirer|1960|p=229}} Si kreu i shtetit, Hitleri u bë komandant i përgjithshëm i forcave të armatosura. Menjëherë pas vdekjes së Hindenburgut, me nxitjen e udhëheqjes së {{Lang|de|Reichswehr}}-it, betimi tradicional i besnikërisë i ushtarëve u ndryshua për të pohuar besnikërinë ndaj Hitlerit personalisht, me emër, në vend të detyrës së komandantit të përgjithshëm (i cili më vonë u riemërua në komandant suprem) ose ndaj Gjermanisë.{{Sfn|Bullock|1962|p=309}} Më 19 gusht, bashkimi i presidencës me kancelarin u miratua nga 88 për qind e elektoratit që votoi në një referendum.{{Sfn|Evans|2005|p=110}} [[Skeda:Standarte_Adolf_Hitlers.svg|parapamje|Standardi personal i Hitlerit]] Në fillim të vitit 1938, Hitleri përdori shantazhin për të konsoliduar kontrollin e tij mbi ushtrinë duke nxitur çështjen Blomberg-Friç. Hitleri e detyroi Ministrin e tij të Luftës, Feldmarshalin Verner fon Blomberg, të jepte dorëheqjen duke përdorur një dosje policore që tregonte se gruaja e re e Blombergut kishte një precedent për prostitucion.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=392, 393}}{{Sfn|Shirer|1960|p=312}} Komandanti i ushtrisë, Gjeneral Koloneli Verner Fon Friç, u shkarkua pasi {{Lang|de|[[Schutzstaffel]]}} (SS-ja) paraqiti akuza se kishte pasur një marrëdhënie homoseksuale.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=393–397}} Të dy burrat kishin rënë në disfavor sepse kundërshtuan kërkesën e Hitlerit për ta bërë {{Lang|de|[[Wehrmacht]]}}-in gati për luftë që në vitin 1938.{{Sfn|Shirer|1960|p=308}} Hitleri mori titullin e Blombergut si Komandant i Përgjithshëm, duke marrë kështu komandën personale të forcave të armatosura.{{Sfn|Shirer|1960|p=318}} Ai e zëvendësoi Ministrinë e Luftës me {{Lang|de|[[Oberkommando der Wehrmacht]]}} (OKW), të kryesuar nga Gjenerali Vilhelm Kajtel. Po atë ditë, 16 gjeneralë u hoqën nga komandat e tyre dhe 44 të tjerë u transferuan; të gjithë dyshohej se nuk ishin mjaftueshëm pronazistë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=318–319}} Deri në fillim të shkurtit 1938, 12 gjeneralë të tjerë ishin shkarkuar.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=397–398}} Hitleri u kujdes t'i jepte diktaturës së tij pamjen e ligjshmërisë. Shumë nga dekretet e tij bazoheshin në mënyrë të qartë në Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut dhe rrjedhimisht në Nenin 48 të Kushtetutës së Vajmarit. Rajhshtagu e rinovoi Aktin e Mundësimit dy herë, çdo herë për katër vjet.{{Sfn|Shirer|1960|p=274}} Ndërsa zgjedhjet për Rajhshtagun ende mbaheshin (në 1933, 1936 dhe 1938), votuesve iu paraqit një listë e vetme nazistësh dhe "të ftuarish" pronazistë, e cila mori mbi 90 për qind të votave.{{Sfn|Read|2004|p=344}} Këto zgjedhje të rreme u mbajtën në kushte aspak sekrete; nazistët kërcënuan me hakmarrje të ashpra këdo që nuk votonte ose që votonte kundër.{{Sfn|Evans|2005|pp=109–111}} == Gjermania Naziste == [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-04062A,_Nürnberg,_Reichsparteitag,_SA-_und_SS-Appell.jpg|parapamje|Hitleri, [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe shefi i [[Sturmabteilung|SA-së]] Viktor Luce bëjnë [[Përshëndetja naziste|përshëndetjen naziste]] në [[Tubimet e Nurembergut|tubimin e Nurembergut]] në vitin 1934.]] === Ekonomia dhe kultura === Në gusht të vitit 1934, Hitleri emëroi presidentin e {{Lang|de|Reichsbank}}, Hjalmar Shaht, si Ministër të Ekonomisë, dhe vitin pasardhës, si Fuqiplotë për Ekonominë e Luftës, përgjegjës për përgatitjen e ekonomisë për luftë.{{Sfn|McNab|2009|p=54}} Rindërtimi dhe riarmatimi u financuan përmes kartëmonedhave Mefo, shtypjes së parave dhe sekuestrimit të pasurive të njerëzve të arrestuar si armiq të shtetit, përfshirë hebrenjtë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=259–260}} Numri i të papunëve ra nga gjashtë milionë në vitin 1932 në më pak se një milion në vitin 1936.{{Sfn|Shirer|1960|p=258}} Hitleri mbikëqyri një nga fushatat më të mëdha të përmirësimit të infrastrukturës në historinë gjermane, duke çuar në ndërtimin e digave, autostradave (Autobahn), hekurudhave dhe punimeve të tjera civile. Pagat ishin pak më të ulëta në mesin dhe fundin e viteve 1930 krahasuar me pagat gjatë Republikës së Vajmarit, ndërsa kostoja e jetesës u rrit me 25 për qind.{{Sfn|Shirer|1960|p=262}} Java mesatare e punës u rrit gjatë kalimit në një ekonomi lufte; në vitin 1939, gjermani mesatar punonte midis 47 dhe 50 orësh në javë.{{Sfn|McNab|2009|pp=54–57}} Qeveria e Hitlerit sponsorizoi arkitekturën në një shkallë të gjerë. Albert Shpiri, i cili luajti një rol të rëndësishëm në zbatimin e riinterpretimit klasicist të kulturës gjermane nga Hitleri, u vu në krye të rinovimeve të propozuara arkitekturore të Berlinit.{{Sfn|Speer|1971|pp=118–119}} Pavarësisht kërcënimit për bojkot shumëkombësh, Gjermania priti [[Lojërat Olimpike Verore 1936|Lojërat Olimpike të vitit 1936]]. Hitleri drejtoi ceremonitë e hapjes dhe mori pjesë në evenimente, si në [[Lojërat olimpike dimërore 1936|Lojërat Dimërore]] në Garmish-Partenkirshen ashtu edhe në Lojërat Verore në Berlin.{{Sfn|Evans|2005|pp=570–572}} === Riarmatimi dhe aleancat e reja === [[Skeda:Adolf_Hitler-_Speech_at_Krupp_Factory_in_Germany_(1935)_-_British_Pathé.webm|parapamje|Hitleri duke mbajtur një fjalim në fabrikën Krup në Esen, Gjermani, 1935.]] Në një takim me udhëheqësit ushtarakë gjermanë më 3 shkurt 1933, Hitleri foli për "pushtimin për {{Lang|de|Lebensraum}} në Lindje dhe gjermanizimin e saj të pamëshirshëm" si objektivat e tij përfundimtare të politikës së jashtme.{{Sfn|Weinberg|1970|pp=26–27}} Në mars, Princi Bernard Vilhelm von Bylov, sekretar në Ministrinë e Jashtme ({{Lang|de|Auswärtiges Amt}}), lëshoi një deklaratë mbi qëllimet kryesore të politikës së jashtme: {{Lang|de|[[Anschluss]]}} me Austrinë, rivendosjen e kufijve kombëtarë të Gjermanisë të vitit 1914, refuzimin e kufizimeve ushtarake sipas Traktatit të Versajës, kthimin e ish-kolonive gjermane në Afrikë dhe një zonë gjermane të ndikimit në Evropën Lindore. Hitleri i konsideroi qëllimet e Bylovit shumë modeste.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=490–491}} Në fjalimet gjatë kësaj periudhe, ai theksoi ato që ai i quajti qëllime paqësore të politikave të tij dhe një gatishmëri për të punuar brenda marrëveshjeve ndërkombëtare.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=492, 555–556, 586–587}} Në mbledhjen e parë të kabinetit të tij në vitin 1933, Hitleri i dha përparësi shpenzimeve ushtarake mbi lehtësimin e papunësisë.{{Sfn|Carr|1972|p=23}} Gjermania u tërhoq nga [[Lidhja e Kombeve]] dhe Konferenca Botërore e Çarmatimit në tetor 1933.{{Sfn|Kershaw|2008|p=297}} Në janar 1935, mbi 90 për qind e popullit të [[Sarlanda|Sarlandës]], atëherë nën administrimin e Lidhjes së Kombeve, votuan për t'u bashkuar me Gjermaninë.{{Sfn|Shirer|1960|p=283}} Atë mars, Hitleri njoftoi një zgjerim të Vermahtit në 600,000 anëtarë - gjashtë herë më shumë se numri i lejuar nga Traktati i Versajës - duke përfshirë zhvillimin e një force ajrore ([[Forca Ajrore Gjermane (1935–1945)|Luftwaffe]]) dhe një rritje në madhësinë e marinës luftarake ([[Marina Gjermane (1935–1945)|Kriegsmarine]]). Britania, Franca, Italia dhe Lidhja e Kombeve i dënuan këto shkelje të Traktatit, por nuk bënë asgjë për t'i ndaluar ato.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=601–602}}{{Sfn|Martin|2008}} Marrëveshja Detare Anglo-Gjermane (AGNA) e 18 qershorit lejoi që tonazhi gjerman të rritej në 35 për qind të asaj të Marinës Mbretërore Britanike. Hitleri e quajti nënshkrimin e AGNA-s "ditën më të lumtur të jetës së tij", duke besuar se marrëveshja shënonte fillimin e aleancës anglo-gjermane që ai kishte parashikuar në {{Lang|de|Mein Kampf}}.{{Sfn|Hildebrand|1973|p=39}} Franca dhe Italia nuk u konsultuan para nënshkrimit, duke minuar drejtpërdrejt Lidhjen e Kombeve dhe duke e vënë Traktatin e Versajës në rrugën drejt mungesës së rëndësisë.{{Sfn|Roberts|1975|p=}} Gjermania e ripushtoi zonën e demilitarizuar në Rajnlandë në mars të vitit 1936, duke shkelur Traktatin e Versajës. Hitleri gjithashtu dërgoi trupa në Spanjë për të mbështetur [[Francisko Franko|Francisko Frankon]] dhe fraksionin e tij nacionalist gjatë [[Lufta Civile Spanjolle|Luftës Civile Spanjolle,]] pasi mori një apel për ndihmë në korrik të vitit 1936. Në të njëjtën kohë, Hitleri vazhdoi përpjekjet e tij për të krijuar një aleancë anglo-gjermane.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=630–631}} Në gusht të vitit 1936, në përgjigje të një krize ekonomike në rritje të shkaktuar nga përpjekjet e tij për riarmatim, Hitleri urdhëroi Gëringun të zbatonte një Plan Katërvjeçar për të përgatitur Gjermaninë për luftë brenda katër viteve të ardhshme.{{Sfn|Overy, ''Origins of WWII Reconsidered''|1999}} Plani parashikonte një luftë të përgjithshme midis "judeo-bolshevizmit" dhe nazizmit gjerman, i cili sipas pikëpamjes së Hitlerit kërkonte një përpjekje të përkushtuar për riarmatim pavarësisht nga kostot ekonomike.{{Sfn|Carr|1972|pp=56–57}} Në tetor 1936, Konti Galeaco Çano, Ministër i Jashtëm i qeverisë së Musolinit, vizitoi Gjermaninë, ku nënshkroi një Protokoll Nëntëpikësh si shprehje afrimi dhe pati një takim personal me Hitlerin. Më 1 nëntor, Musolini shpalli një "bosht" midis Gjermanisë dhe Italisë.{{Sfn|Goeschel|2018|pp=69–70}} Më 25 nëntor, Gjermania nënshkroi [[Pakti Antikomintern|Paktin Antikomintern]] me [[Perandoria e Japonisë|Japoninë]]. Britania, Kina, Italia dhe Polonia u ftuan gjithashtu të bashkoheshin me Paktin Antikomintern, por vetëm Italia nënshkroi në vitin 1937. Hitleri braktisi planin e tij për një aleancë anglo-gjermane, duke fajësuar udhëheqjen britanike "të papërshtatshme".{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=642}} Në një takim në Kancelarinë e Rajhut me ministrat e tij të jashtëm dhe shefat ushtarakë atë nëntor, Hitleri ritheksoi qëllimin e tij për të fituar {{Lang|de|Lebensraum}} për popullin gjerman. Ai urdhëroi që përgatitjet për luftë në Lindje të fillonin që në vitin 1938 dhe jo më vonë se viti 1943. Në rast të vdekjes së tij, procesverbali i konferencës, i regjistruar si Memorandumi i Hosbahut, do të konsiderohej si "testamenti" i tij politik.{{Sfn|Aigner|1985|p=264}} Ai mendonte se një rënie e ndjeshme e standardeve të jetesës në Gjermani si rezultat i krizës ekonomike mund të ndalej vetëm nga agresioni ushtarak që synonte pushtimin e Austrisë dhe [[Çekosllovakia|Çekosllovakisë]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=636–637}}{{Sfn|Carr|1972|pp=73–78}} Hitleri nxiti veprime të shpejta përpara se Britania dhe Franca të fitonin një epërsi të përhershme në [[Gara e armatimeve|garën e armatimeve]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=636–637}} Në fillim të vitit 1938, pas çështjes Blomberg-Friç, Hitleri mori kontrollin e aparatit ushtarako-politik të jashtëm, duke shkarkuar Nojratin si Ministër të Jashtëm dhe duke e emëruar veten Ministër të Luftës.{{Sfn|Overy, ''Origins of WWII Reconsidered''|1999}} Që nga fillimi i vitit 1938 e tutje, Hitleri po ndiqte një politikë të jashtme që në fund të fundit synonte luftën.{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=638}} == Holokausti == ''Artikujt kryesorë: [[Holokausti]] dhe [[Zgjidhja Përfundimtare]]''<blockquote class="templatequote" id="1670">Nëse financuesit ndërkombëtarë hebrenj brenda dhe jashtë Evropës do të kenë sukses në zhytjen e kombeve edhe një herë në një luftë botërore, atëherë rezultati nuk do të jetë bolshevizimi i botës, dhe kështu fitorja e judaizmit, por shfarosja e racës hebreje në Evropë!<ref name="FOOTNOTEMarrus200037">[[Adolf Hitler#CITEREFMarrus2000|Marrus 2000]], p.&nbsp;37.</ref></blockquote>-- Adolf Hitler, fjalimi i 30 janarit 1939 në Rajhshtag [[Skeda:Mass_Grave_3_at_Bergen-Belsen_concentration_camp.jpg|parapamje|Një varr masiv në Bergen-Belsen pas çlirimit të kampit, prill 1945]] Holokausti dhe lufta e Gjermanisë në Lindje bazoheshin në pikëpamjen e kahershme të Hitlerit se hebrenjtë ishin armiq të popullit gjerman dhe se {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} ishte e nevojshme për zgjerimin e Gjermanisë. Ai u përqendrua në Evropën Lindore për këtë zgjerim, duke synuar të mposhtte Poloninë dhe Bashkimin Sovjetik dhe më pas të largonte ose të vriste hebrenjtë dhe [[sllavët]].{{Sfn|Gellately|1996}} Plani {{Lang|de|[[Generalplan Ost]]}} ([[Plani i Përgjithshëm i Lindjes]]) bënte thirrje për deportimin e popullsisë së Evropës Lindore të pushtuar dhe Bashkimit Sovjetik në Siberinë Perëndimore, për t'u përdorur si skllevër ose për t'u vrarë;{{Sfn|Snyder|2010|p=416}} territoret e pushtuara do të kolonizoheshin nga kolonë gjermanë ose të "gjermanizuar".{{Sfn|Steinberg|1995}} Qëllimi ishte të zbatohej ky plan pas pushtimit të Bashkimit Sovjetik, por kur kjo dështoi, Hitleri i përshpejtoi planet.{{Sfn|Snyder|2010|p=416}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=683}} Deri në janar të vitit 1942, ai kishte vendosur që hebrenjtë, sllavët dhe të deportuarit e tjerë që konsideroheshin të padëshirueshëm duhet të vriteshin.{{Sfn|Shirer|1960|p=965}} [[Skeda:Erlass_von_Hitler_-_Nürnberger_Dokument_PS-630_-_datiert_1._September_1939.jpg|parapamje|Urdhri i Hitlerit për {{Lang|de|[[Aktion T4]]}}, 1 shtator 1939]] Gjenocidi u organizua dhe u ekzekutua nga [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe [[Reinhard Heydrich|Rajnhard Hejdrihu]]. Të dhënat e Konferencës së Vanzesë, të mbajtur më 20 janar 1942 dhe të udhëhequr nga Hejdrihu, me pjesëmarrjen e 15 zyrtarëve të lartë nazistë, ofrojnë provat më të qarta të planifikimit sistematik për Holokaustin. Më 22 shkurt, Hitleri u regjistrua duke thënë: "ne do ta rifitojmë shëndetin tonë vetëm duke eliminuar hebrenjtë".{{Sfn|Naimark|2002|p=81}} Në mënyrë të ngjashme, në një takim në korrik 1941 me funksionarë kryesorë të territoreve lindore, Hitleri tha se mënyra më e lehtë për të qetësuar shpejt zonat do të arrihej më së miri duke "qëlluar të gjithë ata që duken të çuditshëm".{{Sfn|Longerich|2005|p=116}} Edhe pse nuk ka dalë në sipërfaqe asnjë urdhër i drejtpërdrejtë nga Hitleri që autorizon vrasjet masive,{{Sfn|Megargee|2007|p=146}} fjalimet e tij publike, urdhrat drejtuar gjeneralëve të tij, dhe ditarët e zyrtarëve nazistë tregojnë se ai konceptoi dhe autorizoi shfarosjen e hebrenjve evropianë.{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 15}}{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 17}} Gjatë luftës, Hitleri deklaroi vazhdimisht se profecia e tij e vitit 1939 po përmbushej, domethënë, se një luftë botërore do të sillte shfarosjen e racës hebreje.{{Sfn|Kershaw|2000b|pp=459–462}} Hitleri miratoi {{Lang|de|[[Einsatzgruppen]]}}—skuadronet e vrasjeve që ndoqën ushtrinë gjermane përmes Polonisë, Balltikut dhe Bashkimit Sovjetik{{Sfn|Kershaw|2008|pp=670–675}}—dhe ishte i informuar mirë për aktivitetet e tyre.{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 15}}{{Sfn|Megargee|2007|p=144}} Deri në verën e vitit 1942, [[kampi i përqendrimit i Aushvicit]] u zgjerua për të akomoduar një numër të madh të të dëbuarve për vrasje ose [[Puna e detyruar nën pushtimin Gjerman gjatë Luftës së Dytë Botërore|skllavëri]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=687}} Dhjetëra kampe të tjera përqendrimi dhe kampe satelitore u ngritën në të gjithë Evropën, me [[Kampi i shfarosjes|disa kampe të dedikuara ekskluzivisht për shfarosje]].{{Sfn|Evans|2008|loc=map, p. 366}} Midis viteve 1939 dhe 1945, {{Lang|de|[[Schutzstaffel]]}} (SS-ja), e ndihmuar nga qeveritë kolaboracioniste dhe rekrutët nga vendet e pushtuara, ishin përgjegjës për vdekjen e të paktën 11 milionë joluftëtarëve,{{Sfn|Rummel|1994|loc=[http://www.hawaii.edu/powerkills/NAZIS.TAB1.1.GIF table, p. 112]}}{{Sfn|Snyder|2010|p=416}} duke përfshirë vrasjen e rreth gjashtë milionë hebrenjve (që përfaqësonin dy të tretat e popullsisë hebreje të Evropës),{{Sfn|Holocaust Memorial Museum}}{{Efn|Sir Richard Evans states, "it has become clear that the probable total is around 6 million."{{sfn|Evans|2008|p=318}}}} dhe midis 200,000 dhe 1,500,000 [[Holokausti i romëve|romëve]].{{Sfn|Hancock|2004|pp=383–396}}{{Sfn|Holocaust Memorial Museum}} Viktimat u vranë në kampe përqendrimi dhe shfarosjeje dhe në [[Getot hebreje të krijuara nga Gjermania naziste|geto]], si dhe përmes pushkatimeve masive.{{Sfn|Shirer|1960|p=946}}{{Sfn|Evans|2008|p=15}} Shumë viktima të Holokaustit u vranë në dhoma gazi ose u qëlluan, ndërsa të tjerë vdiqën nga uria ose sëmundjet ose ndërsa punonin si punëtorë skllevër.{{Sfn|Shirer|1960|p=946}}{{Sfn|Evans|2008|p=15}} Përveç eliminimit të hebrenjve, nazistët planifikuan të zvogëlonin popullsinë e territoreve të pushtuara me 30 milionë njerëz nga uria në një veprim të quajtur Plani i Urisë. Furnizimet ushqimore do t'i devijoheshin ushtrisë gjermane dhe civilëve gjermanë. Qytetet do të shkatërroheshin dhe toka do të lejohej të kthehej në pyll ose të ripopullohej nga kolonistët gjermanë.{{Sfn|Snyder|2010|pp=162–163, 416}} Së bashku, Plani i Urisë dhe {{Lang|de|Generalplan Ost}} do të kishte çuar në vdekjen e 80 milionë njerëzve nga uria në Bashkimin Sovjetik.{{Sfn|Dorland|2009|p=6}} Këto plane të përmbushura pjesërisht rezultuan në vdekje shtesë, duke e çuar numrin e përgjithshëm të civilëve dhe të robërve të luftës që vdiqën në democid në rreth 19.3 milionë njerëz.{{Sfn|Rummel|1994|loc=[http://www.hawaii.edu/powerkills/NAZIS.TAB1.1.GIF table, p. 112]}} Politikat e Hitlerit rezultuan në vrasjen e gati dy milionë civilëve polakë johebrenj,{{Sfn|US Holocaust Memorial Museum}} mbi tre milionë të burgosurve sovjetikë të luftës,{{Sfn|Snyder|2010|p=184}} komunistëve dhe kundërshtarëve të tjerë politikë, [[Përndjekja e homoseksualëve në Gjermaninë naziste|homoseksualëve]], personave me aftësi të kufizuara fizike dhe mendore,{{Sfn|Niewyk|Nicosia|2000|p=45}}{{Sfn|Goldhagen|1996|p=290}} Dëshmitarëve të Jehovait, [[Adventistët|adventistëve]] dhe sindikalistëve. Hitleri nuk foli kurrë publikisht për vrasjet dhe duket se nuk i ka vizituar kurrë kampet e përqendrimit.{{Sfn|Downing|2005|p=33}} Nazistët përqafuan konceptin e [[Higjiena racore|higjienës racore]]. Më 15 shtator 1935, Hitleri paraqiti dy ligje - të njohura si [[Ligjet e Nurembergut]] - në Rajhshtag. Ligjet ndalonin marrëdhëniet seksuale dhe martesat midis arianëve dhe hebrenjve dhe më vonë u zgjeruan për të përfshirë "ciganët, zezakët ose pasardhësit e tyre bastardë".{{Sfn|Gellately|2001|p=216}} Ligjet i hoqën të gjithë joarianët nga shtetësia e tyre gjermane dhe ndaluan punësimin e grave johebreje nën moshën 45 vjeç në familjet hebreje.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=567–568}} Politikat e hershme [[Eugjenika naziste|eugjenike]] të Hitlerit synonin fëmijët me aftësi të kufizuara fizike dhe zhvillimore në një program të quajtur Action Brandt, dhe më vonë ai autorizoi një program [[Euthanasia|eutanazie]] për të rriturit me aftësi të kufizuara serioze mendore dhe fizike, i njohur tani si {{Lang|de|[[Aktion T4]]}}.{{Sfn|Overy|2005|p=252}} == Stili i udhëheqjes == [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-B24543,_Hauptquartier_Heeresgruppe_Süd,_Lagebesprechung.jpg|parapamje|Hitleri gjatë një takimi në selinë e Grupit Jugor të Ushtrisë në qershor 1942]] Hitleri e sundoi Partinë Naziste në mënyrë [[Autokracia|autokratike]] duke shpallur {{Lang|de|[[Führerprinzip]]}} ([[Führerprinzip|parimin e udhëheqësit]]). Parimi mbështetej në bindjen absolute të të gjithë vartësve ndaj eprorëve të tyre; kështu, ai e shihte strukturën qeveritare si një piramidë, me veten e tij (udhëheqësin e pagabueshëm) në kulm. Rangu në parti nuk përcaktohej nga zgjedhjet; pozicionet plotësoheshin përmes emërimit nga ata me rang më të lartë, të cilët kërkonin bindje të pakushtëzuar ndaj vullnetit të udhëheqësit.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=170, 172, 181}} Stili i udhëheqjes së Hitlerit ishte t'u jepte urdhra kundërshtuese vartësve të tij dhe t'i vendoste ata në pozicione ku detyrat dhe përgjegjësitë e tyre mbivendoseshin me ato të të tjerëve, në mënyrë që "ai më i forti të bënte punën".{{Sfn|Speer|1971|p=281}} Në këtë mënyrë, Hitleri nxiste mosbesim, konkurrencë dhe grindje të brendshme midis vartësve të tij për të konsoliduar dhe maksimizuar pushtetin e tij. Kabineti i tij nuk u mblodh kurrë pas vitit 1938 dhe ai i dekurajoi ministrat e tij të takoheshin në mënyrë të pavarur.{{Sfn|Manvell|Fraenkel|2007|p=29}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=323}} Hitleri zakonisht nuk jepte urdhra me shkrim; në vend të kësaj, ai komunikonte me gojë ose i përcillte ato përmes bashkëpunëtorit të tij të ngushtë Martin Borman.{{Sfn|Kershaw|2008|p=377}} Ai ia besoi Bormanit dokumentet, emërimet dhe financat personale; Bormani e përdori pozicionin e tij për të kontrolluar rrjedhën e informacionit dhe aksesin te Hitleri.{{Sfn|Speer|1971|p=333}} Hitleri dominoi përpjekjet luftarake të vendit të tij gjatë Luftës së Dytë Botërore në një masë më të madhe se çdo udhëheqës tjetër kombëtar. Ai forcoi kontrollin e tij mbi forcat e armatosura në vitin 1938 dhe më pas mori të gjitha vendimet e mëdha në lidhje me strategjinë ushtarake të Gjermanisë. Vendimi i tij për të ndërmarrë një seri ofensivash të rrezikshme kundër Norvegjisë, Francës dhe Holandës në vitin 1940, kundër këshillës së ushtrisë, rezultoi i suksesshëm, megjithëse strategjitë diplomatike dhe ushtarake që ai përdori në përpjekjet për të detyruar Mbretërinë e Bashkuar të dilte nga lufta përfunduan me dështim.{{Sfn|Overy|2005a|pp=421–425}} Hitleri e thelloi përfshirjen e tij në përpjekjet luftarake duke emëruar veten si komandant të përgjithshëm të Ushtrisë në dhjetor 1941; që nga kjo pikë e tutje, ai personalisht drejtoi luftën kundër Bashkimit Sovjetik, ndërsa komandantët e tij ushtarakë përballë Aleatëve Perëndimorë ruajtën një shkallë autonomie.{{Sfn|Kershaw|2012|pp=169–170}} Udhëheqja e Hitlerit u shkëput gjithnjë e më shumë nga realiteti ndërsa lufta u kthye kundër Gjermanisë, me strategjitë mbrojtëse të ushtrisë që shpesh pengoheshin nga vendimmarrja e tij e ngadaltë dhe direktivat e shpeshta për të mbajtur pozicione të paqëndrueshme. Megjithatë, ai vazhdoi të besonte se vetëm udhëheqja e tij mund të sillte fitoren.{{Sfn|Overy|2005a|pp=421–425}} Në muajt e fundit të luftës, Hitleri refuzoi të merrte në konsideratë negociatat e paqes, duke e konsideruar shkatërrimin e Gjermanisë si më të preferueshëm sesa dorëzimin.{{Sfn|Kershaw|2012|pp=396–397}} Ushtria nuk e sfidoi dominimin e Hitlerit në përpjekjet e luftës dhe oficerët e lartë në përgjithësi mbështetën dhe zbatuan vendimet e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=171–395}} == Trashëgimia == [[Skeda:Mahnstein.JPG|parapamje|Jashtë një ndërtese në Braunau-am-In, Austri, ku lindi Hitleri, është vendosur një gur përkujtimor si kujtesë e Luftës së Dytë Botërore. Mbishkrimi përkthehet kështu:{{Sfn|Zialcita|2019}}Për paqe, liri dhe demokracikurrë më fashizëmmiliona të vdekur na lajmërojnë]] Sipas historianit Joakim Fest, vetëvrasja e Hitlerit u krahasua nga shumë bashkëkohës me një "magji" që po shuhej.{{Sfn|Fest|1974|p=753}} Në mënyrë të ngjashme, Shpiri komentoi në librin ''"Brenda Rajhut të Tretë''" mbi emocionet e tij një ditë pas vetëvrasjes së Hitlerit: "Vetëm tani magjia u shua."{{Sfn|Speer|1971|p=617}} Mbështetja publike për Hitlerin ishte shembur në kohën e vdekjes së tij, të cilën pak gjermanë e vajtuan; Kersho argumenton se shumica e civilëve dhe personelit ushtarak ishin shumë të zënë duke u përshtatur me rënien e vendit ose duke ikur nga luftimet për të treguar ndonjë interes.{{Sfn|Kershaw|2012|pp=348–350}} Sipas historianit Xhon Toland, nazizmi "shpërtheu si një flluskë" pa udhëheqësin e tij.{{Sfn|Toland|1992|p=892}} Kersho e përshkruan Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} "Asnjëherë në histori një shkatërrim i tillë - fizik dhe moral - nuk është shoqëruar me emrin e një njeriu të vetëm", shton ai.{{Sfn|Kershaw|2000b|p=841}} Programi politik i Hitlerit shkaktoi një luftë botërore, duke lënë pas një Evropë Lindore dhe Qendrore të shkatërruar dhe të varfër. Gjermania pësoi shkatërrim të plotë, të karakterizuar si {{Lang|de|[[Stunde Null]]}} (Ora Zero).{{Sfn|Fischer|1995|p=569}} Politikat e Hitlerit shkaktuan vuajtje njerëzore në një shkallë të paparë;{{Sfn|Del Testa|Lemoine|Strickland|2003|p=83}} sipas R. J. Rumel, regjimi nazist ishte përgjegjës për vrasjen democide të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës.{{Sfn|Rummel|1994|p=112}} Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri evropian i Luftës së Dytë Botërore|teatrin evropian të Luftës së Dytë Botërore]].{{Sfn|Rummel|1994|p=112}} Numri i civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore ishte i pashembullt në historinë e luftës.{{Sfn|Murray|Millett|2001|p=554}} Historianët, filozofët dhe politikanët shpesh përdorin fjalën "i lig" për të përshkruar regjimin nazist.{{Sfn|Welch|2001|p=2}} Shumë vende evropiane e kanë kriminalizuar si promovimin e nazizmit ashtu edhe mohimin e Holokaustit.{{Sfn|Bazyler|2006|p=1}} Historiani Fridrih Majneke e përshkroi Hitlerin si "një nga shembujt e mëdhenj të fuqisë së veçantë dhe të pallogaritshme të personalitetit në jetën historike".{{Sfn|Shirer|1960|p=6}} Historiani anglez Hju Trevor-Roper e pa atë si "ndër 'thjeshtuesit e tmerrshëm' të historisë, pushtuesin më sistematik, më historik, më filozofik, por megjithatë më të vrazhdin, më mizorin dhe më pak bujarin që bota ka njohur ndonjëherë".{{Sfn|Hitler|Trevor-Roper|1988|p=xxxv}} Për historianin Xhon M. Roberts, disfata e Hitlerit shënoi fundin e një faze të historisë evropiane të dominuar nga Gjermania.{{Sfn|Roberts|1996|p=501}} Në vend të saj doli [[Lufta e Ftohtë]], një përballje globale midis [[Blloku Perëndimor|Bllokut Perëndimor]], të dominuar nga Shtetet e Bashkuara dhe vendet e tjera [[NATO|të NATO-s]], dhe [[Blloku Lindor|Bllokut Lindor]], të dominuar nga Bashkimi Sovjetik.{{Sfn|Lichtheim|1974|p=366}} Historiani [[Sebastian Haffner|Sebastian Hafner]] pohoi se pa Hitlerin dhe zhvendosjen e hebrenjve, shteti-komb modern i Izraelit nuk do të ekzistonte. Ai pohon se pa Hitlerin, [[shkolonizimi]] i ish-sferave evropiane të ndikimit do të ishte shtyrë.{{Sfn|Haffner|1979|pp=100–101}} Për më tepër, Hafneri pohoi se përveç [[Aleksandri i Madh|Aleksandrit të Madh]], Hitleri pati një ndikim më të rëndësishëm se çdo figurë tjetër historike e krahasueshme, në sensin që edhe ai shkaktoi një gamë të gjerë ndryshimesh në mbarë botën në një periudhë kohore relativisht të shkurtër.{{Sfn|Haffner|1979|p=100}} === Në propagandë === Hitleri shfrytëzoi filmat dokumentarë dhe lajmet për të frymëzuar një [[Kulti i individit|kult individi]]. Ai ishte i përfshirë dhe u shfaq në një seri filmash propagandistikë gjatë gjithë karrierës së tij politike, shumë prej të cilëve të realizuar nga Leni Rifenshtal, e cila konsiderohet si një pioniere e kinematografisë moderne.{{Sfn|''The Daily Telegraph'', 2003}} Paraqitjet e Hitlerit në filmat propagandistikë përfshijnë: * ''Der Sieg des Glaubens'' (''Fitorja e Besimit'', 1933) * {{Lang|de|[[Triumph des Willens]]}} (''Triumfi i Vullnetit'', 1935) * {{Lang|de|[[Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht]]}} (''Dita e Lirisë: Forcat Tona të Armatosura'', 1935) * ''Olympia'' (1938) == Shiko edhe == * [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet]] * [[Mustaqja si furçë dhëmbësh]] – E njohur edhe si "mustaqja e Hitlerit", një stil i qimeve të fytyrës * Bibliografia e Adolf Hitlerit * Führermuseum – Muzeu i pandërtuar i planifikuar nga Hitleri për Lincin, Austri * Regjistrimi i Hitlerit dhe Manerhajmit – Regjistrimi i vitit 1942 i një bisede midis Adolf Hitlerit dhe Gustaf Emil Manerhajmit * Julius Shaub – Ndihmësi Kryesor * Karl Majër – eprori i Hitlerit në inteligjencën ushtarake 1919–1920 * Karl Vilhelm Krauze – Shërbëtor personal * Lista e stafit personal të Adolf Hitlerit * Lista e rrugëve të emëruara sipas Adolf Hitlerit * Piktura nga Adolf Hitleri * Adolf Hitleri në kulturën popullore == Referimet == <references /> == Lidhje të jashtme == [[iarchive:APsychologicalAnalysisofAdolfHitler|Një analizë psikologjike e Adolf Hitlerit]], analizë e Zyrës së Shërbimeve Strategjike Luftarake nga Uollter Çarls Langer == Lufta e Dytë Botërore == === Sukseset e hershme diplomatike === [[Skeda:Matsuoka_besøger_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri dhe ministri i jashtëm japonez, Josuke Macuoka, në një takim në Berlin në mars të vitit 1941. Në sfond është [[Joachim von Ribbentrop|Joakim fon Ribentropi]].]] ==== Aleanca me Japoninë ==== Në shkurt të vitit 1938, me këshillën e ministrit të tij të jashtëm të sapoemëruar, [[Joachim von Ribbentrop|Joakim fon Ribentrop]], i cili ishte fuqimisht projaponez, Hitleri i dha fund aleancës sino-gjermane me [[Republika e Kinës (1912-1949)|Republikën e Kinës]] për të hyrë në një aleancë me [[Perandoria e Japonisë|Perandorinë më moderne dhe të fuqishme të Japonisë]]. Hitleri njoftoi njohjen gjermane të [[Manchukuo|Mançukos]], shtetit kukull japonez në [[Mançuria|Mançuri]], dhe hoqi dorë nga pretendimet gjermane për ish-kolonitë e tyre në Paqësor të mbajtura nga Japonia.{{Sfn|Bloch|1992|pp=178–179}} Hitleri urdhëroi ndërprerjen e dërgesave të armëve në Kinë dhe tërhoqi të gjithë oficerët gjermanë që punonin me Ushtrinë Kineze.{{Sfn|Bloch|1992|pp=178–179}} Për hakmarrje, gjenerali kinez Çiang Kaishek anuloi të gjitha marrëveshjet ekonomike sino-gjermane, duke i privuar gjermanët nga shumë lëndë të para kineze.{{Sfn|Plating|2011|p=21}} ==== Austria dhe Çekosllovakia ==== [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_137-004055,_Eger,_Besuch_Adolf_Hitlers.jpg|majtas|parapamje|Hitleri duke ecur përmes një turme në Çeb (gjermanisht: Eger), në Sudetenlandë, Çekosllovaki, tetor 1938.]] Më 12 mars 1938, Hitleri njoftoi bashkimin e Austrisë me Gjermaninë në ''[[Anshlusi|Anshlus (Anschluss)]]''.{{Sfn|Butler|Young|1989|p=159}}{{Sfn|Bullock|1962|p=434}} Më pas, Hitleri e ktheu vëmendjen e tij te popullsia [[Gjermanët|etnike gjermane]] e rajonit të Sudetenlandës së Çekosllovakisë.{{Sfn|Overy|2005|p=425}} Më 28-29 mars 1938, Hitleri zhvilloi një sërë takimesh sekrete në Berlin me Konrad Henlajnin të Partisë Gjermane Sudeten, partia më e madhe nga partitë etnike gjermane të Sudetenlandës. Burrat ranë dakord që Henlajni do të kërkonte autonomi më të madhe për gjermanët e Sudetenlandës nga qeveria çekosllovake, duke siguruar kështu një pretekst për veprime ushtarake gjermane kundër Çekosllovakisë. Në prill 1938, Henlajni i tha ministrit të jashtëm të [[Hungaria|Hungarisë]] se "çfarëdo që të ofronte qeveria çeke, ai gjithmonë do të ngrinte kërkesa edhe më të larta ... ai donte të sabotonte një mirëkuptim me çdo mjet sepse kjo ishte e vetmja metodë për ta hedhur në erë shpejt Çekosllovakinë".{{Sfn|Weinberg|1980|pp=334–335}} Në privatësi, Hitleri e konsideronte çështjen e Sudetenlandës të parëndësishme; qëllimi i tij i vërtetë ishte një luftë pushtuese kundër Çekosllovakisë.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=338–340}} Në prill, Hitleri urdhëroi OKV-në të përgatitej për ''Fall Grün'' (Çështja e Gjelbër), emri i koduar për një pushtim të Çekosllovakisë.{{Sfn|Weinberg|1980|p=366}} Si rezultat i presionit të fortë diplomatik francez dhe britanik, më 5 shtator, presidenti çekosllovak [[Edvard Benesh]] zbuloi "Planin e Katërt" për riorganizimin kushtetues të vendit të tij, i cili u pajtua me shumicën e kërkesave të Henlajnit për autonomi të sudetenëve.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=418–419}} Partia e Henlajnit iu përgjigj ofertës së Beneshit duke nxitur një seri përleshjesh të dhunshme me policinë çekosllovake që çuan në shpalljen e ligjit ushtarak në disa rrethe të sudetenëve.{{Sfn|Kee|1988|pp=149–150}}{{Sfn|Weinberg|1980|p=419}} Gjermania ishte e varur nga nafta e importuar; një përballje me Britaninë për shkak të mosmarrëveshjes çekosllovake mund të kufizonte furnizimet e Gjermanisë me naftë. Kjo e detyroi Hitlerin të anulonte {{Lang|de|Fall Grün}}, fillimisht e planifikuar për 1 tetor 1938.{{Sfn|Murray|1984|pp=256–260}} Më 29 shtator, Hitleri, Nevil Çemberlejni, Eduard Daladjeja dhe Musolini morën pjesë në një konferencë njëditore në Mynih që çoi në Marrëveshjen e Mynihut, e cila ia dorëzoi distriktet e Sudetenlandës Gjermanisë.{{Sfn|Bullock|1962|p=469}}{{Sfn|Overy, ''The Munich Crisis''|1999|p=207}} Çamberlejni ishte i kënaqur me konferencën e Mynihut, duke e quajtur rezultatin "paqe për kohën tonë", ndërsa Hitleri ishte i zemëruar për mundësinë e humbur për luftë në vitin 1938;{{Sfn|Kee|1988|pp=202–203}}{{Sfn|Weinberg|1980|pp=462–463}} ai shprehu zhgënjimin e tij në një fjalim më 9 tetor në [[Sarëbryken|Sarbryken]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=672}} Sipas pikëpamjes së Hitlerit, paqja e ndërmjetësuar nga Britania, megjithëse e favorshme për kërkesat e dukshme gjermane, ishte një disfatë diplomatike që nxiti qëllimin e tij për të kufizuar pushtetin britanik për të hapur rrugën për zgjerimin lindor të Gjermanisë.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=671, 682–683}}{{Sfn|Rothwell|2001|pp=90–91}} Si rezultat i samitit, Hitleri u zgjodh Njeriu i Vitit nga revista ''Time'' për vitin 1938.{{Sfn|''Time'', January 1939}} Në fund të vitit 1938 dhe fillim të vitit 1939, kriza e vazhdueshme ekonomike e shkaktuar nga riarmatimi e detyroi Hitlerin të bënte shkurtime të mëdha në mbrojtje.{{Sfn|Murray|1984|p=268}} Në fjalimin e tij "Eksporto ose vdis" të 30 janarit 1939, ai bëri thirrje për një ofensivë ekonomike për të rritur rezervat valutore të Gjermanisë për të paguar lëndët e para si hekuri i cilësisë së lartë i nevojshëm për armët ushtarake.{{Sfn|Murray|1984|p=268}} Më 14 mars 1939, nën kërcënimin e Hungarisë, [[Republika Sllovake (1939–1945)|Sllovakia shpalli pavarësinë]] dhe mori mbrojtje nga Gjermania.{{Sfn|Evans|2005|p=682}} Të nesërmen, në shkelje të Marrëveshjes së Mynihut dhe ndoshta si rezultat i krizës ekonomike në thellim që kërkonte asete shtesë,{{Sfn|Murray|1984|pp=268–269}} Hitleri urdhëroi Vermahtin të pushtonte shtetin e mbetur çek dhe nga Kështjella e Pragës e shpalli territorin protektorat gjerman.{{Sfn|Shirer|1960|p=448}} === Fillimi i Luftës së Dytë Botërore === [[Skeda:Greater_Germanic_Reich.png|parapamje|Kufijtë e [[Rajhu i Madh Gjerman|Rajhut të Madh Gjerman]] të planifikuar nga nazistët]] [[Skeda:Benito_Mussolini_and_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri dhe Benito Musolini qëndrojnë së bashku në një podium rishikimi gjatë vizitës zyrtare të Musolinit në Mynih, 1937]] Në diskutime private në vitin 1939, Hitleri e shpalli Britaninë armikun kryesor që duhej mposhtur dhe se zhdukja e Polonisë ishte një prelud i domosdoshëm për këtë qëllim.{{Sfn|Weinberg|1980|p=562}} Krahu lindor do të sigurohej dhe toka do t'i shtohej {{Lang|de|Lebensraum}}-it të Gjermanisë.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=579–581}} I ofenduar nga "garancia" britanike më 31 mars 1939 për pavarësinë polake, ai tha: "Do t'u përgatis një pije djalli".{{Sfn|Maiolo|1998|p=178}} Në një fjalim në Vilhelms'haven për lëshimin në det të anijes luftarake ''Tirpitz'' më 1 prill, ai kërcënoi të denonconte Marrëveshjen Detare Anglo-Gjermane nëse britanikët vazhdonin të garantonin pavarësinë polake, të cilën ai e perceptonte si një politikë "rrethimi".{{Sfn|Maiolo|1998|p=178}} Polonia ose do të bëhej një [[Shteti satelit|shtet satelit]] gjerman, ose do të neutralizohej për të siguruar krahun lindor të Rajhut dhe për të parandaluar një bllokadë të mundshme britanike.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=688–690}} Fillimisht, Hitleri favorizoi idenë e një shteti satelit, por me refuzimin e saj nga qeveria polake, ai vendosi ta pushtonte dhe e bëri këtë qëllimin kryesor të politikës së jashtme të vitit 1939.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=537–539, 557–560}} Më 3 prill, Hitleri urdhëroi ushtrinë të përgatitej për {{Lang|de|[[Fall Weiss (1939)|Fall Weiss]]}} (Çështja e Bardhë), plani për pushtimin e Polonisë më 25 gusht.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=537–539, 557–560}} Në një fjalim në Rajhshtag më 28 prill, ai hoqi dorë si nga Marrëveshja Detare Anglo-Gjermane ashtu edhe nga Pakti Gjermano-polak i Mossulmimit.{{Sfn|Weinberg|1980|p=558}} Historianë të tillë si Uilliam Carr, Gerhard Vajnberg dhe Ian Kersho kanë argumentuar se një arsye për nxitimin e Hitlerit për në luftë ishte frika e tij nga një vdekje e hershme. Ai kishte pohuar vazhdimisht se duhej ta çonte Gjermaninë në luftë para se të plakej shumë, pasi pasardhësve të tij mund t'u mungonte forca e vullnetit të tij.{{Sfn|Carr|1972|pp=76–77}}{{Sfn|Kershaw|2000b|pp=36–37, 92}}{{Sfn|Weinberg|2010|p=792}} Hitleri ishte i shqetësuar se një sulm ushtarakundëk r Polonisë mund të rezultonte në një luftë të parakohshme me Britaninë.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=688–690}}{{Sfn|Robertson|1985|p=212}} Ministri i jashtëm i Hitlerit dhe ish-ambasadori në Londër, Joakim fon Ribentrop, e siguroi atë se as Britania dhe as Franca nuk do t'i respektonin angazhimet e tyre ndaj Polonisë.{{Sfn|Bloch|1992|p=228}}{{Sfn|Overy|Wheatcroft|1989|p=56}} Prandaj, më 22 gusht 1939, Hitleri urdhëroi një mobilizim ushtarak kundër Polonisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=497}} Ky plan kërkonte mbështetjen e heshtur sovjetike,{{Sfn|Robertson|1963|pp=181–187}} dhe pakti i mossulmimit ([[Pakti Molotov-Ribbentrop|Pakti Molotov-Ribentrop]]) midis Gjermanisë dhe [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]], i udhëhequr nga [[Josif Stalini|Jozef Stalini]], përfshinte një marrëveshje të fshehtë për ndarjen e Polonisë midis dy vendeve.{{Sfn|Evans|2005|p=693}} Në kundërshtim me parashikimin e Ribentropit se Britania do të shkëpuste lidhjet anglo-polake, Britania dhe Polonia nënshkruan aleancën anglo-polake më 25 gusht 1939. Kjo, së bashku me lajmet nga Italia se Musolini nuk do ta respektonte [[Pakti i Çeliktë|Paktin e Çeliktë]], e shtyu Hitlerin të shtynte sulmin ndaj Polonisë nga 25 gushti në 1 shtator.{{Sfn|Bloch|1992|pp=252–253}} Hitleri u përpoq pa sukses t'i manovronte britanikët drejt neutralitetit duke u ofruar atyre një garanci mossulmimi më 25 gusht; ai më pas e udhëzoi Ribentropin të paraqiste një plan paqeje të minutës së fundit me një afat kohor tepër të shkurtër në një përpjekje për t'ia hedhur fajin për luftën e afërt mosveprimit britanik dhe polak.{{Sfn|Weinberg|1995|pp=85–94}}{{Sfn|Bloch|1992|pp=255–257}} Më 1 shtator 1939, Gjermania [[Pushtimi i Polonisë|pushtoi Poloninë perëndimore]] me pretekstin se i ishin mohuar pretendimet për Qytetin e Lirë të Dancigut (sot Gdansk) dhe të drejtën për rrugë ekstraterritoriale përgjatë Korridorit Polak, të cilin Gjermania e kishte dorëzuar sipas Traktatit të Versajës.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=561–562, 583–584}} Si përgjigje, Britania dhe Franca i shpallën luftë Gjermanisë më 3 shtator, duke e habitur Hitlerin dhe duke e bërë atë të pyeste me zemërim Ribentropin: "Po tani?"{{Sfn|Bloch|1992|p=260}} Britania dhe Franca nuk vepruan menjëherë sipas deklaratave të tyre dhe më 17 shtator, forcat sovjetike pushtuan Poloninë lindore.{{Sfn|Hakim|1995}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-S55480,_Polen,_Parade_vor_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri shqyrton trupat në marshim gjatë [[Pushtimi i Polonisë|pushtimit të Polonisë]], shtator 1939]] Rënia e Polonisë u pasua nga ajo që gazetarët bashkëkohorë e quajtën "Lufta e Rreme" ose {{Lang|de|Sitzkrieg}} ("luftë ulur"). Hitleri udhëzoi dy goleiterët e sapoemëruar të Polonisë veriperëndimore, Albert Forshterin të Rajhsgau Dancig-Prusia Perëndimore dhe Arthur Grajzerin të Rajhsgau Varteland, të gjermanizonin zonat e tyre, "pa bërë pyetje" se si do të arrihej kjo.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}} Në zonën e Forshterit, polakët etnikë thjesht duhej të nënshkruanin formularë që deklaronin se kishin gjak gjerman.{{Sfn|Kershaw|2008|p=527}} Në të kundërt, Grajzeri u pajtua me Himlerin dhe kreu një fushatë [[spastrimi etnik]] ndaj polakëve. Grajzeir shpejt u ankua se Forshteri po lejonte që mijëra polakë të pranoheshin si gjermanë "racorë" dhe kështu rrezikonte "pastërtinë racore" gjermane.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}} Hitleri u përmbajt nga përfshirja. Ky mosveprim është cituar si një shembull i teorisë së "punës drejt Fyhrerit", në të cilën Hitleri lëshoi udhëzime të paqarta dhe priste që vartësit e tij të zhvillonin politika në mënyrë të pavarur.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}}{{Sfn|Welch|2001|pp=88–89}} Një mosmarrëveshje tjetër vendosi njërën palë të përfaqësuar nga [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe Grajzeri, të cilët mbështesnin spastrimin etnik në Poloni, kundër një pale tjetër të përfaqësuar nga Gëringu dhe Hans Franku (guvernator i përgjithshëm i Polonisë së pushtuar), të cilët bënë thirrje për shndërrimin e Polonisë në "hambarin" e Rajhut. Më 12 shkurt 1940, mosmarrëveshja u zgjidh fillimisht në favor të pikëpamjes Gëring-Frank, e cila i dha fund dëbimeve masive ekonomikisht shkatërruese. Më 15 maj 1940, Himleri lëshoi një memo të titulluar "Disa mendime mbi trajtimin e popullsisë së huaj në Lindje", duke bërë thirrje për dëbimin e të gjithë popullsisë hebreje të Evropës në Afrikë dhe reduktimin e popullsisë polake në një "klasë punëtorësh pa udhëheqës". Hitleri e quajti memon e Himlerit "të mirë dhe të saktë" dhe, duke injoruar Gëringun dhe Frankun, zbatoi politikën Himler-Grajzer në Poloni.{{Sfn|Rees|1997|pp=148–149}} [[Skeda:Hitler,_Speer_y_Breker_en_París,_23_de_junio_de_1940.jpg|majtas|parapamje|Hitleri përpara [[Kulla Eiffel|Kullës Eifel]] në Paris me arkitektin Albert Shpir (majtas) dhe skulptorin Arno Breker (djathtas), 23 qershor 1940]] Më 9 prill, forcat gjermane pushtuan Danimarkën dhe Norvegjinë. Po atë ditë, Hitleri shpalli lindjen e [[Rajhu i Madh Gjerman|Rajhut të Madh Gjerman]], vizionin e tij për një perandori të bashkuar të kombeve gjermanike të Evropës, në të cilën holandezët, flamandët dhe skandinavët u bashkuan në një politikë "të pastër racore" nën udhëheqjen gjermane.{{Sfn|Winkler|2007|p=74}} Në maj 1940, Gjermania sulmoi Francën dhe pushtoi Luksemburgun, Holandën dhe Belgjikën. Këto fitore e shtynë Musolinin të bashkonte forcat e Italisë me Hitlerin më 10 qershor. Franca dhe Gjermania nënshkruan një armëpushim më 22 qershor.{{Sfn|Shirer|1960|pp=696–730}} Kershoja vëren se popullariteti i Hitlerit brenda Gjermanisë - dhe mbështetja gjermane për luftën - arriti kulmin kur ai u kthye në Berlin më 6 korrik nga turneu i tij në Paris.{{Sfn|Kershaw|2008|p=562}} Pas fitores së papritur të shpejtë, Hitleri ngriti në detyrë 12 gjeneralë në gradën e marshallit të fushës gjatë Ceremonisë së Marshallit të Fushës në vitin 1940.{{Sfn|Deighton|2008|pp=7–9}}{{Sfn|Ellis|1993|p=94}} Britania, trupat e së cilës u detyruan të evakuoheshin nga Franca me det nga Dankërku,{{Sfn|Shirer|1960|pp=731–737}} vazhdoi të luftonte përkrah sundimeve të tjera britanike në [[Beteja e Atlantikut|Betejën e Atlantikut]]. Hitleri i bëri propozime paqeje kryeministrit të ri britanik, [[Winston Churchill|Uinston Çërçill]], dhe pas refuzimit të tyre, ai urdhëroi një seri sulmesh ajrore mbi bazat ajrore dhe stacionet e radarëve të Forcave Ajrore Mbretërore në Anglinë juglindore. Më 7 shtator, filloi bombardimi sistematik i Londrës çdo natë. Luftwaffe gjermane dështoi të mposhtte Forcat Ajrore Mbretërore në atë që u bë e njohur si [[Beteja e Britanisë]].{{Sfn|Shirer|1960|pp=774–782}} Deri në fund të shtatorit, Hitleri e kuptoi se epërsia ajrore për pushtimin e Britanisë (në Operacionin Luani i Detit) nuk mund të arrihej dhe urdhëroi shtyrjen e operacionit. Sulmet ajrore të përnatshme mbi qytetet britanike u intensifikuan dhe vazhduan për muaj të tërë, duke përfshirë Londrën, Plimuthin dhe Koventrin.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=563, 569, 570}} Më 27 shtator 1940, [[Pakti Trepalësh]] u nënshkrua në Berlin nga Saburo Kurusu i [[Perandoria e Japonisë|Japonisë Perandorake]], Hitleri dhe ministri i jashtëm italian Çano,{{Sfn|Kershaw|2008|p=580}} dhe më vonë u zgjerua për të përfshirë Hungarinë, [[Rumania|Rumaninë]] dhe [[Bullgaria|Bullgarinë]], duke dhënë kështu [[Fuqitë e Boshtit]]. Përpjekja e Hitlerit për të integruar Bashkimin Sovjetik në bllokun antibritanik dështoi pas bisedimeve të pafrytshme midis Hitlerit dhe Molotovit në Berlin në nëntor, dhe ai urdhëroi përgatitjet për pushtimin e Bashkimit Sovjetik.{{Sfn|Roberts|2006|pp=58–60}} Në fillim të vitit 1941, forcat gjermane u vendosën në [[Afrika veriore|Afrikën e Veriut]], [[Ballkani|Ballkan]] dhe [[Lindja e Mesme|Lindjen e Mesme]]. Në shkurt, forcat gjermane mbërritën në Libi për të forcuar praninë italiane. Në prill, Hitleri nisi [[Pushtimi i Jugosllavisë|pushtimin e Jugosllavisë]], i ndjekur shpejt nga pushtimi i Greqisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=604–605}} Në maj, forcat gjermane u dërguan për të mbështetur forcat irakiane që luftonin kundër britanikëve dhe për të pushtuar Kretën.{{Sfn|Kurowski|2005|pp=141–142}} Më 28 nëntor, Hitleri u takua në Berlin me [[Muhamed Amin al-Hyseini|Amin al-Hyseinin]], Myftiun e Madh të Jeruzalemit.{{Sfn|Apter|2008}} Hitleri e paraqiti kundërshtimin ndaj një atdheu hebre si pjesë të "luftës" më të gjerë të Gjermanisë kundër hebrenjve.{{Sfn|Porat|2015}} === Rruga drejt humbjes === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-1987-0703-507,_Berlin,_Reichstagssitzung,_Rede_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri duke njoftuar shpalljen e luftës kundër Shteteve të Bashkuara në ''Rajhshtag'' më 11 dhjetor 1941]] [[Skeda:Hitler_Mannerheim_2.jpg|parapamje|Adolf Hitleri dhe Karl Gustaf Emil Manerhajmi në Finlandë në qershor 1942]] Më 22 qershor 1941, duke shkelur [[Pakti Molotov-Ribbentrop|Paktin Molotov-Ribentrop]] të vitit 1939, mbi tre milionë trupa të Boshtit sulmuan Bashkimin Sovjetik.{{Sfn|Mineau|2004|p=1}} Kjo ofensivë (e koduar [[Pushtimi gjerman i Rusisë|Operacioni Barbarosa]]) kishte për qëllim shkatërrimin e Bashkimit Sovjetik dhe kapjen e burimeve të tij natyrore për agresion të mëvonshëm kundër fuqive perëndimore.{{Sfn|Glantz|2001|p=9}}{{Sfn|Koch|1988}} Veprimi ishte gjithashtu pjesë e planit të përgjithshëm për të siguruar më shumë hapësirë jetese për popullin gjerman; dhe Hitleri mendonte se një pushtim i suksesshëm do ta detyronte Britaninë të negocionte një dorëzim.{{Sfn|Evans|2008|pp=162–163}} Pushtimi mori një zonë të madhe, duke përfshirë republikat baltike, [[Republika Socialiste Sovjetike e Bjellorusisë|Bjellorusinë]] dhe [[Republika Socialiste Sovjetike e Ukrainës|Ukrainën]] Perëndimore. Deri në fillim të gushtit, trupat e Boshtit kishin përparuar 500 kilometra dhe kishin fituar Betejën e Smolenskut. Hitleri urdhëroi Grupin Qendror të Ushtrisë të ndalonte përkohësisht përparimin e saj drejt Moskës dhe të devijonte grupet e saj Panzer për të ndihmuar në [[Rrethimi i Leningradit|rrethimin e Leningradit]] dhe Kievit.{{Sfn|Stolfi|1982}} Gjeneralët e tij nuk u pajtuan me këtë ndryshim, pasi kishin përparuar 400 kilometra larg Moskës, dhe vendimi i tij shkaktoi një krizë midis udhëheqjes ushtarake.{{Sfn|Wilt|1981}}{{Sfn|Evans|2008|p=202}} Pauza i dha [[Ushtria e Kuqe|Ushtrisë së Kuqe]] një mundësi për të mobilizuar rezerva të reja; historiani Rasëll Stolfi e konsideron atë si një nga faktorët kryesorë që shkaktuan dështimin e ofensivës së Moskës, e cila u rifillua në tetor 1941 dhe përfundoi në mënyrë katastrofike në dhjetor.{{Sfn|Stolfi|1982}} Gjatë kësaj krize, Hitleri e emëroi veten kreun e {{Lang|de|[[Oberkommando des Heeres]]}}.{{Sfn|Evans|2008|p=210}} Më 7 dhjetor 1941, Japonia [[Sulmi në Pearl Harbor|sulmoi flotën amerikane]] me bazë në Përl Harbor, Havai. Katër ditë më vonë, Hitleri i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara.{{Sfn|Shirer|1960|pp=900–901}} Më 18 dhjetor 1941, Himleri e pyeti Hitlerin: "Çfarë të bëjmë me hebrenjtë e Rusisë?", të cilit Hitleri iu përgjigj: {{Lang|de|"als Partisanen auszurotten"}} ("shfarosini si partizanë").{{Sfn|Bauer|2000|p=5}} Historiani izraelit Jehuda Bauer ka komentuar se kjo vërejtje është ndoshta më e afërta që historianët do të arrijnë ndonjëherë me një urdhër përfundimtar nga Hitleri për gjenocidin e kryer gjatë Holokaustit.{{Sfn|Bauer|2000|p=5}} Në fund të vitit 1942, forcat gjermane u mundën në [[Beteja e dytë e El Alamejnit|Betejën e Dytë të El Alamejnit]],{{Sfn|Shirer|1960|p=921}} duke penguar planet e Hitlerit për të pushtuar [[Kanali i Suezit|Kanalin e Suezit]] dhe Lindjen e Mesme. I sigurt në ekspertizën e tij ushtarake pas fitoreve të mëparshme në vitin 1940, Hitleri u bë mosbesues ndaj Komandës së Lartë të Ushtrisë së tij dhe filloi të ndërhynte në planifikimin ushtarak dhe taktik, me pasoja të dëmshme.{{Sfn|Kershaw|2000b|p=417}} Në dhjetor 1942 dhe janar 1943, refuzimi i përsëritur i Hitlerit për të lejuar tërheqjen e tyre në [[Beteja e Stalingradit|Betejën e Stalingradit]] çoi në shkatërrimin pothuajse të plotë të Ushtrisë së 6-të . Mbi 200,000 ushtarë të Boshtit u vranë dhe 235,000 u morën robër.{{Sfn|Evans|2008|pp=419–420}} Më pas erdhi një disfatë vendimtare strategjike në [[Beteja e Kurskut|Betejën e Kurskut]].{{Sfn|Shirer|1960|p=1006}} Gjykimi ushtarak i Hitlerit u bë gjithnjë e më i çrregullt dhe pozicioni ushtarak dhe ekonomik i Gjermanisë u përkeqësua, ashtu si edhe shëndeti i Hitlerit.{{Sfn|BBC News, 1999}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1972-025-12,_Zerstörte_Lagerbaracke_nach_dem_20._Juli_1944.jpg|majtas|parapamje|Dhoma e shkatërruar e hartave në [[Strofulla e Ujkut|Strofkën e Ujkut]], posti i komandës lindore të Hitlerit, pas [[Komploti i 20 korrikut|komplotit të 20 korrikut]]]] Pas pushtimit të Sicilisë nga Aleatët në vitin 1943, Musolini u rrëzua nga pushteti nga Mbreti [[Viktor Emanueli III]] pas një vote mosbesimi të Këshillit të Madh të Fashizmit. Marshalli Pjetro Badoljo, i vendosur në krye të qeverisë, shpejt iu dorëzua Aleatëve.{{Sfn|Shirer|1960|pp=996–1000}} Gjatë gjithë viteve 1943 dhe 1944, Bashkimi Sovjetik i detyroi vazhdimisht ushtritë e Hitlerit të tërhiqeshin përgjatë [[Fronti Lindor (Lufta e Dytë Botërore)|Frontit Lindor]]. Më 6 qershor 1944, ushtritë perëndimore të Aleatëve zbarkuan në Francën veriore në një nga operacionet më të mëdha [[Lufta amfibe|amfibe]] në histori, [[Operacioni Overlord|Operacionin Overlord]].{{Sfn|Shirer|1960|p=1036}} Shumë oficerë gjermanë arritën në përfundimin se disfata ishte e pashmangshme dhe se vazhdimi nën udhëheqjen e Hitlerit do të rezultonte në [[Lufta totale|shkatërrimin e plotë të vendit]].{{Sfn|Speer|1971|pp=513–514}} Midis viteve 1939 dhe 1945, pati plane të shumta për të vrarë Hitlerin, disa prej të cilave përparuan në shkallë të konsiderueshme.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=544–547, 821–822, 827–828}} Më i njohuri dhe më domethënësi, [[komploti i 20 korrikut]] të vitit 1944, erdhi nga brenda Gjermanisë dhe u nxit të paktën pjesërisht nga perspektiva në rritje e një disfate gjermane në luftë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=816–818}} Si pjesë e [[Operacioni Valkyrie|Operacionit Valkyrie]], komploti përfshinte vendosjen e një bombe nga [[Claus von Stauffenberg|Klaus Fon Shtaufenbergu]] në një nga selitë e Hitlerit, [[Strofulla e Ujkut|Strofka e Ujkut]] në Rastenburg. Hitleri mbijetoi sepse oficeri i shtabit Hajnc Brandt e zhvendosi çantën që përmbante bombën pas një këmbe të tavolinës së rëndë të konferencave, e cila devijoi pjesën më të madhe të shpërthimit. Më vonë, Hitleri urdhëroi hakmarrje, duke rezultuar në ekzekutimin e më shumë se 4,900 njerëzve.{{Sfn|Shirer|1960|pp=1048–1072}} Hitleri u vu në listën e parë të [[Krimet e luftës|kriminelëve të luftës]] të Komisionit të Krimeve të Luftës të Kombeve të Bashkuara në dhjetor 1944, pasi përcaktoi se Hitleri mund të mbahej penalisht përgjegjës për veprimet e nazistëve në vendet e pushtuara. Deri në mars 1945, të paktën shtatë padi ishin ngritur kundër tij.{{Sfn|Plesch|2017|p=158}} === Disfata dhe vdekja === [[Skeda:Adolf_Hitler,_20._april_1945.jpg_(2).jpg|parapamje|Hitleri në paraqitjen e tij të fundit të filmuar, duke nderuar anëtarët e Rinisë së Hitlerit të ''Volkssturm'' në kopshtin e Kancelarisë së Rajhut]] [[Skeda:Stars_&_Stripes_&_Hitler_Dead2.jpg|parapamje|Faqja e parë e gazetës së Forcave të Armatosura të SHBA-së, ''Yje dhe Shirita'', 2 maj 1945, ku njoftohet vdekja e Hitlerit. Gabimisht thuhet se Hitleri vdiq më 1 maj; ai vdiq më 30 prill.]] Në fund të vitit 1944, si Ushtria e Kuqe ashtu edhe Aleatët Perëndimorë po përparonin drejt Gjermanisë. Duke njohur forcën dhe vendosmërinë e Ushtrisë së Kuqe, Hitleri vendosi të përdorte rezervat e tij të mbetura të lëvizshme kundër ushtrive amerikane dhe britanike, të cilat i perceptonte si shumë më të dobëta.{{Sfn|Weinberg|1964}} Më 16 dhjetor, ai nisi [[Beteja e Bulge|Ofensivën e Ardenës]] për të nxitur përçarje midis Aleatëve Perëndimorë dhe ndoshta për t'i bindur ata të bashkoheshin me luftën e tij kundër sovjetikëve.{{Sfn|Crandell|1987}} Pas disa sukseseve të përkohshme, ofensiva dështoi.{{Sfn|Bullock|1962|p=778}} Me pjesën më të madhe të Gjermanisë në rrënoja në janar 1945, Hitleri foli në radio: "Sado e rëndë të jetë kriza në këtë moment, ajo, pavarësisht gjithçkaje, do të kontrollohet nga vullneti ynë i pandryshueshëm."{{Sfn|Rees|Kershaw|2012}} Më 19 mars, Hitleri komentoi se nevojat e popullsisë gjermane tani mund të shpërfilleshin, sepse ata "kishin provuar të ishin më të dobëtit dhe e ardhmja i përket vetëm kombit lindor më të fortë. Sidoqoftë, vetëm ata që janë inferiorë do të mbeten pas kësaj lufte, sepse të mirët janë vrarë tashmë".{{Sfn|Speer|1971|p=557}} Po atë ditë, Hitleri urdhëroi shkatërrimin e të gjithë infrastrukturës industriale gjermane përpara se ajo të binte në duart e Aleatëve.{{Sfn|Bullock|1962|pp=774–775}} Ministrit të Armatimeve, Albert Shpir, iu besua zbatimi i kësaj politike të tokës së djegur, por ai fshehurazi nuk iu bind urdhrit.{{Sfn|Bullock|1962|pp=774–775}}{{Sfn|Sereny|1996|pp=497–498}} Shpresa e Hitlerit për të negociuar paqen me Shtetet e Bashkuara dhe Britaninë u inkurajua nga vdekja e presidentit amerikan [[Franklin D. Roosevelt|Frenklin D. Ruzvelt]] më 12 prill 1945, por ndryshe nga pritshmëritë e tij, kjo nuk shkaktoi përçarje midis Aleatëve.{{Sfn|Crandell|1987}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=753, 763, 780–781}} Më 20 prill, në ditëlindjen e tij të 56-të, Hitleri bëri udhëtimin e tij të fundit nga ''Führerbunker'' në sipërfaqe. Në kopshtin e rrënuar të Kancelarisë së Rajhut, ai u dha Kryqe të Hekurta ushtarëve djem të [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], të cilët tani po luftonin Ushtrinë e Kuqe në frontin pranë Berlinit.{{Sfn|Beevor|2002|p=251}} Deri më 21 prill, Fronti i Parë Bjellorus i [[Georgi Zhukov|Georgi Zhukovit]] kishte thyer mbrojtjen e Grupit të Ushtrisë Vistula të Gjeneral Gothard Hajnrisi gjatë Betejës së Lartësive Zelov dhe kishte përparuar në periferi të Berlinit.{{Sfn|Beevor|2002|pp=255–256}} Duke mohuar situatën e tmerrshme, Hitleri i vendosi shpresat e tij tek {{Lang|de|Armeeabteilung Steiner}} (Detashmenti i Ushtrisë Shtajner) i pakët në personel dhe pajisje, i komanduar nga Feliks Shtajner . Hitleri urdhëroi Shtajnerin të sulmonte krahun verior të frontit, ndërsa Ushtria e Nëntë Gjermane mori urdhër të sulmonte në veri me një sulm të ashpër.{{Sfn|Le Tissier|2010|p=45}} Gjatë një konference ushtarake më 22 prill, Hitleri pyeti për ofensivën e Shtajnerit. Ai u informua se sulmi nuk ishte nisur dhe se sovjetikët kishin hyrë në Berlin. Hitleri urdhëroi të gjithë përveç Vilhelm Kajtelit, Alfred Jodëlit, Hans Krebsit dhe Vilhelm Burgdorfit të largoheshin nga dhoma,{{Sfn|Dollinger|1995|p=231}} pastaj nisi një tiradë kundër tradhtisë dhe paaftësisë së perceptuar të gjeneralëve të tij, duke kulmuar me deklaratën e tij - për herë të parë - se "gjithçka ka humbur".{{Sfn|Jones|1989}} Ai njoftoi se do të qëndronte në Berlin deri në fund dhe pastaj do të qëllonte veten.{{Sfn|Beevor|2002|p=275}} Deri më 23 prill, Ushtria e Kuqe kishte rrethuar Berlinin {{Sfn|Ziemke|1969|p=92}} dhe Gëbelsi bëri një shpallje duke i nxitur qytetarët e saj të mbronin qytetin.{{Sfn|Dollinger|1995|p=231}} Po atë ditë, Gëringu dërgoi një telegram nga Berhtesgadeni, duke argumentuar se meqenëse Hitleri ishte i izoluar në Berlin, Gëringu duhet të merrte përsipër udhëheqjen e Gjermanisë. Gëringu vendosi një afat, pas të cilit ai do ta konsideronte Hitlerin të paaftë.{{Sfn|Bullock|1962|p=787}} Hitleri u përgjigj duke arrestuar Gëringun, dhe në [[Vullneti i fundit dhe testamenti i Adolf Hitlerit|testamentin e tij të fundit]] të 29 prillit, ai e largoi Gëringun nga të gjitha pozicionet qeveritare.{{Sfn|Bullock|1962|pp=787, 795}}{{Sfn|Butler|Young|1989|pp=227–228}} Më 28 prill, Hitleri zbuloi se Himleri, i cili ishte larguar nga Berlini më 20 prill, po përpiqej të negocionte një dorëzim ndaj Aleatëve Perëndimorë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=923–925, 943}}{{Sfn|Bullock|1962|p=791}} Ai e konsideroi këtë tradhti dhe urdhëroi arrestimin e Himlerit. Ai gjithashtu urdhëroi ekzekutimin e Herman Fegelajnit, përfaqësuesit të SS-së së Himlerit në selinë e Hitlerit në Berlin, për dezertim.{{Sfn|Bullock|1962|pp=792, 795}} Pas mesnatës, natën e 28-29 prillit, Hitleri u martua me [[Eva Braun]] në një ceremoni të vogël civile në {{Lang|de|Führerbunker}}.{{Sfn|Beevor|2002|p=343}} Më vonë atë pasdite, Hitleri u informua se [[Vdekja e Benito Musolinit|Musolini ishte ekzekutuar]] nga [[Rezistenca italiane|lëvizja italiane e rezistencës]] një ditë më parë; kjo besohet se ia ka rritur vendosmërinë për të shmangur kapjen.{{Sfn|Bullock|1962|p=798}} Më 30 prill, trupat sovjetike ishin brenda pesëqind metrash nga Kancelaria e Rajhut kur Hitleri qëlloi veten në kokë dhe Brauni kafshoi një kapsulë [[Cianidi|cianuri]].{{Sfn|Linge|2009|p=199}}{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=160–182}} Në përputhje me dëshirat e Hitlerit, kufomat e tyre u çuan jashtë në kopshtin pas Kancelarisë së Rajhut, ku u vendosën në një krater bombe, u spërkatën me benzinë dhe u vunë në flakë ndërsa vazhdonin bombardimet e Ushtrisë së Kuqe.{{Sfn|Linge|2009|p=200}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=799–800}}{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=217–220, 224–225}} Admirali i Madh [[Karl Dënic]] dhe Gëbelsi morën rolet e Hitlerit si kreu i shtetit dhe kancelar përkatësisht.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=949–950}} Në mbrëmjen e 1 majit, Gëbelsi dhe gruaja e tij, Magda, kryen vetëvrasje në kopshtin e Kancelarisë së Rajhut, pasi kishin helmuar gjashtë fëmijët e tyre me cianur.{{Sfn|Shirer|1960|p=1136}} [[Beteja e Berlinit|Berlini u dorëzua]] më 2 maj. Mbetjet e familjes Gëbels, gjeneralit Hans Krebs (i cili kishte kryer vetëvrasje atë ditë) dhe qenit të Hitlerit, Blondi, u varrosën dhe u zhvarrosën vazhdimisht nga sovjetikët.{{Sfn|Vinogradov|2005|pp=111, 333}} U pretendua se edhe mbetjet e Hitlerit dhe Braunit ishin zhvendosur, por kjo ka shumë të ngjarë të jetë [[Dezinformimi|dezinformim]] sovjetik. Nuk ka prova që ndonjë mbetje e identifikueshme e Hitlerit ose Braunit - me përjashtim të urave dentare - të jetë gjetur ndonjëherë prej tyre.{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=215–225}}{{Sfn|Fest|2004|pp=163–164}}{{Sfn|Kershaw|2000b|p=1110}} Ndërsa lajmi për vdekjen e Hitlerit u përhap shpejt, një certifikatë vdekjeje nuk u lëshua deri në vitin 1956, pas një hetimi të gjatë për të mbledhur dëshmi nga 42 dëshmitarë. Vdekja e Hitlerit u regjistrua si një supozim vdekjeje bazuar në këtë dëshmi.{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=8–13}} 63ujzj0xd6d0gk2dadr5j1olo4a9v7n 2995439 2995291 2026-06-09T16:29:28Z DieliAlla 149013 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Personal life" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1358435254|Adolf Hitler]]" 2995439 wikitext text/x-wiki   '''Adolf Hitler'''{{Efn|{{IPA|de|ˈaːdɔlf ˈhɪtlɐ|lang|GT AH AMS.ogg|small=no}}}} (20 prill 1889{{Snd}} 30 Prill 1945) ishte një politikan gjerman i lindur në Austri, i cili ishte [[diktatori]] i [[Gjermania naziste|Gjermanisë naziste]] nga viti 1933 deri në [[Vdekja e Adolf Hitlerit|vetëvrasjen e tij]] në vitin 1945. [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet|Ai erdhi në pushtet]] si udhëheqës i [[Partia Naziste|Partisë Naziste]],{{Efn|Officially the National Socialist German Workers' Party ({{langx|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}, pronounced {{IPA|de|natsi̯oˈnaːlzotsi̯aˌlɪstɪʃə ˈdɔʏtʃə ˈʔaʁbaɪtɐpaʁˌtaɪ||De-Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei.ogg}}; or NSDAP)}} duke u bërë [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar i Gjermanisë]] në vitin 1933 dhe duke marrë më pas titullin {{Lang|de|[[Führer und Reichskanzler]]}} në vitin 1934.{{Efn|The position of {{lang|de|Führer und Reichskanzler}} ("Leader and Chancellor") replaced the position of President, which was the [[head of state]] for the [[Weimar Republic]]. Hitler assumed this title after the death of [[Paul von Hindenburg]], who had served as President. He was afterwards both head of state and [[head of government]], with the full official title of {{lang|de|Führer und Reichskanzler des Deutschen Reiches und Volkes}} ("Führer and Reich Chancellor of the German Reich and People").{{sfn|Shirer|1960|pp=226–227}}{{sfn|Overy|2005|p=63}}}} [[Pushtimi i Polonisë]] nga Gjermania më 1 shtator 1939, nën udhëheqjen e tij, shënoi shpërthimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Gjatë gjithë konfliktit që pasoi, Hitleri ishte i përfshirë ngushtë në drejtimin e operacioneve ushtarake gjermane dhe ishte në qendër të kryerjes së [[Gjenocidi|gjenocidit]] të rreth gjashtë milionë hebrenjve në [[Holokausti|Holokaust,]] si dhe në vdekjen e miliona viktimave të tjera. Hitleri lindi në Braunau-am-In në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] dhe u zhvendos në [[Perandoria Gjermane|Gjermani]] në vitin 1913. Ai u dekorua gjatë shërbimit të tij në Ushtrinë Gjermane në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], duke marrë Kryqin e Hekurt. Në vitin 1919, ai u bashkua me [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP), paraardhësen e Partisë Naziste, dhe në vitin 1921 u emërua udhëheqës i Partisë Naziste. Në vitin 1923, ai u përpoq të merrte pushtetin qeveritar në [[Grushti në Mynih|një grusht shteti të dështuar]] në Mynih dhe u dënua me pesë vjet burg, duke vuajtur pak më shumë se një vit. Ndërsa ishte atje, ai diktoi vëllimin e parë të autobiografisë së tij dhe manifestit politik ''[[Lufta Ime|Mein Kampf]]'' (shqip. "Lufta Ime"). Pas lirimit të tij të parakohshëm në vitin 1924, ai fitoi mbështetje popullore duke sulmuar [[Traktati i Versajës|Traktatin e Versajës]], si dhe duke promovuar [[Pangjermanizmi|pangjermanizmin]], [[Judeofobia|antisemitizmin]] dhe [[Kundërkomunizmi|antikomunizmin]] me oratori [[Autoriteti karizmatik|karizmatike]] dhe [[Propaganda në Gjermaninë naziste|propagandë naziste]]. Ai shpesh e denonconte [[Komunizmi|komunizmin]] si pjesë të një [[komploti ndërkombëtar hebre]]. Në nëntor të vitit 1932, Partia Naziste mbante shumicën e vendeve në ''[[Reichstag (Republika e Weimar)|Reichstag]]'', por jo shumicën. Ish-kancelari Franc fon Papen dhe politikanë të tjerë konservatorë e bindën Presidentin Paul fon Hindenburg të emëronte Hitlerin si kancelar më 30 janar 1933. Menjëherë pas kësaj, më 23 mars, ''Reichstag'' miratoi [[Akti mundësues i vitit 1933|Aktin Mundësues të vitit 1933]], i cili përfundimisht filloi transformimin e [[Republika e Vajmarit|Republikës së Vajmarit]] në Gjermaninë naziste. Pas vdekjes së Hindenburgut më 2 gusht 1934, Hitleri e zëvendësoi atë si [[Kreu i shtetit|kryetar shteti]] dhe më pas e transformoi Gjermaninë në një diktaturë [[Totalitarizmi|totalitare]]. Brenda vendit, Hitleri zbatoi [[Politika racore e Gjermanisë naziste|politika të shumta raciste]] dhe kërkoi të deportonte ose të vriste [[Historia e judejve në Gjermani|hebrenjtë gjermanë]]. Gjashtë vitet e tij të para në pushtet rezultuan në një rimëkëmbje të shpejtë ekonomike nga [[Depresioni i madh|Depresioni i Madh]], heqjen e kufizimeve të vendosura ndaj Gjermanisë pas Luftës së Parë Botërore dhe [[Aneksimi|aneksimin]] e territoreve të banuara nga miliona gjermanë etnikë, të cilat fillimisht i dhanë atij mbështetje të konsiderueshme popullore. Një nga qëllimet kryesore të Hitlerit ishte {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} (shqip. "hapësirë për të jetuar) për popullin gjerman në Evropën Lindore. Politika e tij e jashtme agresive dhe [[Ekspansionizmi|ekspansioniste]] konsiderohet shkaku kryesor i Luftës së Dytë Botërore në Evropë. Më 1 shtator 1939, Hitleri mbikëqyri pushtimin gjerman të Polonisë, duke bërë që [[Mbretëria e Bashkuar|Britania]] dhe [[Republika e Tretë Franceze|Franca]] t'i shpallnin luftë Gjermanisë. Pasi urdhëroi [[Pushtimi gjerman i Rusisë|pushtimin e Bashkimit Sovjetik]] në qershor 1941, ai i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara në dhjetor të të njëjtit vit. Deri në fund të vitit 1941, forcat gjermane dhe [[Fuqitë e Boshtit|fuqitë evropiane të Boshtit]] pushtuan pjesën më të madhe të Evropës dhe [[Fushata e Afrikës së Veriut|Afrikës së Veriut]]. Këto fitime u përmbysën gradualisht pas vitit 1941 derisa [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|forcat aleate]] mposhtën ushtrinë gjermane në vitin 1945. Më 29 prill 1945, Hitleri u martua me partneren e tij afatgjatë, [[Eva Braun]], në {{Lang|de|[[Führerbunker]]}} në Berlin. Ata kryen vetëvrasje të nesërmen për të shmangur kapjen nga [[Ushtria e Kuqe]] sovjetike. Historiani dhe biografi Ian Kersho e përshkroi Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Nën udhëheqjen dhe [[Nazizmi dhe raca|ideologjinë raciste]] të Hitlerit, regjimi nazist ishte përgjegjës për gjenocidin e rreth gjashtë milionë hebrenjve dhe miliona viktimave të tjera, të cilët ai dhe pasuesit e tij i konsideronin {{Lang|de|[[Untermensch]]en}} (shqip. "nënnjerëz) ose të padëshiruar në shoqëri. Hitleri dhe nazistët ishin gjithashtu përgjegjës për vrasjen e qëllimshme të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës. Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri i luftës|teatrin]] evropian. Numri i [[Humbjet në Luftën e Dytë Botërore|civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore]] ishte i pashembullt në luftë, dhe viktimat e bëjnë atë konfliktin më vdekjeprurës në histori. == Prejardhja == Babai i Hitlerit, [[Alois Hitler]], ishte fëmija i paligjshëm i Maria Shikëlgruberit.{{Sfn|Bullock|1999|p=24}} Regjistri i pagëzimit nuk tregonte emrin e babait të tij, dhe Aloisi fillimisht mbante mbiemrin e nënës së tij, Shikëlgruber. Në vitin 1842, Johan Georg Hidler u martua me nënën e Aloisit. Aloisi u rrit në familjen e vëllait të Hidlerit, Johan Nepomuk Hidler.{{Sfn|Maser|1973|p=4}} Aloisi punoi si nëpunës civil nga viti 1855 deri në daljen në pension në vitin 1895.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=5, 14}} Në vitin 1876, Aloisi u bë i ligjshëm dhe regjistrimi i tij i pagëzimit u shënua nga një prift për të regjistruar Johan Georg Hidlerin si babain e Aloisit (i regjistruar si Georg Hitler).{{Sfn|Maser|1973|p=15}}{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} Aloisi më pas mori mbiemrin Hitler,{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} gjithashtu shkruhej {{Lang|de|"Hiedler", "Hüttler"|italic=no}}, ose {{Lang|de|"Huettler"|italic=no}}. Emri ndoshta bazohet në fjalën gjermane {{Lang|de|Hütte}} (shqip. "kasolle"), dhe ka kuptimin "ai që jeton në kasolle".{{Sfn|Jetzinger|1976|p=32}} Zyrtari nazist Hans Frank sugjeroi që nëna e Aloisit ishte punësuar si pastruese shtëpie nga një familje hebreje në [[Grac]], dhe se djali 19-vjeçar i familjes, Leopold Frankenberger, kishte lindur Aloisin, një pretendim që u bë i njohur si teza e Frankenbergerit.{{Sfn|Rosenbaum|1999|p=21}} Asnjë Frankenberger nuk ishte i regjistruar në Grac gjatë asaj periudhe, dhe nuk është prodhuar asnjë e dhënë për ekzistencën e një Leopold Frankenbergeri,{{Sfn|Hamann|2010|p=50}} kështu që historianët e hedhin poshtë pretendimin se babai i Aloisit ishte hebre.{{Sfn|Toland|1992|pp=246–247}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=8–9}} Në vitin 2025, gjaku nga divani në studion e Hitlerit u përdor nga Turi King i Universitetit të Bathit për [[Testimi gjenetik|analizën e ADN-së]]. Gjaku u konfirmua të ishte i Hitlerit duke e krahasuar me atë të një të afërmi mashkullor, dhe analiza e ADN-së tregoi gjithashtu se Hitleri nuk kishte prejardhje hebraike nga babai i tij. "Nëse kjo do të ishte e vërtetë, ne nuk do të kishim gjetur përputhjen e ADN-së me të," tha King. "Kjo përputhje e ADN-së jo vetëm që konfirmon se kjo është ADN-ja e Hitlerit, por gjithashtu konfirmon se historia e prejardhjes hebraike nga ana e babait të tij nuk është e vërtetë."{{Sfn|Hunt|2025}}{{Sfn|Oltermann|2025}} == Jeta e hershme == === Fëmijëria dhe edukimi === [[Skeda:Adolf_Hitler_infant_photo_(3x4_cropped).jpg|majtas|parapamje|Hitleri ({{Rreth|1889–90)}}]] Adolf Hitleri lindi më 20 prill 1889 në Braunau-am-In, një qytet në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] (Austria e sotme), afër kufirit me Gjermaninë.{{Sfn|House of Responsibility}}{{Sfn|Bullock|1999|p=23}} Ai ishte i katërti nga gjashtë fëmijët e lindur nga Alois Hitleri dhe gruaja e tij e tretë, Klara Pëlcël. Tre nga vëllezërit e motrat e Hitlerit - Gustavi, Ida dhe Otoja - vdiqën në foshnjëri.{{Sfn|Kershaw|2008|p=4}} Gjithashtu jetonin në familje fëmijët e Aloisit nga martesa e tij e dytë: Alois i Riu (lindur më 1882) dhe Anxhela (lindur më 1883).{{Sfn|Toland|1976|p=6}} Në vitin 1892, familja u zhvendos në Pasau, Gjermani, pas ngritjes në detyrë të Aloisit në administratën doganore në Pasau. Hitleri ishte tre vjeç në atë kohë. Aloisi u ngrit në detyrë dhe u transferua në [[Linc]], Austri, më 1 prill 1893, por pjesa tjetër e familjes mbeti në Pasau.{{Sfn|Rosmus|2004|p=33}} Atje, Hitleri mësoi [[Gjuha bavareze|dialektin e ulët bavarez]], në vend të gjermanishtes austriake, gjë që la gjurmë në të folurin e tij gjatë gjithë jetës.{{Sfn|Keller|2010|p=15}}{{Sfn|Hamann|2010|pp=7–8}}{{Sfn|Kubizek|2006|p=37}} Familja u kthye në Austri dhe u vendos në Leonding më 9 maj 1894,{{Sfn|Rosmus|2004|p=35}} dhe në qershor 1895, Aloisi doli në pension dhe jetoi në Hafeld, pranë Lambah, ku u mor me bujqësi dhe bletë. Hitleri ndoqi {{Lang|de|[[Volksschule]]}} (një shkollë fillore e financuar nga shteti) në qytezën Fishëlham aty pranë.{{Sfn|Kubizek|2006|p=92}}{{Sfn|Hitler|1999|p=6}} Zhvendosja në Hafeld përkoi me fillimin e konflikteve të forta baba-bir të shkaktuara nga refuzimi i Hitlerit për t'iu bindur disiplinës së rreptë të shkollës së tij.{{Sfn|Fromm|1977|pp=493–498}} Aloisi u përpoq ta detyronte të birin të bindej, ndërsa Adolfi bëri çmos të ishte e kundërta e asaj që donte i ati.{{Sfn|Hamann|2010|pp=10–11}} Aloisi gjithashtu e rrihte të birin, megjithëse nëna e tij përpiqej ta mbronte nga rrahjet e rregullta.{{Sfn|Diver|2005}} Përpjekjet e Alois Hitlerit në bujqësi në Hafeld dështuan dhe në vitin 1897, familja u zhvendos në Lambah. Hitleri tetëvjeçar mori mësime këndimi, këndoi në korin e kishës dhe madje mendoi të bëhej prift.{{Sfn|Shirer|1960|pp=10–11}} Në vitin 1898, familja u kthye përgjithmonë në Leonding. Hitleri u prek thellë nga vdekja e vëllait të tij më të vogël Edmund në vitin 1900 nga [[fruthi]]. Hitleri u transformua nga një student i sigurt, i shoqërueshëm dhe i ndërgjegjshëm në një djalë të zymtë dhe të shkëputur, i cili shpesh përplasej me të atin dhe mësuesit e tij.{{Sfn|Payne|1990|p=22}} Paula Hitler thoshte që Adolfi ishte një adoleshent bullizues që shpesh e godiste me shuplakë.{{Sfn|Diver|2005}} Aloisi kishte bërë një karrierë të suksesshme në zyrën doganore dhe donte që djali i tij të ndiqte gjurmët e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|p=9}} Më vonë, Hitleri dramatizoi një episod nga kjo periudhë kur i ati e çoi për të vizituar një zyrë doganore, duke e përshkruar atë si një ngjarje që shkaktoi një antagonizëm të pafalshëm midis babait dhe të birit, të cilët ishin të dy me vullnet të fortë.{{Sfn|Hitler|1999|p=8}}{{Sfn|Keller|2010|pp=33–34}}{{Sfn|Fest|1977|p=32}} Duke injoruar dëshirën e të birit për të ndjekur një shkollë të mesme klasike dhe për t'u bërë artist, Aloisi e dërgoi Hitlerin në ''Realschule'' në Linc në shtator të vitit 1900.{{Efn|name=Realschule}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=8}} Hitleri u rebelua kundër këtij vendimi dhe në ''Mein Kampf'' deklaroi se ai qëllimisht pati rezultate të dobëta në shkollë, duke shpresuar që sapo i ati të shihte "çfarë pak përparimi po bëja në shkollën teknike, ai do të më lejonte t'i përkushtohesha ëndrrës sime".{{Sfn|Hitler|1999|p=10}}   Ashtu si shumë gjermanë austriakë, Hitleri filloi të zhvillonte ide [[Nacionalizmi gjerman|nacionaliste gjermane]] që në moshë të re.{{Sfn|Evans|2003|pp=163–164}} Ai shprehu besnikëri vetëm ndaj Gjermanisë, duke përçmuar [[Monarkia Habsburge|monarkinë në rënie të Habsburgëve]] dhe sundimin e saj mbi një perandori etnikisht të larmishme.{{Sfn|Bendersky|2000|p=26}}{{Sfn|Ryschka|2008|p=35}} Hitleri dhe miqtë e tij përdorën përshëndetjen "Heil" dhe kënduan "Deutschlandlied" në vend të himnit Perandorak Austriak.{{Sfn|Hamann|2010|p=13}} Pas vdekjes së papritur të Aloisit më 3 janar 1903, performanca e Hitlerit në shkollë u përkeqësua dhe nëna e tij e lejoi të largohej.{{Sfn|Kershaw|2008|p=10}} Ai u regjistrua në ''Realschule'' në Shtajër në shtator 1904, ku sjellja dhe performanca e tij u përmirësua.{{Sfn|Kershaw|1999|p=19}} Në vitin 1905, pasi kaloi një përsëritje të provimit përfundimtar, Hitleri u largua nga shkolla pa asnjë ambicie për arsim të mëtejshëm ose plane të qarta për një karrierë.{{Sfn|Kershaw|1999|p=20}} === Jeta e hershme në Vjenë dhe Mynih === [[Skeda:Hitler_house_in_Leonding.jpg|parapamje|Shtëpia në Leonding, Austri, ku Hitleri kaloi adoleshencën e tij të hershme.]] [[Skeda:Adolf_Hitler_Der_Alte_Hof.jpg|parapamje|''Alter Hof në Mynih'', një pikturë me bojëra uji nga Hitleri në vitin 1914.]] Në vitin 1907, Hitleri u largua nga Linci për të jetuar dhe për të studiuar arte të bukura në [[Vjena|Vjenë]], të financuara nga përfitimet e një jetimi dhe nga mbështetja e nënës së tij. Ai aplikoi për pranim në Akademinë e Arteve të Bukura të Vjenës, por u refuzua dy herë.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=30–31}} [[Rektori|Drejtori]] sugjeroi që Hitleri të aplikonte në Shkollën e Arkitekturës, por atij i mungonin kredencialet e nevojshme akademike sepse nuk kishte mbaruar shkollën e mesme.{{Sfn|Bullock|1962|p=31}} Më 21 dhjetor 1907, nëna e tij vdiq nga kanceri i gjirit në moshën 47-vjeçare; Hitleri ishte 18 vjeç në atë kohë. Në vitin 1909, Hitleri mbeti pa para dhe u detyrua të jetonte një jetë boheme në strehimore për të pastrehët dhe në konviktin Meldemanshtrase.{{Sfn|Bullock|1999|pp=30–33}}{{Sfn|Hamann|2010|p=157}} Ai fitonte para si punëtor i rastësishëm dhe duke pikturuar e shitur [[Akuareli|akuarele]] të peizazheve të Vjenës.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}} Gjatë kohës së tij në Vjenë, ai ndoqi një pasion në rritje për arkitekturën dhe muzikën, duke marrë pjesë në dhjetë shfaqje të {{Lang|de|[[Lohengrin (opera)|Lohengrin]]}}, opera e tij e preferuar e [[Richard Wagner|Riçard Vagnerit]].{{Sfn|Kershaw|1999|pp=41, 42}} Në Vjenë, Hitleri u ekspozua për herë të parë ndaj retorikës raciste.{{Sfn|Shirer|1960|p=26}} Populistët si kryebashkiaku Karl Luger shfrytëzuan ndjenjën mbizotëruese [[Judeofobia|antisemite]] të qytetit, duke përqafuar herë pas here edhe nocionet nacionaliste gjermane për përfitime politike. Nacionalizmi gjerman ishte veçanërisht i përhapur në lagjen Mariahilf, ku jetonte atëherë Hitleri.{{Sfn|Hamann|2010|pp=243–246}} Georg Riter fon Shënerer u bë ndikim i madh për Hitleri,{{Sfn|Nicholls|2000|pp=236, 237, 274}} dhe ai zhvilloi një admirim për [[Martin Luteri|Martin Luterin]].{{Sfn|Hamann|2010|p=250}} Hitleri lexoi gazeta dhe pamflete që promovonin paragjykime dhe paralajmëronin për një fluks të hebrenjve të Evropës Lindore,{{Sfn|Hamann|2010|pp=341–345}} si dhe shkrime nga figura të tilla si Hjuston Stuart Çembërlejn, [[Çarls Darvin]], [[Fridrih Niçe]], Gustav Lë Bon dhe [[Arthur Schopenhauer|Artur Shopenhauer]].{{Sfn|Hamann|2010|p=233}} Gjatë viteve të tij në Vjenë, ai zhvilloi gjithashtu [[Ndjenja antisllave|ndjenja të forta antisllave]].{{Sfn|Britannica: Nazism}}{{Sfn|Pinkus|2005|p=27}} Origjina dhe zhvillimi i antisemitizmit të Hitlerit mbeten çështje debati.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=60–67}} Miku i tij, August Kubizek, pretendoi se Hitleri ishte një "antisemit i konfirmuar" përpara se të largohej nga Linci. {{Sfn|Shirer|1960|p=25}} Megjithatë, historiania Brigite Haman e përshkruan pretendimin e Kubizekut si "problematik".{{Sfn|Hamann|2010|p=58}} Ndërsa Hitleri deklaroi në {{Lang|de|Mein Kampf}} se ai u bë për herë të parë antisemit në Vjenë,{{Sfn|Hitler|1999|p=52}} Rajnhold Hanish, i cili e ndihmoi të shiste pikturat e tij, nuk ishte dakord.{{Sfn|Toland|1992|p=45}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=55, 63}}{{Sfn|Hamann|2010|p=174}} Hitleri shiti gjithashtu disa nga veprat e tij të artit përmes një biznesmeni hebre të quajtur Samuel Morgenshtern, ndërsa jetonte në Vjenë. Shumë nga klientët e Morgenshternit ishin hebrenj; për shembull, një avokat i quajtur Jozef Fajngold bleu disa nga pikturat e Hitlerit të arkitekturës historike të Vjenës.{{Sfn|Hamann|2010|p=356}} Historiani Riçard J. Evans pohon se "historianët tani në përgjithësi bien dakord se antisemitizmi i tij famëkeq dhe vrasës u shfaq shumë kohë pas humbjes së Gjermanisë në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], si një produkt i [[Miti i thikës pas shpine|shpjegimit paranojak të "thikës pas shpine"]] për katastrofën".{{Sfn|Evans|2011}} Hitleri mori pjesën e fundit të pasurisë së të atit në maj 1913 dhe u transferua në [[Mynihu|Mynih]].{{Sfn|Shirer|1960|p=27}} Kur u rekrutua në Ushtrinë Austro-Hungareze,{{Sfn|Weber|2010|p=13}} ai udhëtoi për në [[Salcburgu|Salcburg]] më 5 shkurt 1914 për vlerësim mjekësor. Pasi u konsiderua i papërshtatshëm për shërbim, ai u kthye në Mynih.{{Sfn|Kershaw|1999|p=86}} Hitleri më vonë pretendoi se nuk dëshironte t'i shërbente [[Austro-Hungaria|Perandorisë Habsburge]] për shkak të përzierjes së racave në ushtrinë e saj dhe bindjes së tij se rënia e Austro-Hungarisë ishte e afërt.{{Sfn|Kershaw|1999|p=49}} === Lufta e Parë Botërore === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1974-082-44,_Adolf_Hitler_im_Ersten_Weltkrieg_retouched.jpg|parapamje|Hitleri (e djathta ekstreme, i ulur) me shokë të Ushtrisë Bavareze nga Regjimenti i 16-të i Këmbësorisë Rezervë Bavareze ({{Rreth|1914–18)}}]] Në gusht të vitit 1914, në shpërthimin e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], Hitleri jetonte në Mynih dhe u rekrutua vullnetarisht në Ushtrinë Bavareze.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} Sipas një raporti të vitit 1924 nga autoritetet bavareze, lejimi i Hitlerit për të shërbyer ka shumë të ngjarë të ketë qenë një gabim administrativ, sepse si shtetas austriak, ai duhej të ishte kthyer në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} I caktuar në Regjimentin e 16-të të Këmbësorisë Rezervë Bavareze (Kompania e 1-rë e Regjimentit List),{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}}{{Sfn|Weber|2010|pp=12–13}} ai shërbeu si vrapues në Frontin Perëndimor në Francë dhe Belgjikë,{{Sfn|Kershaw|2008|p=53}} duke kaluar pothuajse gjysmën e kohës së tij në selinë e regjimentit në Furn-ën-Vep, shumë larg vijave të frontit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=54}}{{Sfn|Weber|2010|p=100}} Në vitin 1914, ai ishte i pranishëm në Betejën e Parë të Iprit{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} dhe atë vit u dekorua për trimëri, duke marrë Kryqin e Hekurt, Klasi i Dytë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Gjatë luftës, ai u shpëtua nga oficeri i tij komandues, Fric Videman, i cili e nxori Hitlerin nga rrënojat e një ndërtese të shembur ndërsa ishte nën zjarr të rëndë.{{Sfn|Pearson|Allen|1941}} Gjatë shërbimit të tij në selinë qendrore, Hitleri ndoqi interesat e tij artistike, duke vizatuar karikatura dhe duke dhënë udhëzime për një gazetë ushtarake. Gjatë Betejës së Somës në tetor 1916, ai u plagos në kofshën e majtë kur një predhë shpërtheu në gropëzën e vrapuesve të dispeçerisë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=57}} Hitleri kaloi pothuajse dy muaj duke u shëruar në spital në Belic, dhe u kthye në regjimentin e tij më 5 mars 1917.{{Sfn|Kershaw|2008|p=58}} Ai ishte i pranishëm në Betejën e Arasit të vitit 1917 dhe në Betejën e Pashendel.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Ai mori Distinktivin e zi të Plagës më 18 maj 1918.{{Sfn|Steiner|1976|p=392}} Tre muaj më vonë, në gusht 1918, me rekomandim të Togerit Hugo Gutman, eprorit të tij hebre, Hitleri mori Kryqin e Hekurt, Klasi i Parë, një dekoratë që rrallë jepet në gradën {{Lang|de|[[Gefreiter]]}} që kishte Hitler.{{Sfn|Kershaw|2008|p=59}}{{Sfn|Weber|2010a}} Më 15 tetor 1918, ai u verbua përkohësisht në një sulm me gaz mustardë dhe u shtrua në spital në Pazevalk.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=59, 60}} Ndërsa ishte atje, Hitleri mësoi për humbjen e Gjermanisë dhe, sipas rrëfimit të tij, pësoi një periudhë të dytë verbërie pasi mori këtë lajm.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=97, 102}} Hitleri e përshkroi rolin e tij në Luftën e Parë Botërore si "përvoja më e madhe nga të gjitha" dhe u lavdërua nga oficerët e tij komandues për trimërinë e tij.{{Sfn|Keegan|1987|pp=238–240}} Përvoja e tij në kohë lufte përforcoi patriotizmin e tij gjerman dhe ai u trondit nga kapitullimi i Gjermanisë në nëntor 1918.{{Sfn|Bullock|1962|p=60}} Pakënaqësia e tij me dështimin e përpjekjeve të luftës filloi të formësonte ideologjinë e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61, 62}} Ashtu si nacionalistët e tjerë gjermanë, ai besonte se {{Lang|de|Dolchstoßlegende}} ([[miti i thikës pas shpine]]), i cili pretendonte se ushtria gjermane, "e pamposhtur në fushëbetejë", ishte "goditur me thikë pas shpine" në frontin e brendshëm nga udhëheqës civilë, hebrenj, [[Marksizmi|marksistë]] dhe ata që nënshkruan armëpushimin që i dha fund luftimeve - më vonë të quajtur "kriminelët e nëntorit".{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61–63}} [[Traktati i Versajës]] përcaktonte që Gjermania duhej të hiqte dorë nga disa territore të saj dhe të çmilitarizonte Rinin. Traktati vendosi sanksione ekonomike dhe dëmshpërblime të rënda për vendin. Shumë gjermanë e panë traktatin si një poshtërim të padrejtë. Ata kundërshtuan veçanërisht nenin 231, të cilin e interpretuan si shpallje të Gjermanisë si përgjegjëse për luftën.{{Sfn|Kershaw|2008|p=96}} Traktati i Versajës dhe kushtet ekonomike, sociale dhe politike në Gjermani pas luftës u shfrytëzuan më vonë nga Hitleri për përfitime politike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=80, 90, 92}} [[Kategoria:Totalitarizëm]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Lindje 1889]] [[Kategoria:Familja Hitler]] [[Kategoria:Adolf Hitler]] [[Kategoria:Artikuj të folur]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] == Hyrja në politikë == [[Skeda:Hitler's_DAP_membership_card.png|parapamje|Karta e anëtarësisë së Hitlerit [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|në Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP)]] Pas luftës, Hitleri u kthye në Mynih.{{Sfn|Bullock|1999|p=61}} Pa arsimim formal apo perspektiva karriere, ai mbeti në ushtri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=109}} Në korrik 1919, ai u emërua {{Lang|de|Verbindungsmann}} (agjent i inteligjencës) i një {{Lang|de|Aufklärungskommando}} (njësia e zbulimit) e {{Lang|de|[[Reichswehr]]}}-it, i caktuar për të ndikuar tek ushtarët e tjerë dhe për të infiltruar [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP). Në një takim të DAP-it më 12 shtator 1919, kryetari i Partisë Anton Dreksler u impresionua nga aftësitë oratorike të Hitlerit. Ai i dha atij një kopje të broshurës së tij ''Zgjimi Im Politik'', e cila përmbante ide antisemite, nacionaliste, [[Antikapitalizmi|antikapitaliste]] dhe antimarksiste.{{Sfn|Kershaw|2008|p=82}} Me urdhër të eprorëve të tij të ushtrisë, Hitleri aplikoi për t'u bashkuar me partinë,{{Sfn|Evans|2003|p=170}} dhe brenda një jave u pranua si anëtari 555 i partisë (partia filloi të numëronte anëtarësimin në 500 për të dhënë përshtypjen se ishte një parti shumë më e madhe).{{Sfn|Kershaw|2008|pp=75, 76}}{{Sfn|Mitcham|1996|p=67}} Hitleri bëri deklaratën e tij të parë të njohur me shkrim në lidhje me [[Çështja hebreje|çështjen hebreje]] në një letër të 16 shtatorit 1919 drejtuar Adolf Gemlishit (e njohur tani si letra e Gemlishit). Në letër, Hitleri argumenton se qëllimi i qeverisë "duhet të jetë në mënyrë të patundur largimi i plotë i hebrenjve".{{Sfn|Kershaw|1999|pp=125–126}} Në DAP, Hitleri takoi [[Dietrich Eckart|Ditrih Ekart]], një nga themeluesit e partisë dhe një anëtar i Shoqërisë okulte Thule.{{Sfn|Fest|1970|p=21}} Ekarti u bë mentori i Hitlerit, duke shkëmbyer ide me të dhe duke e prezantuar atë me një gamë të gjerë të shoqërisë së Mynihut.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=94, 95, 100}} Për të rritur apelin e saj, DAP-i ndryshoi emrin e saj në {{Lang|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}} (Partia Nacional Socialiste e Punëtorëve Gjermanë (NSDAP), e njohur tani si "[[Partia Naziste]]").{{Sfn|Kershaw|2008|p=87}} Hitleri krijoi flamurin e partisë me një [[Svastika|svastikë]] në një rreth të bardhë mbi një sfond të kuq.{{Sfn|Kershaw|2008|p=88}} Hitleri u lirua nga ushtria më 31 mars 1920 dhe filloi të punonte me kohë të plotë për partinë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=93}} Selia e partisë ishte në Mynih, një qendër për nacionalistët gjermanë antiqeveritarë të vendosur për të eliminuar marksizmin dhe për të minuar Republikën e Vajmarit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=81}} Fridrih Rek-Maleceven komentoi në librin e tij të vitit 1947, ''Ditari i një burri në dëshpërim:'' Në shkurt të vitit 1921, tashmë shumë efektiv në manipulimin e turmave, Hitleri foli para një turme prej mbi 6,000 vetësh.{{Sfn|Kershaw|2008|p=89}} Për ta bërë publik takimin, dy kamionë me mbështetës të partisë udhëtuan nëpër Mynih duke valëvitur flamuj me svastikë dhe duke shpërndarë fletëpalosje. Hitleri shpejt fitoi famë për fjalimet e tij [[Polemika|polemike]] të zhurmshme kundër Traktatit të Versajës, politikanëve rivalë dhe veçanërisht kundër marksistëve dhe hebrenjve.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=89–92}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|parapamje|Hitleri duke pozuar për kamerën në shtator të vitit 1930.]] Në qershor të vitit 1921, ndërsa Hitleri dhe Ekarti ishin në një udhëtim për mbledhje fondesh në Berlin, një kryengritje shpërtheu brenda Partisë Naziste në Mynih. Anëtarët e komitetit të saj ekzekutiv donin të bashkoheshin me Partinë Socialiste Gjermane (DSP) me seli në Nuremberg.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=100, 101}} Hitleri u kthye në Mynih më 11 korrik dhe paraqiti dorëheqjen e tij me zemërim. Anëtarët e komitetit e kuptuan se dorëheqja e figurës së tyre kryesore publike do të thoshte fundi i partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=102}} Hitleri njoftoi se do të ribashkohej me kusht që të zëvendësonte Drekslerin si kryetar të partisë dhe që selia e partisë të mbetej në Mynih.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Komiteti u pajtua dhe ai u ribashkua me partinë më 26 korrik si anëtari 3,680. Hitleri vazhdoi të përballej me disa kundërshtime brenda Partisë Naziste. Kundërshtarët e Hitlerit në udhëheqje e përjashtuan Herman Eserin nga partia dhe ata shtypën 3,000 kopje të një pamfleti që sulmonte Hitlerin si tradhtar të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Në ditët në vijim, Hitleri foli para disa audiencave të mëdha dhe mbrojti veten dhe Eserin, nën duartrokitje të zjarrta. Strategjia e tij rezultoi e suksesshme dhe në një kongres të posaçëm të partisë më 29 korrik, atij iu dha pushtet absolut si kryetar i partisë, duke pasuar Drekslerin, me një votim prej 533 votash pro dhe një kundër.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=83, 103}} Fjalimet e hidhura të Hitlerit në birrari filluan të tërhiqnin audiencë të rregullt. Si [[Demagogu|demagog]],{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xv}} ai u bë i aftë në përdorimin e temave populiste, duke përfshirë përdorimin e kurbanëve, të cilët fajësoheshin për vështirësitë ekonomike të dëgjuesve të tij.{{Sfn|Bullock|1999|p=376}}{{Sfn|Frauenfeld|1937}}{{Sfn|Goebbels|1936}} Hitleri përdori magnetizmin personal dhe një kuptim të [[Psikologjia e turmës|psikologjisë së turmës]] në avantazhin e tij ndërsa merrej me fjalime publike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=105–106}}{{Sfn|Bullock|1999|p=377}} Historianët kanë vënë re efektin hipnotik të retorikës së tij në audienca të mëdha dhe të syve të tij në grupe të vogla.{{Sfn|Kressel|2002|p=121}} Alfons Hek, një ish-anëtar i [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], kujton: Ndjekësit e hershëm përfshinin [[Rudolf Heß|Rudolf Hesin]], ish-asin e forcave ajrore [[Hermann Goering|Herman Gëring]] dhe kapitenin e ushtrisë [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]]. Rëmi u bë kreu i organizatës paraushtarake naziste, {{Lang|de|[[Sturmabteilung]]}} (SA, "Trupat e Stuhisë"), të cilat mbronin takimet dhe sulmonin kundërshtarët politikë. Një ndikim kritik në mendimin e Hitlerit gjatë kësaj periudhe ishte {{Lang|de|[[Aufbau Vereinigung]]}},{{Sfn|Kellogg|2005|p=275}} një grup konspirativ i të dëbuarve të bardhë rusë dhe nazistëve të hershëm. Grupi, i financuar me fonde të kanalizuara nga industrialistë të pasur, e prezantoi Hitlerin me idenë e një konspiracioni hebre, duke lidhur financat ndërkombëtare me bolshevizmin.{{Sfn|Kellogg|2005|p=203}} Programi i Partisë Naziste u paraqit në [[Programi Nacionalsocialist|programin e tyre me 25 pika]] më 24 shkurt 1920. Ky nuk përfaqësonte një ideologji koherente, por ishte një konglomerat idesh të pranuara që kishin vlerë në lëvizjen [[Pangjermanizmi|pangjermanike]] {{Lang|de|[[völkisch]]}}, siç ishte [[ultranacionalizmi]], kundërshtimi ndaj [[Traktati i Versajës|Traktatit të Versajës]], mosbesimi ndaj [[Kapitalizmi|kapitalizmit]], si dhe disa ide [[Socializmi|socialiste]]. Për Hitlerin, aspekti më i rëndësishëm i saj ishte qëndrimi i saj i fortë [[Judeofobia|antisemit]]. Ai gjithashtu e perceptonte programin si një bazë kryesisht për propagandë dhe për tërheqjen e njerëzve në parti.{{Sfn|Bracher|1970|pp=115–116}} === Puçi i Sallës së Birrës dhe Burgu i Landsbergut === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-00344A,_München,_nach_Hitler-Ludendorff_Prozess.jpg|parapamje|Të pandehurit në gjyqin [[Grushti në Mynih|e Puçit të Sallës së Birrës]], 1 prill 1924. Nga e majta në të djathtë: Hajnc Pernet, Fridrih Veber, Vilhelm Frik, Herman Kribel, Erih Ludendorf, Hitleri, Vilhelm Brykner, [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]] dhe Robert Vagner.]] [[Skeda:Mein_Kampf_dust_jacket.jpeg|parapamje|Mbulesa e pluhurit e botimit të viteve 1926–28 të {{Lang|de|[[Mein Kampf]]}}, të cilin Hitleri e shkroi në vitin 1925.]] Në vitin 1923, Hitleri kërkoi ndihmën e Gjeneralit të Luftës së Parë Botërore, Erih Ludendorf, për një grusht shteti të tentuar, të njohur si Puçi i Sallës së Birrës. Partia Naziste përdori fashizmin italian si model për pamjen dhe politikat e saj. Hitleri donte të imitonte Marshimin drejt Romës të [[Benito Musolini|Benito Musolinit]] në vitin 1922 duke organizuar grushtin e tij të shtetit në Bavari, i cili do të pasohej nga një sfidë ndaj qeverisë në Berlin. Hitleri dhe Ludendorfi kërkuan mbështetjen e {{Lang|de|Staatskommissar}} (Komisioneri i Shtetit) Gustav Riter fon Kahr, sundimtari ''de facto'' i Bavarisë. Megjithatë, Kahri, së bashku me shefin e policisë Hans Riter fon Zajser dhe gjeneralin e Reichswehr Oto fon Losov, donin të instalonin një diktaturë nacionaliste pa Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=126}} Më 8 nëntor 1923, Hitleri dhe SA-ja sulmuan një takim publik me 3,000 persona të organizuar nga Kahri në Byrgerbrojkeler, një birrari në Mynih. Duke ndërprerë fjalimin e Kahrit, ai njoftoi se revolucioni kombëtar kishte filluar dhe shpalli formimin e një qeverie të re me Ludendorfin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Pasi u tërhoq në një dhomë të pasme, Hitleri, me pistoletën e tij të nxjerrë, kërkoi dhe më pas mori mbështetjen e Kahrit, Zajserit dhe Losovit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Forcat e Hitlerit fillimisht arritën të pushtonin Reichswehr-in lokal dhe selinë e policisë, por Kahri dhe bashkëpunëtorët e tij e tërhoqën shpejt mbështetjen e tyre. As ushtria dhe as policia e shtetit nuk u bashkuan me Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=129}} Të nesërmen, Hitleri dhe pasuesit e tij marshuan nga birraria drejt Ministrisë së Luftës së Bavarisë për të përmbysur qeverinë bavareze, por policia i shpërndau ata.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=130–131}} Në grushtin e dështuar të shtetit, 16 anëtarë të Partisë Naziste dhe katër oficerë policie u vranë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=73–74}} Hitleri iku në shtëpinë e Ernest Hanfshtengelit dhe sipas disa të dhënave mendoi për vetëvrasje.{{Sfn|Kershaw|2008|p=132}} Ai ishte i depresionuar, por i qetë kur u arrestua më 11 nëntor 1923 për [[Tradhtia (krim)|tradhti të lartë]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=131}} Gjyqi i tij para Gjykatës së Posaçme Popullore në Mynih filloi në shkurt 1924,{{Sfn|Munich Court, 1924}} dhe [[Alfred Rosenberg|Alfred Rozenbergu]] u bë udhëheqësi i përkohshëm i Partisë Naziste. Më 1 prill, Hitleri u dënua me pesë vjet {{Lang|de|[[Festungshaft]]}} ('izolim në fortesë') në Burgun e Landsbergut.{{Sfn|Evans|2003|p=196}} Atje, ai u trajtua miqësisht nga rojet dhe iu lejua posta nga mbështetësit dhe vizita të rregullta nga shokët e partisë. I falur nga Gjykata Supreme e Bavarisë, ai u lirua nga burgu më 20 dhjetor 1924, kundër kundërshtimeve të prokurorit të shtetit.{{Sfn|Kershaw|1999|p=239}} Duke përfshirë kohën në paraburgim, Hitleri vuajti pak më shumë se një vit burg.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}} Ndërsa ishte në Landsberg, Hitleri diktoi pjesën më të madhe të vëllimit të parë të ''Mein Kampf'' (shqip. "Lufta Ime"; fillimisht e titulluar ''Katër Vjet e Gjysmë Lufte kundër Gënjeshtrave, Marrëzisë dhe Frikës'') fillimisht shoferit të tij, Emil Mauris, dhe më pas zëvendësit të tij, Rudolf Hes.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=147}} Libri, i dedikuar anëtarit të Shoqërisë Thule, Ditrih Ekartit, ishte një autobiografi dhe ekspozim i ideologjisë së tij. Libri paraqiti planet e Hitlerit për zgjerim territorial, si dhe për transformimin e shoqërisë gjermane në një diktaturë të bazuar në racë. Gjatë gjithë librit, hebrenjtë barazohen me "mikrobe" dhe paraqiten si "helmuesit ndërkombëtarë" të shoqërisë. Sipas ideologjisë së Hitlerit, zgjidhja e vetme ishte shfarosja e tyre. Ndërsa Hitleri nuk e përshkroi saktësisht se si do të arrihej kjo, "synimi i tij i natyrshëm gjenocidal është i pamohueshëm", sipas Ian Kersho.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=148–150}} Botuar në dy vëllime në 1925 dhe 1926, {{Lang|de|Mein Kampf}} shiti 228,000 kopje midis viteve 1925 dhe 1932. Një milion kopje u shitën në vitin 1933, vitin e parë të Hitlerit në detyrë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=80–81}} Pak para se Hitleri të kishte të drejtë për lirim me kusht, qeveria bavareze u përpoq ta deportonte atë në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=237}} Kancelari federal austriak e hodhi poshtë kërkesën me arsyetimin e rremë se shërbimi i tij në Ushtrinë Gjermane e bënte shtetësinë e tij austriake të pavlefshme.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} Në përgjigje, Hitleri hoqi dorë zyrtarisht nga shtetësia e tij austriake më 7 prill 1925.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} === Rindërtimi i Partisë Naziste === Në kohën e lirimit të Hitlerit nga burgu, politika në Gjermani ishte bërë më pak luftarake dhe ekonomia ishte përmirësuar, duke kufizuar mundësitë e Hitlerit për agjitacion politik. Si rezultat i Puçit të dështuar të Sallës së Birrës, Partia Naziste dhe organizatat e saj të lidhura u ndaluan në Bavari. Në një takim me Kryeministrin e Bavarisë, Hajnrih Held, më 4 janar 1925, Hitleri pranoi të respektonte autoritetin e shtetit dhe premtoi se do të kërkonte pushtet politik vetëm përmes procesit demokratik. Takimi hapi rrugën që ndalimi i Partisë Naziste të hiqej më 16 shkurt.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=158, 161, 162}} Megjithatë, pas një fjalimi nxitës që mbajti më 27 shkurt, Hitlerit iu ndalua të fliste publikisht nga autoritetet bavareze, një ndalim që mbeti në fuqi deri në vitin 1927.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=162, 166}}{{Sfn|Shirer|1960|p=129}} Për të çuar përpara ambiciet e tij politike pavarësisht ndalimit, Hitleri emëroi Gregor Shtraserin, Oto Shtraserin dhe [[Xhozef Gëbels|Jozef Gëbelsin]] për të organizuar dhe zgjeruar Partinë Naziste në Gjermaninë veriore. Gregor Shtraseri ndiqte një kurs politik më të pavarur, duke theksuar elementët socialistë të programit të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=166, 167}} Tregu i aksioneve në Shtetet e Bashkuara ra më 24 tetor 1929. Ndikimi në Gjermani ishte i tmerrshëm: miliona njerëz mbetën të papunë dhe disa banka të mëdha falimentuan. Hitleri dhe Partia Naziste u përgatitën të përfitonin nga emergjenca për të fituar mbështetje për partinë e tyre. Ata premtuan të hidhnin poshtë Traktatin e Versajës, të forconin ekonominë dhe të siguronin vende pune.{{Sfn|Shirer|1960|pp=136–137}} Hitleri diskutoi emrin e Partisë Naziste në tetor 1923: == Ardhja në pushtet == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Kryesor|Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet}} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align: center;" |- |+Rezultatet e zgjedhjeve të Partisë Naziste{{Sfn|Kolb|2005|pp=224–225}} ! scope="col" | Zgjedhjet ! scope="col" | Totali i votave ! scope="col" | % votash ! scope="col" | Vendet e Reichstag-ut ! class="unsortable" scope="col" | Shënime |- ! scope="row" |Maj 1924 | {{Nts|1918300}} | {{Nts|6.5}} | {{Nts|32}} | style="text-align:left;" | Hitleri në burg |- ! scope="row" |Dhjetor 1924 | {{Nts|907300}} | {{Nts|3.0}} | {{Nts|14}} | style="text-align:left;" | Hitleri lirohet nga burgu |- ! scope="row" |Maj 1928 | {{Nts|810100}} | {{Nts|2.6}} | {{Nts|12}} | style="text-align:left;" | |- ! scope="row" |Shtator 1930 | {{Nts|6409600}} | {{Nts|18.3}} | {{Nts|107}} | style="text-align:left;" | Pas krizës financiare |- ! scope="row" |Korrik 1932 | {{Nts|13745000}} | {{Nts|37.3}} | {{Nts|230}} | style="text-align:left;" | Pasi Hitleri u bë kandidat për president |- ! scope="row" |Nëntor 1932 | {{Nts|11737000}} | {{Nts|33.1}} | {{Nts|196}} | style="text-align:left;" | |- ! scope="row" |Mars 1933 | {{Nts|17277180}} | {{Nts|43.9}} | {{Nts|288}} | style="text-align:left;" | Zgjedhje vetëm pjesërisht të lira gjatë mandatit të Hitlerit si kancelar i Gjermanisë |} === Administrata e Bryningut === Depresioni i Madh i ofroi Hitlerit një mundësi politike. Gjermanët ishin të pavendosur në lidhje me [[Republika kuvendore|republikën parlamentare]], e cila u përball me sfida nga ekstremistët e krahut [[Politika e ekstremit të djathtë|të djathtë]] dhe [[Politika e ekstremit të majtë|të majtë]]. Partitë politike të moderuara ishin gjithnjë e më të paafta për të frenuar valën e ekstremizmit dhe referendumi gjerman i vitit 1929 ndihmoi në ngritjen e ideologjisë naziste.{{Sfn|Kolb|1988|p=105}} Zgjedhjet e shtatorit 1930 rezultuan në shpërbërjen e një koalicioni të madh dhe zëvendësimin e tij me një kabinet minoritar. Udhëheqësi i saj, kancelari Hajnrih Bryning i Partisë së Qendrës, qeverisi nëpërmjet dekreteve të jashtëzakonshme nga Presidenti Paul fon Hindenburg. Qeverisja me dekret u bë norma e re, duke hapur rrugën për forma autoritare të qeverisjes.{{Sfn|Halperin|1965|p=403 ''et. seq''}} Partia Naziste erdhi nga parëdësia dhe fitoi 18.3 për qind të votave dhe 107 vende parlamentare në zgjedhjet e vitit 1930, duke u bërë partia e dytë më e madhe në parlament.{{Sfn|Halperin|1965|pp=434–446 ''et. seq''}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_119-0289,_München,_Hitler_bei_Einweihung_"Braunes_Haus".jpg|parapamje|Hitleri dhe arkëtari i Partisë Naziste , Franc Ksaver Shvarc, në përurimin e rinovimit të Palais Barlov në Briner Shtrase në Mynih në selinë e Shtëpisë Kafe, dhjetor 1930.]] Hitleri bëri një paraqitje të spikatur në gjyqin e dy oficerëve të Reichswehr-it, Togerëve Rikard Sheringer dhe Hans Ludin, në fund të vitit 1930. Të dy u akuzuan për anëtarësim në Partinë Naziste, në atë kohë e paligjshme për personelin e Reichswehr-it.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=218}} Prokuroria argumentoi se Partia Naziste ishte ekstremiste, duke e shtyrë avokatin mbrojtës Hans Frank të thërriste Hitlerin të dëshmonte.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=216}} Më 25 shtator 1930, Hitleri dëshmoi se partia e tij do të ndiqte pushtetin politik vetëm përmes zgjedhjeve demokratike,{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|pp=218–219}} gjë që i siguroi atij shumë mbështetës në trupën e oficerëve.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=222}} Masat shtrënguese të Bryningut sollën pak përmirësim ekonomik dhe ishin jashtëzakonisht të papëlqyeshme.{{Sfn|Halperin|1965|p=449 ''et. seq''}} Hitleri e shfrytëzoi këtë duke i drejtuar mesazhet e tij politike posaçërisht njerëzve që ishin prekur nga inflacioni i viteve 1920 dhe Depresioni, siç ishin fermerët, veteranët e luftës dhe klasa e mesme.{{Sfn|Halperin|1965|pp=434–436, 471}} Edhe pse Hitleri e kishte tërhequr shtetësinë austriake në vitin 1925, ai nuk e fitoi shtetësinë gjermane për gati shtatë vjet. Kjo do të thoshte se ai ishte [[Pashtetësia|pa shtetësi]], ligjërisht i paaftë për të kandiduar për poste publike dhe akoma përballej me rrezikun e deportimit.{{Sfn|Shirer|1960|p=130}} Më 25 shkurt 1932, ministri i brendshëm i Brunsvikut, Ditrih Klages, i cili ishte anëtar i Partisë Naziste, e emëroi Hitlerin si administrator për delegacionin e shtetit në Rajhsrat në Berlin, duke e bërë Hitlerin shtetas të Brunsvikut,{{Sfn|Hinrichs|2007}} dhe kështu të Gjermanisë.{{Sfn|Halperin|1965|p=476}} Hitleri kandidoi kundër Hindenburgut në zgjedhjet presidenciale të vitit 1932. Një fjalim në Klubin e Industrisë në [[Dyzeldorfi|Dyseldorf]] më 27 janar 1932 i siguroi atij mbështetjen e shumë prej industrialistëve më të fuqishëm të Gjermanisë.{{Sfn|Halperin|1965|pp=468–471}} Hindenburgu kishte mbështetje nga parti të ndryshme nacionaliste, monarkiste, katolike dhe [[Republikanizmi|republikane]], si dhe nga disa [[Partia Socialdemokrate e Gjermanisë|socialdemokratë]]. Hitleri përdori sloganin "{{Lang|de|Hitler über Deutschland}}" ("Hitleri mbi Gjermaninë"), një referencë për ambiciet e tij politike dhe fushatën e tij duke përdorur avionë.{{Sfn|Bullock|1962|p=201}} Ai ishte një nga politikanët e parë që përdori udhëtimin me avion për fushatë dhe e përdori atë në mënyrë efektive.{{Sfn|Hoffman|1989}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=227}} Hitleri doli i dyti në të dy raundet e zgjedhjeve, duke fituar më shumë se 35 për qind të votave në zgjedhjet përfundimtare. Edhe pse humbi ndaj Hindenburgut, këto zgjedhje e vendosën Hitlerin si një forcë të fortë në politikën gjermane.{{Sfn|Halperin|1965|pp=477–479}} === Emërimi si kancelar === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1972-026-11,_Machtübernahme_Hitlers.jpg|parapamje|Hitleri, në një dritare të Kancelarisë së Rajhut, merr duartrokitje në mbrëmjen e inaugurimit të tij si [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar]], 30 janar 1933.]] Mungesa e një qeverie efektive shtyu dy politikanë me ndikim, Franc fon Papen dhe Alfred Hugenberg, së bashku me disa industrialistë dhe biznesmenë të tjerë, t'i shkruanin një letër Hindenburgut. Nënshkruesit i kërkuan Hindenburgut të emëronte Hitlerin si udhëheqës të një qeverie "të pavarur nga partitë parlamentare", e cila mund të shndërrohej në një lëvizje që do të "mahniste miliona njerëz".{{Sfn|Letter to Hindenburg, 1932}}{{Sfn|Fox News, 2003}} Hindenburgu pranoi me ngurrim të emëronte Hitlerin si kancelar pasi dy zgjedhje të mëtejshme parlamentare - në korrik dhe nëntor 1932 - nuk kishin rezultuar në formimin e një qeverie shumicë. Hitleri kryesoi një qeveri koalicioni jetëshkurtër të formuar nga Partia Naziste (e cila kishte më shumë vende në Rajhshtag) dhe nga partia e Hugenbergut, Partia Kombëtare Popullore Gjermane (DNVP). Më 30 janar 1933, kabineti i ri u betua gjatë një ceremonie të shkurtër në zyrën e Hindenburgut. Partia Naziste fitoi tre poste: Hitleri u emërua kancelar, Vilhelm Friku Ministër i Brendshëm dhe Herman Gëringu Ministër i Brendshëm për Prusinë.{{Sfn|Shirer|1960|p=184}} Hitleri kishte këmbëngulur në pozicionet ministrore si një mënyrë për të fituar kontroll mbi policinë në pjesën më të madhe të Gjermanisë.{{Sfn|Evans|2003|p=307}} === Zjarri i Rajhshtagut dhe zgjedhjet e marsit === Si kancelar, Hitleri punoi kundër përpjekjeve të kundërshtarëve të Partisë Naziste për të ndërtuar një qeveri shumicë. Për shkak të ngërçit politik, ai i kërkoi Hindenburgut të shpërndante përsëri Rajhshtagun dhe zgjedhjet u caktuan për në fillim të marsit. Më 27 shkurt 1933, [[Historia e Berlinit|ndërtesa e Rajhshtagut u dogj]]. Gëringu fajësoi një komplot komunist, pasi komunisti holandez Marinus van der Lube u gjet në rrethana inkriminuese brenda ndërtesës që po digjej.{{Sfn|Bullock|1962|p=262}} Deri në vitet 1960, disa historianë, përfshirë Uilliam L. Shirer dhe [[Alan Bullock|Alan Bullok]], mendonin se Partia Naziste ishte përgjegjëse;{{Sfn|Shirer|1960|p=192}}{{Sfn|Bullock|1999|p=262}} tani pikëpamja e shumicës së historianëve është se Van der Lube e nisi zjarrin i vetëm.{{Sfn|Hett|2014|pp=255–259}} Me nxitjen e Hitlerit, Hindenburgu u përgjigj duke nënshkruar [[Dekreti i Zjarrit të Rajhstagut|Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut]] të 28 shkurtit, të hartuar nga nazistët, i cili pezulloi të drejtat themelore dhe lejoi ndalimin pa gjyq. Dekreti u lejua sipas Nenit 48 të Kushtetutës së Vajmarit, i cili i dha presidentit fuqinë për të marrë masa emergjente për të mbrojtur sigurinë dhe rendin publik.{{Sfn|Shirer|1960|pp=194, 274}} Aktivitetet e Partisë Komuniste Gjermane (KPD) u shtypën dhe 4,000 anëtarë të KPD-së u arrestuan.{{Sfn|Shirer|1960|p=194}} Përveç fushatave politike, Partia Naziste u angazhua në dhunë paraushtarake dhe përhapjen e propagandës antikomuniste, në ditët para zgjedhjeve. Në ditën e zgjedhjeve, më 6 mars 1933, pjesa e votave të nazistëve u rrit në 44% dhe partia fitoi numrin më të madh të vendeve në parlament. Partia e Hitlerit dështoi të siguronte një shumicë absolute, duke e bërë të domosdoshme një koalicion tjetër me DNVP-në.{{Sfn|Bullock|1962|p=265}} === Dita e Potsdamit dhe Akti i Mundësimit === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-S38324,_Tag_von_Potsdam,_Adolf_Hitler,_Paul_v._Hindenburg.jpg|parapamje|Hitleri dhe Paul fon Hindenburgu shtrëngojnë duart në Ditën e Potsdamit, 21 Mars 1933.]] Më 21 mars 1933, Rajhshtagu i ri u konstitua me një ceremoni hapjeje në Kishën e Garnizonit në [[Pocdami|Potsdam]]. Kjo "Ditë e Potsdamit" u mbajt për të demonstruar unitetin midis lëvizjes naziste dhe elitës dhe ushtrisë së vjetër [[Prusia|prusiane]]. Hitleri u shfaq me një xhaketë dhe përshëndeti me përulësi Hindenburgun.{{Sfn|City of Potsdam}}{{Sfn|Shirer|1960|pp=196–197}} Për të arritur kontroll të plotë politik pavarësisht se nuk kishte shumicë absolute në parlament, qeveria e Hitlerit solli {{Lang|de|Ermächtigungsgesetz}} (Aktin Mundësues) për një votim në Rajhstagun e sapozgjedhur. Akti - i titulluar zyrtarisht {{Lang|de|Gesetz zur Behebung der Not von Volk und Reich}} ("Ligji për të Zgjidhur Vështirësitë e Popullit dhe Rajhut")—i dha kabinetit të Hitlerit fuqinë për të miratuar ligje pa pëlqimin e Rajhshtagut për katër vjet. Këto ligje mund të devijonin (me përjashtime të caktuara) nga kushtetuta.{{Sfn|Shirer|1960|p=198}} Meqenëse do të ndikonte në kushtetutë, Akti i Mundësimit kërkonte një shumicë prej dy të tretash për t'u miratuar. Duke mos lënë asgjë në dorë të rastësisë, nazistët përdorën dispozitat e Dekretit të Zjarrit të Rajhshtagut për të arrestuar të 81 deputetët komunistë (pavarësisht fushatës së tyre të ashpër kundër partisë, nazistët e kishin lejuar KPD-në të kundërshtonte zgjedhjet){{Sfn|Evans|2003|p=335}} dhe për të penguar disa socialdemokratë të merrnin pjesë.{{Sfn|Shirer|1960|p=196}} Më 23 mars 1933, Rajhshtagu u mblodh në Shtëpinë e Operas "Kroll" në rrethana të turbullta. Radhët e ushtarëve të SA-së shërbyen si roje brenda ndërtesës, ndërsa grupe të mëdha jashtë, duke kundërshtuar legjislacionin e propozuar, bërtisnin slogane dhe kërcënime ndaj anëtarëve të parlamentit që po vinin.{{Sfn|Bullock|1999|p=269}} Pasi Hitleri i premtoi verbalisht udhëheqësit të partisë së Qendrës, Ludvig Kasit, se Hindenburgu do të mbante të drejtën e tij të vetos, Kasi njoftoi se Partia e Qendrës do të mbështeste Aktin e Mundësimit. Akti u miratua me 444 vota pro dhe 94 kundër, ku të gjitha partitë përveç socialdemokratëve votuan pro. Akti i Mundësimit, së bashku me Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut, e transformuan qeverinë e Hitlerit në një diktaturë ligjore ''de facto''.{{Sfn|Shirer|1960|p=199}} === Diktatura ===   Pasi kishte arritur kontroll të plotë mbi degët legjislative dhe ekzekutive të qeverisë, Hitleri dhe aleatët e tij filluan të shtypnin opozitën e mbetur. Partia Socialdemokrate u shpall e paligjshme dhe pasuritë e saj u sekuestruan.{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Ndërsa shumë delegatë të sindikatave ishin në Berlin për aktivitetet e 1 Majit, trupat sulmuese të SA-së pushtuan zyrat e sindikatave në të gjithë vendin. Më 2 maj 1933, të gjitha sindikatat u detyruan të shpërbëheshin dhe udhëheqësit e tyre u arrestuan. Disa u dërguan në [[Kampet naziste të përqendrimit|kampe përqendrimi]].{{Sfn|Shirer|1960|p=202}} Fronti Gjerman i Punës u formua si një organizatë ombrellë për të përfaqësuar të gjithë punëtorët, administratorët dhe pronarët e kompanive, duke reflektuar kështu konceptin e [[Nazizmi|nazizmit]] në frymën e {{Lang|de|[[Volksgemeinschaft]]}} (bashkësia e njerëzve) të Hitlerit.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}} Pasi kishte arritur kontroll të plotë mbi degët legjislative dhe ekzekutive të qeverisë, Hitleri dhe aleatët e tij filluan të shtypnin opozitën e mbetur. Partia Socialdemokrate u shpall e paligjshme dhe pasuritë e saj u sekuestruan.{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Ndërsa shumë delegatë të sindikatave ishin në Berlin për aktivitetet e 1 Majit, trupat sulmuese të SA-së pushtuan zyrat e sindikatave në të gjithë vendin. Më 2 maj 1933, të gjitha sindikatat u detyruan të shpërbëheshin dhe udhëheqësit e tyre u arrestuan. Disa u dërguan në [[Kampet naziste të përqendrimit|kampe përqendrimi]].{{Sfn|Shirer|1960|p=202}} Fronti Gjerman i Punës u formua si një organizatë ombrellë për të përfaqësuar të gjithë punëtorët, administratorët dhe pronarët e kompanive, duke reflektuar kështu konceptin e [[Nazizmi|nazizmit]] në frymën e {{Lang|de|[[Volksgemeinschaft]]}} (bashkësia e njerëzve) të Hitlerit.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1990-048-29A,_Adolf_Hitler_retouched.jpg|parapamje|Në vitin 1934, Hitleri u bë kreu i shtetit të Gjermanisë me titullin {{Lang|de|[[Führer|Führer und Reichskanzler]]}} (udhëheqës dhe kancelar i Rajhut).]] Deri në fund të qershorit, partitë e tjera ishin frikësuar dhe u shpërbënë. Kjo përfshinte partnerin nominal të koalicionit të nazistëve, DNVP-në; me ndihmën e SA-së, Hitleri e detyroi udhëheqësin e saj, Hugenbergun, të jepte dorëheqjen më 29 qershor. Më 14 korrik 1933, Partia Naziste u shpall e vetmja parti politike ligjore në Gjermani.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}}{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Kërkesat e SA-së për më shumë pushtet politik dhe ushtarak shkaktuan ankth midis udhëheqësve ushtarakë, industrialë dhe politikë. Si përgjigje, Hitleri spastroi të gjithë udhëheqjen e SA-së në [[Nata e Thikave të Gjata|Natën e Thikave të Gjata]], e cila u zhvillua nga 30 qershori deri më 2 korrik 1934.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=309–314}} Hitleri shënjestroi Ernest Rëmin dhe udhëheqës të tjerë të SA-së, të cilët, së bashku me disa kundërshtarë politikë të Hitlerit (si Gregor Shtraseri dhe ish-kancelari Kurt fon Shlajsher), u arrestuan dhe u qëlluan.{{Sfn|Tames|2008|pp=4–5}} Ndërsa bashkësia ndërkombëtare dhe disa gjermanë u tronditën nga vrasjet, shumë në Gjermani besonin se Hitleri po rivendoste rendin.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=313–315}} Hindenburgu vdiq më 2 gusht 1934. Një ditë më parë, kabineti kishte miratuar Ligjin Lidhur me Kryetarin e Shtetit të Rajhut Gjerman.{{Sfn|Overy|2005|p=63}} Ky ligj deklaronte se pas vdekjes së Hindenburgut, zyra e presidentit do të shfuqizohej dhe fuqitë e tij do të bashkoheshin me ato të kancelarit. Kështu, Hitleri u bë kreu i shtetit, si dhe kreu i qeverisë, dhe u emërua zyrtarisht si {{Lang|de|Führer und Reichskanzler}} (Udhëheqës dhe Kancelari i Rajhut),{{Sfn|Shirer|1960|pp=226–227}} megjithëse {{Lang|de|Reichskanzler}} përfundimisht u rrëzua.{{Sfn|Evans|2005|p=44}} Me këtë veprim, Hitleri eliminoi mjetin e fundit ligjor me anë të të cilit mund të shkarkohej nga detyra.{{Sfn|Shirer|1960|p=229}} Si kreu i shtetit, Hitleri u bë komandant i përgjithshëm i forcave të armatosura. Menjëherë pas vdekjes së Hindenburgut, me nxitjen e udhëheqjes së {{Lang|de|Reichswehr}}-it, betimi tradicional i besnikërisë i ushtarëve u ndryshua për të pohuar besnikërinë ndaj Hitlerit personalisht, me emër, në vend të detyrës së komandantit të përgjithshëm (i cili më vonë u riemërua në komandant suprem) ose ndaj Gjermanisë.{{Sfn|Bullock|1962|p=309}} Më 19 gusht, bashkimi i presidencës me kancelarin u miratua nga 88 për qind e elektoratit që votoi në një referendum.{{Sfn|Evans|2005|p=110}} [[Skeda:Standarte_Adolf_Hitlers.svg|parapamje|Standardi personal i Hitlerit]] Në fillim të vitit 1938, Hitleri përdori shantazhin për të konsoliduar kontrollin e tij mbi ushtrinë duke nxitur çështjen Blomberg-Friç. Hitleri e detyroi Ministrin e tij të Luftës, Feldmarshalin Verner fon Blomberg, të jepte dorëheqjen duke përdorur një dosje policore që tregonte se gruaja e re e Blombergut kishte një precedent për prostitucion.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=392, 393}}{{Sfn|Shirer|1960|p=312}} Komandanti i ushtrisë, Gjeneral Koloneli Verner Fon Friç, u shkarkua pasi {{Lang|de|[[Schutzstaffel]]}} (SS-ja) paraqiti akuza se kishte pasur një marrëdhënie homoseksuale.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=393–397}} Të dy burrat kishin rënë në disfavor sepse kundërshtuan kërkesën e Hitlerit për ta bërë {{Lang|de|[[Wehrmacht]]}}-in gati për luftë që në vitin 1938.{{Sfn|Shirer|1960|p=308}} Hitleri mori titullin e Blombergut si Komandant i Përgjithshëm, duke marrë kështu komandën personale të forcave të armatosura.{{Sfn|Shirer|1960|p=318}} Ai e zëvendësoi Ministrinë e Luftës me {{Lang|de|[[Oberkommando der Wehrmacht]]}} (OKW), të kryesuar nga Gjenerali Vilhelm Kajtel. Po atë ditë, 16 gjeneralë u hoqën nga komandat e tyre dhe 44 të tjerë u transferuan; të gjithë dyshohej se nuk ishin mjaftueshëm pronazistë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=318–319}} Deri në fillim të shkurtit 1938, 12 gjeneralë të tjerë ishin shkarkuar.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=397–398}} Hitleri u kujdes t'i jepte diktaturës së tij pamjen e ligjshmërisë. Shumë nga dekretet e tij bazoheshin në mënyrë të qartë në Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut dhe rrjedhimisht në Nenin 48 të Kushtetutës së Vajmarit. Rajhshtagu e rinovoi Aktin e Mundësimit dy herë, çdo herë për katër vjet.{{Sfn|Shirer|1960|p=274}} Ndërsa zgjedhjet për Rajhshtagun ende mbaheshin (në 1933, 1936 dhe 1938), votuesve iu paraqit një listë e vetme nazistësh dhe "të ftuarish" pronazistë, e cila mori mbi 90 për qind të votave.{{Sfn|Read|2004|p=344}} Këto zgjedhje të rreme u mbajtën në kushte aspak sekrete; nazistët kërcënuan me hakmarrje të ashpra këdo që nuk votonte ose që votonte kundër.{{Sfn|Evans|2005|pp=109–111}} == Gjermania Naziste == [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-04062A,_Nürnberg,_Reichsparteitag,_SA-_und_SS-Appell.jpg|parapamje|Hitleri, [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe shefi i [[Sturmabteilung|SA-së]] Viktor Luce bëjnë [[Përshëndetja naziste|përshëndetjen naziste]] në [[Tubimet e Nurembergut|tubimin e Nurembergut]] në vitin 1934.]] === Ekonomia dhe kultura === Në gusht të vitit 1934, Hitleri emëroi presidentin e {{Lang|de|Reichsbank}}, Hjalmar Shaht, si Ministër të Ekonomisë, dhe vitin pasardhës, si Fuqiplotë për Ekonominë e Luftës, përgjegjës për përgatitjen e ekonomisë për luftë.{{Sfn|McNab|2009|p=54}} Rindërtimi dhe riarmatimi u financuan përmes kartëmonedhave Mefo, shtypjes së parave dhe sekuestrimit të pasurive të njerëzve të arrestuar si armiq të shtetit, përfshirë hebrenjtë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=259–260}} Numri i të papunëve ra nga gjashtë milionë në vitin 1932 në më pak se një milion në vitin 1936.{{Sfn|Shirer|1960|p=258}} Hitleri mbikëqyri një nga fushatat më të mëdha të përmirësimit të infrastrukturës në historinë gjermane, duke çuar në ndërtimin e digave, autostradave (Autobahn), hekurudhave dhe punimeve të tjera civile. Pagat ishin pak më të ulëta në mesin dhe fundin e viteve 1930 krahasuar me pagat gjatë Republikës së Vajmarit, ndërsa kostoja e jetesës u rrit me 25 për qind.{{Sfn|Shirer|1960|p=262}} Java mesatare e punës u rrit gjatë kalimit në një ekonomi lufte; në vitin 1939, gjermani mesatar punonte midis 47 dhe 50 orësh në javë.{{Sfn|McNab|2009|pp=54–57}} Qeveria e Hitlerit sponsorizoi arkitekturën në një shkallë të gjerë. Albert Shpiri, i cili luajti një rol të rëndësishëm në zbatimin e riinterpretimit klasicist të kulturës gjermane nga Hitleri, u vu në krye të rinovimeve të propozuara arkitekturore të Berlinit.{{Sfn|Speer|1971|pp=118–119}} Pavarësisht kërcënimit për bojkot shumëkombësh, Gjermania priti [[Lojërat Olimpike Verore 1936|Lojërat Olimpike të vitit 1936]]. Hitleri drejtoi ceremonitë e hapjes dhe mori pjesë në evenimente, si në [[Lojërat olimpike dimërore 1936|Lojërat Dimërore]] në Garmish-Partenkirshen ashtu edhe në Lojërat Verore në Berlin.{{Sfn|Evans|2005|pp=570–572}} === Riarmatimi dhe aleancat e reja === [[Skeda:Adolf_Hitler-_Speech_at_Krupp_Factory_in_Germany_(1935)_-_British_Pathé.webm|parapamje|Hitleri duke mbajtur një fjalim në fabrikën Krup në Esen, Gjermani, 1935.]] Në një takim me udhëheqësit ushtarakë gjermanë më 3 shkurt 1933, Hitleri foli për "pushtimin për {{Lang|de|Lebensraum}} në Lindje dhe gjermanizimin e saj të pamëshirshëm" si objektivat e tij përfundimtare të politikës së jashtme.{{Sfn|Weinberg|1970|pp=26–27}} Në mars, Princi Bernard Vilhelm von Bylov, sekretar në Ministrinë e Jashtme ({{Lang|de|Auswärtiges Amt}}), lëshoi një deklaratë mbi qëllimet kryesore të politikës së jashtme: {{Lang|de|[[Anschluss]]}} me Austrinë, rivendosjen e kufijve kombëtarë të Gjermanisë të vitit 1914, refuzimin e kufizimeve ushtarake sipas Traktatit të Versajës, kthimin e ish-kolonive gjermane në Afrikë dhe një zonë gjermane të ndikimit në Evropën Lindore. Hitleri i konsideroi qëllimet e Bylovit shumë modeste.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=490–491}} Në fjalimet gjatë kësaj periudhe, ai theksoi ato që ai i quajti qëllime paqësore të politikave të tij dhe një gatishmëri për të punuar brenda marrëveshjeve ndërkombëtare.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=492, 555–556, 586–587}} Në mbledhjen e parë të kabinetit të tij në vitin 1933, Hitleri i dha përparësi shpenzimeve ushtarake mbi lehtësimin e papunësisë.{{Sfn|Carr|1972|p=23}} Gjermania u tërhoq nga [[Lidhja e Kombeve]] dhe Konferenca Botërore e Çarmatimit në tetor 1933.{{Sfn|Kershaw|2008|p=297}} Në janar 1935, mbi 90 për qind e popullit të [[Sarlanda|Sarlandës]], atëherë nën administrimin e Lidhjes së Kombeve, votuan për t'u bashkuar me Gjermaninë.{{Sfn|Shirer|1960|p=283}} Atë mars, Hitleri njoftoi një zgjerim të Vermahtit në 600,000 anëtarë - gjashtë herë më shumë se numri i lejuar nga Traktati i Versajës - duke përfshirë zhvillimin e një force ajrore ([[Forca Ajrore Gjermane (1935–1945)|Luftwaffe]]) dhe një rritje në madhësinë e marinës luftarake ([[Marina Gjermane (1935–1945)|Kriegsmarine]]). Britania, Franca, Italia dhe Lidhja e Kombeve i dënuan këto shkelje të Traktatit, por nuk bënë asgjë për t'i ndaluar ato.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=601–602}}{{Sfn|Martin|2008}} Marrëveshja Detare Anglo-Gjermane (AGNA) e 18 qershorit lejoi që tonazhi gjerman të rritej në 35 për qind të asaj të Marinës Mbretërore Britanike. Hitleri e quajti nënshkrimin e AGNA-s "ditën më të lumtur të jetës së tij", duke besuar se marrëveshja shënonte fillimin e aleancës anglo-gjermane që ai kishte parashikuar në {{Lang|de|Mein Kampf}}.{{Sfn|Hildebrand|1973|p=39}} Franca dhe Italia nuk u konsultuan para nënshkrimit, duke minuar drejtpërdrejt Lidhjen e Kombeve dhe duke e vënë Traktatin e Versajës në rrugën drejt mungesës së rëndësisë.{{Sfn|Roberts|1975|p=}} Gjermania e ripushtoi zonën e demilitarizuar në Rajnlandë në mars të vitit 1936, duke shkelur Traktatin e Versajës. Hitleri gjithashtu dërgoi trupa në Spanjë për të mbështetur [[Francisko Franko|Francisko Frankon]] dhe fraksionin e tij nacionalist gjatë [[Lufta Civile Spanjolle|Luftës Civile Spanjolle,]] pasi mori një apel për ndihmë në korrik të vitit 1936. Në të njëjtën kohë, Hitleri vazhdoi përpjekjet e tij për të krijuar një aleancë anglo-gjermane.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=630–631}} Në gusht të vitit 1936, në përgjigje të një krize ekonomike në rritje të shkaktuar nga përpjekjet e tij për riarmatim, Hitleri urdhëroi Gëringun të zbatonte një Plan Katërvjeçar për të përgatitur Gjermaninë për luftë brenda katër viteve të ardhshme.{{Sfn|Overy, ''Origins of WWII Reconsidered''|1999}} Plani parashikonte një luftë të përgjithshme midis "judeo-bolshevizmit" dhe nazizmit gjerman, i cili sipas pikëpamjes së Hitlerit kërkonte një përpjekje të përkushtuar për riarmatim pavarësisht nga kostot ekonomike.{{Sfn|Carr|1972|pp=56–57}} Në tetor 1936, Konti Galeaco Çano, Ministër i Jashtëm i qeverisë së Musolinit, vizitoi Gjermaninë, ku nënshkroi një Protokoll Nëntëpikësh si shprehje afrimi dhe pati një takim personal me Hitlerin. Më 1 nëntor, Musolini shpalli një "bosht" midis Gjermanisë dhe Italisë.{{Sfn|Goeschel|2018|pp=69–70}} Më 25 nëntor, Gjermania nënshkroi [[Pakti Antikomintern|Paktin Antikomintern]] me [[Perandoria e Japonisë|Japoninë]]. Britania, Kina, Italia dhe Polonia u ftuan gjithashtu të bashkoheshin me Paktin Antikomintern, por vetëm Italia nënshkroi në vitin 1937. Hitleri braktisi planin e tij për një aleancë anglo-gjermane, duke fajësuar udhëheqjen britanike "të papërshtatshme".{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=642}} Në një takim në Kancelarinë e Rajhut me ministrat e tij të jashtëm dhe shefat ushtarakë atë nëntor, Hitleri ritheksoi qëllimin e tij për të fituar {{Lang|de|Lebensraum}} për popullin gjerman. Ai urdhëroi që përgatitjet për luftë në Lindje të fillonin që në vitin 1938 dhe jo më vonë se viti 1943. Në rast të vdekjes së tij, procesverbali i konferencës, i regjistruar si Memorandumi i Hosbahut, do të konsiderohej si "testamenti" i tij politik.{{Sfn|Aigner|1985|p=264}} Ai mendonte se një rënie e ndjeshme e standardeve të jetesës në Gjermani si rezultat i krizës ekonomike mund të ndalej vetëm nga agresioni ushtarak që synonte pushtimin e Austrisë dhe [[Çekosllovakia|Çekosllovakisë]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=636–637}}{{Sfn|Carr|1972|pp=73–78}} Hitleri nxiti veprime të shpejta përpara se Britania dhe Franca të fitonin një epërsi të përhershme në [[Gara e armatimeve|garën e armatimeve]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=636–637}} Në fillim të vitit 1938, pas çështjes Blomberg-Friç, Hitleri mori kontrollin e aparatit ushtarako-politik të jashtëm, duke shkarkuar Nojratin si Ministër të Jashtëm dhe duke e emëruar veten Ministër të Luftës.{{Sfn|Overy, ''Origins of WWII Reconsidered''|1999}} Që nga fillimi i vitit 1938 e tutje, Hitleri po ndiqte një politikë të jashtme që në fund të fundit synonte luftën.{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=638}} == Holokausti == ''Artikujt kryesorë: [[Holokausti]] dhe [[Zgjidhja Përfundimtare]]''<blockquote class="templatequote" id="1670">Nëse financuesit ndërkombëtarë hebrenj brenda dhe jashtë Evropës do të kenë sukses në zhytjen e kombeve edhe një herë në një luftë botërore, atëherë rezultati nuk do të jetë bolshevizimi i botës, dhe kështu fitorja e judaizmit, por shfarosja e racës hebreje në Evropë!<ref name="FOOTNOTEMarrus200037">[[Adolf Hitler#CITEREFMarrus2000|Marrus 2000]], p.&nbsp;37.</ref></blockquote>-- Adolf Hitler, fjalimi i 30 janarit 1939 në Rajhshtag [[Skeda:Mass_Grave_3_at_Bergen-Belsen_concentration_camp.jpg|parapamje|Një varr masiv në Bergen-Belsen pas çlirimit të kampit, prill 1945]] Holokausti dhe lufta e Gjermanisë në Lindje bazoheshin në pikëpamjen e kahershme të Hitlerit se hebrenjtë ishin armiq të popullit gjerman dhe se {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} ishte e nevojshme për zgjerimin e Gjermanisë. Ai u përqendrua në Evropën Lindore për këtë zgjerim, duke synuar të mposhtte Poloninë dhe Bashkimin Sovjetik dhe më pas të largonte ose të vriste hebrenjtë dhe [[sllavët]].{{Sfn|Gellately|1996}} Plani {{Lang|de|[[Generalplan Ost]]}} ([[Plani i Përgjithshëm i Lindjes]]) bënte thirrje për deportimin e popullsisë së Evropës Lindore të pushtuar dhe Bashkimit Sovjetik në Siberinë Perëndimore, për t'u përdorur si skllevër ose për t'u vrarë;{{Sfn|Snyder|2010|p=416}} territoret e pushtuara do të kolonizoheshin nga kolonë gjermanë ose të "gjermanizuar".{{Sfn|Steinberg|1995}} Qëllimi ishte të zbatohej ky plan pas pushtimit të Bashkimit Sovjetik, por kur kjo dështoi, Hitleri i përshpejtoi planet.{{Sfn|Snyder|2010|p=416}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=683}} Deri në janar të vitit 1942, ai kishte vendosur që hebrenjtë, sllavët dhe të deportuarit e tjerë që konsideroheshin të padëshirueshëm duhet të vriteshin.{{Sfn|Shirer|1960|p=965}} [[Skeda:Erlass_von_Hitler_-_Nürnberger_Dokument_PS-630_-_datiert_1._September_1939.jpg|parapamje|Urdhri i Hitlerit për {{Lang|de|[[Aktion T4]]}}, 1 shtator 1939]] Gjenocidi u organizua dhe u ekzekutua nga [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe [[Reinhard Heydrich|Rajnhard Hejdrihu]]. Të dhënat e Konferencës së Vanzesë, të mbajtur më 20 janar 1942 dhe të udhëhequr nga Hejdrihu, me pjesëmarrjen e 15 zyrtarëve të lartë nazistë, ofrojnë provat më të qarta të planifikimit sistematik për Holokaustin. Më 22 shkurt, Hitleri u regjistrua duke thënë: "ne do ta rifitojmë shëndetin tonë vetëm duke eliminuar hebrenjtë".{{Sfn|Naimark|2002|p=81}} Në mënyrë të ngjashme, në një takim në korrik 1941 me funksionarë kryesorë të territoreve lindore, Hitleri tha se mënyra më e lehtë për të qetësuar shpejt zonat do të arrihej më së miri duke "qëlluar të gjithë ata që duken të çuditshëm".{{Sfn|Longerich|2005|p=116}} Edhe pse nuk ka dalë në sipërfaqe asnjë urdhër i drejtpërdrejtë nga Hitleri që autorizon vrasjet masive,{{Sfn|Megargee|2007|p=146}} fjalimet e tij publike, urdhrat drejtuar gjeneralëve të tij, dhe ditarët e zyrtarëve nazistë tregojnë se ai konceptoi dhe autorizoi shfarosjen e hebrenjve evropianë.{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 15}}{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 17}} Gjatë luftës, Hitleri deklaroi vazhdimisht se profecia e tij e vitit 1939 po përmbushej, domethënë, se një luftë botërore do të sillte shfarosjen e racës hebreje.{{Sfn|Kershaw|2000b|pp=459–462}} Hitleri miratoi {{Lang|de|[[Einsatzgruppen]]}}—skuadronet e vrasjeve që ndoqën ushtrinë gjermane përmes Polonisë, Balltikut dhe Bashkimit Sovjetik{{Sfn|Kershaw|2008|pp=670–675}}—dhe ishte i informuar mirë për aktivitetet e tyre.{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 15}}{{Sfn|Megargee|2007|p=144}} Deri në verën e vitit 1942, [[kampi i përqendrimit i Aushvicit]] u zgjerua për të akomoduar një numër të madh të të dëbuarve për vrasje ose [[Puna e detyruar nën pushtimin Gjerman gjatë Luftës së Dytë Botërore|skllavëri]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=687}} Dhjetëra kampe të tjera përqendrimi dhe kampe satelitore u ngritën në të gjithë Evropën, me [[Kampi i shfarosjes|disa kampe të dedikuara ekskluzivisht për shfarosje]].{{Sfn|Evans|2008|loc=map, p. 366}} Midis viteve 1939 dhe 1945, {{Lang|de|[[Schutzstaffel]]}} (SS-ja), e ndihmuar nga qeveritë kolaboracioniste dhe rekrutët nga vendet e pushtuara, ishin përgjegjës për vdekjen e të paktën 11 milionë joluftëtarëve,{{Sfn|Rummel|1994|loc=[http://www.hawaii.edu/powerkills/NAZIS.TAB1.1.GIF table, p. 112]}}{{Sfn|Snyder|2010|p=416}} duke përfshirë vrasjen e rreth gjashtë milionë hebrenjve (që përfaqësonin dy të tretat e popullsisë hebreje të Evropës),{{Sfn|Holocaust Memorial Museum}}{{Efn|Sir Richard Evans states, "it has become clear that the probable total is around 6 million."{{sfn|Evans|2008|p=318}}}} dhe midis 200,000 dhe 1,500,000 [[Holokausti i romëve|romëve]].{{Sfn|Hancock|2004|pp=383–396}}{{Sfn|Holocaust Memorial Museum}} Viktimat u vranë në kampe përqendrimi dhe shfarosjeje dhe në [[Getot hebreje të krijuara nga Gjermania naziste|geto]], si dhe përmes pushkatimeve masive.{{Sfn|Shirer|1960|p=946}}{{Sfn|Evans|2008|p=15}} Shumë viktima të Holokaustit u vranë në dhoma gazi ose u qëlluan, ndërsa të tjerë vdiqën nga uria ose sëmundjet ose ndërsa punonin si punëtorë skllevër.{{Sfn|Shirer|1960|p=946}}{{Sfn|Evans|2008|p=15}} Përveç eliminimit të hebrenjve, nazistët planifikuan të zvogëlonin popullsinë e territoreve të pushtuara me 30 milionë njerëz nga uria në një veprim të quajtur Plani i Urisë. Furnizimet ushqimore do t'i devijoheshin ushtrisë gjermane dhe civilëve gjermanë. Qytetet do të shkatërroheshin dhe toka do të lejohej të kthehej në pyll ose të ripopullohej nga kolonistët gjermanë.{{Sfn|Snyder|2010|pp=162–163, 416}} Së bashku, Plani i Urisë dhe {{Lang|de|Generalplan Ost}} do të kishte çuar në vdekjen e 80 milionë njerëzve nga uria në Bashkimin Sovjetik.{{Sfn|Dorland|2009|p=6}} Këto plane të përmbushura pjesërisht rezultuan në vdekje shtesë, duke e çuar numrin e përgjithshëm të civilëve dhe të robërve të luftës që vdiqën në democid në rreth 19.3 milionë njerëz.{{Sfn|Rummel|1994|loc=[http://www.hawaii.edu/powerkills/NAZIS.TAB1.1.GIF table, p. 112]}} Politikat e Hitlerit rezultuan në vrasjen e gati dy milionë civilëve polakë johebrenj,{{Sfn|US Holocaust Memorial Museum}} mbi tre milionë të burgosurve sovjetikë të luftës,{{Sfn|Snyder|2010|p=184}} komunistëve dhe kundërshtarëve të tjerë politikë, [[Përndjekja e homoseksualëve në Gjermaninë naziste|homoseksualëve]], personave me aftësi të kufizuara fizike dhe mendore,{{Sfn|Niewyk|Nicosia|2000|p=45}}{{Sfn|Goldhagen|1996|p=290}} Dëshmitarëve të Jehovait, [[Adventistët|adventistëve]] dhe sindikalistëve. Hitleri nuk foli kurrë publikisht për vrasjet dhe duket se nuk i ka vizituar kurrë kampet e përqendrimit.{{Sfn|Downing|2005|p=33}} Nazistët përqafuan konceptin e [[Higjiena racore|higjienës racore]]. Më 15 shtator 1935, Hitleri paraqiti dy ligje - të njohura si [[Ligjet e Nurembergut]] - në Rajhshtag. Ligjet ndalonin marrëdhëniet seksuale dhe martesat midis arianëve dhe hebrenjve dhe më vonë u zgjeruan për të përfshirë "ciganët, zezakët ose pasardhësit e tyre bastardë".{{Sfn|Gellately|2001|p=216}} Ligjet i hoqën të gjithë joarianët nga shtetësia e tyre gjermane dhe ndaluan punësimin e grave johebreje nën moshën 45 vjeç në familjet hebreje.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=567–568}} Politikat e hershme [[Eugjenika naziste|eugjenike]] të Hitlerit synonin fëmijët me aftësi të kufizuara fizike dhe zhvillimore në një program të quajtur Action Brandt, dhe më vonë ai autorizoi një program [[Euthanasia|eutanazie]] për të rriturit me aftësi të kufizuara serioze mendore dhe fizike, i njohur tani si {{Lang|de|[[Aktion T4]]}}.{{Sfn|Overy|2005|p=252}} == Stili i udhëheqjes == [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-B24543,_Hauptquartier_Heeresgruppe_Süd,_Lagebesprechung.jpg|parapamje|Hitleri gjatë një takimi në selinë e Grupit Jugor të Ushtrisë në qershor 1942]] Hitleri e sundoi Partinë Naziste në mënyrë [[Autokracia|autokratike]] duke shpallur {{Lang|de|[[Führerprinzip]]}} ([[Führerprinzip|parimin e udhëheqësit]]). Parimi mbështetej në bindjen absolute të të gjithë vartësve ndaj eprorëve të tyre; kështu, ai e shihte strukturën qeveritare si një piramidë, me veten e tij (udhëheqësin e pagabueshëm) në kulm. Rangu në parti nuk përcaktohej nga zgjedhjet; pozicionet plotësoheshin përmes emërimit nga ata me rang më të lartë, të cilët kërkonin bindje të pakushtëzuar ndaj vullnetit të udhëheqësit.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=170, 172, 181}} Stili i udhëheqjes së Hitlerit ishte t'u jepte urdhra kundërshtuese vartësve të tij dhe t'i vendoste ata në pozicione ku detyrat dhe përgjegjësitë e tyre mbivendoseshin me ato të të tjerëve, në mënyrë që "ai më i forti të bënte punën".{{Sfn|Speer|1971|p=281}} Në këtë mënyrë, Hitleri nxiste mosbesim, konkurrencë dhe grindje të brendshme midis vartësve të tij për të konsoliduar dhe maksimizuar pushtetin e tij. Kabineti i tij nuk u mblodh kurrë pas vitit 1938 dhe ai i dekurajoi ministrat e tij të takoheshin në mënyrë të pavarur.{{Sfn|Manvell|Fraenkel|2007|p=29}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=323}} Hitleri zakonisht nuk jepte urdhra me shkrim; në vend të kësaj, ai komunikonte me gojë ose i përcillte ato përmes bashkëpunëtorit të tij të ngushtë Martin Borman.{{Sfn|Kershaw|2008|p=377}} Ai ia besoi Bormanit dokumentet, emërimet dhe financat personale; Bormani e përdori pozicionin e tij për të kontrolluar rrjedhën e informacionit dhe aksesin te Hitleri.{{Sfn|Speer|1971|p=333}} Hitleri dominoi përpjekjet luftarake të vendit të tij gjatë Luftës së Dytë Botërore në një masë më të madhe se çdo udhëheqës tjetër kombëtar. Ai forcoi kontrollin e tij mbi forcat e armatosura në vitin 1938 dhe më pas mori të gjitha vendimet e mëdha në lidhje me strategjinë ushtarake të Gjermanisë. Vendimi i tij për të ndërmarrë një seri ofensivash të rrezikshme kundër Norvegjisë, Francës dhe Holandës në vitin 1940, kundër këshillës së ushtrisë, rezultoi i suksesshëm, megjithëse strategjitë diplomatike dhe ushtarake që ai përdori në përpjekjet për të detyruar Mbretërinë e Bashkuar të dilte nga lufta përfunduan me dështim.{{Sfn|Overy|2005a|pp=421–425}} Hitleri e thelloi përfshirjen e tij në përpjekjet luftarake duke emëruar veten si komandant të përgjithshëm të Ushtrisë në dhjetor 1941; që nga kjo pikë e tutje, ai personalisht drejtoi luftën kundër Bashkimit Sovjetik, ndërsa komandantët e tij ushtarakë përballë Aleatëve Perëndimorë ruajtën një shkallë autonomie.{{Sfn|Kershaw|2012|pp=169–170}} Udhëheqja e Hitlerit u shkëput gjithnjë e më shumë nga realiteti ndërsa lufta u kthye kundër Gjermanisë, me strategjitë mbrojtëse të ushtrisë që shpesh pengoheshin nga vendimmarrja e tij e ngadaltë dhe direktivat e shpeshta për të mbajtur pozicione të paqëndrueshme. Megjithatë, ai vazhdoi të besonte se vetëm udhëheqja e tij mund të sillte fitoren.{{Sfn|Overy|2005a|pp=421–425}} Në muajt e fundit të luftës, Hitleri refuzoi të merrte në konsideratë negociatat e paqes, duke e konsideruar shkatërrimin e Gjermanisë si më të preferueshëm sesa dorëzimin.{{Sfn|Kershaw|2012|pp=396–397}} Ushtria nuk e sfidoi dominimin e Hitlerit në përpjekjet e luftës dhe oficerët e lartë në përgjithësi mbështetën dhe zbatuan vendimet e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=171–395}} == Jeta personale == === Familja === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Kryesor|Familja e Hitlerit}} [[Skeda:Bundesarchiv_B_145_Bild-F051673-0059,_Adolf_Hitler_und_Eva_Braun_auf_dem_Berghof.jpg|parapamje|Hitleri dhe Brauni në vitin 1942]] Hitleri krijoi një imazh publik si një burrë beqar pa jetë familjare, i përkushtuar tërësisht ndaj misionit të tij politik dhe kombit.{{Sfn|Shirer|1960|p=130}}{{Sfn|Bullock|1999|p=563}} Ai u takua me të dashurën e tij, Eva Braun, në vitin 1929,{{Sfn|Kershaw|2008|p=378}} dhe u martua me të më 29 prill 1945, një ditë para se të dy të kryenin vetëvrasje.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=947–948}} Në shtator 1931, gjysmëmbesa e tij, Geli Raubal, kreu vetëvrasje me armën e Hitlerit në apartamentin e tij në Mynih. U përfol midis bashkëkohësve se Geli ishte në një lidhje romantike me të, dhe vdekja e saj ishte një burim dhimbjeje të thellë dhe afatgjatë.{{Sfn|Bullock|1962|pp=393–394}} Paula Hitler, motra e vogël e Hitlerit dhe anëtarja e fundit e gjallë e familjes së tij të ngushtë, vdiq në qershor 1960.{{Sfn|Kershaw|2008|p=4}} === Pikëpamjet mbi fenë === Hitleri lindi nga një nënë [[Kisha Katolike Romake|katolike]] praktikuese dhe një baba [[Antiklerikalizmi|antiklerikal]]; pasi u largua nga shtëpia, Hitleri nuk mori më pjesë në [[Mesha|Meshë]] dhe as nuk mori sakramentet.{{Sfn|Kershaw|2008|p=5}}{{Sfn|Rißmann|2001|pp=94–96}}{{Sfn|Toland|1992|pp=9–10}} Albert Shpiri pohon se Hitleri fliste kundër kishës ndaj bashkëpunëtorëve të tij politikë, dhe megjithëse nuk u largua kurrë zyrtarisht nga kisha, ai nuk kishte asnjë lidhje me të.{{Sfn|Speer|1971|pp=141–142}} Ai shton se Hitleri mendonte se në mungesë të fesë së organizuar, njerëzit do të ktheheshin te misticizmi, të cilin ai e konsideronte regresiv.{{Sfn|Speer|1971|pp=141–142}} Sipas Shpirit, Hitleri besonte se [[Feja në Japoni|besimet fetare japoneze]] ose [[Islami]] do të kishin qenë një fe më e përshtatshme për gjermanët sesa Krishterimi, me "butësinë dhe dobësinë" e tij.{{Sfn|Speer|1971|p=143}} Historiani Xhon S. Konuei pohon se Hitleri ishte thelbësisht kundër kishave të krishtera.{{Sfn|Conway|1968|p=3}} Sipas Bullokut, Hitleri nuk besonte në Zot, ishte antiklerikal dhe e përçmonte etikën e krishterë sepse ajo binte ndesh me pikëpamjen e tij të preferuar të "mbijetesës së më të fortit".{{Sfn|Bullock|1999|pp=385, 389}} Ai favorizonte aspekte të [[Protestantizmi|Protestantizmit]] që i përshtateshin pikëpamjeve të tij dhe përvetësonte disa elementë të organizimit hierarkik, [[Liturgjia|liturgjisë]] dhe frazeologjisë së Kishës Katolike.{{Sfn|Rißmann|2001|p=96}} Në një fjalim të vitit 1932, Hitleri deklaroi se nuk ishte katolik dhe e shpalli veten të krishterë gjerman.{{Sfn|Weir|Greenberg|2022|p=694}} Në një bisedë me Albert Shpirin, Hitleri tha: "Nëpërmjet meje, [[Evangjelikalizmi|Kisha Ungjillore]] mund të bëhej kisha themelore, si në Angli."{{Sfn|Speer|1971|p=142}} [[Skeda:Hitler_with_Catholic_dignitaries.jpg|parapamje|Hitleri duke shtrënguar duart me peshkopin Ludvig Myler në vitin 1934]] Hitleri e shihte kishën si një ndikim të rëndësishëm politikisht konservator në shoqëri,{{Sfn|Speer|1971|p=141}} dhe ai miratoi një marrëdhënie strategjike me të që "i përshtatej qëllimeve të tij të menjëhershme politike".{{Sfn|Conway|1968|p=3}} Në publik, Hitleri shpesh lavdëronte trashëgiminë e krishterë dhe kulturën e krishterë gjermane, megjithëse deklaronte besimin në një "Jezus arian" që luftonte kundër hebrenjve.{{Sfn|Steigmann-Gall|2003|pp=27, 108}} Megjithatë, në "Diskutimin e Tryezës e Hitlerit" ai u regjistrua duke thënë se Krishterimi ishte një "absurditet"{{Sfn|Hitler|2000|p=59}} dhe një marrëzi e bazuar në gënjeshtra.{{Sfn|Hitler|2000|p=342}} Sipas një raporti të Zyrës Amerikane të Shërbimeve Strategjike (OSS), "Plani Master Nazist", Hitleri planifikoi të shkatërronte ndikimin e kishave të krishtera brenda Rajhut.{{Sfn|Sharkey|2002}}{{Sfn|Bonney|2001|pp=2–3}} Shireri komentoi se "regjimi nazist kishte ndërmend të shkatërronte krishterimin në Gjermani, nëse mundej, dhe të zëvendësonte paganizmin e vjetër të perëndive të hershme fisnore gjermanike me paganizmin e ri të ekstremistëve nazistë".{{Sfn|Shirer|1960|p=240}} Sipas Bullokut, Hitleri donte të priste deri pas luftës para se të zbatonte këtë plan.{{Sfn|Bullock|1962|pp=219, 389}} Riçard Stajgman-Gall ka arritur në përfundimin se nuk kishte prova të forta për një plan të tillë për të zëvendësuar krishterimin.{{Sfn|Steigmann-Gall|2003|p=259}} Historiani suedez Mikael Nilson vëren se shumë nga deklaratat fetare të Hitlerit janë marrë nga ''Diskutimi i Tryezës'', të cilën ai e konsideron shumë të pabesueshme: pjesa më e madhe e përmbajtjes është shkruar disa ditë pas ngjarjes dhe është modifikuar shumë për t'iu përshtatur axhendave të Martin Bormanit dhe më vonë Fransua Zhënudit.{{Sfn|Nilsson|2020|pp=23-24, 51, 113, 191–192}} Shpiri shkroi se Hitleri kishte një pikëpamje negative për nocionet mistike të Himlerit dhe [[Alfred Rosenberg|Alfred Rosenbergut]] dhe përpjekjen e Himlerit për të mitizuar SS-në. Hitleri ishte më pragmatik dhe ambiciet e tij përqendroheshin në shqetësime më praktike.{{Sfn|Speer|1971|pp=141, 171, 174}}{{Sfn|Bullock|1999|p=729}} === Shëndeti === Studiuesit kanë sugjeruar në mënyra të ndryshme se Hitleri vuante nga sindroma e zorrës së irritueshme, lezione të lëkurës, rrahje të çrregullta të zemrës, [[Ateroskleroza|sklerozë koronare]],{{Sfn|Evans|2008|p=508}} [[sëmundja e Parkinsonit]],{{Sfn|BBC News, 1999}}{{Sfn|Bullock|1962|p=717}} [[sifilizi]],{{Sfn|Bullock|1962|p=717}} arteriti me qeliza gjigante,{{Sfn|Redlich|1993}} [[Zhurmat në vesh|tiniti]],{{Sfn|Redlich|2000|pp=129–190}} dhe [[monorkizmi]].{{Sfn|''The Guardian'', 2015}} Në një raport të përgatitur për OSS-në në vitin 1943, Ualter Çarls Langer i [[Universiteti i Harvardit|Universitetit të Harvardit]] e përshkroi Hitlerin si një "[[Psikopatia|psikopat]] neurotik" dhe spekuloi se ai shfaqte tendenca masokiste dhe ndjenja të thella veturrejtjeje, të cilat i projektonte te të tjerët, veçanërisht te hebrenjtë.{{Sfn|Langer|1972|p=126}}{{Sfn|Fuchs|2000|p=58}} Në librin e tij të vitit 1977, "Zoti Psikopatik: Adolf Hitler", historiani Robert G. L. Uejt propozon se Hitleri vuante nga çrregullimi i personalitetit.{{Sfn|Waite|1993|p=356}} Historianët Henrik Eberle dhe Hans-Joakim Nojman konsiderojnë se, ndërsa vuante nga disa sëmundje, përfshirë sëmundjen e Parkinsonit, Hitleri nuk përjetoi iluzione patologjike dhe ishte gjithmonë plotësisht i vetëdijshëm për vendimet e tij, dhe për këtë arsye përgjegjës për to.{{Sfn|Gunkel|2010}}{{Sfn|Jones|1989}} Diku në vitet 1930, Hitleri adoptoi një dietë kryesisht vegjetariane,{{Sfn|Bullock|1999|p=388}}{{Sfn|Toland|1992|p=256}} duke shmangur të gjithë mishin dhe peshkun që nga viti 1942 e tutje. Në ngjarjet shoqërore, ai ndonjëherë jepte rrëfime grafike të therjes së kafshëve në një përpjekje për t'i bërë mysafirët e tij të shmangnin mishin.{{Sfn|Wilson|1998}} Bormani ndërtoi një serë pranë Berghofit (pranë Bershtesgaden) për të siguruar një furnizim të qëndrueshëm me fruta dhe perime të freskëta për Hitlerin.{{Sfn|McGovern|1968|pp=32–33}} Hitleri ndaloi së piri alkool rreth kohës që u bë vegjetarian dhe më pas piu birrë ose verë vetëm shumë rrallë në raste shoqërore.{{Sfn|Linge|2009|p=38}}{{Sfn|Hitler|Trevor-Roper|1988|p=176, 22 January 1942}} Ai nuk pinte duhan për pjesën më të madhe të jetës së tij të rritur, por pinte shumë duhan në rininë e tij (25 deri në 40 cigare në ditë); ai përfundimisht e la, duke e quajtur vesin "një humbje parash".{{Sfn|Proctor|1999|p=219}} Ai i inkurajoi bashkëpunëtorët e tij të ngushtë ta linin duke ofruar një orë ari kujtdo që ishte në gjendje ta linte vesin.{{Sfn|Toland|1992|p=741}} Hitleri filloi të përdorte amfetaminë herë pas here pas vitit 1937 dhe u bë i varur prej saj në fund të vitit 1942.{{Sfn|Heston|Heston|1980|pp=125–142}} Shpiri e lidhi këtë përdorim të amfetaminës me sjelljen gjithnjë e më të çrregullt dhe vendimmarrjen e paepur të Hitlerit (për shembull, duke lejuar rrallë tërheqje ushtarake).{{Sfn|Heston|Heston|1980|pp=11–20}} I përshkruar 90 medikamente gjatë viteve të luftës nga mjeku i tij personal, Teodor Morel, Hitleri merrte shumë pilula çdo ditë për probleme kronike me stomakun dhe sëmundje të tjera.{{Sfn|Kershaw|2008|p=782}} Ai konsumonte rregullisht amfetaminë, barbiturate, opiate dhe [[Kokaina|kokainë]],{{Sfn|Ghaemi|2011|pp=190–191}}{{Sfn|Porter|2013}} si dhe bromur kaliumi dhe atropa beladona (kjo e fundit në formën e pilulave antigaz të Doktor Kosterit).{{Sfn|Doyle|2005|p=8}} Ai pësoi çarjetë daulleve të veshit si pasojë e shpërthimit të bombës [[Komploti i 20 korrikut|së komplotit më 20 korrik]] 1944, dhe 200 copëza druri iu desh t'i hiqeshin nga këmbët.{{Sfn|Linge|2009|p=156}} Pamjet e lajmeve të Hitlerit tregojnë dridhje në dorën e majtë dhe një ecje të shpejtë, të cilat filluan para luftës dhe u përkeqësuan drejt fundit të jetës së tij.{{Sfn|Kershaw|2008|p=782}} Ernest-Gynter Shenk dhe disa mjekë të tjerë që takuan Hitlerin në javët e fundit të jetës së tij gjithashtu formuan një diagnozë të sëmundjes së Parkinsonit.{{Sfn|O'Donnell|2001|p=37}} == Trashëgimia == [[Skeda:Mahnstein.JPG|parapamje|Jashtë një ndërtese në Braunau-am-In, Austri, ku lindi Hitleri, është vendosur një gur përkujtimor si kujtesë e Luftës së Dytë Botërore. Mbishkrimi përkthehet kështu:{{Sfn|Zialcita|2019}}Për paqe, liri dhe demokracikurrë më fashizëmmiliona të vdekur na lajmërojnë]] Sipas historianit Joakim Fest, vetëvrasja e Hitlerit u krahasua nga shumë bashkëkohës me një "magji" që po shuhej.{{Sfn|Fest|1974|p=753}} Në mënyrë të ngjashme, Shpiri komentoi në librin ''"Brenda Rajhut të Tretë''" mbi emocionet e tij një ditë pas vetëvrasjes së Hitlerit: "Vetëm tani magjia u shua."{{Sfn|Speer|1971|p=617}} Mbështetja publike për Hitlerin ishte shembur në kohën e vdekjes së tij, të cilën pak gjermanë e vajtuan; Kersho argumenton se shumica e civilëve dhe personelit ushtarak ishin shumë të zënë duke u përshtatur me rënien e vendit ose duke ikur nga luftimet për të treguar ndonjë interes.{{Sfn|Kershaw|2012|pp=348–350}} Sipas historianit Xhon Toland, nazizmi "shpërtheu si një flluskë" pa udhëheqësin e tij.{{Sfn|Toland|1992|p=892}} Kersho e përshkruan Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} "Asnjëherë në histori një shkatërrim i tillë - fizik dhe moral - nuk është shoqëruar me emrin e një njeriu të vetëm", shton ai.{{Sfn|Kershaw|2000b|p=841}} Programi politik i Hitlerit shkaktoi një luftë botërore, duke lënë pas një Evropë Lindore dhe Qendrore të shkatërruar dhe të varfër. Gjermania pësoi shkatërrim të plotë, të karakterizuar si {{Lang|de|[[Stunde Null]]}} (Ora Zero).{{Sfn|Fischer|1995|p=569}} Politikat e Hitlerit shkaktuan vuajtje njerëzore në një shkallë të paparë;{{Sfn|Del Testa|Lemoine|Strickland|2003|p=83}} sipas R. J. Rumel, regjimi nazist ishte përgjegjës për vrasjen democide të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës.{{Sfn|Rummel|1994|p=112}} Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri evropian i Luftës së Dytë Botërore|teatrin evropian të Luftës së Dytë Botërore]].{{Sfn|Rummel|1994|p=112}} Numri i civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore ishte i pashembullt në historinë e luftës.{{Sfn|Murray|Millett|2001|p=554}} Historianët, filozofët dhe politikanët shpesh përdorin fjalën "i lig" për të përshkruar regjimin nazist.{{Sfn|Welch|2001|p=2}} Shumë vende evropiane e kanë kriminalizuar si promovimin e nazizmit ashtu edhe mohimin e Holokaustit.{{Sfn|Bazyler|2006|p=1}} Historiani Fridrih Majneke e përshkroi Hitlerin si "një nga shembujt e mëdhenj të fuqisë së veçantë dhe të pallogaritshme të personalitetit në jetën historike".{{Sfn|Shirer|1960|p=6}} Historiani anglez Hju Trevor-Roper e pa atë si "ndër 'thjeshtuesit e tmerrshëm' të historisë, pushtuesin më sistematik, më historik, më filozofik, por megjithatë më të vrazhdin, më mizorin dhe më pak bujarin që bota ka njohur ndonjëherë".{{Sfn|Hitler|Trevor-Roper|1988|p=xxxv}} Për historianin Xhon M. Roberts, disfata e Hitlerit shënoi fundin e një faze të historisë evropiane të dominuar nga Gjermania.{{Sfn|Roberts|1996|p=501}} Në vend të saj doli [[Lufta e Ftohtë]], një përballje globale midis [[Blloku Perëndimor|Bllokut Perëndimor]], të dominuar nga Shtetet e Bashkuara dhe vendet e tjera [[NATO|të NATO-s]], dhe [[Blloku Lindor|Bllokut Lindor]], të dominuar nga Bashkimi Sovjetik.{{Sfn|Lichtheim|1974|p=366}} Historiani [[Sebastian Haffner|Sebastian Hafner]] pohoi se pa Hitlerin dhe zhvendosjen e hebrenjve, shteti-komb modern i Izraelit nuk do të ekzistonte. Ai pohon se pa Hitlerin, [[shkolonizimi]] i ish-sferave evropiane të ndikimit do të ishte shtyrë.{{Sfn|Haffner|1979|pp=100–101}} Për më tepër, Hafneri pohoi se përveç [[Aleksandri i Madh|Aleksandrit të Madh]], Hitleri pati një ndikim më të rëndësishëm se çdo figurë tjetër historike e krahasueshme, në sensin që edhe ai shkaktoi një gamë të gjerë ndryshimesh në mbarë botën në një periudhë kohore relativisht të shkurtër.{{Sfn|Haffner|1979|p=100}} === Në propagandë === Hitleri shfrytëzoi filmat dokumentarë dhe lajmet për të frymëzuar një [[Kulti i individit|kult individi]]. Ai ishte i përfshirë dhe u shfaq në një seri filmash propagandistikë gjatë gjithë karrierës së tij politike, shumë prej të cilëve të realizuar nga Leni Rifenshtal, e cila konsiderohet si një pioniere e kinematografisë moderne.{{Sfn|''The Daily Telegraph'', 2003}} Paraqitjet e Hitlerit në filmat propagandistikë përfshijnë: * ''Der Sieg des Glaubens'' (''Fitorja e Besimit'', 1933) * {{Lang|de|[[Triumph des Willens]]}} (''Triumfi i Vullnetit'', 1935) * {{Lang|de|[[Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht]]}} (''Dita e Lirisë: Forcat Tona të Armatosura'', 1935) * ''Olympia'' (1938) == Shiko edhe == * [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet]] * [[Mustaqja si furçë dhëmbësh]] – E njohur edhe si "mustaqja e Hitlerit", një stil i qimeve të fytyrës * Bibliografia e Adolf Hitlerit * Führermuseum – Muzeu i pandërtuar i planifikuar nga Hitleri për Lincin, Austri * Regjistrimi i Hitlerit dhe Manerhajmit – Regjistrimi i vitit 1942 i një bisede midis Adolf Hitlerit dhe Gustaf Emil Manerhajmit * Julius Shaub – Ndihmësi Kryesor * Karl Majër – eprori i Hitlerit në inteligjencën ushtarake 1919–1920 * Karl Vilhelm Krauze – Shërbëtor personal * Lista e stafit personal të Adolf Hitlerit * Lista e rrugëve të emëruara sipas Adolf Hitlerit * Piktura nga Adolf Hitleri * Adolf Hitleri në kulturën popullore == Referimet == <references /> == Lidhje të jashtme == [[iarchive:APsychologicalAnalysisofAdolfHitler|Një analizë psikologjike e Adolf Hitlerit]], analizë e Zyrës së Shërbimeve Strategjike Luftarake nga Uollter Çarls Langer == Lufta e Dytë Botërore == === Sukseset e hershme diplomatike === [[Skeda:Matsuoka_besøger_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri dhe ministri i jashtëm japonez, Josuke Macuoka, në një takim në Berlin në mars të vitit 1941. Në sfond është [[Joachim von Ribbentrop|Joakim fon Ribentropi]].]] ==== Aleanca me Japoninë ==== Në shkurt të vitit 1938, me këshillën e ministrit të tij të jashtëm të sapoemëruar, [[Joachim von Ribbentrop|Joakim fon Ribentrop]], i cili ishte fuqimisht projaponez, Hitleri i dha fund aleancës sino-gjermane me [[Republika e Kinës (1912-1949)|Republikën e Kinës]] për të hyrë në një aleancë me [[Perandoria e Japonisë|Perandorinë më moderne dhe të fuqishme të Japonisë]]. Hitleri njoftoi njohjen gjermane të [[Manchukuo|Mançukos]], shtetit kukull japonez në [[Mançuria|Mançuri]], dhe hoqi dorë nga pretendimet gjermane për ish-kolonitë e tyre në Paqësor të mbajtura nga Japonia.{{Sfn|Bloch|1992|pp=178–179}} Hitleri urdhëroi ndërprerjen e dërgesave të armëve në Kinë dhe tërhoqi të gjithë oficerët gjermanë që punonin me Ushtrinë Kineze.{{Sfn|Bloch|1992|pp=178–179}} Për hakmarrje, gjenerali kinez Çiang Kaishek anuloi të gjitha marrëveshjet ekonomike sino-gjermane, duke i privuar gjermanët nga shumë lëndë të para kineze.{{Sfn|Plating|2011|p=21}} ==== Austria dhe Çekosllovakia ==== [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_137-004055,_Eger,_Besuch_Adolf_Hitlers.jpg|majtas|parapamje|Hitleri duke ecur përmes një turme në Çeb (gjermanisht: Eger), në Sudetenlandë, Çekosllovaki, tetor 1938.]] Më 12 mars 1938, Hitleri njoftoi bashkimin e Austrisë me Gjermaninë në ''[[Anshlusi|Anshlus (Anschluss)]]''.{{Sfn|Butler|Young|1989|p=159}}{{Sfn|Bullock|1962|p=434}} Më pas, Hitleri e ktheu vëmendjen e tij te popullsia [[Gjermanët|etnike gjermane]] e rajonit të Sudetenlandës së Çekosllovakisë.{{Sfn|Overy|2005|p=425}} Më 28-29 mars 1938, Hitleri zhvilloi një sërë takimesh sekrete në Berlin me Konrad Henlajnin të Partisë Gjermane Sudeten, partia më e madhe nga partitë etnike gjermane të Sudetenlandës. Burrat ranë dakord që Henlajni do të kërkonte autonomi më të madhe për gjermanët e Sudetenlandës nga qeveria çekosllovake, duke siguruar kështu një pretekst për veprime ushtarake gjermane kundër Çekosllovakisë. Në prill 1938, Henlajni i tha ministrit të jashtëm të [[Hungaria|Hungarisë]] se "çfarëdo që të ofronte qeveria çeke, ai gjithmonë do të ngrinte kërkesa edhe më të larta ... ai donte të sabotonte një mirëkuptim me çdo mjet sepse kjo ishte e vetmja metodë për ta hedhur në erë shpejt Çekosllovakinë".{{Sfn|Weinberg|1980|pp=334–335}} Në privatësi, Hitleri e konsideronte çështjen e Sudetenlandës të parëndësishme; qëllimi i tij i vërtetë ishte një luftë pushtuese kundër Çekosllovakisë.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=338–340}} Në prill, Hitleri urdhëroi OKV-në të përgatitej për ''Fall Grün'' (Çështja e Gjelbër), emri i koduar për një pushtim të Çekosllovakisë.{{Sfn|Weinberg|1980|p=366}} Si rezultat i presionit të fortë diplomatik francez dhe britanik, më 5 shtator, presidenti çekosllovak [[Edvard Benesh]] zbuloi "Planin e Katërt" për riorganizimin kushtetues të vendit të tij, i cili u pajtua me shumicën e kërkesave të Henlajnit për autonomi të sudetenëve.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=418–419}} Partia e Henlajnit iu përgjigj ofertës së Beneshit duke nxitur një seri përleshjesh të dhunshme me policinë çekosllovake që çuan në shpalljen e ligjit ushtarak në disa rrethe të sudetenëve.{{Sfn|Kee|1988|pp=149–150}}{{Sfn|Weinberg|1980|p=419}} Gjermania ishte e varur nga nafta e importuar; një përballje me Britaninë për shkak të mosmarrëveshjes çekosllovake mund të kufizonte furnizimet e Gjermanisë me naftë. Kjo e detyroi Hitlerin të anulonte {{Lang|de|Fall Grün}}, fillimisht e planifikuar për 1 tetor 1938.{{Sfn|Murray|1984|pp=256–260}} Më 29 shtator, Hitleri, Nevil Çemberlejni, Eduard Daladjeja dhe Musolini morën pjesë në një konferencë njëditore në Mynih që çoi në Marrëveshjen e Mynihut, e cila ia dorëzoi distriktet e Sudetenlandës Gjermanisë.{{Sfn|Bullock|1962|p=469}}{{Sfn|Overy, ''The Munich Crisis''|1999|p=207}} Çamberlejni ishte i kënaqur me konferencën e Mynihut, duke e quajtur rezultatin "paqe për kohën tonë", ndërsa Hitleri ishte i zemëruar për mundësinë e humbur për luftë në vitin 1938;{{Sfn|Kee|1988|pp=202–203}}{{Sfn|Weinberg|1980|pp=462–463}} ai shprehu zhgënjimin e tij në një fjalim më 9 tetor në [[Sarëbryken|Sarbryken]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=672}} Sipas pikëpamjes së Hitlerit, paqja e ndërmjetësuar nga Britania, megjithëse e favorshme për kërkesat e dukshme gjermane, ishte një disfatë diplomatike që nxiti qëllimin e tij për të kufizuar pushtetin britanik për të hapur rrugën për zgjerimin lindor të Gjermanisë.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=671, 682–683}}{{Sfn|Rothwell|2001|pp=90–91}} Si rezultat i samitit, Hitleri u zgjodh Njeriu i Vitit nga revista ''Time'' për vitin 1938.{{Sfn|''Time'', January 1939}} Në fund të vitit 1938 dhe fillim të vitit 1939, kriza e vazhdueshme ekonomike e shkaktuar nga riarmatimi e detyroi Hitlerin të bënte shkurtime të mëdha në mbrojtje.{{Sfn|Murray|1984|p=268}} Në fjalimin e tij "Eksporto ose vdis" të 30 janarit 1939, ai bëri thirrje për një ofensivë ekonomike për të rritur rezervat valutore të Gjermanisë për të paguar lëndët e para si hekuri i cilësisë së lartë i nevojshëm për armët ushtarake.{{Sfn|Murray|1984|p=268}} Më 14 mars 1939, nën kërcënimin e Hungarisë, [[Republika Sllovake (1939–1945)|Sllovakia shpalli pavarësinë]] dhe mori mbrojtje nga Gjermania.{{Sfn|Evans|2005|p=682}} Të nesërmen, në shkelje të Marrëveshjes së Mynihut dhe ndoshta si rezultat i krizës ekonomike në thellim që kërkonte asete shtesë,{{Sfn|Murray|1984|pp=268–269}} Hitleri urdhëroi Vermahtin të pushtonte shtetin e mbetur çek dhe nga Kështjella e Pragës e shpalli territorin protektorat gjerman.{{Sfn|Shirer|1960|p=448}} === Fillimi i Luftës së Dytë Botërore === [[Skeda:Greater_Germanic_Reich.png|parapamje|Kufijtë e [[Rajhu i Madh Gjerman|Rajhut të Madh Gjerman]] të planifikuar nga nazistët]] [[Skeda:Benito_Mussolini_and_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri dhe Benito Musolini qëndrojnë së bashku në një podium rishikimi gjatë vizitës zyrtare të Musolinit në Mynih, 1937]] Në diskutime private në vitin 1939, Hitleri e shpalli Britaninë armikun kryesor që duhej mposhtur dhe se zhdukja e Polonisë ishte një prelud i domosdoshëm për këtë qëllim.{{Sfn|Weinberg|1980|p=562}} Krahu lindor do të sigurohej dhe toka do t'i shtohej {{Lang|de|Lebensraum}}-it të Gjermanisë.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=579–581}} I ofenduar nga "garancia" britanike më 31 mars 1939 për pavarësinë polake, ai tha: "Do t'u përgatis një pije djalli".{{Sfn|Maiolo|1998|p=178}} Në një fjalim në Vilhelms'haven për lëshimin në det të anijes luftarake ''Tirpitz'' më 1 prill, ai kërcënoi të denonconte Marrëveshjen Detare Anglo-Gjermane nëse britanikët vazhdonin të garantonin pavarësinë polake, të cilën ai e perceptonte si një politikë "rrethimi".{{Sfn|Maiolo|1998|p=178}} Polonia ose do të bëhej një [[Shteti satelit|shtet satelit]] gjerman, ose do të neutralizohej për të siguruar krahun lindor të Rajhut dhe për të parandaluar një bllokadë të mundshme britanike.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=688–690}} Fillimisht, Hitleri favorizoi idenë e një shteti satelit, por me refuzimin e saj nga qeveria polake, ai vendosi ta pushtonte dhe e bëri këtë qëllimin kryesor të politikës së jashtme të vitit 1939.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=537–539, 557–560}} Më 3 prill, Hitleri urdhëroi ushtrinë të përgatitej për {{Lang|de|[[Fall Weiss (1939)|Fall Weiss]]}} (Çështja e Bardhë), plani për pushtimin e Polonisë më 25 gusht.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=537–539, 557–560}} Në një fjalim në Rajhshtag më 28 prill, ai hoqi dorë si nga Marrëveshja Detare Anglo-Gjermane ashtu edhe nga Pakti Gjermano-polak i Mossulmimit.{{Sfn|Weinberg|1980|p=558}} Historianë të tillë si Uilliam Carr, Gerhard Vajnberg dhe Ian Kersho kanë argumentuar se një arsye për nxitimin e Hitlerit për në luftë ishte frika e tij nga një vdekje e hershme. Ai kishte pohuar vazhdimisht se duhej ta çonte Gjermaninë në luftë para se të plakej shumë, pasi pasardhësve të tij mund t'u mungonte forca e vullnetit të tij.{{Sfn|Carr|1972|pp=76–77}}{{Sfn|Kershaw|2000b|pp=36–37, 92}}{{Sfn|Weinberg|2010|p=792}} Hitleri ishte i shqetësuar se një sulm ushtarakundëk r Polonisë mund të rezultonte në një luftë të parakohshme me Britaninë.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=688–690}}{{Sfn|Robertson|1985|p=212}} Ministri i jashtëm i Hitlerit dhe ish-ambasadori në Londër, Joakim fon Ribentrop, e siguroi atë se as Britania dhe as Franca nuk do t'i respektonin angazhimet e tyre ndaj Polonisë.{{Sfn|Bloch|1992|p=228}}{{Sfn|Overy|Wheatcroft|1989|p=56}} Prandaj, më 22 gusht 1939, Hitleri urdhëroi një mobilizim ushtarak kundër Polonisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=497}} Ky plan kërkonte mbështetjen e heshtur sovjetike,{{Sfn|Robertson|1963|pp=181–187}} dhe pakti i mossulmimit ([[Pakti Molotov-Ribbentrop|Pakti Molotov-Ribentrop]]) midis Gjermanisë dhe [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]], i udhëhequr nga [[Josif Stalini|Jozef Stalini]], përfshinte një marrëveshje të fshehtë për ndarjen e Polonisë midis dy vendeve.{{Sfn|Evans|2005|p=693}} Në kundërshtim me parashikimin e Ribentropit se Britania do të shkëpuste lidhjet anglo-polake, Britania dhe Polonia nënshkruan aleancën anglo-polake më 25 gusht 1939. Kjo, së bashku me lajmet nga Italia se Musolini nuk do ta respektonte [[Pakti i Çeliktë|Paktin e Çeliktë]], e shtyu Hitlerin të shtynte sulmin ndaj Polonisë nga 25 gushti në 1 shtator.{{Sfn|Bloch|1992|pp=252–253}} Hitleri u përpoq pa sukses t'i manovronte britanikët drejt neutralitetit duke u ofruar atyre një garanci mossulmimi më 25 gusht; ai më pas e udhëzoi Ribentropin të paraqiste një plan paqeje të minutës së fundit me një afat kohor tepër të shkurtër në një përpjekje për t'ia hedhur fajin për luftën e afërt mosveprimit britanik dhe polak.{{Sfn|Weinberg|1995|pp=85–94}}{{Sfn|Bloch|1992|pp=255–257}} Më 1 shtator 1939, Gjermania [[Pushtimi i Polonisë|pushtoi Poloninë perëndimore]] me pretekstin se i ishin mohuar pretendimet për Qytetin e Lirë të Dancigut (sot Gdansk) dhe të drejtën për rrugë ekstraterritoriale përgjatë Korridorit Polak, të cilin Gjermania e kishte dorëzuar sipas Traktatit të Versajës.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=561–562, 583–584}} Si përgjigje, Britania dhe Franca i shpallën luftë Gjermanisë më 3 shtator, duke e habitur Hitlerin dhe duke e bërë atë të pyeste me zemërim Ribentropin: "Po tani?"{{Sfn|Bloch|1992|p=260}} Britania dhe Franca nuk vepruan menjëherë sipas deklaratave të tyre dhe më 17 shtator, forcat sovjetike pushtuan Poloninë lindore.{{Sfn|Hakim|1995}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-S55480,_Polen,_Parade_vor_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri shqyrton trupat në marshim gjatë [[Pushtimi i Polonisë|pushtimit të Polonisë]], shtator 1939]] Rënia e Polonisë u pasua nga ajo që gazetarët bashkëkohorë e quajtën "Lufta e Rreme" ose {{Lang|de|Sitzkrieg}} ("luftë ulur"). Hitleri udhëzoi dy goleiterët e sapoemëruar të Polonisë veriperëndimore, Albert Forshterin të Rajhsgau Dancig-Prusia Perëndimore dhe Arthur Grajzerin të Rajhsgau Varteland, të gjermanizonin zonat e tyre, "pa bërë pyetje" se si do të arrihej kjo.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}} Në zonën e Forshterit, polakët etnikë thjesht duhej të nënshkruanin formularë që deklaronin se kishin gjak gjerman.{{Sfn|Kershaw|2008|p=527}} Në të kundërt, Grajzeri u pajtua me Himlerin dhe kreu një fushatë [[spastrimi etnik]] ndaj polakëve. Grajzeir shpejt u ankua se Forshteri po lejonte që mijëra polakë të pranoheshin si gjermanë "racorë" dhe kështu rrezikonte "pastërtinë racore" gjermane.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}} Hitleri u përmbajt nga përfshirja. Ky mosveprim është cituar si një shembull i teorisë së "punës drejt Fyhrerit", në të cilën Hitleri lëshoi udhëzime të paqarta dhe priste që vartësit e tij të zhvillonin politika në mënyrë të pavarur.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}}{{Sfn|Welch|2001|pp=88–89}} Një mosmarrëveshje tjetër vendosi njërën palë të përfaqësuar nga [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe Grajzeri, të cilët mbështesnin spastrimin etnik në Poloni, kundër një pale tjetër të përfaqësuar nga Gëringu dhe Hans Franku (guvernator i përgjithshëm i Polonisë së pushtuar), të cilët bënë thirrje për shndërrimin e Polonisë në "hambarin" e Rajhut. Më 12 shkurt 1940, mosmarrëveshja u zgjidh fillimisht në favor të pikëpamjes Gëring-Frank, e cila i dha fund dëbimeve masive ekonomikisht shkatërruese. Më 15 maj 1940, Himleri lëshoi një memo të titulluar "Disa mendime mbi trajtimin e popullsisë së huaj në Lindje", duke bërë thirrje për dëbimin e të gjithë popullsisë hebreje të Evropës në Afrikë dhe reduktimin e popullsisë polake në një "klasë punëtorësh pa udhëheqës". Hitleri e quajti memon e Himlerit "të mirë dhe të saktë" dhe, duke injoruar Gëringun dhe Frankun, zbatoi politikën Himler-Grajzer në Poloni.{{Sfn|Rees|1997|pp=148–149}} [[Skeda:Hitler,_Speer_y_Breker_en_París,_23_de_junio_de_1940.jpg|majtas|parapamje|Hitleri përpara [[Kulla Eiffel|Kullës Eifel]] në Paris me arkitektin Albert Shpir (majtas) dhe skulptorin Arno Breker (djathtas), 23 qershor 1940]] Më 9 prill, forcat gjermane pushtuan Danimarkën dhe Norvegjinë. Po atë ditë, Hitleri shpalli lindjen e [[Rajhu i Madh Gjerman|Rajhut të Madh Gjerman]], vizionin e tij për një perandori të bashkuar të kombeve gjermanike të Evropës, në të cilën holandezët, flamandët dhe skandinavët u bashkuan në një politikë "të pastër racore" nën udhëheqjen gjermane.{{Sfn|Winkler|2007|p=74}} Në maj 1940, Gjermania sulmoi Francën dhe pushtoi Luksemburgun, Holandën dhe Belgjikën. Këto fitore e shtynë Musolinin të bashkonte forcat e Italisë me Hitlerin më 10 qershor. Franca dhe Gjermania nënshkruan një armëpushim më 22 qershor.{{Sfn|Shirer|1960|pp=696–730}} Kershoja vëren se popullariteti i Hitlerit brenda Gjermanisë - dhe mbështetja gjermane për luftën - arriti kulmin kur ai u kthye në Berlin më 6 korrik nga turneu i tij në Paris.{{Sfn|Kershaw|2008|p=562}} Pas fitores së papritur të shpejtë, Hitleri ngriti në detyrë 12 gjeneralë në gradën e marshallit të fushës gjatë Ceremonisë së Marshallit të Fushës në vitin 1940.{{Sfn|Deighton|2008|pp=7–9}}{{Sfn|Ellis|1993|p=94}} Britania, trupat e së cilës u detyruan të evakuoheshin nga Franca me det nga Dankërku,{{Sfn|Shirer|1960|pp=731–737}} vazhdoi të luftonte përkrah sundimeve të tjera britanike në [[Beteja e Atlantikut|Betejën e Atlantikut]]. Hitleri i bëri propozime paqeje kryeministrit të ri britanik, [[Winston Churchill|Uinston Çërçill]], dhe pas refuzimit të tyre, ai urdhëroi një seri sulmesh ajrore mbi bazat ajrore dhe stacionet e radarëve të Forcave Ajrore Mbretërore në Anglinë juglindore. Më 7 shtator, filloi bombardimi sistematik i Londrës çdo natë. Luftwaffe gjermane dështoi të mposhtte Forcat Ajrore Mbretërore në atë që u bë e njohur si [[Beteja e Britanisë]].{{Sfn|Shirer|1960|pp=774–782}} Deri në fund të shtatorit, Hitleri e kuptoi se epërsia ajrore për pushtimin e Britanisë (në Operacionin Luani i Detit) nuk mund të arrihej dhe urdhëroi shtyrjen e operacionit. Sulmet ajrore të përnatshme mbi qytetet britanike u intensifikuan dhe vazhduan për muaj të tërë, duke përfshirë Londrën, Plimuthin dhe Koventrin.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=563, 569, 570}} Më 27 shtator 1940, [[Pakti Trepalësh]] u nënshkrua në Berlin nga Saburo Kurusu i [[Perandoria e Japonisë|Japonisë Perandorake]], Hitleri dhe ministri i jashtëm italian Çano,{{Sfn|Kershaw|2008|p=580}} dhe më vonë u zgjerua për të përfshirë Hungarinë, [[Rumania|Rumaninë]] dhe [[Bullgaria|Bullgarinë]], duke dhënë kështu [[Fuqitë e Boshtit]]. Përpjekja e Hitlerit për të integruar Bashkimin Sovjetik në bllokun antibritanik dështoi pas bisedimeve të pafrytshme midis Hitlerit dhe Molotovit në Berlin në nëntor, dhe ai urdhëroi përgatitjet për pushtimin e Bashkimit Sovjetik.{{Sfn|Roberts|2006|pp=58–60}} Në fillim të vitit 1941, forcat gjermane u vendosën në [[Afrika veriore|Afrikën e Veriut]], [[Ballkani|Ballkan]] dhe [[Lindja e Mesme|Lindjen e Mesme]]. Në shkurt, forcat gjermane mbërritën në Libi për të forcuar praninë italiane. Në prill, Hitleri nisi [[Pushtimi i Jugosllavisë|pushtimin e Jugosllavisë]], i ndjekur shpejt nga pushtimi i Greqisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=604–605}} Në maj, forcat gjermane u dërguan për të mbështetur forcat irakiane që luftonin kundër britanikëve dhe për të pushtuar Kretën.{{Sfn|Kurowski|2005|pp=141–142}} Më 28 nëntor, Hitleri u takua në Berlin me [[Muhamed Amin al-Hyseini|Amin al-Hyseinin]], Myftiun e Madh të Jeruzalemit.{{Sfn|Apter|2008}} Hitleri e paraqiti kundërshtimin ndaj një atdheu hebre si pjesë të "luftës" më të gjerë të Gjermanisë kundër hebrenjve.{{Sfn|Porat|2015}} === Rruga drejt humbjes === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-1987-0703-507,_Berlin,_Reichstagssitzung,_Rede_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri duke njoftuar shpalljen e luftës kundër Shteteve të Bashkuara në ''Rajhshtag'' më 11 dhjetor 1941]] [[Skeda:Hitler_Mannerheim_2.jpg|parapamje|Adolf Hitleri dhe Karl Gustaf Emil Manerhajmi në Finlandë në qershor 1942]] Më 22 qershor 1941, duke shkelur [[Pakti Molotov-Ribbentrop|Paktin Molotov-Ribentrop]] të vitit 1939, mbi tre milionë trupa të Boshtit sulmuan Bashkimin Sovjetik.{{Sfn|Mineau|2004|p=1}} Kjo ofensivë (e koduar [[Pushtimi gjerman i Rusisë|Operacioni Barbarosa]]) kishte për qëllim shkatërrimin e Bashkimit Sovjetik dhe kapjen e burimeve të tij natyrore për agresion të mëvonshëm kundër fuqive perëndimore.{{Sfn|Glantz|2001|p=9}}{{Sfn|Koch|1988}} Veprimi ishte gjithashtu pjesë e planit të përgjithshëm për të siguruar më shumë hapësirë jetese për popullin gjerman; dhe Hitleri mendonte se një pushtim i suksesshëm do ta detyronte Britaninë të negocionte një dorëzim.{{Sfn|Evans|2008|pp=162–163}} Pushtimi mori një zonë të madhe, duke përfshirë republikat baltike, [[Republika Socialiste Sovjetike e Bjellorusisë|Bjellorusinë]] dhe [[Republika Socialiste Sovjetike e Ukrainës|Ukrainën]] Perëndimore. Deri në fillim të gushtit, trupat e Boshtit kishin përparuar 500 kilometra dhe kishin fituar Betejën e Smolenskut. Hitleri urdhëroi Grupin Qendror të Ushtrisë të ndalonte përkohësisht përparimin e saj drejt Moskës dhe të devijonte grupet e saj Panzer për të ndihmuar në [[Rrethimi i Leningradit|rrethimin e Leningradit]] dhe Kievit.{{Sfn|Stolfi|1982}} Gjeneralët e tij nuk u pajtuan me këtë ndryshim, pasi kishin përparuar 400 kilometra larg Moskës, dhe vendimi i tij shkaktoi një krizë midis udhëheqjes ushtarake.{{Sfn|Wilt|1981}}{{Sfn|Evans|2008|p=202}} Pauza i dha [[Ushtria e Kuqe|Ushtrisë së Kuqe]] një mundësi për të mobilizuar rezerva të reja; historiani Rasëll Stolfi e konsideron atë si një nga faktorët kryesorë që shkaktuan dështimin e ofensivës së Moskës, e cila u rifillua në tetor 1941 dhe përfundoi në mënyrë katastrofike në dhjetor.{{Sfn|Stolfi|1982}} Gjatë kësaj krize, Hitleri e emëroi veten kreun e {{Lang|de|[[Oberkommando des Heeres]]}}.{{Sfn|Evans|2008|p=210}} Më 7 dhjetor 1941, Japonia [[Sulmi në Pearl Harbor|sulmoi flotën amerikane]] me bazë në Përl Harbor, Havai. Katër ditë më vonë, Hitleri i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara.{{Sfn|Shirer|1960|pp=900–901}} Më 18 dhjetor 1941, Himleri e pyeti Hitlerin: "Çfarë të bëjmë me hebrenjtë e Rusisë?", të cilit Hitleri iu përgjigj: {{Lang|de|"als Partisanen auszurotten"}} ("shfarosini si partizanë").{{Sfn|Bauer|2000|p=5}} Historiani izraelit Jehuda Bauer ka komentuar se kjo vërejtje është ndoshta më e afërta që historianët do të arrijnë ndonjëherë me një urdhër përfundimtar nga Hitleri për gjenocidin e kryer gjatë Holokaustit.{{Sfn|Bauer|2000|p=5}} Në fund të vitit 1942, forcat gjermane u mundën në [[Beteja e dytë e El Alamejnit|Betejën e Dytë të El Alamejnit]],{{Sfn|Shirer|1960|p=921}} duke penguar planet e Hitlerit për të pushtuar [[Kanali i Suezit|Kanalin e Suezit]] dhe Lindjen e Mesme. I sigurt në ekspertizën e tij ushtarake pas fitoreve të mëparshme në vitin 1940, Hitleri u bë mosbesues ndaj Komandës së Lartë të Ushtrisë së tij dhe filloi të ndërhynte në planifikimin ushtarak dhe taktik, me pasoja të dëmshme.{{Sfn|Kershaw|2000b|p=417}} Në dhjetor 1942 dhe janar 1943, refuzimi i përsëritur i Hitlerit për të lejuar tërheqjen e tyre në [[Beteja e Stalingradit|Betejën e Stalingradit]] çoi në shkatërrimin pothuajse të plotë të Ushtrisë së 6-të . Mbi 200,000 ushtarë të Boshtit u vranë dhe 235,000 u morën robër.{{Sfn|Evans|2008|pp=419–420}} Më pas erdhi një disfatë vendimtare strategjike në [[Beteja e Kurskut|Betejën e Kurskut]].{{Sfn|Shirer|1960|p=1006}} Gjykimi ushtarak i Hitlerit u bë gjithnjë e më i çrregullt dhe pozicioni ushtarak dhe ekonomik i Gjermanisë u përkeqësua, ashtu si edhe shëndeti i Hitlerit.{{Sfn|BBC News, 1999}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1972-025-12,_Zerstörte_Lagerbaracke_nach_dem_20._Juli_1944.jpg|majtas|parapamje|Dhoma e shkatërruar e hartave në [[Strofulla e Ujkut|Strofkën e Ujkut]], posti i komandës lindore të Hitlerit, pas [[Komploti i 20 korrikut|komplotit të 20 korrikut]]]] Pas pushtimit të Sicilisë nga Aleatët në vitin 1943, Musolini u rrëzua nga pushteti nga Mbreti [[Viktor Emanueli III]] pas një vote mosbesimi të Këshillit të Madh të Fashizmit. Marshalli Pjetro Badoljo, i vendosur në krye të qeverisë, shpejt iu dorëzua Aleatëve.{{Sfn|Shirer|1960|pp=996–1000}} Gjatë gjithë viteve 1943 dhe 1944, Bashkimi Sovjetik i detyroi vazhdimisht ushtritë e Hitlerit të tërhiqeshin përgjatë [[Fronti Lindor (Lufta e Dytë Botërore)|Frontit Lindor]]. Më 6 qershor 1944, ushtritë perëndimore të Aleatëve zbarkuan në Francën veriore në një nga operacionet më të mëdha [[Lufta amfibe|amfibe]] në histori, [[Operacioni Overlord|Operacionin Overlord]].{{Sfn|Shirer|1960|p=1036}} Shumë oficerë gjermanë arritën në përfundimin se disfata ishte e pashmangshme dhe se vazhdimi nën udhëheqjen e Hitlerit do të rezultonte në [[Lufta totale|shkatërrimin e plotë të vendit]].{{Sfn|Speer|1971|pp=513–514}} Midis viteve 1939 dhe 1945, pati plane të shumta për të vrarë Hitlerin, disa prej të cilave përparuan në shkallë të konsiderueshme.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=544–547, 821–822, 827–828}} Më i njohuri dhe më domethënësi, [[komploti i 20 korrikut]] të vitit 1944, erdhi nga brenda Gjermanisë dhe u nxit të paktën pjesërisht nga perspektiva në rritje e një disfate gjermane në luftë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=816–818}} Si pjesë e [[Operacioni Valkyrie|Operacionit Valkyrie]], komploti përfshinte vendosjen e një bombe nga [[Claus von Stauffenberg|Klaus Fon Shtaufenbergu]] në një nga selitë e Hitlerit, [[Strofulla e Ujkut|Strofka e Ujkut]] në Rastenburg. Hitleri mbijetoi sepse oficeri i shtabit Hajnc Brandt e zhvendosi çantën që përmbante bombën pas një këmbe të tavolinës së rëndë të konferencave, e cila devijoi pjesën më të madhe të shpërthimit. Më vonë, Hitleri urdhëroi hakmarrje, duke rezultuar në ekzekutimin e më shumë se 4,900 njerëzve.{{Sfn|Shirer|1960|pp=1048–1072}} Hitleri u vu në listën e parë të [[Krimet e luftës|kriminelëve të luftës]] të Komisionit të Krimeve të Luftës të Kombeve të Bashkuara në dhjetor 1944, pasi përcaktoi se Hitleri mund të mbahej penalisht përgjegjës për veprimet e nazistëve në vendet e pushtuara. Deri në mars 1945, të paktën shtatë padi ishin ngritur kundër tij.{{Sfn|Plesch|2017|p=158}} === Disfata dhe vdekja === [[Skeda:Adolf_Hitler,_20._april_1945.jpg_(2).jpg|parapamje|Hitleri në paraqitjen e tij të fundit të filmuar, duke nderuar anëtarët e Rinisë së Hitlerit të ''Volkssturm'' në kopshtin e Kancelarisë së Rajhut]] [[Skeda:Stars_&_Stripes_&_Hitler_Dead2.jpg|parapamje|Faqja e parë e gazetës së Forcave të Armatosura të SHBA-së, ''Yje dhe Shirita'', 2 maj 1945, ku njoftohet vdekja e Hitlerit. Gabimisht thuhet se Hitleri vdiq më 1 maj; ai vdiq më 30 prill.]] Në fund të vitit 1944, si Ushtria e Kuqe ashtu edhe Aleatët Perëndimorë po përparonin drejt Gjermanisë. Duke njohur forcën dhe vendosmërinë e Ushtrisë së Kuqe, Hitleri vendosi të përdorte rezervat e tij të mbetura të lëvizshme kundër ushtrive amerikane dhe britanike, të cilat i perceptonte si shumë më të dobëta.{{Sfn|Weinberg|1964}} Më 16 dhjetor, ai nisi [[Beteja e Bulge|Ofensivën e Ardenës]] për të nxitur përçarje midis Aleatëve Perëndimorë dhe ndoshta për t'i bindur ata të bashkoheshin me luftën e tij kundër sovjetikëve.{{Sfn|Crandell|1987}} Pas disa sukseseve të përkohshme, ofensiva dështoi.{{Sfn|Bullock|1962|p=778}} Me pjesën më të madhe të Gjermanisë në rrënoja në janar 1945, Hitleri foli në radio: "Sado e rëndë të jetë kriza në këtë moment, ajo, pavarësisht gjithçkaje, do të kontrollohet nga vullneti ynë i pandryshueshëm."{{Sfn|Rees|Kershaw|2012}} Më 19 mars, Hitleri komentoi se nevojat e popullsisë gjermane tani mund të shpërfilleshin, sepse ata "kishin provuar të ishin më të dobëtit dhe e ardhmja i përket vetëm kombit lindor më të fortë. Sidoqoftë, vetëm ata që janë inferiorë do të mbeten pas kësaj lufte, sepse të mirët janë vrarë tashmë".{{Sfn|Speer|1971|p=557}} Po atë ditë, Hitleri urdhëroi shkatërrimin e të gjithë infrastrukturës industriale gjermane përpara se ajo të binte në duart e Aleatëve.{{Sfn|Bullock|1962|pp=774–775}} Ministrit të Armatimeve, Albert Shpir, iu besua zbatimi i kësaj politike të tokës së djegur, por ai fshehurazi nuk iu bind urdhrit.{{Sfn|Bullock|1962|pp=774–775}}{{Sfn|Sereny|1996|pp=497–498}} Shpresa e Hitlerit për të negociuar paqen me Shtetet e Bashkuara dhe Britaninë u inkurajua nga vdekja e presidentit amerikan [[Franklin D. Roosevelt|Frenklin D. Ruzvelt]] më 12 prill 1945, por ndryshe nga pritshmëritë e tij, kjo nuk shkaktoi përçarje midis Aleatëve.{{Sfn|Crandell|1987}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=753, 763, 780–781}} Më 20 prill, në ditëlindjen e tij të 56-të, Hitleri bëri udhëtimin e tij të fundit nga ''Führerbunker'' në sipërfaqe. Në kopshtin e rrënuar të Kancelarisë së Rajhut, ai u dha Kryqe të Hekurta ushtarëve djem të [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], të cilët tani po luftonin Ushtrinë e Kuqe në frontin pranë Berlinit.{{Sfn|Beevor|2002|p=251}} Deri më 21 prill, Fronti i Parë Bjellorus i [[Georgi Zhukov|Georgi Zhukovit]] kishte thyer mbrojtjen e Grupit të Ushtrisë Vistula të Gjeneral Gothard Hajnrisi gjatë Betejës së Lartësive Zelov dhe kishte përparuar në periferi të Berlinit.{{Sfn|Beevor|2002|pp=255–256}} Duke mohuar situatën e tmerrshme, Hitleri i vendosi shpresat e tij tek {{Lang|de|Armeeabteilung Steiner}} (Detashmenti i Ushtrisë Shtajner) i pakët në personel dhe pajisje, i komanduar nga Feliks Shtajner . Hitleri urdhëroi Shtajnerin të sulmonte krahun verior të frontit, ndërsa Ushtria e Nëntë Gjermane mori urdhër të sulmonte në veri me një sulm të ashpër.{{Sfn|Le Tissier|2010|p=45}} Gjatë një konference ushtarake më 22 prill, Hitleri pyeti për ofensivën e Shtajnerit. Ai u informua se sulmi nuk ishte nisur dhe se sovjetikët kishin hyrë në Berlin. Hitleri urdhëroi të gjithë përveç Vilhelm Kajtelit, Alfred Jodëlit, Hans Krebsit dhe Vilhelm Burgdorfit të largoheshin nga dhoma,{{Sfn|Dollinger|1995|p=231}} pastaj nisi një tiradë kundër tradhtisë dhe paaftësisë së perceptuar të gjeneralëve të tij, duke kulmuar me deklaratën e tij - për herë të parë - se "gjithçka ka humbur".{{Sfn|Jones|1989}} Ai njoftoi se do të qëndronte në Berlin deri në fund dhe pastaj do të qëllonte veten.{{Sfn|Beevor|2002|p=275}} Deri më 23 prill, Ushtria e Kuqe kishte rrethuar Berlinin {{Sfn|Ziemke|1969|p=92}} dhe Gëbelsi bëri një shpallje duke i nxitur qytetarët e saj të mbronin qytetin.{{Sfn|Dollinger|1995|p=231}} Po atë ditë, Gëringu dërgoi një telegram nga Berhtesgadeni, duke argumentuar se meqenëse Hitleri ishte i izoluar në Berlin, Gëringu duhet të merrte përsipër udhëheqjen e Gjermanisë. Gëringu vendosi një afat, pas të cilit ai do ta konsideronte Hitlerin të paaftë.{{Sfn|Bullock|1962|p=787}} Hitleri u përgjigj duke arrestuar Gëringun, dhe në [[Vullneti i fundit dhe testamenti i Adolf Hitlerit|testamentin e tij të fundit]] të 29 prillit, ai e largoi Gëringun nga të gjitha pozicionet qeveritare.{{Sfn|Bullock|1962|pp=787, 795}}{{Sfn|Butler|Young|1989|pp=227–228}} Më 28 prill, Hitleri zbuloi se Himleri, i cili ishte larguar nga Berlini më 20 prill, po përpiqej të negocionte një dorëzim ndaj Aleatëve Perëndimorë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=923–925, 943}}{{Sfn|Bullock|1962|p=791}} Ai e konsideroi këtë tradhti dhe urdhëroi arrestimin e Himlerit. Ai gjithashtu urdhëroi ekzekutimin e Herman Fegelajnit, përfaqësuesit të SS-së së Himlerit në selinë e Hitlerit në Berlin, për dezertim.{{Sfn|Bullock|1962|pp=792, 795}} Pas mesnatës, natën e 28-29 prillit, Hitleri u martua me [[Eva Braun]] në një ceremoni të vogël civile në {{Lang|de|Führerbunker}}.{{Sfn|Beevor|2002|p=343}} Më vonë atë pasdite, Hitleri u informua se [[Vdekja e Benito Musolinit|Musolini ishte ekzekutuar]] nga [[Rezistenca italiane|lëvizja italiane e rezistencës]] një ditë më parë; kjo besohet se ia ka rritur vendosmërinë për të shmangur kapjen.{{Sfn|Bullock|1962|p=798}} Më 30 prill, trupat sovjetike ishin brenda pesëqind metrash nga Kancelaria e Rajhut kur Hitleri qëlloi veten në kokë dhe Brauni kafshoi një kapsulë [[Cianidi|cianuri]].{{Sfn|Linge|2009|p=199}}{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=160–182}} Në përputhje me dëshirat e Hitlerit, kufomat e tyre u çuan jashtë në kopshtin pas Kancelarisë së Rajhut, ku u vendosën në një krater bombe, u spërkatën me benzinë dhe u vunë në flakë ndërsa vazhdonin bombardimet e Ushtrisë së Kuqe.{{Sfn|Linge|2009|p=200}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=799–800}}{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=217–220, 224–225}} Admirali i Madh [[Karl Dënic]] dhe Gëbelsi morën rolet e Hitlerit si kreu i shtetit dhe kancelar përkatësisht.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=949–950}} Në mbrëmjen e 1 majit, Gëbelsi dhe gruaja e tij, Magda, kryen vetëvrasje në kopshtin e Kancelarisë së Rajhut, pasi kishin helmuar gjashtë fëmijët e tyre me cianur.{{Sfn|Shirer|1960|p=1136}} [[Beteja e Berlinit|Berlini u dorëzua]] më 2 maj. Mbetjet e familjes Gëbels, gjeneralit Hans Krebs (i cili kishte kryer vetëvrasje atë ditë) dhe qenit të Hitlerit, Blondi, u varrosën dhe u zhvarrosën vazhdimisht nga sovjetikët.{{Sfn|Vinogradov|2005|pp=111, 333}} U pretendua se edhe mbetjet e Hitlerit dhe Braunit ishin zhvendosur, por kjo ka shumë të ngjarë të jetë [[Dezinformimi|dezinformim]] sovjetik. Nuk ka prova që ndonjë mbetje e identifikueshme e Hitlerit ose Braunit - me përjashtim të urave dentare - të jetë gjetur ndonjëherë prej tyre.{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=215–225}}{{Sfn|Fest|2004|pp=163–164}}{{Sfn|Kershaw|2000b|p=1110}} Ndërsa lajmi për vdekjen e Hitlerit u përhap shpejt, një certifikatë vdekjeje nuk u lëshua deri në vitin 1956, pas një hetimi të gjatë për të mbledhur dëshmi nga 42 dëshmitarë. Vdekja e Hitlerit u regjistrua si një supozim vdekjeje bazuar në këtë dëshmi.{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=8–13}} sghbh63cjbfoi23nf6w9czmxh6i3hah 2995504 2995439 2026-06-09T17:46:57Z DieliAlla 149013 2995504 wikitext text/x-wiki   '''Adolf Hitler'''{{Efn|{{IPA|de|ˈaːdɔlf ˈhɪtlɐ|lang|GT AH AMS.ogg|small=no}}}} (20 prill 1889{{Snd}} 30 Prill 1945) ishte një politikan gjerman i lindur në Austri, i cili ishte [[diktatori]] i [[Gjermania naziste|Gjermanisë naziste]] nga viti 1933 deri në [[Vdekja e Adolf Hitlerit|vetëvrasjen e tij]] në vitin 1945. [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet|Ai erdhi në pushtet]] si udhëheqës i [[Partia Naziste|Partisë Naziste]],{{Efn|Officially the National Socialist German Workers' Party ({{langx|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}, pronounced {{IPA|de|natsi̯oˈnaːlzotsi̯aˌlɪstɪʃə ˈdɔʏtʃə ˈʔaʁbaɪtɐpaʁˌtaɪ||De-Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei.ogg}}; or NSDAP)}} duke u bërë [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar i Gjermanisë]] në vitin 1933 dhe duke marrë më pas titullin ''Führer und Reichkanzler'' në vitin 1934.{{Efn|The position of {{lang|de|Führer und Reichskanzler}} ("Leader and Chancellor") replaced the position of President, which was the [[head of state]] for the [[Weimar Republic]]. Hitler assumed this title after the death of [[Paul von Hindenburg]], who had served as President. He was afterwards both head of state and [[head of government]], with the full official title of {{lang|de|Führer und Reichskanzler des Deutschen Reiches und Volkes}} ("Führer and Reich Chancellor of the German Reich and People").{{sfn|Shirer|1960|pp=226–227}}{{sfn|Overy|2005|p=63}}}} [[Pushtimi i Polonisë]] nga Gjermania më 1 shtator 1939, nën udhëheqjen e tij, shënoi shpërthimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Gjatë gjithë konfliktit që pasoi, Hitleri ishte i përfshirë ngushtë në drejtimin e operacioneve ushtarake gjermane dhe ishte në qendër të kryerjes së [[Gjenocidi|gjenocidit]] të rreth gjashtë milionë hebrenjve në [[Holokausti|Holokaust,]] si dhe në vdekjen e miliona viktimave të tjera. Hitleri lindi në Braunau-am-In në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] dhe u zhvendos në [[Perandoria Gjermane|Gjermani]] në vitin 1913. Ai u dekorua gjatë shërbimit të tij në Ushtrinë Gjermane në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], duke marrë Kryqin e Hekurt. Në vitin 1919, ai u bashkua me [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP), paraardhësen e Partisë Naziste, dhe në vitin 1921 u emërua udhëheqës i Partisë Naziste. Në vitin 1923, ai u përpoq të merrte pushtetin qeveritar në [[Grushti në Mynih|një grusht shteti të dështuar]] në Mynih dhe u dënua me pesë vjet burg, duke vuajtur pak më shumë se një vit. Ndërsa ishte atje, ai diktoi vëllimin e parë të autobiografisë së tij dhe manifestit politik ''[[Lufta Ime|Mein Kampf]]'' (shqip. "Lufta Ime"). Pas lirimit të tij të parakohshëm në vitin 1924, ai fitoi mbështetje popullore duke sulmuar [[Traktati i Versajës|Traktatin e Versajës]], si dhe duke promovuar [[Pangjermanizmi|pangjermanizmin]], [[Judeofobia|antisemitizmin]] dhe [[Kundërkomunizmi|antikomunizmin]] me oratori [[Autoriteti karizmatik|karizmatike]] dhe [[Propaganda në Gjermaninë naziste|propagandë naziste]]. Ai shpesh e denonconte [[Komunizmi|komunizmin]] si pjesë të një [[komploti ndërkombëtar hebre]]. Në nëntor të vitit 1932, Partia Naziste mbante shumicën e vendeve në [[Reichstag (Republika e Weimar)|Rajhshtag]], por jo shumicën. Ish-kancelari Franc fon Papen dhe politikanë të tjerë konservatorë e bindën Presidentin Paul fon Hindenburg të emëronte Hitlerin si kancelar më 30 janar 1933. Menjëherë pas kësaj, më 23 mars, Rajhshtagu miratoi [[Akti mundësues i vitit 1933|Aktin Mundësues të vitit 1933]], i cili përfundimisht filloi transformimin e [[Republika e Vajmarit|Republikës së Vajmarit]] në Gjermaninë naziste. Pas vdekjes së Hindenburgut më 2 gusht 1934, Hitleri e zëvendësoi atë si [[Kreu i shtetit|kryetar shteti]] dhe më pas e transformoi Gjermaninë në një diktaturë [[Totalitarizmi|totalitare]]. Brenda vendit, Hitleri zbatoi [[Politika racore e Gjermanisë naziste|politika të shumta raciste]] dhe kërkoi të deportonte ose të vriste [[Historia e judejve në Gjermani|hebrenjtë gjermanë]]. Gjashtë vitet e tij të para në pushtet rezultuan në një rimëkëmbje të shpejtë ekonomike nga [[Depresioni i madh|Depresioni i Madh]], heqjen e kufizimeve të vendosura ndaj Gjermanisë pas Luftës së Parë Botërore dhe [[Aneksimi|aneksimin]] e territoreve të banuara nga miliona gjermanë etnikë, të cilat fillimisht i dhanë atij mbështetje të konsiderueshme popullore. Një nga qëllimet kryesore të Hitlerit ishte {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} (shqip. "hapësirë për të jetuar) për popullin gjerman në Evropën Lindore. Politika e tij e jashtme agresive dhe [[Ekspansionizmi|ekspansioniste]] konsiderohet shkaku kryesor i Luftës së Dytë Botërore në Evropë. Më 1 shtator 1939, Hitleri mbikëqyri pushtimin gjerman të Polonisë, duke bërë që [[Mbretëria e Bashkuar|Britania]] dhe [[Republika e Tretë Franceze|Franca]] t'i shpallnin luftë Gjermanisë. Pasi urdhëroi [[Pushtimi gjerman i Rusisë|pushtimin e Bashkimit Sovjetik]] në qershor 1941, ai i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara në dhjetor të të njëjtit vit. Deri në fund të vitit 1941, forcat gjermane dhe [[Fuqitë e Boshtit|fuqitë evropiane të Boshtit]] pushtuan pjesën më të madhe të Evropës dhe [[Fushata e Afrikës së Veriut|Afrikës së Veriut]]. Këto fitime u përmbysën gradualisht pas vitit 1941 derisa [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|forcat aleate]] mposhtën ushtrinë gjermane në vitin 1945. Më 29 prill 1945, Hitleri u martua me partneren e tij afatgjatë, [[Eva Braun]], në {{Lang|de|[[Führerbunker]]}} në Berlin. Ata kryen vetëvrasje të nesërmen për të shmangur kapjen nga [[Ushtria e Kuqe]] sovjetike. Historiani dhe biografi Ian Kersho e përshkroi Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Nën udhëheqjen dhe [[Nazizmi dhe raca|ideologjinë raciste]] të Hitlerit, regjimi nazist ishte përgjegjës për gjenocidin e rreth gjashtë milionë hebrenjve dhe miliona viktimave të tjera, të cilët ai dhe pasuesit e tij i konsideronin {{Lang|de|[[Untermensch]]en}} (shqip. "nënnjerëz") ose të padëshiruar në shoqëri. Hitleri dhe nazistët ishin gjithashtu përgjegjës për vrasjen e qëllimshme të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës. Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri i luftës|teatrin]] evropian. Numri i [[Humbjet në Luftën e Dytë Botërore|civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore]] ishte i pashembullt në luftë, dhe viktimat e bëjnë atë konfliktin më vdekjeprurës në histori. == Prejardhja == Babai i Hitlerit, [[Alois Hitler]], ishte fëmija i paligjshëm i Maria Shikëlgruberit.{{Sfn|Bullock|1999|p=24}} Regjistri i pagëzimit nuk tregonte emrin e babait të tij, dhe Aloisi fillimisht mbante mbiemrin e nënës së tij, Shikëlgruber. Në vitin 1842, Johan Georg Hidler u martua me nënën e Aloisit. Aloisi u rrit në familjen e vëllait të Hidlerit, Johan Nepomuk Hidler.{{Sfn|Maser|1973|p=4}} Aloisi punoi si nëpunës civil nga viti 1855 deri në daljen në pension në vitin 1895.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=5, 14}} Në vitin 1876, Aloisi u bë i ligjshëm dhe regjistrimi i tij i pagëzimit u shënua nga një prift për të regjistruar Johan Georg Hidlerin si babain e Aloisit (i regjistruar si Georg Hitler).{{Sfn|Maser|1973|p=15}}{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} Aloisi më pas mori mbiemrin Hitler,{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} gjithashtu shkruhej {{Lang|de|"Hiedler", "Hüttler"|italic=no}}, ose {{Lang|de|"Huettler"|italic=no}}. Emri ndoshta bazohet në fjalën gjermane {{Lang|de|Hütte}} (shqip. "kasolle"), dhe ka kuptimin "ai që jeton në kasolle".{{Sfn|Jetzinger|1976|p=32}} Zyrtari nazist Hans Frank sugjeroi që nëna e Aloisit ishte punësuar si pastruese shtëpie nga një familje hebreje në [[Grac]], dhe se djali 19-vjeçar i familjes, Leopold Frankenberger, kishte lindur Aloisin, një pretendim që u bë i njohur si teza e Frankenbergerit.{{Sfn|Rosenbaum|1999|p=21}} Asnjë Frankenberger nuk ishte i regjistruar në Grac gjatë asaj periudhe, dhe nuk është prodhuar asnjë e dhënë për ekzistencën e një Leopold Frankenbergeri,{{Sfn|Hamann|2010|p=50}} kështu që historianët e hedhin poshtë pretendimin se babai i Aloisit ishte hebre.{{Sfn|Toland|1992|pp=246–247}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=8–9}} Në vitin 2025, gjaku nga divani në studion e Hitlerit u përdor nga Turi King i Universitetit të Bathit për [[Testimi gjenetik|analizën e ADN-së]]. Gjaku u konfirmua të ishte i Hitlerit duke e krahasuar me atë të një të afërmi mashkullor, dhe analiza e ADN-së tregoi gjithashtu se Hitleri nuk kishte prejardhje hebraike nga babai i tij. "Nëse kjo do të ishte e vërtetë, ne nuk do të kishim gjetur përputhjen e ADN-së me të," tha King. "Kjo përputhje e ADN-së jo vetëm që konfirmon se kjo është ADN-ja e Hitlerit, por gjithashtu konfirmon se historia e prejardhjes hebraike nga ana e babait të tij nuk është e vërtetë."{{Sfn|Hunt|2025}}{{Sfn|Oltermann|2025}} == Jeta e hershme == === Fëmijëria dhe edukimi === [[Skeda:Adolf_Hitler_infant_photo_(3x4_cropped).jpg|majtas|parapamje|Hitleri ({{Rreth|1889–90)}}]] Adolf Hitleri lindi më 20 prill 1889 në Braunau-am-In, një qytet në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] (Austria e sotme), afër kufirit me Gjermaninë.{{Sfn|House of Responsibility}}{{Sfn|Bullock|1999|p=23}} Ai ishte i katërti nga gjashtë fëmijët e lindur nga Alois Hitleri dhe gruaja e tij e tretë, Klara Pëlcël. Tre nga vëllezërit e motrat e Hitlerit - Gustavi, Ida dhe Otoja - vdiqën në foshnjëri.{{Sfn|Kershaw|2008|p=4}} Gjithashtu jetonin në familje fëmijët e Aloisit nga martesa e tij e dytë: Alois i Riu (lindur më 1882) dhe Anxhela (lindur më 1883).{{Sfn|Toland|1976|p=6}} Në vitin 1892, familja u zhvendos në Pasau, Gjermani, pas ngritjes në detyrë të Aloisit në administratën doganore në Pasau. Hitleri ishte tre vjeç në atë kohë. Aloisi u ngrit në detyrë dhe u transferua në [[Linc]], Austri, më 1 prill 1893, por pjesa tjetër e familjes mbeti në Pasau.{{Sfn|Rosmus|2004|p=33}} Atje, Hitleri mësoi [[Gjuha bavareze|dialektin e ulët bavarez]], në vend të gjermanishtes austriake, gjë që la gjurmë në të folurin e tij gjatë gjithë jetës.{{Sfn|Keller|2010|p=15}}{{Sfn|Hamann|2010|pp=7–8}}{{Sfn|Kubizek|2006|p=37}} Familja u kthye në Austri dhe u vendos në Leonding më 9 maj 1894,{{Sfn|Rosmus|2004|p=35}} dhe në qershor 1895, Aloisi doli në pension dhe jetoi në Hafeld, pranë Lambah, ku u mor me bujqësi dhe bletë. Hitleri ndoqi ''Volksschule'' (një shkollë fillore e financuar nga shteti) në qytezën Fishëlham aty pranë.{{Sfn|Kubizek|2006|p=92}}{{Sfn|Hitler|1999|p=6}} Zhvendosja në Hafeld përkoi me fillimin e konflikteve të forta baba-bir të shkaktuara nga refuzimi i Hitlerit për t'iu bindur disiplinës së rreptë të shkollës së tij.{{Sfn|Fromm|1977|pp=493–498}} Aloisi u përpoq ta detyronte të birin të bindej, ndërsa Adolfi bëri çmos të ishte e kundërta e asaj që donte i ati.{{Sfn|Hamann|2010|pp=10–11}} Aloisi gjithashtu e rrihte të birin, megjithëse nëna e tij përpiqej ta mbronte nga rrahjet e rregullta.{{Sfn|Diver|2005}} Përpjekjet e Alois Hitlerit në bujqësi në Hafeld dështuan dhe në vitin 1897, familja u zhvendos në Lambah. Hitleri tetëvjeçar mori mësime këndimi, këndoi në korin e kishës dhe madje mendoi të bëhej prift.{{Sfn|Shirer|1960|pp=10–11}} Në vitin 1898, familja u kthye përgjithmonë në Leonding. Hitleri u prek thellë nga vdekja e vëllait të tij më të vogël Edmund në vitin 1900 nga [[fruthi]]. Hitleri u transformua nga një student i sigurt, i shoqërueshëm dhe i ndërgjegjshëm në një djalë të zymtë dhe të shkëputur, i cili shpesh përplasej me të atin dhe mësuesit e tij.{{Sfn|Payne|1990|p=22}} Paula Hitler thoshte që Adolfi ishte një adoleshent bullizues që shpesh e godiste me shuplakë.{{Sfn|Diver|2005}} Aloisi kishte bërë një karrierë të suksesshme në zyrën doganore dhe donte që djali i tij të ndiqte gjurmët e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|p=9}} Më vonë, Hitleri dramatizoi një episod nga kjo periudhë kur i ati e çoi për të vizituar një zyrë doganore, duke e përshkruar atë si një ngjarje që shkaktoi një antagonizëm të pafalshëm midis babait dhe të birit, të cilët ishin të dy me vullnet të fortë.{{Sfn|Hitler|1999|p=8}}{{Sfn|Keller|2010|pp=33–34}}{{Sfn|Fest|1977|p=32}} Duke injoruar dëshirën e të birit për të ndjekur një shkollë të mesme klasike dhe për t'u bërë artist, Aloisi e dërgoi Hitlerin në ''Realschule'' në Linc në shtator të vitit 1900.{{Efn|name=Realschule}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=8}} Hitleri u rebelua kundër këtij vendimi dhe në ''Mein Kampf'' deklaroi se ai qëllimisht pati rezultate të dobëta në shkollë, duke shpresuar që sapo i ati të shihte "çfarë pak përparimi po bëja në shkollën teknike, ai do të më lejonte t'i përkushtohesha ëndrrës sime".{{Sfn|Hitler|1999|p=10}} Ashtu si shumë gjermanë austriakë, Hitleri filloi të zhvillonte ide [[Nacionalizmi gjerman|nacionaliste gjermane]] që në moshë të re.{{Sfn|Evans|2003|pp=163–164}} Ai shprehu besnikëri vetëm ndaj Gjermanisë, duke përçmuar [[Monarkia Habsburge|monarkinë në rënie të Habsburgëve]] dhe sundimin e saj mbi një perandori etnikisht të larmishme.{{Sfn|Bendersky|2000|p=26}}{{Sfn|Ryschka|2008|p=35}} Hitleri dhe miqtë e tij përdorën përshëndetjen "Heil" dhe kënduan "Deutschlandlied" në vend të himnit Perandorak Austriak.{{Sfn|Hamann|2010|p=13}} Pas vdekjes së papritur të Aloisit më 3 janar 1903, performanca e Hitlerit në shkollë u përkeqësua dhe nëna e tij e lejoi të largohej.{{Sfn|Kershaw|2008|p=10}} Ai u regjistrua në ''Realschule'' në Shtajër në shtator 1904, ku sjellja dhe performanca e tij u përmirësua.{{Sfn|Kershaw|1999|p=19}} Në vitin 1905, pasi kaloi një përsëritje të provimit përfundimtar, Hitleri u largua nga shkolla pa asnjë ambicie për arsim të mëtejshëm ose plane të qarta për një karrierë.{{Sfn|Kershaw|1999|p=20}} === Jeta e hershme në Vjenë dhe Mynih === [[Skeda:Hitler_house_in_Leonding.jpg|parapamje|Shtëpia në Leonding, Austri, ku Hitleri kaloi adoleshencën e tij të hershme.]] [[Skeda:Adolf_Hitler_Der_Alte_Hof.jpg|parapamje|''Alter Hof në Mynih'', një pikturë me bojëra uji nga Hitleri në vitin 1914.]] Në vitin 1907, Hitleri u largua nga Linci për të jetuar dhe për të studiuar arte të bukura në [[Vjena|Vjenë]], të financuara nga përfitimet e një jetimi dhe nga mbështetja e nënës së tij. Ai aplikoi për pranim në Akademinë e Arteve të Bukura të Vjenës, por u refuzua dy herë.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=30–31}} [[Rektori|Drejtori]] sugjeroi që Hitleri të aplikonte në Shkollën e Arkitekturës, por atij i mungonin kredencialet e nevojshme akademike sepse nuk kishte mbaruar shkollën e mesme.{{Sfn|Bullock|1962|p=31}} Më 21 dhjetor 1907, nëna e tij vdiq nga kanceri i gjirit në moshën 47-vjeçare; Hitleri ishte 18 vjeç në atë kohë. Në vitin 1909, Hitleri mbeti pa para dhe u detyrua të jetonte një jetë boheme në strehimore për të pastrehët dhe në konviktin Meldemanshtrase.{{Sfn|Bullock|1999|pp=30–33}}{{Sfn|Hamann|2010|p=157}} Ai fitonte para si punëtor i rastësishëm dhe duke pikturuar e shitur [[Akuareli|akuarele]] të peizazheve të Vjenës.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}} Gjatë kohës së tij në Vjenë, ai ndoqi një pasion në rritje për arkitekturën dhe muzikën, duke marrë pjesë në dhjetë shfaqje të ''Lohengrin'', opera e tij e preferuar e [[Richard Wagner|Riçard Vagnerit]].{{Sfn|Kershaw|1999|pp=41, 42}} Në Vjenë, Hitleri u ekspozua për herë të parë ndaj retorikës raciste.{{Sfn|Shirer|1960|p=26}} Populistët si kryebashkiaku Karl Luger shfrytëzuan ndjenjën mbizotëruese [[Judeofobia|antisemite]] të qytetit, duke përqafuar herë pas here edhe nocionet nacionaliste gjermane për përfitime politike. Nacionalizmi gjerman ishte veçanërisht i përhapur në lagjen Mariahilf, ku jetonte atëherë Hitleri.{{Sfn|Hamann|2010|pp=243–246}} Georg Riter fon Shënerer u bë ndikim i madh për Hitleri,{{Sfn|Nicholls|2000|pp=236, 237, 274}} dhe ai zhvilloi një admirim për [[Martin Luteri|Martin Luterin]].{{Sfn|Hamann|2010|p=250}} Hitleri lexoi gazeta dhe pamflete që promovonin paragjykime dhe paralajmëronin për një fluks të hebrenjve të Evropës Lindore,{{Sfn|Hamann|2010|pp=341–345}} si dhe shkrime nga figura të tilla si Hjuston Stuart Çembërlejn, [[Çarls Darvin]], [[Fridrih Niçe]], Gustav Lë Bon dhe [[Arthur Schopenhauer|Artur Shopenhauer]].{{Sfn|Hamann|2010|p=233}} Gjatë viteve të tij në Vjenë, ai zhvilloi gjithashtu [[Ndjenja antisllave|ndjenja të forta antisllave]].{{Sfn|Britannica: Nazism}}{{Sfn|Pinkus|2005|p=27}} Origjina dhe zhvillimi i antisemitizmit të Hitlerit mbeten çështje debati.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=60–67}} Miku i tij, August Kubizek, pretendoi se Hitleri ishte një "antisemit i konfirmuar" përpara se të largohej nga Linci. {{Sfn|Shirer|1960|p=25}} Megjithatë, historiania Brigite Haman e përshkruan pretendimin e Kubizekut si "problematik".{{Sfn|Hamann|2010|p=58}} Ndërsa Hitleri deklaroi në {{Lang|de|Mein Kampf}} se ai u bë për herë të parë antisemit në Vjenë,{{Sfn|Hitler|1999|p=52}} Rajnhold Hanish, i cili e ndihmoi të shiste pikturat e tij, nuk ishte dakord.{{Sfn|Toland|1992|p=45}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=55, 63}}{{Sfn|Hamann|2010|p=174}} Hitleri shiti gjithashtu disa nga veprat e tij të artit përmes një biznesmeni hebre të quajtur Samuel Morgenshtern, ndërsa jetonte në Vjenë. Shumë nga klientët e Morgenshternit ishin hebrenj; për shembull, një avokat i quajtur Jozef Fajngold bleu disa nga pikturat e Hitlerit të arkitekturës historike të Vjenës.{{Sfn|Hamann|2010|p=356}} Historiani Riçard J. Evans pohon se "historianët tani në përgjithësi bien dakord se antisemitizmi i tij famëkeq dhe vrasës u shfaq shumë kohë pas humbjes së Gjermanisë në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], si një produkt i [[Miti i thikës pas shpine|shpjegimit paranojak të "thikës pas shpine"]] për katastrofën".{{Sfn|Evans|2011}} Hitleri mori pjesën e fundit të pasurisë së të atit në maj 1913 dhe u transferua në [[Mynihu|Mynih]].{{Sfn|Shirer|1960|p=27}} Kur u rekrutua në Ushtrinë Austro-Hungareze,{{Sfn|Weber|2010|p=13}} ai udhëtoi për në [[Salcburgu|Salcburg]] më 5 shkurt 1914 për vlerësim mjekësor. Pasi u konsiderua i papërshtatshëm për shërbim, ai u kthye në Mynih.{{Sfn|Kershaw|1999|p=86}} Hitleri më vonë pretendoi se nuk dëshironte t'i shërbente [[Austro-Hungaria|Perandorisë Habsburge]] për shkak të përzierjes së racave në ushtrinë e saj dhe bindjes së tij se rënia e Austro-Hungarisë ishte e afërt.{{Sfn|Kershaw|1999|p=49}} === Lufta e Parë Botërore === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1974-082-44,_Adolf_Hitler_im_Ersten_Weltkrieg_retouched.jpg|parapamje|Hitleri (e djathta ekstreme, i ulur) me shokë të Ushtrisë Bavareze nga Regjimenti i 16-të i Këmbësorisë Rezervë Bavareze ({{Rreth|1914–18)}}]] Në gusht të vitit 1914, në shpërthimin e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], Hitleri jetonte në Mynih dhe u rekrutua vullnetarisht në Ushtrinë Bavareze.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} Sipas një raporti të vitit 1924 nga autoritetet bavareze, lejimi i Hitlerit për të shërbyer ka shumë të ngjarë të ketë qenë një gabim administrativ, sepse si shtetas austriak, ai duhej të ishte kthyer në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} I caktuar në Regjimentin e 16-të të Këmbësorisë Rezervë Bavareze (Kompania e 1-rë e Regjimentit List),{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}}{{Sfn|Weber|2010|pp=12–13}} ai shërbeu si vrapues në Frontin Perëndimor në Francë dhe Belgjikë,{{Sfn|Kershaw|2008|p=53}} duke kaluar pothuajse gjysmën e kohës së tij në selinë e regjimentit në Furn-ën-Vep, shumë larg vijave të frontit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=54}}{{Sfn|Weber|2010|p=100}} Në vitin 1914, ai ishte i pranishëm në Betejën e Parë të Iprit{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} dhe atë vit u dekorua për trimëri, duke marrë Kryqin e Hekurt, Klasi i Dytë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Gjatë luftës, ai u shpëtua nga oficeri i tij komandues, Fric Videman, i cili e nxori Hitlerin nga rrënojat e një ndërtese të shembur ndërsa ishte nën zjarr të rëndë.{{Sfn|Pearson|Allen|1941}} Gjatë shërbimit të tij në selinë qendrore, Hitleri ndoqi interesat e tij artistike, duke vizatuar karikatura dhe duke dhënë udhëzime për një gazetë ushtarake. Gjatë Betejës së Somës në tetor 1916, ai u plagos në kofshën e majtë kur një predhë shpërtheu në gropëzën e vrapuesve të dispeçerisë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=57}} Hitleri kaloi pothuajse dy muaj duke u shëruar në spital në Belic, dhe u kthye në regjimentin e tij më 5 mars 1917.{{Sfn|Kershaw|2008|p=58}} Ai ishte i pranishëm në Betejën e Arasit të vitit 1917 dhe në Betejën e Pashendel.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Ai mori Distinktivin e zi të Plagës më 18 maj 1918.{{Sfn|Steiner|1976|p=392}} Tre muaj më vonë, në gusht 1918, me rekomandim të Togerit Hugo Gutman, eprorit të tij hebre, Hitleri mori Kryqin e Hekurt, Klasi i Parë, një dekoratë që rrallë jepet në gradën ''Gefreiter'' që kishte Hitler.{{Sfn|Kershaw|2008|p=59}}{{Sfn|Weber|2010a}} Më 15 tetor 1918, ai u verbua përkohësisht në një sulm me gaz mustardë dhe u shtrua në spital në Pazevalk.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=59, 60}} Ndërsa ishte atje, Hitleri mësoi për humbjen e Gjermanisë dhe, sipas rrëfimit të tij, pësoi një periudhë të dytë verbërie pasi mori këtë lajm.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=97, 102}} Hitleri e përshkroi rolin e tij në Luftën e Parë Botërore si "përvoja më e madhe nga të gjitha" dhe u lavdërua nga oficerët e tij komandues për trimërinë e tij.{{Sfn|Keegan|1987|pp=238–240}} Përvoja e tij në kohë lufte përforcoi patriotizmin e tij gjerman dhe ai u trondit nga kapitullimi i Gjermanisë në nëntor 1918.{{Sfn|Bullock|1962|p=60}} Pakënaqësia e tij me dështimin e përpjekjeve të luftës filloi të formësonte ideologjinë e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61, 62}} Ashtu si nacionalistët e tjerë gjermanë, ai besonte se {{Lang|de|Dolchstoßlegende}} ([[miti i thikës pas shpine]]), i cili pretendonte se ushtria gjermane, "e pamposhtur në fushëbetejë", ishte "goditur me thikë pas shpine" në frontin e brendshëm nga udhëheqës civilë, hebrenj, [[Marksizmi|marksistë]] dhe ata që nënshkruan armëpushimin që i dha fund luftimeve - më vonë të quajtur "kriminelët e nëntorit".{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61–63}} [[Traktati i Versajës]] përcaktonte që Gjermania duhej të hiqte dorë nga disa territore të saj dhe të çmilitarizonte Rinin. Traktati vendosi sanksione ekonomike dhe dëmshpërblime të rënda për vendin. Shumë gjermanë e panë traktatin si një poshtërim të padrejtë. Ata kundërshtuan veçanërisht nenin 231, të cilin e interpretuan si shpallje të Gjermanisë si përgjegjëse për luftën.{{Sfn|Kershaw|2008|p=96}} Traktati i Versajës dhe kushtet ekonomike, sociale dhe politike në Gjermani pas luftës u shfrytëzuan më vonë nga Hitleri për përfitime politike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=80, 90, 92}} [[Kategoria:Totalitarizëm]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Lindje 1889]] [[Kategoria:Familja Hitler]] [[Kategoria:Adolf Hitler]] [[Kategoria:Artikuj të folur]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] == Hyrja në politikë == [[Skeda:Hitler's_DAP_membership_card.png|parapamje|Karta e anëtarësisë së Hitlerit [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|në Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP)]] Pas luftës, Hitleri u kthye në Mynih.{{Sfn|Bullock|1999|p=61}} Pa arsimim formal apo perspektiva karriere, ai mbeti në ushtri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=109}} Në korrik 1919, ai u emërua {{Lang|de|Verbindungsmann}} (agjent i inteligjencës) i një {{Lang|de|Aufklärungskommando}} (njësia e zbulimit) e {{Lang|de|[[Reichswehr]]}}-it, i caktuar për të ndikuar tek ushtarët e tjerë dhe për të infiltruar [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP). Në një takim të DAP-it më 12 shtator 1919, kryetari i Partisë Anton Dreksler u impresionua nga aftësitë oratorike të Hitlerit. Ai i dha atij një kopje të broshurës së tij ''Zgjimi Im Politik'', e cila përmbante ide antisemite, nacionaliste, [[Antikapitalizmi|antikapitaliste]] dhe antimarksiste.{{Sfn|Kershaw|2008|p=82}} Me urdhër të eprorëve të tij të ushtrisë, Hitleri aplikoi për t'u bashkuar me partinë,{{Sfn|Evans|2003|p=170}} dhe brenda një jave u pranua si anëtari 555 i partisë (partia filloi të numëronte anëtarësimin në 500 për të dhënë përshtypjen se ishte një parti shumë më e madhe).{{Sfn|Kershaw|2008|pp=75, 76}}{{Sfn|Mitcham|1996|p=67}} Hitleri bëri deklaratën e tij të parë të njohur me shkrim në lidhje me [[Çështja hebreje|çështjen hebreje]] në një letër të 16 shtatorit 1919 drejtuar Adolf Gemlishit (e njohur tani si letra e Gemlishit). Në letër, Hitleri argumenton se qëllimi i qeverisë "duhet të jetë në mënyrë të patundur largimi i plotë i hebrenjve".{{Sfn|Kershaw|1999|pp=125–126}} Në DAP, Hitleri takoi [[Dietrich Eckart|Ditrih Ekart]], një nga themeluesit e partisë dhe një anëtar i Shoqërisë okulte Thule.{{Sfn|Fest|1970|p=21}} Ekarti u bë mentori i Hitlerit, duke shkëmbyer ide me të dhe duke e prezantuar atë me një gamë të gjerë të shoqërisë së Mynihut.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=94, 95, 100}} Për të rritur apelin e saj, DAP-i ndryshoi emrin e saj në {{Lang|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}} (Partia Nacional Socialiste e Punëtorëve Gjermanë (NSDAP), e njohur tani si "[[Partia Naziste]]").{{Sfn|Kershaw|2008|p=87}} Hitleri krijoi flamurin e partisë me një [[Svastika|svastikë]] në një rreth të bardhë mbi një sfond të kuq.{{Sfn|Kershaw|2008|p=88}} Hitleri u lirua nga ushtria më 31 mars 1920 dhe filloi të punonte me kohë të plotë për partinë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=93}} Selia e partisë ishte në Mynih, një qendër për nacionalistët gjermanë antiqeveritarë të vendosur për të eliminuar marksizmin dhe për të minuar Republikën e Vajmarit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=81}} Fridrih Rek-Maleceven komentoi në librin e tij të vitit 1947, ''Ditari i një burri në dëshpërim:'' Në shkurt të vitit 1921, tashmë shumë efektiv në manipulimin e turmave, Hitleri foli para një turme prej mbi 6,000 vetësh.{{Sfn|Kershaw|2008|p=89}} Për ta bërë publik takimin, dy kamionë me mbështetës të partisë udhëtuan nëpër Mynih duke valëvitur flamuj me svastikë dhe duke shpërndarë fletëpalosje. Hitleri shpejt fitoi famë për fjalimet e tij [[Polemika|polemike]] të zhurmshme kundër Traktatit të Versajës, politikanëve rivalë dhe veçanërisht kundër marksistëve dhe hebrenjve.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=89–92}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|parapamje|Hitleri duke pozuar për kamerën në shtator të vitit 1930.]] Në qershor të vitit 1921, ndërsa Hitleri dhe Ekarti ishin në një udhëtim për mbledhje fondesh në Berlin, një kryengritje shpërtheu brenda Partisë Naziste në Mynih. Anëtarët e komitetit të saj ekzekutiv donin të bashkoheshin me Partinë Socialiste Gjermane (DSP) me seli në Nuremberg.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=100, 101}} Hitleri u kthye në Mynih më 11 korrik dhe paraqiti dorëheqjen e tij me zemërim. Anëtarët e komitetit e kuptuan se dorëheqja e figurës së tyre kryesore publike do të thoshte fundi i partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=102}} Hitleri njoftoi se do të ribashkohej me kusht që të zëvendësonte Drekslerin si kryetar të partisë dhe që selia e partisë të mbetej në Mynih.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Komiteti u pajtua dhe ai u ribashkua me partinë më 26 korrik si anëtari 3,680. Hitleri vazhdoi të përballej me disa kundërshtime brenda Partisë Naziste. Kundërshtarët e Hitlerit në udhëheqje e përjashtuan Herman Eserin nga partia dhe ata shtypën 3,000 kopje të një pamfleti që sulmonte Hitlerin si tradhtar të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Në ditët në vijim, Hitleri foli para disa audiencave të mëdha dhe mbrojti veten dhe Eserin, nën duartrokitje të zjarrta. Strategjia e tij rezultoi e suksesshme dhe në një kongres të posaçëm të partisë më 29 korrik, atij iu dha pushtet absolut si kryetar i partisë, duke pasuar Drekslerin, me një votim prej 533 votash pro dhe një kundër.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=83, 103}} Fjalimet e hidhura të Hitlerit në birrari filluan të tërhiqnin audiencë të rregullt. Si [[Demagogu|demagog]],{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xv}} ai u bë i aftë në përdorimin e temave populiste, duke përfshirë përdorimin e kurbanëve, të cilët fajësoheshin për vështirësitë ekonomike të dëgjuesve të tij.{{Sfn|Bullock|1999|p=376}}{{Sfn|Frauenfeld|1937}}{{Sfn|Goebbels|1936}} Hitleri përdori magnetizmin personal dhe një kuptim të [[Psikologjia e turmës|psikologjisë së turmës]] në avantazhin e tij ndërsa merrej me fjalime publike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=105–106}}{{Sfn|Bullock|1999|p=377}} Historianët kanë vënë re efektin hipnotik të retorikës së tij në audienca të mëdha dhe të syve të tij në grupe të vogla.{{Sfn|Kressel|2002|p=121}} Alfons Hek, një ish-anëtar i [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], kujton: Ndjekësit e hershëm përfshinin [[Rudolf Heß|Rudolf Hesin]], ish-asin e forcave ajrore [[Hermann Goering|Herman Gëring]] dhe kapitenin e ushtrisë [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]]. Rëmi u bë kreu i organizatës paraushtarake naziste, {{Lang|de|[[Sturmabteilung]]}} (SA, "Trupat e Stuhisë"), të cilat mbronin takimet dhe sulmonin kundërshtarët politikë. Një ndikim kritik në mendimin e Hitlerit gjatë kësaj periudhe ishte ''Aufbau Vereinigung'',{{Sfn|Kellogg|2005|p=275}} një grup konspirativ i të dëbuarve të bardhë rusë dhe nazistëve të hershëm. Grupi, i financuar me fonde të kanalizuara nga industrialistë të pasur, e prezantoi Hitlerin me idenë e një konspiracioni hebre, duke lidhur financat ndërkombëtare me bolshevizmin.{{Sfn|Kellogg|2005|p=203}} Programi i Partisë Naziste u paraqit në [[Programi Nacionalsocialist|programin e tyre me 25 pika]] më 24 shkurt 1920. Ky nuk përfaqësonte një ideologji koherente, por ishte një konglomerat idesh të pranuara që kishin vlerë në lëvizjen [[Pangjermanizmi|pangjermanike]] [[Lëvizja Völkisch|völkisch]], siç ishte [[ultranacionalizmi]], kundërshtimi ndaj [[Traktati i Versajës|Traktatit të Versajës]], mosbesimi ndaj [[Kapitalizmi|kapitalizmit]], si dhe disa ide [[Socializmi|socialiste]]. Për Hitlerin, aspekti më i rëndësishëm i saj ishte qëndrimi i saj i fortë [[Judeofobia|antisemit]]. Ai gjithashtu e perceptonte programin si një bazë kryesisht për propagandë dhe për tërheqjen e njerëzve në parti.{{Sfn|Bracher|1970|pp=115–116}} === Puçi i Sallës së Birrës dhe Burgu i Landsbergut === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-00344A,_München,_nach_Hitler-Ludendorff_Prozess.jpg|parapamje|Të pandehurit në gjyqin [[Grushti në Mynih|e Puçit të Sallës së Birrës]], 1 prill 1924. Nga e majta në të djathtë: Hajnc Pernet, Fridrih Veber, Vilhelm Frik, Herman Kribel, Erih Ludendorf, Hitleri, Vilhelm Brykner, [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]] dhe Robert Vagner.]] [[Skeda:Mein_Kampf_dust_jacket.jpeg|parapamje|Mbulesa e pluhurit e botimit të viteve 1926–28 të {{Lang|de|[[Mein Kampf]]}}, të cilin Hitleri e shkroi në vitin 1925.]] Në vitin 1923, Hitleri kërkoi ndihmën e Gjeneralit të Luftës së Parë Botërore, Erih Ludendorf, për një grusht shteti të tentuar, të njohur si Puçi i Sallës së Birrës. Partia Naziste përdori fashizmin italian si model për pamjen dhe politikat e saj. Hitleri donte të imitonte Marshimin drejt Romës të [[Benito Musolini|Benito Musolinit]] në vitin 1922 duke organizuar grushtin e tij të shtetit në Bavari, i cili do të pasohej nga një sfidë ndaj qeverisë në Berlin. Hitleri dhe Ludendorfi kërkuan mbështetjen e {{Lang|de|Staatskommissar}} (Komisioneri i Shtetit) Gustav Riter fon Kahr, sundimtari ''de facto'' i Bavarisë. Megjithatë, Kahri, së bashku me shefin e policisë Hans Riter fon Zajser dhe gjeneralin e Reichswehr Oto fon Losov, donin të instalonin një diktaturë nacionaliste pa Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=126}} Më 8 nëntor 1923, Hitleri dhe SA-ja sulmuan një takim publik me 3,000 persona të organizuar nga Kahri në Byrgerbrojkeler, një birrari në Mynih. Duke ndërprerë fjalimin e Kahrit, ai njoftoi se revolucioni kombëtar kishte filluar dhe shpalli formimin e një qeverie të re me Ludendorfin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Pasi u tërhoq në një dhomë të pasme, Hitleri, me pistoletën e tij të nxjerrë, kërkoi dhe më pas mori mbështetjen e Kahrit, Zajserit dhe Losovit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Forcat e Hitlerit fillimisht arritën të pushtonin Reichswehr-in lokal dhe selinë e policisë, por Kahri dhe bashkëpunëtorët e tij e tërhoqën shpejt mbështetjen e tyre. As ushtria dhe as policia e shtetit nuk u bashkuan me Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=129}} Të nesërmen, Hitleri dhe pasuesit e tij marshuan nga birraria drejt Ministrisë së Luftës së Bavarisë për të përmbysur qeverinë bavareze, por policia i shpërndau ata.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=130–131}} Në grushtin e dështuar të shtetit, 16 anëtarë të Partisë Naziste dhe katër oficerë policie u vranë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=73–74}} Hitleri iku në shtëpinë e Ernest Hanfshtengelit dhe sipas disa të dhënave mendoi për vetëvrasje.{{Sfn|Kershaw|2008|p=132}} Ai ishte i depresionuar, por i qetë kur u arrestua më 11 nëntor 1923 për [[Tradhtia (krim)|tradhti të lartë]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=131}} Gjyqi i tij para Gjykatës së Posaçme Popullore në Mynih filloi në shkurt 1924,{{Sfn|Munich Court, 1924}} dhe [[Alfred Rosenberg|Alfred Rozenbergu]] u bë udhëheqësi i përkohshëm i Partisë Naziste. Më 1 prill, Hitleri u dënua me pesë vjet ''Festungshaft'' ('izolim në fortesë') në Burgun e Landsbergut.{{Sfn|Evans|2003|p=196}} Atje, ai u trajtua miqësisht nga rojet dhe iu lejua posta nga mbështetësit dhe vizita të rregullta nga shokët e partisë. I falur nga Gjykata Supreme e Bavarisë, ai u lirua nga burgu më 20 dhjetor 1924, kundër kundërshtimeve të prokurorit të shtetit.{{Sfn|Kershaw|1999|p=239}} Duke përfshirë kohën në paraburgim, Hitleri vuajti pak më shumë se një vit burg.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}} Ndërsa ishte në Landsberg, Hitleri diktoi pjesën më të madhe të vëllimit të parë të ''Mein Kampf'' (shqip. "Lufta Ime"; fillimisht e titulluar ''Katër Vjet e Gjysmë Lufte kundër Gënjeshtrave, Marrëzisë dhe Frikës'') fillimisht shoferit të tij, Emil Mauris, dhe më pas zëvendësit të tij, Rudolf Hes.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=147}} Libri, i dedikuar anëtarit të Shoqërisë Thule, Ditrih Ekartit, ishte një autobiografi dhe ekspozim i ideologjisë së tij. Libri paraqiti planet e Hitlerit për zgjerim territorial, si dhe për transformimin e shoqërisë gjermane në një diktaturë të bazuar në racë. Gjatë gjithë librit, hebrenjtë barazohen me "mikrobe" dhe paraqiten si "helmuesit ndërkombëtarë" të shoqërisë. Sipas ideologjisë së Hitlerit, zgjidhja e vetme ishte shfarosja e tyre. Ndërsa Hitleri nuk e përshkroi saktësisht se si do të arrihej kjo, "synimi i tij i natyrshëm gjenocidal është i pamohueshëm", sipas Ian Kersho.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=148–150}} Botuar në dy vëllime në 1925 dhe 1926, {{Lang|de|Mein Kampf}} shiti 228,000 kopje midis viteve 1925 dhe 1932. Një milion kopje u shitën në vitin 1933, vitin e parë të Hitlerit në detyrë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=80–81}} Pak para se Hitleri të kishte të drejtë për lirim me kusht, qeveria bavareze u përpoq ta deportonte atë në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=237}} Kancelari federal austriak e hodhi poshtë kërkesën me arsyetimin e rremë se shërbimi i tij në Ushtrinë Gjermane e bënte shtetësinë e tij austriake të pavlefshme.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} Në përgjigje, Hitleri hoqi dorë zyrtarisht nga shtetësia e tij austriake më 7 prill 1925.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} === Rindërtimi i Partisë Naziste === Në kohën e lirimit të Hitlerit nga burgu, politika në Gjermani ishte bërë më pak luftarake dhe ekonomia ishte përmirësuar, duke kufizuar mundësitë e Hitlerit për agjitacion politik. Si rezultat i Puçit të dështuar të Sallës së Birrës, Partia Naziste dhe organizatat e saj të lidhura u ndaluan në Bavari. Në një takim me Kryeministrin e Bavarisë, Hajnrih Held, më 4 janar 1925, Hitleri pranoi të respektonte autoritetin e shtetit dhe premtoi se do të kërkonte pushtet politik vetëm përmes procesit demokratik. Takimi hapi rrugën që ndalimi i Partisë Naziste të hiqej më 16 shkurt.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=158, 161, 162}} Megjithatë, pas një fjalimi nxitës që mbajti më 27 shkurt, Hitlerit iu ndalua të fliste publikisht nga autoritetet bavareze, një ndalim që mbeti në fuqi deri në vitin 1927.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=162, 166}}{{Sfn|Shirer|1960|p=129}} Për të çuar përpara ambiciet e tij politike pavarësisht ndalimit, Hitleri emëroi Gregor Shtraserin, Oto Shtraserin dhe [[Xhozef Gëbels|Jozef Gëbelsin]] për të organizuar dhe zgjeruar Partinë Naziste në Gjermaninë veriore. Gregor Shtraseri ndiqte një kurs politik më të pavarur, duke theksuar elementët socialistë të programit të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=166, 167}} Tregu i aksioneve në Shtetet e Bashkuara ra më 24 tetor 1929. Ndikimi në Gjermani ishte i tmerrshëm: miliona njerëz mbetën të papunë dhe disa banka të mëdha falimentuan. Hitleri dhe Partia Naziste u përgatitën të përfitonin nga emergjenca për të fituar mbështetje për partinë e tyre. Ata premtuan të hidhnin poshtë Traktatin e Versajës, të forconin ekonominë dhe të siguronin vende pune.{{Sfn|Shirer|1960|pp=136–137}} Hitleri diskutoi emrin e Partisë Naziste në tetor 1923: == Ardhja në pushtet == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Kryesor|Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet}} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align: center;" |- |+Rezultatet e zgjedhjeve të Partisë Naziste{{Sfn|Kolb|2005|pp=224–225}} ! scope="col" | Zgjedhjet ! scope="col" | Totali i votave ! scope="col" | % votash ! scope="col" | Vendet e Reichstag-ut ! class="unsortable" scope="col" | Shënime |- ! scope="row" |Maj 1924 | {{Nts|1918300}} | {{Nts|6.5}} | {{Nts|32}} | style="text-align:left;" | Hitleri në burg |- ! scope="row" |Dhjetor 1924 | {{Nts|907300}} | {{Nts|3.0}} | {{Nts|14}} | style="text-align:left;" | Hitleri lirohet nga burgu |- ! scope="row" |Maj 1928 | {{Nts|810100}} | {{Nts|2.6}} | {{Nts|12}} | style="text-align:left;" | |- ! scope="row" |Shtator 1930 | {{Nts|6409600}} | {{Nts|18.3}} | {{Nts|107}} | style="text-align:left;" | Pas krizës financiare |- ! scope="row" |Korrik 1932 | {{Nts|13745000}} | {{Nts|37.3}} | {{Nts|230}} | style="text-align:left;" | Pasi Hitleri u bë kandidat për president |- ! scope="row" |Nëntor 1932 | {{Nts|11737000}} | {{Nts|33.1}} | {{Nts|196}} | style="text-align:left;" | |- ! scope="row" |Mars 1933 | {{Nts|17277180}} | {{Nts|43.9}} | {{Nts|288}} | style="text-align:left;" | Zgjedhje vetëm pjesërisht të lira gjatë mandatit të Hitlerit si kancelar i Gjermanisë |} === Administrata e Bryningut === Depresioni i Madh i ofroi Hitlerit një mundësi politike. Gjermanët ishin të pavendosur në lidhje me [[Republika kuvendore|republikën parlamentare]], e cila u përball me sfida nga ekstremistët e krahut [[Politika e ekstremit të djathtë|të djathtë]] dhe [[Politika e ekstremit të majtë|të majtë]]. Partitë politike të moderuara ishin gjithnjë e më të paafta për të frenuar valën e ekstremizmit dhe referendumi gjerman i vitit 1929 ndihmoi në ngritjen e ideologjisë naziste.{{Sfn|Kolb|1988|p=105}} Zgjedhjet e shtatorit 1930 rezultuan në shpërbërjen e një koalicioni të madh dhe zëvendësimin e tij me një kabinet minoritar. Udhëheqësi i saj, kancelari Hajnrih Bryning i Partisë së Qendrës, qeverisi nëpërmjet dekreteve të jashtëzakonshme nga Presidenti Paul fon Hindenburg. Qeverisja me dekret u bë norma e re, duke hapur rrugën për forma autoritare të qeverisjes.{{Sfn|Halperin|1965|p=403 ''et. seq''}} Partia Naziste erdhi nga parëdësia dhe fitoi 18.3 për qind të votave dhe 107 vende parlamentare në zgjedhjet e vitit 1930, duke u bërë partia e dytë më e madhe në parlament.{{Sfn|Halperin|1965|pp=434–446 ''et. seq''}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_119-0289,_München,_Hitler_bei_Einweihung_"Braunes_Haus".jpg|parapamje|Hitleri dhe arkëtari i Partisë Naziste , Franc Ksaver Shvarc, në përurimin e rinovimit të Palais Barlov në Briner Shtrase në Mynih në selinë e Shtëpisë Kafe, dhjetor 1930.]] Hitleri bëri një paraqitje të spikatur në gjyqin e dy oficerëve të Reichswehr-it, Togerëve Rikard Sheringer dhe Hans Ludin, në fund të vitit 1930. Të dy u akuzuan për anëtarësim në Partinë Naziste, në atë kohë e paligjshme për personelin e Reichswehr-it.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=218}} Prokuroria argumentoi se Partia Naziste ishte ekstremiste, duke e shtyrë avokatin mbrojtës Hans Frank të thërriste Hitlerin të dëshmonte.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=216}} Më 25 shtator 1930, Hitleri dëshmoi se partia e tij do të ndiqte pushtetin politik vetëm përmes zgjedhjeve demokratike,{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|pp=218–219}} gjë që i siguroi atij shumë mbështetës në trupën e oficerëve.{{Sfn|Wheeler-Bennett|1967|p=222}} Masat shtrënguese të Bryningut sollën pak përmirësim ekonomik dhe ishin jashtëzakonisht të papëlqyeshme.{{Sfn|Halperin|1965|p=449 ''et. seq''}} Hitleri e shfrytëzoi këtë duke i drejtuar mesazhet e tij politike posaçërisht njerëzve që ishin prekur nga inflacioni i viteve 1920 dhe Depresioni, siç ishin fermerët, veteranët e luftës dhe klasa e mesme.{{Sfn|Halperin|1965|pp=434–436, 471}} Edhe pse Hitleri e kishte tërhequr shtetësinë austriake në vitin 1925, ai nuk e fitoi shtetësinë gjermane për gati shtatë vjet. Kjo do të thoshte se ai ishte [[Pashtetësia|pa shtetësi]], ligjërisht i paaftë për të kandiduar për poste publike dhe akoma përballej me rrezikun e deportimit.{{Sfn|Shirer|1960|p=130}} Më 25 shkurt 1932, ministri i brendshëm i Brunsvikut, Ditrih Klages, i cili ishte anëtar i Partisë Naziste, e emëroi Hitlerin si administrator për delegacionin e shtetit në Rajhsrat në Berlin, duke e bërë Hitlerin shtetas të Brunsvikut,{{Sfn|Hinrichs|2007}} dhe kështu të Gjermanisë.{{Sfn|Halperin|1965|p=476}} Hitleri kandidoi kundër Hindenburgut në zgjedhjet presidenciale të vitit 1932. Një fjalim në Klubin e Industrisë në [[Dyzeldorfi|Dyseldorf]] më 27 janar 1932 i siguroi atij mbështetjen e shumë prej industrialistëve më të fuqishëm të Gjermanisë.{{Sfn|Halperin|1965|pp=468–471}} Hindenburgu kishte mbështetje nga parti të ndryshme nacionaliste, monarkiste, katolike dhe [[Republikanizmi|republikane]], si dhe nga disa [[Partia Socialdemokrate e Gjermanisë|socialdemokratë]]. Hitleri përdori sloganin "{{Lang|de|Hitler über Deutschland}}" ("Hitleri mbi Gjermaninë"), një referencë për ambiciet e tij politike dhe fushatën e tij duke përdorur avionë.{{Sfn|Bullock|1962|p=201}} Ai ishte një nga politikanët e parë që përdori udhëtimin me avion për fushatë dhe e përdori atë në mënyrë efektive.{{Sfn|Hoffman|1989}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=227}} Hitleri doli i dyti në të dy raundet e zgjedhjeve, duke fituar më shumë se 35 për qind të votave në zgjedhjet përfundimtare. Edhe pse humbi ndaj Hindenburgut, këto zgjedhje e vendosën Hitlerin si një forcë të fortë në politikën gjermane.{{Sfn|Halperin|1965|pp=477–479}} === Emërimi si kancelar === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1972-026-11,_Machtübernahme_Hitlers.jpg|parapamje|Hitleri, në një dritare të Kancelarisë së Rajhut, merr duartrokitje në mbrëmjen e inaugurimit të tij si [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar]], 30 janar 1933.]] Mungesa e një qeverie efektive shtyu dy politikanë me ndikim, Franc fon Papen dhe Alfred Hugenberg, së bashku me disa industrialistë dhe biznesmenë të tjerë, t'i shkruanin një letër Hindenburgut. Nënshkruesit i kërkuan Hindenburgut të emëronte Hitlerin si udhëheqës të një qeverie "të pavarur nga partitë parlamentare", e cila mund të shndërrohej në një lëvizje që do të "mahniste miliona njerëz".{{Sfn|Letter to Hindenburg, 1932}}{{Sfn|Fox News, 2003}} Hindenburgu pranoi me ngurrim të emëronte Hitlerin si kancelar pasi dy zgjedhje të mëtejshme parlamentare - në korrik dhe nëntor 1932 - nuk kishin rezultuar në formimin e një qeverie shumicë. Hitleri kryesoi një qeveri koalicioni jetëshkurtër të formuar nga Partia Naziste (e cila kishte më shumë vende në Rajhshtag) dhe nga partia e Hugenbergut, Partia Kombëtare Popullore Gjermane (DNVP). Më 30 janar 1933, kabineti i ri u betua gjatë një ceremonie të shkurtër në zyrën e Hindenburgut. Partia Naziste fitoi tre poste: Hitleri u emërua kancelar, Vilhelm Friku Ministër i Brendshëm dhe Herman Gëringu Ministër i Brendshëm për Prusinë.{{Sfn|Shirer|1960|p=184}} Hitleri kishte këmbëngulur në pozicionet ministrore si një mënyrë për të fituar kontroll mbi policinë në pjesën më të madhe të Gjermanisë.{{Sfn|Evans|2003|p=307}} === Zjarri i Rajhshtagut dhe zgjedhjet e marsit === Si kancelar, Hitleri punoi kundër përpjekjeve të kundërshtarëve të Partisë Naziste për të ndërtuar një qeveri shumicë. Për shkak të ngërçit politik, ai i kërkoi Hindenburgut të shpërndante përsëri Rajhshtagun dhe zgjedhjet u caktuan për në fillim të marsit. Më 27 shkurt 1933, [[Historia e Berlinit|ndërtesa e Rajhshtagut u dogj]]. Gëringu fajësoi një komplot komunist, pasi komunisti holandez Marinus van der Lube u gjet në rrethana inkriminuese brenda ndërtesës që po digjej.{{Sfn|Bullock|1962|p=262}} Deri në vitet 1960, disa historianë, përfshirë Uilliam L. Shirer dhe [[Alan Bullock|Alan Bullok]], mendonin se Partia Naziste ishte përgjegjëse;{{Sfn|Shirer|1960|p=192}}{{Sfn|Bullock|1999|p=262}} tani pikëpamja e shumicës së historianëve është se Van der Lube e nisi zjarrin i vetëm.{{Sfn|Hett|2014|pp=255–259}} Me nxitjen e Hitlerit, Hindenburgu u përgjigj duke nënshkruar [[Dekreti i Zjarrit të Rajhstagut|Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut]] të 28 shkurtit, të hartuar nga nazistët, i cili pezulloi të drejtat themelore dhe lejoi ndalimin pa gjyq. Dekreti u lejua sipas Nenit 48 të Kushtetutës së Vajmarit, i cili i dha presidentit fuqinë për të marrë masa emergjente për të mbrojtur sigurinë dhe rendin publik.{{Sfn|Shirer|1960|pp=194, 274}} Aktivitetet e Partisë Komuniste Gjermane (KPD) u shtypën dhe 4,000 anëtarë të KPD-së u arrestuan.{{Sfn|Shirer|1960|p=194}} Përveç fushatave politike, Partia Naziste u angazhua në dhunë paraushtarake dhe përhapjen e propagandës antikomuniste, në ditët para zgjedhjeve. Në ditën e zgjedhjeve, më 6 mars 1933, pjesa e votave të nazistëve u rrit në 44% dhe partia fitoi numrin më të madh të vendeve në parlament. Partia e Hitlerit dështoi të siguronte një shumicë absolute, duke e bërë të domosdoshme një koalicion tjetër me DNVP-në.{{Sfn|Bullock|1962|p=265}} === Dita e Potsdamit dhe Akti i Mundësimit === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-S38324,_Tag_von_Potsdam,_Adolf_Hitler,_Paul_v._Hindenburg.jpg|parapamje|Hitleri dhe Paul fon Hindenburgu shtrëngojnë duart në Ditën e Potsdamit, 21 Mars 1933.]] Më 21 mars 1933, Rajhshtagu i ri u konstitua me një ceremoni hapjeje në Kishën e Garnizonit në [[Pocdami|Potsdam]]. Kjo "Ditë e Potsdamit" u mbajt për të demonstruar unitetin midis lëvizjes naziste dhe elitës dhe ushtrisë së vjetër [[Prusia|prusiane]]. Hitleri u shfaq me një xhaketë dhe përshëndeti me përulësi Hindenburgun.{{Sfn|City of Potsdam}}{{Sfn|Shirer|1960|pp=196–197}} Për të arritur kontroll të plotë politik pavarësisht se nuk kishte shumicë absolute në parlament, qeveria e Hitlerit solli {{Lang|de|Ermächtigungsgesetz}} (Aktin Mundësues) për një votim në Rajhstagun e sapozgjedhur. Akti - i titulluar zyrtarisht {{Lang|de|Gesetz zur Behebung der Not von Volk und Reich}} ("Ligji për të Zgjidhur Vështirësitë e Popullit dhe Rajhut")—i dha kabinetit të Hitlerit fuqinë për të miratuar ligje pa pëlqimin e Rajhshtagut për katër vjet. Këto ligje mund të devijonin (me përjashtime të caktuara) nga kushtetuta.{{Sfn|Shirer|1960|p=198}} Meqenëse do të ndikonte në kushtetutë, Akti i Mundësimit kërkonte një shumicë prej dy të tretash për t'u miratuar. Duke mos lënë asgjë në dorë të rastësisë, nazistët përdorën dispozitat e Dekretit të Zjarrit të Rajhshtagut për të arrestuar të 81 deputetët komunistë (pavarësisht fushatës së tyre të ashpër kundër partisë, nazistët e kishin lejuar KPD-në të kundërshtonte zgjedhjet){{Sfn|Evans|2003|p=335}} dhe për të penguar disa socialdemokratë të merrnin pjesë.{{Sfn|Shirer|1960|p=196}} Më 23 mars 1933, Rajhshtagu u mblodh në Shtëpinë e Operas "Kroll" në rrethana të turbullta. Radhët e ushtarëve të SA-së shërbyen si roje brenda ndërtesës, ndërsa grupe të mëdha jashtë, duke kundërshtuar legjislacionin e propozuar, bërtisnin slogane dhe kërcënime ndaj anëtarëve të parlamentit që po vinin.{{Sfn|Bullock|1999|p=269}} Pasi Hitleri i premtoi verbalisht udhëheqësit të partisë së Qendrës, Ludvig Kasit, se Hindenburgu do të mbante të drejtën e tij të vetos, Kasi njoftoi se Partia e Qendrës do të mbështeste Aktin e Mundësimit. Akti u miratua me 444 vota pro dhe 94 kundër, ku të gjitha partitë përveç socialdemokratëve votuan pro. Akti i Mundësimit, së bashku me Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut, e transformuan qeverinë e Hitlerit në një diktaturë ligjore ''de facto''.{{Sfn|Shirer|1960|p=199}} === Diktatura ===   Pasi kishte arritur kontroll të plotë mbi degët legjislative dhe ekzekutive të qeverisë, Hitleri dhe aleatët e tij filluan të shtypnin opozitën e mbetur. Partia Socialdemokrate u shpall e paligjshme dhe pasuritë e saj u sekuestruan.{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Ndërsa shumë delegatë të sindikatave ishin në Berlin për aktivitetet e 1 Majit, trupat sulmuese të SA-së pushtuan zyrat e sindikatave në të gjithë vendin. Më 2 maj 1933, të gjitha sindikatat u detyruan të shpërbëheshin dhe udhëheqësit e tyre u arrestuan. Disa u dërguan në [[Kampet naziste të përqendrimit|kampe përqendrimi]].{{Sfn|Shirer|1960|p=202}} Fronti Gjerman i Punës u formua si një organizatë ombrellë për të përfaqësuar të gjithë punëtorët, administratorët dhe pronarët e kompanive, duke reflektuar kështu konceptin e [[Nazizmi|nazizmit]] në frymën e ''Volksgemeinschaft'' (bashkësia e njerëzve) të Hitlerit.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}} Pasi kishte arritur kontroll të plotë mbi degët legjislative dhe ekzekutive të qeverisë, Hitleri dhe aleatët e tij filluan të shtypnin opozitën e mbetur. Partia Socialdemokrate u shpall e paligjshme dhe pasuritë e saj u sekuestruan.{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Ndërsa shumë delegatë të sindikatave ishin në Berlin për aktivitetet e 1 Majit, trupat sulmuese të SA-së pushtuan zyrat e sindikatave në të gjithë vendin. Më 2 maj 1933, të gjitha sindikatat u detyruan të shpërbëheshin dhe udhëheqësit e tyre u arrestuan. Disa u dërguan në [[Kampet naziste të përqendrimit|kampe përqendrimi]].{{Sfn|Shirer|1960|p=202}} Fronti Gjerman i Punës u formua si një organizatë ombrellë për të përfaqësuar të gjithë punëtorët, administratorët dhe pronarët e kompanive, duke reflektuar kështu konceptin e [[Nazizmi|nazizmit]] në frymën e ''Volksgemeinschaft'' (bashkësia e njerëzve) të Hitlerit.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1990-048-29A,_Adolf_Hitler_retouched.jpg|parapamje|Në vitin 1934, Hitleri u bë kreu i shtetit të Gjermanisë me titullin {{Lang|de|[[Führer|Führer und Reichskanzler]]}} (udhëheqës dhe kancelar i Rajhut).]] Deri në fund të qershorit, partitë e tjera ishin frikësuar dhe u shpërbënë. Kjo përfshinte partnerin nominal të koalicionit të nazistëve, DNVP-në; me ndihmën e SA-së, Hitleri e detyroi udhëheqësin e saj, Hugenbergun, të jepte dorëheqjen më 29 qershor. Më 14 korrik 1933, Partia Naziste u shpall e vetmja parti politike ligjore në Gjermani.{{Sfn|Evans|2003|pp=350–374}}{{Sfn|Shirer|1960|p=201}} Kërkesat e SA-së për më shumë pushtet politik dhe ushtarak shkaktuan ankth midis udhëheqësve ushtarakë, industrialë dhe politikë. Si përgjigje, Hitleri spastroi të gjithë udhëheqjen e SA-së në [[Nata e Thikave të Gjata|Natën e Thikave të Gjata]], e cila u zhvillua nga 30 qershori deri më 2 korrik 1934.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=309–314}} Hitleri shënjestroi Ernest Rëmin dhe udhëheqës të tjerë të SA-së, të cilët, së bashku me disa kundërshtarë politikë të Hitlerit (si Gregor Shtraseri dhe ish-kancelari Kurt fon Shlajsher), u arrestuan dhe u qëlluan.{{Sfn|Tames|2008|pp=4–5}} Ndërsa bashkësia ndërkombëtare dhe disa gjermanë u tronditën nga vrasjet, shumë në Gjermani besonin se Hitleri po rivendoste rendin.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=313–315}} Hindenburgu vdiq më 2 gusht 1934. Një ditë më parë, kabineti kishte miratuar Ligjin Lidhur me Kryetarin e Shtetit të Rajhut Gjerman.{{Sfn|Overy|2005|p=63}} Ky ligj deklaronte se pas vdekjes së Hindenburgut, zyra e presidentit do të shfuqizohej dhe fuqitë e tij do të bashkoheshin me ato të kancelarit. Kështu, Hitleri u bë kreu i shtetit, si dhe kreu i qeverisë, dhe u emërua zyrtarisht si {{Lang|de|Führer und Reichskanzler}} (Udhëheqës dhe Kancelari i Rajhut),{{Sfn|Shirer|1960|pp=226–227}} megjithëse {{Lang|de|Reichskanzler}} përfundimisht u rrëzua.{{Sfn|Evans|2005|p=44}} Me këtë veprim, Hitleri eliminoi mjetin e fundit ligjor me anë të të cilit mund të shkarkohej nga detyra.{{Sfn|Shirer|1960|p=229}} Si kreu i shtetit, Hitleri u bë komandant i përgjithshëm i forcave të armatosura. Menjëherë pas vdekjes së Hindenburgut, me nxitjen e udhëheqjes së {{Lang|de|Reichswehr}}-it, betimi tradicional i besnikërisë i ushtarëve u ndryshua për të pohuar besnikërinë ndaj Hitlerit personalisht, me emër, në vend të detyrës së komandantit të përgjithshëm (i cili më vonë u riemërua në komandant suprem) ose ndaj Gjermanisë.{{Sfn|Bullock|1962|p=309}} Më 19 gusht, bashkimi i presidencës me kancelarin u miratua nga 88 për qind e elektoratit që votoi në një referendum.{{Sfn|Evans|2005|p=110}} [[Skeda:Standarte_Adolf_Hitlers.svg|parapamje|Standardi personal i Hitlerit]] Në fillim të vitit 1938, Hitleri përdori shantazhin për të konsoliduar kontrollin e tij mbi ushtrinë duke nxitur çështjen Blomberg-Friç. Hitleri e detyroi Ministrin e tij të Luftës, Feldmarshalin Verner fon Blomberg, të jepte dorëheqjen duke përdorur një dosje policore që tregonte se gruaja e re e Blombergut kishte një precedent për prostitucion.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=392, 393}}{{Sfn|Shirer|1960|p=312}} Komandanti i ushtrisë, Gjeneral Koloneli Verner Fon Friç, u shkarkua pasi ''Schutzstaffel'' (SS-ja) paraqiti akuza se kishte pasur një marrëdhënie homoseksuale.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=393–397}} Të dy burrat kishin rënë në disfavor sepse kundërshtuan kërkesën e Hitlerit për ta bërë {{Lang|de|[[Wehrmacht]]}}-in gati për luftë që në vitin 1938.{{Sfn|Shirer|1960|p=308}} Hitleri mori titullin e Blombergut si Komandant i Përgjithshëm, duke marrë kështu komandën personale të forcave të armatosura.{{Sfn|Shirer|1960|p=318}} Ai e zëvendësoi Ministrinë e Luftës me ''Oberkommando der Wehrmacht'' (OKW), të kryesuar nga Gjenerali Vilhelm Kajtel. Po atë ditë, 16 gjeneralë u hoqën nga komandat e tyre dhe 44 të tjerë u transferuan; të gjithë dyshohej se nuk ishin mjaftueshëm pronazistë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=318–319}} Deri në fillim të shkurtit 1938, 12 gjeneralë të tjerë ishin shkarkuar.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=397–398}} Hitleri u kujdes t'i jepte diktaturës së tij pamjen e ligjshmërisë. Shumë nga dekretet e tij bazoheshin në mënyrë të qartë në Dekretin e Zjarrit të Rajhshtagut dhe rrjedhimisht në Nenin 48 të Kushtetutës së Vajmarit. Rajhshtagu e rinovoi Aktin e Mundësimit dy herë, çdo herë për katër vjet.{{Sfn|Shirer|1960|p=274}} Ndërsa zgjedhjet për Rajhshtagun ende mbaheshin (në 1933, 1936 dhe 1938), votuesve iu paraqit një listë e vetme nazistësh dhe "të ftuarish" pronazistë, e cila mori mbi 90 për qind të votave.{{Sfn|Read|2004|p=344}} Këto zgjedhje të rreme u mbajtën në kushte aspak sekrete; nazistët kërcënuan me hakmarrje të ashpra këdo që nuk votonte ose që votonte kundër.{{Sfn|Evans|2005|pp=109–111}} == Gjermania Naziste == [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-04062A,_Nürnberg,_Reichsparteitag,_SA-_und_SS-Appell.jpg|parapamje|Hitleri, [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe shefi i [[Sturmabteilung|SA-së]] Viktor Luce bëjnë [[Përshëndetja naziste|përshëndetjen naziste]] në [[Tubimet e Nurembergut|tubimin e Nurembergut]] në vitin 1934.]] === Ekonomia dhe kultura === Në gusht të vitit 1934, Hitleri emëroi presidentin e {{Lang|de|Reichsbank}}, Hjalmar Shaht, si Ministër të Ekonomisë, dhe vitin pasardhës, si Fuqiplotë për Ekonominë e Luftës, përgjegjës për përgatitjen e ekonomisë për luftë.{{Sfn|McNab|2009|p=54}} Rindërtimi dhe riarmatimi u financuan përmes kartëmonedhave Mefo, shtypjes së parave dhe sekuestrimit të pasurive të njerëzve të arrestuar si armiq të shtetit, përfshirë hebrenjtë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=259–260}} Numri i të papunëve ra nga gjashtë milionë në vitin 1932 në më pak se një milion në vitin 1936.{{Sfn|Shirer|1960|p=258}} Hitleri mbikëqyri një nga fushatat më të mëdha të përmirësimit të infrastrukturës në historinë gjermane, duke çuar në ndërtimin e digave, autostradave (Autobahn), hekurudhave dhe punimeve të tjera civile. Pagat ishin pak më të ulëta në mesin dhe fundin e viteve 1930 krahasuar me pagat gjatë Republikës së Vajmarit, ndërsa kostoja e jetesës u rrit me 25 për qind.{{Sfn|Shirer|1960|p=262}} Java mesatare e punës u rrit gjatë kalimit në një ekonomi lufte; në vitin 1939, gjermani mesatar punonte midis 47 dhe 50 orësh në javë.{{Sfn|McNab|2009|pp=54–57}} Qeveria e Hitlerit sponsorizoi arkitekturën në një shkallë të gjerë. Albert Shpiri, i cili luajti një rol të rëndësishëm në zbatimin e riinterpretimit klasicist të kulturës gjermane nga Hitleri, u vu në krye të rinovimeve të propozuara arkitekturore të Berlinit.{{Sfn|Speer|1971|pp=118–119}} Pavarësisht kërcënimit për bojkot shumëkombësh, Gjermania priti [[Lojërat Olimpike Verore 1936|Lojërat Olimpike të vitit 1936]]. Hitleri drejtoi ceremonitë e hapjes dhe mori pjesë në evenimente, si në [[Lojërat olimpike dimërore 1936|Lojërat Dimërore]] në Garmish-Partenkirshen ashtu edhe në Lojërat Verore në Berlin.{{Sfn|Evans|2005|pp=570–572}} === Riarmatimi dhe aleancat e reja === [[Skeda:Adolf_Hitler-_Speech_at_Krupp_Factory_in_Germany_(1935)_-_British_Pathé.webm|parapamje|Hitleri duke mbajtur një fjalim në fabrikën Krup në Esen, Gjermani, 1935.]] Në një takim me udhëheqësit ushtarakë gjermanë më 3 shkurt 1933, Hitleri foli për "pushtimin për {{Lang|de|Lebensraum}} në Lindje dhe gjermanizimin e saj të pamëshirshëm" si objektivat e tij përfundimtare të politikës së jashtme.{{Sfn|Weinberg|1970|pp=26–27}} Në mars, Princi Bernard Vilhelm von Bylov, sekretar në Ministrinë e Jashtme ({{Lang|de|Auswärtiges Amt}}), lëshoi një deklaratë mbi qëllimet kryesore të politikës së jashtme: {{Lang|de|[[Anschluss]]}} me Austrinë, rivendosjen e kufijve kombëtarë të Gjermanisë të vitit 1914, refuzimin e kufizimeve ushtarake sipas Traktatit të Versajës, kthimin e ish-kolonive gjermane në Afrikë dhe një zonë gjermane të ndikimit në Evropën Lindore. Hitleri i konsideroi qëllimet e Bylovit shumë modeste.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=490–491}} Në fjalimet gjatë kësaj periudhe, ai theksoi ato që ai i quajti qëllime paqësore të politikave të tij dhe një gatishmëri për të punuar brenda marrëveshjeve ndërkombëtare.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=492, 555–556, 586–587}} Në mbledhjen e parë të kabinetit të tij në vitin 1933, Hitleri i dha përparësi shpenzimeve ushtarake mbi lehtësimin e papunësisë.{{Sfn|Carr|1972|p=23}} Gjermania u tërhoq nga [[Lidhja e Kombeve]] dhe Konferenca Botërore e Çarmatimit në tetor 1933.{{Sfn|Kershaw|2008|p=297}} Në janar 1935, mbi 90 për qind e popullit të [[Sarlanda|Sarlandës]], atëherë nën administrimin e Lidhjes së Kombeve, votuan për t'u bashkuar me Gjermaninë.{{Sfn|Shirer|1960|p=283}} Atë mars, Hitleri njoftoi një zgjerim të Vermahtit në 600,000 anëtarë - gjashtë herë më shumë se numri i lejuar nga Traktati i Versajës - duke përfshirë zhvillimin e një force ajrore ([[Forca Ajrore Gjermane (1935–1945)|Luftwaffe]]) dhe një rritje në madhësinë e marinës luftarake ([[Marina Gjermane (1935–1945)|Kriegsmarine]]). Britania, Franca, Italia dhe Lidhja e Kombeve i dënuan këto shkelje të Traktatit, por nuk bënë asgjë për t'i ndaluar ato.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=601–602}}{{Sfn|Martin|2008}} Marrëveshja Detare Anglo-Gjermane (AGNA) e 18 qershorit lejoi që tonazhi gjerman të rritej në 35 për qind të asaj të Marinës Mbretërore Britanike. Hitleri e quajti nënshkrimin e AGNA-s "ditën më të lumtur të jetës së tij", duke besuar se marrëveshja shënonte fillimin e aleancës anglo-gjermane që ai kishte parashikuar në {{Lang|de|Mein Kampf}}.{{Sfn|Hildebrand|1973|p=39}} Franca dhe Italia nuk u konsultuan para nënshkrimit, duke minuar drejtpërdrejt Lidhjen e Kombeve dhe duke e vënë Traktatin e Versajës në rrugën drejt mungesës së rëndësisë.{{Sfn|Roberts|1975|p=}} Gjermania e ripushtoi zonën e demilitarizuar në Rajnlandë në mars të vitit 1936, duke shkelur Traktatin e Versajës. Hitleri gjithashtu dërgoi trupa në Spanjë për të mbështetur [[Francisko Franko|Francisko Frankon]] dhe fraksionin e tij nacionalist gjatë [[Lufta Civile Spanjolle|Luftës Civile Spanjolle,]] pasi mori një apel për ndihmë në korrik të vitit 1936. Në të njëjtën kohë, Hitleri vazhdoi përpjekjet e tij për të krijuar një aleancë anglo-gjermane.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=630–631}} Në gusht të vitit 1936, në përgjigje të një krize ekonomike në rritje të shkaktuar nga përpjekjet e tij për riarmatim, Hitleri urdhëroi Gëringun të zbatonte një Plan Katërvjeçar për të përgatitur Gjermaninë për luftë brenda katër viteve të ardhshme.{{Sfn|Overy, ''Origins of WWII Reconsidered''|1999}} Plani parashikonte një luftë të përgjithshme midis "judeo-bolshevizmit" dhe nazizmit gjerman, i cili sipas pikëpamjes së Hitlerit kërkonte një përpjekje të përkushtuar për riarmatim pavarësisht nga kostot ekonomike.{{Sfn|Carr|1972|pp=56–57}} Në tetor 1936, Konti Galeaco Çano, Ministër i Jashtëm i qeverisë së Musolinit, vizitoi Gjermaninë, ku nënshkroi një Protokoll Nëntëpikësh si shprehje afrimi dhe pati një takim personal me Hitlerin. Më 1 nëntor, Musolini shpalli një "bosht" midis Gjermanisë dhe Italisë.{{Sfn|Goeschel|2018|pp=69–70}} Më 25 nëntor, Gjermania nënshkroi [[Pakti Antikomintern|Paktin Antikomintern]] me [[Perandoria e Japonisë|Japoninë]]. Britania, Kina, Italia dhe Polonia u ftuan gjithashtu të bashkoheshin me Paktin Antikomintern, por vetëm Italia nënshkroi në vitin 1937. Hitleri braktisi planin e tij për një aleancë anglo-gjermane, duke fajësuar udhëheqjen britanike "të papërshtatshme".{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=642}} Në një takim në Kancelarinë e Rajhut me ministrat e tij të jashtëm dhe shefat ushtarakë atë nëntor, Hitleri ritheksoi qëllimin e tij për të fituar {{Lang|de|Lebensraum}} për popullin gjerman. Ai urdhëroi që përgatitjet për luftë në Lindje të fillonin që në vitin 1938 dhe jo më vonë se viti 1943. Në rast të vdekjes së tij, procesverbali i konferencës, i regjistruar si Memorandumi i Hosbahut, do të konsiderohej si "testamenti" i tij politik.{{Sfn|Aigner|1985|p=264}} Ai mendonte se një rënie e ndjeshme e standardeve të jetesës në Gjermani si rezultat i krizës ekonomike mund të ndalej vetëm nga agresioni ushtarak që synonte pushtimin e Austrisë dhe [[Çekosllovakia|Çekosllovakisë]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=636–637}}{{Sfn|Carr|1972|pp=73–78}} Hitleri nxiti veprime të shpejta përpara se Britania dhe Franca të fitonin një epërsi të përhershme në [[Gara e armatimeve|garën e armatimeve]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=636–637}} Në fillim të vitit 1938, pas çështjes Blomberg-Friç, Hitleri mori kontrollin e aparatit ushtarako-politik të jashtëm, duke shkarkuar Nojratin si Ministër të Jashtëm dhe duke e emëruar veten Ministër të Luftës.{{Sfn|Overy, ''Origins of WWII Reconsidered''|1999}} Që nga fillimi i vitit 1938 e tutje, Hitleri po ndiqte një politikë të jashtme që në fund të fundit synonte luftën.{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=638}} == Holokausti == ''Artikujt kryesorë: [[Holokausti]] dhe [[Zgjidhja Përfundimtare]]''<blockquote class="templatequote" id="1670">Nëse financuesit ndërkombëtarë hebrenj brenda dhe jashtë Evropës do të kenë sukses në zhytjen e kombeve edhe një herë në një luftë botërore, atëherë rezultati nuk do të jetë bolshevizimi i botës, dhe kështu fitorja e judaizmit, por shfarosja e racës hebreje në Evropë!<ref name="FOOTNOTEMarrus200037">[[Adolf Hitler#CITEREFMarrus2000|Marrus 2000]], p.&nbsp;37.</ref></blockquote>-- Adolf Hitler, fjalimi i 30 janarit 1939 në Rajhshtag [[Skeda:Mass_Grave_3_at_Bergen-Belsen_concentration_camp.jpg|parapamje|Një varr masiv në Bergen-Belsen pas çlirimit të kampit, prill 1945]] Holokausti dhe lufta e Gjermanisë në Lindje bazoheshin në pikëpamjen e kahershme të Hitlerit se hebrenjtë ishin armiq të popullit gjerman dhe se {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} ishte e nevojshme për zgjerimin e Gjermanisë. Ai u përqendrua në Evropën Lindore për këtë zgjerim, duke synuar të mposhtte Poloninë dhe Bashkimin Sovjetik dhe më pas të largonte ose të vriste hebrenjtë dhe [[sllavët]].{{Sfn|Gellately|1996}} Plani ''Generalplan Ost'' ([[Plani i Përgjithshëm i Lindjes]]) bënte thirrje për deportimin e popullsisë së Evropës Lindore të pushtuar dhe Bashkimit Sovjetik në Siberinë Perëndimore, për t'u përdorur si skllevër ose për t'u vrarë;{{Sfn|Snyder|2010|p=416}} territoret e pushtuara do të kolonizoheshin nga kolonë gjermanë ose të "gjermanizuar".{{Sfn|Steinberg|1995}} Qëllimi ishte të zbatohej ky plan pas pushtimit të Bashkimit Sovjetik, por kur kjo dështoi, Hitleri i përshpejtoi planet.{{Sfn|Snyder|2010|p=416}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=683}} Deri në janar të vitit 1942, ai kishte vendosur që hebrenjtë, sllavët dhe të deportuarit e tjerë që konsideroheshin të padëshirueshëm duhet të vriteshin.{{Sfn|Shirer|1960|p=965}} [[Skeda:Erlass_von_Hitler_-_Nürnberger_Dokument_PS-630_-_datiert_1._September_1939.jpg|parapamje|Urdhri i Hitlerit për {{Lang|de|[[Aktion T4]]}}, 1 shtator 1939]] Gjenocidi u organizua dhe u ekzekutua nga [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe [[Reinhard Heydrich|Rajnhard Hejdrihu]]. Të dhënat e Konferencës së Vanzesë, të mbajtur më 20 janar 1942 dhe të udhëhequr nga Hejdrihu, me pjesëmarrjen e 15 zyrtarëve të lartë nazistë, ofrojnë provat më të qarta të planifikimit sistematik për Holokaustin. Më 22 shkurt, Hitleri u regjistrua duke thënë: "ne do ta rifitojmë shëndetin tonë vetëm duke eliminuar hebrenjtë".{{Sfn|Naimark|2002|p=81}} Në mënyrë të ngjashme, në një takim në korrik 1941 me funksionarë kryesorë të territoreve lindore, Hitleri tha se mënyra më e lehtë për të qetësuar shpejt zonat do të arrihej më së miri duke "qëlluar të gjithë ata që duken të çuditshëm".{{Sfn|Longerich|2005|p=116}} Edhe pse nuk ka dalë në sipërfaqe asnjë urdhër i drejtpërdrejtë nga Hitleri që autorizon vrasjet masive,{{Sfn|Megargee|2007|p=146}} fjalimet e tij publike, urdhrat drejtuar gjeneralëve të tij, dhe ditarët e zyrtarëve nazistë tregojnë se ai konceptoi dhe autorizoi shfarosjen e hebrenjve evropianë.{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 15}}{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 17}} Gjatë luftës, Hitleri deklaroi vazhdimisht se profecia e tij e vitit 1939 po përmbushej, domethënë, se një luftë botërore do të sillte shfarosjen e racës hebreje.{{Sfn|Kershaw|2000b|pp=459–462}} Hitleri miratoi ''Einsatzgruppen''—skuadronet e vrasjeve që ndoqën ushtrinë gjermane përmes Polonisë, Balltikut dhe Bashkimit Sovjetik{{Sfn|Kershaw|2008|pp=670–675}}—dhe ishte i informuar mirë për aktivitetet e tyre.{{Sfn|Longerich|2003|loc=Chapter 15}}{{Sfn|Megargee|2007|p=144}} Deri në verën e vitit 1942, [[kampi i përqendrimit i Aushvicit]] u zgjerua për të akomoduar një numër të madh të të dëbuarve për vrasje ose [[Puna e detyruar nën pushtimin Gjerman gjatë Luftës së Dytë Botërore|skllavëri]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=687}} Dhjetëra kampe të tjera përqendrimi dhe kampe satelitore u ngritën në të gjithë Evropën, me [[Kampi i shfarosjes|disa kampe të dedikuara ekskluzivisht për shfarosje]].{{Sfn|Evans|2008|loc=map, p. 366}} Midis viteve 1939 dhe 1945, ''Schutzstaffel'' (SS-ja), e ndihmuar nga qeveritë kolaboracioniste dhe rekrutët nga vendet e pushtuara, ishin përgjegjës për vdekjen e të paktën 11 milionë joluftëtarëve,{{Sfn|Rummel|1994|loc=[http://www.hawaii.edu/powerkills/NAZIS.TAB1.1.GIF table, p. 112]}}{{Sfn|Snyder|2010|p=416}} duke përfshirë vrasjen e rreth gjashtë milionë hebrenjve (që përfaqësonin dy të tretat e popullsisë hebreje të Evropës),{{Sfn|Holocaust Memorial Museum}}{{Efn|Sir Richard Evans states, "it has become clear that the probable total is around 6 million."{{sfn|Evans|2008|p=318}}}} dhe midis 200,000 dhe 1,500,000 [[Holokausti i romëve|romëve]].{{Sfn|Hancock|2004|pp=383–396}}{{Sfn|Holocaust Memorial Museum}} Viktimat u vranë në kampe përqendrimi dhe shfarosjeje dhe në [[Getot hebreje të krijuara nga Gjermania naziste|geto]], si dhe përmes pushkatimeve masive.{{Sfn|Shirer|1960|p=946}}{{Sfn|Evans|2008|p=15}} Shumë viktima të Holokaustit u vranë në dhoma gazi ose u qëlluan, ndërsa të tjerë vdiqën nga uria ose sëmundjet ose ndërsa punonin si punëtorë skllevër.{{Sfn|Shirer|1960|p=946}}{{Sfn|Evans|2008|p=15}} Përveç eliminimit të hebrenjve, nazistët planifikuan të zvogëlonin popullsinë e territoreve të pushtuara me 30 milionë njerëz nga uria në një veprim të quajtur Plani i Urisë. Furnizimet ushqimore do t'i devijoheshin ushtrisë gjermane dhe civilëve gjermanë. Qytetet do të shkatërroheshin dhe toka do të lejohej të kthehej në pyll ose të ripopullohej nga kolonistët gjermanë.{{Sfn|Snyder|2010|pp=162–163, 416}} Së bashku, Plani i Urisë dhe {{Lang|de|Generalplan Ost}} do të kishte çuar në vdekjen e 80 milionë njerëzve nga uria në Bashkimin Sovjetik.{{Sfn|Dorland|2009|p=6}} Këto plane të përmbushura pjesërisht rezultuan në vdekje shtesë, duke e çuar numrin e përgjithshëm të civilëve dhe të robërve të luftës që vdiqën në democid në rreth 19.3 milionë njerëz.{{Sfn|Rummel|1994|loc=[http://www.hawaii.edu/powerkills/NAZIS.TAB1.1.GIF table, p. 112]}} Politikat e Hitlerit rezultuan në vrasjen e gati dy milionë civilëve polakë johebrenj,{{Sfn|US Holocaust Memorial Museum}} mbi tre milionë të burgosurve sovjetikë të luftës,{{Sfn|Snyder|2010|p=184}} komunistëve dhe kundërshtarëve të tjerë politikë, [[Përndjekja e homoseksualëve në Gjermaninë naziste|homoseksualëve]], personave me aftësi të kufizuara fizike dhe mendore,{{Sfn|Niewyk|Nicosia|2000|p=45}}{{Sfn|Goldhagen|1996|p=290}} Dëshmitarëve të Jehovait, [[Adventistët|adventistëve]] dhe sindikalistëve. Hitleri nuk foli kurrë publikisht për vrasjet dhe duket se nuk i ka vizituar kurrë kampet e përqendrimit.{{Sfn|Downing|2005|p=33}} Nazistët përqafuan konceptin e [[Higjiena racore|higjienës racore]]. Më 15 shtator 1935, Hitleri paraqiti dy ligje - të njohura si [[Ligjet e Nurembergut]] - në Rajhshtag. Ligjet ndalonin marrëdhëniet seksuale dhe martesat midis arianëve dhe hebrenjve dhe më vonë u zgjeruan për të përfshirë "ciganët, zezakët ose pasardhësit e tyre bastardë".{{Sfn|Gellately|2001|p=216}} Ligjet i hoqën të gjithë joarianët nga shtetësia e tyre gjermane dhe ndaluan punësimin e grave johebreje nën moshën 45 vjeç në familjet hebreje.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=567–568}} Politikat e hershme [[Eugjenika naziste|eugjenike]] të Hitlerit synonin fëmijët me aftësi të kufizuara fizike dhe zhvillimore në një program të quajtur Action Brandt, dhe më vonë ai autorizoi një program [[Euthanasia|eutanazie]] për të rriturit me aftësi të kufizuara serioze mendore dhe fizike, i njohur tani si ''Aktion T4''.{{Sfn|Overy|2005|p=252}} == Stili i udhëheqjes == [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-B24543,_Hauptquartier_Heeresgruppe_Süd,_Lagebesprechung.jpg|parapamje|Hitleri gjatë një takimi në selinë e Grupit Jugor të Ushtrisë në qershor 1942]] Hitleri e sundoi Partinë Naziste në mënyrë [[Autokracia|autokratike]] duke shpallur {{Lang|de|[[Führerprinzip]]}} ([[Führerprinzip|parimin e udhëheqësit]]). Parimi mbështetej në bindjen absolute të të gjithë vartësve ndaj eprorëve të tyre; kështu, ai e shihte strukturën qeveritare si një piramidë, me veten e tij (udhëheqësin e pagabueshëm) në kulm. Rangu në parti nuk përcaktohej nga zgjedhjet; pozicionet plotësoheshin përmes emërimit nga ata me rang më të lartë, të cilët kërkonin bindje të pakushtëzuar ndaj vullnetit të udhëheqësit.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=170, 172, 181}} Stili i udhëheqjes së Hitlerit ishte t'u jepte urdhra kundërshtuese vartësve të tij dhe t'i vendoste ata në pozicione ku detyrat dhe përgjegjësitë e tyre mbivendoseshin me ato të të tjerëve, në mënyrë që "ai më i forti të bënte punën".{{Sfn|Speer|1971|p=281}} Në këtë mënyrë, Hitleri nxiste mosbesim, konkurrencë dhe grindje të brendshme midis vartësve të tij për të konsoliduar dhe maksimizuar pushtetin e tij. Kabineti i tij nuk u mblodh kurrë pas vitit 1938 dhe ai i dekurajoi ministrat e tij të takoheshin në mënyrë të pavarur.{{Sfn|Manvell|Fraenkel|2007|p=29}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=323}} Hitleri zakonisht nuk jepte urdhra me shkrim; në vend të kësaj, ai komunikonte me gojë ose i përcillte ato përmes bashkëpunëtorit të tij të ngushtë Martin Borman.{{Sfn|Kershaw|2008|p=377}} Ai ia besoi Bormanit dokumentet, emërimet dhe financat personale; Bormani e përdori pozicionin e tij për të kontrolluar rrjedhën e informacionit dhe aksesin te Hitleri.{{Sfn|Speer|1971|p=333}} Hitleri dominoi përpjekjet luftarake të vendit të tij gjatë Luftës së Dytë Botërore në një masë më të madhe se çdo udhëheqës tjetër kombëtar. Ai forcoi kontrollin e tij mbi forcat e armatosura në vitin 1938 dhe më pas mori të gjitha vendimet e mëdha në lidhje me strategjinë ushtarake të Gjermanisë. Vendimi i tij për të ndërmarrë një seri ofensivash të rrezikshme kundër Norvegjisë, Francës dhe Holandës në vitin 1940, kundër këshillës së ushtrisë, rezultoi i suksesshëm, megjithëse strategjitë diplomatike dhe ushtarake që ai përdori në përpjekjet për të detyruar Mbretërinë e Bashkuar të dilte nga lufta përfunduan me dështim.{{Sfn|Overy|2005a|pp=421–425}} Hitleri e thelloi përfshirjen e tij në përpjekjet luftarake duke emëruar veten si komandant të përgjithshëm të Ushtrisë në dhjetor 1941; që nga kjo pikë e tutje, ai personalisht drejtoi luftën kundër Bashkimit Sovjetik, ndërsa komandantët e tij ushtarakë përballë Aleatëve Perëndimorë ruajtën një shkallë autonomie.{{Sfn|Kershaw|2012|pp=169–170}} Udhëheqja e Hitlerit u shkëput gjithnjë e më shumë nga realiteti ndërsa lufta u kthye kundër Gjermanisë, me strategjitë mbrojtëse të ushtrisë që shpesh pengoheshin nga vendimmarrja e tij e ngadaltë dhe direktivat e shpeshta për të mbajtur pozicione të paqëndrueshme. Megjithatë, ai vazhdoi të besonte se vetëm udhëheqja e tij mund të sillte fitoren.{{Sfn|Overy|2005a|pp=421–425}} Në muajt e fundit të luftës, Hitleri refuzoi të merrte në konsideratë negociatat e paqes, duke e konsideruar shkatërrimin e Gjermanisë si më të preferueshëm sesa dorëzimin.{{Sfn|Kershaw|2012|pp=396–397}} Ushtria nuk e sfidoi dominimin e Hitlerit në përpjekjet e luftës dhe oficerët e lartë në përgjithësi mbështetën dhe zbatuan vendimet e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=171–395}} == Jeta personale == === Familja === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Kryesor|Familja e Hitlerit}} [[Skeda:Bundesarchiv_B_145_Bild-F051673-0059,_Adolf_Hitler_und_Eva_Braun_auf_dem_Berghof.jpg|parapamje|Hitleri dhe Brauni në vitin 1942]] Hitleri krijoi një imazh publik si një burrë beqar pa jetë familjare, i përkushtuar tërësisht ndaj misionit të tij politik dhe kombit.{{Sfn|Shirer|1960|p=130}}{{Sfn|Bullock|1999|p=563}} Ai u takua me të dashurën e tij, Eva Braun, në vitin 1929,{{Sfn|Kershaw|2008|p=378}} dhe u martua me të më 29 prill 1945, një ditë para se të dy të kryenin vetëvrasje.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=947–948}} Në shtator 1931, gjysmëmbesa e tij, Geli Raubal, kreu vetëvrasje me armën e Hitlerit në apartamentin e tij në Mynih. U përfol midis bashkëkohësve se Geli ishte në një lidhje romantike me të, dhe vdekja e saj ishte një burim dhimbjeje të thellë dhe afatgjatë.{{Sfn|Bullock|1962|pp=393–394}} Paula Hitler, motra e vogël e Hitlerit dhe anëtarja e fundit e gjallë e familjes së tij të ngushtë, vdiq në qershor 1960.{{Sfn|Kershaw|2008|p=4}} === Pikëpamjet mbi fenë === Hitleri lindi nga një nënë [[Kisha Katolike Romake|katolike]] praktikuese dhe një baba [[Antiklerikalizmi|antiklerikal]]; pasi u largua nga shtëpia, Hitleri nuk mori më pjesë në [[Mesha|Meshë]] dhe as nuk mori sakramentet.{{Sfn|Kershaw|2008|p=5}}{{Sfn|Rißmann|2001|pp=94–96}}{{Sfn|Toland|1992|pp=9–10}} Albert Shpiri pohon se Hitleri fliste kundër kishës ndaj bashkëpunëtorëve të tij politikë, dhe megjithëse nuk u largua kurrë zyrtarisht nga kisha, ai nuk kishte asnjë lidhje me të.{{Sfn|Speer|1971|pp=141–142}} Ai shton se Hitleri mendonte se në mungesë të fesë së organizuar, njerëzit do të ktheheshin te misticizmi, të cilin ai e konsideronte regresiv.{{Sfn|Speer|1971|pp=141–142}} Sipas Shpirit, Hitleri besonte se [[Feja në Japoni|besimet fetare japoneze]] ose [[Islami]] do të kishin qenë një fe më e përshtatshme për gjermanët sesa Krishterimi, me "butësinë dhe dobësinë" e tij.{{Sfn|Speer|1971|p=143}} Historiani Xhon S. Konuei pohon se Hitleri ishte thelbësisht kundër kishave të krishtera.{{Sfn|Conway|1968|p=3}} Sipas Bullokut, Hitleri nuk besonte në Zot, ishte antiklerikal dhe e përçmonte etikën e krishterë sepse ajo binte ndesh me pikëpamjen e tij të preferuar të "mbijetesës së më të fortit".{{Sfn|Bullock|1999|pp=385, 389}} Ai favorizonte aspekte të [[Protestantizmi|Protestantizmit]] që i përshtateshin pikëpamjeve të tij dhe përvetësonte disa elementë të organizimit hierarkik, [[Liturgjia|liturgjisë]] dhe frazeologjisë së Kishës Katolike.{{Sfn|Rißmann|2001|p=96}} Në një fjalim të vitit 1932, Hitleri deklaroi se nuk ishte katolik dhe e shpalli veten të krishterë gjerman.{{Sfn|Weir|Greenberg|2022|p=694}} Në një bisedë me Albert Shpirin, Hitleri tha: "Nëpërmjet meje, [[Evangjelikalizmi|Kisha Ungjillore]] mund të bëhej kisha themelore, si në Angli."{{Sfn|Speer|1971|p=142}} [[Skeda:Hitler_with_Catholic_dignitaries.jpg|parapamje|Hitleri duke shtrënguar duart me peshkopin Ludvig Myler në vitin 1934]] Hitleri e shihte kishën si një ndikim të rëndësishëm politikisht konservator në shoqëri,{{Sfn|Speer|1971|p=141}} dhe ai miratoi një marrëdhënie strategjike me të që "i përshtatej qëllimeve të tij të menjëhershme politike".{{Sfn|Conway|1968|p=3}} Në publik, Hitleri shpesh lavdëronte trashëgiminë e krishterë dhe kulturën e krishterë gjermane, megjithëse deklaronte besimin në një "Jezus arian" që luftonte kundër hebrenjve.{{Sfn|Steigmann-Gall|2003|pp=27, 108}} Megjithatë, në "Diskutimin e Tryezës e Hitlerit" ai u regjistrua duke thënë se Krishterimi ishte një "absurditet"{{Sfn|Hitler|2000|p=59}} dhe një marrëzi e bazuar në gënjeshtra.{{Sfn|Hitler|2000|p=342}} Sipas një raporti të Zyrës Amerikane të Shërbimeve Strategjike (OSS), "Plani Master Nazist", Hitleri planifikoi të shkatërronte ndikimin e kishave të krishtera brenda Rajhut.{{Sfn|Sharkey|2002}}{{Sfn|Bonney|2001|pp=2–3}} Shireri komentoi se "regjimi nazist kishte ndërmend të shkatërronte krishterimin në Gjermani, nëse mundej, dhe të zëvendësonte paganizmin e vjetër të perëndive të hershme fisnore gjermanike me paganizmin e ri të ekstremistëve nazistë".{{Sfn|Shirer|1960|p=240}} Sipas Bullokut, Hitleri donte të priste deri pas luftës para se të zbatonte këtë plan.{{Sfn|Bullock|1962|pp=219, 389}} Riçard Stajgman-Gall ka arritur në përfundimin se nuk kishte prova të forta për një plan të tillë për të zëvendësuar krishterimin.{{Sfn|Steigmann-Gall|2003|p=259}} Historiani suedez Mikael Nilson vëren se shumë nga deklaratat fetare të Hitlerit janë marrë nga ''Diskutimi i Tryezës'', të cilën ai e konsideron shumë të pabesueshme: pjesa më e madhe e përmbajtjes është shkruar disa ditë pas ngjarjes dhe është modifikuar shumë për t'iu përshtatur axhendave të Martin Bormanit dhe më vonë Fransua Zhënudit.{{Sfn|Nilsson|2020|pp=23-24, 51, 113, 191–192}} Shpiri shkroi se Hitleri kishte një pikëpamje negative për nocionet mistike të Himlerit dhe [[Alfred Rosenberg|Alfred Rosenbergut]] dhe përpjekjen e Himlerit për të mitizuar SS-në. Hitleri ishte më pragmatik dhe ambiciet e tij përqendroheshin në shqetësime më praktike.{{Sfn|Speer|1971|pp=141, 171, 174}}{{Sfn|Bullock|1999|p=729}} === Shëndeti === Studiuesit kanë sugjeruar në mënyra të ndryshme se Hitleri vuante nga sindroma e zorrës së irritueshme, lezione të lëkurës, rrahje të çrregullta të zemrës, [[Ateroskleroza|sklerozë koronare]],{{Sfn|Evans|2008|p=508}} [[sëmundja e Parkinsonit]],{{Sfn|BBC News, 1999}}{{Sfn|Bullock|1962|p=717}} [[sifilizi]],{{Sfn|Bullock|1962|p=717}} arteriti me qeliza gjigante,{{Sfn|Redlich|1993}} [[Zhurmat në vesh|tiniti]],{{Sfn|Redlich|2000|pp=129–190}} dhe [[monorkizmi]].{{Sfn|''The Guardian'', 2015}} Në një raport të përgatitur për OSS-në në vitin 1943, Ualter Çarls Langer i [[Universiteti i Harvardit|Universitetit të Harvardit]] e përshkroi Hitlerin si një "[[Psikopatia|psikopat]] neurotik" dhe spekuloi se ai shfaqte tendenca masokiste dhe ndjenja të thella veturrejtjeje, të cilat i projektonte te të tjerët, veçanërisht te hebrenjtë.{{Sfn|Langer|1972|p=126}}{{Sfn|Fuchs|2000|p=58}} Në librin e tij të vitit 1977, "Zoti Psikopatik: Adolf Hitler", historiani Robert G. L. Uejt propozon se Hitleri vuante nga çrregullimi i personalitetit.{{Sfn|Waite|1993|p=356}} Historianët Henrik Eberle dhe Hans-Joakim Nojman konsiderojnë se, ndërsa vuante nga disa sëmundje, përfshirë sëmundjen e Parkinsonit, Hitleri nuk përjetoi iluzione patologjike dhe ishte gjithmonë plotësisht i vetëdijshëm për vendimet e tij, dhe për këtë arsye përgjegjës për to.{{Sfn|Gunkel|2010}}{{Sfn|Jones|1989}} Diku në vitet 1930, Hitleri adoptoi një dietë kryesisht vegjetariane,{{Sfn|Bullock|1999|p=388}}{{Sfn|Toland|1992|p=256}} duke shmangur të gjithë mishin dhe peshkun që nga viti 1942 e tutje. Në ngjarjet shoqërore, ai ndonjëherë jepte rrëfime grafike të therjes së kafshëve në një përpjekje për t'i bërë mysafirët e tij të shmangnin mishin.{{Sfn|Wilson|1998}} Bormani ndërtoi një serë pranë Berghofit (pranë Bershtesgaden) për të siguruar një furnizim të qëndrueshëm me fruta dhe perime të freskëta për Hitlerin.{{Sfn|McGovern|1968|pp=32–33}} Hitleri ndaloi së piri alkool rreth kohës që u bë vegjetarian dhe më pas piu birrë ose verë vetëm shumë rrallë në raste shoqërore.{{Sfn|Linge|2009|p=38}}{{Sfn|Hitler|Trevor-Roper|1988|p=176, 22 January 1942}} Ai nuk pinte duhan për pjesën më të madhe të jetës së tij të rritur, por pinte shumë duhan në rininë e tij (25 deri në 40 cigare në ditë); ai përfundimisht e la, duke e quajtur vesin "një humbje parash".{{Sfn|Proctor|1999|p=219}} Ai i inkurajoi bashkëpunëtorët e tij të ngushtë ta linin duke ofruar një orë ari kujtdo që ishte në gjendje ta linte vesin.{{Sfn|Toland|1992|p=741}} Hitleri filloi të përdorte amfetaminë herë pas here pas vitit 1937 dhe u bë i varur prej saj në fund të vitit 1942.{{Sfn|Heston|Heston|1980|pp=125–142}} Shpiri e lidhi këtë përdorim të amfetaminës me sjelljen gjithnjë e më të çrregullt dhe vendimmarrjen e paepur të Hitlerit (për shembull, duke lejuar rrallë tërheqje ushtarake).{{Sfn|Heston|Heston|1980|pp=11–20}} I përshkruar 90 medikamente gjatë viteve të luftës nga mjeku i tij personal, Teodor Morel, Hitleri merrte shumë pilula çdo ditë për probleme kronike me stomakun dhe sëmundje të tjera.{{Sfn|Kershaw|2008|p=782}} Ai konsumonte rregullisht amfetaminë, barbiturate, opiate dhe [[Kokaina|kokainë]],{{Sfn|Ghaemi|2011|pp=190–191}}{{Sfn|Porter|2013}} si dhe bromur kaliumi dhe atropa beladona (kjo e fundit në formën e pilulave antigaz të Doktor Kosterit).{{Sfn|Doyle|2005|p=8}} Ai pësoi çarjetë daulleve të veshit si pasojë e shpërthimit të bombës [[Komploti i 20 korrikut|së komplotit më 20 korrik]] 1944, dhe 200 copëza druri iu desh t'i hiqeshin nga këmbët.{{Sfn|Linge|2009|p=156}} Pamjet e lajmeve të Hitlerit tregojnë dridhje në dorën e majtë dhe një ecje të shpejtë, të cilat filluan para luftës dhe u përkeqësuan drejt fundit të jetës së tij.{{Sfn|Kershaw|2008|p=782}} Ernest-Gynter Shenk dhe disa mjekë të tjerë që takuan Hitlerin në javët e fundit të jetës së tij gjithashtu formuan një diagnozë të sëmundjes së Parkinsonit.{{Sfn|O'Donnell|2001|p=37}} == Trashëgimia == [[Skeda:Mahnstein.JPG|parapamje|Jashtë një ndërtese në Braunau-am-In, Austri, ku lindi Hitleri, është vendosur një gur përkujtimor si kujtesë e Luftës së Dytë Botërore. Mbishkrimi përkthehet kështu:{{Sfn|Zialcita|2019}}Për paqe, liri dhe demokracikurrë më fashizëmmiliona të vdekur na lajmërojnë]] Sipas historianit Joakim Fest, vetëvrasja e Hitlerit u krahasua nga shumë bashkëkohës me një "magji" që po shuhej.{{Sfn|Fest|1974|p=753}} Në mënyrë të ngjashme, Shpiri komentoi në librin ''"Brenda Rajhut të Tretë''" mbi emocionet e tij një ditë pas vetëvrasjes së Hitlerit: "Vetëm tani magjia u shua."{{Sfn|Speer|1971|p=617}} Mbështetja publike për Hitlerin ishte shembur në kohën e vdekjes së tij, të cilën pak gjermanë e vajtuan; Kersho argumenton se shumica e civilëve dhe personelit ushtarak ishin shumë të zënë duke u përshtatur me rënien e vendit ose duke ikur nga luftimet për të treguar ndonjë interes.{{Sfn|Kershaw|2012|pp=348–350}} Sipas historianit Xhon Toland, nazizmi "shpërtheu si një flluskë" pa udhëheqësin e tij.{{Sfn|Toland|1992|p=892}} Kersho e përshkruan Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} "Asnjëherë në histori një shkatërrim i tillë - fizik dhe moral - nuk është shoqëruar me emrin e një njeriu të vetëm", shton ai.{{Sfn|Kershaw|2000b|p=841}} Programi politik i Hitlerit shkaktoi një luftë botërore, duke lënë pas një Evropë Lindore dhe Qendrore të shkatërruar dhe të varfër. Gjermania pësoi shkatërrim të plotë, të karakterizuar si ''Stunde Null'' (Ora Zero).{{Sfn|Fischer|1995|p=569}} Politikat e Hitlerit shkaktuan vuajtje njerëzore në një shkallë të paparë;{{Sfn|Del Testa|Lemoine|Strickland|2003|p=83}} sipas R. J. Rumel, regjimi nazist ishte përgjegjës për vrasjen democide të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës.{{Sfn|Rummel|1994|p=112}} Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri evropian i Luftës së Dytë Botërore|teatrin evropian të Luftës së Dytë Botërore]].{{Sfn|Rummel|1994|p=112}} Numri i civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore ishte i pashembullt në historinë e luftës.{{Sfn|Murray|Millett|2001|p=554}} Historianët, filozofët dhe politikanët shpesh përdorin fjalën "i lig" për të përshkruar regjimin nazist.{{Sfn|Welch|2001|p=2}} Shumë vende evropiane e kanë kriminalizuar si promovimin e nazizmit ashtu edhe mohimin e Holokaustit.{{Sfn|Bazyler|2006|p=1}} Historiani Fridrih Majneke e përshkroi Hitlerin si "një nga shembujt e mëdhenj të fuqisë së veçantë dhe të pallogaritshme të personalitetit në jetën historike".{{Sfn|Shirer|1960|p=6}} Historiani anglez Hju Trevor-Roper e pa atë si "ndër 'thjeshtuesit e tmerrshëm' të historisë, pushtuesin më sistematik, më historik, më filozofik, por megjithatë më të vrazhdin, më mizorin dhe më pak bujarin që bota ka njohur ndonjëherë".{{Sfn|Hitler|Trevor-Roper|1988|p=xxxv}} Për historianin Xhon M. Roberts, disfata e Hitlerit shënoi fundin e një faze të historisë evropiane të dominuar nga Gjermania.{{Sfn|Roberts|1996|p=501}} Në vend të saj doli [[Lufta e Ftohtë]], një përballje globale midis [[Blloku Perëndimor|Bllokut Perëndimor]], të dominuar nga Shtetet e Bashkuara dhe vendet e tjera [[NATO|të NATO-s]], dhe [[Blloku Lindor|Bllokut Lindor]], të dominuar nga Bashkimi Sovjetik.{{Sfn|Lichtheim|1974|p=366}} Historiani [[Sebastian Haffner|Sebastian Hafner]] pohoi se pa Hitlerin dhe zhvendosjen e hebrenjve, shteti-komb modern i Izraelit nuk do të ekzistonte. Ai pohon se pa Hitlerin, [[shkolonizimi]] i ish-sferave evropiane të ndikimit do të ishte shtyrë.{{Sfn|Haffner|1979|pp=100–101}} Për më tepër, Hafneri pohoi se përveç [[Aleksandri i Madh|Aleksandrit të Madh]], Hitleri pati një ndikim më të rëndësishëm se çdo figurë tjetër historike e krahasueshme, në sensin që edhe ai shkaktoi një gamë të gjerë ndryshimesh në mbarë botën në një periudhë kohore relativisht të shkurtër.{{Sfn|Haffner|1979|p=100}} === Në propagandë === Hitleri shfrytëzoi filmat dokumentarë dhe lajmet për të frymëzuar një [[Kulti i individit|kult individi]]. Ai ishte i përfshirë dhe u shfaq në një seri filmash propagandistikë gjatë gjithë karrierës së tij politike, shumë prej të cilëve të realizuar nga Leni Rifenshtal, e cila konsiderohet si një pioniere e kinematografisë moderne.{{Sfn|''The Daily Telegraph'', 2003}} Paraqitjet e Hitlerit në filmat propagandistikë përfshijnë: * ''Der Sieg des Glaubens'' (''Fitorja e Besimit'', 1933) * ''Triumph des Willens'' (''Triumfi i Vullnetit'', 1935) * ''Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht'' (''Dita e Lirisë: Forcat Tona të Armatosura'', 1935) * ''Olympia'' (1938) == Shiko edhe == * [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet]] * [[Mustaqja si furçë dhëmbësh]] – E njohur edhe si "mustaqja e Hitlerit", një stil i qimeve të fytyrës * Bibliografia e Adolf Hitlerit * Führermuseum – Muzeu i pandërtuar i planifikuar nga Hitleri për Lincin, Austri * Regjistrimi i Hitlerit dhe Manerhajmit – Regjistrimi i vitit 1942 i një bisede midis Adolf Hitlerit dhe Gustaf Emil Manerhajmit * Julius Shaub – Ndihmësi Kryesor * Karl Majër – eprori i Hitlerit në inteligjencën ushtarake 1919–1920 * Karl Vilhelm Krauze – Shërbëtor personal * Lista e stafit personal të Adolf Hitlerit * Lista e rrugëve të emëruara sipas Adolf Hitlerit * Piktura nga Adolf Hitleri * Adolf Hitleri në kulturën popullore == Referimet == <references /> == Lidhje të jashtme == [[iarchive:APsychologicalAnalysisofAdolfHitler|Një analizë psikologjike e Adolf Hitlerit]], analizë e Zyrës së Shërbimeve Strategjike Luftarake nga Uollter Çarls Langer == Lufta e Dytë Botërore == === Sukseset e hershme diplomatike === [[Skeda:Matsuoka_besøger_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri dhe ministri i jashtëm japonez, Josuke Macuoka, në një takim në Berlin në mars të vitit 1941. Në sfond është [[Joachim von Ribbentrop|Joakim fon Ribentropi]].]] ==== Aleanca me Japoninë ==== Në shkurt të vitit 1938, me këshillën e ministrit të tij të jashtëm të sapoemëruar, [[Joachim von Ribbentrop|Joakim fon Ribentrop]], i cili ishte fuqimisht projaponez, Hitleri i dha fund aleancës sino-gjermane me [[Republika e Kinës (1912-1949)|Republikën e Kinës]] për të hyrë në një aleancë me [[Perandoria e Japonisë|Perandorinë më moderne dhe të fuqishme të Japonisë]]. Hitleri njoftoi njohjen gjermane të [[Manchukuo|Mançukos]], shtetit kukull japonez në [[Mançuria|Mançuri]], dhe hoqi dorë nga pretendimet gjermane për ish-kolonitë e tyre në Paqësor të mbajtura nga Japonia.{{Sfn|Bloch|1992|pp=178–179}} Hitleri urdhëroi ndërprerjen e dërgesave të armëve në Kinë dhe tërhoqi të gjithë oficerët gjermanë që punonin me Ushtrinë Kineze.{{Sfn|Bloch|1992|pp=178–179}} Për hakmarrje, gjenerali kinez Çiang Kaishek anuloi të gjitha marrëveshjet ekonomike sino-gjermane, duke i privuar gjermanët nga shumë lëndë të para kineze.{{Sfn|Plating|2011|p=21}} ==== Austria dhe Çekosllovakia ==== [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_137-004055,_Eger,_Besuch_Adolf_Hitlers.jpg|majtas|parapamje|Hitleri duke ecur përmes një turme në Çeb (gjermanisht: Eger), në Sudetenlandë, Çekosllovaki, tetor 1938.]] Më 12 mars 1938, Hitleri njoftoi bashkimin e Austrisë me Gjermaninë në ''[[Anshlusi|Anshlus (Anschluss)]]''.{{Sfn|Butler|Young|1989|p=159}}{{Sfn|Bullock|1962|p=434}} Më pas, Hitleri e ktheu vëmendjen e tij te popullsia [[Gjermanët|etnike gjermane]] e rajonit të Sudetenlandës së Çekosllovakisë.{{Sfn|Overy|2005|p=425}} Më 28-29 mars 1938, Hitleri zhvilloi një sërë takimesh sekrete në Berlin me Konrad Henlajnin të Partisë Gjermane Sudeten, partia më e madhe nga partitë etnike gjermane të Sudetenlandës. Burrat ranë dakord që Henlajni do të kërkonte autonomi më të madhe për gjermanët e Sudetenlandës nga qeveria çekosllovake, duke siguruar kështu një pretekst për veprime ushtarake gjermane kundër Çekosllovakisë. Në prill 1938, Henlajni i tha ministrit të jashtëm të [[Hungaria|Hungarisë]] se "çfarëdo që të ofronte qeveria çeke, ai gjithmonë do të ngrinte kërkesa edhe më të larta ... ai donte të sabotonte një mirëkuptim me çdo mjet sepse kjo ishte e vetmja metodë për ta hedhur në erë shpejt Çekosllovakinë".{{Sfn|Weinberg|1980|pp=334–335}} Në privatësi, Hitleri e konsideronte çështjen e Sudetenlandës të parëndësishme; qëllimi i tij i vërtetë ishte një luftë pushtuese kundër Çekosllovakisë.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=338–340}} Në prill, Hitleri urdhëroi OKV-në të përgatitej për ''Fall Grün'' (Çështja e Gjelbër), emri i koduar për një pushtim të Çekosllovakisë.{{Sfn|Weinberg|1980|p=366}} Si rezultat i presionit të fortë diplomatik francez dhe britanik, më 5 shtator, presidenti çekosllovak [[Edvard Benesh]] zbuloi "Planin e Katërt" për riorganizimin kushtetues të vendit të tij, i cili u pajtua me shumicën e kërkesave të Henlajnit për autonomi të sudetenëve.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=418–419}} Partia e Henlajnit iu përgjigj ofertës së Beneshit duke nxitur një seri përleshjesh të dhunshme me policinë çekosllovake që çuan në shpalljen e ligjit ushtarak në disa rrethe të sudetenëve.{{Sfn|Kee|1988|pp=149–150}}{{Sfn|Weinberg|1980|p=419}} Gjermania ishte e varur nga nafta e importuar; një përballje me Britaninë për shkak të mosmarrëveshjes çekosllovake mund të kufizonte furnizimet e Gjermanisë me naftë. Kjo e detyroi Hitlerin të anulonte {{Lang|de|Fall Grün}}, fillimisht e planifikuar për 1 tetor 1938.{{Sfn|Murray|1984|pp=256–260}} Më 29 shtator, Hitleri, Nevil Çemberlejni, Eduard Daladjeja dhe Musolini morën pjesë në një konferencë njëditore në Mynih që çoi në Marrëveshjen e Mynihut, e cila ia dorëzoi distriktet e Sudetenlandës Gjermanisë.{{Sfn|Bullock|1962|p=469}}{{Sfn|Overy, ''The Munich Crisis''|1999|p=207}} Çamberlejni ishte i kënaqur me konferencën e Mynihut, duke e quajtur rezultatin "paqe për kohën tonë", ndërsa Hitleri ishte i zemëruar për mundësinë e humbur për luftë në vitin 1938;{{Sfn|Kee|1988|pp=202–203}}{{Sfn|Weinberg|1980|pp=462–463}} ai shprehu zhgënjimin e tij në një fjalim më 9 tetor në [[Sarëbryken|Sarbryken]].{{Sfn|Messerschmidt|1990|p=672}} Sipas pikëpamjes së Hitlerit, paqja e ndërmjetësuar nga Britania, megjithëse e favorshme për kërkesat e dukshme gjermane, ishte një disfatë diplomatike që nxiti qëllimin e tij për të kufizuar pushtetin britanik për të hapur rrugën për zgjerimin lindor të Gjermanisë.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=671, 682–683}}{{Sfn|Rothwell|2001|pp=90–91}} Si rezultat i samitit, Hitleri u zgjodh Njeriu i Vitit nga revista ''Time'' për vitin 1938.{{Sfn|''Time'', January 1939}} Në fund të vitit 1938 dhe fillim të vitit 1939, kriza e vazhdueshme ekonomike e shkaktuar nga riarmatimi e detyroi Hitlerin të bënte shkurtime të mëdha në mbrojtje.{{Sfn|Murray|1984|p=268}} Në fjalimin e tij "Eksporto ose vdis" të 30 janarit 1939, ai bëri thirrje për një ofensivë ekonomike për të rritur rezervat valutore të Gjermanisë për të paguar lëndët e para si hekuri i cilësisë së lartë i nevojshëm për armët ushtarake.{{Sfn|Murray|1984|p=268}} Më 14 mars 1939, nën kërcënimin e Hungarisë, [[Republika Sllovake (1939–1945)|Sllovakia shpalli pavarësinë]] dhe mori mbrojtje nga Gjermania.{{Sfn|Evans|2005|p=682}} Të nesërmen, në shkelje të Marrëveshjes së Mynihut dhe ndoshta si rezultat i krizës ekonomike në thellim që kërkonte asete shtesë,{{Sfn|Murray|1984|pp=268–269}} Hitleri urdhëroi Vermahtin të pushtonte shtetin e mbetur çek dhe nga Kështjella e Pragës e shpalli territorin protektorat gjerman.{{Sfn|Shirer|1960|p=448}} === Fillimi i Luftës së Dytë Botërore === [[Skeda:Greater_Germanic_Reich.png|parapamje|Kufijtë e [[Rajhu i Madh Gjerman|Rajhut të Madh Gjerman]] të planifikuar nga nazistët]] [[Skeda:Benito_Mussolini_and_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri dhe Benito Musolini qëndrojnë së bashku në një podium rishikimi gjatë vizitës zyrtare të Musolinit në Mynih, 1937]] Në diskutime private në vitin 1939, Hitleri e shpalli Britaninë armikun kryesor që duhej mposhtur dhe se zhdukja e Polonisë ishte një prelud i domosdoshëm për këtë qëllim.{{Sfn|Weinberg|1980|p=562}} Krahu lindor do të sigurohej dhe toka do t'i shtohej {{Lang|de|Lebensraum}}-it të Gjermanisë.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=579–581}} I ofenduar nga "garancia" britanike më 31 mars 1939 për pavarësinë polake, ai tha: "Do t'u përgatis një pije djalli".{{Sfn|Maiolo|1998|p=178}} Në një fjalim në Vilhelms'haven për lëshimin në det të anijes luftarake ''Tirpitz'' më 1 prill, ai kërcënoi të denonconte Marrëveshjen Detare Anglo-Gjermane nëse britanikët vazhdonin të garantonin pavarësinë polake, të cilën ai e perceptonte si një politikë "rrethimi".{{Sfn|Maiolo|1998|p=178}} Polonia ose do të bëhej një [[Shteti satelit|shtet satelit]] gjerman, ose do të neutralizohej për të siguruar krahun lindor të Rajhut dhe për të parandaluar një bllokadë të mundshme britanike.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=688–690}} Fillimisht, Hitleri favorizoi idenë e një shteti satelit, por me refuzimin e saj nga qeveria polake, ai vendosi ta pushtonte dhe e bëri këtë qëllimin kryesor të politikës së jashtme të vitit 1939.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=537–539, 557–560}} Më 3 prill, Hitleri urdhëroi ushtrinë të përgatitej për ''Fall Weiss'' (Çështja e Bardhë), plani për pushtimin e Polonisë më 25 gusht.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=537–539, 557–560}} Në një fjalim në Rajhshtag më 28 prill, ai hoqi dorë si nga Marrëveshja Detare Anglo-Gjermane ashtu edhe nga Pakti Gjermano-polak i Mossulmimit.{{Sfn|Weinberg|1980|p=558}} Historianë të tillë si Uilliam Carr, Gerhard Vajnberg dhe Ian Kersho kanë argumentuar se një arsye për nxitimin e Hitlerit për në luftë ishte frika e tij nga një vdekje e hershme. Ai kishte pohuar vazhdimisht se duhej ta çonte Gjermaninë në luftë para se të plakej shumë, pasi pasardhësve të tij mund t'u mungonte forca e vullnetit të tij.{{Sfn|Carr|1972|pp=76–77}}{{Sfn|Kershaw|2000b|pp=36–37, 92}}{{Sfn|Weinberg|2010|p=792}} Hitleri ishte i shqetësuar se një sulm ushtarakundëk r Polonisë mund të rezultonte në një luftë të parakohshme me Britaninë.{{Sfn|Messerschmidt|1990|pp=688–690}}{{Sfn|Robertson|1985|p=212}} Ministri i jashtëm i Hitlerit dhe ish-ambasadori në Londër, Joakim fon Ribentrop, e siguroi atë se as Britania dhe as Franca nuk do t'i respektonin angazhimet e tyre ndaj Polonisë.{{Sfn|Bloch|1992|p=228}}{{Sfn|Overy|Wheatcroft|1989|p=56}} Prandaj, më 22 gusht 1939, Hitleri urdhëroi një mobilizim ushtarak kundër Polonisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=497}} Ky plan kërkonte mbështetjen e heshtur sovjetike,{{Sfn|Robertson|1963|pp=181–187}} dhe pakti i mossulmimit ([[Pakti Molotov-Ribbentrop|Pakti Molotov-Ribentrop]]) midis Gjermanisë dhe [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]], i udhëhequr nga [[Josif Stalini|Jozef Stalini]], përfshinte një marrëveshje të fshehtë për ndarjen e Polonisë midis dy vendeve.{{Sfn|Evans|2005|p=693}} Në kundërshtim me parashikimin e Ribentropit se Britania do të shkëpuste lidhjet anglo-polake, Britania dhe Polonia nënshkruan aleancën anglo-polake më 25 gusht 1939. Kjo, së bashku me lajmet nga Italia se Musolini nuk do ta respektonte [[Pakti i Çeliktë|Paktin e Çeliktë]], e shtyu Hitlerin të shtynte sulmin ndaj Polonisë nga 25 gushti në 1 shtator.{{Sfn|Bloch|1992|pp=252–253}} Hitleri u përpoq pa sukses t'i manovronte britanikët drejt neutralitetit duke u ofruar atyre një garanci mossulmimi më 25 gusht; ai më pas e udhëzoi Ribentropin të paraqiste një plan paqeje të minutës së fundit me një afat kohor tepër të shkurtër në një përpjekje për t'ia hedhur fajin për luftën e afërt mosveprimit britanik dhe polak.{{Sfn|Weinberg|1995|pp=85–94}}{{Sfn|Bloch|1992|pp=255–257}} Më 1 shtator 1939, Gjermania [[Pushtimi i Polonisë|pushtoi Poloninë perëndimore]] me pretekstin se i ishin mohuar pretendimet për Qytetin e Lirë të Dancigut (sot Gdansk) dhe të drejtën për rrugë ekstraterritoriale përgjatë Korridorit Polak, të cilin Gjermania e kishte dorëzuar sipas Traktatit të Versajës.{{Sfn|Weinberg|1980|pp=561–562, 583–584}} Si përgjigje, Britania dhe Franca i shpallën luftë Gjermanisë më 3 shtator, duke e habitur Hitlerin dhe duke e bërë atë të pyeste me zemërim Ribentropin: "Po tani?"{{Sfn|Bloch|1992|p=260}} Britania dhe Franca nuk vepruan menjëherë sipas deklaratave të tyre dhe më 17 shtator, forcat sovjetike pushtuan Poloninë lindore.{{Sfn|Hakim|1995}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-S55480,_Polen,_Parade_vor_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri shqyrton trupat në marshim gjatë [[Pushtimi i Polonisë|pushtimit të Polonisë]], shtator 1939]] Rënia e Polonisë u pasua nga ajo që gazetarët bashkëkohorë e quajtën "Lufta e Rreme" ose {{Lang|de|Sitzkrieg}} ("luftë ulur"). Hitleri udhëzoi dy goleiterët e sapoemëruar të Polonisë veriperëndimore, Albert Forshterin të Rajhsgau Dancig-Prusia Perëndimore dhe Arthur Grajzerin të Rajhsgau Varteland, të gjermanizonin zonat e tyre, "pa bërë pyetje" se si do të arrihej kjo.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}} Në zonën e Forshterit, polakët etnikë thjesht duhej të nënshkruanin formularë që deklaronin se kishin gjak gjerman.{{Sfn|Kershaw|2008|p=527}} Në të kundërt, Grajzeri u pajtua me Himlerin dhe kreu një fushatë [[spastrimi etnik]] ndaj polakëve. Grajzeir shpejt u ankua se Forshteri po lejonte që mijëra polakë të pranoheshin si gjermanë "racorë" dhe kështu rrezikonte "pastërtinë racore" gjermane.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}} Hitleri u përmbajt nga përfshirja. Ky mosveprim është cituar si një shembull i teorisë së "punës drejt Fyhrerit", në të cilën Hitleri lëshoi udhëzime të paqarta dhe priste që vartësit e tij të zhvillonin politika në mënyrë të pavarur.{{Sfn|Rees|1997|pp=141–145}}{{Sfn|Welch|2001|pp=88–89}} Një mosmarrëveshje tjetër vendosi njërën palë të përfaqësuar nga [[Heinrich Himmler|Hajnrih Himleri]] dhe Grajzeri, të cilët mbështesnin spastrimin etnik në Poloni, kundër një pale tjetër të përfaqësuar nga Gëringu dhe Hans Franku (guvernator i përgjithshëm i Polonisë së pushtuar), të cilët bënë thirrje për shndërrimin e Polonisë në "hambarin" e Rajhut. Më 12 shkurt 1940, mosmarrëveshja u zgjidh fillimisht në favor të pikëpamjes Gëring-Frank, e cila i dha fund dëbimeve masive ekonomikisht shkatërruese. Më 15 maj 1940, Himleri lëshoi një memo të titulluar "Disa mendime mbi trajtimin e popullsisë së huaj në Lindje", duke bërë thirrje për dëbimin e të gjithë popullsisë hebreje të Evropës në Afrikë dhe reduktimin e popullsisë polake në një "klasë punëtorësh pa udhëheqës". Hitleri e quajti memon e Himlerit "të mirë dhe të saktë" dhe, duke injoruar Gëringun dhe Frankun, zbatoi politikën Himler-Grajzer në Poloni.{{Sfn|Rees|1997|pp=148–149}} [[Skeda:Hitler,_Speer_y_Breker_en_París,_23_de_junio_de_1940.jpg|majtas|parapamje|Hitleri përpara [[Kulla Eiffel|Kullës Eifel]] në Paris me arkitektin Albert Shpir (majtas) dhe skulptorin Arno Breker (djathtas), 23 qershor 1940]] Më 9 prill, forcat gjermane pushtuan Danimarkën dhe Norvegjinë. Po atë ditë, Hitleri shpalli lindjen e [[Rajhu i Madh Gjerman|Rajhut të Madh Gjerman]], vizionin e tij për një perandori të bashkuar të kombeve gjermanike të Evropës, në të cilën holandezët, flamandët dhe skandinavët u bashkuan në një politikë "të pastër racore" nën udhëheqjen gjermane.{{Sfn|Winkler|2007|p=74}} Në maj 1940, Gjermania sulmoi Francën dhe pushtoi Luksemburgun, Holandën dhe Belgjikën. Këto fitore e shtynë Musolinin të bashkonte forcat e Italisë me Hitlerin më 10 qershor. Franca dhe Gjermania nënshkruan një armëpushim më 22 qershor.{{Sfn|Shirer|1960|pp=696–730}} Kershoja vëren se popullariteti i Hitlerit brenda Gjermanisë - dhe mbështetja gjermane për luftën - arriti kulmin kur ai u kthye në Berlin më 6 korrik nga turneu i tij në Paris.{{Sfn|Kershaw|2008|p=562}} Pas fitores së papritur të shpejtë, Hitleri ngriti në detyrë 12 gjeneralë në gradën e marshallit të fushës gjatë Ceremonisë së Marshallit të Fushës në vitin 1940.{{Sfn|Deighton|2008|pp=7–9}}{{Sfn|Ellis|1993|p=94}} Britania, trupat e së cilës u detyruan të evakuoheshin nga Franca me det nga Dankërku,{{Sfn|Shirer|1960|pp=731–737}} vazhdoi të luftonte përkrah sundimeve të tjera britanike në [[Beteja e Atlantikut|Betejën e Atlantikut]]. Hitleri i bëri propozime paqeje kryeministrit të ri britanik, [[Winston Churchill|Uinston Çërçill]], dhe pas refuzimit të tyre, ai urdhëroi një seri sulmesh ajrore mbi bazat ajrore dhe stacionet e radarëve të Forcave Ajrore Mbretërore në Anglinë juglindore. Më 7 shtator, filloi bombardimi sistematik i Londrës çdo natë. Luftwaffe gjermane dështoi të mposhtte Forcat Ajrore Mbretërore në atë që u bë e njohur si [[Beteja e Britanisë]].{{Sfn|Shirer|1960|pp=774–782}} Deri në fund të shtatorit, Hitleri e kuptoi se epërsia ajrore për pushtimin e Britanisë (në Operacionin Luani i Detit) nuk mund të arrihej dhe urdhëroi shtyrjen e operacionit. Sulmet ajrore të përnatshme mbi qytetet britanike u intensifikuan dhe vazhduan për muaj të tërë, duke përfshirë Londrën, Plimuthin dhe Koventrin.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=563, 569, 570}} Më 27 shtator 1940, [[Pakti Trepalësh]] u nënshkrua në Berlin nga Saburo Kurusu i [[Perandoria e Japonisë|Japonisë Perandorake]], Hitleri dhe ministri i jashtëm italian Çano,{{Sfn|Kershaw|2008|p=580}} dhe më vonë u zgjerua për të përfshirë Hungarinë, [[Rumania|Rumaninë]] dhe [[Bullgaria|Bullgarinë]], duke dhënë kështu [[Fuqitë e Boshtit]]. Përpjekja e Hitlerit për të integruar Bashkimin Sovjetik në bllokun antibritanik dështoi pas bisedimeve të pafrytshme midis Hitlerit dhe Molotovit në Berlin në nëntor, dhe ai urdhëroi përgatitjet për pushtimin e Bashkimit Sovjetik.{{Sfn|Roberts|2006|pp=58–60}} Në fillim të vitit 1941, forcat gjermane u vendosën në [[Afrika veriore|Afrikën e Veriut]], [[Ballkani|Ballkan]] dhe [[Lindja e Mesme|Lindjen e Mesme]]. Në shkurt, forcat gjermane mbërritën në Libi për të forcuar praninë italiane. Në prill, Hitleri nisi [[Pushtimi i Jugosllavisë|pushtimin e Jugosllavisë]], i ndjekur shpejt nga pushtimi i Greqisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=604–605}} Në maj, forcat gjermane u dërguan për të mbështetur forcat irakiane që luftonin kundër britanikëve dhe për të pushtuar Kretën.{{Sfn|Kurowski|2005|pp=141–142}} Më 28 nëntor, Hitleri u takua në Berlin me [[Muhamed Amin al-Hyseini|Amin al-Hyseinin]], Myftiun e Madh të Jeruzalemit.{{Sfn|Apter|2008}} Hitleri e paraqiti kundërshtimin ndaj një atdheu hebre si pjesë të "luftës" më të gjerë të Gjermanisë kundër hebrenjve.{{Sfn|Porat|2015}} === Rruga drejt humbjes === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_183-1987-0703-507,_Berlin,_Reichstagssitzung,_Rede_Adolf_Hitler.jpg|parapamje|Hitleri duke njoftuar shpalljen e luftës kundër Shteteve të Bashkuara në ''Rajhshtag'' më 11 dhjetor 1941]] [[Skeda:Hitler_Mannerheim_2.jpg|parapamje|Adolf Hitleri dhe Karl Gustaf Emil Manerhajmi në Finlandë në qershor 1942]] Më 22 qershor 1941, duke shkelur [[Pakti Molotov-Ribbentrop|Paktin Molotov-Ribentrop]] të vitit 1939, mbi tre milionë trupa të Boshtit sulmuan Bashkimin Sovjetik.{{Sfn|Mineau|2004|p=1}} Kjo ofensivë (e koduar [[Pushtimi gjerman i Rusisë|Operacioni Barbarosa]]) kishte për qëllim shkatërrimin e Bashkimit Sovjetik dhe kapjen e burimeve të tij natyrore për agresion të mëvonshëm kundër fuqive perëndimore.{{Sfn|Glantz|2001|p=9}}{{Sfn|Koch|1988}} Veprimi ishte gjithashtu pjesë e planit të përgjithshëm për të siguruar më shumë hapësirë jetese për popullin gjerman; dhe Hitleri mendonte se një pushtim i suksesshëm do ta detyronte Britaninë të negocionte një dorëzim.{{Sfn|Evans|2008|pp=162–163}} Pushtimi mori një zonë të madhe, duke përfshirë republikat baltike, [[Republika Socialiste Sovjetike e Bjellorusisë|Bjellorusinë]] dhe [[Republika Socialiste Sovjetike e Ukrainës|Ukrainën]] Perëndimore. Deri në fillim të gushtit, trupat e Boshtit kishin përparuar 500 kilometra dhe kishin fituar Betejën e Smolenskut. Hitleri urdhëroi Grupin Qendror të Ushtrisë të ndalonte përkohësisht përparimin e saj drejt Moskës dhe të devijonte grupet e saj Panzer për të ndihmuar në [[Rrethimi i Leningradit|rrethimin e Leningradit]] dhe Kievit.{{Sfn|Stolfi|1982}} Gjeneralët e tij nuk u pajtuan me këtë ndryshim, pasi kishin përparuar 400 kilometra larg Moskës, dhe vendimi i tij shkaktoi një krizë midis udhëheqjes ushtarake.{{Sfn|Wilt|1981}}{{Sfn|Evans|2008|p=202}} Pauza i dha [[Ushtria e Kuqe|Ushtrisë së Kuqe]] një mundësi për të mobilizuar rezerva të reja; historiani Rasëll Stolfi e konsideron atë si një nga faktorët kryesorë që shkaktuan dështimin e ofensivës së Moskës, e cila u rifillua në tetor 1941 dhe përfundoi në mënyrë katastrofike në dhjetor.{{Sfn|Stolfi|1982}} Gjatë kësaj krize, Hitleri e emëroi veten kreun e ''Oberkommando des Heeres''.{{Sfn|Evans|2008|p=210}} Më 7 dhjetor 1941, Japonia [[Sulmi në Pearl Harbor|sulmoi flotën amerikane]] me bazë në Përl Harbor, Havai. Katër ditë më vonë, Hitleri i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara.{{Sfn|Shirer|1960|pp=900–901}} Më 18 dhjetor 1941, Himleri e pyeti Hitlerin: "Çfarë të bëjmë me hebrenjtë e Rusisë?", të cilit Hitleri iu përgjigj: {{Lang|de|"als Partisanen auszurotten"}} ("shfarosini si partizanë").{{Sfn|Bauer|2000|p=5}} Historiani izraelit Jehuda Bauer ka komentuar se kjo vërejtje është ndoshta më e afërta që historianët do të arrijnë ndonjëherë me një urdhër përfundimtar nga Hitleri për gjenocidin e kryer gjatë Holokaustit.{{Sfn|Bauer|2000|p=5}} Në fund të vitit 1942, forcat gjermane u mundën në [[Beteja e dytë e El Alamejnit|Betejën e Dytë të El Alamejnit]],{{Sfn|Shirer|1960|p=921}} duke penguar planet e Hitlerit për të pushtuar [[Kanali i Suezit|Kanalin e Suezit]] dhe Lindjen e Mesme. I sigurt në ekspertizën e tij ushtarake pas fitoreve të mëparshme në vitin 1940, Hitleri u bë mosbesues ndaj Komandës së Lartë të Ushtrisë së tij dhe filloi të ndërhynte në planifikimin ushtarak dhe taktik, me pasoja të dëmshme.{{Sfn|Kershaw|2000b|p=417}} Në dhjetor 1942 dhe janar 1943, refuzimi i përsëritur i Hitlerit për të lejuar tërheqjen e tyre në [[Beteja e Stalingradit|Betejën e Stalingradit]] çoi në shkatërrimin pothuajse të plotë të Ushtrisë së 6-të . Mbi 200,000 ushtarë të Boshtit u vranë dhe 235,000 u morën robër.{{Sfn|Evans|2008|pp=419–420}} Më pas erdhi një disfatë vendimtare strategjike në [[Beteja e Kurskut|Betejën e Kurskut]].{{Sfn|Shirer|1960|p=1006}} Gjykimi ushtarak i Hitlerit u bë gjithnjë e më i çrregullt dhe pozicioni ushtarak dhe ekonomik i Gjermanisë u përkeqësua, ashtu si edhe shëndeti i Hitlerit.{{Sfn|BBC News, 1999}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1972-025-12,_Zerstörte_Lagerbaracke_nach_dem_20._Juli_1944.jpg|majtas|parapamje|Dhoma e shkatërruar e hartave në [[Strofulla e Ujkut|Strofkën e Ujkut]], posti i komandës lindore të Hitlerit, pas [[Komploti i 20 korrikut|komplotit të 20 korrikut]]]] Pas pushtimit të Sicilisë nga Aleatët në vitin 1943, Musolini u rrëzua nga pushteti nga Mbreti [[Viktor Emanueli III]] pas një vote mosbesimi të Këshillit të Madh të Fashizmit. Marshalli Pjetro Badoljo, i vendosur në krye të qeverisë, shpejt iu dorëzua Aleatëve.{{Sfn|Shirer|1960|pp=996–1000}} Gjatë gjithë viteve 1943 dhe 1944, Bashkimi Sovjetik i detyroi vazhdimisht ushtritë e Hitlerit të tërhiqeshin përgjatë [[Fronti Lindor (Lufta e Dytë Botërore)|Frontit Lindor]]. Më 6 qershor 1944, ushtritë perëndimore të Aleatëve zbarkuan në Francën veriore në një nga operacionet më të mëdha [[Lufta amfibe|amfibe]] në histori, [[Operacioni Overlord|Operacionin Overlord]].{{Sfn|Shirer|1960|p=1036}} Shumë oficerë gjermanë arritën në përfundimin se disfata ishte e pashmangshme dhe se vazhdimi nën udhëheqjen e Hitlerit do të rezultonte në [[Lufta totale|shkatërrimin e plotë të vendit]].{{Sfn|Speer|1971|pp=513–514}} Midis viteve 1939 dhe 1945, pati plane të shumta për të vrarë Hitlerin, disa prej të cilave përparuan në shkallë të konsiderueshme.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=544–547, 821–822, 827–828}} Më i njohuri dhe më domethënësi, [[komploti i 20 korrikut]] të vitit 1944, erdhi nga brenda Gjermanisë dhe u nxit të paktën pjesërisht nga perspektiva në rritje e një disfate gjermane në luftë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=816–818}} Si pjesë e [[Operacioni Valkyrie|Operacionit Valkyrie]], komploti përfshinte vendosjen e një bombe nga [[Claus von Stauffenberg|Klaus Fon Shtaufenbergu]] në një nga selitë e Hitlerit, [[Strofulla e Ujkut|Strofka e Ujkut]] në Rastenburg. Hitleri mbijetoi sepse oficeri i shtabit Hajnc Brandt e zhvendosi çantën që përmbante bombën pas një këmbe të tavolinës së rëndë të konferencave, e cila devijoi pjesën më të madhe të shpërthimit. Më vonë, Hitleri urdhëroi hakmarrje, duke rezultuar në ekzekutimin e më shumë se 4,900 njerëzve.{{Sfn|Shirer|1960|pp=1048–1072}} Hitleri u vu në listën e parë të [[Krimet e luftës|kriminelëve të luftës]] të Komisionit të Krimeve të Luftës të Kombeve të Bashkuara në dhjetor 1944, pasi përcaktoi se Hitleri mund të mbahej penalisht përgjegjës për veprimet e nazistëve në vendet e pushtuara. Deri në mars 1945, të paktën shtatë padi ishin ngritur kundër tij.{{Sfn|Plesch|2017|p=158}} === Disfata dhe vdekja === [[Skeda:Adolf_Hitler,_20._april_1945.jpg_(2).jpg|parapamje|Hitleri në paraqitjen e tij të fundit të filmuar, duke nderuar anëtarët e Rinisë së Hitlerit të ''Volkssturm'' në kopshtin e Kancelarisë së Rajhut]] [[Skeda:Stars_&_Stripes_&_Hitler_Dead2.jpg|parapamje|Faqja e parë e gazetës së Forcave të Armatosura të SHBA-së, ''Yje dhe Shirita'', 2 maj 1945, ku njoftohet vdekja e Hitlerit. Gabimisht thuhet se Hitleri vdiq më 1 maj; ai vdiq më 30 prill.]] Në fund të vitit 1944, si Ushtria e Kuqe ashtu edhe Aleatët Perëndimorë po përparonin drejt Gjermanisë. Duke njohur forcën dhe vendosmërinë e Ushtrisë së Kuqe, Hitleri vendosi të përdorte rezervat e tij të mbetura të lëvizshme kundër ushtrive amerikane dhe britanike, të cilat i perceptonte si shumë më të dobëta.{{Sfn|Weinberg|1964}} Më 16 dhjetor, ai nisi [[Beteja e Bulge|Ofensivën e Ardenës]] për të nxitur përçarje midis Aleatëve Perëndimorë dhe ndoshta për t'i bindur ata të bashkoheshin me luftën e tij kundër sovjetikëve.{{Sfn|Crandell|1987}} Pas disa sukseseve të përkohshme, ofensiva dështoi.{{Sfn|Bullock|1962|p=778}} Me pjesën më të madhe të Gjermanisë në rrënoja në janar 1945, Hitleri foli në radio: "Sado e rëndë të jetë kriza në këtë moment, ajo, pavarësisht gjithçkaje, do të kontrollohet nga vullneti ynë i pandryshueshëm."{{Sfn|Rees|Kershaw|2012}} Më 19 mars, Hitleri komentoi se nevojat e popullsisë gjermane tani mund të shpërfilleshin, sepse ata "kishin provuar të ishin më të dobëtit dhe e ardhmja i përket vetëm kombit lindor më të fortë. Sidoqoftë, vetëm ata që janë inferiorë do të mbeten pas kësaj lufte, sepse të mirët janë vrarë tashmë".{{Sfn|Speer|1971|p=557}} Po atë ditë, Hitleri urdhëroi shkatërrimin e të gjithë infrastrukturës industriale gjermane përpara se ajo të binte në duart e Aleatëve.{{Sfn|Bullock|1962|pp=774–775}} Ministrit të Armatimeve, Albert Shpir, iu besua zbatimi i kësaj politike të tokës së djegur, por ai fshehurazi nuk iu bind urdhrit.{{Sfn|Bullock|1962|pp=774–775}}{{Sfn|Sereny|1996|pp=497–498}} Shpresa e Hitlerit për të negociuar paqen me Shtetet e Bashkuara dhe Britaninë u inkurajua nga vdekja e presidentit amerikan [[Franklin D. Roosevelt|Frenklin D. Ruzvelt]] më 12 prill 1945, por ndryshe nga pritshmëritë e tij, kjo nuk shkaktoi përçarje midis Aleatëve.{{Sfn|Crandell|1987}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=753, 763, 780–781}} Më 20 prill, në ditëlindjen e tij të 56-të, Hitleri bëri udhëtimin e tij të fundit nga ''Führerbunker'' në sipërfaqe. Në kopshtin e rrënuar të Kancelarisë së Rajhut, ai u dha Kryqe të Hekurta ushtarëve djem të [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], të cilët tani po luftonin Ushtrinë e Kuqe në frontin pranë Berlinit.{{Sfn|Beevor|2002|p=251}} Deri më 21 prill, Fronti i Parë Bjellorus i [[Georgi Zhukov|Georgi Zhukovit]] kishte thyer mbrojtjen e Grupit të Ushtrisë Vistula të Gjeneral Gothard Hajnrisi gjatë Betejës së Lartësive Zelov dhe kishte përparuar në periferi të Berlinit.{{Sfn|Beevor|2002|pp=255–256}} Duke mohuar situatën e tmerrshme, Hitleri i vendosi shpresat e tij tek {{Lang|de|Armeeabteilung Steiner}} (Detashmenti i Ushtrisë Shtajner) i pakët në personel dhe pajisje, i komanduar nga Feliks Shtajner . Hitleri urdhëroi Shtajnerin të sulmonte krahun verior të frontit, ndërsa Ushtria e Nëntë Gjermane mori urdhër të sulmonte në veri me një sulm të ashpër.{{Sfn|Le Tissier|2010|p=45}} Gjatë një konference ushtarake më 22 prill, Hitleri pyeti për ofensivën e Shtajnerit. Ai u informua se sulmi nuk ishte nisur dhe se sovjetikët kishin hyrë në Berlin. Hitleri urdhëroi të gjithë përveç Vilhelm Kajtelit, Alfred Jodëlit, Hans Krebsit dhe Vilhelm Burgdorfit të largoheshin nga dhoma,{{Sfn|Dollinger|1995|p=231}} pastaj nisi një tiradë kundër tradhtisë dhe paaftësisë së perceptuar të gjeneralëve të tij, duke kulmuar me deklaratën e tij - për herë të parë - se "gjithçka ka humbur".{{Sfn|Jones|1989}} Ai njoftoi se do të qëndronte në Berlin deri në fund dhe pastaj do të qëllonte veten.{{Sfn|Beevor|2002|p=275}} Deri më 23 prill, Ushtria e Kuqe kishte rrethuar Berlinin {{Sfn|Ziemke|1969|p=92}} dhe Gëbelsi bëri një shpallje duke i nxitur qytetarët e saj të mbronin qytetin.{{Sfn|Dollinger|1995|p=231}} Po atë ditë, Gëringu dërgoi një telegram nga Berhtesgadeni, duke argumentuar se meqenëse Hitleri ishte i izoluar në Berlin, Gëringu duhet të merrte përsipër udhëheqjen e Gjermanisë. Gëringu vendosi një afat, pas të cilit ai do ta konsideronte Hitlerin të paaftë.{{Sfn|Bullock|1962|p=787}} Hitleri u përgjigj duke arrestuar Gëringun, dhe në [[Vullneti i fundit dhe testamenti i Adolf Hitlerit|testamentin e tij të fundit]] të 29 prillit, ai e largoi Gëringun nga të gjitha pozicionet qeveritare.{{Sfn|Bullock|1962|pp=787, 795}}{{Sfn|Butler|Young|1989|pp=227–228}} Më 28 prill, Hitleri zbuloi se Himleri, i cili ishte larguar nga Berlini më 20 prill, po përpiqej të negocionte një dorëzim ndaj Aleatëve Perëndimorë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=923–925, 943}}{{Sfn|Bullock|1962|p=791}} Ai e konsideroi këtë tradhti dhe urdhëroi arrestimin e Himlerit. Ai gjithashtu urdhëroi ekzekutimin e Herman Fegelajnit, përfaqësuesit të SS-së së Himlerit në selinë e Hitlerit në Berlin, për dezertim.{{Sfn|Bullock|1962|pp=792, 795}} Pas mesnatës, natën e 28-29 prillit, Hitleri u martua me [[Eva Braun]] në një ceremoni të vogël civile në {{Lang|de|Führerbunker}}.{{Sfn|Beevor|2002|p=343}} Më vonë atë pasdite, Hitleri u informua se [[Vdekja e Benito Musolinit|Musolini ishte ekzekutuar]] nga [[Rezistenca italiane|lëvizja italiane e rezistencës]] një ditë më parë; kjo besohet se ia ka rritur vendosmërinë për të shmangur kapjen.{{Sfn|Bullock|1962|p=798}} Më 30 prill, trupat sovjetike ishin brenda pesëqind metrash nga Kancelaria e Rajhut kur Hitleri qëlloi veten në kokë dhe Brauni kafshoi një kapsulë [[Cianidi|cianuri]].{{Sfn|Linge|2009|p=199}}{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=160–182}} Në përputhje me dëshirat e Hitlerit, kufomat e tyre u çuan jashtë në kopshtin pas Kancelarisë së Rajhut, ku u vendosën në një krater bombe, u spërkatën me benzinë dhe u vunë në flakë ndërsa vazhdonin bombardimet e Ushtrisë së Kuqe.{{Sfn|Linge|2009|p=200}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=799–800}}{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=217–220, 224–225}} Admirali i Madh [[Karl Dënic]] dhe Gëbelsi morën rolet e Hitlerit si kreu i shtetit dhe kancelar përkatësisht.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=949–950}} Në mbrëmjen e 1 majit, Gëbelsi dhe gruaja e tij, Magda, kryen vetëvrasje në kopshtin e Kancelarisë së Rajhut, pasi kishin helmuar gjashtë fëmijët e tyre me cianur.{{Sfn|Shirer|1960|p=1136}} [[Beteja e Berlinit|Berlini u dorëzua]] më 2 maj. Mbetjet e familjes Gëbels, gjeneralit Hans Krebs (i cili kishte kryer vetëvrasje atë ditë) dhe qenit të Hitlerit, Blondi, u varrosën dhe u zhvarrosën vazhdimisht nga sovjetikët.{{Sfn|Vinogradov|2005|pp=111, 333}} U pretendua se edhe mbetjet e Hitlerit dhe Braunit ishin zhvendosur, por kjo ka shumë të ngjarë të jetë [[Dezinformimi|dezinformim]] sovjetik. Nuk ka prova që ndonjë mbetje e identifikueshme e Hitlerit ose Braunit - me përjashtim të urave dentare - të jetë gjetur ndonjëherë prej tyre.{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=215–225}}{{Sfn|Fest|2004|pp=163–164}}{{Sfn|Kershaw|2000b|p=1110}} Ndërsa lajmi për vdekjen e Hitlerit u përhap shpejt, një certifikatë vdekjeje nuk u lëshua deri në vitin 1956, pas një hetimi të gjatë për të mbledhur dëshmi nga 42 dëshmitarë. Vdekja e Hitlerit u regjistrua si një supozim vdekjeje bazuar në këtë dëshmi.{{Sfn|Joachimsthaler|1999|pp=8–13}} hmd49qezxbm3ex10megan4u7t7mgeie 0 303346 2995607 2958707 2026-06-10T07:13:09Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995607 wikitext text/x-wiki '''April''' është shoqata kryesore për promovimin dhe mbrojtjen e [[Programi kompjuterik i lirë|softuerit të lirë]] në botën frëngjishtfolëse. Që nga fillimi i saj, ajo ka mbajtur lidhje të ngushta me Fondacionin e Software-it të Lirë dhe është përgjegjëse për përkthimin e seksionit të filozofisë<ref>{{Cite web |url=http://www.gnu.org/philosophy/philosophy.fr.html |title=Philosophie du projet GNU (traduction française) |access-date=29 maj 2021 |archive-date=26 prill 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426190113/http://www.gnu.org/philosophy/philosophy.fr.html |url-status=dead }}</ref> të [[Projekti GNU|projektit GNU]]. == Historia == Në nëntor 1996, studentët e laboratorit kompjuterik të Universitetit Paris-8 të Saint-Denis krijojnë një shoqatë qëllimi i së cilës është promovimi i [[Programi kompjuterik i lirë|softuerit të lirë]] në Francë. Emri i zgjedhur ishte "APRIL - Association pour la Promotion et la Recherche en Informatique Libre" (Shoqata për Promovimin dhe Hulumtimin në Informatikën e Lirë). Më vonë, ky akronim do të hiqet për t'u zëvendësuar me emrin e shoqatës, më pas me parullën: "April - Promovimi dhe mbrojtja e softuerit të lirë". Në nëntor 1998, April priti për herë për herë të parë në një konferencë [[Richard Matthew Stallman|Richard Stallmanin]] në Universitetin e Parisit 8<ref>Plus sur [http://www.april.org/fr/histoire-de-lapril l'histoire de l'April]</ref>. Anëtarësimet e para të personave juridikë u hapen në vitin 2000. == Përshkrim == [[Skeda:Affiche_éducation_"Logiciel_libre_a_partager".jpg|parapamje| Afishe "Softuer i lirë për të ndarë pa llogaritur"]] Qëllimi i April është të promovojë softuerin e lirë për publikun e gjerë, shoqatat, profesionistët, palët e interesit dhe autoritetet publike. Ajo vendosë veprime sensibilizuese për çështjet kryesore që ka identifikuar: DRM, informacionin e padrejtë, patentë softuerësh, shitjet me kushte, etj. Shoqata punon me vendimmarrësit për të mbrojtur softuerin e lirë kur kërcënohet në zhvillimin e tij. April boton ''katalogun Katalogu i Lirë. 26 softuer të lirë për t'u zbuluar'', një udhëzues që paraqet softuer të lirë që korrespondonjnë me përdorimet e përditshme të kompjuterit (patentat e softuerit, ndërveprimi, formatet, "prangat dixhitale"). . . ) Qëllimet: * Promovimi i softuerit të lirë: pjesëmarrje në ngjarje (Braderie de Lille, Solidays, etj.), konferenca për publikun e gjerë, transmetim me media, mbështetje për institucionet në tranzicionin e tyre në informatikë falas, fushata ( ''Libre en fête'' ) të cilat bashkojnë shoqata lokale, informojnë votuesit në pozicionet e kandidatëve në zgjedhje të ndryshme, April mban një faqe në internet që transmeton nënshkrimet e një karte të softuerit të lirë. * Mbrojtja e softuerit falas: veprime për të mbrojtur softuerin e lirë përballë vendimeve politike, legjislative dhe gjyqësore që mund të dëmtojnë zhvillimin e tij. Një menaxher i projektit "jeta institucionale" e monitoron këtë dosje me kohë të plotë. * Aktorë të federuar : ndërmarrjet, shoqatat, bashkitë, këshillat rajonalë, organizatat arsimore dhe kërkimore. Për vitin 2017, April deklaroi tek Autoriteti i Lartë për Transparencën e Jetës Publike ushtrimin e aktivitetit të lobimit në Francë për një shumë që nuk i kalon 25,000 euros<ref>{{Cito web|title=Fiche Organisation « Haute Autorité pour la transparence de la vie publique|url=https://www.hatvp.fr/fiche-organisation/?organisation=440832301##|access-date=24 qershor 2022|website=www.hatvp.fr}}</ref> . == Partnerët == Në fillim të vitit 2017, shoqata kishte 3,700 anëtarë të personave fizikë dhe 490 anëtarë të personave juridikë, përfshirë 239 kompani, 7 organizata mësimore dhe kërkimore, 9 komunitete, 135 shoqata<ref>{{Cito web|last=Thierry Noisette|date=12 shkurt 2017|title=L'April a 20 ans, et toutes ses dents pour défendre le logiciel libre|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/l-april-a-20-ans-et-toutes-ses-dents-pour-defendre-le-logiciel-libre-39848430.htm|website=Zdnet.fr}}</ref>. === Anëtarët e njohur === * Frédéric Couchet, themelues dhe ish-president (1996-2004), drejtor menaxhues. * Loïc Dachary, anëtar nderi, kontribues në projektin [[GNU|GNU.]] * Christophe Espern, këshilltar vullnetar, më parë i ngarkuar me misionin. * Tristan Nitot, president i shoqatës Mozilla Europe, i cili transmetoi<ref>http://www.april.org/fr/tristan-nitot-appelle-a-adherer-a-lapril-pour-soutenir-ses-actions-de-promotion-et-defense-du-logiciel-libre</ref> fushatën e anëtarësimit në 2009. * Tangui Morlier, ish-president i April (2010-2012). * Benoît Sibaud, ish-president i April (2004-2010). * Jérémie Zimmermann, administrator, bashkëthemelues i La Quadrature du Net. * Lionel Allorge, ish-president i April (2012-2015). * Jean-Christophe Becquet, ish-president (2015-2020). * Véronique Bonnet, presidente që nga viti 2020 === Organizata simotra === * Framasoft * SAT-Amikaro * Wikimedia France * Shoqata frëngjishtfolëse e përdoruesve të softuerit të lirë * [[Île-de-France|Rajoni Ile-de-France]]<ref>{{Cito web|title=La région Île-de-France rejoint l'April pour soutenir davantage le logiciel libre - Le Monde informatique|url=http://www.lemondeinformatique.fr/actualites/lire-la-region-ile-de-france-rejoint-l-april-pour-soutenir-davantage-le-logiciel-libre-25074.html|access-date=24 qershor 2022|website=[[Le Monde informatique]]}}.</ref> * Qyteti i Pierrefitte (Seine-Saint-Denis), autoriteti i par == Çmime dhe mirënjohje == * 2008: Lutèce d'or me rastin e Paris Capitale du Libre == Artikuj të ngjashëm == * [[La Quadrature du Net]] == Shënime dhe referenca == {{Reflist}} * <nowiki>[[Kategoria:Artikuj të WikiProjektit Franca]]</nowiki> 2pm2ha386z0gw2q3922mixcuu05ij5a 0 306003 2995634 2932809 2026-06-10T09:28:02Z Edukatori 112234 removed [[Category:Studentë të Universitetit të Padovës]]; added [[Category:Absolventët e Universitetit të Padovës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995634 wikitext text/x-wiki '''Fadil Podgorica''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[11 Gusht|11 gusht]] [[1918]] - 1993) ka qenë pedagog dhe studjues i folklorit, gjuhës, letërsisë dhe arsimit. == Biografia == U lind më 11 gusht 1918 në Shkodër, i biri i Nuto beg Podgoricës.<ref>{{Cite book|last=Podgorica|first=Fadil|title=Fjalor etnofolklorik|publisher=Camaj-Pipa|year=2004|isbn=99927-49-97-0|location=Shkodër|language=sq}}</ref> I ati më tej qe ndër njerëzit që punuan për ''Triumfin e Legalitetit'' duke rikthyer kështu qeverinë e ligjshme, rrugë që çoi drejt viteve të dominancës së Zogut mbi politikën shqiptare.<ref>{{Cite book|last=Juka|first=Gëzim H.|title=Shkodra në Triumfin e Legalitetit|publisher=Reklama|year=2014|isbn=9928125945|pages=159|language=sq}}</ref> Fadili mësimet e para dhe të mesme i kreu në vendlindje, kurse të lartat në [[Padova]].<ref name=":0">{{Cite book|last=Pepa|first=Simon|title=Dijetari që punoi në heshtje një jetë të tërë|work=Gjurmime kulturore|publisher=Camaj-Pipa|year=2000|location=Shkodër|pages=98-103|language=sq}}</ref> Pas çlirimit i shërbeu arsimit shqiptar deri më 1975, vit kur doli në pension. Punoi në gjimnazin e Shkodrës, [[Liceu Kombëtar i Korçës|liceun]] e [[Korça|Korçës]], shkollën pedagogjike të Tiranës dhe [[Elbasani|Elbasanit]].<ref name=":0" /> == Referime == [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] [[Kategoria:Lindje 1918]] [[Kategoria:Vdekje 1993]] [[Kategoria:Leksikografë shqiptarë]] [[Kategoria:Folkloristë shqiptarë]] [[Kategoria:Pedagogë shqiptarë]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Padovës]] bv4ut4301hf6oj01el432u3hhe8i34e 2995636 2995634 2026-06-10T09:28:44Z Edukatori 112234 2995636 wikitext text/x-wiki '''Fadil Podgorica''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[11 Gusht|11 gusht]] [[1918]] - 1993) ka qenë profesor dhe studjues i folklorit, gjuhës, letërsisë dhe arsimit. == Biografia == U lind më 11 gusht 1918 në Shkodër, i biri i Nuto beg Podgoricës.<ref>{{Cite book|last=Podgorica|first=Fadil|title=Fjalor etnofolklorik|publisher=Camaj-Pipa|year=2004|isbn=99927-49-97-0|location=Shkodër|language=sq}}</ref> I ati më tej qe ndër njerëzit që punuan për ''Triumfin e Legalitetit'' duke rikthyer kështu qeverinë e ligjshme, rrugë që çoi drejt viteve të dominancës së Zogut mbi politikën shqiptare.<ref>{{Cite book|last=Juka|first=Gëzim H.|title=Shkodra në Triumfin e Legalitetit|publisher=Reklama|year=2014|isbn=9928125945|pages=159|language=sq}}</ref> Fadili mësimet e para dhe të mesme i kreu në vendlindje, kurse të lartat në [[Padova]].<ref name=":0">{{Cite book|last=Pepa|first=Simon|title=Dijetari që punoi në heshtje një jetë të tërë|work=Gjurmime kulturore|publisher=Camaj-Pipa|year=2000|location=Shkodër|pages=98-103|language=sq}}</ref> Pas çlirimit i shërbeu arsimit shqiptar deri më 1975, vit kur doli në pension. Punoi në gjimnazin e Shkodrës, [[Liceu Kombëtar i Korçës|liceun]] e [[Korça|Korçës]], shkollën pedagogjike të Tiranës dhe [[Elbasani|Elbasanit]].<ref name=":0" /> == Referime == [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] [[Kategoria:Lindje 1918]] [[Kategoria:Vdekje 1993]] [[Kategoria:Leksikografë shqiptarë]] [[Kategoria:Folkloristë shqiptarë]] [[Kategoria:Pedagogë shqiptarë]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Padovës]] kmzsvbiangj891l9y3fj4f1ssfs3n90 2995641 2995636 2026-06-10T09:33:35Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995641 wikitext text/x-wiki '''Fadil Podgorica''' ([[Shkodra|Shkodër]], [[11 Gusht|11 gusht]] [[1918]] - 1993) ka qenë profesor dhe studjues i folklorit, gjuhës, letërsisë dhe arsimit. == Biografia == U lind më 11 gusht 1918 në Shkodër, i biri i Nuto beg Podgoricës.<ref>{{Cite book|last=Podgorica|first=Fadil|title=Fjalor etnofolklorik|publisher=Camaj-Pipa|year=2004|isbn=99927-49-97-0|location=Shkodër|language=sq}}</ref> I ati më tej qe ndër njerëzit që punuan për ''Triumfin e Legalitetit'' duke rikthyer kështu qeverinë e ligjshme, rrugë që çoi drejt viteve të dominancës së Zogut mbi politikën shqiptare.<ref>{{Cite book|last=Juka|first=Gëzim H.|title=Shkodra në Triumfin e Legalitetit|publisher=Reklama|year=2014|isbn=9928125945|pages=159|language=sq}}</ref> Fadili mësimet e para dhe të mesme i kreu në vendlindje, kurse të lartat në [[Padova]].<ref name=":0">{{Cite book|last=Pepa|first=Simon|title=Dijetari që punoi në heshtje një jetë të tërë|work=Gjurmime kulturore|publisher=Camaj-Pipa|year=2000|location=Shkodër|pages=98-103|language=sq}}</ref> Pas çlirimit i shërbeu arsimit shqiptar deri më 1975, vit kur doli në pension. Punoi në gjimnazin e Shkodrës, [[Liceu Kombëtar i Korçës|liceun]] e [[Korça|Korçës]], shkollën pedagogjike të Tiranës dhe [[Elbasani|Elbasanit]].<ref name=":0" /> == Referime == [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] [[Kategoria:Lindje 1918]] [[Kategoria:Vdekje 1993]] [[Kategoria:Leksikografë shqiptarë]] [[Kategoria:Folkloristë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Padovës]] hz1v7v4kuxrm5uurc706w9dbcgm35eh 0 306539 2995534 2988636 2026-06-09T22:22:41Z Shshkodr 184424 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Legacy" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1358149285|The Doors]]" 2995534 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=The Doors|image=The Doors 1968.JPG|landscape=Yes|caption=The Doors in 1966. From left to right: [[Jim Morrison]], [[John Densmore]], [[Ray Manzarek]] and [[Robby Krieger]]|origin=[[Los Angeles]], California, U.S.|genre=<!-- Please restrain from adding/removing any genres. Template suggests to "preferably use 2-4". -->{{hlist|[[Psychedelic rock]]{{sfn|Debolt|Baugess|2011|pp=544–}}|{{nowrap|[[blues rock]]{{sfn|Wallace|2010|pp=68–}}}}|[[acid rock]]{{sfn|Einarson|2001|p=8}}}}|years_active=* {{hlist|{{start date|1965}}–{{end date|1973}}|1978|1993|1997|2000|2011–2012|2012–2013|2025}}|label={{hlist|[[Elektra Records|Elektra]]|[[Rhino Entertainment|Rhino]]}}|spinoffs={{hlist|The Psychedelic Rangers|[[Butts Band]]|[[Nite City]]|[[Manzarek–Krieger]]}}|website={{URL|thedoors.com}}|module=[[File:The Doors Logo.png|180px|class=skin-invert]]|spinoff_of=[[Rick & the Ravens]]|past_members=* [[Jim Morrison]] * [[Ray Manzarek]] * [[Robby Krieger]] * [[John Densmore]]}}'''The Doors''' ishte një grup [[rock|rok]] amerikan i formuar në Los Anxhelos në vitin 1965, i përbërë nga vokalisti [[:en:Jim_Morrison|Jim Morrison]], tastieristi [[:en:Ray_Manzarek|Ray Manzarek]], kitaristi [[:en:Robby_Krieger|Robby Krieger]] dhe bateristi [[:en:John_Densmore|John Densmore]]. Ai ishte ndër grupet më me ndikim dhe më të diskutueshëm të rokut të viteve 1960, kryesisht për shkak të teksteve dhe zërit të Morrisonit, si dhe të personalitetit të tij të paparashikueshëm në skenë dhe problemeve ligjore. Ky grup konsiderohet si përfaqësues i [[:en:Counterculture_of_the_1960s|nënkulturës së asaj epoke]].<ref>{{Cite news |last=Weil |first=Martin |date=May 20, 2013 |title=Ray Manzarek, Keyboardist and Founding Member of the Doors, Dies at 74 |work=[[The Washington Post]] |url=https://articles.washingtonpost.com/2013-05-20/entertainment/39395480_1_jim-morrison-the-doors-drummer-john-densmore |url-status=dead |access-date=December 14, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216143023/https://www.washingtonpost.com/entertainment/music/ray-manzarek-keyboardist-and-founding-member-of-the-doors-dies-at-74/2013/05/20/8ebd6b56-c197-11e2-bfdb-3886a561c1ff_story.html |archive-date=December 16, 2013 |language=en}}</ref> Grupi e mori emrin nga një libër i shkruar nga shkrimtari anglez [[:en:Aldous_Huxley|Aldous Huxley]], [[:en:The_Doors_of_Perception|The Doors of Perception]] (Dyert e perceptimit), i cili vetë i referohej një citati të poetit anglez [[:en:William_Blake|William Blake]]. Pas nënshkrimit të kontratës me kompaninë [[:en:Elektra_Records|Elektra Records]] në vitin 1966, The Doors së bashku me Morrisonin regjistruan dhe nxorën në treg gjashtë albume brenda pesë vitesh, disa prej të cilave konsiderohen ndër më të mirat e të gjitha kohërave,<ref>{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/500-greatest-albums-of-all-time-156826/|title=500 Greatest Albums of All Time|date=May 31, 2012|magazine=[[Rolling Stone]]|language=en-US|access-date=December 10, 2019}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://www.rocklistmusic.co.uk/nme_writers.htm#albums|title=NME Writers All Time 100 Albums - 1974|access-date=August 11, 2022|website=Rocklistmusic.com|url-status=usurped|archive-url=https://archive.today/20120908035823/http://www.rocklistmusic.co.uk/nme_writers.htm#albums|archive-date=September 8, 2012}}</ref> përfshirë debutimin e tyre [[:en:The_Doors_(album)|The Doors (1967)]], [[:en:Strange_Days_(The_Doors_album)|Strange Days (1967)]], [[:en:Morrison_Hotel|Morrison Hotel (1970)]] dhe [[:en:L.A._Woman|L.A. Woman (1971)]]. Të quajtur "Mbretër të Acid Rock-ut" nga revista Life<ref>{{cite magazine|first=Ben|last=Cosgrove|title=With the 'Lizard King': Jim Morrison and the Doors, 1968|url=https://www.life.com/people/jim-morrison-and-the-doors-portraits-of-the-lizard-king-1968/|magazine=[[Life (magazine)|Life]]|access-date=April 20, 2023|language=en}}</ref>, ata ishin një nga grupet më të suksesshëm të kohës së tyre dhe deri në vitin 1972, The Doors kishin shitur mbi 4 milionë albume brenda vendit dhe gati 8 milionë këngë. Pas vdekjes së Morrisonit në rrethana të paqarta në vitin 1971, grupi vazhdoi si trio, duke nxjerrë edhe dy albume të tjera derisa u shpërbë në vitin 1973.<ref name="allmusic.com">{{Cite web |last1=Ruhlmann |first1=William |last2=Unterberger |first2=Richie |author-link2=Richie Unterberger |title=The Doors&nbsp;– Biography |url=https://www.allmusic.com/artist/the-doors-mn0000114342/biography |access-date=January 1, 2010 |website=[[AllMusic]]|language=en}}</ref><ref>{{cite magazine|first=Erica|last=Futterman|date=March 16, 2012|title=The Doors Biography|url=https://www.rollingstone.com/music/artists/the-doors/biography|magazine=Rolling Stone|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511055314/http://www.rollingstone.com/music/artists/the-doors/biography|archive-date=May 11, 2011|access-date=August 16, 2016|url-status=dead|language=en}}</ref> Në vitin 1978, ata u riformuan për albumin [[:en:An_American_Prayer|An American Prayer]], i cili kombinonte muzikë të re me recitime të poezive të Morrisonit të regjistruara në vitet 1969-1970. Ata u ribashkuan përsëri për një kohë të shkurtër në vitin 1993, kur u futën në [[:en:Rock_and_Roll_Hall_of_Fame|Rock and Roll Hall of Fame]], si dhe për disa projekte të ndryshme në shekullin e 21-të. Në vitin 2002, Manzareku, Kriegeri dhe [[:en:Ian_Astbury|Ian Astbury]] nga [[:en:The_Cult|The Cult]] (si vokalist) filluan të performonin me emrin "The Doors of the 21st Century". Densmore dhe pasuria e Morrisonit i paditën për përdorimin e emrit të grupit. Pas një kohe të shkurtër si Riders on the Storm, ata filluan të njiheshin me emrin [[:en:Manzarek–Krieger|Manzarek–Krieger]] dhe bënë turne deri në vdekjen e Manzarekut në vitin 2013. The Doors ishin grupi i parë amerikan që grumbulloi tetë LP të njëpasnjëshme të certifikuara [[:en:RIAA_certification|të arta dhe të platinta]] nga [[:en:Recording_Industry_Association_of_America|Recording Industry Association of America (RIAA)]]{{refn|The official DVD ''[[Dance on Fire]]'' features in the credits of the song "[[Riders on the Storm]]": "They would become the first American band to accumulate eight consecutive gold and platinum LPs."<ref>{{Cite AV media |url=https://m.ok.ru/video/1416366761 |title=Dance on Fire |time=49:46 |via=[[OK.ru]] |access-date=February 20, 2019}}</ref>|group=nb}}. Sipas RIAA-s, ata kanë shitur 36 milionë albume në Shtetet e Bashkuara<ref>{{Cite web |title=Top Selling Artists |url=https://www.riaa.com/goldandplatinum.php?content_selector=top-selling-artists |access-date=September 10, 2025 |publisher=[[Recording Industry Association of America]]|language=en}}</ref> dhe mbi 100 milionë disqe në mbarë botën<ref>{{cite news |last=Kelsey |first=Eric |date=May 20, 2013 |title=Keyboardist Ray Manzarek of The Doors dies at age 74 |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/entertainment-us-usa-people-manzarek-idUSBRE94J0V520130520 |access-date=May 11, 2021|language=en}}</ref>, duke i bërë ata një nga [[:en:List_of_best-selling_music_artists|grupet më të shitura të të gjitha kohërave]]<ref>{{Cite news |last=Quan |first=Denise |date=June 25, 2013 |title=The Doors plan tribute concert for Ray Manzarek |newspaper=[[CNN]] |url=https://edition.cnn.com/2013/06/24/showbiz/music/the-doors-reunion-tribute-ray-manzarek/ |access-date=May 14, 2015|language=en}}</ref>. The Doors janë listuar si një nga artistët më të mëdhenj të të gjitha kohërave nga revista të tilla si [[:en:Rolling_Stone|Rolling Stone]], e cila i renditi ata në vendin e 41-të në listën e saj të "[[:en:Rolling_Stone's_100_Greatest_Artists_of_All_Time|100 Artistëve më të Mëdhenj të të Gjitha Kohërave"]]. == Historia == === Origjina (korrik 1965 – gusht 1966) === [[Skeda:Whisky_a_Go-Go.jpg|parapamje|Whisky a Go Go]] The Doors mori jetë pas një takimi të rastësishëm të [[:en:Jim_Morrison|Jim Morrisonit]] dhe [[:en:Ray_Manzarek|Ray Manzarekut]] në plazh në Santa Monica, përballë shtëpisë së Ray-t në Fraser Avenue në korrik të 1965-ës. Ata e njohën njëri-tjetrin, pasi që të dy kishin ndjekur [[:en:UCLA_School_of_Theater,_Film_and_Television|Shkollën e Teatrit, Filmit dhe Televizionit të UCLA-s]]. Morrisoni i rrëfeu Manzarekut se kishte shkruar këngë.{{sfn|Manzarek|1998|p=94}} Siç do të tregonte më vonë Morrisoni për [[:en:Jerry_Hopkins_(author)|Jerry Hopkins-in]] në [[:en:Rolling_Stone|Rolling Stone]], "Ato pesë a gjashtë këngët e para që shkrova, thjesht po merrja shënime në një koncert fantastik rock që po ndodhte brenda kokës sime. Dhe pasi i shkruaja këngët, më duhej t'i këndoja."{{sfn|Davis|2005|p=75}} Me inkurajimin e Manzarekut, Morrisoni këndoi fjalët hapëse të [[:en:Moonlight_Drive|"Moonlight Drive"]]: "Le të notojmë drejt hënës, le të ngjitemi përmes baticës, të depërtojmë në mbrëmjen që qyteti fle për ta fshehur." Manzareku u ndie i frymëzuar, duke menduar për gjithë muzikën që mund të luante për të shoqëruar këto tekste "të lezetshme dhe drithëruese".<ref name="NPRRay">{{Cite web |last=Rogers |first=Brent |date=May 24, 2013 |title=NPR interview with Ray Manzarek |url=https://www.npr.org/2013/05/24/185827139/remembering-ray-manzarek-keyboardist-for-the-doors |access-date=June 5, 2013 |website=NPR.org |publisher=[[NPR]] – Publicly accessed|language=en}}</ref> Në atë kohë Manzareku ishte pjesë e një grupi jo fort i suksesshëm që quhej [[:en:Rick_&_the_Ravens|Rick & the Ravens]] me vëllezërit e tij Rick dhe Jim, ndërsa bateristi luante me Psychedelic Rangers dhe e njihte Manzarekun nga kurset e meditimit.{{sfn|Gilliland|1969|loc=show 43}} Densmore iu bashkua grupit më vonë në gusht të 1965-ës. Së bashku, ata kombinuan zhanre të ndryshme muzikore nga [[Jazz|xhazi]], roku, [[Blues|bluzi]] dhe njësitë [[Muzika popullore|e muzikës folk]]. <ref>{{Cite book |last=Pareles |first=Jon |title=The Grove Dictionary of American Music |title-link=The Grove Dictionary of American Music |last2=Vallee |first2=Mickey |date=July 10, 2012 |publisher=[[Oxford Music Online]] |edition=2nd |chapter=The Doors|language=en}}</ref> Së bashku me basisten Patty Sullivan,{{refn|Patty Sullivan was later credited using her married name Patricia Hansen in the Doors' 1997 [[:en:The Doors: Box Set#Disc 1: Without a Safety Net|''Box Set'' CD release]].{{sfn|Weidman|2011|p=88}}|group=nb}} dhe tani të pagëzuar si Doors, regjistruan një demo me gjashtë këngë më 2 shtator 1965, në World Pacific Studios në Los Angeles.{{refn|These recordings were officially available much later in October 1997, on the Doors' ''Box Set'' CD release. This has circulated widely since then as a [[bootleg recording]].<ref name="liner">''The Doors: Box Set'' (liner notes and CD booklet). The Doors. [[Elektra Records]], 1997. 62123-2.</ref>|group=nb}} Grupi mori emrin nga titulli i librit të [[:en:Aldous_Huxley|Aldous Huxley]], ''[[:en:The_Doors_of_Perception|The Doors of Perception]]'', i cili rrjedh nga një varg në veprën e [[William Blake]]": "Nëse dyert e perceptimit do të pastroheshin, gjithçka do t'i dukej njeriut ashtu siç është: e pafundme". <ref name="Documentary">{{Cite AV media |title=[[When You're Strange]] |type=Documentary |publisher=[[Rhino Entertainment]] |year=2010 |people=The Doors|language=en}}</ref> {{sfn|Densmore|1990|p=53}} Në fund të vitit 1965, pasi dy vëllezërit e Manzarekut u larguan, u bashkua kitaristi [[:en:Robby_Krieger|Robby Krieger]]. {{sfn|Manzarek|1998|p=139}} [[Skeda:Doors_electra_publicity_photo.JPG|majtas|parapamje|The Doors në vitin 1966]] Nga shkurti deri në maj 1966, grupi performonte në klubin "e rrënuar" dhe "të ndyrë" të Los Anxhelosit, [[:en:London_Fog_(nightclub)|London Fog]] me këngën "Rhonda Lane Exotic Dancer". {{sfn|Weidman|2011|pp=120–121}} Kjo përvojë i dha Morrisonit dhe grupit besimin të performonte para një audience direkt për të zhvilluar dhe punuar këngët "[[:en:The_End_(The_Doors_song)|The End]]" dhe "[[:en:Light_My_Fire|Light My Fire]]" në pjesët e tjera në [[:en:The_Doors_(album)|albumin e tyre debutues]]. {{sfn|Weidman|2011|pp=120–121}} Manzareku më vonë u shpreh se në London Fog grupi "u bë ky entitet kolektiv, kjo njësi uniteti"&nbsp;... aty filloi të ndodhte magjia." {{sfn|Weidman|2011|pp=120–121}} Grupi shpejt mori vlerësime, pasi u rekrutua nga [[:en:Ronnie_Haran|Ronnie Haran]], <ref>{{Cite magazine|last=Grow|first=Kory|date=2016-12-16|title=The Doors Reflect on Earliest Concerts, Jim Morrison's Genius|url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/the-doors-reflect-on-earliest-concerts-jim-morrisons-genius-121497/|access-date=2024-04-30|magazine=Rolling Stone|language=en-US}}</ref> ku ata ishin grupi muzikor vendas, duke mbështetur artistë, përfshirë grupin [[:en:Them_(band)|Them]] të [[:en:Van_Morrison|Van Morrison]]. <ref>{{cite magazine|url=http://www.creemmagazine.com/_site/BeatGoesOn/NiteCity/DarkSideOfLA001.html|last=Goldstein|first=Patrick|title=Nite City: The Dark Side of L.A.|date=September 1977|magazine=[[Creem]]|access-date=March 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20080709054645/http://www.creemmagazine.com/_site/BeatGoesOn/NiteCity/DarkSideOfLA001.html|archive-date=July 9, 2008|language=en}}</ref> Natën e tyre të fundit së bashku, të dy grupet u bashkuan për " [[:en:In_the_Midnight_Hour|In the Midnight Hour]]" dhe një seancë njëzet minutëshe të "[[:en:Gloria_(Them_song)|Gloria]]".{{sfn|Weidman|2011|p=128}}{{sfn|Gaar|2015|p=26}} Më 10 gusht 1966, ata u spikatën nga presidenti i [[:en:Elektra_Records|Elektra Records,]] [[:en:Jac_Holzman|Jac Holzman]], i cili ishte i pranishëm me rekomandimin e këngëtarit të [[:en:Love_(band)|Love]], [[:en:Arthur_Lee_(musician)|Arthur Lee]], grupi i të cilit ishte me Elektra Records. Pasi Holzman dhe producenti [[Paul A. Rothchild]] panë dy sete të grupit duke luajtur në Whisky a Go Go, ata nënshkruan kontratë me ta me labelin Elektra Records më 18 gusht që qe dhe fillimi i një partneriteti të gjatë dhe të suksesshëm me Rothchild dhe inxhinierin e zërit [[:en:Bruce_Botnick|Bruce Botnick]]. The Doors u pushuan nga puna nga Whisky më 21 gusht 1966, kur Morrisoni shtoi një ritregim eksplicit dhe një version të mbushur me fjalë të pista të [[Mitologjia greke|mitit grek]] të [[Edipi|Edipit]] gjatë "The End". === ''Albumet "Other voices" dhe "Full circle"'' (korrik 1971 – janar 1973) === [[Skeda:The_Doors_(1971).png|djathtas|parapamje|Densmore, Krieger dhe Manzarek në nëntor 1971]] Vdekja e Morrisonit vulosi Doors-at si legjendarë, dhe të pavdekshëm. S'kishte shanse që grupi të mbijetonte viteve '70. Ndoshta kjo ishte edhe gjë e mirë në fund të fundit. S'mund t'i imagjinoj The Doors në epokën e Diskos - Henrz Rollings Regjistrimi i albumit pasardhës {{'}}''LA Woman'', ''[[:en:Other_Voices_(The_Doors_album)|Other Voices,]]'' filloi gjatë kohës kur Morrison ishte në Paris. Grupi mendonte se ai do të kthehej për t'i ndihmuar ata të krijonin albumin. <ref name="Allen2">{{Cite web |last=Allen |first=Jim |date=October 18, 2016 |title=When the Doors Continued Without Jim Morrison on ''Other Voices'' |url=https://ultimateclassicrock.com/doors-other-voices/ |access-date=May 3, 2019 |website=Ultimate Classic Rock |language=en}}</ref> Pasi Morrisoni vdiq, anëtarët e mbijetuar menduan ta zëvendësonin atë me disa persona të tjerë, si [[Iggy Pop]] në vokal. {{sfn|Thompson|2009|p=268}} Por meqenëse kjo nuk funksionoi, Krieger dhe Manzareku morën vetë në dorë vokalin. <ref name="Allen">{{Cite web |last=Allen |first=Jim |date=October 18, 2016 |title=When the Doors Continued Without Jim Morrison on ''Other Voices'' |url=https://ultimateclassicrock.com/doors-other-voices/ |access-date=May 3, 2019 |website=Ultimate Classic Rock |language=en}}</ref> ''Other Voices'' u përfundua më në fund në gusht 1971 dhe u publikua në tetor 1971. Albumi përmban këngën "Tightrope Ride", e cila u transmetua disa herë në radio. Trioja filloi të performonte përsëri me anëtarë të tjerë më 12 nëntor 1971, në [[:en:Pershing_Center|Pershing Municipal Auditorium]] në Linkoln, Nebraska, më pas në Carnegie Hall më 23 nëntor dhe në [[:en:Hollywood_Palladium|Hollywood Palladium]] më 26 nëntor. <ref name="Allen3">{{Cite web |last=Allen |first=Jim |date=October 18, 2016 |title=When the Doors Continued Without Jim Morrison on ''Other Voices'' |url=https://ultimateclassicrock.com/doors-other-voices/ |access-date=May 3, 2019 |website=Ultimate Classic Rock |language=en}}</ref> Regjistrimet për albumin ''[[:en:Full_Circle_(The_Doors_album)|Full Circle]]'' u bënë një vit pas publikimit të ''albumit Other Voices,'' gjatë pranverës së vitit 1972, dhe albumi u publikua në gusht të vitit 1972. Për turnetë e planifikuara gjatë kësaj periudhe, Doors angazhuan Jack Conrad në bas (i cili kishte luajtur në disa këngë si në ''Other Voices e'' edhe në ''Full Circle'' ), si dhe Bobby Ray Henson në kitarë ritmi. Ata filluan një turne europian që mbulonte vende si Franca, Gjermania, Holanda dhe Mbretëria e Bashkuar, duke përfshirë edhe një paraqitje në shfaqjen gjermane ''[[:en:Beat-Club|Beat-Club]]'' . Ashtu si ''Other Voices'', ''Full Circle'' nuk performoi aq mirë komercialisht sa albumet e tyre të mëparshme. Ndërsa ''Full Circle'' ishte i njohur për shtimin e elementeve të muzikës funk dhe xhaz në tingullin e zakonshëm të Doors, <ref>{{Cite magazine|last=Reed|first=Ryan|date=May 29, 2015|title=Two Out-of-Print Doors Albums Prepped for Reissue|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/the-doors-two-post-jim-morrison-albums-set-for-reissue-60919/|access-date=December 19, 2020|magazine=Rolling Stone|language=en-US}}</ref> grupi pati vështirësi me Manzarek dhe Krieger në krye (asnjë nga albumet pas Morrison nuk kishte arritur në Top 10 ndërsa të gjashtë albumet e tyre me Morrison kishin arritur). <ref>{{Cite web |date=September 18, 2015 |title=Doors ''Full Circle'' Reissue Includes Original Foldout Zoetrope |url=https://ultimateclassicrock.com/doors-full-circle-zoetrope/ |access-date=December 19, 2020 |website=Ultimate Classic Rock |language=en}}</ref> Pasi kontrata e tyre me Elektra skadoi, Doors u shpërbë në vitin 1973. == Pas grupit The Doors == [[:en:Butts_Band|Pasi]] Morrison vdiq në vitin 1971, Densmore dhe Krieger shkuan në Londër për të kërkuar një këngëtar të ri. <ref>{{Cite web |title=Buts Band – Biography |url=https://www.allmusic.com/artist/butts-band-mn0000527239l |access-date=March 16, 2021 |publisher=AllMusic |language=en}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Ata formuan atje [[:en:Butts_Band|Butts Band]] në vitin 1973 dhe nënshkruan me [[:en:Blue_Thumb_Records|Blue Thumb Records]]. Me këtë grup ata publikuan një album të titulluar ''[[:en:Butts_Band_(album)|Butts Band]]'' në të njëjtin vit, deri sa u shpërbënë në vitin 1975 pas [[:en:Hear_and_Now_(album)|një albumi të dytë]]. <ref>{{Cite web |last=Prato |first=Greg |title=Phil Chen – Biography |url=http://www.allmusic.com/artist/phil-chen-mn0000336805 |access-date=February 20, 2021 |website=AllMusic |language=en}}</ref> Manzareku realizoi tre albume solo nga viti 1974 deri në vitin 1983 dhe formoi një grup të quajtur [[:en:Nite_City|Nite City]] në vitin 1975, i cili publikoi dy albume në vitet 1977–1978. <ref>{{Cite magazine|url=https://www.goldminemag.com/articles/time-capsule-ray-manzarek-february-12-1979|title=TIME CAPSULE: Ray Manzarek, February 12, 1979|first=Warren|last=Kurtz|date=May 8, 2017|magazine=Goldmine Magazine|language=en-US|access-date=May 10, 2019}}</ref> Krieger në anën tjetër publikoi gjashtë albume solo nga viti 1977 deri në vitin 2010. <ref>{{Cite web |last=Prato |first=Greg |title=Robby Krieger – Biography |url=http://www.allmusic.com/artist/robby-krieger-mn0000275991/biography |access-date=July 3, 2022 |website=AllMusic |language=en}}</ref> Në vitin 2002, të dy u bashkuan për të formuar një version të ri të Doors të cilin e quajtën [[:en:The_Doors_of_the_21st_Century|Doors të shekullit të 21-të]]. Për shkak të betejave ligjore me Densmore dhe pasurinë e Morrisonit për përdorimin e emrit Doors, ata e ndryshuan emrin disa herë derisa më në fund bënë turne nën emrin "[[:en:Manzarek–Krieger|Manzarek–Krieger]]" ose "Ray Manzarek dhe Robby Krieger të Doors". <ref>{{cite magazine|first=John|last=Clarke|url=https://www.rollingstone.com/music/news/the-doors-john-densmore-talks-about-the-bands-ugly-six-year-feud-20130508|title=The Doors' John Densmore Talks About the Band's Ugly, Six-Year Feud|magazine=Rolling Stone|date=May 8, 2013|access-date=July 3, 2022|language=en}}</ref> Ky grup bëri turne të shumta gjatë gjithë karrierës. <ref>{{Cite web |date=April 23, 2011 |title=Ray Manzarek and Robby Krieger of The Doors Tour Dates |url=http://www.rayandrobby.com/tour.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110423213525/http://www.rayandrobby.com/tour.html |archive-date=April 23, 2011 |access-date=May 10, 2019 |language=en}}</ref> Në korrik 2007, Densmore njoftoi se nuk do të ribashkohej me Doors, nëse [[:en:Eddie_Vedder|Eddie Vedder]] i [[:en:Pearl_Jam|Pearl Jam]] nuk do të ishte këngëtar kryesor. <ref>{{Cite web |date=February 8, 2007 |title=Densmore Considers Full Doors Reunion - With Vedder |url=https://www.contactmusic.com/the-doors/news/densmore-considers-full-doors-reunion---with-vedder_1021472 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121144849/https://www.contactmusic.com/the-doors/news/densmore-considers-full-doors-reunion---with-vedder_1021472 |archive-date=January 21, 2021 |access-date=February 20, 2021 |website=[[Contactmusic.com]] |language=en}}</ref> Për shkak të ndërlikimeve që lidhen me kancerin e kanalit biliar më 20 maj 2013, Manzareku vdiq në një spital në Rosenheim, Gjermani, në moshën 74-vjeçare. <ref>{{Cite web |date=August 3, 2013 |title=Ray Manzarek, Founding Member of The Doors, Passes Away at 74 |url=https://thedoors.com/news/ray-manzarek-founding-member-doors-passes-away-74-4872 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130807180203/https://thedoors.com/news/ray-manzarek-founding-member-doors-passes-away-74-4872 |archive-date=August 7, 2013 |access-date=May 10, 2019 |website=The Doors |language=en}}</ref> Krieger dhe Densmore u bashkuan më 12 shkurt 2016, në një [[:en:Benefit_concert|koncert bamirësie]] përkujtimor për Manzarekun. Të gjitha të ardhurat shkuan për "Stand Up to Cancer". <ref>{{Cite web |title=THE DOORS' Robby Krieger & John Densmore To Honor Ray Manzarek at LA Concert! – The Doors |url=https://www.thedoors.com/news/the-doors-robby-krieger-john-densmore-to-honor-ray-manzarek-at-la-concert |access-date=May 10, 2019 |website=www.thedoors.com |language=en}}</ref> === Ribashkime === ''[[:en:An_American_Prayer|An American Prayer]]'' u publikua në vitin 1978 dhe ishte albumi i tretë pas vdekjes së Morrisonit. Ai konsistonte në shtimin e këngëve muzikore nga grupi në performancat e Morrison duke recituar poezitë e tij të regjistruara më parë. Albumi pati një sukses komercial duke fituar një certifikatë platini. <ref>{{Cite web |title=RIAA News Room – Platinum certificates 2001 |url=https://www.riaa.com/newsitem.php?news_year_filter=&resultpage=76&id=182519BF-06DB-6DF5-F763-3555CDC1857A |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102165248/http://www.riaa.com/newsitem.php?news_year_filter=&resultpage=76&id=182519BF-06DB-6DF5-F763-3555CDC1857A |archive-date=January 2, 2016 |website=RIAA |language=en}}</ref> Dy vite më vonë, u nominua për një [[Grammy Award|çmim Grammy]] në kategorinë "Albumi i Fjalëve të Folura", por në fund humbi ndaj albumit ''[[:en:The_Ages_of_Man_(play)|The Ages of Man]]'' të [[:en:John_Gielgud|John Gielgud]]. <ref>{{Cite web |title=Grammy Award Nominees 1980 – Grammy Award Winners 1980 |url=http://www.awardsandshows.com/features/grammy-awards-1980-228.html |access-date=November 20, 2021 |website=Awardsandshows.com |language=en}}</ref> ''An American Prayer'' u rimasterizua dhe u ripublikua me këngë bonus në vitin 1995. <ref name="allmusic6">{{Cite web |last=Iyengar |first=Vik |title=''An American Prayer'' – Review |url=https://www.allmusic.com/album/an-american-prayer-mw0000304514 |access-date=December 14, 2009 |website=AllMusic |language=en}}</ref> Në vitin 1993, Doors u futën në [[:en:Rock_and_Roll_Hall_of_Fame|Sallën e Famës së Rock and Roll-it .]] <ref>{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/the-doors-two-post-jim-morrison-albums-set-for-reissue-60919/|title=Two Out-of-Print Doors Albums Prepped for Reissue|last=Reed|first=Ryan|date=May 29, 2015|magazine=Rolling Stone|language=en-US|access-date=May 3, 2019}}</ref> Në ceremoninë e inaugurimit, Densmore, Manzarek, Krieger u ribashkuan për të interpretuar "Roadhouse Blues", "Break On Through" dhe "Light My Fire". [[:en:Eddie_Vedder|Eddie Vedder]] interpretoi në vokal, ndërsa [[:en:Don_Was|Don Was]] luajti bas. <ref>{{Cite web |title=The Doors with Eddie Vedder Perform 'Roadhouse Blues' |url=http://rockhall.com/inductees/the-doors/video/7023/ |access-date=February 28, 2021 |website=Rockhall.com |language=en}}</ref> Për [[:en:The_Doors:_Box_Set|setin e vitit 1997]], anëtarët e mbijetuar të Doors u ribashkuan për të përfunduar "Orange County Suite". Kënga bazohej në një këngë që Morrison e kishte shkruar dhe regjistruar në fillim të vitit 1969, duke e ofruar si vokal ashtu edhe piano. <ref name="Runtagh">{{Cite magazine|first=Jordan|last=Runtagh|date=April 19, 2016|url=https://www.rollingstone.com/feature/doors-l-a-woman-10-things-you-didnt-know-41912/|title=Doors' ''L.A. Woman'': 10 Things You Didn't Know|magazine=Rolling Stone|access-date=March 16, 2021|language=en}}</ref> The Doors u ribashkuan në fillim të shekullit për të regjistruar muzikë për albumin tribut ''[[:en:Stoned_Immaculate:_The_Music_of_The_Doors|të The Doors Stoned Immaculate: The Music of The Doors]]'' . <ref>{{Cite web |title=''Stoned Immaculate: The Music of the Doors'' |url=https://www.allmusic.com/album/stoned-immaculate-the-music-of-the-doors-mw0000103663 |access-date=August 15, 2020 |website=AllMusic |language=en}}</ref> Pas seancave, anëtarët e grupit u ribashkuan në vitin 2000. Për performancën live, grupit iu bashkua [[:en:Angelo_Barbera|Angelo Barbera]] dhe vokalistë të shumtë të ftuar, përfshirë [[:en:Perry_Farrell|Perry Farrell]] të [[:en:Jane's_Addiction|Jane's Addiction]], [[:en:Pat_Monahan|Pat Monahan]], [[:en:Ian_Astbury|Ian Astbury]] të [[:en:The_Cult|Cult]], [[:en:Travis_Meeks|Travis Meeks]], [[:en:Scott_Weiland|Scott Weiland]] të [[:en:Stone_Temple_Pilots|Stone Temple Pilots]] dhe [[:en:Scott_Stapp|Scott Stapp]] të [[:en:Creed_(band)|Creed]] . Më 29 maj 2007, grupi i Perry Farrell, [[:en:Satellite_Party|Satellite Party,]] publikoi albumin e tij të parë ''[[:en:Ultra_Payloaded|Ultra Payloaded]]'' nga [[:en:Columbia_Records|Columbia Records]] . Ai përmbante "Woman in the Window", një këngë e re me një performancë vokale të pararegjistruar nga Morrison. <ref>{{Cite web |last=Bush |first=John |title=''Ultra Payloaded'' |url=https://www.allmusic.com/album/ultra-payloaded-mw0000568641 |access-date=June 1, 2022 |website=AllMusic |language=en}}</ref> Manzarek së bashku me Krieger, Densmore dhe DJ/producentin [[Skrillex]] ([[Skrillex|Sonny Moore]]) regjistruan një këngë të re në vitin 2012, për të cilën Manzareku tha: "Më pëlqen të them se kjo është kënga e parë e re e Doors e shekullit të 21-të". Seanca e regjistrimit dhe kënga janë pjesë e një filmi dokumentar, ''Re:Generation'', që rekrutoi pesë DJ/producentë të njohur për të punuar me artistë nga pesë zhanre të ndryshme dhe i vuri ata të regjistronin muzikë të re. <ref>{{Cite web |last=Busso |first=Joe |title=Interview: Robby Krieger on the Doors' ''L.A. Woman'', Jim Morrison and Skrillex |url=http://www.musicradar.com/us/news/guitars/interview-robby-krieger-on-the-doors-la-woman-jim-morrison-and-skrillex-527068 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016035052/http://www.musicradar.com/us/news/guitars/interview-robby-krieger-on-the-doors-la-woman-jim-morrison-and-skrillex-527068 |archive-date=October 16, 2014 |access-date=July 7, 2022 |website=[[MusicRadar]]}}</ref> Manzarek dhe Skrillex patën një lidhje të menjëhershme muzikore: "Sonny luan ritmin e tij, e tëra çfarë duhej të bënte ishte të luante të vetmen gjë. E dëgjova dhe thashë, 'O Zot, kjo është e fortë'." Manzarek formulon, "Në thelb, është një variacion i ' [[:en:Milestones_(instrumental_composition)|Milestones]] ', nga [[:en:Milestones_(instrumental_composition)|Miles Davis]], dhe nëse e them vetë, tingëllon shumë mirë, shumë e nxehtë." <ref name="Skrillex">{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/news/remaining-doors-members-record-with-skrillex-for-new-documentary-20111006?link=mostpopular1|title=Remaining Doors Members Record with Skrillex for New Documentary|last=Baltin|first=Steve|date=October 6, 2011|magazine=Rolling Stone|access-date=October 13, 2011|language=en}}</ref> Kënga, e quajtur " [[:en:Breakn'_a_Sweat|Breakn' a Sweat]] ", u regjistrua për EP- ''[[:en:Bangarang_(EP)|në Bangarang]]'' të Skrillex. <ref>{{Cite web |last=O'Brien |first=Jon |title=''Bangarang'' – Review |url=http://www.allmusic.com/album/bangarang-r2381342/review |access-date=March 16, 2021 |website=AllMusic |language=en}}</ref> Në vitin 2013, anëtarët e mbetur të Doors regjistruan me reperin [[:en:Tech_N9ne|Tech N9ne]] për këngën " [[:en:Strange_Days_(Doors_song)#Strange_2013|Strange 2013]] ", e cila u shfaq në albumin e tij ''[[:en:Something_Else_(Tech_N9ne_album)|Something Else]]'', i cili përmban instrumente të reja nga grupi dhe mostra të vokaleve të Morrison nga kënga " [[:en:Strange_Days_(Doors_song)|Strange Days]] ". <ref>{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/videos/tech-n9ne-aligns-with-the-doors-for-strange-2013-20130624|title=Tech N9ne Works with the Doors|date=June 24, 2013|magazine=Rolling Stone|access-date=July 9, 2017|language=en}}</ref> Në bashkëpunimin e tyre të fundit para vdekjes së Manzarek, tre anëtarët e mbijetuar të Doors siguruan mbështetje për albumin e poetit [[:en:Michael_C._Ford|Michael C. Ford,]] ''Look Each Other in the Ears'' . Më 12 shkurt 2016, në [[:en:The_Fonda_Theatre|Teatrin Fonda]] në Hollywood, Densmore dhe Krieger u ribashkuan për herë të parë pas 15 vitesh për të performuar në nder të Manzarekut dhe për bamirësi për organizatën [[:en:Stand_Up_to_Cancer|Stand Up to Cancer]]. Ajo ditë do të kishte qenë ditëlindja e 77-të e Manzarekut. <ref>{{Cite news |last=Lewis |first=Randy |date=February 1, 2016 |title=Doors surviving members to reunite for Ray Manzarek benefit tribute |language=en |work=[[Los Angeles Times]] |url=http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-doors-reunion-ray-manzarek-benefit-tribute-densmore-krieger-20160201-story.html}}</ref> Atë natë morën pjesë, ndër të tjerë, [[:en:Exene_Cervenka|Exene Cervenka]] dhe [[:en:John_Doe_(musician)|John Doe]] të grupit [[:en:X_(American_band)|X]], [[:en:Rami_Jaffee|Rami Jaffee]] i [[:en:Foo_Fighters|Foo Fighters]], Robert Deleo i [[:en:Stone_Temple_Pilots|Stone Temple Pilots,]] [[:en:Stephen_Perkins|Stephen Perkins]] i [[:en:Jane's_Addiction|Jane's Addiction]], [[:en:Emily_Armstrong|Emily Armstrong]] i [[:en:Dead_Sara|Dead Sara]], [[:en:Andrew_Watt_(musician)|Andrew Watt]]. <ref>{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/live-reviews/surviving-doors-alt-rock-royalty-light-up-l-a-celebration-for-ray-manzarek-20160213|title=Surviving Doors, Alt-Rock Royalty Celebrate Ray Manzarek|date=February 13, 2016|magazine=Rolling Stone|language=en}}</ref> Në vitin 2025, si pjesë e 60-vjetorit të grupit, John Densmore dhe Robby Krieger, të shoqëruar nga regjistrime arkivore të Jim Morrison dhe Ray Manzarekut, u ribashkuan si The Doors për një performancë të "Riders On The Storm" të prodhuar për fondacionin [[:en:Playing_for_Change|Playing for Change]] . I publikuar më 9 janar 2026, videoja ishte pjesë e serisë së tyre "Song Around the World", dhe regjistrimi i përfunduar përfshinte një listë të gjatë bashkëpunëtorësh ndërkombëtarë, në stilin e prodhimeve të tjera për serialin. <ref>{{Cite web |last=Spencer Kaufman |date=January 9, 2026 |title=The Doors’ Surviving Members Recreate “Riders on the Storm” with Global Musicians |url=https://consequence.net/2026/01/the-doors-surviving-members-riders-on-the-storm/ |language=en}}</ref> Duke filluar nga fundi i viteve 1970, pati një ringjallje të vazhdueshme të interesit për grupin Doors, që krijoi një brez të ri fansash. {{sfn|Weidman|2011|p=418}} Arsyeja fillestare e kësaj ringjalljeje është publikimi i albumit ''An American Prayer'' në fund të vitit 1978, i cili përmbante një version live të " [[:en:Roadhouse_Blues|Roadhouse Blues]]" këngë kjo që u transmetua shumë në stacionet radiofonike [[:en:Album-oriented_rock|orientuara drejt albumeve të rokut]]. Në vitin 1979, kënga " [[:en:The_End_(The_Doors_song)|The End]] " u paraqit në filmin ''[[:en:Apocalypse_Now|Apocalypse Now]]'', {{sfn|Weidman|2011|p=421}} dhe vitin tjetër, u botua biografia më e shitur e Morrison''[[:en:No_One_Here_Gets_Out_Alive|, No One Here Gets Out Alive]]''. Albumi i parë i Doors "''The Doors"'', hyri prapë në listën e albumeve [[:en:Billboard_200|''Billboard'' 200]] në shtator 1980 dhe Elektra Records raportoi se albumet e Doors po shisnin më mirë se në çdo vit tjetër që nga hera e parë kur u publikuan. <ref name="Breslin">{{Cite magazine|last=Breslin|first=Rosemary|date=September 19, 1981|title=Jim Morrison: He's Hot, He's Sexy and He's Dead|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/jim-morrison-hes-hot-hes-sexy-and-hes-dead-113162/|magazine=Rolling Stone|location=New York City|access-date=January 27, 2020|language=en}}</ref> Si përgjigje u publikua një album i ri përmbledhës, ''[[:en:Greatest_Hits_(The_Doors_album)|Greatest Hits]]'' në tetor të vitit 1980. Ky album arriti kulminacionin e vet kur arriti në vendin e 17-të në ''Billboard'' dhe qëndroi në këtë tabelë për gati dy vjet. <ref>{{Cite book |last=Whitburn |first=Joel |url=https://archive.org/details/joelwhitburnstop00whitbu/page/247 |title=Top Pop Albums 1955–2001 |date=2001 |publisher=Record Research Inc. |isbn=0-89820-147-0 |location=Menomonee Falls |page=[https://archive.org/details/joelwhitburnstop00whitbu/page/247 247] |language=en |author-link=Joel Whitburn}}</ref>[[Skeda:Los_Angeles_(California,_USA),_Hollywood_Boulevard,_The_Doors_--_2012_--_5040.jpg|parapamje|Një yll për The Doors në [[:en:Hollywood_Walk_of_Fame|Hollywood Walk of Fame]], Los Angeles, Kaliforni]] Ringjallja e Doors vazhdoi në vitin 1983 me ''[[:en:Alive, She Cried|Alive, She Cried]]'', një album me regjistrime live të papublikuara më parë. Kënga "[[:en:Gloria_(Them_song)|Gloria]]" arriti vendin e 18-të në listën ''Billboard'' [[:en:Mainstream_Rock_(chart)|Top Tracks]] <ref>{{Cite book |last=Whitburn |first=Joel |title=Rock Tracks |url=https://archive.org/details/joelwhitburnsroc0000whit |date=2002 |publisher=Record Research Inc. |isbn=0-89820-153-5 |location=Menomonee Falls |page=[https://archive.org/details/joelwhitburnsroc0000whit/page/49 49] |language=en}}</ref> dhe videoja ishte në [[:en:Rotation_(music)|rotacion të dendur]] në [[MTV]]. Një tjetër album përmbledhës, ''[[:en:The_Best_of_the_Doors_(1985_album)|The Best of the Doors,]]'' u publikua në vitin 1985 dhe u certifikua në vitin 2007 nga [[:en:Recording_Industry_Association_of_America|Shoqata e Industrisë së Regjistrimit të Amerikës]] për shitjet e 10 milionë njësive të certifikuara. <ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/pro/the-doors-a-billboard-chart-history/|title=The Doors a ''Billboard'' Chart History|magazine=Billboard|access-date=December 15, 2021|language=en}}</ref> Një ringjallje e dytë, duke tërhequr kështu një brez tjetër fansash, ndodhi në vitin 1991 pas publikimit të filmit ''[[:en:The_Doors_(film)|The Doors]]'', me regji nga [[:en:Oliver_Stone|Oliver Stone]] dhe me aktorin [[:en:Val_Kilmer|Val Kilmer]] në rolin e Morrison. {{sfn|Luhrssen|Larson|2017|p=98}} Stone krijoi skenarin nga mbi njëqind intervista të njerëzve që ishin prezent në jetën e Morrisonit. <ref>{{Cite news |date=March 16, 1991 |title=Oliver Stone and ''The Doors'' |language=en |work=[[The Economist]]}}</ref> Ai e dizajnoi filmin duke zgjedhur këngët dhe më pas duke shtuar historitë e duhura. {{sfn|Riordan|1996|p=311}} Anëtarëve të mbetur të grupit nuk u pëlqeu portretizimi i ngjarjeve në film. Në librin ''The Doors'', {{sfn|Fong-Torres|The Doors|2006|pp=232–234}} Manzareku thotë: "Ajo gjë e Oliver Stone i bëri dëm të vërtetë djalit që njihja: Jim Morrison, poetit." Përveç kësaj, Manzarek pohon se do të donte që filmi të ishte për të katër anëtarët e grupit, e jo vetëm për Morrisonin. <ref>{{Cite news |last=Broeske |first=P |date=March 10, 1991 |title=Stormy Rider |language=en |work=[[Sunday Herald]]}}</ref> Densmore pohon: "Një e treta e tij është trillim." Krieger pajtohet me dy të tjerët, duke shtuar se: "Mund të kishte qenë shumë më keq." [[:en:The_Doors_(soundtrack)|Albumi me kolonë zanore]] i filmit arriti vendin e 8-të në listën e albumeve ''Billboard'' dhe ''Greatest Hits'' dhe ''The Best of the Doors'' u rikthyen në listë në një pozicion të ri kulminant në vendin e 32-të. === Çmime dhe nominime === {| class="wikitable" style="width:80%;" ! style="width:3%;" | Viti ! style="width:35%;" | Çmimi ! style="width:40%;" | Kategoria ! style="width:80%;" | Puna ! style="width:5%;" | Ref. |- | 1993 | colspan="2" | Salla e Famës së Rock and Roll-it | Vetë grupi | <ref>{{Cite news |last=Cherry |first=Jim |author-link=Jim Cherry |date=January 11, 2017 |title=January 12, 1993: The Doors Enter the Rock & Roll Hall of Fame |work=The Doors Examiner, Redux |url=http://doorsexaminer.com/doors-history-january-12-1993-the-doors-inducted-into-the-rock-roll-hall-of-fame/ |url-status=dead |access-date=October 8, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171008231514/http://doorsexaminer.com/doors-history-january-12-1993-the-doors-inducted-into-the-rock-roll-hall-of-fame/ |archive-date=October 8, 2017}}</ref> |- | 1998 | rowspan="4" | Çmimet Grammy | rowspan="2" | Salla e Famës | "Light My Fire" | <ref name="grammy">{{Cite web |title=Grammy Hall of Fame |url=http://www.grammy.org/recording-academy/awards/hall-of-fame |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707235113/http://www.grammy.org/recording-academy/awards/hall-of-fame |archive-date=July 7, 2015 |access-date=October 8, 2017 |publisher=The Recording Academy |language=en}}</ref> |- | 2002 | ''The Doors'' | <ref name="grammy" /> |- | 2007 | Çmimi për Arritje të Jetës | Vetë grupi | <ref>{{Cite web |last=Fong-Torres |first=Ben |author-link=Ben Fong-Torres |date=December 2, 2014 |title=A Tribute To The Doors |url=https://www.grammy.com/grammys/news/tribute-doors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191228203357/https://www.grammy.com/grammys/news/tribute-doors |archive-date=December 28, 2019 |access-date=August 28, 2023 |website=[[Grammy Awards]]}}</ref> |- | 2010 | Salla e Famës | "Riders on the Storm" | <ref name="grammy" /> |- | 2014 | Lista e Nderit e Revistës ''British Classic Rock'' | Çmimi "Frymëzim" i Tommy Vance | Vetë grupi | <ref>{{Cite web |last=Kielty |first=Martin |date=November 5, 2014 |title=Allman, Doors, Metallica, Queen win Classic Rock Awards |url=http://teamrock.com/news/2014-11-05/classic-rock-roll-of-honour-2014-gregg-allman-doors-metallica-queen |access-date=October 14, 2017 |website=Classic Rock}}</ref> |- | 2015 | Biblioteka e Kongresit | Regjistri Kombëtar i Regjistrimeve | ''The Doors'' | <ref>{{Cite web |date=March 26, 2015 |title=National Recording Registry Adds New Titles! |url=https://www.loc.gov/today/pr/2015/15-041.html |access-date=May 14, 2015 |publisher=Library of Congress}}</ref> |- |} === Nderime të ndryshme === * Në vitin 1998, [[:en:VH-1|VH-1]] përpiloi një listë të 100 Artistëve më të Mëdhenj të Rock and Roll-it. The Doors u renditën në këtë llistë në vendin e 20-të, ndërsa lexuesit e Rock on the Net i renditën ata në vendin e 15-të. <ref>{{Cite web |title=VH1: 100 Greatest Artists of Rock & Roll |url=http://www.rockonthenet.com/archive/1998/vh1artists.htm |access-date=October 13, 2017 |website=RockOnTheNet |language=en}}</ref> * Në vitin 2000, Doors u renditën në vendin e 32-të në listën e 100 Artistëve më të Mirë të Hard Rock-ut të VH1, <ref>{{Cite web |title=VH1: '100 Greatest Hard Rock Artists': 1–50 1–50 – 51–100 (compiled by VH1 in 2000) |url=http://www.rockonthenet.com/archive/2000/vh1hardrock.htm |access-date=October 11, 2017 |website=RockOnTheNet |language=en}}</ref> dhe "Light My Fire" u rendit në vendin e shtatë në listën e Këngëve më të Mira të Rock-ut të VH1. <ref>{{Cite web |title=VH1: '100 Greatest Rock Songs' (compiled by VH1 in 2000) |url=http://www.rockonthenet.com/archive/2000/vh1rocksongs.htm |access-date=October 11, 2017 |website=RockOnTheNet |language=en}}</ref> * Në vitin 2004, ''[[:en:Rolling_Stone|revista Rolling Stone]]'' i renditi Doors në vendin e 41-të në listën e tyre të 100 Artistëve më të Mëdhenj të të Gjitha Kohërave. * Gjithashtu në vitin 2004, lista e revistës ''Rolling Stone'' e [[:en:Rolling Stone's 500 Greatest Songs of All Time|500 këngëve më të mëdha të të gjitha kohërave]] përfshinte dy nga këngët e tyre: "Light My Fire" në numrin 35 dhe " [[:en:The_End_(The_Doors_song)|The End]] " në numrin 328. <ref name="rs">{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/the-500-greatest-songs-of-all-time-20110407|title=The RS 500 Greatest Songs of All Time|magazine=[[Rolling Stone]]|date=December 9, 2004|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622142703/http://www.rollingstone.com/news/coverstory/500songs|archive-date=June 22, 2008|access-date=April 10, 2008|language=en}}</ref> * Në vitin 2007, Doors morën një yll në [[:en:Hollywood_Walk_of_Fame|Hollywood Walk of Fame]] . <ref>{{Cite web |date=February 28, 2007 |title=The Doors Honored With Star on Hollywood Walk of Fame |url=https://www.foxnews.com/story/the-doors-honored-with-star-on-hollywood-walk-of-fame/ |access-date=October 11, 2017 |website=Fox News |language=en |agency=Associated Press}}</ref> * Në vitin 2011, regjisori [[:en:Tom_DiCillo|Tom DiCillo]] mori një çmim Grammy në kategorinë e videoklipit më të mirë muzikor të gjatë për filmin e The Doors, ''[[:en:When_You're_Strange|When You're Strange]]'' . <ref>{{Cite web |date=March 12, 2014 |title=Grammy Awards 2011: Winners and nominees for 53rd Grammy Awards |url=http://www.latimes.com/la-et-env-grammys-nominees-2010-list-htmlstory.html |access-date=October 14, 2017 |website=[[Los Angeles Times]]}} '''Note''': scroll to very bottom for "Best Long Form Music Video".</ref> * Në vitin 2012, lista e revistës ''Rolling Stone'' e [[:en:Rolling Stone's 500 Greatest Albums of All Time|500 albumeve më të mëdha të të gjitha kohërave]] përfshinte tre nga albumet e tyre në studio; albumin me të njëjtin titull në vendin e 42-të, ''LA Woman'' në vendin e 362-të dhe ''Strange Days'' në vendin e 407-të. <ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/500-greatest-albums-of-all-time-20120531|title=500 Greatest Albums of All Time|date=May 31, 2012|magazine=Rolling Stone|access-date=October 14, 2017|language=en}}</ref> * Në vitin 2016, The Doors u vlerësua nga All Music për Ribotimet dhe Përmbledhjet e Preferuara për albumin live ''[[:en:London_Fog_1966|London Fog 1966.]]'' <ref>{{Cite web |last=Erlewine |first=Stephen Thomas |author-link=Stephen Thomas Erlewine |title=The Doors: ''London Fog 1966'' |url=http://www.allmusic.com/album/london-fog-1966-mw0003008751 |access-date=May 24, 2021 |publisher=AllMusic |language=en}}</ref> * Grupi Doors u nderua për 50-vjetorin e publikimit të albumit të tyre me të njëjtin titull, më 4 janar 2017, me qytetin e Los Angeles që e shpalli atë datë "Dita e Doors". <ref>{{cite magazine|first=Jon|last=Blistein|date=December 29, 2017|title=Doors Plot 50th Anniversary Celebration in Los Angeles|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/doors-plot-50th-anniversary-celebration-in-los-angeles-112315/|magazine=Rolling Stone|access-date=January 3, 2017|language=en}}</ref> Në një ceremoni në Venecia, anëtari i Këshillit të Los Angeles, [[:en:Mike_Bonin|Mike Bonin,]] prezantoi anëtarët mbijetues të Doors Densmore dhe Krieger, duke u dhuruar atyre një certifikatë dhe duke ndezur një tabelë të Doors poshtë shkronjave të famshme 'Venecia'. <ref>{{Cite web |title=» Doors Get the Sign and the "Day of the Doors" – Venice Update |url=http://veniceupdate.com/2017/01/04/doors-get-the-sign-and-the-day-of-the-doors/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170106104137/http://veniceupdate.com/2017/01/04/doors-get-the-sign-and-the-day-of-the-doors/ |archive-date=January 6, 2017 |access-date=July 9, 2017 |website=Veniceupdate.com |language=en}}</ref> * Festivali i Muzikës dhe Filmit Asbury Park 2018 ka shpallur fituesit e çmimeve për filmat e paraqitur. Ceremonia u mbajt të dielën, më 29 prill në Asbury Hotel, e prezantuar nga Shelli Sonstein, fituese dy herë e Çmimit Gracie, bashkëprezantuese e Jim Kerr Rock and Roll Morning Show në [[:en:WAXQ|Q104.3]] dhe anëtare e Bordit të APMFF. Filmi ''Break on Thru: Celebration of Ray Manzarek and The Doors'', fitoi çmimin për filmin më të mirë të gjatë në festival. <ref>{{Cite web |date=May 1, 2018 |title=Asbury Park Music Film Festival Winners |url=https://www.thedoors.com/news/2018-asbury-park-music-film-festival-winners |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180906084754/https://www.thedoors.com/category/news |archive-date=September 6, 2018 |access-date=April 24, 2023 |website=Thedoors.com |language=en}}</ref> * Në vitin 2020, ''Rolling Stone'' e renditi Edicionin Deluxe të 50-vjetorit të ''[[:en:Morrison_Hotel|Morrison Hotel]]'' midis "Seteve më të Mira të Boxing të Vitit". <ref>{{Cite magazine|url=https://thedoors.com/news/rolling-stone-morrison-hotel-50th-anniversary-deluxe-edition-listed-among-the-best-box-sets-of-2020|title=The Doors – ''Morrison Hotel'' (50th Anniversary Deluxe Edition) Listed Among the Best Box Sets of 2020|date=December 17, 2020|magazine=Rolling Stone|via=Thedoors.com|language=en}}</ref> == Trashëgimia == Grupi u shenjëzua në [[:en:Gothic_rock|rockun gotik]] për shkak të dhunës dhe errësirës së pranishme në punën e tyre të hershme. Që në vitin 1967, kritiku John Stickney shkroi në titullin e artikullit të tij: "Katër dyer drejt së ardhmes: Roku gotik është tingulli e tyre". <ref name="Stickney">{{Cite news |last=Stickney |first=John |date=October 24, 1967 |title=Four Doors to the Future: Gothic Rock Is Their Thing |language=en |work=[[The Williams Record]] |url=http://mildequator.com/performancehistory/articlesreviews1967.html |url-status=dead |access-date=March 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130504231130/http://mildequator.com/performancehistory/articlesreviews1967.html |archive-date=May 4, 2013}}</ref> Gazetari Dave Marsh gjithashtu do t'i kualifikonte disa vite më vonë "disa nga albumet e para të The Doors" si një shembull kryesor të "rokut gotik". <ref>{{Cite news |last=Marsh |first=Dave |author-link=Dave Marsh |date=April 16, 1977 |title=Record Reviews - Philip Glass ''North Star'' |page=46 |work=[[The Morning Record and Journal]] |url=https://books.google.com/books?id=KfxcAAAAIBAJ&dq=gothic+rock+1977&pg=PA46&article_id=5826,2669496 |access-date=August 12, 2023}}</ref> Akademikët [./Paul_Hegartyhttps://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Hegarty_(musician) Paul Hegarty] dhe Martin Halliwell argumentuan se Doors ishin [[:en:Proto-prog|pararendës]] te [[Progressive rock|muzikës "Progresive"]] dhe tregonin zhvillime të rëndësishme në këtë zhanër. {{Sfn|Hegarty|Halliwell|2011|p=11}} Duke filluar nga fundi i viteve 1970, pati një rrikthim të interesit për The Doors, gjë që krijoi një brez të ri fansash për ta. {{Sfn|Weidman|2011|p=418}} Origjina e këtij rikthimit gjurmohet në publikimin e albumit ''An American Prayer'' në fund të vitit 1978, i cili përmbante një version live të " Roadhouse Blues " që u transmetua ndjeshëm në stacionet radiofonike [[:en:Album-oriented_rock|të rokut të orientuara drejt albumeve]] . Në vitin 1979, kënga " The End " u paraqit në mënyrë dramatike në filmin ''Apocalypse Now'', <ref name="allmusic.com">{{Cite web |last=Ruhlmann |first=William |last2=Unterberger |first2=Richie |author-link2=Richie Unterberger |title=The Doors&nbsp;– Biography |url={{AllMusic|class=artist|id=p4119|pure_url=yes}} |access-date=January 1, 2010 |website=[[AllMusic]]}}</ref> {{Sfn|Weidman|2011|p=421}} dhe vitin tjetër, u botua biografia më e shitur e Morrison ''[./No_One_Here_Gets_Out_Alivehttps://en.wikipedia.org/wiki/No_One_Here_Gets_Out_Alive , No One Here Gets Out Alive]'' . Albumi i parë i Doors, ''The Doors'', u rikthye në tabelën e albumeve <nowiki><i id="mwBO8">Billboard</i></nowiki> 200 në shtator 1980 dhe Elektra Records raportoi se albumet e Doors po shisnin më mirë se në çdo vit tjetër që nga publikimi i tyre origjinal. Si përgjigje, një album i ri përmbledhës, ''[[:en:Greatest_Hits_(The_Doors_album)|Greatest Hits]]'', u publikua në tetor 1980. Albumi arriti kulmin në vendin e 17-të në ''Billboard'' dhe qëndroi në tabelë për gati dy vjet. <ref>{{Cite book |last=Whitburn |first=Joel |url=https://archive.org/details/joelwhitburnstop00whitbu/page/247 |title=Top Pop Albums 1955–2001 |date=2001 |publisher=Record Research Inc. |isbn=0-89820-147-0 |location=Menomonee Falls |page=[https://archive.org/details/joelwhitburnstop00whitbu/page/247 247] |author-link=Joel Whitburn}}</ref> [[Skeda:Los_Angeles_(California,_USA),_Hollywood_Boulevard,_The_Doors_--_2012_--_5040.jpg|parapamje|Një yll për The Doors në Hollywood Walk of Fame, Los Angeles, Kaliforni]] Rikthimi vazhdoi edhe në vitin 1983 me ''[[:en:Alive,_She_Cried|Alive, She Cried]]'', një album me regjistrime live të papublikuara më parë. Kënga " [[:en:Gloria_(Them_song)|Gloria]] " arriti vendin e 18-të në listën ''Billboard'' [[Mainstream Rock (chart)https://en.wikipedia.org/wiki/Mainstream Rock (chart)|Top Tracks]] <ref>{{Cite book |last=Whitburn |first=Joel |title=Rock Tracks |date=2002 |publisher=Record Research Inc. |isbn=0-89820-153-5 |location=Menomonee Falls |page=49}}</ref> dhe videospoti i kësaj kënge ishte në [[:en:Rotation_(music)|rotacion të dendur]] në [[MTV]] . Një tjetër album përmbledhës, ''[[:en:The_Best_of_the_Doors_(1985_album)|The Best of the Doors,]]'' u publikua në vitin 1985 dhe u certifikua [[:en:RIAA_certification|Diamond]] në vitin 2007 nga [[:en:Recording_Industry_Association_of_America|Shoqata e Industrisë së Regjistrimit të Amerikës]] për shitjet e 10 milionë njësive të certifikuara. Një rikthim e dytë, duke tërhequr edhe një brez tjetër fansash, ndodhi në vitin 1991 pas publikimit të filmit ''[[The Doors (film)https://en.wikipedia.org/wiki/The Doors (film)|The Doors]]'', me regji nga [[:en:Oliver_Stone|Oliver Stone]] dhe me [[:en:Val_Kilmer|Val Kilmer]] në rolin e Jim Morrison. {{Sfn|Luhrssen|Larson|2017|p=98}} Oliver Stone krijoi skenarin nga mbi njëqind intervista të njerzve që ishin prezent në jetën e Morrison. <ref>{{Cite news |date=March 16, 1991 |title=Oliver Stone and ''The Doors'' |work=[[The Economist]]}}</ref> Ai e dizajnoi filmin duke zgjedhur këngët fillimisht, dhe më pas duke shtuar historitë e duhura mbi to. {{Sfn|Riordan|1996|p=311}} Anëtarëve të mbetur të grupit nuk u pëlqeu portretizimi i ngjarjeve në film. Në librin ''The Doors'', {{Sfn|Fong-Torres|The Doors|2006|pp=232–234}} Manzarek thotë: "Ajo gjë e Oliver Stone i bëri dëm të vërtetë atij Jim Morrison që un e njihja, poetit." Përveç kësaj, Manzarek pohon se donte që filmi të ishte për të katër anëtarët e grupit, e jo vetëm për Morrison. <ref>{{Cite news |last=Broeske |first=P |date=March 10, 1991 |title=Stormy Rider |work=[[Sunday Herald]]}}</ref> Densmore pohon: "Një e treta e tij është trillim." Në të njëjtin vëllim, Krieger pajtohet me dy të tjerët, por gjithashtu thotë: "Mund të kishte qenë shumë më keq." [[:en:The_Doors_(soundtrack)|Albumi me kolonën zanore]] filmit arriti vendin e 8-të në listën e albumeve ''Billboard'' dhe ''Greatest Hits'' dhe ''The Best of the Doors'' u rikthyen në listë, me këtë të fundit që arriti një pozicion të ri kulminant në vendin e 32-të. === Çmime dhe nominime === {| class="wikitable" style="width:80%;" ! style="width:3%;" |Viti ! style="width:35%;" | Çmimi ! style="width:40%;" | Kategoria ! style="width:80%;" | Punë ! style="width:5%;" | Rezultati ! style="width:5%;" | Ref. |- | 1993 | colspan="2" | Salla e Famës së Rock and Roll-it | Veten| {{Won}} | <ref>{{Cite news |last=Cherry |first=Jim |author-link=Jim Cherry |date=January 11, 2017 |title=January 12, 1993: The Doors Enter the Rock & Roll Hall of Fame |work=The Doors Examiner, Redux |url=http://doorsexaminer.com/doors-history-january-12-1993-the-doors-inducted-into-the-rock-roll-hall-of-fame/ |url-status=dead |access-date=October 8, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171008231514/http://doorsexaminer.com/doors-history-january-12-1993-the-doors-inducted-into-the-rock-roll-hall-of-fame/ |archive-date=October 8, 2017}}</ref> |- | 1998 | rowspan="4" | Çmimet Grammy | rowspan="2" | Salla e Famës | "Ndiz zjarrin tim"| {{Won}} | <ref name="grammy">[http://www.grammy.org/recording-academy/awards/hall-of-fame Grammy Hall of Fame] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150707235113/http://www.grammy.org/recording-academy/awards/hall-of-fame|date=July 7, 2015}}. Santa Monica, CA: The Recording Academy. Accessed October 8, 2017.</ref> |- | 2002 | ''Dyert''| {{Won}} | <ref name="grammy" /> |- | 2007 | Çmimi për Arritje të Jetës | Veten| {{Won}} | <ref>{{Cite web |last=Fong-Torres |first=Ben |author-link=Ben Fong-Torres |date=December 2, 2014 |title=A Tribute To The Doors |url=https://www.grammy.com/grammys/news/tribute-doors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191228203357/https://www.grammy.com/grammys/news/tribute-doors |archive-date=December 28, 2019 |access-date=August 28, 2023 |website=[[Grammy Awards]]}}</ref> |- | 2010 | Salla e Famës | "Kalorës në Stuhi"| {{Won}} | <ref name="grammy" /> |- | 2014 | Lista e Nderit e Revistës British Classic Rock | Çmimi "Frymëzim" i Tommy Vance | Veten| {{Won}} | <ref>{{Cite web |last=Kielty |first=Martin |date=November 5, 2014 |title=Allman, Doors, Metallica, Queen win Classic Rock Awards |url=http://teamrock.com/news/2014-11-05/classic-rock-roll-of-honour-2014-gregg-allman-doors-metallica-queen |access-date=October 14, 2017 |website=Classic Rock}}</ref> |- | 2015 | Biblioteka e Kongresit | Regjistri Kombëtar i Regjistrimeve | ''Dyert''| {{Won}} | <ref>{{Cite web |date=March 26, 2015 |title=National Recording Registry Adds New Titles! |url=https://www.loc.gov/today/pr/2015/15-041.html |access-date=May 14, 2015 |publisher=Library of Congress}}</ref> |- |} === Nderime të ndryshme === * Në vitin 1998, [[:en:VH-1|VH-1]] përpiloi një listë të 100 Artistëve më të Mëdhenj të Rock and Roll-it. The Doors u renditën në vendin e 20-të nga artistët më të mirë të muzikës, ndërsa lexuesit e Rock on the Net i renditën ata në vendin e 15-të. <ref>{{Cite web |title=VH1: 100 Greatest Artists of Rock & Roll |url=http://www.rockonthenet.com/archive/1998/vh1artists.htm |access-date=October 13, 2017 |website=RockOnTheNet |language=en}}</ref> * Në vitin 2000, Doors u renditën në vendin e 32-të në listën e 100 Artistëve më të Mirë të Hard Rock-ut të VH1, <ref>{{Cite web |title=VH1: '100 Greatest Hard Rock Artists': 1–50 1–50 – 51–100 (compiled by VH1 in 2000) |url=http://www.rockonthenet.com/archive/2000/vh1hardrock.htm |access-date=October 11, 2017 |website=RockOnTheNet |language=en}}</ref> dhe "Light My Fire" u rendit në vendin e shtatë në listën e Këngëve më të Mira të Rock-ut të VH1. <ref>{{Cite web |title=VH1: '100 Greatest Rock Songs' (compiled by VH1 in 2000) |url=http://www.rockonthenet.com/archive/2000/vh1rocksongs.htm |access-date=October 11, 2017 |website=RockOnTheNet |language=en}}</ref> * Në vitin 2004, ''[[:en:Rolling_Stone|revista Rolling Stone]]'' i renditi Doors në vendin e 41-të në listën e tyre të 100 Artistëve më të Mëdhenj të të Gjitha Kohërave. <ref name="Manson">{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/news/story/5940019/41_the_doors|archive-url=https://web.archive.org/web/20060521064324/http://www.rollingstone.com/news/story/5940019/41_the_doors/|url-status=dead|archive-date=May 21, 2006|title=The Immortals – The Greatest Artists of All Time: No.&nbsp;41 The Doors|last=Manson|first=Marilyn|author-link=Marilyn Manson|date=April 15, 2004|magazine=Rolling Stone|language=en}}</ref> * Gjithashtu në vitin 2004, lista e revistës ''Rolling Stone'' e [./The_500_Greatest_Songs_of_All_Timehttps://en.wikipedia.org/wiki/The_500_Greatest_Songs_of_All_Time 500 këngëve më të mëdha të të gjitha kohërave] përfshinte dy nga këngët e tyre: "Light My Fire" në numrin 35 dhe " [[:en:The_End_(The_Doors_song)|The End]] " në numrin 328. <ref name="rs">{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/the-500-greatest-songs-of-all-time-20110407|title=The RS 500 Greatest Songs of All Time|magazine=[[Rolling Stone]]|date=December 9, 2004|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622142703/http://www.rollingstone.com/news/coverstory/500songs|archive-date=June 22, 2008|access-date=April 10, 2008|language=en}}</ref> * Në vitin 2007, Doors morën një yll në [[:en:Hollywood_Walk_of_Fame|Hollywood Walk of Fame]] . <ref>{{Cite web |date=February 28, 2007 |title=The Doors Honored With Star on Hollywood Walk of Fame |url=https://www.foxnews.com/story/the-doors-honored-with-star-on-hollywood-walk-of-fame/ |access-date=October 11, 2017 |website=Fox News |language=en |agency=Associated Press}}</ref> * Në vitin 2011, regjisori [[:en:Tom_DiCillo|Tom DiCillo]] mori një çmim Grammy në kategorinë e videoklipit më të mirë muzikor të gjatë për filmin e The Doors, ''[[:en:When_You're_Strange|When You're Strange]]'' . <ref>{{Cite web |date=March 12, 2014 |title=Grammy Awards 2011: Winners and nominees for 53rd Grammy Awards |url=http://www.latimes.com/la-et-env-grammys-nominees-2010-list-htmlstory.html |access-date=October 14, 2017 |website=[[Los Angeles Times]] |language=en}} '''Note''': scroll to very bottom for "Best Long Form Music Video".</ref> * Në vitin 2012, lista e revistës ''Rolling Stone'' e [[:en:Rolling_Stone's_500_Greatest_Albums_of_All_Time|500 albumeve më të mëdha të të gjitha kohërave]] përfshinte tre nga albumet e tyre në studio; albumin me të njëjtin titull në vendin e 42-të, ''LA Woman'' në vendin e 362-të dhe ''Strange Days'' në vendin e 407-të. <ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/500-greatest-albums-of-all-time-20120531|title=500 Greatest Albums of All Time|date=May 31, 2012|magazine=Rolling Stone|access-date=October 14, 2017|language=en}}</ref> * Në vitin 2016, The Doors u vlerësua nga All Music për Ribotimet dhe Përmbledhjet e Preferuara për albumin live ''[[:en:London_Fog_1966|London Fog 1966.]]'' <ref>{{Cite web |last=Erlewine |first=Stephen Thomas |author-link=Stephen Thomas Erlewine |title=The Doors: ''London Fog 1966'' |url=http://www.allmusic.com/album/london-fog-1966-mw0003008751 |access-date=May 24, 2021 |publisher=AllMusic |language=en}}</ref> * Grupi Doors u nderua për 50-vjetorin e publikimit të albumit të tyre me të njëjtin titull, më 4 janar 2017, me qytetin e Los Angeles që e shpalli atë datë "Dita e Doors". <ref>{{cite magazine|first=Jon|last=Blistein|date=December 29, 2017|title=Doors Plot 50th Anniversary Celebration in Los Angeles|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/doors-plot-50th-anniversary-celebration-in-los-angeles-112315/|magazine=Rolling Stone|access-date=January 3, 2017|language=en}}</ref> Në një ceremoni në Venecia, anëtari i Këshillit të Los Angeles, [[:en:Mike_Bonin|Mike Bonin,]] prezantoi anëtarët mbijetues Densmore dhe Krieger, duke u dhuruar atyre një shpallje të kornizuar dhe duke ndezur një tabelë të Doors poshtë shkronjave të famshme 'Venecia'. <ref>{{Cite web |title=» Doors Get the Sign and the "Day of the Doors" – Venice Update |url=http://veniceupdate.com/2017/01/04/doors-get-the-sign-and-the-day-of-the-doors/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170106104137/http://veniceupdate.com/2017/01/04/doors-get-the-sign-and-the-day-of-the-doors/ |archive-date=January 6, 2017 |access-date=July 9, 2017 |website=Veniceupdate.com |language=en}}</ref> * Festivali i Muzikës dhe Filmit Asbury Park 2018 ka shpallur fituesit e çmimeve për filmat e paraqitur. Ceremonia u mbajt të dielën, më 29 prill në Asbury Hotel, e prezantuar nga Shelli Sonstein, fituese dy herë e Çmimit Gracie, bashkëprezantuese e Jim Kerr Rock and Roll Morning Show në [[:en:WAXQ|Q104.3]] dhe anëtare e Bordit të APMFF. Filmi ''Break on Thru: Celebration of Ray Manzarek and The Doors'', fitoi çmimin për filmin më të mirë të gjatë në festival. <ref>{{Cite web |date=May 1, 2018 |title=Asbury Park Music Film Festival Winners |url=https://www.thedoors.com/news/2018-asbury-park-music-film-festival-winners |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180906084754/https://www.thedoors.com/category/news |archive-date=September 6, 2018 |access-date=April 24, 2023 |website=Thedoors.com}}</ref> * Në vitin 2020, ''Rolling Stone'' e renditi Edicionin Deluxe të 50-vjetorit të ''[[:en:Morrison_Hotel|Morrison Hotel]]'' midis "Seteve më të Mira të Boxing të Vitit". == Anëtarët e grupit == * [[Jim Morrison]] – vokal kryesor, perkusion {{small|(1965–1971; his death)}} * [[:en:Ray_Manzarek|Ray Manzarek]] – tastierë, [[:en:Keybass|bas tastierë]], vokal mbështetës dhe kryesor {{small|(1965–1973, 1978, 1993, 1997, 2000, 2011–2012, 2012–2013; deri në vdekjen e tij)}} * [[:en:Robby_Krieger|Robby Krieger]] – kitarë, vokal mbështetës si dhe kryesor {{small|(1965–1973, 1978, 1993, 1997, 2000, 2011–2012, 2012–2013, 2025)}} * John Densmore – bateri, perkusione {{small|(1965–1973, 1978, 1993, 1997, 2000, 2011–2012, 2012–2013, 2025)}}, vokal mbështetës {{small|(1966)}} * Patricia Sullivan (Patricia Hansen) – bas kitarë {{small|(1965)}} == Shënime == {{Reflist|group=nb}} == Referenca == {{Reflist}} * pvdbjzt393t2q0r8wixg4s8w2foetfq 1 307110 2995657 2867963 2026-06-10T10:44:00Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995657 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Banksy]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2261297 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120103163406/http://www.banksy.co.uk/QA/qaa.html për lidhjen http://www.banksy.co.uk/QA/qaa.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 11:25 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Banksy]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2527406 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160613021419/http://www.complex.com/style/2013/11/banksy-greatest-works/ për lidhjen http://www.complex.com/style/2013/11/banksy-greatest-works/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 mars 2023 23:17 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Banksy]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2744426 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160807001256/http://webbyawards.com/winners/2014/special-achievement/webby-person-of-the-year/banksy/ për lidhjen http://webbyawards.com/winners/2014/special-achievement/webby-person-of-the-year/banksy/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 janar 2025 23:48 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Banksy]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2867962 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220331011728/https://maitredecasson.com/Banksy.php për lidhjen http://www.maitredecasson.com/Banksy.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 nëntor 2025 04:09 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Banksy]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995656 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250713230258/https://www.artofthestate.co.uk/archive/banksy-2/banksy/ për lidhjen https://www.artofthestate.co.uk/archive/banksy-2/banksy/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 12:44 (CEST) q4r6r8vlbr70387fcq4x8r56x1d8wpu 0 307458 2995369 2932847 2026-06-09T16:02:19Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995369 wikitext text/x-wiki Qemoran Toptani ka lindur në Tiranë në 9 dhjetor 1912, dhe është ndarë nga jeta në 23 maj 1981<ref>{{Cite web|last=Kiqina|first=Fatbardha|date=2020-06-18|title=Qemoran Toptani (1912-1981)|url=https://albfem.com/2020/06/18/qemoran-toptani-1912-1981/|access-date=2021-10-12|website=ALBFEM|language=en-US|archive-date=24 tetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024171121/https://albfem.com/2020/06/18/qemoran-toptani-1912-1981/|url-status=dead}}</ref>. Studimet fillore i kreu në Tiranë, atë të mesëm në Vjenë, ndërsa asimin e lartë e ka kryer në Romë. Pas kryerjes së studimeve të larta, Qemoran Toptani u kthye në Tiranë, ku punoi si mjeke. Njëkohësisht Qemorani u erdhi në ndihmë të plagosurve gjatë Luftës së Dytë Botërore. Qemoran Toptani punoi si mjeke e përgjitshme në Spitalin Civil të Tiranës. Ajo u transferua në Spitalin e Peshkopisë pas vitit 1950, duke mbajtur detyrën e kirurges së parë<ref>{{Cite web|last=Kiqina|first=Fatbardha|date=2020-06-18|title=Qemoran Toptani (1912-1981)|url=https://albfem.com/2020/06/18/qemoran-toptani-1912-1981/|access-date=2021-10-12|website=ALBFEM|language=en-US|archive-date=24 tetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024171121/https://albfem.com/2020/06/18/qemoran-toptani-1912-1981/|url-status=dead}}</ref>. == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1912]] [[Kategoria:Vdekje 1981]] [[Kategoria:Kirurgë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Toptani]] [[Kategoria:Të laureuar në Universitetin e Romës]] p8zzy6z1v8e990cr6l16m6yprtjjiws 14 308339 2995355 2764766 2026-06-09T16:01:46Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Taushanë]] te [[Kategoria:Familja Taushani]] pa lënë një ridrejtim 2764766 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Elbasani]] 6l4sytk81ikjolrlyxe3p12mjcrel7b 2995477 2995355 2026-06-09T16:41:15Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familje fisnike shqiptare]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995477 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Elbasani]] [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] qo88a5qe93gblqnj98yeuxx5lllhaeu 0 308340 2995357 2356702 2026-06-09T16:01:53Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Taushanë]] te [[Kategoria:Familja Taushani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995357 wikitext text/x-wiki '''Abaz Taushani''' ([[Elbasani|Elbasan]], [[1885]] - [[Lumi i Gjanicës]], [[1916]]) ka qenë ushtarak i shtetit shqiptar, u vra nga ushtria austro-hungareze së bashku me ushtarakët [[Kamber Bënja]] dhe [[Bexhet Manastirliu]] për shkak se kundërshtuan plaçkitjen dhe përvetësimin e artefakteve historike që zbulonin arkeologët austriakë në [[Pojani (Fier)|Pojan]].<ref>{{Cite web|last=Taushani|first=Xhevahir|date=2017|title=Familja Taushani|url=https://adsh.al/s/adsh/item/10598|url-status=live|access-date=9 nëntor 2011|website=Arkiva Dixhitale Shqiptare|language=sq}}</ref> == Referime == [[Kategoria:Lindje 1885]] [[Kategoria:Vdekje 1916]] [[Kategoria:Ushtarakë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Taushani]] kvaxlrcdsb15t2jwuy4kehwf4py7qbo 14 311886 2995506 2385550 2026-06-09T17:59:09Z Edukatori 112234 added [[Category:Pedagogë të shekullit XVII]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995506 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filozofë çekë]] [[kategoria:Pedagogë çekë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XVII]] ndvqar0ut9q3ckag7l3byb1qv4v71zt 0 312806 2995379 2862620 2026-06-09T16:02:34Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Vlorajt]] te [[Kategoria:Familja Vlora]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995379 wikitext text/x-wiki '''Ibrahim Pasha i Beratit''' ishte sundimtari i dytë dhe i fundit i [[Pashallëku i Beratit|Pashallëkut të Beratit]], në detyrë nga viti 1787 deri në vitin 1809. == Biografia == Pas vdekjes së [[Ahmet Kurt Pasha|Ahmet Kurt Pashës]], territori i Pashallëkut të Beratit sundohej nga një aleat i ngushtë i tij, Ibrahim Pasha i Beratit. Duke qenë se ky territor i përkiste Shqipërisë së Mesme, Ibrahim Pasha u zgjua nga ky cenim. Kjo bëri që [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pasha]] të niste një luftë me pashallëkun e Beratit. Pas disa negociatash të pafrytshme, Ibrahim Pasha dërgoi një dyzinë trupash nën komandën e vëllait të tij Sefer, beut të [[Vlora|Avlonës]]. Kundër këtyre, Aliu thirri armatolët e [[Thesali|Thesalisë]]; dhe pasi fshatrat u dogjën, fshatarët u grabitën dhe u varën, dhe kopetë u çuan nga të dy anët, u bë paqja. Ibrahimi ia dha vajzën për martesë Muhtarit, djalit të madh të Aliut, dhe territorin e diskutueshëm si prikë. Meqenëse Sefer beu kishte shfaqur cilësi që mund të ishin të frikshme në të ardhmen, Aliu shpiku marifetin e tij që ta helmonte atë nga një mjek. ; dhe, sipas mënyrës së tij të zakonshme, ai vari agjentin e krimit, që të mos mbetej asnjë dëshmitar për të. Në vitin 1808, [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pasha]] mundi Ibrahim Pashën, duke përfshirë territorin e tij në [[Pashallëku i Janinës|Pashallëkun e Janinës]]. == Ekonomia == Popullsia vendase dhe tregtarët nuk paguajnë as haraç, as ndonjë taksë tjetër, përveç një kontributi prej tridhjetë monedha parash në vit për Ibrahim Pashën e Beratit, për lirinë e tregtisë në portet e tij. E drejta e kullotës në tokat e qytetit të Himarës, ajo e grumbullimit të velanidhit në male dhe peshkimi në gjirin verior të [[Kalaja e Porto Palermos|Porto Palermos]] janë të përbashkëta për të gjithë banorët. Misri rritet në rrafshinën ngjitur me plazhin verior, ku dy përrenjtë, të cilët përqafojnë qytetin, vërshojnë në dimër dhe përgatisin tokën për marrjen e atij drithi. == Shih edhe == * [[Berati]] * [[Ahmet Kurt Pasha]] * [[Pashallëku i Beratit]] * [[Pashallëqet shqiptare]] == Literatura == * [[Grup autorësh]]: "Historia e Popullit Shqiptar" Akademia e Shkencave e Shqipërisë. (Tiranë) {{ISBN|99927-1-623-1}} * {{cite book|title=History of the War of Independence in Greece|year=1830|author=Thomas Keightley|volume=1|location=Edinburgh|publisher=Constable (publisher)|lang=en}} [[Kategoria:Familja Vlora]] [[Kategoria:Shqiptarë të Perandorisë Osmane]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Historia e Beratit]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XIX]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVIII]] o2zvs6xo6yyq7lm88spvt80pq015s4c 0 313906 2995404 2866130 2026-06-09T16:10:02Z Edukatori 112234 removed [[Category:Podgoricë]]; added [[Category:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995404 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Veruša (Montenegro).jpg|thumb|verusha]] '''Verusha''' ([[Alfabeti cirilik|cirilik :]] ''Веруша'' ) është një vendbanim në kuadër të komunës së [[Podgorica|Podgoricës]], [[Mali i Zi|Mali]] i Zi . Në regjistrimin e vitit 2011, Verusha kishte 40 banorë. == Shih edhe == * [[Mali i Zi]] * [[Podgorica]] [[Kategoria:Gjeo-cung]] [[Kategoria:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] h2q9zlq44o87vfd5vgagj5o9z1p1j01 2995405 2995404 2026-06-09T16:11:12Z Edukatori 112234 2995405 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Veruša (Montenegro).jpg|thumb|verusha]] '''Verusha''' ([[Alfabeti cirilik|cirilik :]] ''Веруша'' ) është një vendbanim në kuadër të komunës së [[Podgorica|Podgoricës]], [[Mali i Zi|Mali]] i Zi . Në regjistrimin e vitit 2011, Verusha kishte 40 banorë. == Shih edhe == * [[Mali i Zi]] * [[Podgorica]] <br> {{Komuna e Podgoricës}} <br> [[Kategoria:Gjeo-cung]] [[Kategoria:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] cypglpiqb1qqohwh1wly67tc660ppea 0 317232 2995335 2888171 2026-06-09T16:00:39Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dinollarë]] te [[Kategoria:Familja Dinollari]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995335 wikitext text/x-wiki '''Ahmed bej Dino''' ose '''Ahmet agë Dino''' (1785–1849) ishte një udhëheqës ushtarak dhe politikan [[Shqiptarët|shqiptar]]. == Biografia == Ai lindi në vitin 1785 në [[Preveza|Prevezë]] në familjen e njohur [[Dinollarët|Dino]] të qytetit.<ref>{{Cite web|last=Necmi|first=Uyanik|title=BATICI BİR AYDIN OLARAK CELÂL NURİ İLERİ VE YENİLEŞME SÜRECİNDE FİKİR HAREKETLERİNE BAKIŞI|url=http://www.turkiyat.selcuk.edu.tr/pdfdergi/s15/uyanik.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006031534/http://www.turkiyat.selcuk.edu.tr/pdfdergi/s15/uyanik.pdf|archive-date=6 tetor 2011|access-date=18 dhjetor 2010|publisher=[[Selçuk University]]|page=233|language=tr}}</ref> Ai ishte mik i ngushtë dhe aleat i [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pashë Tepelenës]].<ref name="torii" /> Në [[Ejaleti i Egjiptit|Egjipt]] ai ishte një nga gjeneralët e rangut më të lartë të [[Mehmet Ali Pasha|Muhamed Aliut të Egjiptit]] gjatë pushtimit të tij të [[Egjipti]]t.<ref name="bernath">{{Cite book|last=Bernath|first=Mathias|url=https://books.google.com/books?id=I_sb13u8AyoC&q=Ahmed+Dino&pg=PA477|title=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas|publisher=Oldenbourg Wissenschaftsverlag|year=1979|isbn=3-486-48991-7|page=477}}</ref> Në vitin 1844 financoi dhe ndërtoi në Prevezë [[Xhamia|xhaminë]] ''Yeni'', e cila në vitet 2000 u shpall monument kulture i Prevezës.<ref>{{Cite book|last=Mikropoulos|first=Tasos|url=https://books.google.com/books?id=optXTg3ovBYC&pg=PA448|title=Elevating and Safeguarding Culture Using Tools of the Information Society: Dusty traces of the Muslim culture|publisher=Earthlab|year=2008|isbn=978-960-233-187-3|page=448}}</ref> Më 1847 mori pjesë në [[Kryengritja shqiptare e 1847|Revoltën Shqiptare të vitit 1847]] udhëhequr nga [[Zenel Gjoleka]]. Megjithëse revolta fillimisht ishte e suksesshme, Gjoleka përfundimisht u mund dhe Ahmed bej Dino u internua në [[Konia]] ku vdiq në vitin 1849.<ref name="torii">{{Cite book|last=Unité de Recherches Interdisciplinaires sur l'Asie du Sud-Est|url=https://books.google.com/books?id=jGBcAAAAMAAJ&q=Ahmed|title=Question coloniale et écriture: actes du Colloque|publisher=Le Torii Editions|year=1995|page=133}}</ref> Ai ishte i martuar me Saliha Çaparin të [[Margëlliçi (Gumenicë)|Margëlliçit]] nga familja e shquar Çapari.<ref name="bernath" /> Djali i tij [[Abedin pashë Dino]] u bë një nga themeluesit e [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]] dhe për një periudhë të shkurtër ministër i Punëve të Jashtme të [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]].<ref name="bernath" /> == Shih edhe == * [[Kazaja e Prevezës]] * [[Shqipëria nën Perandorinë Osmane]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Çamë]] [[Kategoria:Familja Dinollari]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XIX]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Vdekje 1849]] [[Kategoria:Lindje 1785]] 0a7gv2cvcyli0rjga7t5eusvr8z6hlu 0 318426 2995287 2469967 2026-06-09T15:55:10Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Bushatllinjtë]] te [[Kategoria:Familja Bushati]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995287 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ <!-- Një artikull tipik biografik nis me emrin e personit të cilit i referohet të vendosur në shkrim të trashë, ditëlindjen-ditëvdekjen e tij në kllapa rrethore, ndjekur me profesionet/arsyet që e bënë të njohur personin në fjalë. Përpara të gjitha këtyre vendoset Stampa:Infobox person. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> '''Sheh Sulejman Axhiza Baba''', themelues dhe perhapes i [[tarikati]]t ne pergjithsi por vecanerishte i Tarikatit ''SAADI'' ne Gadishullin Ilirik, apo [[Rumelia|Rumeline]] e atehershme ose ne [[Ballkani]]n e sotem dhe me gjere. I biri i Ahmet Pashe Bushatliut, lindur ne Shkoder me 1537. Shkollimet e para i mori ne [[Medrese]] kurse ne [[Stamboll]] ka studiuar per Filozofi dhe sociologji. Duke pare pergaditjen dhe perkushtimin e tije e caktuan [[imam]] ne Xhamine e Oborrit Perandorak. Ne Stamboll i linden te tre djemt e tij, Danjolli, Litfullahu dhe Abdylvehabi. Me vone sherbeu dhe si Sekrektar ne administraten e [[Perandoria Osmane|Perandorise Osmane]]. Mirepo me gjithe pozitat qe posedonte, ate e terhiqte rruga e besimit, dhe e [[misticizmi]]t. Keshtu vendosi qe te ndjek [[Sheriati#Kuptimi mistik|rrugen e tarikatit]], duke udhetuar drejt [[Damasku]]t, ne Teqen e Saadive ku sherbente Sheh Ibrahimi, aty qendroi deri sa mori Hilafetnamen (dekretimin per poziten [[Shehu|Sheh]]) dhe me pastaj mori obligimet e tjera hyjnore per shperndarjen e Tarikatit Saadi ne Rumeli dhe me gjere. bashke me shokun e tij , me te cilin kishin shkuar bashke ne Damask, Sheh Jahja Efendiun u nisen per ne mision te shenjt te perhapjes se rruges se [[Ehli Bejti|Ehlibejtit]]. Sheh Sulejmani ne Rumeli e Sheh Jahjaja ne [[Anadolli|Anadoll]]. [[Skeda:Prizren, 800 let starý platan.jpg|parapamje|Rrapi i mbjellur nga Axhiza Baba, sot ndodhet edhe Tyrbja apo vendpushimi i tij, ne Prizren]] == Axhiza Baba == Neper Rrugen [[Via Egnatia]] te kohes, Sheh Sulejman Bushatliu (Axhiza Baba) mberriti ne [[Gjakova|Gjakove]], dhe pas shume perpjekjeve e kundershtimeve filloi ndertimin e [[Teqja e Madhe|Teqes se Madhe]] te Saadive ne vitin 1582 dhe me vone ne [[Prizren]] ne vitin 1608 ne Marash Hisar. Me qen se Tarikati Saadi kishte disa degezime te ndryshme, Sheh Sulejmani percaktohet per Kollin Harabati, dhe nga kjo vetes i dha epitetin Axhiz, qe do te thote "i vogel, i urte, modest, i perkulur, qe kerkon meshire nga i madhi [[Zoti|Zot]], ose nje njeri qe e ndjen veten te pafuqishem para te madhit Zot". Sot Tyrbja e Sheh Sulejman Axhiza Babes gjindet ne Prizren, vendi ku ishte edhe [[Teqja]], por qe u konfiskua dhe u rrenua nga regjimi [[Serbia|serbo]]-[[Sllavët|sllave]] mbas perfundimit te Luftes se Dyte Boterore. Perkujdesjen per [[Tyrbe]]n dhe Teqen qe eshte ne rindertim e ben familja e tij gjenetike, brezat e dala nder shekuj me rradhe nga barku i misionarit mistik, shqiptarit Sheh Sulejman Axhiza Baba. == Shikoni dhe == <!-- Këtu mund të vendosni në formë liste artikuj të tjerë të ngjashëm ose të lidhur disi me temën e trajtuar në artikullin tuaj. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Referimet == {{reflist}} {{NIA}} <!-- Këtu do të renditen automatikisht referimet e burimet e përdorura gjatë artikullit. Referimet duhet të vendosen në trupin e artikullit duke përdorur butonin "Citoni", jo këtu. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet por jo stampat {{reflist}} dhe {{NIA}} më sipër. --> [[Kategoria:Shehlerë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Bushati]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] 267qrh2t7mculud64rn9h5r7jt73x02 0 318506 2995347 2960350 2026-06-09T16:01:18Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Gjinollët]] te [[Kategoria:Familja Gjinolli]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995347 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Vushtrri Muzeu i Qytetit.jpg|parapamje|[[Shtëpia e Mahmut Gjinollit]] monument kulture në [[Vushtrri]]]] '''Gjinollët''' ose '''Oxhaku i Gjinollit''' ([[Gjuha osmane|osmanisht]], ''Gjin-oğlu'' - 'i biri i Gjinit') ka qenë një familje e madhe [[Çifligu|çifligare]] në [[Kosovë]] e cila u shqua sidomos në vitet '20-30 të shekulli XIX.<ref name="FESH1">{{cite encyclopedia|editor-last=Lafe|editor-first=Emil|editor-link=Emil Lafe|encyclopedia=(Encyclopedic Dictionary of Albania)|title=Fjalor Enciklopedik Shqiptar|url=https://books.google.com/books/about/Fjalor_enciklopedik_shqiptar_H_M.html?id=G_wnAQAAIAAJ|year=2008|publisher=[[Akademia e Shkencave e Shqipërisë]]|volume=1|location=[[Tiranë]]|isbn=9789995610272|oclc=426069353|pages=844-845|lang=sq}}</ref> == Historiku == Familja Gjinolli zotëronte çifligje në [[Rrafshi i Kosovës|Rafshin e Kosovës]] dhe prona të tjera. Pati përfitime të mëdha nga tregtia e prodhimeve bujqësore në periudhën e Bllokadës Europiane të [[Napoleon Bonaparti]]t, si dhe nga tregtia e mallrave të huaja që kalonin nëpër Kosovë, sidomos nga [[pambuku]] [[egjipti]]an, [[mall]]rat angleze etj. Fitime të mëdha siguroi Maliq Pasha, kreu i kësaj familjeje, nga transporti i drithit përmes Kosovës, kur Kosova njihej si [[hambar]]i i drithërave në Shqipërinë Veriore. Familja Gjinolli u shqua edhe më tepër pas afrimit me [[Bushatllinjtë]] (shih) më 1812, kur u lidh martesa e Jashar Pashës, djalit të birësuar të Maliq Pashës, me një kushërirë të [[Mustafa pashë Bushatlliu]]t (shih), bijën e [[Ibrahim pashë Bushatlliu|Ibrahim Pashës]]. Por këto marrëdhënie të mira ndërmjet dy familjeve u ftohën pas vitit 1818. Pas kësaj Gjinollët u lidhën për një kohë me [[Ali Pashë Tepelena|Ali pashë Tepelenën]] (shih), i cili u premtoi ndihma dhe privilegje të tjera. Kjo e detyroi Mustafë Bushatlliun t'u bëjë lëshime Gjinollëve dhe të pajtohet me ta. Gjinollët morën pjesë në luftën e Mustafë Bushatlliut kundër forcave të Ali pashë Tepelenës. Pasi u kthye në selinë e tij në [[Shkup]] nga fronti i luftës kundër Ali pashë Tepelenës, Maliq Pasha, duke pasur edhe përkrahjen e Bushatllinjve, rivendosi pushtetin e tronditur të familjes Gjinollëve në [[Prishtinë]]. Në vitin 1824, krahas pashallarëve të tjerë kosovarë, Maliq Pasha dërgoi forca ushtarake në ndihmë të Stambollit kundër Revolucionit Grek. Gjinollajt u bashkuan gjithashtu me [[Mustafa Reshit pashë Bushatlliu|Mustafë pashë Bushatlliun]], kur ky u ngrit në luftë kundër [[Porta e Lartë|Portës së Lartë]]. [[Jashar Pashë Gjinolli|Jashar Pasha]] i Gjinollëve u bashkua me forcat e Bushatlliut në [[Prizren]] (1831), por pas disfatës së parë ai braktisi frontin e luftës, u kthye në Prishtinë dhe i kërkoi falje sulltanit. Ky e fali dhe i premtoi se nuk do t'ia cënonte privilegjet. Duke iu bindur [[Stambolli]]t, Jashar Pasha i Gjinollëve më 1832 shkoi për të shtypur kryengritjen shqiptare e [[Boshnjakët|boshnjake]], ndërsa dy vjet më vonë u hodh kundër kryengritësve të [[Llapi]]t, që nuk i bënë dot ballë forcave të tij. Ai i propozoi Stambollit të likuidonte gjithë pashallarët që kishin ndihmuar kryengritësit e Llapit. Familja Gjinollëve në vitet '40 të shekullit XIX zotëronte rreth 16000 ha tokë, ndërsa në mesin e shekullit XIX ndërtoi tregun e Gjilanit. Ndikimi i tyre në veri shtrihej deri në qytetin e Vushtrrisë ku edhe sot e kësaj dite ndodhet monumenti kulturor i njohur si [[Shtëpia e Mahmut Gjinollit]]. Një përfaqësues tjetër i familjes Gjinolli është edhe [[Abdurrahman Gjinolli]] kryetar i degës së Prishtinës të [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]] ndërsa dy bijtë e tij [[Zija Prishtina]] dhe Alidanish Prishtina (që morën mbiemrin Prishtina) ishin anëtarë aktivë të [[Komiteti i Stambollit|Komitetit të Stambollit]] dhe veprimtarë të dalluar të Lidhjes së Prizrenit.<ref name="FEK1">{{cite encyclopedia|editor-last=Kraja|editor-first=Mehmet|editor-link=Mehmet Kraja|encyclopedia=([[Encyclopedic Dictionary of Kosova]])|title=Fjalori Enciklopedik i Kosovës|url=https://books.google.com/books?id=WHo-wAEACAAJ|language=sq|year=2018|publisher=[[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës]]|volume=1|location=[[Prishtinë]]|isbn=9789951615846|oclc=1080379844|page=556-557}}</ref><ref>https://pashtriku.org/drqazim-namani-familja-gjinolli-dhe-sundimi-i-tyre-ne-qytetin-e-vrajes/</ref> == Shih edhe == * [[Vilajeti i Kosovës]] * [[Kosova nën Perandorinë Osmane]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Familja Gjinolli]] i2rxtj8qbezynudr3dkvqgawg8hj71x 0 318625 2995334 2960365 2026-06-09T16:00:39Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dinollarë]] te [[Kategoria:Familja Dinollari]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995334 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size: 100%;" |<div class="fn" style="font-size:125%;">Celâl Nuri İleri</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[Skeda:Nuri_bey.jpg|325x325px]] |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:lavender;line-height:normal;padding:0.2em;" |[[Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë]] |- style="display:none" | colspan="2" | |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:lavender" |Detajve personale |- ! class="infobox-label" scope="row" |Born | class="infobox-data" |1881<br /><br />Gelibolu, [[Perandoria Osmane]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Vdiq | class="infobox-data" |1938 |- ! class="infobox-label" scope="row" |Nacionaliteti | class="infobox-data" |[[Turqia|Turk]] |- | colspan="2" class="infobox-below" style="border-top: 1px solid right; font-size: 95%" |<div></div> |} '''Celâl Nuri İleri''' (1881–1938) ishte një shkrimtar dhe politikan [[Turqit|turk]] me prejardhje [[shqiptar]]e. Ai cili ishte një figurë e rëndësishme në tranzicionin nga një [[Monarkia kushtetuese|monarki kushtetuese]] në një [[Republika|republikë]].<ref>https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/165243</ref> Nëna e tij ishte Nefise Hanım, vajza e madhe e burrështetit [[Abedin pashë Dino|Prevezeli Abidin Pasha]], i cili shërbeu si guvernator ''([[Valiu|vali]])'' i Adanës, Guvernator i Bahr-i Sefit (Ishujt e Egjeut) dhe Ministër i Punëve të Jashtme.<ref name="Hatice">Hatice Çöpel, ''Celal Nuri İleri’nin Din Anlayışı'', Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü Din Felsefesi Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Konya 2010</ref> == Shih edhe == * [[Suphi Nuri İleri]] * [[Lista e shqiptarëve në Turqi]] == Literatura == * {{Cite book|last=Norman|first=York|url=https://books.google.com/books?id=NIFhEAAAQBAJ|title=Celal Nuri: Young Turk Modernizer and Muslim Nationalist|date=2021-07-29|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-0-7556-4357-8|language=en}} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkrimtarë turq]] [[Kategoria:Vdekje 1938]] [[Kategoria:Lindje 1881]] [[Kategoria:Familja Dinollari]] tnhkgnrigdljd83lxivi85ibdect2ao 0 318626 2995340 2960366 2026-06-09T16:00:42Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dinollarë]] te [[Kategoria:Familja Dinollari]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995340 wikitext text/x-wiki '''Suphi Nuri İleri''' (1887, Gallipoli – 1945, [[Stambolli|Stamboll]]) ishte një politikan dhe shkrimtar [[Turqit|turk]] me prejardhje [[shqiptar]]e. Ai ishte vëllai i [[Celâl Nuri İleri]]. Nëna e tyre ishte Nefise [[Hanëmi|Hanım]], vajza e madhe e burrështetasit shqiptar të Perandorisë Osman [[Abedin pashë Dino|Prevezeli Abidin Pashës]], i cili shërbeu si guvernator ''([[Valiu|vali]])'' i Adanasë, Guvernator i Bahr-i Sefit (Ishujt Egje) dhe Ministër i Punëve të Jashtme.<ref name="Hatice">Hatice Çöpel, ''Celal Nuri İleri’nin Din Anlayışı'', Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü Din Felsefesi Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Konya 2010</ref> Së bashku në vitin 1918 ata themeluan revistën nacionaliste turke ''İleri'' . Në vitin 1936 ai bëri përkthimin turk të ''[[Das Kapital|Kapitalit: Kritika e Ekonomisë Politike]]'' të [[Karl Marksi]]t.<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/title/kapital/oclc/63101346|title=Kapital|work=WorldCat|publisher=Online Computer Library Center, Inc.|oclc=63101346|access-date=8 dhjetor 2015}}</ref> == Shih edhe == * [[Celal Nuri İleri]] * [[Lista e shqiptarëve në Turqi]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkrimtarë turq]] [[Kategoria:Politikanë turq]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Lindje 1887]] [[Kategoria:Familja Dinollari]] 67zew0tjl81wu52p7qysk2jznbddzo1 0 320169 2995348 2960629 2026-06-09T16:01:18Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Gjinollët]] te [[Kategoria:Familja Gjinolli]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995348 wikitext text/x-wiki '''Jashar Pashë Gjinolli''' (rreth 1788, [[Prishtinë]] - 1846, [[Stamboll]])<ref>{{Cite web|title=Maliq Pashë Gjinolli (c. 1760–1824)|url=https://www.prishtinanehistori.org/article/2/maliq-pashe-gjinolli-c-17601824|access-date=2024-07-03|website=Prishtina në Histori|language=en}}</ref> ka qenë njëri nga qeveritarët e njohur të familjes fisnike [[Gjinollët|Gjinolli]],<ref name="FESH1">{{cite encyclopedia|editor-last=Lafe|editor-first=Emil|editor-link=Emil Lafe|encyclopedia=(Encyclopedic Dictionary of Albania)|title=Fjalor Enciklopedik Shqiptar|url=https://books.google.com/books/about/Fjalor_enciklopedik_shqiptar_H_M.html?id=G_wnAQAAIAAJ|year=2008|publisher=[[Akademia e Shkencave e Shqipërisë]]|volume=1|location=[[Tiranë]]|isbn=9789995610272|oclc=426069353|pages=844-845|lang=sq}}</ref> me ndikim të veçantë në zhvillimet politike të fillimit të shekullit XIX në [[Kosovë]].<ref name="FEK1">{{cite encyclopedia|editor-last=Kraja|editor-first=Mehmet|editor-link=Mehmet Kraja|encyclopedia=([[Encyclopedic Dictionary of Kosova]])|title=Fjalori Enciklopedik i Kosovës|url=https://books.google.com/books?id=WHo-wAEACAAJ|language=sq|year=2018|publisher=[[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës]]|volume=1|location=[[Prishtinë]]|isbn=9789951615846|oclc=1080379844|page=557}}</ref> == Biografia == Jashar Pasha ishte i biri i Mehmet Pashës, vëllait të Maliq Pashës. Ai trashëgoi qeverisjen në Prishtinë dhe në pjesën më të madhe të Kosovës. Jashar Pasha me pashallarët e tjerë shqiptarë, u bënë rezistencë reformave të Sulltan [[Mahmuti II|Mahmutit II]]. Mori pjesë në luftë kundër [[Veziri i madh|Vezirit të Madh]], [[Mehmet Reshit Pasha|Mehmet Reshid pashës]], në anën e [[Mustafa Reshit pashë Bushatlliu|Mustafë Pashë Bushatliut]]. Pas disfatës së Mustafë Pashës në Babunë dhe dorëzimit të tij në tetor të vitit 1831, shumë pashallarë shqiptarë, në mesin e tyre edhe Jashar Pasha, për t'i ruajtur privilegjet, hoqën dorë nga luftimet dhe i kërkuan falje [[Porta e Lartë|Portës së Lartë]]. Duke u vënë në shërbim të Portës, patën rol të rëndësishëm në shuarjen e kryengritjes shqiptare-boshnjake. Pas Betejës në Pale, në maj të vitit 1832 dhe shuarjes së kryengritjes së [[Husein Gradashçeviq|Hysein Gradashcit]], ku pos [[sanxhakbeu]]t të [[Sanxhaku i Prizrenit|Prizrenit]], Mahmut Pashë Rrotullajt, morën pjesë edhe Gjinollët me forcat e tyre. Këta të fundit ruajtën pushtetin e tyre në Kosovë, kurse Jashar Pasha dhe Maliq Pasha mbetën persona të pacenueshëm. Pjesëmarrja në kryengritjen e Mustafë Pashë Bushatliut dhe përpjekjet për t'u shkëputur nga sundimi osman zemëruan Portën e Lartë. Jashar Pasha humbi jetën në vitin 1840, në rrethana të panjohura. Kishte synim zhvillimin dhe modernizimin e vendit. Ndërtoi disa objekte të infrastrukturës në Prishtinë, [[Gjilan]] dhe [[Vushtrri]]. == Shih edhe == * [[Rilindja Kombëtare]] * [[Kosova nën Perandorinë Osmane]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1790]] [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] [[Kategoria:Familja Gjinolli]] [[Kategoria:Vdekje 1840]] 62l26cerbccsg6q208bhlzrgu78jiku 14 320179 2995346 2764769 2026-06-09T16:01:12Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Gjinollët]] te [[Kategoria:Familja Gjinolli]] pa lënë një ridrejtim 2764769 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje shqiptare]] [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Kosovës]] r9fsbs301ljvkj70vkfutt9ut4hzcn2 0 320648 2995418 2960675 2026-06-09T16:16:06Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familja Pamalioti]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995418 wikitext text/x-wiki '''Pamalioti''' ishte një [[Fiset shqiptare|fis dhe familje historike shqiptare]] që jetonte midis [[Liqeni i Shkodrës|liqenit të Shkodrës]] dhe [[Deti Adriatik|detit Adriatik]], në rajonin e quajtur [[Zabojane]] (përfshirë [[Ulqini|Ulqinin]]) dhe ishin vasalë të [[Despotati Serb|Despotatit serb]] dhe më pas të [[Republika e Venedikut|Republikës së Venedikut]] në [[Arbëria Venedikase|Shqipërinë veneciane]] . == Historia == Fisi jetonte midis [[Liqeni i Shkodrës|liqenit të Shkodrës]] dhe [[Deti Adriatik|detit Adriatik]] . Sipas [[Milan Shuflaj|Šufflay]], në [[Drishti|Drivast]] ka referenca për familjet patrice (fisnike) me origjinë thjesht shqiptare (Sca * pudar, Precali ("Prekali")), si dhe në [[Ulqini|Ulqin]] (1376 Maliocus ("Maloku")), ku përmendet gjithashtu një fisnikëri e vjetër e quajtur Pamalioti.<ref>Šufflay 1925, p. 11: "U Drivastu spominju se patricijske obitelji čisto arbanaskog podrijetla (Sca* pudar, Precali), jednako u Ulćinju (1376 Maliocus). U ovom gradu broji medju staro plemstvo (1553) i obitelj Pamaltotti"</ref> Udhëheqësi quhej " ''vojvoda'' " dhe komandonte tërë fisin. Fisi u detyrua të linte shtëpinë e tyre pasi u rreshtua me venecianët.<ref>"Druge grupe te sitne vlastele nisu bile tako dugog veka. U predelu izmedu Skadarskog jezera i mora, vrlo jakom druiinom Pamaliota (Srpsko-arbanaski amalgam) upravljala je grupa vlastele, oko koje su se okupljale njihove mâle societates; iz njenih redova bio je i vojvoda, koji je komandovao àitavom druzinom. Prilazeéi Mleëanima, morali su ti Ijuti ratnici da napuste svoj rodni (kraj, §to je bio glavni uzrok njihovog docnijeg rasula. Da bi zadrzala Pamaliote u svojoj sluîbi, Republika je obecala njihovim stareSinama öitava sela, kuce i dobro plaéenu ..."</ref><ref name="Schmitt2001">{{Cite book|last=Oliver Jens Schmitt|url=https://books.google.com/books?id=eKKS3u7iPWcC&pg=PA260|title=Das venezianische Albanien: (1392-1479)|publisher=Oldenbourg Verlag|year=2001|isbn=978-3-486-56569-0|pages=260–|quote=In den Berggebieten der Poprat und Pamalioti waren die Anhänger Venedigs vertrieben worden. In den Berggebieten der Poprat und Pamalioti waren die Anhänger Venedigs vertrieben worden. Doch war das Kriegsglück unstet. Im August 1407 fiel Demetrius Jonima von Balsha III. ab und löste damit eine Absetzbewegung aus, der sich ...}}</ref> Ata morën pjesë në [[Lufta e Dytë e Shkodrës|Luftën e Dytë të Shkodrës]] .<ref name="muzej1969">{{Cite book|last=Kotor (Montenegro) Pomorski muzej|url=https://books.google.com/books?id=X5_fAAAAMAAJ|title=Godišnjak Pomorskog Muzeja u Kotoru|year=1969|volume=17–19|page=37|quote=Teáko natovarene barke nisu mogle da plove dalje od Svetog Srda zbog niskog vodostaja, a despoto ve snage su opsele Skadar i pretile floti iz utvrdenja podignutog prekoputa opatije. Tu je, u iprocepu, ogromna mletacka flota beznadezno cekala, sve dok se mala grupa Pamaliota nije ponudila da izvede ratno lukavstvo. U olujnoj noci, vikom i puonjavom izazvala je kod strazara u despotovoj kuli strah od пеке velike nevidljive vojske. Oni su se razbezali i stvorili paniku medu trupama koje su opsedale Skadar. Pamalioti su zauzeli i spalili despotovo utvrdenje i omogucili mletackim snagama da za- korace i na desnu obalu Bojane. Veza sa Skadrom bila je uspostav- ljena. Flota je izvrsila zadatak, pa je u martu 1423. godine krenuo iz Mletaka Franóesko Bembo, novi pomorski kapetan, da je smeni. Kod Svetog Srda cekalo ga je tek izgradeno mletacko utvrdenje.") Pa i kada je Durad Brankovic dosao u Sveti Srd na pregovore o sklapanju mira, nije se moglo smatrati da je opasnost sasvim prosla. Velike srpeke snage okupljale su se na desnoj obali Bojane i dogradivale utvrdenje kod Svetog Nikole. Mletacka flota mogla se svakoga casa naci zatvorena u reci. Zato su mletacki pregovaraâi Franéesko Bembo i kotorski providur Marko Barbadigo trazili da se posalju jos tri galije ne samo da bi se pokazala mletacka moc na moru, vec da bi one u slucaju zatvaranja Bojane pritekle u pomoc floti kod ...}}</ref> Ata morën statusin e plotë të fisnikërisë (patrikut) në 1553. == Anëtarët == * John / Johanne<ref name="VeneziaValentini1976">{{Cite book|last=Archivio di Stato di Venezia|url=https://books.google.com/books?id=cTMNAQAAIAAJ|title=Acta Albaniae Veneta saeculorum XIV et XV.|last2=Giuseppe Valentini|publisher=Typis Josephi Tosini; &#91;poi&#93; Mediolani, Typis P. I. M. E.|year=1976|page=223|quote=т í sillo de xl" [ser Nícolaus truno] J PETRUS ALBANENSIS VELUTARIUS — Contra quem proces- sum fuit per dominos Aduocatores comunis et officium suum in eo et pro eo, quod dum haberet rixam cum Johanne pamaliota (?) et esset (?) ...}}</ref> * Boico (1458)<ref name="Valentini1956">{{Cite book|last=Giuseppe Valentini|url=https://books.google.com/books?id=Zl8oAQAAMAAJ|title=Il diritto delle comunità nella tradizione giuridica albanese; generalità|publisher=Vallecchi|year=1956|page=402|quote=Boico Pamaliota (201) e nel 1458 un Giorgio de Pamaliotis (R); nel 1545 fa parlar di sé un altro Nika Armani che si dice voivoda dei Pamalioti e stipendiato di Venezia senza però poter presentare documenti in appoggio (202); poi perdiamo le ...}}</ref> * George / Giorgio (1545) * Nikolla / Nikolaus / Nikolai * Pali == Shih edhe == * [[Arbëria Venedikase]] == Referime == [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] [[Kategoria:Arbëria venedikase]] [[Kategoria:Komunitete shqiptare në Mal të Zi]] [[Kategoria:Fise në Mal të Zi]] [[Kategoria:Familja Pamalioti]] e3lsh98ictogo62hny02jz5bpke0n52 1 321331 2995612 2881492 2026-06-10T08:09:31Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995612 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armando Broja]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2492894 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200309043243/http://www.shkodrasport.com/2020/01/15/lojtari-me-origjine-nga-malesia-e-madhe-armando-broja-edhe-tre-gola-te-tjere-per-chelsea/ për lidhjen http://www.shkodrasport.com/2020/01/15/lojtari-me-origjine-nga-malesia-e-madhe-armando-broja-edhe-tre-gola-te-tjere-per-chelsea/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2022 10:50 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armando Broja]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2720460 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201206213901/https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8652/vitesse-wint-airborne-duel-vs-sparta-rotterdam-2-0 për lidhjen https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8652/vitesse-wint-airborne-duel-vs-sparta-rotterdam-2-0. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 nëntor 2024 02:45 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armando Broja]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2758689 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210503180700/https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8602/broja-komend-seizoen-vitessenaar-video për lidhjen https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8602/broja-komend-seizoen-vitessenaar-video. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 shkurt 2025 08:57 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armando Broja]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2881491 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230215132210/https://www.transfermarkt.us/armando-broja/verletzungen/spieler/571743 për lidhjen https://www.transfermarkt.us/armando-broja/verletzungen/spieler/571743. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 dhjetor 2025 16:52 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armando Broja]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995611 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250120043344/https://albuktv.com/lista-e-kombetares-broja-nuk-ia-del-nuk-grumbullohet-as-cuni-ka-vetem-nje-rikthim/ për lidhjen https://albuktv.com/lista-e-kombetares-broja-nuk-ia-del-nuk-grumbullohet-as-cuni-ka-vetem-nje-rikthim/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 10:09 (CEST) 3rfdg9e8ju3fok7xj1iyik0mwisbpyd 0 322571 2995653 2977507 2026-06-10T09:59:36Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995653 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Avejroni|native_name=Avairon (Ocitanisht)|type=Departament i Francës|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo2a = Hotel Le Normant d'Ayssenes (1).jpg | photo3a = Aveyron River in Villefranche-de-Rouergue 05.jpg | photo4a = Village de Peyre vu depuis le Tarn.jpg | photo2b = Castle of Belcastel 25.jpg | photo1a = Panoramic sunset in Conques 02.jpg | size = 270 | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 0 | foot_montage = }}|image_caption=Nga lart-poshtë, majtas-djathtas: [[Conques]], ndërtesa e prefekturës në [[Rodez]], Kështjella e [[Belcastel, Aveyron|Belcastel]]it, lumi [[Aveyron (river)|Aveyron]] në [[Villefranche-de-Rouergue]] and [[Peyre, Aveyron|Peyre]]|image_flag=Flag of Rouergue.svg|image_shield=Blason comtes de Rodez.svg|image_map=Aveyron-Position.svg|map_caption=Vendndodhja e Avejronit në Francë|coordinates={{coord|44|15|N|02|42|E|region:FR_type:adm2nd|display=inline,title}}|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=Franca|subdivision_type1=[[Regions of France|Region]]|subdivision_name1=[[Ocitania|Ocitania]]|seat_type=[[Prefectures in France|Prefecture]]|seat=[[Rodez]]|parts_type=[[Subprefectures in France|Subprefectures]]|parts_style=para|p1=[[Millau]]<br>[[Villefranche-de-Rouergue]]|leader_party=[[Union of Democrats and Independents|UDI]]|leader_title=[[List of presidents of departmental councils (France)|President of the Departmental Council]]|leader_name=[[Arnaud Viala]]<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les conseillers départementaux|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/601ef073-d986-4582-8e1a-ed14dc857fba|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=4 maj 2022|language=fr}}</ref>|unit_pref=Metric<!-- or US or UK -->|area_footnotes={{ref|area|1}}|area_total_km2=8735|blank_name_sec1=[[Departments of France|Department number]]|blank_info_sec1=12|blank_name_sec2=[[Arrondissements of France|Arrondissements]]|blank_info_sec2=[[Arrondissements of the Aveyron department|3]]|blank1_name_sec2=[[Cantons in France|Cantons]]|blank1_info_sec2=[[Cantons of the Aveyron department|23]]|blank2_name_sec2=[[Communes in France|Communes]]|blank2_info_sec2=[[Communes of the Aveyron department|285]]|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|website=https://aveyron.fr/|footnotes={{note|area|1}} French Land Register data, which exclude estuaries and lakes, ponds and glaciers larger than 1&nbsp;km²|established_date=1789}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> '''Aveyron''' ({{IPA-fr|avɛʁɔ̃|-|Fr-Aveyron-fr FR-Paris.ogg}}; [[Gjuha oksitane|Oksitanisht]]: Avairon [[Gjuha oksitane|[avajˈɾu]]] ose [aβajˈɾu]) është një [[Departamentet e Francës|departament]] në [[Rajonet e Francës|rajonin]] e [[Oksitania|Occitania]], Franca Jugore . Ai u emërua pas lumit Aveyron . Banorët e saj njihen si ''Aveyronnais'' (mashkullor) ose ''Aveyronnaises'' (femërore) në frëngjisht.<ref>{{Cite web|title=Le nom des habitants des communes de France - Habitants|url=https://www.habitants.fr/index.php|website=www.habitants.fr|access-date=5 dhjetor 2022|archive-date=28 shkurt 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110228011412/http://www.habitants.fr/index.php|url-status=dead}}</ref> Banorët e prefekturës së Aveyron, [[Rodez]], quhen ''Ruthénois'', bazuar në kolonët e parë keltë në zonë, Ruteni. Me një sipërfaqe prej {{Convert|8,735|km2}} dhe një popullsi prej 279,595, Aveyron është një departament kryesisht rural me një dendësi popullsie prej 32 për kilometër katror (83/sq mi).<ref>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=DEP-12 Comparateur de territoires], INSEE</ref> == Historia == [[Skeda:Ruteni_coin_5th_1st_century_BCE.jpg|majtas|parapamje| Monedhë Ruteni, shekulli V–I p.e.s]] Aveyron është një nga [[Departamentet e Francës|83 departamentet origjinale]] të krijuara gjatë [[Revolucioni francez|Revolucionit Francez]] më 4 mars 1790. Banorët e parë të njohur historikë të rajonit ishin fisi Rutenii, por zona ishte e banuar më parë p, duke u mburrur me shumë rrënoja parahistorike duke përfshirë mbi 1000 dolmenë, më shumë se çdo departament tjetër në Francë. == Heraldika == {{Blazon-arms|img1=Blason comtes de Rodez.svg|legend1=Arms of Aveyron|text=The Arms of Aveyron are those of the province of [[Rouergue]] and are blazoned as follows: '''Blazon:'''<br/> ''Gules, a lion rampant gardant in Or.''}}{{Klima}} == Demografia == Në vitin 2017, departamenti kishte 279,206 banorë. Evolucioni i numrit të banorëve është i njohur përmes regjistrimeve të popullsisë të kryera në departament që nga viti 1793.{{Historical populations|1791|371835|1801|318340|1806|331921|1821|339422|1831|359056|1836|370951|1841|375083|1846|389121|1851|394183|1856|393890|1861|396025|1866|400070|1872|402474|1876|413826|1881|415075|1886|415826|1891|400467|1896|389464|1901|382074|1906|377299|1911|369448|1921|332940|1926|328886|1931|323782|1936|314682|1946|307717|1954|292727|1962|290489|1968|281568|1975|278306|1982|278654|1990|270141|1999|263808|2007|274425|2012|276229|2017|279206}} == Qytetet kryesore == Komuna më e populluar është Rodezi, prefektura. Nga popullsia e departamentit, 25% jetojnë në katër komunat më të mëdha: [[Rodez]], Millau, Onet-le-Château dhe [[Villefranche-de-Rouergue]]. Që nga viti 2019, ka 7 komuna me më shumë se 5000 banorë:<ref name="pop2019">[https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/6011060/dep12.pdf Populations légales 2019: 12 Aveyron], INSEE</ref> {| class="wikitable" !Komunë !Popullsia (2019) |- |[[Rodez]] | style="text-align: center;" |24,475 |- |[[Millau]] | style="text-align: center;" |21,979 |- |[[Onet-le-Château]] | style="text-align: center;" |11,665 |- |[[Villefranche-de-Rouergue]] | style="text-align: center;" |11,602 |- |[[Saint-Afrique|Saint-Affrique]] | style="text-align: center;" |8,023 |- |[[Luc-la-Primaube]] | style="text-align: center;" |6,005 |- |[[Decazeville]] | style="text-align: center;" |5,323 |} == Nëndialekt krahinor == Nëndialekti rajonal i folur në Aveyron është një formë e [[Gjuha oksitane|ocitanishtes]] Lengodocjane e quajtur ''Rouergat'' . Përballë rrezikut të zhdukjes së gjuhës, disa shoqata kërkuan nga shteti dhe komunitetet politike një politikë ambicioze gjuhësore. Në Rouergat, ''Aveyron'' shkruhet: * ''Avairon'' (drejtshkrimi tradicional ocitan) - p.sh "Roergue forma lo despartament de l'Avairon" * Oboyróu (drejtshkrimi i At Vayssier) - p.sh "Rouergue fouórmo lou desportomén de l'Oboyróu" <gallery> Skeda:Rodez cathedrale.JPG|[[Rodez Cathedral|Katedralja e Rodezit]] Skeda:Estaing - Ville -JPG1.jpg|[[Estaing, Aveyron|Estaing]] Skeda:Chateau de severac le chateau.jpg|[[Sévérac-le-Château]] Skeda:Château de Peyrelade-2.JPG|[[Château de Peyrelade|Kështjella e Peyrelade-ës]] Skeda:Château Najac.jpg|[[Château de Najac|Kështjella e Najac-ut]] Skeda:Montpellier-le-Vieux Porte-de-Mycene.jpg|[[Chaos de Montpellier-le-Vieux]] </gallery> == Lidhje të jashtme == *{{fr}} [http://www.aveyron.pref.gouv.fr/ Web-faqja e prefekturës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070320175724/http://www.aveyron.pref.gouv.fr/ |date=20 mars 2007 }} *{{fr}} [http://www.cg12.fr/ Web-faqja e këshillit të përgjithshëm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312161749/http://www.cg12.fr/ |date=12 mars 2007 }} *{{fr}} [http://aveyron.fr/ Këshilli i përgjithshëm i departamentit Aveyron] == Referime == {{reflist}} {{Departamentet e Francës}}{{Rajonet e Francës}} {{Portal|Franca}} [[Kategoria:Aveyron| ]] [[Category:Articles with short description]] [[Category:Short description is different from Wikidata]] [[Category:Pages using infobox settlement with bad settlement type]] [[Kategoria:Departamentet e Francës|Aveyron]] [[Kategoria:Nënndarjet e Francës|Aveyron]] [[Kategoria:Departamentet e Oksitania|Aveyron]] [[Kategoria:Departamentet e Oksitania]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] h4o4hh7bxy6wm99ft4defc5ju3ils2i 3 323018 2995508 2995262 2026-06-09T18:02:07Z DieliAlla 149013 /* Më ndihmon dot? */ pjesë e re 2995508 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) :::::Nëse beson se kështu është gabim, atëherë zhvendose përsëri, atë dhe kategoritë për biografi tjera. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 22 maj 2026 18:09 (CEST) == Fshirje disa herë e artikullit Redi Veli == Ma ke fshire 3 here , me prendendim per permbajtje me ai . O zotri e kam shkruajt vet pa Ai . Ku e gjen te drejten ta fshish ? Ishte shqyrtuar njehere dhe ishte publik . Tani u kujtove pas 20 ditesh ??? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:17 (CEST) :Përshëndetje, në fakt siç e di edhe vet pas kërkesës tënde në ZA artikulli u vendos të griset, por ti e paske ri-krijuar. Shih [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB%20p%C3%ABr%20shqyrtim%20t%C3%AB%20faqes%20Redi%20Veli këtu]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:27 (CEST) ::E kam ri-krijuar sipas afatit! Pasi kaloi afati i mbrojtjes nga ju , e rikrijova prape , por se kuptoj ku ishte Ai aty ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:28 (CEST) :::Lexo diskutimin, të lash linkun e kupton, afati ishte si shenjë dekurajimi të mos rikrijohet pasi është grisur, pra të përçoj mesazhin, e jo kufizim i përkohshëm për rikrijim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:31 (CEST) ::::Pasi e ri-krijova perseri , artikulli ishte shqyrtuar nga administratoret tuaj dhe ishte pa problem . Tani perse e keni fshir prap sot ? Çdo gje ishte e faktuar! Nuk kam perdor Ai tek artikulli. [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:33 (CEST) :::::Ka mundësi per ta shqyrtuar përsëri dhe artikulli te jete aktiv ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:37 (CEST) ::::::? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:40 (CEST) :::::::Mund ta shqyrtosh prap ? Aty nuk kishte përmbajtje me ai! [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:47 (CEST) :::::Së pari, nuk është e hijshme me ngucë përdoruesit e tjerë t'u i bombardu me shkrime. Së dyti, si administratori që e fshiu herën e parë faqen mund të të them: burimet që po e mbulojnë temën nuk mund të konsiderohen assesi të pavarura. Faqet si ''Koha Jonë'' po e cekin që "{{!xt|Karriera dhe biografia e tij tashmë janë dokumentuar në enciklopedinë globale Wikipedia}}," që kundërmon erën e një artikulli reklamues me pagesë (për më shumë info aty, shiko [[:en:WP:Citogenesis|Citogjeneza]]—fenomeni ku artikujt që referojnë Wikipedinë, poashtu referohen në Wikipedia). :::::Secili prej burimeve në variantin e ri dhe variantin e vjetër po përmban ditëlindjen si detaji i parë, kur në realitet ky detaj do të ishte shumë më i zorshëm ta gjejmë vetë, pra thuajse po na ushqehet vetë neve ky detaj si i rëndësishëm dhe i vërtetë. :::::Problemi i vërtetë nuk ka qenë vetëm fakti që u shkruajt me IA; ka qenë vetëm njëra pjesë. Arsyetimi im i dytë ka qenë që ishte qartë një ''atentat reklamimi''. Fakti që këto burime janë përdorur për reklamim të tillë flagrant tashmë e ka komprometuar secilin prej këtyre burimeve (këta duke qenë ''Telegrafi'', ''Albeu'', ''Koha Jonë'', RTV21, ''Saranda News''); dmth nuk mundemi t'i përdorim asnjërin prej këtyre portaleve pa shumë kujdes tashmë që e dijmë se mund ta paguajë secili person me 800 abonentë në YouTube për ta reklamuar. :::::Artikulli qëndron i fshirë, dhe ky është vendim i prerë. Çdo tentativë për ta rikrijuar nga ana jote mund të konsiderohet vandalizëm dhe të rezultojë në bllokimin tënd prej redaktimit sipas [[Wikipedia:Politika e bllokimit|politikës sonë të bllokimit]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 02:57 (CEST) == Vath Koreshi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Përshëndetje! Tek faqja për Vath Koreshin kam shtuar informacion dhe kam riorganizuar të dhënat ekzistuese. Është shënimi i artikullit cung. Nuk e fshiva për ta parë njëherë ju, në se artikulli mund të quhet i plotësuar. Faleminderit. [[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]] ([[Përdoruesi diskutim:Gajtako|diskutimet]]) 8 prill 2026 22:44 (CEST) :Prsh @[[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]]. me sa duket Fallbackintoreality e paska kryer tashmë. Punë e mirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:18 (CEST) == Advice == Hi, i advice you to see this topic at the end bottom part to understand better and more [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lori_Hoxha] also @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] too. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-23697-45|&#126;2026-23697-45]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-23697-45|talk]]) 18 prill 2026 01:02 (CEST) :Thanks. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:42 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 prill 2026 09:37) == Përshëndetje Z.Leutrim! Jam një përdorues i ri dhe sapo krijova artikullin tim të parë për shkencëtarin shqiptar Besnik Sykja. Do t'ju isha shumë mirënjohës nëse mund t'i hidhni një sy për ta shqyrtuar apo nëse keni ndonjë këshillë për të përmirësuar referencat që kam vendosur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 23 prill 2026 09:37 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:34 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (26 prill 2026 17:55) == Përshëndetje! Shpresoj të jeni mirë. Kam bërë disa ndryshime te artikulli i Besnik Sykjes (shtova kategoritë dhe rregullova lidhjet). Kur të keni pak kohë, a mund t'i hidhni një sy për t'i aprovuar? Ju falenderoj për ndihmën! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 26 prill 2026 17:55 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 prill 2026 18:19 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Occultus == Përshëndetje, si kaloni, kisha një pyetje konkrete për ju, si ka mundësi që jeni përfaqësues/e të WoALUG dhe faqja juaj e përdoruesit është bosh, nuk ka as të dhëna bazike se nga je (AL/KS/tjetër..) apo qfarë përfaqëson dhe cila është pozita/roli juaj në WoALUG. Të paktën të shkruaj që jeni pjesëtarë/përfaqësues të organizatës.. Mirë që ne jemi vullnetarisht (pa përfitime) duke kontribuar për shumë vite, por nga ana juaj më duket paksa komike, që nuk e keni një stampë ose përshkrim të shkurtër, dhe ne si vullnetarë të gjithë kemi bërë njëfar prezantimi në komunitet apo jo?! Nëse kërkesa ime ju tingëllon absurde, na ndriqoni! Të dy zyrat (vendndodhjet) tuaja, është mirë të kenë nga 1 llogari administratori një në Shqipëri dhe tjetra llogari në Kosovë, për arsye të aktiviteteve, duke qenë se Vyolltsa tashmë mori privilegje, nëse ndonjëri nga adminët ekzistues veç nuk është pjesë e juaja, ju inkurajoj ta propozoni edhe ju një kur të jetë momenti i duhur. Me respekt për angazhimin tuaj fisnik, Trimi. - @[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:06 (CEST) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe te tjeret, jo tema me relevante per kete diskutim por sidoqofte. Puna si staf/bord ne WoALUG dhe priviligjet a administratorit na nxjerrin probleme per shkak se njerezit asociojne pastaj organizaten me editimet ne wiki qe gjithmone jane pergjegjesi individuale, dhe realisht per punen tone nuk na duhen. Bordin/stafin aktual te WoALUG mund ta shikoni ne kete [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group faqe] (anglishtja zakonisht eshte me e fresket). Çfare na ndihmon shume eshte roli i Rishikuesi per shkak te punes qe bejme me kontribues te rinj, momentalisht kjo aplikohet per @[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]], @[[Përdoruesi:Margott|Margott]] dhe mua (momentalisht i kam por me tendenca per t'mi hequr :) ). Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 27 maj 2026 12:09 (CEST) ::Në atë rast nëse vet kërkoni të mbani pavarësinë e organizatës, me mospërfshirje, mund edhe të qëndroni pa privilegje administratori, siç dihet, edhe nga adminët kërkohen detyra (goals) vjetore që duhen arritur në afate të caktuara dhe aktivitet i lartë. Flm për lidhjen e WoALUG. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], si mund të veprojmë tutje për dhënie privilegjesh (të Rishikuesit) për disa llogari që përdoren rregullisht nga anëtarët kryesorë të WoALUG, që të mos pengohet veprimtaria e tyre.. Dhe në përshkrimin e ndryshimit të privilegjeve të ceket se janë anëtarë të WoALUG.. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:58 (CEST) == Fshirje artikulli == përse e ke fshi artikullin për behramin [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-29081-73|talk]]) 14 maj 2026 01:20 (CEST) :@[[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]], Përshëndetje, nuk e di saktë për çfarë e ke fjalën por nëse po flet për këtë [[Bajrush Behrami]], ai ekziston, kam fshirë ridrejtimin se kishte gabim drejtshkrimor. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 maj 2026 01:30 (CEST) == Pastrimi i skedave == Përshëndetje! Padashje kisha arkivuar diskutimin ku më kishe shkruar së fundmi për çështjen e skedave. Mendova të të përgjigjem në një diskutim të ri, pa rikthyer të vjetrin. Nuk ka ndryshime pasi përdoruesi kyç që është marrë me atë punë dhe gëzon njohje të mirë të licensave nuk është bërë i gjallë. Plani im është që të përfundojmë çështjen e automoderatorit (i cili po përparon goxha dhe duhet të jetë gati për të nisur punë së shpejti [[phab:T420450]]) dhe 2000 gabimet e fundit në kod te [[Special:LintErrors]] dhe pastaj t'i shkruaj personalisht atij e nëse nuk përgjigjet të mundohem të gjej zgjidhje alternative, ndoshta duke gjetur ndonjë përdorues tjetër që mund të ndihmojë nga Commons, ose në ndonjë mënyrë tjetër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 maj 2026 12:21 (CEST) :Nëse mund t'i jepet përparësi do ishte mirë, pasi sidoqoftë ato që s'kanë licensim deri tani do grisen të gjitha, ka filluar para shumë kohësh, le të përmbyllet sa më shpejt. Nëse mund ti shkruaje tani, e nëse s'përgjigjet atëherë një kërkesë brenda javës në Commons! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 maj 2026 00:31 (CEST) ::E mirëkuptoj plotësisht vullnetin tënd për ta përmbyllur si çështje (pasi, siç mendoj se e di, jam nismëtar te ajo çështje) por fatkeqësisht tema në fjalë ka disa kompleksitete që duhen trajtuar me kujdes nëse duam t'i japim zgjidhjen e duhur. Shumë fotografi mund të ruhen në Commons përpara se të fshihen. Por për ta bërë këtë duhen studiuar me radhë e t'i gjenden licensat përkatëse. Kjo ka qenë pika që deri herën e fundit ka ndihmuar ai përdoruesi i huaj (jo shqiptar) duke gjetur licensat përkatëse pas hulumtimit për çdo fotografi dhe duke u kujdesur për procesin e eksportimit në Commons (përdoruesi në fjalë kishte zhvilluar dhe robotë që ndihmonin me këtë proces). Gjithashtu, pasi procesi të përfundonte, do të duhej të bëhej një shkrim i mirë i rregulloreve në lidhje me licensat e ligjet shqiptare në mënyrë që të mund të rihapnim ngarkimin lokal të materialeve sërish pas më shumë se 10 viteve. Kjo përsëri do të kërkonte ndihmë nga një përdorues i aftë te çështjet e licensave. Për të gjitha këto, nuk është aq e lehtë të gjesh dikë si vullnetar që pranon të ndihmojë të hulumtojë qindra fotografi të vjetra nga një projekt i huaj dhe më pas merret dhe me përpilimin e rregulloreve përkatëse për të. Dhe nëse do të gjendej lehtësisht, vetë puna do të ishte goxha e ngadaltë për shkak të faktorëve të mësipërm. Rasti i përdoruesit që erdhi të na ndihmonte ishte i veçantë pasi përdoruesi në fjalë merrej specifikisht me këtë punë dhe u ofrua vetë të ndihmonte. Do të përpiqem të komunikoj me të por gjithsesi do të jetë një proces i ngadaltë. Fatkeqësisht aktiviteti im në Wikipedia pakësohet ndjeshëm gjatë periudhës verore kështu që kjo do të ndikojë ca në këtë drejtim. Por pa dëshpërim, bëhet fjalë për materiale që kanë mbi 10 vite aty. Mund të presin dhe pak. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:36 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mburrja]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mburrja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:31 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985703|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Adreno]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985732|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Adreno]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mali (procesor)]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985734|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mali (procesor)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Humori i thatë]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985738|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Humori i thatë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ibrahim Traoré]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985807|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ibrahim Traoré]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20maj%202026,%2001:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 maj 2026 03:18 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolonizimi]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985815|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolonizimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20maj%202026,%2001:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 maj 2026 03:33 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bashkia Belsh]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2988020|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bashkia Belsh]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Titull i përgjithshëm|Titull i përgjithshëm]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin title. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: generic title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20qershor%202026,%2017:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 qershor 2026 19:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Patronazhi]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2995109|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Patronazhi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202026,%2015:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2026 17:46 (CEST) == Prano ndryshime == Leutrim a mundesh me i approve disa ndryshime ne kete faqe [[Qarrishtë (Gjilan)]] [[Përdoruesi:Luli.Hoxha|Luli.Hoxha]] ([[Përdoruesi diskutim:Luli.Hoxha|diskutimet]]) 9 qershor 2026 05:56 (CEST) :Po, {{U bë}}. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 qershor 2026 12:24 (CEST) == Më ndihmon dot? == Pershendetje Leutrim, shpresoj te jesh mire! Me ndihmon dot me redaktimin e artikullit [[Adolf Hitler]]? Kete artikull e perktheva nga anglishtja sepse artikulli ekzistues [[Adolf Hitleri]] ka nje perkthim skandaloz te pakuptueshem. Tek artikulli i ri, problem eshte skeda e pare me informacion te pergjithshem, disa citime qe nuk perktheheshin fare, si dhe referimet/shenimet. Kur te behen keto ndryshime, do te doja ta kandidoja per artikull te mire. Me pas duhet grisur artikulli i meparshem [[Adolf Hitleri]]. Me ndihmon dot apo t'ia kerkoj dikujt tjeter? Faleminderit! - DieliAlla [[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] ([[Përdoruesi diskutim:DieliAlla|diskutimet]]) 9 qershor 2026 20:02 (CEST) d7xjoxz8bbmwb8912k44g37qntqhzh5 2995509 2995508 2026-06-09T18:02:27Z DieliAlla 149013 /* Më ndihmon dot? */ 2995509 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) :::::Nëse beson se kështu është gabim, atëherë zhvendose përsëri, atë dhe kategoritë për biografi tjera. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 22 maj 2026 18:09 (CEST) == Fshirje disa herë e artikullit Redi Veli == Ma ke fshire 3 here , me prendendim per permbajtje me ai . O zotri e kam shkruajt vet pa Ai . Ku e gjen te drejten ta fshish ? Ishte shqyrtuar njehere dhe ishte publik . Tani u kujtove pas 20 ditesh ??? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:17 (CEST) :Përshëndetje, në fakt siç e di edhe vet pas kërkesës tënde në ZA artikulli u vendos të griset, por ti e paske ri-krijuar. Shih [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB%20p%C3%ABr%20shqyrtim%20t%C3%AB%20faqes%20Redi%20Veli këtu]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:27 (CEST) ::E kam ri-krijuar sipas afatit! Pasi kaloi afati i mbrojtjes nga ju , e rikrijova prape , por se kuptoj ku ishte Ai aty ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:28 (CEST) :::Lexo diskutimin, të lash linkun e kupton, afati ishte si shenjë dekurajimi të mos rikrijohet pasi është grisur, pra të përçoj mesazhin, e jo kufizim i përkohshëm për rikrijim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:31 (CEST) ::::Pasi e ri-krijova perseri , artikulli ishte shqyrtuar nga administratoret tuaj dhe ishte pa problem . Tani perse e keni fshir prap sot ? Çdo gje ishte e faktuar! Nuk kam perdor Ai tek artikulli. [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:33 (CEST) :::::Ka mundësi per ta shqyrtuar përsëri dhe artikulli te jete aktiv ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:37 (CEST) ::::::? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:40 (CEST) :::::::Mund ta shqyrtosh prap ? Aty nuk kishte përmbajtje me ai! [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:47 (CEST) :::::Së pari, nuk është e hijshme me ngucë përdoruesit e tjerë t'u i bombardu me shkrime. Së dyti, si administratori që e fshiu herën e parë faqen mund të të them: burimet që po e mbulojnë temën nuk mund të konsiderohen assesi të pavarura. Faqet si ''Koha Jonë'' po e cekin që "{{!xt|Karriera dhe biografia e tij tashmë janë dokumentuar në enciklopedinë globale Wikipedia}}," që kundërmon erën e një artikulli reklamues me pagesë (për më shumë info aty, shiko [[:en:WP:Citogenesis|Citogjeneza]]—fenomeni ku artikujt që referojnë Wikipedinë, poashtu referohen në Wikipedia). :::::Secili prej burimeve në variantin e ri dhe variantin e vjetër po përmban ditëlindjen si detaji i parë, kur në realitet ky detaj do të ishte shumë më i zorshëm ta gjejmë vetë, pra thuajse po na ushqehet vetë neve ky detaj si i rëndësishëm dhe i vërtetë. :::::Problemi i vërtetë nuk ka qenë vetëm fakti që u shkruajt me IA; ka qenë vetëm njëra pjesë. Arsyetimi im i dytë ka qenë që ishte qartë një ''atentat reklamimi''. Fakti që këto burime janë përdorur për reklamim të tillë flagrant tashmë e ka komprometuar secilin prej këtyre burimeve (këta duke qenë ''Telegrafi'', ''Albeu'', ''Koha Jonë'', RTV21, ''Saranda News''); dmth nuk mundemi t'i përdorim asnjërin prej këtyre portaleve pa shumë kujdes tashmë që e dijmë se mund ta paguajë secili person me 800 abonentë në YouTube për ta reklamuar. :::::Artikulli qëndron i fshirë, dhe ky është vendim i prerë. Çdo tentativë për ta rikrijuar nga ana jote mund të konsiderohet vandalizëm dhe të rezultojë në bllokimin tënd prej redaktimit sipas [[Wikipedia:Politika e bllokimit|politikës sonë të bllokimit]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 02:57 (CEST) == Vath Koreshi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Përshëndetje! Tek faqja për Vath Koreshin kam shtuar informacion dhe kam riorganizuar të dhënat ekzistuese. Është shënimi i artikullit cung. Nuk e fshiva për ta parë njëherë ju, në se artikulli mund të quhet i plotësuar. Faleminderit. [[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]] ([[Përdoruesi diskutim:Gajtako|diskutimet]]) 8 prill 2026 22:44 (CEST) :Prsh @[[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]]. me sa duket Fallbackintoreality e paska kryer tashmë. Punë e mirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:18 (CEST) == Advice == Hi, i advice you to see this topic at the end bottom part to understand better and more [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lori_Hoxha] also @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] too. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-23697-45|&#126;2026-23697-45]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-23697-45|talk]]) 18 prill 2026 01:02 (CEST) :Thanks. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:42 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 prill 2026 09:37) == Përshëndetje Z.Leutrim! Jam një përdorues i ri dhe sapo krijova artikullin tim të parë për shkencëtarin shqiptar Besnik Sykja. Do t'ju isha shumë mirënjohës nëse mund t'i hidhni një sy për ta shqyrtuar apo nëse keni ndonjë këshillë për të përmirësuar referencat që kam vendosur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 23 prill 2026 09:37 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:34 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (26 prill 2026 17:55) == Përshëndetje! Shpresoj të jeni mirë. Kam bërë disa ndryshime te artikulli i Besnik Sykjes (shtova kategoritë dhe rregullova lidhjet). Kur të keni pak kohë, a mund t'i hidhni një sy për t'i aprovuar? Ju falenderoj për ndihmën! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 26 prill 2026 17:55 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 prill 2026 18:19 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Occultus == Përshëndetje, si kaloni, kisha një pyetje konkrete për ju, si ka mundësi që jeni përfaqësues/e të WoALUG dhe faqja juaj e përdoruesit është bosh, nuk ka as të dhëna bazike se nga je (AL/KS/tjetër..) apo qfarë përfaqëson dhe cila është pozita/roli juaj në WoALUG. Të paktën të shkruaj që jeni pjesëtarë/përfaqësues të organizatës.. Mirë që ne jemi vullnetarisht (pa përfitime) duke kontribuar për shumë vite, por nga ana juaj më duket paksa komike, që nuk e keni një stampë ose përshkrim të shkurtër, dhe ne si vullnetarë të gjithë kemi bërë njëfar prezantimi në komunitet apo jo?! Nëse kërkesa ime ju tingëllon absurde, na ndriqoni! Të dy zyrat (vendndodhjet) tuaja, është mirë të kenë nga 1 llogari administratori një në Shqipëri dhe tjetra llogari në Kosovë, për arsye të aktiviteteve, duke qenë se Vyolltsa tashmë mori privilegje, nëse ndonjëri nga adminët ekzistues veç nuk është pjesë e juaja, ju inkurajoj ta propozoni edhe ju një kur të jetë momenti i duhur. Me respekt për angazhimin tuaj fisnik, Trimi. - @[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:06 (CEST) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe te tjeret, jo tema me relevante per kete diskutim por sidoqofte. Puna si staf/bord ne WoALUG dhe priviligjet a administratorit na nxjerrin probleme per shkak se njerezit asociojne pastaj organizaten me editimet ne wiki qe gjithmone jane pergjegjesi individuale, dhe realisht per punen tone nuk na duhen. Bordin/stafin aktual te WoALUG mund ta shikoni ne kete [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group faqe] (anglishtja zakonisht eshte me e fresket). Çfare na ndihmon shume eshte roli i Rishikuesi per shkak te punes qe bejme me kontribues te rinj, momentalisht kjo aplikohet per @[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]], @[[Përdoruesi:Margott|Margott]] dhe mua (momentalisht i kam por me tendenca per t'mi hequr :) ). Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 27 maj 2026 12:09 (CEST) ::Në atë rast nëse vet kërkoni të mbani pavarësinë e organizatës, me mospërfshirje, mund edhe të qëndroni pa privilegje administratori, siç dihet, edhe nga adminët kërkohen detyra (goals) vjetore që duhen arritur në afate të caktuara dhe aktivitet i lartë. Flm për lidhjen e WoALUG. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], si mund të veprojmë tutje për dhënie privilegjesh (të Rishikuesit) për disa llogari që përdoren rregullisht nga anëtarët kryesorë të WoALUG, që të mos pengohet veprimtaria e tyre.. Dhe në përshkrimin e ndryshimit të privilegjeve të ceket se janë anëtarë të WoALUG.. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:58 (CEST) == Fshirje artikulli == përse e ke fshi artikullin për behramin [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-29081-73|talk]]) 14 maj 2026 01:20 (CEST) :@[[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]], Përshëndetje, nuk e di saktë për çfarë e ke fjalën por nëse po flet për këtë [[Bajrush Behrami]], ai ekziston, kam fshirë ridrejtimin se kishte gabim drejtshkrimor. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 maj 2026 01:30 (CEST) == Pastrimi i skedave == Përshëndetje! Padashje kisha arkivuar diskutimin ku më kishe shkruar së fundmi për çështjen e skedave. Mendova të të përgjigjem në një diskutim të ri, pa rikthyer të vjetrin. Nuk ka ndryshime pasi përdoruesi kyç që është marrë me atë punë dhe gëzon njohje të mirë të licensave nuk është bërë i gjallë. Plani im është që të përfundojmë çështjen e automoderatorit (i cili po përparon goxha dhe duhet të jetë gati për të nisur punë së shpejti [[phab:T420450]]) dhe 2000 gabimet e fundit në kod te [[Special:LintErrors]] dhe pastaj t'i shkruaj personalisht atij e nëse nuk përgjigjet të mundohem të gjej zgjidhje alternative, ndoshta duke gjetur ndonjë përdorues tjetër që mund të ndihmojë nga Commons, ose në ndonjë mënyrë tjetër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 maj 2026 12:21 (CEST) :Nëse mund t'i jepet përparësi do ishte mirë, pasi sidoqoftë ato që s'kanë licensim deri tani do grisen të gjitha, ka filluar para shumë kohësh, le të përmbyllet sa më shpejt. Nëse mund ti shkruaje tani, e nëse s'përgjigjet atëherë një kërkesë brenda javës në Commons! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 maj 2026 00:31 (CEST) ::E mirëkuptoj plotësisht vullnetin tënd për ta përmbyllur si çështje (pasi, siç mendoj se e di, jam nismëtar te ajo çështje) por fatkeqësisht tema në fjalë ka disa kompleksitete që duhen trajtuar me kujdes nëse duam t'i japim zgjidhjen e duhur. Shumë fotografi mund të ruhen në Commons përpara se të fshihen. Por për ta bërë këtë duhen studiuar me radhë e t'i gjenden licensat përkatëse. Kjo ka qenë pika që deri herën e fundit ka ndihmuar ai përdoruesi i huaj (jo shqiptar) duke gjetur licensat përkatëse pas hulumtimit për çdo fotografi dhe duke u kujdesur për procesin e eksportimit në Commons (përdoruesi në fjalë kishte zhvilluar dhe robotë që ndihmonin me këtë proces). Gjithashtu, pasi procesi të përfundonte, do të duhej të bëhej një shkrim i mirë i rregulloreve në lidhje me licensat e ligjet shqiptare në mënyrë që të mund të rihapnim ngarkimin lokal të materialeve sërish pas më shumë se 10 viteve. Kjo përsëri do të kërkonte ndihmë nga një përdorues i aftë te çështjet e licensave. Për të gjitha këto, nuk është aq e lehtë të gjesh dikë si vullnetar që pranon të ndihmojë të hulumtojë qindra fotografi të vjetra nga një projekt i huaj dhe më pas merret dhe me përpilimin e rregulloreve përkatëse për të. Dhe nëse do të gjendej lehtësisht, vetë puna do të ishte goxha e ngadaltë për shkak të faktorëve të mësipërm. Rasti i përdoruesit që erdhi të na ndihmonte ishte i veçantë pasi përdoruesi në fjalë merrej specifikisht me këtë punë dhe u ofrua vetë të ndihmonte. Do të përpiqem të komunikoj me të por gjithsesi do të jetë një proces i ngadaltë. Fatkeqësisht aktiviteti im në Wikipedia pakësohet ndjeshëm gjatë periudhës verore kështu që kjo do të ndikojë ca në këtë drejtim. Por pa dëshpërim, bëhet fjalë për materiale që kanë mbi 10 vite aty. Mund të presin dhe pak. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:36 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mburrja]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mburrja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:31 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985703|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Adreno]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985732|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Adreno]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mali (procesor)]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985734|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mali (procesor)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Humori i thatë]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985738|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Humori i thatë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ibrahim Traoré]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985807|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ibrahim Traoré]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20maj%202026,%2001:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 maj 2026 03:18 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolonizimi]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985815|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolonizimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20maj%202026,%2001:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 maj 2026 03:33 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bashkia Belsh]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2988020|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bashkia Belsh]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Titull i përgjithshëm|Titull i përgjithshëm]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin title. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: generic title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20qershor%202026,%2017:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 qershor 2026 19:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Patronazhi]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2995109|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Patronazhi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202026,%2015:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2026 17:46 (CEST) == Prano ndryshime == Leutrim a mundesh me i approve disa ndryshime ne kete faqe [[Qarrishtë (Gjilan)]] [[Përdoruesi:Luli.Hoxha|Luli.Hoxha]] ([[Përdoruesi diskutim:Luli.Hoxha|diskutimet]]) 9 qershor 2026 05:56 (CEST) :Po, {{U bë}}. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 qershor 2026 12:24 (CEST) == Më ndihmon dot? == Pershendetje Leutrim, shpresoj te jesh mire! Me ndihmon dot me redaktimin e artikullit [[Adolf Hitler]]? Kete artikull e perktheva nga anglishtja sepse artikulli ekzistues [[Adolf Hitleri]] ka nje perkthim skandaloz te pakuptueshem. Tek artikulli i ri, problem eshte skeda e pare me informacion te pergjithshem, disa citime qe nuk perktheheshin fare, si dhe referimet/shenimet. Kur te behen keto ndryshime, do te doja ta kandidoja per artikull te mire. Me pas duhet grisur artikulli i meparshem [[Adolf Hitleri]]. Me ndihmon dot apo t'ia kerkoj dikujt tjeter? Faleminderit! - [[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] ([[Përdoruesi diskutim:DieliAlla|diskutimet]]) 9 qershor 2026 20:02 (CEST) 3gqwievecel2qx47b8lpdg4mr377uu0 2995525 2995509 2026-06-09T21:16:58Z Leutrim.P 113691 /* Më ndihmon dot? */ 2995525 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) :::::Nëse beson se kështu është gabim, atëherë zhvendose përsëri, atë dhe kategoritë për biografi tjera. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 22 maj 2026 18:09 (CEST) == Fshirje disa herë e artikullit Redi Veli == Ma ke fshire 3 here , me prendendim per permbajtje me ai . O zotri e kam shkruajt vet pa Ai . Ku e gjen te drejten ta fshish ? Ishte shqyrtuar njehere dhe ishte publik . Tani u kujtove pas 20 ditesh ??? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:17 (CEST) :Përshëndetje, në fakt siç e di edhe vet pas kërkesës tënde në ZA artikulli u vendos të griset, por ti e paske ri-krijuar. Shih [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB%20p%C3%ABr%20shqyrtim%20t%C3%AB%20faqes%20Redi%20Veli këtu]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:27 (CEST) ::E kam ri-krijuar sipas afatit! Pasi kaloi afati i mbrojtjes nga ju , e rikrijova prape , por se kuptoj ku ishte Ai aty ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:28 (CEST) :::Lexo diskutimin, të lash linkun e kupton, afati ishte si shenjë dekurajimi të mos rikrijohet pasi është grisur, pra të përçoj mesazhin, e jo kufizim i përkohshëm për rikrijim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:31 (CEST) ::::Pasi e ri-krijova perseri , artikulli ishte shqyrtuar nga administratoret tuaj dhe ishte pa problem . Tani perse e keni fshir prap sot ? Çdo gje ishte e faktuar! Nuk kam perdor Ai tek artikulli. [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:33 (CEST) :::::Ka mundësi per ta shqyrtuar përsëri dhe artikulli te jete aktiv ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:37 (CEST) ::::::? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:40 (CEST) :::::::Mund ta shqyrtosh prap ? Aty nuk kishte përmbajtje me ai! [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:47 (CEST) :::::Së pari, nuk është e hijshme me ngucë përdoruesit e tjerë t'u i bombardu me shkrime. Së dyti, si administratori që e fshiu herën e parë faqen mund të të them: burimet që po e mbulojnë temën nuk mund të konsiderohen assesi të pavarura. Faqet si ''Koha Jonë'' po e cekin që "{{!xt|Karriera dhe biografia e tij tashmë janë dokumentuar në enciklopedinë globale Wikipedia}}," që kundërmon erën e një artikulli reklamues me pagesë (për më shumë info aty, shiko [[:en:WP:Citogenesis|Citogjeneza]]—fenomeni ku artikujt që referojnë Wikipedinë, poashtu referohen në Wikipedia). :::::Secili prej burimeve në variantin e ri dhe variantin e vjetër po përmban ditëlindjen si detaji i parë, kur në realitet ky detaj do të ishte shumë më i zorshëm ta gjejmë vetë, pra thuajse po na ushqehet vetë neve ky detaj si i rëndësishëm dhe i vërtetë. :::::Problemi i vërtetë nuk ka qenë vetëm fakti që u shkruajt me IA; ka qenë vetëm njëra pjesë. Arsyetimi im i dytë ka qenë që ishte qartë një ''atentat reklamimi''. Fakti që këto burime janë përdorur për reklamim të tillë flagrant tashmë e ka komprometuar secilin prej këtyre burimeve (këta duke qenë ''Telegrafi'', ''Albeu'', ''Koha Jonë'', RTV21, ''Saranda News''); dmth nuk mundemi t'i përdorim asnjërin prej këtyre portaleve pa shumë kujdes tashmë që e dijmë se mund ta paguajë secili person me 800 abonentë në YouTube për ta reklamuar. :::::Artikulli qëndron i fshirë, dhe ky është vendim i prerë. Çdo tentativë për ta rikrijuar nga ana jote mund të konsiderohet vandalizëm dhe të rezultojë në bllokimin tënd prej redaktimit sipas [[Wikipedia:Politika e bllokimit|politikës sonë të bllokimit]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 02:57 (CEST) == Vath Koreshi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Përshëndetje! Tek faqja për Vath Koreshin kam shtuar informacion dhe kam riorganizuar të dhënat ekzistuese. Është shënimi i artikullit cung. Nuk e fshiva për ta parë njëherë ju, në se artikulli mund të quhet i plotësuar. Faleminderit. [[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]] ([[Përdoruesi diskutim:Gajtako|diskutimet]]) 8 prill 2026 22:44 (CEST) :Prsh @[[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]]. me sa duket Fallbackintoreality e paska kryer tashmë. Punë e mirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:18 (CEST) == Advice == Hi, i advice you to see this topic at the end bottom part to understand better and more [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lori_Hoxha] also @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] too. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-23697-45|&#126;2026-23697-45]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-23697-45|talk]]) 18 prill 2026 01:02 (CEST) :Thanks. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:42 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 prill 2026 09:37) == Përshëndetje Z.Leutrim! Jam një përdorues i ri dhe sapo krijova artikullin tim të parë për shkencëtarin shqiptar Besnik Sykja. Do t'ju isha shumë mirënjohës nëse mund t'i hidhni një sy për ta shqyrtuar apo nëse keni ndonjë këshillë për të përmirësuar referencat që kam vendosur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 23 prill 2026 09:37 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:34 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (26 prill 2026 17:55) == Përshëndetje! Shpresoj të jeni mirë. Kam bërë disa ndryshime te artikulli i Besnik Sykjes (shtova kategoritë dhe rregullova lidhjet). Kur të keni pak kohë, a mund t'i hidhni një sy për t'i aprovuar? Ju falenderoj për ndihmën! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 26 prill 2026 17:55 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 prill 2026 18:19 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Occultus == Përshëndetje, si kaloni, kisha një pyetje konkrete për ju, si ka mundësi që jeni përfaqësues/e të WoALUG dhe faqja juaj e përdoruesit është bosh, nuk ka as të dhëna bazike se nga je (AL/KS/tjetër..) apo qfarë përfaqëson dhe cila është pozita/roli juaj në WoALUG. Të paktën të shkruaj që jeni pjesëtarë/përfaqësues të organizatës.. Mirë që ne jemi vullnetarisht (pa përfitime) duke kontribuar për shumë vite, por nga ana juaj më duket paksa komike, që nuk e keni një stampë ose përshkrim të shkurtër, dhe ne si vullnetarë të gjithë kemi bërë njëfar prezantimi në komunitet apo jo?! Nëse kërkesa ime ju tingëllon absurde, na ndriqoni! Të dy zyrat (vendndodhjet) tuaja, është mirë të kenë nga 1 llogari administratori një në Shqipëri dhe tjetra llogari në Kosovë, për arsye të aktiviteteve, duke qenë se Vyolltsa tashmë mori privilegje, nëse ndonjëri nga adminët ekzistues veç nuk është pjesë e juaja, ju inkurajoj ta propozoni edhe ju një kur të jetë momenti i duhur. Me respekt për angazhimin tuaj fisnik, Trimi. - @[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:06 (CEST) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe te tjeret, jo tema me relevante per kete diskutim por sidoqofte. Puna si staf/bord ne WoALUG dhe priviligjet a administratorit na nxjerrin probleme per shkak se njerezit asociojne pastaj organizaten me editimet ne wiki qe gjithmone jane pergjegjesi individuale, dhe realisht per punen tone nuk na duhen. Bordin/stafin aktual te WoALUG mund ta shikoni ne kete [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group faqe] (anglishtja zakonisht eshte me e fresket). Çfare na ndihmon shume eshte roli i Rishikuesi per shkak te punes qe bejme me kontribues te rinj, momentalisht kjo aplikohet per @[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]], @[[Përdoruesi:Margott|Margott]] dhe mua (momentalisht i kam por me tendenca per t'mi hequr :) ). Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 27 maj 2026 12:09 (CEST) ::Në atë rast nëse vet kërkoni të mbani pavarësinë e organizatës, me mospërfshirje, mund edhe të qëndroni pa privilegje administratori, siç dihet, edhe nga adminët kërkohen detyra (goals) vjetore që duhen arritur në afate të caktuara dhe aktivitet i lartë. Flm për lidhjen e WoALUG. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], si mund të veprojmë tutje për dhënie privilegjesh (të Rishikuesit) për disa llogari që përdoren rregullisht nga anëtarët kryesorë të WoALUG, që të mos pengohet veprimtaria e tyre.. Dhe në përshkrimin e ndryshimit të privilegjeve të ceket se janë anëtarë të WoALUG.. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:58 (CEST) == Fshirje artikulli == përse e ke fshi artikullin për behramin [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-29081-73|talk]]) 14 maj 2026 01:20 (CEST) :@[[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]], Përshëndetje, nuk e di saktë për çfarë e ke fjalën por nëse po flet për këtë [[Bajrush Behrami]], ai ekziston, kam fshirë ridrejtimin se kishte gabim drejtshkrimor. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 maj 2026 01:30 (CEST) == Pastrimi i skedave == Përshëndetje! Padashje kisha arkivuar diskutimin ku më kishe shkruar së fundmi për çështjen e skedave. Mendova të të përgjigjem në një diskutim të ri, pa rikthyer të vjetrin. Nuk ka ndryshime pasi përdoruesi kyç që është marrë me atë punë dhe gëzon njohje të mirë të licensave nuk është bërë i gjallë. Plani im është që të përfundojmë çështjen e automoderatorit (i cili po përparon goxha dhe duhet të jetë gati për të nisur punë së shpejti [[phab:T420450]]) dhe 2000 gabimet e fundit në kod te [[Special:LintErrors]] dhe pastaj t'i shkruaj personalisht atij e nëse nuk përgjigjet të mundohem të gjej zgjidhje alternative, ndoshta duke gjetur ndonjë përdorues tjetër që mund të ndihmojë nga Commons, ose në ndonjë mënyrë tjetër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 maj 2026 12:21 (CEST) :Nëse mund t'i jepet përparësi do ishte mirë, pasi sidoqoftë ato që s'kanë licensim deri tani do grisen të gjitha, ka filluar para shumë kohësh, le të përmbyllet sa më shpejt. Nëse mund ti shkruaje tani, e nëse s'përgjigjet atëherë një kërkesë brenda javës në Commons! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 maj 2026 00:31 (CEST) ::E mirëkuptoj plotësisht vullnetin tënd për ta përmbyllur si çështje (pasi, siç mendoj se e di, jam nismëtar te ajo çështje) por fatkeqësisht tema në fjalë ka disa kompleksitete që duhen trajtuar me kujdes nëse duam t'i japim zgjidhjen e duhur. Shumë fotografi mund të ruhen në Commons përpara se të fshihen. Por për ta bërë këtë duhen studiuar me radhë e t'i gjenden licensat përkatëse. Kjo ka qenë pika që deri herën e fundit ka ndihmuar ai përdoruesi i huaj (jo shqiptar) duke gjetur licensat përkatëse pas hulumtimit për çdo fotografi dhe duke u kujdesur për procesin e eksportimit në Commons (përdoruesi në fjalë kishte zhvilluar dhe robotë që ndihmonin me këtë proces). Gjithashtu, pasi procesi të përfundonte, do të duhej të bëhej një shkrim i mirë i rregulloreve në lidhje me licensat e ligjet shqiptare në mënyrë që të mund të rihapnim ngarkimin lokal të materialeve sërish pas më shumë se 10 viteve. Kjo përsëri do të kërkonte ndihmë nga një përdorues i aftë te çështjet e licensave. Për të gjitha këto, nuk është aq e lehtë të gjesh dikë si vullnetar që pranon të ndihmojë të hulumtojë qindra fotografi të vjetra nga një projekt i huaj dhe më pas merret dhe me përpilimin e rregulloreve përkatëse për të. Dhe nëse do të gjendej lehtësisht, vetë puna do të ishte goxha e ngadaltë për shkak të faktorëve të mësipërm. Rasti i përdoruesit që erdhi të na ndihmonte ishte i veçantë pasi përdoruesi në fjalë merrej specifikisht me këtë punë dhe u ofrua vetë të ndihmonte. Do të përpiqem të komunikoj me të por gjithsesi do të jetë një proces i ngadaltë. Fatkeqësisht aktiviteti im në Wikipedia pakësohet ndjeshëm gjatë periudhës verore kështu që kjo do të ndikojë ca në këtë drejtim. Por pa dëshpërim, bëhet fjalë për materiale që kanë mbi 10 vite aty. Mund të presin dhe pak. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:36 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mburrja]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mburrja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:31 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985703|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Adreno]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985732|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Adreno]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mali (procesor)]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985734|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mali (procesor)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Humori i thatë]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985738|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Humori i thatë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ibrahim Traoré]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985807|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ibrahim Traoré]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20maj%202026,%2001:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 maj 2026 03:18 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolonizimi]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985815|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolonizimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20maj%202026,%2001:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 maj 2026 03:33 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bashkia Belsh]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2988020|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bashkia Belsh]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Titull i përgjithshëm|Titull i përgjithshëm]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin title. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: generic title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20qershor%202026,%2017:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 qershor 2026 19:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Patronazhi]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2995109|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Patronazhi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202026,%2015:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2026 17:46 (CEST) == Prano ndryshime == Leutrim a mundesh me i approve disa ndryshime ne kete faqe [[Qarrishtë (Gjilan)]] [[Përdoruesi:Luli.Hoxha|Luli.Hoxha]] ([[Përdoruesi diskutim:Luli.Hoxha|diskutimet]]) 9 qershor 2026 05:56 (CEST) :Po, {{U bë}}. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 qershor 2026 12:24 (CEST) == Më ndihmon dot? == Pershendetje Leutrim, shpresoj te jesh mire! Me ndihmon dot me redaktimin e artikullit [[Adolf Hitler]]? Kete artikull e perktheva nga anglishtja sepse artikulli ekzistues [[Adolf Hitleri]] ka nje perkthim skandaloz te pakuptueshem. Tek artikulli i ri, problem eshte skeda e pare me informacion te pergjithshem, disa citime qe nuk perktheheshin fare, si dhe referimet/shenimet. Kur te behen keto ndryshime, do te doja ta kandidoja per artikull te mire. Me pas duhet grisur artikulli i meparshem [[Adolf Hitleri]]. Me ndihmon dot apo t'ia kerkoj dikujt tjeter? Faleminderit! - [[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] ([[Përdoruesi diskutim:DieliAlla|diskutimet]]) 9 qershor 2026 20:02 (CEST) :Përshëndetje Dielind, më vjen mirë që i je kthyer redaktimit dhe krijimit të artikujve, nuk besoj se do kem mundësi deri nesër, se është voluminoz. Nesër mund t'i hedhë një sy. ✔️ <br> :Me respekt. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 qershor 2026 23:16 (CEST) ip7f2jsvy0tzl7ahozhk3qgajnaheg7 0 323810 2995452 2961311 2026-06-09T16:34:38Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familja Arvanitaqi]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995452 wikitext text/x-wiki '''Arvanitakit''' ose '''Arvanitachi''' është një degë kadetësh e [[Familja Drakos|familjes Drakos]]. Familja Arvanitachi e ka origjinën në [[Kreta|Kretë]], por më së shumti gjendet në [[Ishujt e Jonit|Ishujt Jon]] dhe gjetkë në Greqi, të cilët kanë pasur një rol të rëndësishëm në themelimin e shtetit [[Mbretëria e Greqisë|modern grek]]. Familja është veçanërisht e famshme për brezat e shumtë të [[Shkolla Kretare|priftërinjve-ikonografë]] që prodhoi. Anëtarët e tjerë të familjes ishin ushtarë, shtetarë, tregtarë, mjekë dhe avokatë. == Origjina == Emri 'Arvanitakis' (ose 'Arvanitachi' në veneciane) është një pseudonim që do të thotë '[[Arbëreshët në Greqi|arvanit]] i vogël', i cili daton nga ditët e shërbimit venedikas dhe u adoptua në Kretë në shekullin e 15-të.<ref name=":02"/> Anëtari i parë i familjes që mori mbiemrin ishte [[Giannaris Drakos-Arvanitakis]], anëtar i [[Familja Drakos|familjes Drakos]] nga [[Suli]], i cili u bë kapiten mercenar [[Stratiotët|stratiot]] në [[Republika e Venedikut|Republikën e Venedikut]].<ref name=":3">{{Cite web|title=Ο ερειπωμένος οικισμός Βλέρωμα και η ιστορία του-Η σχέση του με το Σούλι - Ιστορίες, Ρεπορτάζ, Σχολιασμός Κρήτης Blog &#124; e-storieskritis.gr|url=https://www.e-storieskritis.gr/2021/07/blog-post_13.html?m=1}}</ref> Atij iu dha tokë në Vleroma të [[Kreta|Kretës]] në këmbim të shërbimit ushtarak dhe hyri në fisnikërinë venedikase të njohur me pseudonimin e tij 'Arvanitakis', e cila gradualisht u italianizua si 'Arvanitachi'.<ref>{{Cite journal|last=Konti|first=Voula|title=Τα εθνικά οικογενειακά ονόματα στην Κρήτη κατά τη Βενετοκρατία, 13ος-17ος αι.|journal=Symmeikta|volume=8|pages=143–317|doi=10.12681/byzsym.728}}</ref><ref>Dictionnaire historique et généalogique des grandes familles de Grèce, d'Albanie et de Constantinople, Paris: L'Auteur, 1983</ref> Familja luftoi për [[Republika e Venedikut|Republikën e Venedikut]] gjatë të gjitha [[Luftërat osmano-veneciane|luftërave osmano-venedikase]] deri në pushtimin osman të Kretës në 1669. Disa anëtarë të familjes mbetën në Kretë, ku njiheshin si komandant (kapiten) të ashpër lufte.<ref name=":3"/> Anëtarët e tjerë të familjes u shpërngulën diku tjetër për të vazhduar shërbimin e tyre në Republikën e Venedikut. Në vitin 1671 Arvanitachi i parë mbërriti në [[Zanta|Zantë]], me anëtarët e tjerë të familjes që u vendosën në Paxos dhe Korfuz, që të gjitha ishin territore venedikase.<ref name=":02"/> Familja u fut në [[Libro d'Oro]] të Paxos në shekullin e 17-të. [https://www.translatum.gr/etexts/idoikas/libro.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221226163818/https://www.translatum.gr/etexts/idoikas/libro.htm |date=26 dhjetor 2022 }} Ata u futën në [[Libro d'Oro]] të Korfuzit në 1803.<ref>{{Cite book|last=Rizo Rangabe|first=Eugene|title=Livre d'or de la Noblesse Ionienne (Corfou)|publisher=Eleftheroudakis|year=1925|location=Athens|pages=23}}</ref> Ata u futën në [[Libro d'Oro]] të Zantes më 25 shtator 1785.<ref>{{Cite book|last=Rizo Rangabe|first=Eugene|title=Livre d'or de la Noblesse Ionienne (Zante)|publisher=Eleftheroudakis|year=1927|pages=14}}</ref> Dega e [[Qefalonia|Cefalonisë]], me prejardhje nga kapiteni Spiridon Arvanitachi, statusi i tyre fisnik u konfirmua nga britanikët më 10 shkurt 1841. Gjatë epokave venedikase dhe britanike, familja u arsimua në universitetet italiane si Padova dhe Piza dhe kështu ishin kulturalisht më shumë italiane se greke deri në ribashkimin e Ishujve Jonianë me Mbretërinë e Greqisë në 1862. == Historia Moderne == Në vitin 1904, [[Archduke Ludwig Salvator of Austria|Ludwig Salvator]] shkruan se Arvanitachi ishin ndër 16 familjet më të rëndësishme në ishullin [[Zanta|Zante]].<ref name=":12">{{Cite book|last=Salvator|first=Ludwig|title=Zante: Allgemeiner Theil|publisher=H. Mercy Sohn|year=1904|volume=2|pages=25}}</ref> Familja Arvanitachi kishte vreshta në Agrilia në Zante dhe ishte një nga prodhuesit më të mëdhenj të verërave në ishull në fund të shekullit të 19-të.<ref name=":12" /> == Palazzo Arvanitachi == Sipas zakonit të venecianëve, arvanitaçët ishin një familje fisnike urbane dhe e kishin selinë në qytetin kryesor të Zantës. Ky u shkatërrua në tërmetin e vitit 1953, por ishte një nga pallatet më të mëdha në qytet. Është ndërtuar në shekullin e 18-të në stilin venecian palladian me pesë kolona dorike në katin e parë, lozhë me hark dhe triglife sipër.<ref name=":12"/> Dy katet e sipërme ishin planifikuar në një stil 'gjigant' me kolona të mëdha që shtriheshin mbi dy katet e sipërme. Në atriumin e shtëpisë ishte një bust i perandorit romak [[Vitellius]], i cili i mbijetoi tërmetit të vitit 1953 dhe iu dhurua nga Dr Giovanni Arvanitachi Muzeut të Zakinthos.<ref>{{Cite web|date=24 tetor 2019|title=Δωρεά αγάπης του κ. Αρβανιτάκη στο Μουσείο Σολωμού - Χάρισε ένα αρμόνιο του 20ου αιώνα|url=https://www.imerazante.gr/2019/10/24/209098}}</ref> == Ikonografia == Dega Zante e familjes është e famshme për prodhimin e shumë [[Ikonografi|ikonografëve]]. Shumë nga këto ikona, të cilat janë prodhuar në [[Shkolla Heptane (pikturë)|Shkollën Heptane]], mbeten ndër shembujt më të mirë të ikonave të shekullit 17-18 në ishull. Anëtarët e famshëm përfshijnë: Don Pancratio Arvanitachi (fl. 1635); Don Niccolo Arvanitachi (fl. 1718); Don Eustacchio Arvanitachi (fl. 1732–43); Don Pancratio Arvanitachi (shek. XVIII) dhe Don Niccolo Arvanitachi (fl. 1784–87).<ref name=":02">{{Cite book|last=Zois|first=L. Ch.|title=Lexikon Istorikon Kai Laografikon Zakynthou|year=1963|location=Zakynthos|pages=59–60}}</ref> == Anëtarë të shquar == * Kapiten Zorzi Arvanitachi (Shekulli XVII), kapiten [[Stratiotët|stradiot]] venedikas në Kretë * Kapiten Spiridone Arvanitachi i Zantes (fl. 1820–44), i biri i Don Zorzi Arvanitachi, revolucionar grek i cili u anëtarësua në [[Filiki Eteria]] në 1820 dhe udhëhoqi një kompani [[Qefalonia|qefalinësh]] në [[Kryengritja Vllahe e 1821|Kryengritjen e Vllahisë të 1821]] dhe më pas kërkoi azil në Rusi në Odesa. Më 1826 hyri në shërbimin civil grek ku shërbeu në [[Nafplio|Nafplion]] ({{Rreth|1837}}) dhe më vonë ishte Mbikqyrës i [[Amaliapoli|Amaliapolit]] në 1844.<ref name=":2">{{Cite book|title=Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό - Τόμος: 1}}</ref> * Dr Demetrio Arvanitachi i Zantes (fl. 1780–1823), i biri i Giovanni Arvanitachi, nënshkrues i kushtetutës së 1817 të [[Shtetet e Bashkuara të Ishujve Jon|Shteteve të Bashkuara të Ishujve Jon]] dhe Senatori i parë i Zantes. Ai ishte prefekt i Zantes në 1823 dhe thuhet se ishte një bashkëpunëtor i ngushtë i [[A. Thomas Maitland|Sir Thomas Maitland]].<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|last=Laurent|first=Peter Edmund|year=1821|title=Recollections of a Classical Tour Through Various Parts of Greece, Turkey, and Italy: Made in the Years 1818 & 1819|url=https://books.google.com/books?id=hHlkAAAAMAAJ&dq=arvanitachi&pg=PA287}}</ref> * Dionysio Arvanitachi deputet i Zantes (fl. 1795–1809), i biri i Giovanni Arvanitachi, President i Kolegjit të Juristëve në Zante dhe Guvernator i Përkohshëm i Zantes 1805–1809. Nga viti 1809 ishte deputet i Zantes.<ref name=":2" /> * Elena Arvanitachi (l. 1802), e bija e Dr Demetrio Arvanitachi dhe gruaja e Kontit Dimitri Solomos GCMG, Zëvendës President i Parlamentit Jon, dhe vëllai i madh i poetit kombëtar të Greqisë [[Dionysios Solomos|Dionisios Solomos]]. Drama e tij ''Gruaja e Zakynthos'' (1826-9) thuhet se bazohet në pabesitë e Elenës.<ref name=":02"/> * Dr Spiridone Arvanitachi Deputet i Korfuzit (1802-1880), i biri i deputetit Niccolo Arvanitachi, ai ishte profesor i mjekësisë në Akademinë Jon 1844-1865, i cili bëri leksione në greqisht (që më parë kishte qenë vetëm në italisht). Ai ishte një anëtar themelues i Shoqërisë Letrare të Korfuzit dhe anëtar i ''Shoqatës Phrénologique de Paris.'' Më 1852 u zgjodh deputet i Parlamentit të Jonit dhe ishte anëtar i [[Partia e Radikalëve (Ishujt Jon)|Partisë së Radikalëve]] që bëri fushatë për bashkimin e Ishujve Jon me [[Mbretëria e Greqisë|Mbretërinë e Greqisë]]. Një nga rrugët kryesore të qytetit të Korfuzit mban emrin e tij.<ref name=":2" /> * Kapitenët Dimitrio dhe Kristo Arvanitachi (fl. 1870), dy vëllezër që drejtuan një bandë hajdutësh në shekullin e 19-të dhe luftuan në [[Beteja e Mouzaki|Betejën e Muzakit]].<ref>{{Cite book|title=Accounts and Papers of the House of Commons, Volume 70|year=1870|pages=19}}</ref> * Leandro Arvanitachi (1823-1892), profesor i latinishtes dhe greqishtes në [[Seminari Halki|Seminarin Halki]].<ref name=":2" /> * George Arvanitachi (1872-1946), i biri i lart, profesor i shkencave në Universitetin e Athinës.<ref name=":2" /> * Deputet [[:el:Ευάγγελος Αρβανιτάκης|Evangelos Arvanitachi]] (1907-1971), Ministër i Komunikimeve në Qeverinë Greke, i arrestuar gjatë [[Diktatura ushtarake greke 1967–1974|Juntës së viteve 1967-1974]].<ref name=":2" /> == Referime == <references /> [[Kategoria:Familje shqiptare]] [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] [[Kategoria:Familja Arvanitaqi]] 3h8j4vdey1nv0et54zg8fgs9cklf1gz 0 326784 2995500 2961881 2026-06-09T17:35:46Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë]]; added [[Category:Profesorë të Universitetit të Tiranës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995500 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Eno Popi | birth_date = {{Birth date and age|df=y|19|6|1981}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | occupation = {{hlist|Prezantues|Gazetar|Radiofonist|Pedagog}} | years_active = 1997–sot | nationality = Shqiptar | alma_mater = {{hlist|[[Universiteti i Tiranës]]|Universiteti i Urbinos|Universiteti i Urbinos ''Carlo Bo''}} | children = 1 }} '''Eno Popi''' (lindur më 19 qershor 1981) është prezantues televiziv, gazetar, moderator radiofonik dhe pedagog shqiptar. Ai është bërë i njohur për drejtimin e disa programeve argëtuese dhe reality në [[Top Channel]], mes të cilave ''[[Wake Up]]'', ''[[StarTop]]'' dhe ''[[Dancing with the Stars 5|Dancing with the Stars]]''. == Jeta dhe arsimi == Popi lindi në [[Tiranë]] më 19 qershor 1981. Ai ndoqi studimet për gazetari në Fakultetin e Historisë dhe të Filologjisë të [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]], ku u diplomua në vitin 2005. Dy vjet më vonë, në Itali, përfundoi studimet master në fushën e Redaktimit Multimedial në Universitetin “Carlo Bo” të Urbinos.<ref name="EnoPopiCV">{{Cite web|title=CV - Eno Popi|url=https://oldarchive.tiranafilmfest.com/index.php?view=article&catid=71%3Amedia-jury&id=264%3Aeno-popi&format=pdf&option=com_content&Itemid=247|website=Tirana Film Fest|access-date=26 gusht 2025|format=PDF|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Karriera == Hapat e parë në media i hodhi në vitin 1997 si reporter kulture për gazetën ''Koha TV'' dhe [[Radio Koha]].<ref name="EnoPopiCV"/> Në shtator 1999 iu bashkua [[Top Albania Radio]] si redaktor lajmesh dhe më pas mori rolin e moderatorit në disa programe të përditshme. Në vitin 2006 prezantoi ''Radio Magazine'', ndërsa një vit më pas, së bashku me [[Ledion Liço]]-n, krijoi talk-show-n ''Live from Tirana''. Ky format shërbeu si bazë për emisionin e mëngjesit ''Wake Up'', që nisi transmetimin dy vjet më vonë në [[Top Channel]] dhe [[Top Albania Radio]].<ref>{{Cite web|title=Eno Popi – Top Albania Radio|url=https://www.topalbaniaradio.com/eno-popi/|website=Top Albania Radio|access-date=26 gusht 2025|language=sq}}</ref> Krahas angazhimeve në media, Popi ka ushtruar edhe detyrën e pedagogut në Departamentin e Gazetarisë dhe të Komunikimit, Fakulteti i Historisë dhe i Filologjisë, [[Universiteti i Tiranës]].<ref>{{Cite web|title=Departamenti i Gazetarisë dhe i Komunikimit|url=https://fhf.edu.al/departamentet/departamenti-i-gazetarise-dhe-i-komunikimit/|website=Fakulteti i Historisë dhe i Filologjisë|access-date=26 gusht 2025|language=sq}}</ref> === Televizioni === Në ekranin e [[Top Channel]], Popi ka prezantuar ose bashkë-prezantuar disa programe, ndër të cilat: * ''Top Select'', së bashku me [[Arbana Osmani]]<ref>{{Cite web|url=https://iconstyle.al/eno-popi-rishikon-momentet-e-para-ne-top-select-ja-si-reagon-ai/|title=Eno Popi rishikon momentet e para në Top Select: Ja si reagon ai|website=IconStyle.al|access-date=26 gusht 2025|language=sq}}</ref> * ''[[Wake Up]]'', program i mëngjesit<ref>{{Cite web|url=https://www.panorama.com.al/panoramaplus/eno-popi-jo-me-pjese-e-wake-up-ja-cfare-thote-ori-nebiaj/|title=Eno Popi jo më pjesë e ‘Wake Up’, ja çfarë thotë Ori Nebiaj|website=Panorama Plus|date=10 korrik 2018|access-date=26 gusht 2025|language=sq}}</ref> * ''[[Big Brother]]'' – fillimisht bashkë-prezantues e më vonë drejtues kryesor<ref name="Tekste Shqip">{{Cite web|url=https://teksteshqip.com/big-brother-albania/eventi/454|title=Big Brother Albania 1|website=Teksteshqip.com|access-date=26 gusht 2025|language=sq}}</ref> * ''Big Brother Albania Fans Club'' (sezonet 1–3)<ref name="Tekste Shqip"/> * ''Të gjithë për një''<ref>{{Cite web|url=https://www.topalbaniaradio.com/e-marta-e-eno-popit-por-tashme-me-nje-program-te-ri/|title=Të gjithë për një starton sonte në Top Channel|last=Velija|first=Kreizia|website=Top Albania Radio|date=18 tetor 2016|access-date=26 gusht 2025|language=sq}}</ref> * ''[[100 milionë|100 Milionë]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.cna.al/2018/08/16/top-channel-mbyll-100-milione-eno-popi-zbulon-detajet-e-emisionit-te-ri|title=“Top Channel” mbyll “100 Milionë”: Eno Popi zbulon detajet e emisionit të ri|date=16 gusht 2018|website=CNA.al|access-date=26 gusht 2025|language=sq}}</ref> * ''Dilema'' (versioni shqiptar i ''Deal or No Deal'')<ref>{{Cite web|url=https://kohajone.com/showbiz/eno-popi-vjen-me-projekt-te-ri-dilema-sociale-e-rikthen-ate-tek-rrenjet/|title=Eno Popi vjen me projekt të ri, “Dilema Sociale” e rikthen atë tek rrënjët|website=Koha Jonë|date=5 tetor 2020|access-date=26 gusht 2025|language=sq}}</ref> * ''[[StarTop]]''<ref>{{Cite web|url=https://gazeta-shqip.com/lifestyle/keshilla-biznesi-falas-startop-eno-popi-jep-detaje-nga-emisioni-me-i-r-i1191779/|title=“Këshilla biznesi falas”/ “StarTop”, Eno Popi jep detaje nga emisioni më i ri që starton në Top Channel|website=Gazeta Shqip|date=20 tetor 2022|access-date=26 gusht 2025|language=sq}}</ref> * ''[[Dancing with the Stars 2|Dancing with the Stars]]'' (sezonet 8–9), bashkë me [[Bora Zemani]]<ref>{{Cite web|url=https://lapsi.al/2022/09/30/eno-popi-bashkeprezantues-me-bora-zemanin-ne-dwts/|title=Eno Popi bashkëprezantues me Bora Zemanin në ‘DWTS’|website=Lapsi.al|date=30 shtator 2022|access-date=26 gusht 2025|language=sq}}</ref> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:lindje 1981]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Prezantues televizivë]] [[Kategoria:Gazetarë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Tiranës]] bu14zf6ukv6m0wnaz9cg768r3pjbaic 0 328066 2995528 2857305 2026-06-09T22:00:02Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Nëpërka]] te [[Nepërka]]: Gabim drejtshkrimor 2857305 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=Qershor 2021}} {{Automatic taxobox|name=Viperidae|image=Viperidae-01.jpg|image_caption=Viperidae|taxon=Viperidae|authority=[[Nicolaus Michael Oppel|Oppel]], 1811|synonyms=* Viperae <small>Laurenti, 1768</small> * Viperini <small>Oppel, 1811</small> * Viperidae <small>Gray, 1825</small> <ref name="McD99">McDiarmid RW, Campbell JA, Touré T. 1999. Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, vol. 1. Herpetologists' League. {{ISBN|1-893777-00-6}} (series). {{ISBN|1-893777-01-4}} (volume).</ref>}} '''Nëpërka''' apo '''Viperidae''', janë një familje [[Gjarpri|gjarpërinjsh]] që gjenden në shumicën e pjesëve të botës, me përjashtim të [[Antarktiku|Antarktidës]], [[Australia|Australisë]], [[Hawaii|Havait]], [[Madagaskari|Madagaskarit]] dhe ishujve të tjerë të ndryshëm të izoluar. Ata janë [[Helmi|helmues]] dhe kanë këpurdha të gjata (në krahasim me jo-nëpërkat), të cilat lejojnë depërtimin e thellë dhe injektimin e helmit të tyre. Aktualisht njihen 3 nënfamilje. Ato njihen edhe si '''viperide'''. Emri "nëpërkë" rrjedh nga fjala latine ''vipera'', ''-ae'', që do të thotë gjithashtu nepërkë, ndoshta nga ''vivus'' ("jeta") dhe ''parere'' ("për të lindur"), duke iu referuar tiparit viviparity (lindja e gjallë) e zakonshme tek nepërkat. si shumica e llojeve të [[Bolla|Boidae]]. == Përshkrimi == Të gjitha nëpërkat kanë një palë këpurdhash relativisht të gjata solenoglyfe (të zbrazëta) që përdoren për të injektuar helm nga gjëndrat e vendosura drejt pjesës së pasme të nofullave të sipërme, menjëherë pas syve. Secili prej dy fangëve është në pjesën e përparme të gojës në një kockë të shkurtër nofull që mund të rrotullohet përpara dhe mbrapa. Kur nuk përdoren, këpurdhët palosen prapa në çatinë e gojës dhe mbyllen në një mbështjellës membranor. Ky mekanizëm rrotullues lejon që këpurdha shumë të gjata të mbahen në një gojë relativisht të vogël. Fangat majtas dhe djathtas mund të rrotullohen së bashku ose në mënyrë të pavarur. Gjatë një goditjeje, goja mund të hapet afërsisht 180° dhe maksila rrotullohet përpara, duke i ngritur dhëmbët sa më vonë që të jetë e mundur, në mënyrë që këpurdhët të mos dëmtohen, pasi janë të brishtë. Nofullat mbyllen pas goditjes dhe mbështjellësit muskulor që kapsulojnë gjëndrat e helmit tkurren, duke injektuar helmin ndërsa dhëmbët depërtojnë në objektiv. Ky veprim është shumë i shpejtë; në goditjet mbrojtëse, do të jetë më shumë një goditje me thikë sesa një pickim. Viperidet e përdorin këtë mekanizëm kryesisht për imobilizimin dhe tretjen e gjahut. Para-tretja ndodh pasi helmi përmban proteaza, të cilat degradojnë indet. Së dyti, përdoret për vetëmbrojtje, ndonëse në rastet me jo pre, siç janë njerëzit, mund të japin një pickim të thatë (të mos injektojnë ndonjë helm). Një pickim i thatë i lejon gjarprit të ruajë rezervën e tij të çmuar të helmit, sepse pasi të jetë varfëruar, nevojitet kohë për ta rimbushur atë, duke e lënë gjarpërin të prekshëm. Përveç të qenit në gjendje të japin kafshime të thata, nepërkat mund të injektojnë sasi më të mëdha helmi në objektivat më të mëdhenj të gjahut dhe sasi më të vogla në gjahun e vogël. Kjo shkakton sasinë ideale të tretjes për sasinë më të ulët të helmit. Pothuajse të gjitha nepërkat kanë luspa të forta, një strukturë trupore me një bisht të shkurtër dhe një kokë në formë trekëndëshi të dallueshme nga qafa, për shkak të vendndodhjes së gjëndrave të helmit. Shumica e tyre kanë bebëza vertikalisht eliptike ose në formë të çarë, të cilat mund të hapen gjerësisht për të mbuluar pjesën më të madhe të syrit ose të mbyllen pothuajse plotësisht, gjë që i ndihmon ata të shohin në një gamë të gjerë nivelesh drite. Në mënyrë tipike, nepërkat janë nate dhe i zënë pritë gjahut të tyre. Krahasuar me shumë gjarpërinj të tjerë, nepërkat shpesh duken mjaft të ngadalta. Shumica janë ovovivipare: vezët mbahen brenda trupit të nënës dhe të vegjlit dalin të gjallë. Megjithatë, disa vendosin vezë në fole. Në mënyrë tipike, numri i të rinjve në një tufë mbetet konstant, por me rritjen e peshës së nënës, prodhohen vezë më të mëdha, duke prodhuar të vegjël më të mëdhenj. == Shiko edhe == == Referimet == [[Kategoria:Zvarranikë]] [[Kategoria:Gjarpërinj]] [[Kategoria:Gjarpërinj helmues]] cep7s5h835227b6klygjfsqqlit2m6q 2995530 2995528 2026-06-09T22:01:41Z Leutrim.P 113691 2995530 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=Qershor 2021}} {{Automatic taxobox|name=Viperidae|image=Viperidae-01.jpg|image_caption=Viperidae|taxon=Viperidae|authority=[[Nicolaus Michael Oppel|Oppel]], 1811|synonyms=* Viperae <small>Laurenti, 1768</small> * Viperini <small>Oppel, 1811</small> * Viperidae <small>Gray, 1825</small> <ref name="McD99">McDiarmid RW, Campbell JA, Touré T. 1999. Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, vol. 1. Herpetologists' League. {{ISBN|1-893777-00-6}} (series). {{ISBN|1-893777-01-4}} (volume).</ref>}} '''Nëpërka''' apo '''Viperidae''', janë një familje [[Gjarpri|gjarpërinjsh]] që gjenden në shumicën e pjesëve të botës, me përjashtim të [[Antarktiku|Antarktidës]], [[Australia|Australisë]], [[Hawaii|Havait]], [[Madagaskari|Madagaskarit]] dhe ishujve të tjerë të ndryshëm të izoluar. Ata janë [[Helmi|helmues]] dhe kanë këpurdha të gjata (në krahasim me jo-nëpërkat), të cilat lejojnë depërtimin e thellë dhe injektimin e helmit të tyre. Aktualisht njihen 3 nënfamilje. Ato njihen edhe si '''viperide'''. Emri "nëpërkë" rrjedh nga fjala latine ''vipera'', ''-ae'', që do të thotë gjithashtu nepërkë, ndoshta nga ''vivus'' ("jeta") dhe ''parere'' ("për të lindur"), duke iu referuar tiparit viviparity (lindja e gjallë) e zakonshme tek nepërkat. si shumica e llojeve të [[Bolla|Boidae]]. == Përshkrimi == Të gjitha nëpërkat kanë një palë këpurdhash relativisht të gjata solenoglyfe (të zbrazëta) që përdoren për të injektuar helm nga gjëndrat e vendosura drejt pjesës së pasme të nofullave të sipërme, menjëherë pas syve. Secili prej dy fangëve është në pjesën e përparme të gojës në një kockë të shkurtër nofull që mund të rrotullohet përpara dhe mbrapa. Kur nuk përdoren, këpurdhët palosen prapa në çatinë e gojës dhe mbyllen në një mbështjellës membranor. Ky mekanizëm rrotullues lejon që këpurdha shumë të gjata të mbahen në një gojë relativisht të vogël. Fangat majtas dhe djathtas mund të rrotullohen së bashku ose në mënyrë të pavarur. Gjatë një goditjeje, goja mund të hapet afërsisht 180° dhe maksila rrotullohet përpara, duke i ngritur dhëmbët sa më vonë që të jetë e mundur, në mënyrë që këpurdhët të mos dëmtohen, pasi janë të brishtë. Nofullat mbyllen pas goditjes dhe mbështjellësit muskulor që kapsulojnë gjëndrat e helmit tkurren, duke injektuar helmin ndërsa dhëmbët depërtojnë në objektiv. Ky veprim është shumë i shpejtë; në goditjet mbrojtëse, do të jetë më shumë një goditje me thikë sesa një pickim. Viperidet e përdorin këtë mekanizëm kryesisht për imobilizimin dhe tretjen e gjahut. Para-tretja ndodh pasi helmi përmban proteaza, të cilat degradojnë indet. Së dyti, përdoret për vetëmbrojtje, ndonëse në rastet me jo pre, siç janë njerëzit, mund të japin një pickim të thatë (të mos injektojnë ndonjë helm). Një pickim i thatë i lejon gjarprit të ruajë rezervën e tij të çmuar të helmit, sepse pasi të jetë varfëruar, nevojitet kohë për ta rimbushur atë, duke e lënë gjarpërin të prekshëm. Përveç të qenit në gjendje të japin kafshime të thata, nepërkat mund të injektojnë sasi më të mëdha helmi në objektivat më të mëdhenj të gjahut dhe sasi më të vogla në gjahun e vogël. Kjo shkakton sasinë ideale të tretjes për sasinë më të ulët të helmit. Pothuajse të gjitha nepërkat kanë luspa të forta, një strukturë trupore me një bisht të shkurtër dhe një kokë në formë trekëndëshi të dallueshme nga qafa, për shkak të vendndodhjes së gjëndrave të helmit. Shumica e tyre kanë bebëza vertikalisht eliptike ose në formë të çarë, të cilat mund të hapen gjerësisht për të mbuluar pjesën më të madhe të syrit ose të mbyllen pothuajse plotësisht, gjë që i ndihmon ata të shohin në një gamë të gjerë nivelesh drite. Në mënyrë tipike, nepërkat janë nate dhe i zënë pritë gjahut të tyre. Krahasuar me shumë gjarpërinj të tjerë, nepërkat shpesh duken mjaft të ngadalta. Shumica janë ovovivipare: vezët mbahen brenda trupit të nënës dhe të vegjlit dalin të gjallë. Megjithatë, disa vendosin vezë në fole. Në mënyrë tipike, numri i të rinjve në një tufë mbetet konstant, por me rritjen e peshës së nënës, prodhohen vezë më të mëdha, duke prodhuar të vegjël më të mëdhenj. == Shiko edhe == * [[Nepërka me brirë]] * [[Gjarpri]] == Burime == [[Kategoria:Zvarranikë]] [[Kategoria:Gjarpërinj]] [[Kategoria:Gjarpërinj helmues]] 4lat0yxgbhw3iha3f0motp6wsj0i1en 2995531 2995530 2026-06-09T22:02:16Z Leutrim.P 113691 /* */ 2995531 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=Qershor 2021}} {{Automatic taxobox|name=Viperidae|image=Viperidae-01.jpg|image_caption=Viperidae|taxon=Viperidae|authority=[[Nicolaus Michael Oppel|Oppel]], 1811|synonyms=* Viperae <small>Laurenti, 1768</small> * Viperini <small>Oppel, 1811</small> * Viperidae <small>Gray, 1825</small> <ref name="McD99">McDiarmid RW, Campbell JA, Touré T. 1999. Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, vol. 1. Herpetologists' League. {{ISBN|1-893777-00-6}} (series). {{ISBN|1-893777-01-4}} (volume).</ref>}} '''Nepërka''' apo '''viperidae''', janë një familje [[Gjarpri|gjarpërinjsh]] që gjenden në shumicën e pjesëve të botës, me përjashtim të [[Antarktiku|Antarktidës]], [[Australia|Australisë]], [[Hawaii|Havait]], [[Madagaskari|Madagaskarit]] dhe ishujve të tjerë të ndryshëm të izoluar. Ata janë [[Helmi|helmues]] dhe kanë këpurdha të gjata (në krahasim me jo-nëpërkat), të cilat lejojnë depërtimin e thellë dhe injektimin e helmit të tyre. Aktualisht njihen 3 nënfamilje. Ato njihen edhe si '''viperide'''. Emri "nëpërkë" rrjedh nga fjala latine ''vipera'', ''-ae'', që do të thotë gjithashtu nepërkë, ndoshta nga ''vivus'' ("jeta") dhe ''parere'' ("për të lindur"), duke iu referuar tiparit viviparity (lindja e gjallë) e zakonshme tek nepërkat. si shumica e llojeve të [[Bolla|Boidae]]. == Përshkrimi == Të gjitha nëpërkat kanë një palë këpurdhash relativisht të gjata solenoglyfe (të zbrazëta) që përdoren për të injektuar helm nga gjëndrat e vendosura drejt pjesës së pasme të nofullave të sipërme, menjëherë pas syve. Secili prej dy fangëve është në pjesën e përparme të gojës në një kockë të shkurtër nofull që mund të rrotullohet përpara dhe mbrapa. Kur nuk përdoren, këpurdhët palosen prapa në çatinë e gojës dhe mbyllen në një mbështjellës membranor. Ky mekanizëm rrotullues lejon që këpurdha shumë të gjata të mbahen në një gojë relativisht të vogël. Fangat majtas dhe djathtas mund të rrotullohen së bashku ose në mënyrë të pavarur. Gjatë një goditjeje, goja mund të hapet afërsisht 180° dhe maksila rrotullohet përpara, duke i ngritur dhëmbët sa më vonë që të jetë e mundur, në mënyrë që këpurdhët të mos dëmtohen, pasi janë të brishtë. Nofullat mbyllen pas goditjes dhe mbështjellësit muskulor që kapsulojnë gjëndrat e helmit tkurren, duke injektuar helmin ndërsa dhëmbët depërtojnë në objektiv. Ky veprim është shumë i shpejtë; në goditjet mbrojtëse, do të jetë më shumë një goditje me thikë sesa një pickim. Viperidet e përdorin këtë mekanizëm kryesisht për imobilizimin dhe tretjen e gjahut. Para-tretja ndodh pasi helmi përmban proteaza, të cilat degradojnë indet. Së dyti, përdoret për vetëmbrojtje, ndonëse në rastet me jo pre, siç janë njerëzit, mund të japin një pickim të thatë (të mos injektojnë ndonjë helm). Një pickim i thatë i lejon gjarprit të ruajë rezervën e tij të çmuar të helmit, sepse pasi të jetë varfëruar, nevojitet kohë për ta rimbushur atë, duke e lënë gjarpërin të prekshëm. Përveç të qenit në gjendje të japin kafshime të thata, nepërkat mund të injektojnë sasi më të mëdha helmi në objektivat më të mëdhenj të gjahut dhe sasi më të vogla në gjahun e vogël. Kjo shkakton sasinë ideale të tretjes për sasinë më të ulët të helmit. Pothuajse të gjitha nepërkat kanë luspa të forta, një strukturë trupore me një bisht të shkurtër dhe një kokë në formë trekëndëshi të dallueshme nga qafa, për shkak të vendndodhjes së gjëndrave të helmit. Shumica e tyre kanë bebëza vertikalisht eliptike ose në formë të çarë, të cilat mund të hapen gjerësisht për të mbuluar pjesën më të madhe të syrit ose të mbyllen pothuajse plotësisht, gjë që i ndihmon ata të shohin në një gamë të gjerë nivelesh drite. Në mënyrë tipike, nepërkat janë nate dhe i zënë pritë gjahut të tyre. Krahasuar me shumë gjarpërinj të tjerë, nepërkat shpesh duken mjaft të ngadalta. Shumica janë ovovivipare: vezët mbahen brenda trupit të nënës dhe të vegjlit dalin të gjallë. Megjithatë, disa vendosin vezë në fole. Në mënyrë tipike, numri i të rinjve në një tufë mbetet konstant, por me rritjen e peshës së nënës, prodhohen vezë më të mëdha, duke prodhuar të vegjël më të mëdhenj. == Shiko edhe == * [[Nepërka me brirë]] * [[Gjarpri]] == Burime == [[Kategoria:Zvarranikë]] [[Kategoria:Gjarpërinj]] [[Kategoria:Gjarpërinj helmues]] h7o5pqo6lmchd4rt1vr2gzuagu21r95 0 331819 2995412 2962453 2026-06-09T16:12:22Z Edukatori 112234 removed [[Category:Komuna e Podgoricës]]; added [[Category:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995412 wikitext text/x-wiki '''Stijena''' është fshat në komunën e [[Komuna e Podgoricës|Podgoricës]], [[Mali i Zi]] . == Demografia == Sipas regjistrimit të vitit 2011, popullsia e tij ishte 457.<ref>{{Cite web|title=Tabela N1. Stanovništvo prema nacinalnoj odnosno etničkoj pripadnosti po naseljima, Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Crnoj Gori 2011. godine|url=http://www.monstat.org/cg/page.php?id=536&pageid=322|access-date=27 janar 2012|publisher=[[Statistical Office of Montenegro]]|language=sr-me}}</ref> {| class="wikitable" |+Përkatësia etnike në 2011 ! width="100px" | Përkatësia etnike ! width="80px" | Numri ! width="80px" | Përqindje |- | [[malazezët]] | 238 | 52.1% |- | [[Serbët e Malit të Zi|serbët]] | 163 | 35.7% |- | [[Shqiptarët në Mal të Zi|shqiptarët]] | 11 | 2.4% |- | të tjerë/të padeklaruar | 45 | 9.8% |- | '''Total''' | '''457''' | '''100%''' |} == Shih edhe == * [[Tuzi]] * [[Podgorica]] * [[Komuna e Podgoricës]] == Referime == [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] b8zqsryarjpimrv1nrrskomyv7wnyj8 2995413 2995412 2026-06-09T16:13:31Z Edukatori 112234 2995413 wikitext text/x-wiki '''Stijena''' është fshat në komunën e [[Komuna e Podgoricës|Podgoricës]], [[Mali i Zi]] . == Demografia == Sipas regjistrimit të vitit 2011, popullsia e tij ishte 457.<ref>{{Cite web|title=Tabela N1. Stanovništvo prema nacinalnoj odnosno etničkoj pripadnosti po naseljima, Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Crnoj Gori 2011. godine|url=http://www.monstat.org/cg/page.php?id=536&pageid=322|access-date=27 janar 2012|publisher=[[Statistical Office of Montenegro]]|language=sr-me}}</ref> {| class="wikitable" |+Përkatësia etnike në 2011 ! width="100px" | Përkatësia etnike ! width="80px" | Numri ! width="80px" | Përqindje |- | [[malazezët]] | 238 | 52.1% |- | [[Serbët e Malit të Zi|serbët]] | 163 | 35.7% |- | [[Shqiptarët në Mal të Zi|shqiptarët]] | 11 | 2.4% |- | të tjerë/të padeklaruar | 45 | 9.8% |- | '''Total''' | '''457''' | '''100%''' |} == Shih edhe == * [[Tuzi]] * [[Podgorica]] * [[Komuna e Podgoricës]] == Referime == {{reflist}} <br> {{Komuna e Podgoricës}} [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] 9yox7vrkcubu4bd3rc3uaip0s4cj9lk 1 333031 2995588 2556375 2026-06-10T05:14:15Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995588 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alberto Moravia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2556374 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305003945/http://letersia.www.zemrashqiptare.net/article/LetersiaBoterore/3748/ për lidhjen http://letersia.www.zemrashqiptare.net/article/LetersiaBoterore/3748/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2023 09:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alberto Moravia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995587 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190414153957/https://premiostrega.it/PS/1952-alberto-moravia/ për lidhjen https://premiostrega.it/PS/1952-alberto-moravia/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190127124805/http://www.premioletterarioviareggiorepaci.it/premi/vincitori/1-Premio%20Letterario%20Viareggio-R%C3%A8paci për lidhjen http://www.premioletterarioviareggiorepaci.it/premi/vincitori/1-Premio%20Letterario%20Viareggio-R%C3%A8paci. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 07:14 (CEST) 61lopmybfr31n034hh0qycqcrnf76ai 0 335260 2995264 2995263 2026-06-09T12:09:12Z AltinNatyra 180704 2995264 wikitext text/x-wiki {{Joref|data=shtator 2025}}[[File:Duress Purger 13354.jpg|thumb|Durrësi në vitin 1914]] [[File:Albaniaturistica.jpg|thumb|Shqipëria Turistike]] [[File:Italy-Albania Adriatica-Steamer-Services 1937 Map.tif|thumb|Harta e Shërbimeve të Avulloreve Adriatike Itali-Shqipëri (1937)]] '''Historia e turizmit në Shqipëri''' është një udhëtim interesant që reflekton zhvillimet politike dhe ekonomike të vendit, duke nisur nga një izolim i plotë gjatë periudhës së [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] përmes periudhës mes dy [[Lufta botërore|luftërave botërore]] dhe asaj komuniste, ku turistët e huaj ishin një shfaqje e rrallë dhe e kontrolluar, në një hapje të shpejtë pas viteve '90, kur dëshira për të eksploruar natyrën e mrekullueshme dhe trashëgiminë e pasur kulturore u kthye në një motor kryesor të rritjes ekonomike.<ref>{{Cite web |title=Tourism sector drives growth and shapes Albania's economy |url=https://www.german-economic-team.com/en/newsletter/tourism-sector-drives-growth-and-shapes-albanias-economy/ |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Evolution of Tourism in Albania (2014-2025) |url=https://dentaltourismalbania.com/blogs/case-studies/albania-tourism-growth |language=en}}</ref> == Vështrim == Qe në kohën e Perandorisë Osmane ka patur disa udhëtarë të huaj në Shqiperi, si p.sh. [[Evlia Çelebiu]], [[François Pouqueville]], [[Ami Boué]], [[William Martin Leake]], [[Johann Georg von Hahn]], [[Edith Durham]], etj. Në vitin 1914 fill pas 2 vjetësh nga shpallja e pavarësisë, Shqipëria vizitohet nga [[princ Vidi]] . Ai mbërrin në qytetin e Durrësit , i cili ishte kryeqyteti i vëndit në atë kohë dhe gjatë vizitës një operator austriak realizoi pamjet e para filmike duke vënë në dukje mënyrën e jetesës , pamjen e qytetit dhe kulturën vëndase. Këto pamje rezultojnë si pamjet e para filmike me qëllim turistik në Shqipëri. Në fund të viteve 20 , Insituti “ Luce “ ofroi pamje të Shqipërisë bardh e zi , duke e titulluar këtë minifilm: “ Panorami Pittoreschi “. Filmimet e realizuara tregojnë Shqipërinë primitive dhe modern të asaj kohe , duke vënë në dukje: [[Veshjet popullore shqiptare|veshjet tradicionale]], punimet [[Artizanati Shqiptar|artizanale]] , [[Tregtia|tregtinë]] dhe [[Peshkimi|peshkimin]]. Qytetet e vizituara fillimisht ishin qyteti i [[Durrësi|Durrësit]] dhe [[Kruja|Krujës]]. Vizitorët zbarkonin ne qytetin bregdetar dhe pas vizitës në këtë qytet ata merrnin rrugën drejt qytetit të Krujës . Ajo ç’ka u bënte më shumë përshtypje ishte historia e vëndit dhe rrugëtimin historik që ne kemi që në periudhën e [[Bizanti|Bizantit]] . Ndertesat e vjetra arkiologjike të cilat dëshmonin çdo periudhë ne Shqipëri. Gjithashtu u tërhiqte vëmëndje edhe vëndi ku kishte mbretëruar heroi ynë kombëtar “ Gjergj Kastiot Skënderbeu “ . Kalatë madhështore të rezituara prej kohësh dhe burrat të cilët kryenin punët e tyre në pragun e derës. Ajo që u bënte më shumë përshtypje ishte roli I gruas . Gruaja pothuajse bënte të gjitha punët . Një nga turistët e famshëm të asaj kohe ishte edhe shkrimtari francez: [[Romain Rolland]] i cili vizitoi Durrësin dhe Krujën brënda një dite. Kruja ishte destinacioni kryesor turistik për shkakë të historisë dhe karakteristikave mesjetare , turko-bizantine. Gjithashtu për arsyen se konsiderohej si ; “djepi I pavarësisë “ e lidhur forte me mitin e heroit kombëtar. Pas Krujës , filloi zbulimi I një destinacioni të ri ,ai i Butrintit . Një qytet i lashtë ku Enea e Trojës e zbuloi krejt rastësishtë në rrugën e tij drejtë Romës. Butrinti do kthehej kështu në destinacionin shumë te famshëm në Shqipëri , e cila vazhdon edhe sot të konsiderohet I tillë. Në vitet 30 , papritur Shqipëria u kthye në edhe si një nga destinacionet turistike, ku përgjithsishtë agjensitë italiane sillnin turistë një ditorë dhe vazhdonin lundrimin e tyre me vapor drejtë Korfuzit. Mund t’a krahasojmë këtë lloj udhëtimi , si një nga udhetimet me kroçerë të asaj kohe . Arkiologët italian nxjerrin në pahë [[Butrinti|Butrintin]] me anë të gërmimeve të tyre arkiologjike ne vitin 1928 . Nga këto gërmime u zbuluan gjurmë interesante nga [[Perandoria Romake|perandoria romake]] në vëndin e [[Ilirët|ilirëve]] , paraardhës të shqiptarëve. Ato ç’ka binin më shumë në sy ishin dyshemeja shumëngjyrshe e shek – V pas Krishtit dhe amfiteatri i shek – III p.k . Sheshi i skenës që i përket epokës [[Helenistika|helenistike]] dhe sfondi i para skenës i epokës së perandorisë romake. Gjithashtu në themele u gjetën edhe statuja mjaft të bukura . Në vitin 1937 , Ministri i financave të Italisë mbërriti në Durrës, për të asistuar në 25-vjetorin e pavarësisë së Shqipërisë. Mbreti Zog organizoi një ceremoni me rastin e festës së pavarsisë. Pas asistim të tij , ministri i financave të Italisë gjithashtu shkoi të vizitonte edhe Butrintin e famshëm . Në këtë visit , ai do shikonte nga afer zbulimin e kësaj mrekullie antike. Shqipëria në fillesat e saj në turizëm , nuk pranonte turistë të huaj përveç turistëve Lindor ( bllokut komunistë të asaj kohe ). Anije me turistë gjermano-lindorë zbarkonin në portin e Durrësit për t’u njohur me Shqipërinë dhe kulturën vëndase. Hoteli I ri në qytetin e Durrësit i quajtur “Hotel Adriatik” ishte qëndra e pushimit për këta turistë të huaj. Qëndër tjetër pushimi bregdetar u bë edhe plazhi ii Dhërmiut i lagur nga deti Jon . Shqipëria si një nga vëndet më të vogla në Europë ofronte për turistët panorama të veçantë prej struktures së saj gjeografike dhe me një klimë tepër të favorshme . Në vitet 50 , [[Radio Televizioni Shqiptar|televizioni shqipëtar]] realizoi një dokumentar ku tregonte llojet e turizmit në Shqipëri për turistët e huaj. Pamjet e realizuara vinin theksin mbi turizmin malor,bregdetar,[[Kultura e Shqipërisë|kulturor]] dhe [[Arkeologjia|arkeologjik]]. Plazhi i Durrësit mbetej ende destinacioni më i preferuar i vizitorëve të asaj kohe. Gjithashtu do të shohim edhe fillesat e turizmit të brëndshëm në vend. i cili më pare nuk njihej në Shqipëri . Puntorëve u jepej mundësia të kalonin një ditë pushimi në bregdet. Më pas , destinacion tjetër turistik i preferuar u bë edhe qyteti i Pogradecit , ndryshe nga qytetet e tjera të frekuentuar , ky qytet ofronte plazh në liqenin e Ohrit . Fillim viteve 50 deri në fund të viteve 60 , Shqipëria përjetoi fluks turistik. Por pas prishjes së marrdhënieve me Bashkimin Sovjetik , Shqipëria humbi turistët perëndimor dhe lindor. Pas kësaj situate mbeti vetëm turizmi I brëndshëm , ku më pas do mbërrinin edhe turistët kinezë. Kjo për arsye se Shqipëria me Kinën ishin aleatët kryesor në Europë me lidhje shumë të forte me njeri-tjetrin. Për turistët vëndas u krijuan kabina dhe tualete ne zonën e plazhit ,të cilat ishin të konfiskuara nga ata që konsideroheshin si përfaqësues të drejtimit të vjetër. Vëndsit nuk kishin të drejtë të akomodoheshin ne hotel pasi , hotel Adriatik ishte ndertuar për të pranuar vetëm turistë te huaj . Disa nga hotelet e para të ndërtuara në Shqipëri ishin: * [[Hotel "Butrinti"|Hotel Butrinti]] * Hotel Kruja * Hotel Apolloni * Hotel Durrësi Këto katër hotele të ndertuara ishin përballë Hotel Adriatik I cili ishte kompleks turistik vetëm për të huaj , ndryshe nga hotelet pasardhese . Gjithashtu u krijuan mundësitë edhe për pushimet e fëmijëve, te cilëve u ofroheshin pushime 15 ditore në bregdetë pa praninë e prindërve të tyre. Përzgjidheshin fëmijë të dalluar ose fëmijë të punojësve të përzgjedhur për të kaluar pushimet e tyre në “Kampin e Pionerëve – Qemal Stafa “. Në këtë kamp fëmijëve u ofroheshin kënde lojrash , program argëtimi , menzë , ushtrime fizike , ushqim si edhe libra e revista. Në këtë periudhë , gjithashtu u ndërtua edhe anija e pare turistike ne qytetin e Durrësit . Kjo anije ofronte për turistët një lundrim fare të shkurtër ne bregdetin e qytetit e cila kushtonte 10 lekë të vjetra për person. E quajtur fillimisht “ Puntori “ ,kjo anije ofronte 120 vënde për turistët. 1.3.1 Kriteret që duhej të plotësonin turistët e huaj në Shqipëri në periudhën e komunizmit Në vitet 1983-1984 për here të parë u u realizua një promovim i mirëfilltë i turizmit në Shqipëri me pamje filmike me ngjyra të vëndeve të ndryshme të shoqëruar me komente përkatëse dhe duke shpjeguar copëza historie për secilën destinacion. Përveç vëndeve ato pamje tregonin edhe për hotelet , restorantet , dyqanet , muzetë , punishte dhe fabrika që mund të gjeje në Shqipëri. Ky promocion i plotë turistik shqipëtar u realizua nga “Kinostudio e Re “ . Në këtë mënyrë turistët mund të kishin një informacion më të detajuar rreth Shqipërisë . Në vitet 80-90 turistëve të huaj që mbërrinin në Shqipëri nuk u lejohej të filmonin apo fotografonin . Aparatet fotografike u konfiskoheshin ne momentin e mbërritjen në aeroporti e Rinas-it dhe u jepeshin mbrapsht në momentin që largoheshin sërisht nga Shqipëria. Meshkujt nuk lejoheshin të qëndronin në territorin shqipëtar me flokë të gjata, në te kundert ata qetheshin në ambjentet e aeroportit. Femrat duhej të ishin me veshje të përshtatëshme për vëndin dhe nuk duhej të ishin te ekspozuara. == Shih edhe == * [[Turizmi në Kosovë]] * [[Turizmi në Shqipëri]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Historia e turizmit në Shqipëri]] 300yw01riec909w10qiyor7879alv8v 2995265 2995264 2026-06-09T12:13:39Z AltinNatyra 180704 /* Vështrim */ 2995265 wikitext text/x-wiki {{Joref|data=shtator 2025}}[[File:Duress Purger 13354.jpg|thumb|Durrësi në vitin 1914]] [[File:Albaniaturistica.jpg|thumb|Shqipëria Turistike]] [[File:Italy-Albania Adriatica-Steamer-Services 1937 Map.tif|thumb|Harta e Shërbimeve të Avulloreve Adriatike Itali-Shqipëri (1937)]] '''Historia e turizmit në Shqipëri''' është një udhëtim interesant që reflekton zhvillimet politike dhe ekonomike të vendit, duke nisur nga një izolim i plotë gjatë periudhës së [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] përmes periudhës mes dy [[Lufta botërore|luftërave botërore]] dhe asaj komuniste, ku turistët e huaj ishin një shfaqje e rrallë dhe e kontrolluar, në një hapje të shpejtë pas viteve '90, kur dëshira për të eksploruar natyrën e mrekullueshme dhe trashëgiminë e pasur kulturore u kthye në një motor kryesor të rritjes ekonomike.<ref>{{Cite web |title=Tourism sector drives growth and shapes Albania's economy |url=https://www.german-economic-team.com/en/newsletter/tourism-sector-drives-growth-and-shapes-albanias-economy/ |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Evolution of Tourism in Albania (2014-2025) |url=https://dentaltourismalbania.com/blogs/case-studies/albania-tourism-growth |language=en}}</ref> == Vështrim == Qe në kohën e Perandorisë Osmane ka patur disa udhëtarë të huaj në Shqiperi, si p.sh. [[Evlia Çelebiu]], [[François Pouqueville]], [[Ami Boué]], [[William Martin Leake]], [[Johann Georg von Hahn]], [[Edith Durham]], etj. Në vitin 1914 fill pas 2 vjetësh nga shpallja e pavarësisë, Shqipëria vizitohet nga [[princ Vidi]] . Ai mbërrin në qytetin e Durrësit , i cili ishte kryeqyteti i vëndit në atë kohë dhe gjatë vizitës një operator austriak realizoi pamjet e para filmike duke vënë në dukje mënyrën e jetesës , pamjen e qytetit dhe kulturën vëndase. Këto pamje rezultojnë si pamjet e para filmike me qëllim turistik në Shqipëri. Në fund të viteve 20 , Insituti “ Luce “ ofroi pamje të Shqipërisë bardh e zi , duke e titulluar këtë minifilm: “ Panorami Pittoreschi “. Filmimet e realizuara tregojnë Shqipërinë primitive dhe modern të asaj kohe , duke vënë në dukje: [[Veshjet popullore shqiptare|veshjet tradicionale]], punimet [[Artizanati Shqiptar|artizanale]] , [[Tregtia|tregtinë]] dhe [[Peshkimi|peshkimin]]. Qytetet e vizituara fillimisht ishin qyteti i [[Durrësi|Durrësit]] dhe [[Kruja|Krujës]]. Vizitorët zbarkonin ne qytetin bregdetar dhe pas vizitës në këtë qytet ata merrnin rrugën drejt qytetit të Krujës . Ajo ç’ka u bënte më shumë përshtypje ishte historia e vëndit dhe rrugëtimin historik që ne kemi që në periudhën e [[Bizanti|Bizantit]] . Ndertesat e vjetra arkiologjike të cilat dëshmonin çdo periudhë ne Shqipëri. Gjithashtu u tërhiqte vëmëndje edhe vëndi ku kishte mbretëruar heroi ynë kombëtar “ Gjergj Kastiot Skënderbeu “ . Kalatë madhështore të rezituara prej kohësh dhe burrat të cilët kryenin punët e tyre në pragun e derës. Ajo që u bënte më shumë përshtypje ishte roli I gruas . Gruaja pothuajse bënte të gjitha punët . Një nga turistët e famshëm të asaj kohe ishte edhe shkrimtari francez: [[Romain Rolland]] i cili vizitoi Durrësin dhe Krujën brënda një dite. Kruja ishte destinacioni kryesor turistik për shkakë të historisë dhe karakteristikave mesjetare , turko-bizantine. Gjithashtu për arsyen se konsiderohej si ; “djepi I pavarësisë “ e lidhur forte me mitin e heroit kombëtar. Pas Krujës , filloi zbulimi I një destinacioni të ri ,ai i Butrintit . Një qytet i lashtë ku Enea e Trojës e zbuloi krejt rastësishtë në rrugën e tij drejtë Romës. Butrinti do kthehej kështu në destinacionin shumë te famshëm në Shqipëri , e cila vazhdon edhe sot të konsiderohet I tillë. Në vitet 30 , papritur Shqipëria u kthye në edhe si një nga destinacionet turistike, ku përgjithsishtë agjensitë italiane sillnin turistë një ditorë dhe vazhdonin lundrimin e tyre me vapor drejtë Korfuzit. Mund t’a krahasojmë këtë lloj udhëtimi , si një nga udhetimet me kroçerë të asaj kohe . Arkiologët italian nxjerrin në pahë [[Butrinti|Butrintin]] me anë të gërmimeve të tyre arkiologjike ne vitin 1928 . Nga këto gërmime u zbuluan gjurmë interesante nga [[Perandoria Romake|perandoria romake]] në vëndin e [[Ilirët|ilirëve]] , paraardhës të shqiptarëve. Ato ç’ka binin më shumë në sy ishin dyshemeja shumëngjyrshe e shek – V pas Krishtit dhe amfiteatri i shek – III p.k . Sheshi i skenës që i përket epokës [[Helenistika|helenistike]] dhe sfondi i para skenës i epokës së perandorisë romake. Gjithashtu në themele u gjetën edhe statuja mjaft të bukura . Në vitin 1937 , Ministri i financave të Italisë mbërriti në Durrës, për të asistuar në 25-vjetorin e pavarësisë së Shqipërisë. Mbreti Zog organizoi një ceremoni me rastin e festës së pavarsisë. Pas asistim të tij , ministri i financave të Italisë gjithashtu shkoi të vizitonte edhe Butrintin e famshëm . Në këtë visit , ai do shikonte nga afer zbulimin e kësaj mrekullie antike. Shqipëria në fillesat e saj në turizëm , nuk pranonte turistë të huaj përveç turistëve Lindor ( bllokut komunistë të asaj kohe ). Anije me turistë gjermano-lindorë zbarkonin në portin e Durrësit për t’u njohur me Shqipërinë dhe kulturën vëndase. Hoteli I ri në qytetin e Durrësit i quajtur “Hotel Adriatik” ishte qëndra e pushimit për këta turistë të huaj. Qëndër tjetër pushimi bregdetar u bë edhe plazhi ii Dhërmiut i lagur nga deti Jon . Shqipëria si një nga vëndet më të vogla në Europë ofronte për turistët panorama të veçantë prej struktures së saj gjeografike dhe me një klimë tepër të favorshme . Në vitet 50 , [[Radio Televizioni Shqiptar|televizioni shqipëtar]] realizoi një dokumentar ku tregonte llojet e turizmit në Shqipëri për turistët e huaj. Pamjet e realizuara vinin theksin mbi turizmin malor,bregdetar,[[Kultura e Shqipërisë|kulturor]] dhe [[Arkeologjia|arkeologjik]]. Plazhi i Durrësit mbetej ende destinacioni më i preferuar i vizitorëve të asaj kohe. Gjithashtu do të shohim edhe fillesat e turizmit të brëndshëm në vend. i cili më pare nuk njihej në Shqipëri . Puntorëve u jepej mundësia të kalonin një ditë pushimi në bregdet. Më pas , destinacion tjetër turistik i preferuar u bë edhe qyteti i Pogradecit , ndryshe nga qytetet e tjera të frekuentuar , ky qytet ofronte plazh në [[Liqeni i Ohrit|liqenin e Ohrit]] . Fillim viteve 50 deri në fund të viteve 60 , Shqipëria përjetoi fluks turistik. Por pas prishjes së marrdhënieve me Bashkimin Sovjetik , Shqipëria humbi turistët perëndimor dhe lindor. Pas kësaj situate mbeti vetëm turizmi I brëndshëm , ku më pas do mbërrinin edhe turistët kinezë. Kjo për arsye se Shqipëria me Kinën ishin aleatët kryesor në Europë me lidhje shumë të forte me njeri-tjetrin. Për turistët vëndas u krijuan kabina dhe tualete ne zonën e plazhit ,të cilat ishin të konfiskuara nga ata që konsideroheshin si përfaqësues të drejtimit të vjetër. Vëndsit nuk kishin të drejtë të akomodoheshin ne hotel pasi , hotel Adriatik ishte ndertuar për të pranuar vetëm turistë te huaj . Disa nga hotelet e para të ndërtuara në Shqipëri ishin: * [[Hotel "Butrinti"|Hotel Butrinti]] * Hotel Kruja * Hotel Apolloni * Hotel Durrësi Këto katër hotele të ndertuara ishin përballë Hotel Adriatik I cili ishte kompleks turistik vetëm për të huaj , ndryshe nga hotelet pasardhese . Gjithashtu u krijuan mundësitë edhe për pushimet e fëmijëve, te cilëve u ofroheshin pushime 15 ditore në bregdetë pa praninë e prindërve të tyre. Përzgjidheshin fëmijë të dalluar ose fëmijë të punojësve të përzgjedhur për të kaluar pushimet e tyre në “Kampin e Pionerëve – Qemal Stafa “. Në këtë kamp fëmijëve u ofroheshin kënde lojrash , program argëtimi , menzë , ushtrime fizike , ushqim si edhe libra e revista. Në këtë periudhë , gjithashtu u ndërtua edhe anija e pare turistike ne qytetin e Durrësit . Kjo anije ofronte për turistët një lundrim fare të shkurtër ne bregdetin e qytetit e cila kushtonte 10 lekë të vjetra për person. E quajtur fillimisht “ Puntori “ ,kjo anije ofronte 120 vënde për turistët. 1.3.1 Kriteret që duhej të plotësonin turistët e huaj në Shqipëri në periudhën e komunizmit Në vitet 1983-1984 për here të parë u u realizua një promovim i mirëfilltë i turizmit në Shqipëri me pamje filmike me ngjyra të vëndeve të ndryshme të shoqëruar me komente përkatëse dhe duke shpjeguar copëza historie për secilën destinacion. Përveç vëndeve ato pamje tregonin edhe për hotelet , restorantet , dyqanet , muzetë , punishte dhe fabrika që mund të gjeje në Shqipëri. Ky promocion i plotë turistik shqipëtar u realizua nga “Kinostudio e Re “ . Në këtë mënyrë turistët mund të kishin një informacion më të detajuar rreth Shqipërisë . Në vitet 80-90 turistëve të huaj që mbërrinin në Shqipëri nuk u lejohej të filmonin apo fotografonin . Aparatet fotografike u konfiskoheshin ne momentin e mbërritjen në aeroporti e Rinas-it dhe u jepeshin mbrapsht në momentin që largoheshin sërisht nga Shqipëria. Meshkujt nuk lejoheshin të qëndronin në territorin shqipëtar me flokë të gjata, në te kundert ata qetheshin në ambjentet e aeroportit. Femrat duhej të ishin me veshje të përshtatëshme për vëndin dhe nuk duhej të ishin te ekspozuara. == Shih edhe == * [[Turizmi në Kosovë]] * [[Turizmi në Shqipëri]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Historia e turizmit në Shqipëri]] owmda5snqb21h7jflvnuby4wvphfq6u 2995266 2995265 2026-06-09T12:14:49Z AltinNatyra 180704 2995266 wikitext text/x-wiki {{Joref|data=shtator 2025}}[[File:Duress Purger 13354.jpg|thumb|Durrësi në vitin 1914]] [[File:Albaniaturistica.jpg|thumb|Shqipëria Turistike]] [[File:Italy-Albania Adriatica-Steamer-Services 1937 Map.tif|thumb|Harta e Shërbimeve të Avulloreve Adriatike Itali-Shqipëri (1937)]] '''Historia e turizmit në Shqipëri''' është një udhëtim interesant që reflekton zhvillimet politike dhe ekonomike të vendit, duke nisur nga një izolim i plotë gjatë periudhës së [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] përmes periudhës mes dy [[Lufta botërore|luftërave botërore]] dhe asaj komuniste, ku turistët e huaj ishin një shfaqje e rrallë dhe e kontrolluar, në një hapje të shpejtë pas viteve '90, kur dëshira për të eksploruar natyrën e mrekullueshme dhe trashëgiminë e pasur kulturore u kthye në një motor kryesor të rritjes ekonomike.<ref>{{Cite web |title=Tourism sector drives growth and shapes Albania's economy |url=https://www.german-economic-team.com/en/newsletter/tourism-sector-drives-growth-and-shapes-albanias-economy/ |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Evolution of Tourism in Albania (2014-2025) |url=https://dentaltourismalbania.com/blogs/case-studies/albania-tourism-growth |language=en}}</ref> == Vështrim == Qe në kohën e Perandorisë Osmane ka patur disa udhëtarë të huaj në Shqiperi, si p.sh. [[Evlia Çelebiu]], [[François Pouqueville]], [[Ami Boué]], [[William Martin Leake]], [[Johann Georg von Hahn]], [[Edith Durham]], etj. Në vitin 1914 fill pas 2 vjetësh nga shpallja e pavarësisë, Shqipëria vizitohet nga [[princ Vidi]] . Ai mbërrin në qytetin e Durrësit , i cili ishte kryeqyteti i vëndit në atë kohë dhe gjatë vizitës një operator austriak realizoi pamjet e para filmike duke vënë në dukje mënyrën e jetesës , pamjen e qytetit dhe kulturën vëndase. Këto pamje rezultojnë si pamjet e para filmike me qëllim turistik në Shqipëri. Në fund të viteve 20 , Insituti “ Luce “ ofroi pamje të Shqipërisë bardh e zi , duke e titulluar këtë minifilm: “ Panorami Pittoreschi “. Filmimet e realizuara tregojnë Shqipërinë primitive dhe modern të asaj kohe , duke vënë në dukje: [[Veshjet popullore shqiptare|veshjet tradicionale]], punimet [[Artizanati Shqiptar|artizanale]] , [[Tregtia|tregtinë]] dhe [[Peshkimi|peshkimin]]. Qytetet e vizituara fillimisht ishin qyteti i [[Durrësi|Durrësit]] dhe [[Kruja|Krujës]]. Vizitorët zbarkonin ne qytetin bregdetar dhe pas vizitës në këtë qytet ata merrnin rrugën drejt qytetit të Krujës . Ajo ç’ka u bënte më shumë përshtypje ishte historia e vëndit dhe rrugëtimin historik që ne kemi që në periudhën e [[Bizanti|Bizantit]] . Ndertesat e vjetra arkiologjike të cilat dëshmonin çdo periudhë ne Shqipëri. Gjithashtu u tërhiqte vëmëndje edhe vëndi ku kishte mbretëruar heroi ynë kombëtar “ Gjergj Kastiot Skënderbeu “ . Kalatë madhështore të rezituara prej kohësh dhe burrat të cilët kryenin punët e tyre në pragun e derës. Ajo që u bënte më shumë përshtypje ishte roli I gruas . Gruaja pothuajse bënte të gjitha punët . Një nga turistët e famshëm të asaj kohe ishte edhe shkrimtari francez: [[Romain Rolland]] i cili vizitoi Durrësin dhe Krujën brënda një dite. Kruja ishte destinacioni kryesor turistik për shkakë të historisë dhe karakteristikave mesjetare , turko-bizantine. Gjithashtu për arsyen se konsiderohej si ; “djepi I pavarësisë “ e lidhur forte me mitin e heroit kombëtar. Pas Krujës , filloi zbulimi I një destinacioni të ri ,ai i Butrintit . Një qytet i lashtë ku Enea e Trojës e zbuloi krejt rastësishtë në rrugën e tij drejtë Romës. Butrinti do kthehej kështu në destinacionin shumë te famshëm në Shqipëri , e cila vazhdon edhe sot të konsiderohet I tillë. Në vitet 30 , papritur Shqipëria u kthye në edhe si një nga destinacionet turistike, ku përgjithsishtë agjensitë italiane sillnin turistë një ditorë dhe vazhdonin lundrimin e tyre me vapor drejtë Korfuzit. Mund t’a krahasojmë këtë lloj udhëtimi , si një nga udhetimet me kroçerë të asaj kohe . Arkiologët italian nxjerrin në pahë [[Butrinti|Butrintin]] me anë të gërmimeve të tyre arkiologjike ne vitin 1928 . Nga këto gërmime u zbuluan gjurmë interesante nga [[Perandoria Romake|perandoria romake]] në vëndin e [[Ilirët|ilirëve]] , paraardhës të shqiptarëve. Ato ç’ka binin më shumë në sy ishin dyshemeja shumëngjyrshe e shek – V pas Krishtit dhe amfiteatri i shek – III p.k . Sheshi i skenës që i përket epokës [[Helenistika|helenistike]] dhe sfondi i para skenës i epokës së perandorisë romake. Gjithashtu në themele u gjetën edhe statuja mjaft të bukura . Në vitin 1937 , Ministri i financave të Italisë mbërriti në Durrës, për të asistuar në 25-vjetorin e pavarësisë së Shqipërisë. Mbreti Zog organizoi një ceremoni me rastin e festës së pavarsisë. Pas asistim të tij , ministri i financave të Italisë gjithashtu shkoi të vizitonte edhe Butrintin e famshëm . Në këtë visit , ai do shikonte nga afer zbulimin e kësaj mrekullie antike. Shqipëria në fillesat e saj në turizëm , nuk pranonte turistë të huaj përveç turistëve Lindor ( bllokut komunistë të asaj kohe ). Anije me turistë gjermano-lindorë zbarkonin në portin e Durrësit për t’u njohur me Shqipërinë dhe kulturën vëndase. Hoteli I ri në qytetin e Durrësit i quajtur “Hotel Adriatik” ishte qëndra e pushimit për këta turistë të huaj. Qëndër tjetër pushimi bregdetar u bë edhe plazhi ii Dhërmiut i lagur nga deti Jon . Shqipëria si një nga vëndet më të vogla në Europë ofronte për turistët panorama të veçantë prej struktures së saj gjeografike dhe me një klimë tepër të favorshme . Në vitet 50 , [[Radio Televizioni Shqiptar|televizioni shqipëtar]] realizoi një dokumentar ku tregonte llojet e turizmit në Shqipëri për turistët e huaj. Pamjet e realizuara vinin theksin mbi turizmin malor,bregdetar,[[Kultura e Shqipërisë|kulturor]] dhe [[Arkeologjia|arkeologjik]]. Plazhi i Durrësit mbetej ende destinacioni më i preferuar i vizitorëve të asaj kohe. Gjithashtu do të shohim edhe fillesat e turizmit të brëndshëm në vend. i cili më pare nuk njihej në Shqipëri . Puntorëve u jepej mundësia të kalonin një ditë pushimi në bregdet. Më pas , destinacion tjetër turistik i preferuar u bë edhe qyteti i Pogradecit , ndryshe nga qytetet e tjera të frekuentuar , ky qytet ofronte plazh në [[Liqeni i Ohrit|liqenin e Ohrit]] . Fillim viteve 50 deri në fund të viteve 60 , Shqipëria përjetoi fluks turistik. Por pas prishjes së marrdhënieve me [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimin Sovjetik]] , Shqipëria humbi turistët perëndimor dhe lindor. Pas kësaj situate mbeti vetëm turizmi I brëndshëm , ku më pas do mbërrinin edhe turistët kinezë. Kjo për arsye se Shqipëria me Kinën ishin aleatët kryesor në Europë me lidhje shumë të forte me njeri-tjetrin. Për turistët vëndas u krijuan kabina dhe tualete ne zonën e plazhit ,të cilat ishin të konfiskuara nga ata që konsideroheshin si përfaqësues të drejtimit të vjetër. Vëndsit nuk kishin të drejtë të akomodoheshin ne hotel pasi , hotel Adriatik ishte ndertuar për të pranuar vetëm turistë te huaj . Disa nga hotelet e para të ndërtuara në Shqipëri ishin: * [[Hotel "Butrinti"|Hotel Butrinti]] * Hotel Kruja * Hotel Apolloni * Hotel Durrësi Këto katër hotele të ndertuara ishin përballë Hotel Adriatik I cili ishte kompleks turistik vetëm për të huaj , ndryshe nga hotelet pasardhese . Gjithashtu u krijuan mundësitë edhe për pushimet e fëmijëve, te cilëve u ofroheshin pushime 15 ditore në bregdetë pa praninë e prindërve të tyre. Përzgjidheshin fëmijë të dalluar ose fëmijë të punojësve të përzgjedhur për të kaluar pushimet e tyre në “Kampin e Pionerëve – Qemal Stafa “. Në këtë kamp fëmijëve u ofroheshin kënde lojrash , program argëtimi , menzë , ushtrime fizike , ushqim si edhe libra e revista. Në këtë periudhë , gjithashtu u ndërtua edhe anija e pare turistike ne qytetin e Durrësit . Kjo anije ofronte për turistët një lundrim fare të shkurtër ne bregdetin e qytetit e cila kushtonte 10 lekë të vjetra për person. E quajtur fillimisht “ Puntori “ ,kjo anije ofronte 120 vënde për turistët. 1.3.1 Kriteret që duhej të plotësonin turistët e huaj në Shqipëri në periudhën e komunizmit Në vitet 1983-1984 për here të parë u u realizua një promovim i mirëfilltë i turizmit në Shqipëri me pamje filmike me ngjyra të vëndeve të ndryshme të shoqëruar me komente përkatëse dhe duke shpjeguar copëza historie për secilën destinacion. Përveç vëndeve ato pamje tregonin edhe për hotelet , restorantet , dyqanet , muzetë , punishte dhe fabrika që mund të gjeje në Shqipëri. Ky promocion i plotë turistik shqipëtar u realizua nga “Kinostudio e Re “ . Në këtë mënyrë turistët mund të kishin një informacion më të detajuar rreth Shqipërisë . Në vitet 80-90 turistëve të huaj që mbërrinin në Shqipëri nuk u lejohej të filmonin apo fotografonin . Aparatet fotografike u konfiskoheshin ne momentin e mbërritjen në aeroporti e Rinas-it dhe u jepeshin mbrapsht në momentin që largoheshin sërisht nga Shqipëria. Meshkujt nuk lejoheshin të qëndronin në territorin shqipëtar me flokë të gjata, në te kundert ata qetheshin në ambjentet e aeroportit. Femrat duhej të ishin me veshje të përshtatëshme për vëndin dhe nuk duhej të ishin te ekspozuara. == Shih edhe == * [[Turizmi në Kosovë]] * [[Turizmi në Shqipëri]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Historia e turizmit në Shqipëri]] og3cb05gaqwzkflf7z06hqs3lggu24q 2995267 2995266 2026-06-09T12:26:01Z AltinNatyra 180704 2995267 wikitext text/x-wiki {{Joref|data=shtator 2025}}[[File:Duress Purger 13354.jpg|thumb|Durrësi në vitin 1914]] [[File:Albaniaturistica.jpg|thumb|Shqipëria Turistike]] [[File:Italy-Albania Adriatica-Steamer-Services 1937 Map.tif|thumb|Harta e Shërbimeve të Avulloreve Adriatike Itali-Shqipëri (1937)]] '''Historia e turizmit në Shqipëri''' është një udhëtim interesant që reflekton zhvillimet politike dhe ekonomike të vendit, duke nisur nga një izolim i plotë gjatë periudhës së [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] përmes periudhës mes dy [[Lufta botërore|luftërave botërore]] dhe asaj komuniste, ku turistët e huaj ishin një shfaqje e rrallë dhe e kontrolluar, në një hapje të shpejtë pas viteve '90, kur dëshira për të eksploruar natyrën e mrekullueshme dhe trashëgiminë e pasur kulturore u kthye në një motor kryesor të rritjes ekonomike.<ref>{{Cite web |title=Tourism sector drives growth and shapes Albania's economy |url=https://www.german-economic-team.com/en/newsletter/tourism-sector-drives-growth-and-shapes-albanias-economy/ |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Evolution of Tourism in Albania (2014-2025) |url=https://dentaltourismalbania.com/blogs/case-studies/albania-tourism-growth |language=en}}</ref> == Vështrim == Qe në kohën e Perandorisë Osmane ka patur disa udhëtarë të huaj në Shqiperi, si p.sh. [[Evlia Çelebiu]], [[François Pouqueville]], [[Ami Boué]], [[William Martin Leake]], [[Johann Georg von Hahn]], [[Edith Durham]], etj. Në vitin 1914 fill pas 2 vjetësh nga shpallja e pavarësisë, Shqipëria vizitohet nga [[princ Vidi]] . Ai mbërrin në qytetin e Durrësit , i cili ishte kryeqyteti i vëndit në atë kohë dhe gjatë vizitës një operator austriak realizoi pamjet e para filmike duke vënë në dukje mënyrën e jetesës , pamjen e qytetit dhe kulturën vëndase. Këto pamje rezultojnë si pamjet e para filmike me qëllim turistik në Shqipëri. Në fund të viteve 20 , Insituti “ Luce “ ofroi pamje të Shqipërisë bardh e zi , duke e titulluar këtë minifilm: “ Panorami Pittoreschi “. Filmimet e realizuara tregojnë Shqipërinë primitive dhe modern të asaj kohe , duke vënë në dukje: [[Veshjet popullore shqiptare|veshjet tradicionale]], punimet [[Artizanati Shqiptar|artizanale]] , [[Tregtia|tregtinë]] dhe [[Peshkimi|peshkimin]]. Qytetet e vizituara fillimisht ishin qyteti i [[Durrësi|Durrësit]] dhe [[Kruja|Krujës]]. Vizitorët zbarkonin ne qytetin bregdetar dhe pas vizitës në këtë qytet ata merrnin rrugën drejt qytetit të Krujës . Ajo ç’ka u bënte më shumë përshtypje ishte historia e vëndit dhe rrugëtimin historik që ne kemi që në periudhën e [[Bizanti|Bizantit]] . Ndertesat e vjetra arkiologjike të cilat dëshmonin çdo periudhë ne Shqipëri. Gjithashtu u tërhiqte vëmëndje edhe vëndi ku kishte mbretëruar heroi ynë kombëtar “ Gjergj Kastiot Skënderbeu “ . Kalatë madhështore të rezituara prej kohësh dhe burrat të cilët kryenin punët e tyre në pragun e derës. Ajo që u bënte më shumë përshtypje ishte roli I gruas . Gruaja pothuajse bënte të gjitha punët . Një nga turistët e famshëm të asaj kohe ishte edhe shkrimtari francez: [[Romain Rolland]] i cili vizitoi Durrësin dhe Krujën brënda një dite. Kruja ishte destinacioni kryesor turistik për shkakë të historisë dhe karakteristikave mesjetare , turko-bizantine. Gjithashtu për arsyen se konsiderohej si ; “djepi I pavarësisë “ e lidhur forte me mitin e heroit kombëtar. Pas Krujës , filloi zbulimi I një destinacioni të ri ,ai i Butrintit . Një qytet i lashtë ku Enea e Trojës e zbuloi krejt rastësishtë në rrugën e tij drejtë Romës. Butrinti do kthehej kështu në destinacionin shumë te famshëm në Shqipëri , e cila vazhdon edhe sot të konsiderohet I tillë. Në vitet 30 , papritur Shqipëria u kthye në edhe si një nga destinacionet turistike, ku përgjithsishtë agjensitë italiane sillnin turistë një ditorë dhe vazhdonin lundrimin e tyre me vapor drejtë Korfuzit. Mund t’a krahasojmë këtë lloj udhëtimi , si një nga udhetimet me kroçerë të asaj kohe . Arkiologët italian nxjerrin në pahë [[Butrinti|Butrintin]] me anë të gërmimeve të tyre arkiologjike ne vitin 1928 . Nga këto gërmime u zbuluan gjurmë interesante nga [[Perandoria Romake|perandoria romake]] në vëndin e [[Ilirët|ilirëve]] , paraardhës të shqiptarëve. Ato ç’ka binin më shumë në sy ishin dyshemeja shumëngjyrshe e shek – V pas Krishtit dhe amfiteatri i shek – III p.k . Sheshi i skenës që i përket epokës [[Helenistika|helenistike]] dhe sfondi i para skenës i epokës së perandorisë romake. Gjithashtu në themele u gjetën edhe statuja mjaft të bukura . Në vitin 1937 , Ministri i financave të Italisë mbërriti në Durrës, për të asistuar në 25-vjetorin e pavarësisë së Shqipërisë. Mbreti Zog organizoi një ceremoni me rastin e festës së pavarsisë. Pas asistim të tij , ministri i financave të Italisë gjithashtu shkoi të vizitonte edhe Butrintin e famshëm . Në këtë visit , ai do shikonte nga afer zbulimin e kësaj mrekullie antike. Shqipëria në fillesat e saj në turizëm , nuk pranonte turistë të huaj përveç turistëve Lindor ( bllokut komunistë të asaj kohe ). Anije me turistë gjermano-lindorë zbarkonin në portin e Durrësit për t’u njohur me Shqipërinë dhe kulturën vëndase. Hoteli I ri në qytetin e Durrësit i quajtur “Hotel Adriatik” ishte qëndra e pushimit për këta turistë të huaj. Qëndër tjetër pushimi bregdetar u bë edhe plazhi ii Dhërmiut i lagur nga deti Jon . Shqipëria si një nga vëndet më të vogla në Europë ofronte për turistët panorama të veçantë prej struktures së saj gjeografike dhe me një klimë tepër të favorshme . Në vitet 50 , [[Radio Televizioni Shqiptar|televizioni shqipëtar]] realizoi një dokumentar ku tregonte llojet e turizmit në Shqipëri për turistët e huaj. Pamjet e realizuara vinin theksin mbi turizmin malor,bregdetar,[[Kultura e Shqipërisë|kulturor]] dhe [[Arkeologjia|arkeologjik]]. Plazhi i Durrësit mbetej ende destinacioni më i preferuar i vizitorëve të asaj kohe. Gjithashtu do të shohim edhe fillesat e turizmit të brëndshëm në vend. i cili më pare nuk njihej në Shqipëri . Puntorëve u jepej mundësia të kalonin një ditë pushimi në bregdet. Më pas , destinacion tjetër turistik i preferuar u bë edhe qyteti i Pogradecit , ndryshe nga qytetet e tjera të frekuentuar , ky qytet ofronte plazh në [[Liqeni i Ohrit|liqenin e Ohrit]] . Fillim viteve 50 deri në fund të viteve 60 , Shqipëria përjetoi fluks turistik. Por pas prishjes së marrdhënieve me [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimin Sovjetik]] , Shqipëria humbi turistët perëndimor dhe lindor. Pas kësaj situate mbeti vetëm turizmi I brëndshëm , ku më pas do mbërrinin edhe turistët [[Kinezët|kinezë]]. Kjo për arsye se Shqipëria me Kinën ishin aleatët kryesor në Europë me lidhje shumë të forte me njeri-tjetrin. Për turistët vëndas u krijuan kabina dhe tualete ne zonën e plazhit ,të cilat ishin të konfiskuara nga ata që konsideroheshin si përfaqësues të drejtimit të vjetër. Vëndsit nuk kishin të drejtë të akomodoheshin ne hotel pasi , hotel Adriatik ishte ndertuar për të pranuar vetëm turistë te huaj . Disa nga hotelet e para të ndërtuara në Shqipëri ishin: * [[Hotel "Butrinti"|Hotel Butrinti]] * Hotel Kruja * Hotel Apolloni * Hotel Durrësi Këto katër hotele të ndertuara ishin përballë Hotel Adriatik I cili ishte kompleks turistik vetëm për të huaj , ndryshe nga hotelet pasardhese . Gjithashtu u krijuan mundësitë edhe për pushimet e fëmijëve, te cilëve u ofroheshin pushime 15 ditore në bregdetë pa praninë e prindërve të tyre. Përzgjidheshin fëmijë të dalluar ose fëmijë të punojësve të përzgjedhur për të kaluar pushimet e tyre në “Kampin e Pionerëve – Qemal Stafa “. Në këtë kamp fëmijëve u ofroheshin kënde lojrash , program argëtimi , menzë , ushtrime fizike , ushqim si edhe libra e revista. Në këtë periudhë , gjithashtu u ndërtua edhe anija e pare turistike ne qytetin e Durrësit . Kjo anije ofronte për turistët një lundrim fare të shkurtër ne bregdetin e qytetit e cila kushtonte 10 lekë të vjetra për person. E quajtur fillimisht “Puntori“ ,kjo anije ofronte 120 vënde për turistët. 1.3.1 Kriteret që duhej të plotësonin turistët e huaj në Shqipëri në periudhën e [[Komunizmi në Shqipëri|komunizmit]] Në vitet 1983-1984 për here të parë u u realizua një promovim i mirëfilltë i turizmit në Shqipëri me pamje filmike me ngjyra të vëndeve të ndryshme të shoqëruar me komente përkatëse dhe duke shpjeguar copëza historie për secilën destinacion. Përveç vëndeve ato pamje tregonin edhe për hotelet , restorantet , dyqanet , muzetë , punishte dhe fabrika që mund të gjeje në Shqipëri. Ky promocion i plotë turistik shqipëtar u realizua nga “Kinostudio e Re “ . Në këtë mënyrë turistët mund të kishin një informacion më të detajuar rreth Shqipërisë . Në vitet 80-90 turistëve të huaj që mbërrinin në Shqipëri nuk u lejohej të filmonin apo fotografonin . Aparatet fotografike u konfiskoheshin ne momentin e mbërritjen në [[Aeroporti Ndërkombëtar i Tiranës|aeroporti e Rinas-it]] dhe u jepeshin mbrapsht në momentin që largoheshin sërisht nga Shqipëria. Meshkujt nuk lejoheshin të qëndronin në territorin shqipëtar me flokë të gjata, në te kundert ata qetheshin në ambjentet e aeroportit. Femrat duhej të ishin me veshje të përshtatëshme për vëndin dhe nuk duhej të ishin te ekspozuara. == Shih edhe == * [[Turizmi në Kosovë]] * [[Turizmi në Shqipëri]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Historia e turizmit në Shqipëri]] 3cyf643c4aw6spba8xm7tuefemki5l8 0 343907 2995661 2964812 2026-06-10T10:59:08Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995661 wikitext text/x-wiki {{Infobox Shenjtori |honorific_prefix = [[Shenjtor]] |name=Bartolomeu Apostulli |image=File:Rubens apostel bartolomeus grt.jpg |caption=''St Bartholomew'' nga [[Rubens]], {{c.|1611}} |birth_date= {{c.|lk=no|17 AD}} |death_date= {{c.|lk=no|69/71 AD}} |feast_day={{ubl|24 gusht ([[Krishterimi Perëndimor]])|11 qershor (me Shën [[Barnaba]]) ([[Krishterimi lindor]])|25 gusht (përkthimi i relikteve, me [[Shën Titus]]) (Krishterimi Lindor) |29 gusht ([[Kisha Ortodokse Siriake|Ortodoks Siriak]])<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books/about?id=XbbYEAAAQBAJ|title=Jacobite Arab Synaxarium- Volume I|isbn=9781088061237|last1=Curtin|first1=D. P.|date=korrik 2015|language=en}}</ref>}} |venerated_in=Të gjitha besimet e krishtera që nderojnë shenjtorët <!-- If you add particular churches in the Catholic Church, please put in Talk. Catholic Church contains these particular churches. If needed, change “Catholic Church” to the respective eastern Churches and “Latin Church”. --> |birth_place=[[Cana]], Galilee, [[Perandoria Romake]] |death_place= [[Albanopolis, Armenia|Albanopolis]], [[Mbretëria e Armenisë (antikiteti)|Mbretëria e Armenisë]]<ref>{{Cite web|title=Saint Bartholomew {{!}} Christian Apostle {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Saint-Bartholomew|access-date=2022-11-30|website=www.britannica.com|language=en}}</ref><ref>[http://www.sacred-texts.com/chr/lots/lots266.htm Sacred Lives, Batholomew]</ref><ref>Eerdmans Dictionary of the Bible by David Noel Freedman, Allen C. Myers, and Astrid B. Beck ,2000,page 152: "... Bartholomew preached to the Indians and died at Albanopolis in Armenia). It was condemned in the Gelasian decree, referred ..."</ref><ref>The Untold Story of the New Testament Church: An Extraordinary Guide to Understanding the New Testament by Frank Viola,page 170: "... one of the Twelve, is beaten and crucified in Albanopolis, Armenia. ..."</ref> |titles=[[Apostujt|Apostull]] dhe [[Dëshmorë i krishterë|Dëshmorë]] |attributes={{ubl|[[Thika]] dhe lëkura e tij e zhveshur|[[Shkallët e martirizmit|Martirizimi i Kuq]]}} |patronage={{ubl|[[Armenia]]|[[Azerbajxhan]]|[[Libërlidhja|libërlidhësit]]|kasapët|Tregtarët [[Fiorentina|fiorentinas]] të djathit dhe kripës|[[Gambatesa]], Itali|[[Catbalogan]], Samar|[[Magalang]], Pampanga|[[Malabon]], Metro Manila|[[Nagcarlan]], Laguna|[[San Leonardo, Nueva Ecija]], Philippines|[[Għargħur]], Malta|leather workers|neurological diseases|skin diseases|dermatology|[[plasterer]]s|shoemakers|[[currier]]s|tanners|trappers|twitching|whiteners|Los Cerricos, Spain|[[Barva (canton)|Barva, Costa Rica]] |semi=true}} |major_shrine={{ubl|[[Manastiri i Shën Bartolomeut]] në Armeninë historike|[[Kisha e Shën Bartolomeut (Baku)|Kisha e Shën Bartolomeut në Baku]]|[[relika]]t në [[Katedralja Benevento|Bazilikën e San Bartolomeos]] në [[Benevento]], Itali|[[Katedralja e Mirrorëve të Shenjtë]] në [[Baku]], Azerbajxhan|Kisha e [[San Bartolomeo all'Isola|Shën Bartolomeut]] në Tiber, Romë|[[Katedralja Canterbury]]|katedralet në [[Katedralja e Frankfurtit|Frankfurt]] dhe [[Katedralja e Shën Bartolomeut, Plzeň|Plzeň]]|Katedralja e Shën Bartolomeut në [[Lipari]] |semi=true}} |suppressed_date= |issues= |prayer= |prayer_attrib= }} '''Bartolomeu'''{{efn|[[Gjuha aramike|Aramaisht]]: ܒܪ ܬܘܠܡܝ; [[Greqishtja e lashtë]]: Βαρθολομαῖος, [[Romanizimi i greqishtes së lashtë]]: ''Bartholomaîos''; [[Latin]]: Bartholomaeus; [[Gjuha armene|Armenisht]]: Բարթողիմէոս; [[Gjuha kopte|Koptisht]]: ⲃⲁⲣⲑⲟⲗⲟⲙⲉⲟⲥ; [[Gjuha hebraike|Hebraisht]]: בר-תולמי, [[Romanizimi i hebraishtes|romanizuar]]: ''bar-Tôlmay''; [[Gjuha arabe|Arabisht]]: بَرثُولَماوُس, [[Romanizimi i arabishtes|romanizuar]]: ''Barthulmāwus''}} ishte një nga [[Apostujt|dymbëdhjetë apostujt e Jezusit]] sipas [[Dhiata e Re|Dhiatës së Re]]. Shumica e studiuesve sot e identifikojnë Bartolomeun si ''[[Nathanael (ndjekës i Jezusit)|Nathanael]]'' ose ''Nathaniel'',{{sfn|Green|McKnight|Marshall|1992|p=180}} i cili shfaqet në [[Ungjilli i Gjonit|Ungjillin e Gjonit]] (1:45–51; krh. 21:2).<ref>[https://www.biblestudytools.com/bible-study/topical-studies/what-do-we-know-about-nathanael-the-disciple-without-deceit.html What Do We Know about Nathanael – the Disciple without Deceit? - Bible Study Tools]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.learnreligions.com/nathanael-the-true-israelite-701068|title=Meet Nathanael in the Bible, the 'True Israelite' - Learn Religions|access-date=2 nëntor 2023|archive-date=4 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704102003/https://www.learnreligions.com/nathanael-the-true-israelite-701068|url-status=dead}}</ref><ref>Raymond F. Collins, "Nathanael 3," in ''The Anchor Bible Dictionary'', vol. 4 (New York: Doubleday), p. 1031.</ref> ==Referencat e Dhiatës së Re== Emri Bartolomew (greqisht: Βαρθολομαῖος, transliteruar ''Bartholomaios'') vjen nga aramaishtja perandorake: בר-תולמי ''bar-Tolmay'' "biri i [[Talmai]]t"{{sfn|Butler|Burns|1998|p=232}} ose "biri i brazdave".{{sfn|Butler|Burns|1998|p=232}} Bartolomeu renditet në Dhiatën e Re midis Dymbëdhjetë Apostujve të Jezusit në tre [[Ungjijtë Sinoptikë]]: [[Ungjilli i Mateut|Mateu]],<ref>[https://www.biblegateway.com/passage/?search=Matthew+10%3A1-4&version=ALB 10:1-4]</ref> [[Ungjilli i Markut|Marku]]<ref>[https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mark+3%3A13-19&version=ALB 3:13-19]</ref> dhe [[Ungjilli i Lukës|Luka]],<ref>[https://www.biblegateway.com/passage/?search=Luke+6%3A12-16&version=ALB 6:12-16]</ref> dhe në [[Veprat e Apostujve]].<reF>[https://www.biblegateway.com/passage/?search=Acts+1%3A13&version=ALB 1:13]</ref> ==Tradita== ''[[Church History (Eusebius)|Ecclesiastical History]]'' e [[Eusebius of Caesarea]] (5:10) thotë se pas [[Ngjitja e Jezusit|Ngjitjes]] në qiell, Bartolomeu shkoi në një turne [[misionar]] në Indi, ku la pas një kopje të Ungjillit të Mateut. Tradita tregon se ai shërbeu si misionar në [[Mesopotami]] dhe [[Parthi]], si dhe në [[Likaoni]] dhe [[Etiopi]] në tregime të tjera.<ref name="EB">''Encyclopædia Britannica'', Micropædia. vol. 1, p. 924. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc., 1998. {{ISBN|0-85229-633-9}}.</ref> Traditat popullore thonë se Bartolomeu predikoi Ungjillin në Indi dhe më pas shkoi në Armeninë e Madhe.{{sfn|Butler|Burns|1998|p=232}} ===Misioni në Indi=== Ekzistojnë dy dëshmi të lashta për misionin e Shën Bartolomeut në Indi. Këto janë nga Eusebius of Cezarea (fillimi i shekullit IV) dhe nga [[Shën Jeronimi]] (fundi i shekullit të IV). Të dyja këto i referohen kësaj tradite duke folur për vizitën e raportuar të [[Shën Pantaenusi]]t në Indi në shekullin II.<ref name="nasrani.net">{{Cite web|title=Mission of Saint Bartholomew, the Apostle in India|work=Nasranis|date=10 tetor 2014|access-date=24 gusht 2020|language=en|url=https://www.nasrani.net/2007/02/13/saint-bartholomew-mission-in-india/}}</ref> Studimet e Fr A.C. Perumalil SJ dhe Moraes thonë se rajoni i Bombeit në bregun e Konkanit, një rajon që mund të ketë qenë i njohur si qyteti antik Kalyan, ishte fusha e veprimtarive misionare të Shën Bartolomeut. Më parë, konsensusi midis studiuesve ishte të paktën skeptik për një apostull të Shën Bartolomeut në Indi. Stallings (1703), Neander (1853), Hunter (1886), Rae (1892), Zaleski (1915) e mbështetën atë, ndërsa studiues si Sollerius (1669), Carpentier (1822), Harnack (1903), Medlycott (1905) , Mingana (1926), Thurston (1933), Attwater (1935), etj. Argumenti kryesor është se India që Eusebius dhe Jerome i referohen duhet të identifikohet si [[Etiopia]] ose [[Arabia Felix]].<ref name="nasrani.net" /> ===Në Armeni=== [[Skeda:Saint Bartholomew Monastery general view.png|parapamje|250px|[[Manastiri i Shën Bartolomeut]] në vendin e martirizimit të Apostullit në Armeninë historike, tani e shkatërruar]] Së bashku me kolegun e tij apostull [[Juda Tadeu]], Bartolomeu njihet se ka sjellë krishterimin në Armeni në shekullin e 1-rë. Kështu, të dy shenjtorët konsiderohen [[Shenjtori mbrojtës|shenjtorët mbrojtës]] të [[Kisha Apostolike Armene|Kishës Apostolike Armene]]. Sipas këtyre traditave, Bartolomeu është [[Katolikos-Patriarku]] i dytë i [[Kisha Apostolike Armene|Kishës Apostolike Armene]].<ref name="Gilman">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=UGpr2KsbS94C|title=Christians in Asia before 1500|isbn=9781136109782|last1=Gilman|first1=Ian|last2=Klimkeit|first2=Hans-Joachim|date=2013-01-11|publisher=Routledge|language=en}}</ref> Tradita e krishterë ofron tre rrëfime për vdekjen e Bartolomeut: "Njëra flet për rrëmbimin e tij, rrahjen pa ndjenja dhe hedhjen në det për t'u mbytur. Një tjetër tregim thotë se ai u [[Kryqi i Shën Pjetrit|kryqëzua me kokë poshtë]], dhe një tjetër thotë se ai u bë lëkurë i gjallë dhe i prenë kokën në [[Albac]] ose [[Albanopolis, Kaukazi|Albanopolis]], afër [[Baku]]t, [[Azerbajxhan]]<ref>[http://files.preslib.az/projects/remz/pdf_en/atr_paytaxt.pdf ''In the Life of the Apostle Bartholomew Baku is identified as Alban. Some historians assume that Baku during the existence of Caucasian Albania was called Albanopolis.'']</ref> ose [[Başkale]], Turqi."{{sfn|Teunis|2003|p=306}} Sipas traditës helene, Bartolomeu u ekzekutua në [[Albanopolis, Armeni|Albanopolis]] të Armenisë, ku u martirizua pasi kishte konvertuar në krishterim Polymius, mbretin vendas. I tërbuar nga konvertimi i monarkut dhe nga frika e një reagimi të ashpër romak, vëllai i mbretit Polymius, Princi Astiage, urdhëroi torturimin dhe ekzekutimin e Bartolomeut. Megjithatë, ky version i duket ahistorik, pasi nuk ka të dhëna për ndonjë mbret armen të [[Dinastia Arsacid e Armenisë|dinastisë Arsacid të Armenisë]] me emrin "Polymius". Tregime të tjera të martirizimit të tij e përmendin mbretin ose Agrippa (i identifikuar me [[Tigrani VI i Armenisë|Tigranin VI]]), ose [[Sanatruk]], mbret i Armenisë.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books/about?id=8WPfEAAAQBAJ|title=The Martyrdom of St. Bartholomew: Greek, Arabic, and Armenian Versions|isbn=9798868951473|last1=Curtin|first1=D. P.|date=janar 2014|language=en}}</ref> [[Manastiri i Shën Bartolomeut]] i shekullit të 13-të ishte një manastir i shquar armen i ndërtuar në vendin e supozuar të martirizimit të Bartolomeut në [[Vaspurakan]], Armenia e Madhe (tani në Turqinë juglindore).<ref name="raa.am">{{Cite web|title=The Condition of the Armenian Historical Monuments in Turkey|work=raa.am|language=en|access-date=24 gusht 2020|url=http://www.raa.am/Jard/FR_set_E_Cond_Turkey.htm|archive-date=28 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228153800/http://www.raa.am/Jard/FR_set_E_Cond_Turkey.htm|url-status=dead}}</ref> ===Në Azerbajxhan=== [[Skeda:St. Bartholomew ortodox church in Baku, XIX century.jpg|parapamje|[[Kisha e Shën Bartolomeut (Baku)]] para shkatërrimit]] [[Kisha e Shën Bartolomeut (Baku)]] u ndërtua në vitin 1892 me donacione nga popullsia e krishterë vendase në vendin ku besohej se ishte martirizuar Bartolomeu Apostulli.<ref>{{Cite web|title=Bakıda məzarı tapılan İsa peyğəmbərin apostolu Varfolomey|url=https://qaynarinfo.az/az/bakida-mezare-tapilan-isa-peyemberin-apostolu-varfolomey/|access-date=28 prill 2021|website=qaynarinfo.az|language=az}}</ref> Besohet se në këtë zonë pranë [[Kulla e Vajzës (Baku)|Kullës së Vajzës]], apostulli Bartolomeu u kryqëzua dhe u vra nga paganët rreth vitit 71 pas erës sonë.<ref>{{Cite web|title=Проповедь Святого Апостола Варфоломея|url=https://udi.az/hystory/0002-2|access-date=28 prill 2021|website=udi.az|language=en}}</ref> Kisha vazhdoi të funksiononte deri në vitin 1936, më pas u shkatërrua si pjesë e fushatës sovjetike kundër fesë. ==Nderim== [[Kisha Apostolike Armene]] nderon Shën Bartolomeun dhe [[Juda Tadeu|Shën Tadeun]] si shenjtorët e saj mbrojtës. [[Kisha Ortodokse Lindore]] nderon Bartolomeun më 11 qershor.<ref>{{Cite web|title=Apostle Bartholomew of the Twelve|url=https://www.oca.org/saints/lives/2023/06/11/101690-apostle-bartholomew-of-the-twelve|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611210328/https://www.oca.org/saints/lives/2023/06/11/101690-apostle-bartholomew-of-the-twelve|archive-date=11 qershor 2023|access-date=21 korrik 2023|website=Orthodox Church in America|language=en}}</ref> Bartolomeu nderohet gjithashtu më 25 gusht në përkujtim të transferimit të relikteve të Bartolomeut.<ref>{{Cite web|title=Return of the Relics of the Apostle Bartholomew from Anastasiopolis to Lipari|url=https://www.oca.org/saints/lives/2023/08/25/102392-return-of-the-relics-of-the-apostle-bartholomew-from-anastasiopo|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230721222217/https://www.oca.org/saints/lives/2023/08/25/102392-return-of-the-relics-of-the-apostle-bartholomew-from-anastasiopo|archive-date=21 korrik 2023|access-date=21 korrik 2023|website=Orthodox Church in America|language=en}}</ref> Ai gjithashtu nderohet si një nga dymbëdhjetë apostujt më 30 qershor.<ref>{{Cite web|title=Synaxis of the Holy, Glorious and All-Praised Twelve Apostles|url=https://www.oca.org/saints/lives/2023/06/30/101711-synaxis-of-the-holy-glorious-and-all-praised-twelve-apostles|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230630113030/https://www.oca.org/saints/lives/2023/06/30/101711-synaxis-of-the-holy-glorious-and-all-praised-twelve-apostles|archive-date=30 qershor 2023|access-date=21 korrik 2023|website=Orthodox Church in America|language=en}}</ref> Prandaj, [[Dioqeza e Bakut dhe Azerbajxhanit|Eparkia Ortodokse Ruse e Bakut dhe Azerbajxhanit]]<ref>{{Cite web|title=24 iyun – Bakı şəhərinin səmavi qoruyucusu Həvari Varfolomeyin Xatirə Günü|url=https://az.pravoslavie.az/news/?id=13833|website=pravoslavie.az|language=az|access-date=3 nëntor 2023|archive-date=24 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230524002524/https://az.pravoslavie.az/news/?id=13833|url-status=dead}}</ref> e nderon Shën Bartolomeun si Shenjtorin Mbrojtës të Azerbajxhanit dhe e konsideron atë si sjellësin e krishterimit në rajonin e [[Albania (Kaukaz)|Albania Kaukaziane]], [[Azerbajxhani]] i sotëm. Festa e Apostullit festohet në mënyrë solemne më 24 gusht nga laikët e krishterë dhe zyrtarët e kishës.<ref>{{Cite web|title=Azərbaycanda yaşayan pravoslavlar Müqəddəs Varfolomeyi anıblar|url=http://interfax.az/print/643552/az|website=interfax.az|language=az|access-date=3 nëntor 2023|archive-date=23 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230523011814/http://interfax.az/print/643552/az|url-status=dead}}</ref> Në [[sinaksariumi]]n e [[Kisha Ortodokse Kopte e Aleksandrisë|Kishës Ortodokse Kopte të Aleksandrisë]], [[Dëshmori i krishterë|martirizimi]] i Bartolomeut përkujtohet në ditën e parë të kalendarit koptik (d.m.th., ditën e parë të muajit [[Thout]]), i cili aktualisht bie më 11 shtator (që korrespondon me 29 gushtin në kalendarin julian). Në kalendarin aktual romak, festa e Shën Bartolomeut ndodh më 24 gusht. Prandaj, [[Prefektura Apostolike e Azerbajxhanit|Kisha Katolike e Azerbajxhanit]].<ref>{{Cite web|title=24 AVQUST – MÜQƏDDƏS HƏVARİ BARTALMAYIN BAYRAMI|url=https://www.catholic.az/az/24-avqust-muq%c9%99dd%c9%99s-h%c9%99vari-bartalmayin-bayrami/|website=catholic.az|language=az|access-date=3 nëntor 2023|archive-date=23 gusht 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220823175635/https://www.catholic.az/az/24-avqust-muq%c9%99dd%c9%99s-h%c9%99vari-bartalmayin-bayrami/|url-status=dead}}</ref> Apostulli Bartolomeu [[Kalendari i shenjtorëve (Kisha e Anglisë)|kujtohet]] në [[Kisha e Anglisë|Kishën e Anglisë]] me një [[Festival (Anglikanizmi)|Festival]] më 24 gusht.<ref>{{Cite web|title=The Calendar|url=https://www.churchofengland.org/prayer-and-worship/worship-texts-and-resources/common-worship/churchs-year/calendar|access-date=2021-03-27|website=The Church of England|language=en}}</ref>{{sfn|Damo-Santiago|2014}} ==Relikte== [[Skeda:San bart.jpg|parapamje|upright|Altari i Bazilikës San Bartolomeo në [[Benevento]], që përmban reliket e Bartolomeut]] Shkrimtari i shekullit të 6-të [[Theodorus Lector]] pohoi se rreth vitit 507, perandori bizantin [[Anastasi I|Anastasius I Dicorus]] ia dha trupin e Bartolomeut qytetit të [[Daras]], në Mesopotami, të cilin ai e kishte rithemeluar së fundmi.{{sfn|Smith|Cheetham|1875|p=179}} Ekzistenca e relikeve në [[Lipari]], një ishull i vogël në brigjet e [[Siçilia|Siçilisë]], në pjesën e Italisë të kontrolluar nga Konstandinopoja, shpjegohej nga [[Gregory of Tours]]<ref>Gregory, ''De Gloria Martyrum'', i.33.</ref> me faktin se trupi i tij u la për mrekulli atje. Një pjesë e madhe e lëkurës së tij dhe shumë kocka që mbaheshin në Katedralen e Shën Bartolomeut në Lipari, u përkthyen në [[Benevento]] në vitin 838, ku mbahen edhe sot në Bazilikën San Bartolomeo. Një pjesë e relikteve iu dha në vitin 983 nga [[Otto II, Perandori i Shenjtë Romak]], në Romë, ku ruhet në [[San Bartolomeo all'Isola]], i cili u themelua në vendin e tempullit të [[Asklepiu]]t, në kohët pagane një qendër e rëndësishme mjekësore romake. Kjo lidhje me mjekësinë bëri që emri i Bartolomeut të lidhej me kalimin e kohës me spitalet.{{sfn|Attwater|John|1995|p=}} Një pjesë e kafkës së supozuar të Bartolomeut u transferua në [[Katedralja e Frankfurtit|Katedralen e Frankfurtit]], ndërsa një krah u nderua në [[Katedralja Canterbury|Katedralen Canterbury]]. Në vitin 2003, Patriarku [[Bartolomeu I|Bartolomeu I i Konstandinopojës]] solli disa nga eshtrat e Shën Bartolomeut në Baku si dhuratë për të krishterët azerbajxhanas dhe këto mbetje tani mbahen në [[Katedralja e Mirrëbartësve të Shenjtë|Katedralen e Mirombajtësit të Shenjtë]].<ref>{{cite web|url=https://azertag.az/xeber/KONSTANTINOPOL_PATRIARXI_I_VARFOLOMEY_AZARBAYCANA_GALMISDIR-980691|title=KONSTANTİNOPOL PATRİARXI I VARFOLOMEY AZƏRBAYCANA GƏLMİŞDİR|website=azertag.az|date=16 prill 2003|access-date=28 prill 2021|language=az}}</ref> == Referime == ===Shënime=== {{notelist}} ===Citate=== {{reflist|2|indent=yes}} === Referime === {{refbegin|2|indent=yes}} * {{cite book|last1=Attwater|first1=Donald|last2=John|first2=Catherine Rachel|title=The Penguin Dictionary of Saints|url=https://books.google.com/books?id=b23HVpXqatcC|year=1995|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-051312-7}} *{{cite book|last=Bacon|first=Francis|author-link=Francis Bacon|title=New Atlantis|url=https://archive.org/details/essaysnewatlanti00baco/page/256/mode/2up?q=bensalem|year=1942|publisher=W. J. Black|location=New York}} *{{Cite web|title=General Audience|author=Benedict XVI|author-link=Benedict XVI|work=vatican.va|date=4 tetor 2006|access-date=24 gusht 2020|url=http://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2006/documents/hf_ben-xvi_aud_20061004.html}} *{{Cite web|title=A Most Violent Martyrdom|last=Bissell|first=Tom|work=Lapham's Quarterly|date=1 mars 2016|access-date=24 gusht 2020|url=https://www.laphamsquarterly.org/roundtable/most-violent-martyrdom}} *{{cite book|last1=Butler|first1=Alban|last2=Burns|first2=Paul|title=Butler's Lives of the Saints: August|url=https://books.google.com/books?id=O8O1_vnTS3QC&pg=PA232|year=1998|publisher=A&C Black|isbn=978-0-86012-257-9}} *{{cite magazine|last=Cavendish|first=Richard|title=London's Last Bartholomew Fair|magazine=History Today|volume=55|issue=9|date=9 shtator 2005|url=https://www.historytoday.com/archive/london%E2%80%99s-last-bartholomew-fair}} *{{cite book|last=Crane|first=Thomas Frederick|title=Tales from Italy: When Christianity Met Italy|url=https://books.google.com/books?id=T-SsAgAAQBAJ&pg=PT7|year=2014|publisher=M&J|isbn=979-11-951749-4-2}} *{{Cite web|title=Saint Bartholomew the Apostle skinned alive for spreading his faith|last=Damo-Santiago|first=Corazon|work=BusinessMirror|date=28 gusht 2014|access-date=24 gusht 2020|url=https://businessmirror.com.ph/2014/08/28/saint-bartholomew-the-apostle-skinned-alive-for-spreading-his-faith/}} *{{cite book|last1=Decker|first1=John R.|last2=Kirkland-Ives|first2=Mitzi|title="Death, Torture and the Broken Body in European Art, 1300–1650 "|url=https://books.google.com/books?id=Xi0xDwAAQBAJ&pg=PT2|year=2017|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-351-57009-1}} *{{cite book|last1=DeGrazia|first1=Diane|last2=Garberson|first2=Eric|others=Edgar Peters Bowron, Peter Lukehart, Mitchell Merling|title=Italian Paintings of the Seventeenth and Eighteenth Centuries|url=https://books.google.com/books?id=JaLqAAAAMAAJ|year=1996|publisher=National Gallery of Art|isbn=978-0-89468-241-4}} *{{cite book|last1=de Voragine|first1=Jacobus|author-link=Jacobus de Voragine|translator=William Granger Ryan|first2=Eamon|last2=Duffy|title=The Golden Legend: Readings on the Saints|url=https://books.google.com/books?id=RwwSMTL2Wy4C&pg=PA495|year=2012|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-4205-6}} *{{Citation|last=Dorkin|first=Molly|title=Sotheby's|date=2003|work=Oxford Art Online|publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/gao/9781884446054.article.t079852}} *{{cite book|last=Fabricius|first=Johann Albert|author-link=Johann Albert Fabricius|title=Codex Apocryphus Novi Testamenti: collectus, castigatus testimoniisque, censuris & animadversionibus illustratus|url=https://books.google.com/books?id=r8UB_3FQvkkC&pg=PA339|year=1703|publisher=sumptib. B. Schiller}} *{{cite CE1913|wstitle=St. Bartholomew|volume=2|last=Fenlon|first=John Francis}} *{{cite book|last=Giorgi|first=Rosa|title=Saints in Art|url=https://books.google.com/books?id=4igTy-ZFW3IC&pg=PA51|year=2003|publisher=Getty Publications|isbn=978-0-89236-717-7|oclc=50982363}} *{{cite book|last1=Green|first1=Joel B.|last2=McKnight|first2=Scot|last3=Marshall|first3=I. Howard|title=Dictionary of Jesus and the Gospels: A Compendium of Contemporary Biblical Scholarship|url=https://books.google.com/books?id=Jj8YAQAAIAAJ|year=1992|publisher=InterVarsity Press|isbn=978-0-8308-1777-1}} *{{Cite journal|last=Kay|first=S.|date=2006|title=Original Skin: Flaying, Reading, and Thinking in the Legend of Saint Bartholomew and Other Works|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-medieval-and-early-modern-studies_winter-2006_36_1/page/35|journal=Journal of Medieval and Early Modern Studies|language=en|volume=36|issue=1|pages=35–74|doi=10.1215/10829636-36-1-35|issn=1082-9636}} *{{cite book|last=Lillich|first=Meredith Parsons|title=The Gothic Stained Glass of Reims Cathedral|url=https://books.google.com/books?id=f3id0xseq6EC&pg=PA46|year=2011|publisher=Penn State Press|isbn=978-0-271-03777-6}} *{{cite book|last=Meier|first=John P.|title=A Marginal Jew: Companions and competitors|url=https://books.google.com/books?id=6-LYAAAAMAAJ|year=1991|publisher=Doubleday|isbn=978-0-385-46993-7}} *{{cite book|last1=Mittman|first1=Asa Simon|last2=Sciacca|first2=Christine|editor-last=Tracy|editor-first=Larissa|title=Flaying in the Pre-modern World: Practice and Representation|url=https://books.google.com/books?id=_bM4DwAAQBAJ&pg=PR8|year=2017|publisher=Boydell & Brewer|isbn=978-1-84384-452-5}} *{{cite book|last1=Noegel|first1=Scott B.|last2=Wheeler|first2=Brannon M.|title=Historical Dictionary of Prophets in Islam and Judaism|url=https://books.google.com/books?id=6aTXAAAAMAAJ|year=2002|publisher=Scarecrow|location=Lanham, MD|isbn=978-0-8108-4305-9}} *{{cite book|last=Post|first=W. Ellwood|title=Saints, Signs, and Symbols|url=https://books.google.com/books?id=LTxODwAAQBAJ|date=2018|publisher=Papamoa Press|isbn=978-1-78720-972-5}} *{{cite book|last=Smith|first=Dwight Moody|title=Abingdon New Testament Commentaries|volume=4: John|url=https://books.google.com/books?id=hMORumVHq-kC|year=1999|publisher=Abingdon Press|isbn=978-0-687-05812-9}} *{{cite book|last1=Smith|first1=William|last2=Cheetham|first2=Samuel|title=A Dictionary of Christian Antiquities: A-Juv|url=https://books.google.com/books?id=Q5XYAAAAMAAJ&pg=PA179|year=1875|publisher=J. Murray}} *{{cite book|last=Spilman|first=Frances|title=The Twelve: Lives and Legends of The Apostles|url=https://books.google.com/books?id=s5mLDgAAQBAJ|year=2017|publisher=Lulu.com|isbn=978-1-365-64043-8}} *{{cite book|last=Teunis|first=D. A.|title=Satan's Secret: Exposing the Master of Deception and the Father of Lies|url=https://books.google.com/books?id=v-lrzfWzkQgC|year=2003|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4107-3580-5}} *{{cite book|last=West|first=Shearer|title=The Bloomsbury Guide to Art|year=1996|publisher=Bloomsbury|oclc=246967494}} {{refend}} ===Lexim më tutje=== {{refbegin}} * {{cite book|last1=Hanks|first1=Patrick|last2=Hodges|first2=Flavia|last3=Hardcastle|first3=Kate|title=A Dictionary of First Names|url=https://books.google.com/books?id=eDJQvgAACAAJ|year=2016|publisher=Oxford University Press|language=en|isbn=978-0-19-880051-4}} * {{cite book|last=Perumalil|first=A. C.|title=The Apostles in India|url=https://books.google.com/books?id=peUgAAAAMAAJ|year=1971|publisher=Xavier Teachers' Training Institute|location=Jaipur|language=en}} {{refend}} ==Lidhje të jashtme== {{Commonskat|Saint Bartholomew|Bartholomew the Apostle}} * [http://www.bible.ca/history/fathers/ANF-08/anf08-102.htm Martirizimi i Apostullit të Shenjtë dhe të Lavdishmit Bartolomeu], i atribuohet [[Pseudo-Abdias]], një prej [[Etërit e Kishës|Etërve të vegjël të Kishës]] * [http://konkanicatholics.blogspot.com/2006/08/st-bartholomews-india-connection.html Lidhjet e Shën Bartolomeut në Indi] *[http://www.christianiconography.info/bartholomew.html St. Bartholomew] at the [http://www.christianiconography.info Christian Iconography] web site.' * [http://www.christianiconography.info/goldenLegend/bartholomew.htm "Jeta e Apostullit Shën Bartolomeu"] in the Caxton translation of the ''Golden Legend'' [[Kategoria:Martirë të krishterë të shekullit 1]] [[Kategoria:Katolikos i Armenisë]] [[Kategoria:Shenjtorë të krishterë nga Dhiata e Re]] [[Kategoria:Njerëz të ekzekutuar me kryqëzim]] [[Kategoria:Shenjtorë nga Toka e Shenjtë]] [[Kategoria:Dymbëdhjetë Apostujt]] [[Kategoria:Viti i lindjes i panjohur]] [[Kategoria:Shenjtorët anglikanë]] jz4z1e4tekop6csdsg5zvofb6vdbcld 0 345822 2995349 2965463 2026-06-09T16:01:20Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Gjinollët]] te [[Kategoria:Familja Gjinolli]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995349 wikitext text/x-wiki '''Zija Prishtina''' (shek. XIX) më rrallë i njohur si '''Zija Gjinolli''' ose '''Zija bej Gjinolli''' ka qenë patriot i dalluar i periudhës së [[Rilindja Kombëtare Shqiptare|Rilindjes Kombëtare Shqiptare]], anëtar i [[Komiteti Qendror për Mbrojtjen e të Drejtave të Kombësisë Shqiptare|Komiteti Qendror për Mbrojtjen e të Drejtave të Kombësisë Shqiptare]] në Stamboll dhe veprimtar i [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]].<ref name="FEK2">{{cite encyclopedia|editor-last=Kraja|editor-first=Mehmet|editor-link=Mehmet Kraja|encyclopedia=(Encyclopedic Dictionary of Kosova)|title=Fjalori Enciklopedik i Kosovës|url=https://books.google.com/books?id=WHo-wAEACAAJ|language=sq|year=2018|publisher=[[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës]]|volume=2|location=[[Prishtinë]]|isbn=9789951615846|oclc=1080379844|pages=1321}}</ref> == Biografia == Zija Prishtina i njohur në disa burime edhe si Zija bej Gjinolli,<ref>https://rajonipress.com/shtepia-e-madhe-dhe-shume-e-bukur-po-pa-nje-shtylle/</ref> rrjedh nga familja fisnike shqiptare e [[Gjinollët|gjinollajve]], duke qenë nip i [[Jashar Pashë Gjinolli]]t përkatësisht djali i [[Abdurrahman Pashë Gjinolli]]t.<ref>https://www.koha.net/en/kulture/16956/objekti-me-stil-neoklasik-i-djemve-te-pashait/</ref> Zija Prishtina në moshën e rritur ishte përfaqësues i Sanxhakut të Prishtinës në [[Komiteti Qendror për Mbrojtjen e të Drejtave të Kombësisë Shqiptare|Komitetin Qendror për Mbrojtjen e të Drejtave të Kombësisë Shqiptare]] në të cilin ishte i angazhuar edhe i vëllai, Ali Danishi, si përfaqësues nga Kosova. Pas nënshkrimit të Traktatit të Shën Stefanit, Zija Prishtina zhvilloi një veprimtari të madhe për mbrojtjen e tërësisë tokësore të atdheut dhe për formimin e vilajetit të bashkuar shqiptar. Qysh në kohën e themelimit të Lidhjes së Prizrenit ishte njëri ndër udhëheqësit e saj. Prishtina u zgjodh edhe anëtar i Komitetit Kombëtar të Lidhjes Shqiptare, anëtar i Komisiomlt financiar që u kryesua nga Sulejman Vokshi. Me iniciativën e tij u themelua edhe dega e Lidhjes së Prizrenit në Prishtinë. Kjo degë kundërshtoi fuqishëm dorëzimin e Plavës dhe Gucisë shtetit të Malit të Zi. Në Prishtinë në kryeqendrën e Vilajetit të Kosovës u zhvillua një mbledhje e Lidhjes së Prizrenit nën drejtimin e Ymer Prizrenit dhe Zija Prishtinës. Në këtë mbledhje morrën pjesë mbi 800 pjesëmarrës të ardhur nga viset e ndryshme të Vilajetit të Kosovës e posaqërisht nga Sanxhaku i Prishtinës u miratuan kërkesat që të mos bëhej asnjë lëshim në drejtim të copëtimit të trojeve shqiptare. Më datën 7 maj të vitit 1879 Zija Prishtina i paraqiti Portës së Lartë në Stamboll peticionin me kërkesat e popullsisë së Sanxhakut të Prishtinës dhe Vilajetit të Kosovës. Pas shtypjes së Lidhjes së Prizrenit u përndoq nga administrata osmane.<ref name="FESH3">{{cite encyclopedia|editor-last=Lafe|editor-first=Emil|editor-link=Emil Lafe|encyclopedia=(Encyclopedic Dictionary of Albania)|title=[[Fjalor enciklopedik shqiptar]]|language=sq|year=2009|publisher=[[Akademia e Shkencave e Shqipërisë]]|volume=3|location=[[Tiranë]]|isbn=9789995610326|oclc=426069353|pages=2098}}</ref> == Shih edhe == * [[Historia e Prishtinës]] * [[Kosova nën Perandorinë Osmane]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * https://wiki.shqipopedia.org/prishtina-zija {{Lidhja e Prizrenit}} [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] [[Kategoria:Lidhja e Prizrenit]] [[Kategoria:Familja Gjinolli]] 4gtra1vyotsjc8gz6otc2tdt1la3zgl 0 347986 2995643 2975485 2026-06-10T09:35:56Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995643 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Majlinda Dhuka | image = | office = [[Ministria e Shtetit për Negociatat e Shqipërisë|Ministre e Shtetit dhe Kryenegociatore e Shqipërisë]] | term_start = 28 korrik 2022 | term_end = | birth_date = | birth_place = | nationality = [[Shqiptarët|Shqiptare]] | education = [[Universiteti i Tiranës]] (Fakulteti i Drejtësisë) | profession = Juriste, pedagoge | signature = Majlinda Dhuka (nënshkrim).svg | primeminister = [[Edi Rama]] }} '''Majlinda Dhuka''' është Ministre e Shtetit dhe Kryenegociatore e Shqipërisë në procesin e integrimit në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Ajo u emërua në këtë detyrë më [[25 korrik]] [[2022]]. == Arsimi dhe formimi == Dhuka është diplomuar në Fakultetin e Drejtësisë të [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]], ku ka përfituar edhe titullin "Master" në Studime Evropiane. Ajo ka ndjekur programe pasuniversitare dhe trajnime të specializuara brenda dhe jashtë vendit, përfshirë të drejtën publike evropiane në European Public Law Center dhe në [[Universiteti i Athinës|Universitetin e Athinës]], marrëdhënie ndërkombëtare dhe diplomaci, si dhe programe mbi lidershipin, inovacionin dhe qeverisjen ekonomike në Shkollën e Qeverisjes John F. Kennedy të Universitetit të Harvardit. == Karriera == Në rrjedhën e karrierës së saj në administratën publike, Dhuka ka ushtruar funksione drejtuese në një sërë strukturash të qeverisjes vendore dhe qëndrore. Ajo ka punuar në drejtori dhe departamente që trajtojnë legjislacionin, zhvillimin dhe planifikimin strategjik në [[Bashkia e Tiranës|Bashkinë e Tiranës]], si dhe në fusha të tilla si bashkëpunimi për zhvillim, ndihma e huaj, programimi i zhvillimit dhe politikat publike pranë Kryeministrit të Shqipërisë. Ka mbajtur gjithashtu postin e Zëvendëssekretares së Përgjithshme të [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë|Këshillit të Ministrave]].<ref>{{Cite web|url=https://politiko.al/ditari-i-maxhorances/u-emerua-ministre-e-shtetit-dhe-kryenegociatore-kush-eshte--i464295|title=U emërua ministre e Shtetit dhe kryenegociatore, kush është Majlinda Dhuka|website=Politiko.al|date=25 korrik 2022|access-date=26 qershor 2025|language=sq}}</ref> == Veprimtaria akademike == Përveç angazhimeve në administratë, Dhuka ka qenë aktive edhe në fushën akademike, si lektore pranë Shkollës së Magjistraturës dhe në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës. Ajo zotëron njohuri në disa gjuhë të huaja. == Referime == <references /> [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Universiteti i Tiranës]] [[Kategoria:Juristë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] 1qiymu7hiyk8plffclw6d3cmxsp62xs 1 349507 2995662 2950395 2026-06-10T10:59:10Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995662 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bartolomeu (apostull)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2636911 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230524002524/https://az.pravoslavie.az/news/?id=13833 për lidhjen https://az.pravoslavie.az/news/?id=13833. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 janar 2024 13:24 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bartolomeu (apostull)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2672480 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171228153800/http://www.raa.am/Jard/FR_set_E_Cond_Turkey.htm për lidhjen http://www.raa.am/Jard/FR_set_E_Cond_Turkey.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 qershor 2024 04:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bartolomeu (apostull)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2718662 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230523011814/http://interfax.az/print/643552/az për lidhjen http://interfax.az/print/643552/az. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 nëntor 2024 06:18 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bartolomeu (apostull)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2950394 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190704102003/https://www.learnreligions.com/nathanael-the-true-israelite-701068 për lidhjen https://www.learnreligions.com/nathanael-the-true-israelite-701068. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 prill 2026 05:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bartolomeu (apostull)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995661 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220823175635/https://www.catholic.az/az/24-avqust-muq%c9%99dd%c9%99s-h%c9%99vari-bartalmayin-bayrami/ për lidhjen https://www.catholic.az/az/24-avqust-muq%c9%99dd%c9%99s-h%c9%99vari-bartalmayin-bayrami/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 12:59 (CEST) fmer7hck8s2s7vscsh7s7ppxlcbn60h 1 349754 2995654 2977508 2026-06-10T09:59:38Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995654 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Avejroni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2638004 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070320175724/http://www.aveyron.pref.gouv.fr/ për lidhjen http://www.aveyron.pref.gouv.fr/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 janar 2024 18:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Avejroni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2977507 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110228011412/http://www.habitants.fr/index.php për lidhjen https://www.habitants.fr/index.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 maj 2026 12:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Avejroni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995653 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070312161749/http://www.cg12.fr/ për lidhjen http://www.cg12.fr/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 11:59 (CEST) 8wztjz6bh3p99x9pq26pfb5xyt600zo 0 355054 2995553 2879000 2026-06-10T00:22:40Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 2995553 wikitext text/x-wiki Ekzistojnë tre entitete kryesore të zbatimit të ligjit/sigurisë në shtetin e '''Surinamit'''. <ref name="Suriname2014">[https://www.osac.gov/pages/ContentReportDetails.aspx?cid=16202 "Suriname 2014 Crime and Safety Report", Overseas Security Advisory Council, US State Department, 22 August 2014.]{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Organizatat == === Korps Politie Suriname === Forca më e madhe dhe më e publikuar në media është Korps Politie Suriname (KPS), forca policore kombëtare e [[Surinami|Republikës së Surinamit]]. <ref name="Suriname2014"/> Ky është një model tradicional i departamentit të policisë dhe është përgjegjës për të gjitha përpjekjet e policisë. Nën çadrën kryesore të SHPK-së, janë tre degë. <ref name="Suriname2014" /> * Policia e qytetit trajton të gjitha çështjet brenda kufijve të qytetit të [[Paramaribo|Paramaribosë]]. * Policia rurale trajton gjithçka jashtë Paramaribosë. * Policia Gjyqësore përbëhet nga njësi të specializuara policore, si mjekësia ligjore, mashtrimi, vrasjet etj. === Policia ushtarake === Policia e dytë më e madhe ushtarake kontrollon të gjithë anëtarët e Ushtrisë Surinameze dhe merret me funksionet e kontrollit kufitar/emigracionit. <ref name="Suriname2014"/> === Drejtoria e Sigurisë Kombëtare === Njësia e tretë më e madhe e zbatimit të ligjit/sigurisë është Drejtoria e Sigurisë Kombëtare e Surinames. Drejtoria është përgjegjëse për Shërbimin Qendror të Inteligjencës dhe Sigurisë (ShQIS) dhe njësinë e sigurisë personale presidenciale. <ref name="Suriname2014"/> [[Kategoria:Zbatimi i ligjit në Surinam]] [[Kategoria:Zbatimi i ligjit sipas vendit]] eajy9i3q9kmg9y84s6y8vywmuehbkqt 0 357361 2995626 2967551 2026-06-10T09:22:35Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë të Universitetit të Tiranës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995626 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Lutfi Dervishi | birth_name = Lutfi Dervishi | birth_date = {{Birth date and age|df=y|22|9|1967}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Gazetar<br>Pedagog<br>Komentator politik | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]] | years_active = 1991–sot }} '''Lutfi "Lut" Dervishi''' (lindur më 22 shtator 1967) është gazetar, pedagog dhe komentator politik shqiptar. Ai është drejtor ekzekutiv i degës shqiptare të [[Transparency International]], pedagog në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]] dhe një nga figurat e njohura të gazetarisë dhe komunikimit publik në Shqipëri. == Jeta dhe arsimi == Dervishi ka lindur në [[Tiranë]], më 22 shtator 1967. Ai përfundoi studimet në Fakultetin e Gjeologjisë dhe Minierave në [[Universiteti i Tiranës]] (1986–1991).<ref>{{Cite web|title=Curriculum Vitae – Lutfi Dervishi|url=https://www.osfa.al/staf/lutfi-dervishi|website=Open Society Foundation Albania|access-date=17 gusht 2025|archive-date=24 korrik 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724115802/https://www.osfa.al/staf/lutfi-dervishi|url-status=dead|language=en}}</ref> == Karriera == Dervishi nisi karrierën si gazetar politik në gazetën ''Republika'' (1991–1993), ku më vonë u bë zv/kryeredaktor (1993–1995) dhe kryeredaktor (1995–1997). Ai ka qenë kryeredaktor i gazetës ''Albania'' (1997–2003), ndërsa gjatë viteve 1997–2003 ka dhënë kontribut si trajner në Institutin Shqiptar të Medias. Nga viti 2007 deri në 2008 ka drejtuar Departamentin e Informacionit në Radio Televizionin Publik Shqiptar. Po ashtu, ka qenë komentator për ''Radio Free Europe'', ''BBC'', ''RFI'' dhe bashkëpunëtor i gazetës ''Illyria'' në Nju Jork.<ref>{{Cite web|title=Lutfi Dervishi: Fuqia e medias qëndron te vërtetësia|url=https://www.monitor.al/lutfi-dervishi-fuqia-e-medias-qendron-te-vertetesia/|website=Monitor|access-date=17 gusht 2025|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Që prej nëntorit 2008 është drejtor ekzekutiv i Transparency International Albania, duke udhëhequr nisma kundër korrupsionit dhe për nxitjen e transparencës në jetën publike.<ref>{{Cite web|url=https://www.transparency.org/en/countries/albania|title=Transparency International Albania|website=Transparency International|access-date=17 gusht 2025|language=en}}</ref> Në fushën akademike, ai është pedagog në Universitetin e Tiranës, ku ligjëron lëndën e Gazetarisë Hetuese për studentët e masterit. Dervishi gjithashtu jep trajnime mbi komunikimin, transparencën dhe etikën e medias në Institutin Shqiptar të Medias. == Çmime dhe vlerësime == * Analisti më i mirë i vitit 2007, Radio +2 * Moderatori më i mirë për zgjedhjet vendore 2007, RTSH == Publikime == * ''Edhe për të qarë'' (1994) * Përpilues i Kodit të Etikës për Gazetarët Shqiptarë (1996, 2006) == Referime == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Dervishi, Lutfi}} [[Kategoria:Gazetarë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Tiranës]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] szbxggk7bh8rvzd8c70a5jixcqc9bms 0 360448 2995368 2837785 2026-06-09T16:02:18Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Toptanajt]] te [[Kategoria:Familja Toptani]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2995368 wikitext text/x-wiki Kapllan Pashë Toptani ka lindur në vitin 1770 në Tiranë, e cila në atë kohë ishte pjesë e Perandorisë Osmane. Data e saktë e lindjes së tij nuk është dokumentuar me saktësi, por viti 1770 është i përmendur në burime historike. Ai vdiq në vitin 1819, gjithashtu në Tiranë, ku është varrosur në tyrben që mban emrin e tij. Tyrbja e tij, e ndërtuar pas vdekjes, ndodhet në qendër të Tiranës dhe është një nga monumentet e pakta osmane që kanë mbijetuar në qytet. Kapllan Pashë Toptani ishte një figurë e rëndësishme në historinë e Shqipërisë, veçanërisht në lidhje me historinë e Tiranës. Ai i përkiste familjes së fuqishme Toptani, një nga familjet më të njohura dhe me ndikim të madh në Shqipëri gjatë shekujve XVIII dhe XIX. === Roli i Kapllan Pashë Toptanit === Kapllan Pashë Toptani ishte një bej i njohur dhe një nga drejtuesit kryesorë të familjes Toptani. Ai mbajti titullin "Pashë," i cili ishte një titull nderi dhe autoriteti në Perandorinë Osmane, duke e bërë atë një figurë të respektuar dhe me ndikim në zonën e Tiranës dhe më gjerë. Toptanët kishin një lidhje të ngushtë me pushtetin osman dhe shërbyen si drejtues të rëndësishëm lokalë në një periudhë kur Shqipëria ishte nën sundimin osman. Kapllan Pasha luajti një rol të rëndësishëm në ruajtjen e kontrollit të perandorisë mbi këtë rajon dhe në administrimin e punëve lokale. === Tyrbja e Kapllan Pashë Toptanit === Tyrbja e Kapllan Pashë Toptanit ndodhet në Tiranë dhe është një monument historik dhe kulturor i rëndësishëm. Tyrbja është një varr monumental i ndërtuar në nder të tij dhe është një nga pak tyrbet që kanë mbijetuar deri në ditët e sotme në Tiranë. Ky monument reflekton stilin e ndërtimit të asaj kohe dhe është një dëshmi e rëndësisë që kishte Kapllan Pasha dhe familja e tij në atë periudhë. Tyrbja është ndërtuar me arkitekturë tipike osmane dhe është e vendosur në një zonë që dikur ishte pjesë e pronave të familjes Toptani. Kjo tyrbe është e lidhur ngushtë me historinë dhe trashëgiminë e Tiranës, duke shërbyer si një kujtesë e rolit të familjes Toptani në zhvillimin e qytetit. === Rëndësia Historike === Kapllan Pashë Toptani dhe familja e tij patën një ndikim të madh në historinë e Tiranës dhe të gjithë Shqipërisë. Ata luajtën një rol kyç në administrimin e pushtetit lokal dhe në marrëdhëniet me Perandorinë Osmane, duke ndikuar në mënyrë të drejtpërdrejtë në formësimin e politikave dhe zhvillimit të rajonit. Tyrbja e Kapllan Pashës shërben si një simbol i këtij ndikimi dhe është një vend i rëndësishëm për trashëgiminë kulturore të Tiranës.<blockquote> Autorë që kanë trajtuar historinë e Tiranës dhe familjes Toptani; # '''"Historia e Tiranës"''' - nga Kristo Frashëri. Ky libër është një nga veprat më të rëndësishme që trajton historinë e qytetit të Tiranës dhe përfshin informacione të detajuara rreth familjes Toptani dhe rolit të saj në zhvillimin e qytetit. # '''"Familja Toptani dhe historia e saj"''' - nga Uran Butka. Ky libër përqendrohet në historinë e familjes Toptani, duke përfshirë figura si Kapllan Pashë Toptani, dhe rolin e tyre në historinë e Shqipërisë. # '''"Tirana dhe rrethinat në shekullin XIX"''' - nga Injac Zamputi. Një tjetër burim që ofron informacion të vlefshëm për historinë e Tiranës gjatë periudhës osmane dhe për familjet e fuqishme si Toptani. </blockquote> [[Kategoria:Familja Toptani]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Shqiptarë të Perandorisë Osmane]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XVIII]] [[Kategoria:Shqiptarë në shekullin e XIX]] [[Kategoria:Lindje 1770]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] 4yhwfoaxn8weet3t0wsi18wxhmytd00 0 372043 2995497 2836595 2026-06-09T17:31:22Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë]]; added [[Category:Psikologë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995497 wikitext text/x-wiki '''Christopher Sinha''' është Profesor Nderi në Shkollën e Politikës, Filozofisë, Gjuhësisë dhe Studimeve të Komunikimit në Universitetin e Anglisë Lindore. Ai përfundoi BA në Psikologjinë Zhvillimore në Universitetin e Sussex-it dhe fitoi doktoraturën me lavdi nga Universiteti i Utrecht-it. Gjatë karrierës së tij, Sinha ka mësuar në departamente të ndryshme, përfshirë Edukimin, Psikologjinë dhe Gjuhën dhe Komunikimin, në shtete si Brazili, Kina, Britania e Madhe, Holanda, Danimarka, India dhe Suedia. Ai ka mbajtur tre pozita si profesor i plotë dhe ka shërbyer si Drejtor i Departamentit të Psikologjisë në Universitetin e Portsmouth nga viti 2002 deri në 2005. Sinha ka mbajtur mbi 50 leksione kryesore dhe plenare në konferenca ndërkombëtare dhe ka mësuar në shumë shkolla për pasgradimin dhe kërkimin shkencor. Ai ka shërbyer si President i kaluar i Shoqatës Britanike të Gjuhësisë Kognitive dhe i Shoatës Ndërkombëtare të Gjuhësisë Kognitive. Ai ishte Editor i Përgjithshëm i Revistës ''Language and Cognition'' (2009–2016) dhe aktualisht është anëtar i bordeve redaktuese për katër revista ndërkombëtare dhe katër seri librash. Sinha ishte organizatori i Konferencës së Parë Ndërkombëtare mbi Gjuhën, Kulturën dhe Mendjen në vitin 2004, dhe gjithashtu organizoi edicionin e 7-të në vitin 2016. Ai mbetet një anëtar i komitetit shkencor për këtë ngjarje biennale. Interesat kryesore të hulumtimit të Sinhas rrethohen me lidhjet ndërmjet gjuhës, kognicionit dhe kulturës. Një qëllim kryesor i punës së tij është integrimi i perspektivave kognitive dhe sociokulturore në lidhje me gjuhën, komunikimin dhe zhvillimin njerëzor. Ekspertiza e tij përfshin metoda eksperimentale dhe vëzhguese në terren. Ai ka shkruar tre monografi, më shumë se 150 artikuj dhe ka redaktuar pesë vëllime, duke kontribuar në disiplina si antropologjia, gjuhësia, edukimi, biologia evolucionare, shkenca kognitive dhe psikologjia e zhvillimit dhe kulturore. Nga viti 2015 deri në 2019, Sinha ka udhëhequr një projekt që fokusohej në kërkimin dhe dokumentimin e gjuhëve dhe kulturave të pakicave në Provincën Hunan, Kinë. Ai gjithashtu ishte koordinatori i Rrjetit të Zhvillimit të Gjuhës dhe Kognitionit, i mbështetur nga Këshilli i Kërkimit Shkencor i Dajmërisë për Shkencat e Njerëzores (1997–2001). Për më tepër, ai shërbeu si Drejtor Kryesor për projektin ''Cognition, Culture, and Typology in Language Acquisition and Evolution'' (2002–2005), i mbështetur nga Fondacioni i Shkencës Evropiane, dhe si Lider i Partnerëve të Universitetit të Portsmouth për projektin ''Stages in the Development and Evolution of Sign Use'' (SEDSU), i cili u financua nga Bashkimi Evropian në kuadër të iniciativës PATHFINDER të Kornizës së 6-të nga 2005 deri në 2008. Ai gjithashtu propozoi Programin ESF EUROCORES ''Understanding and Misunderstanding: Cognition, Communication, and Culture''. [https://eastanglia.academia.edu/ChrisSinha/CurriculumVitae <nowiki></ref></nowiki><nowiki>https://eastanglia.academia.edu/ChrisSinha/CurriculumVitae</nowiki>]<nowiki></ref></nowiki> Chris Sinha aktualisht është redaktori i Oxford Handbook of Human Simbolic Evolution [https://global.oup.com/academic/product/oxford-handbook-of-human-symbolic-evolution-9780198813781?cc=us&lang=en&], i cili është bashkautorizuar me Nathalie Gontier dhe Andy Lock. == Publikimet == === Libra (Përzgjedhja) === * Sinha, C. (2017). Dhjetë leksione mbi gjuhën, kulturën dhe mendjen: perspektiva kulturore, zhvillimore dhe evolucionare në gjuhësinë njohëse (Vol. 6). Brill. * Sinha, C. (1988). Gjuha dhe përfaqësimi: Një qasje socio-natyrale ndaj zhvillimit njerëzor. ==== Vëllime të Redaktuara (Përzgjedhja) ==== * Gontier, N., Lock, A., & Sinha, C. (2024). Manuali i Oksfordit për Evolucionin Simbolik të Njeriut. Shtypi i Universitetit të Oksfordit. * Zlatev, J., Itkonen, E., Sinha, C., & Racine, TP (2008). Mendja e përbashkët. Mendja e përbashkët, 1-405. * Hiraga, MK, Wilcox, S., & Sinha, C. (1999). Çështje kulturore, psikologjike dhe tipologjike në gjuhësinë konjitive. === Artikuj dhe kapituj (Përzgjedhja) === * Sinha, C., & López, KJD (2001). Gjuha, kultura dhe mishërimi i njohjes hapësinore. * Sinha, C. (1999). Tokëzimi, hartëzimi dhe aktet e kuptimit. Gjuhësia njohëse: Bazat, shtrirja dhe metodologjia, 223-255. * Plunkett, K., Sinha, C., Møller, MF, & Strandsby, O. (1992). Tokëzimi i simboleve apo shfaqja e simboleve? Rritja e fjalorit tek fëmijët dhe një rrjet lidhës. Shkenca e Lidhjes, 4 (3-4), 293-312. * Sinha, C., & Kuteva, T. (1995). Semantika hapësinore e shpërndarë. Nordic journal of linguistics, 18(2), 167-199. * Sinha, C., Sinha, VDS, Zinken, J., & Sampaio, W. (2011). Kur koha nuk është hapësirë: Ndërtimi social dhe gjuhësor i intervaleve kohore dhe marrëdhënieve të ngjarjeve kohore në një kulturë Amazoniane. Gjuha dhe njohja, 3(1), 137-169. * Sinha, C. (2010). Gjuhësia njohëse, psikologjia dhe shkenca konjitive. * Sinha, C. (2015). Gjuha dhe objekte të tjera: dinamika socio-kulturore e ndërtimit të kamares. Kufijtë në psikologji, 6, 1601. == Referencat == {{Reflist}} [[Kategoria:Profesorë]] [[Kategoria:Universiteti i Oksfordit]] [[Kategoria:Psikologë]] [[Kategoria:Gjuhësi njohëse]] [[Kategoria:Psikologë zhvillimor]] hqfx8vlragw5xu39npesd78u7cjhsez 2995498 2995497 2026-06-09T17:31:47Z Edukatori 112234 added [[Category:Antropologë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995498 wikitext text/x-wiki '''Christopher Sinha''' është Profesor Nderi në Shkollën e Politikës, Filozofisë, Gjuhësisë dhe Studimeve të Komunikimit në Universitetin e Anglisë Lindore. Ai përfundoi BA në Psikologjinë Zhvillimore në Universitetin e Sussex-it dhe fitoi doktoraturën me lavdi nga Universiteti i Utrecht-it. Gjatë karrierës së tij, Sinha ka mësuar në departamente të ndryshme, përfshirë Edukimin, Psikologjinë dhe Gjuhën dhe Komunikimin, në shtete si Brazili, Kina, Britania e Madhe, Holanda, Danimarka, India dhe Suedia. Ai ka mbajtur tre pozita si profesor i plotë dhe ka shërbyer si Drejtor i Departamentit të Psikologjisë në Universitetin e Portsmouth nga viti 2002 deri në 2005. Sinha ka mbajtur mbi 50 leksione kryesore dhe plenare në konferenca ndërkombëtare dhe ka mësuar në shumë shkolla për pasgradimin dhe kërkimin shkencor. Ai ka shërbyer si President i kaluar i Shoqatës Britanike të Gjuhësisë Kognitive dhe i Shoatës Ndërkombëtare të Gjuhësisë Kognitive. Ai ishte Editor i Përgjithshëm i Revistës ''Language and Cognition'' (2009–2016) dhe aktualisht është anëtar i bordeve redaktuese për katër revista ndërkombëtare dhe katër seri librash. Sinha ishte organizatori i Konferencës së Parë Ndërkombëtare mbi Gjuhën, Kulturën dhe Mendjen në vitin 2004, dhe gjithashtu organizoi edicionin e 7-të në vitin 2016. Ai mbetet një anëtar i komitetit shkencor për këtë ngjarje biennale. Interesat kryesore të hulumtimit të Sinhas rrethohen me lidhjet ndërmjet gjuhës, kognicionit dhe kulturës. Një qëllim kryesor i punës së tij është integrimi i perspektivave kognitive dhe sociokulturore në lidhje me gjuhën, komunikimin dhe zhvillimin njerëzor. Ekspertiza e tij përfshin metoda eksperimentale dhe vëzhguese në terren. Ai ka shkruar tre monografi, më shumë se 150 artikuj dhe ka redaktuar pesë vëllime, duke kontribuar në disiplina si antropologjia, gjuhësia, edukimi, biologia evolucionare, shkenca kognitive dhe psikologjia e zhvillimit dhe kulturore. Nga viti 2015 deri në 2019, Sinha ka udhëhequr një projekt që fokusohej në kërkimin dhe dokumentimin e gjuhëve dhe kulturave të pakicave në Provincën Hunan, Kinë. Ai gjithashtu ishte koordinatori i Rrjetit të Zhvillimit të Gjuhës dhe Kognitionit, i mbështetur nga Këshilli i Kërkimit Shkencor i Dajmërisë për Shkencat e Njerëzores (1997–2001). Për më tepër, ai shërbeu si Drejtor Kryesor për projektin ''Cognition, Culture, and Typology in Language Acquisition and Evolution'' (2002–2005), i mbështetur nga Fondacioni i Shkencës Evropiane, dhe si Lider i Partnerëve të Universitetit të Portsmouth për projektin ''Stages in the Development and Evolution of Sign Use'' (SEDSU), i cili u financua nga Bashkimi Evropian në kuadër të iniciativës PATHFINDER të Kornizës së 6-të nga 2005 deri në 2008. Ai gjithashtu propozoi Programin ESF EUROCORES ''Understanding and Misunderstanding: Cognition, Communication, and Culture''. [https://eastanglia.academia.edu/ChrisSinha/CurriculumVitae <nowiki></ref></nowiki><nowiki>https://eastanglia.academia.edu/ChrisSinha/CurriculumVitae</nowiki>]<nowiki></ref></nowiki> Chris Sinha aktualisht është redaktori i Oxford Handbook of Human Simbolic Evolution [https://global.oup.com/academic/product/oxford-handbook-of-human-symbolic-evolution-9780198813781?cc=us&lang=en&], i cili është bashkautorizuar me Nathalie Gontier dhe Andy Lock. == Publikimet == === Libra (Përzgjedhja) === * Sinha, C. (2017). Dhjetë leksione mbi gjuhën, kulturën dhe mendjen: perspektiva kulturore, zhvillimore dhe evolucionare në gjuhësinë njohëse (Vol. 6). Brill. * Sinha, C. (1988). Gjuha dhe përfaqësimi: Një qasje socio-natyrale ndaj zhvillimit njerëzor. ==== Vëllime të Redaktuara (Përzgjedhja) ==== * Gontier, N., Lock, A., & Sinha, C. (2024). Manuali i Oksfordit për Evolucionin Simbolik të Njeriut. Shtypi i Universitetit të Oksfordit. * Zlatev, J., Itkonen, E., Sinha, C., & Racine, TP (2008). Mendja e përbashkët. Mendja e përbashkët, 1-405. * Hiraga, MK, Wilcox, S., & Sinha, C. (1999). Çështje kulturore, psikologjike dhe tipologjike në gjuhësinë konjitive. === Artikuj dhe kapituj (Përzgjedhja) === * Sinha, C., & López, KJD (2001). Gjuha, kultura dhe mishërimi i njohjes hapësinore. * Sinha, C. (1999). Tokëzimi, hartëzimi dhe aktet e kuptimit. Gjuhësia njohëse: Bazat, shtrirja dhe metodologjia, 223-255. * Plunkett, K., Sinha, C., Møller, MF, & Strandsby, O. (1992). Tokëzimi i simboleve apo shfaqja e simboleve? Rritja e fjalorit tek fëmijët dhe një rrjet lidhës. Shkenca e Lidhjes, 4 (3-4), 293-312. * Sinha, C., & Kuteva, T. (1995). Semantika hapësinore e shpërndarë. Nordic journal of linguistics, 18(2), 167-199. * Sinha, C., Sinha, VDS, Zinken, J., & Sampaio, W. (2011). Kur koha nuk është hapësirë: Ndërtimi social dhe gjuhësor i intervaleve kohore dhe marrëdhënieve të ngjarjeve kohore në një kulturë Amazoniane. Gjuha dhe njohja, 3(1), 137-169. * Sinha, C. (2010). Gjuhësia njohëse, psikologjia dhe shkenca konjitive. * Sinha, C. (2015). Gjuha dhe objekte të tjera: dinamika socio-kulturore e ndërtimit të kamares. Kufijtë në psikologji, 6, 1601. == Referencat == {{Reflist}} [[Kategoria:Profesorë]] [[Kategoria:Universiteti i Oksfordit]] [[Kategoria:Psikologë]] [[Kategoria:Gjuhësi njohëse]] [[Kategoria:Psikologë zhvillimor]] [[Kategoria:Antropologë]] llwnmbnw3jnzj1dnklnzlf23yc8om6f 0 372538 2995638 2853689 2026-06-10T09:30:20Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995638 wikitext text/x-wiki '''Gëzim Tushi''' (i lindur më [[1953]]) është një studiues, politolog dhe sociolog i njohur shqiptar. Ai ka kontribuar në zhvillimin kulturor dhe emancipimin e shoqërisë shqiptare përmes punës së tij akademike, botimeve dhe angazhimeve publike. == Biografia == Gëzim Tushi <ref>https://bukinist.al/sq/2115_gezim-tushi</ref> ka mbaruar studimet e larta në [[Universiteti i Tiranës]], në Fakultetin e Shkencave Politiko-Juridike, dega Filozofi në vitin 1975. Në vitin 1983, ai përfundoi specializimin pasuniversitar për [[Psikologji]] dhe [[Pedagogji]] në Fakultetin e Historisë dhe Filologjisë. Ai ka punuar si mësues në Shkollën Tregtare, drejtor i Teatrit dhe Estradës Profesioniste, si dhe drejtor i gjimnazit "1 Maj" në [[Vlora|Vlorë]] deri në vitin 1998. Pas vitit 1998, ka punuar për një kohë të gjatë në Shërbimi Social Shtetëror (Ministria e Punës dhe Mirëqenies Sociale) në pozicione drejtuese, duke u bërë një nga aktorët kryesorë të aplikimit dhe zbatimit të modeleve dhe praktikave më të mira në shërbimin social për fëmijët, të moshuarit, personat me aftësi ndryshe dhe njerëzit në nevojë. == Karriera akademike dhe trajnimet == Gëzim Tushi është trajnuar nëpërmjet studimeve dhe përvojave në vende të ndryshme si [[ShBA]], [[Turqia]], [[Britania e Madhe]], [[Zvicra]], [[Skocia]], [[Maqedonia]], [[Rumania]], [[Bullgaria]], [[Italia]], [[Çekia]], [[Hungaria]], [[Sllovenia]], [[Serbia]], dhe [[Irlanda]]. Ka qenë pedagog i brendshëm dhe i jashtëm në [[Universiteti Marin Barleti]] dhe në [[Universiteti i Tiranës]] në Fakultetin e Shkencave Sociale në degët Punë sociale dhe [[Filozofi]]. == Angazhimi publik == Gëzim Tushi është një figurë e njohur e jetës publike në trajtimin e problemeve sociale në televizionet kombëtare dhe lokale. Ai është i pranishëm në shtypin e përditshëm, ku ka botuar mbi 1500 artikuj profesionalë për probleme psikosociale të shoqërisë. == Botime == Gëzim Tushi <ref>https://www.bksh.al/search/G%C3%ABzim%20Tushi/</ref> ka botuar shumë vëllime në fushën e politologjisë dhe sociologjisë: * ''Politika, fataliteti i kohës'' - 1998 * ''Politika dhe qytetari'' - 2006 * ''Probleme dhe dilema sociale'' - 2006 * ''Shoqëria civile'' - 2007 * ''Shoqëria moderne dhe njeriu i lakuar'' - 2008 * ''Sfidat e qytetërimit ... : (probleme sociologjike të njeriut, shoqërisë dhe qytetërimit shqiptar)'' - 2009 * ''Arsyetime politike'' - 2010 * ''Kur flasim për politikën'' - 2010 * ''Njeriu pa dimension... : ontologjia, fenomenologjia dhe sociologjia e njeriut modern'' - 2010 * ''Martesa, familja, seksualiteti'' - 2012 * ''Individi dhe shoqëria : individualizmi apo komunitarizmi?'' - 2012 * ''Qytetari dhe koha moderne'' - 2014 * ''Mosha e tretë : të moshuarit, familja dhe institucionet sociale'' - 2014 * ''Morali : duhet apo është i tepërt?'' - 2015 * ''Turbulencat e postmodernitetit shqiptar'' - 2015 * ''Gratë në kohën e tyre : kundër dhunës, pro barazisë gjinore'' - 2016 * ''Edukimi në familje dhe në shkollë : kontekste të reja të marrëdhënieve prind-mësues-nxënës'' - 2017 * ''Qyteti dhe patologjitë e jetës urbane : studim'' - 2019 * ''Pandemia : asgjë nuk do të jetë si më parë'' - 2021 * ''Sociologu dhe shoqëria'' - 2022 * ''Globalizmi dhe “antikapitalizmi romantik”'' - 2023 == Vlerësime dhe dekorata == Gëzim Tushi është dekoruar nga [[Presidenti i Republikës së Shqipërisë]] me titullin “Mjeshtër i Madh” për kontributin e tij të çmuar në fushën e studimeve <ref>https://gazetashqiptare.al/2025/02/10/shoqeria-dhe-panoptikoni-im-social-gezim-tushi-prek-plaget-e-mahisura-sociologu-nje-liber-per-familje-martesen-dhe-divorcin/</ref>, <ref>https://www.amazon.com/Books-Gezim-Tushi/s?rh=n%3A283155%2Cp_27%3AGezim%2BTushi/</ref> sociologjike dhe politologjike <ref>https://shqiptarja.com/lajm/sociologu-gezim-tushi-rrefehet-ne-esence-angazhimi-ne-politike-periudha-me-e-veshtira-e-70-viteve-jete/</ref>. == Burimet == [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Mësues shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1953]] 75nkrtipays4f36120iuyg1ytrzv2pc 0 374835 2995648 2855463 2026-06-10T09:40:50Z Edukatori 112234 2995648 wikitext text/x-wiki '''Aulon Naçi''' (lindur më 1983 në Vlorë) është një kompozitor shqiptar, profesor dhe drejtues i institucioneve kulturore në Shqipëri <ref>https://www.tiranadiplomat.com/2025/03/12/aulon-naci-drejtori-i-ri-i-teatrit-kombetar-te-operas-baletit-dhe-ansamblit-popullor/</ref>. == Jeta dhe arsimi == Naçi lindi në Vlorë dhe filloi studimet muzikore në piano me profesor Vasil Cuni. Ai përfundoi maturën në Liceun Muzikor "Naim Frashëri" në Vlorë në vitin 2001, duke u diplomuar gjithashtu në flaut nën drejtimin e profesoreshë Mimoza Minga. Studimet e mëtejshme i ndoqi në Akademinë e Arteve të Bukura në Tiranë në fushën e harmonisë dhe teorisë muzikore me profesor Thoma Gaqi. Në vitin 2002, u transferua në Itali për të ndjekur studimet në Konservatorin Shtetëror të Muzikës "J. Tomadini" në Udine, ku studioi kompozicion me profesor Renato Miani. == Karriera == Gjatë periudhës 1998-2002, Aulon Naçi mori pjesë në disa konkurse kompozimi në Shqipëri, ku shpesh u rendit ndër fituesit kryesorë. Veprat e tij janë interpretuar në vende të ndryshme, duke përfshirë Shqipërinë, Kosovën, Italinë, Austrinë, Greqinë, Kanadanë, Holandën, Belgjikën, Rumaninë dhe Slloveninë. Naçi ka udhëhequr artistikisht aktivitete të shumta brenda dhe jashtë Shqipërisë, duke bashkëpunuar me ansamble dhe solistë të njohur në skenën muzikore kombëtare dhe ndërkombëtare. Ai ka shërbyer për tetë vjet si pedagog në Universitetin e Arteve në Tiranë. Në vitin 2023, ai u përzgjodh për të marrë pjesë në programin prestigjioz LEAD Albania, ndërsa në maj 2024 përfundoi programin Emerging Leaders në Harvard Kennedy School, duke u specializuar në menaxhim dhe lidership. Gjithashtu, ka shërbyer si këshilltar pranë Ministrisë së Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit. Në dhjetor 2024, Aulon Naçi u emërua drejtor i Teatri Kombëtar i Operas, Baletit dhe Ansamblit Popullor (TKOBAP) <ref>https://shqiptarja.com/lajm/aulon-naci-emerohet-drejtori-i-ri-i-teatrit-kombetar-te-operas-baletit-dhe-ansamblit-popullor/</ref>. Emërimi i tij u bë pas një procesi konkurrimi dhe u miratua nga Këshilli i Ministrave <ref>https://www.gazetatema.net/kulture/iken-abigeila-voshtina-kompozitori-aulon-naci-emerohet-drejtor-i-teatrit-i471856/</ref> me propozim të Ministrit të Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit <ref>https://klankosova.tv/aulon-naci-emerohet-drejtor-i-teatrit-kombetar-te-operas/</ref>. == Burimet == {{DEFAULTSORT:Naci, Aulon}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Vlora]] [[Kategori:Kompozitorë shqiptarë]] [[Kategori:Pedagogë shqiptarë]] [[Kategoria:Mësues shqiptarë]] [[Kategoria:Muzikantë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1983]] skr7zaj2own3rdpl60knpqorc4fz483 2995652 2995648 2026-06-10T09:41:09Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995652 wikitext text/x-wiki '''Aulon Naçi''' (lindur më 1983 në Vlorë) është një kompozitor shqiptar, profesor dhe drejtues i institucioneve kulturore në Shqipëri <ref>https://www.tiranadiplomat.com/2025/03/12/aulon-naci-drejtori-i-ri-i-teatrit-kombetar-te-operas-baletit-dhe-ansamblit-popullor/</ref>. == Jeta dhe arsimi == Naçi lindi në Vlorë dhe filloi studimet muzikore në piano me profesor Vasil Cuni. Ai përfundoi maturën në Liceun Muzikor "Naim Frashëri" në Vlorë në vitin 2001, duke u diplomuar gjithashtu në flaut nën drejtimin e profesoreshë Mimoza Minga. Studimet e mëtejshme i ndoqi në Akademinë e Arteve të Bukura në Tiranë në fushën e harmonisë dhe teorisë muzikore me profesor Thoma Gaqi. Në vitin 2002, u transferua në Itali për të ndjekur studimet në Konservatorin Shtetëror të Muzikës "J. Tomadini" në Udine, ku studioi kompozicion me profesor Renato Miani. == Karriera == Gjatë periudhës 1998-2002, Aulon Naçi mori pjesë në disa konkurse kompozimi në Shqipëri, ku shpesh u rendit ndër fituesit kryesorë. Veprat e tij janë interpretuar në vende të ndryshme, duke përfshirë Shqipërinë, Kosovën, Italinë, Austrinë, Greqinë, Kanadanë, Holandën, Belgjikën, Rumaninë dhe Slloveninë. Naçi ka udhëhequr artistikisht aktivitete të shumta brenda dhe jashtë Shqipërisë, duke bashkëpunuar me ansamble dhe solistë të njohur në skenën muzikore kombëtare dhe ndërkombëtare. Ai ka shërbyer për tetë vjet si pedagog në Universitetin e Arteve në Tiranë. Në vitin 2023, ai u përzgjodh për të marrë pjesë në programin prestigjioz LEAD Albania, ndërsa në maj 2024 përfundoi programin Emerging Leaders në Harvard Kennedy School, duke u specializuar në menaxhim dhe lidership. Gjithashtu, ka shërbyer si këshilltar pranë Ministrisë së Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit. Në dhjetor 2024, Aulon Naçi u emërua drejtor i Teatri Kombëtar i Operas, Baletit dhe Ansamblit Popullor (TKOBAP) <ref>https://shqiptarja.com/lajm/aulon-naci-emerohet-drejtori-i-ri-i-teatrit-kombetar-te-operas-baletit-dhe-ansamblit-popullor/</ref>. Emërimi i tij u bë pas një procesi konkurrimi dhe u miratua nga Këshilli i Ministrave <ref>https://www.gazetatema.net/kulture/iken-abigeila-voshtina-kompozitori-aulon-naci-emerohet-drejtor-i-teatrit-i471856/</ref> me propozim të Ministrit të Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit <ref>https://klankosova.tv/aulon-naci-emerohet-drejtor-i-teatrit-kombetar-te-operas/</ref>. == Burimet == {{DEFAULTSORT:Naci, Aulon}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Vlora]] [[Kategori:Kompozitorë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Mësues shqiptarë]] [[Kategoria:Muzikantë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1983]] nrg77lr14ujk63g6x71tt6e1ndo8fzy 0 374900 2995628 2981504 2026-06-10T09:24:08Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995628 wikitext text/x-wiki '''Elda Laro''' – Dirigjente dhe pianiste shqiptare ==Biografia== Elda Laro është një dirigjente<ref>https://dritare.net/elda-laro-nje-dirigjente-ne-berlin/</ref>, pianiste dhe muzikante e njohur shqiptare, me një karrierë të shquar në skenën ndërkombëtare të muzikës klasike. Ajo u lind në Shkodër, Shqipëri, dhe që në moshë të vogël shfaqi talent të jashtëzakonshëm muzikor. Në moshën 11-vjeçare interpretoi Koncertin Nr. 1 për Piano të Ludwig van Beethoven-it me Orkestrën Kombëtare Shqiptare, duke u njohur si një fëmijë mrekulli në botën e muzikës. ==Formimi dhe karriera== Studimet e saj muzikore i ndoqi fillimisht në Torino, nën drejtimin e pianistit të njohur Remo Remoli. Më pas, ajo i përmirësoi aftësitë e saj në Paris, ku studioi me Claude Helffer. Me një formim të fortë muzikor, Elda Laro ka ndërtuar një karrierë të suksesshme në rolin e pianistes, dirigjentes dhe pedagoge. Aktualisht, ajo është pjesë e stafit të Deutsche Oper në Berlin, ku shërben si trajnere, pianiste dhe dirigjente, duke bashkëpunuar me artistë të njohur ndërkombëtarë. ==Debutimet dhe angazhimet ndërkombëtare== Në sezonin 2024-2025, Elda Laro pritet të debutojë në Filarmoninë e Berlinit, duke dirigjuar veprat madhore si Mesha e Shën Cecilisë e Charles Gounod dhe Nata e Parë e Walpurgis e Felix Mendelssohn-it. Gjithashtu, ajo do të dirigjojë një koncert gala në Festivalin Ndërkombëtar të Operës Rame Lahaj në Nju Jork. Në nëntor 2024, ajo dhe sopranoja kosovare Elbenita Kajtazi hapën edicionin e 13-të të Festivalit ReMusica në Prishtinë<ref>{{Cite web|url=https://remusicafestival.com/events/concert-elbenita-kajtazi-elda-laro/|title=Kopje e arkivuar|access-date=14 mars 2025|archive-date=24 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250324191633/https://remusicafestival.com/events/concert-elbenita-kajtazi-elda-laro/|url-status=dead}}</ref> ,<ref>{{Cite web |url=https://www.kultplus.com/muzika/elbenita-kajtazi-elda-1laro-dhe-kori-siparantum-hapin-perden-e-edicionit-te-13-te-te-remusica/ |title=Kopje e arkivuar |access-date=14 mars 2025 |archive-date=2 dhjetor 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202145709/https://www.kultplus.com/muzika/elbenita-kajtazi-elda-1laro-dhe-kori-siparantum-hapin-perden-e-edicionit-te-13-te-te-remusica/ |url-status=dead }}</ref> me një performancë të vlerësuar në Atelienë e Pallatit të Rinisë. ==Kontributi dhe pedagogjia== Përveç karrierës dirigjuese, Elda Laro ka interpretuar si soliste dhe muzikante e muzikës së dhomës në skena prestigjioze ndërkombëtare. Ajo njihet për interpretimet e saj teknike dhe emocionale, duke e bërë një figurë të rëndësishme në peizazhin e muzikës klasike. Një aspekt tjetër i rëndësishëm i veprimtarisë së saj është përkushtimi ndaj edukimit të brezave të rinj të muzikantëve. Ajo organizon rregullisht masterklasa dhe kurse të specializuara në mbarë botën, duke përfshirë edhe një seminar të fundit në Dubai. ==Trashëgimia dhe ndikimi== Elda Laro mbetet një nga figurat më të spikatura të muzikës klasike shqiptare<ref>https://www.gazetatema.net/kulture/nga-berlini-ne-shkoder-elda-laro-merr-drejtim-e-orkestres-simfonike-ne-s-i484600/</ref> në skenën ndërkombëtare. Angazhimi i saj si dirigjente, pianiste dhe pedagoge e bën atë një modele frymëzimi për brezat e rinj të muzikantëve shqiptarë dhe ndërkombëtarë<ref>https://www.eldalaro.com/de/bio/{{Lidhje e vdekur}}</ref>. == Referime == [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Muzikantë shqiptarë]] poeky8zosoxxufv2tuem31t0wiqu72c 0 375608 2995675 2847969 2026-06-10T11:25:14Z Makenzis 95633 2995675 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #D40000 | writing color = #FFFFFF | clubname = Etoile Sportive du Sahel | image = Etoile_du_Sahel.png | upright = 0.7 | fullname = Etoile Sportive du Sahel | short name = ESS | nickname = ''L'Étoile'' <br />''Hamra & Bidha'' (Bardhekuqtë)<br />''Jawharat el-Sahel'' (Perla e bregdetit) | founded = {{Start date and age|df=yes|1925|5|11}} | ground = [[Stadiumi Olimpik i Sousse]] | capacity = 50,000 | chairman = {{Flagicon|Tunisia}} [[Zoubeir Baya]] | manager = {{Flagicon|Tunisia}} [[Mohamed Mkacher]] | league = [[Championnat de Tunisie]] | season = 2025–26 | position = 7të nga 16 | website = | pattern_la1 = | pattern_b1 = _Etoiledusahel1718h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _EtoileduSahel1718a | pattern_so1 = _Etoiledusahel1718h | leftarm1 = FF0000 | body1 = | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = | socks1 = FF0000 <!--maillot extérieur-->| pattern_la2 = | pattern_b2 = _EtoileduSahel1718a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _Etoiledusahel1718h | pattern_so2 = _Etoiledusahel1718a | leftarm2 = ffffff | body2 = ffffff | rightarm2 = ffffff | shorts2 = d40000 | socks2 = ffffff <!--autre maillot-->| pattern_la3 = | pattern_b3 = _EtoileduSahel1718t | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = _EtoileduSahel1718t | pattern_so3 = _Etoiledusahel1718t | leftarm3 = 000040 | body3 = 2A448C | rightarm3 = 000040 | shorts3 = 2A448C | socks3 = 000040 | current = 2023–24 Étoile Sportive du Sahel season | clubcolors = [[Skeda:600px Rosso con stella Bianca.png|20px]] }} '''Etoile Sportive du Sahel''' (Arabisht: {{lang|ar|النجم الرياضي الساحلي}}), i njohur si '''Etoile SS''' ose thjesht '''ESS''' shkurtimisht, është një klub futbolli tunizian me bazë në [[Sousse]] në [[Sahel, Tunizi|Sahel]] rajonin e [[Tunizi]]. Stadiumi i tyre në shtëpi, [[Sousse Olympic Stadium]], ka një kapacitet prej 50,000 spektatorësh. Klubi aktualisht është duke luajtur në [[Championnat de Tunisie]], liga e futbollit të lartë tunizian. Klubi u themelua më 11 maj 1925 pas një mbledhjeje të përgjithshme nën kryesimin e Chedly Boujemla, Ali Laârbi dhe Ahmed Zeglaoui, në selinë e Shoqatës së Shkollës së lashtë Franceze-Arabe në Rrugën Laroussi Zarouk. Qëllimi i takimit ishte krijimi i një shoqërie arsimore sportive. [[Flamuri i Tunizisë|Flamuri Tunizian]] u zgjodh në përzgjedhjen e ngjyrave të ekipit. Këmisha e kuqe me yllin dhe pantallonat e shkurtra të bardha. [[Protektorati francez i Tunizisë|Autoritetet koloniale franceze]] e pengoi përdorimin e këtyre ngjyrave, por me këmbënguljen e drejtuesve të ekipit ata fituan dhe në këtë të fundit luajtën këtë fanellë. == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == {{commons category|Étoile Sportive du Sahel}} * [https://www.instagram.com/etoile.sportive.du.sahel/?hl=en Faqja zyrtare e Instagramit] {{Futboll-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Tunizi]] njl41euqrm3mjmy0777ezchxsd6t7xr 0 375609 2995660 2838880 2026-06-10T10:58:56Z Makenzis 95633 /* Në huazim */ 2995660 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #FF0000 | writing color = #FFF000 | clubname = Espérance Sportive de Tunis | image = Traje_Soccerlogo.png | image_size = 190px | fullname = Espérance Sportive de tunis | nickname = The Smiling One<ref>https://collect.fifa.com/es-tunis-comingsoon</ref><br>The Red and Yellow<br>The Blood and Gold<br>The Beast of Africa<br>The Elder of Tunisian Clubs | short name = EST | founded = {{Start date and age|df=yes|1919|1|15}} | ground = [[Stade Olympique Hammadi Agrebi|Stade Hammadi Agrebi]] | capacity = 65,000 | coordinates = {{coord|36.74778|N|10.27278|E|region:TN|display=inline,title}} | chairman = {{Flagicon|Tunisia}} [[Hamdi Meddeb]] | mgrtitle = Head coach | manager = {{Flagicon|Tunisia}} [[Maher Kanzari]] | league = [[Championnat de Tunisie]] | season = 2024–25 | position = 1rë nga 16 (kampionë) | website = [https://e-s-tunis.com/en e-s-tunis.com] | pattern_la1 = _esperance2425h | pattern_b1 = _esperance2425h | pattern_ra1 = _esperance2425h | pattern_sh1 = _esperance2425h | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _esperance2425a | pattern_b2 = _esperance2425a | pattern_ra2 = _esperance2425a | pattern_sh2 = _esperance2425a | body2 = 2A4283 | rightarm2 = 2A4283 | shorts2 = 2A4283 | socks2 = 2A4283 | pattern_la3 = _esperance2425t | pattern_b3 = _esperance2425t | pattern_ra3 = _esperance2425t | pattern_sh3 = _esperance2425t | pattern_so3 = _esperance2425t | body3 = FF0000 | rightarm3 = FF0000 | shorts3 = FF0000 | socks3 = FF0000 | clubcolors = [[Skeda:Traje_Soccerlogo.png|20px]] }} '''Espérance Sportive de Tunis''' (Arabisht: {{Lang|ar|الترجي الرياضي التونسي}}), shkurtuar '''Espérance Tunis''' ose thjesht '''Espérance''', është një klub sportiv tunizian nga [[Tunizi]], kryeqyteti i [[Tunizi|Tunizisë]]. Klubi u themelua më 15 janar 1919 dhe i luan ndeshjet e tij në shtëpi në [[Stade Hammadi Agrebi]]. Me 33 kampionate kombëtare dhe 15 fitore kupa, është klubi më i suksesshëm i futbollit tunizian. Rivali i qytetit [[Club Africain]] konsiderohet të jetë kundërshtari më i madh historikisht. Derbi është ndeshja më e madhe në futbollin e klubeve tuniziane. == Lojtarët == ===Skuadra aktuale=== {{Fs start}} {{Fs player|no=1 |nat=TUN|pos=GK|name=[[Amenallah Memmiche]]}} {{Fs player|no=2 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Mohamed Ben Ali]]}} {{Fs player|no=3 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Koussay Smiri]]}} {{Fs player|no=4 |nat=TUN|pos=MF|name=[[Mohamed Wael Derbali]]}} {{Fs player|no=5 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Yassine Meriah]]|other=[[Captain (association football)|kapiteni]]}} {{Fs player|no=6 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Hamza Jelassi]]}} {{Fs player|no=7 |nat=TUN|pos=FW|name=[[Rayen Hamrouni]]}} {{Fs player|no=8 |nat=TUN|pos=MF|name=[[Houssem Tka]]}} {{Fs player|no=9 |nat=BRA|pos=FW|name=[[Rodrigo Rodrigues (footballer)|Rodrigo Rodrigues]]}} {{Fs player|no=10|nat=BRA|pos=MF|name=[[Yan Sasse]]}} {{Fs player|no=11|nat=ALG|pos=FW|name=[[Youcef Belaïli]]}} {{Fs player|no=12|nat=TUN|pos=MF|name=[[Haytham Dhaou]]}} {{Fs player|no=13|nat=TUN|pos=DF|name=[[Raed Bouchniba]]}} {{Fs player|no=14|nat=NGA|pos=MF|name=[[Onuche Ogbelu]]}} {{Fs player|no=15|nat=ALG|pos=DF|name=[[Mohamed Amine Tougai]]|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|kapiteni 3të]]}} {{Fs player|no=16|nat=TUN|pos=GK|name=[[Mokhtar Ifaoui]]}} {{Fs player|no=17|nat=TUN|pos=MF|name=[[Zakaria El Ayeb]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=18|nat=TOG|pos=MF|name=[[Roger Aholou]]}} {{Fs player|no=19|nat=TUN|pos=FW|name=[[Achref Jabri]]}} {{Fs player|no=20|nat=TUN|pos=DF|name=[[Mohamed Amine Ben Hamida]]|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|zv/kapiten]]}} {{Fs player|no=21|nat=CIV|pos=MF|name=[[Abdramane Konaté]]}} {{Fs player|no=22|nat=TUN|pos=DF|name=[[Ayman Ben Mohamed]]}} {{Fs player|no=24|nat=RSA|pos=FW|name=[[Elias Mokwana]]}} {{Fs player|no=25|nat=SWE|pos=DF|name=[[Elyas Bouzaiene]]}} {{Fs player|no=26|nat=TUN|pos=GK|name=[[Mohamed Sedki Debchi]]}} {{Fs player|no=27|nat=TUN|pos=MF|name=[[Khalil Guenichi]]}} {{Fs player|no=28|nat=TUN|pos=FW|name=[[Zinedine Kada]]}} {{Fs player|no=29|nat=MLI|pos=FW|name=[[Aboubacar Diakité]]}} {{Fs player|no=30|nat=TUN|pos=FW|name=[[Koussay Maacha]]}} {{Fs player|no=31|nat=TUN|pos=MF|name=[[Chiheb Jebali]]}} {{Fs player|no=32|nat=TUN|pos=GK|name=[[Bechir Ben Saïd]]}} {{Fs player|no=33|nat=BEL|pos=MF|name=[[Mohamed Mouhli]]}} {{Fs player|no=35|nat=TUN|pos=DF|name=[[Aziz Koudhai]]}} {{Fs player|no=|nat=BFA|pos=FW|name=[[Jack Diarra]]}} {{Fs end}} ===Në huazim=== {{Fs start}} {{Fs end}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://e-s-tunis.com/en}} (në arabisht edhe anglisht) * [https://www.sofascore.com/team/football/esperance-tunis/59628 www.sofascore.com] * [http://fr.fifa.com/live-scores/clubs/club=tunisia-esperance-sportive-de-tunis-1929173/index.html/ Espérance Sportive de Tunis tek FIFA.com] {{Futboll-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Tunizi]] cb9zmlcgvbnlnvou82osjkyn5p4i443 2995663 2995660 2026-06-10T10:59:14Z Makenzis 95633 2995663 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #FF0000 | writing color = #FFF000 | clubname = Espérance Sportive de Tunis | image = Traje_Soccerlogo.png | image_size = 190px | fullname = Espérance Sportive de tunis | nickname = The Smiling One<ref>https://collect.fifa.com/es-tunis-comingsoon</ref><br>The Red and Yellow<br>The Blood and Gold<br>The Beast of Africa<br>The Elder of Tunisian Clubs | short name = EST | founded = {{Start date and age|df=yes|1919|1|15}} | ground = [[Stade Olympique Hammadi Agrebi|Stade Hammadi Agrebi]] | capacity = 65,000 | coordinates = {{coord|36.74778|N|10.27278|E|region:TN|display=inline,title}} | chairman = {{Flagicon|Tunisia}} [[Hamdi Meddeb]] | mgrtitle = Head coach | manager = {{Flagicon|Tunisia}} [[Maher Kanzari]] | league = [[Championnat de Tunisie]] | season = 2025–26 | position = 2ë nga 16 (kampionë) | website = [https://e-s-tunis.com/en e-s-tunis.com] | pattern_la1 = _esperance2425h | pattern_b1 = _esperance2425h | pattern_ra1 = _esperance2425h | pattern_sh1 = _esperance2425h | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _esperance2425a | pattern_b2 = _esperance2425a | pattern_ra2 = _esperance2425a | pattern_sh2 = _esperance2425a | body2 = 2A4283 | rightarm2 = 2A4283 | shorts2 = 2A4283 | socks2 = 2A4283 | pattern_la3 = _esperance2425t | pattern_b3 = _esperance2425t | pattern_ra3 = _esperance2425t | pattern_sh3 = _esperance2425t | pattern_so3 = _esperance2425t | body3 = FF0000 | rightarm3 = FF0000 | shorts3 = FF0000 | socks3 = FF0000 | clubcolors = [[Skeda:Traje_Soccerlogo.png|20px]] }} '''Espérance Sportive de Tunis''' (Arabisht: {{Lang|ar|الترجي الرياضي التونسي}}), shkurtuar '''Espérance Tunis''' ose thjesht '''Espérance''', është një klub sportiv tunizian nga [[Tunizi]], kryeqyteti i [[Tunizi|Tunizisë]]. Klubi u themelua më 15 janar 1919 dhe i luan ndeshjet e tij në shtëpi në [[Stade Hammadi Agrebi]]. Me 33 kampionate kombëtare dhe 15 fitore kupa, është klubi më i suksesshëm i futbollit tunizian. Rivali i qytetit [[Club Africain]] konsiderohet të jetë kundërshtari më i madh historikisht. Derbi është ndeshja më e madhe në futbollin e klubeve tuniziane. == Lojtarët == ===Skuadra aktuale=== {{Fs start}} {{Fs player|no=1 |nat=TUN|pos=GK|name=[[Amenallah Memmiche]]}} {{Fs player|no=2 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Mohamed Ben Ali]]}} {{Fs player|no=3 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Koussay Smiri]]}} {{Fs player|no=4 |nat=TUN|pos=MF|name=[[Mohamed Wael Derbali]]}} {{Fs player|no=5 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Yassine Meriah]]|other=[[Captain (association football)|kapiteni]]}} {{Fs player|no=6 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Hamza Jelassi]]}} {{Fs player|no=7 |nat=TUN|pos=FW|name=[[Rayen Hamrouni]]}} {{Fs player|no=8 |nat=TUN|pos=MF|name=[[Houssem Tka]]}} {{Fs player|no=9 |nat=BRA|pos=FW|name=[[Rodrigo Rodrigues (footballer)|Rodrigo Rodrigues]]}} {{Fs player|no=10|nat=BRA|pos=MF|name=[[Yan Sasse]]}} {{Fs player|no=11|nat=ALG|pos=FW|name=[[Youcef Belaïli]]}} {{Fs player|no=12|nat=TUN|pos=MF|name=[[Haytham Dhaou]]}} {{Fs player|no=13|nat=TUN|pos=DF|name=[[Raed Bouchniba]]}} {{Fs player|no=14|nat=NGA|pos=MF|name=[[Onuche Ogbelu]]}} {{Fs player|no=15|nat=ALG|pos=DF|name=[[Mohamed Amine Tougai]]|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|kapiteni 3të]]}} {{Fs player|no=16|nat=TUN|pos=GK|name=[[Mokhtar Ifaoui]]}} {{Fs player|no=17|nat=TUN|pos=MF|name=[[Zakaria El Ayeb]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=18|nat=TOG|pos=MF|name=[[Roger Aholou]]}} {{Fs player|no=19|nat=TUN|pos=FW|name=[[Achref Jabri]]}} {{Fs player|no=20|nat=TUN|pos=DF|name=[[Mohamed Amine Ben Hamida]]|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|zv/kapiten]]}} {{Fs player|no=21|nat=CIV|pos=MF|name=[[Abdramane Konaté]]}} {{Fs player|no=22|nat=TUN|pos=DF|name=[[Ayman Ben Mohamed]]}} {{Fs player|no=24|nat=RSA|pos=FW|name=[[Elias Mokwana]]}} {{Fs player|no=25|nat=SWE|pos=DF|name=[[Elyas Bouzaiene]]}} {{Fs player|no=26|nat=TUN|pos=GK|name=[[Mohamed Sedki Debchi]]}} {{Fs player|no=27|nat=TUN|pos=MF|name=[[Khalil Guenichi]]}} {{Fs player|no=28|nat=TUN|pos=FW|name=[[Zinedine Kada]]}} {{Fs player|no=29|nat=MLI|pos=FW|name=[[Aboubacar Diakité]]}} {{Fs player|no=30|nat=TUN|pos=FW|name=[[Koussay Maacha]]}} {{Fs player|no=31|nat=TUN|pos=MF|name=[[Chiheb Jebali]]}} {{Fs player|no=32|nat=TUN|pos=GK|name=[[Bechir Ben Saïd]]}} {{Fs player|no=33|nat=BEL|pos=MF|name=[[Mohamed Mouhli]]}} {{Fs player|no=35|nat=TUN|pos=DF|name=[[Aziz Koudhai]]}} {{Fs player|no=|nat=BFA|pos=FW|name=[[Jack Diarra]]}} {{Fs end}} ===Në huazim=== {{Fs start}} {{Fs end}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://e-s-tunis.com/en}} (në arabisht edhe anglisht) * [https://www.sofascore.com/team/football/esperance-tunis/59628 www.sofascore.com] * [http://fr.fifa.com/live-scores/clubs/club=tunisia-esperance-sportive-de-tunis-1929173/index.html/ Espérance Sportive de Tunis tek FIFA.com] {{Futboll-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Tunizi]] ojsivl44qvde7t3jr14th9p827j0ukd 2995664 2995663 2026-06-10T10:59:22Z Makenzis 95633 2995664 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #FF0000 | writing color = #FFF000 | clubname = Espérance Sportive de Tunis | image = Traje_Soccerlogo.png | image_size = 190px | fullname = Espérance Sportive de tunis | nickname = The Smiling One<ref>https://collect.fifa.com/es-tunis-comingsoon</ref><br>The Red and Yellow<br>The Blood and Gold<br>The Beast of Africa<br>The Elder of Tunisian Clubs | short name = EST | founded = {{Start date and age|df=yes|1919|1|15}} | ground = [[Stade Olympique Hammadi Agrebi|Stade Hammadi Agrebi]] | capacity = 65,000 | coordinates = {{coord|36.74778|N|10.27278|E|region:TN|display=inline,title}} | chairman = {{Flagicon|Tunisia}} [[Hamdi Meddeb]] | mgrtitle = Head coach | manager = {{Flagicon|Tunisia}} [[Maher Kanzari]] | league = [[Championnat de Tunisie]] | season = 2025–26 | position = 2ë nga 16 | website = [https://e-s-tunis.com/en e-s-tunis.com] | pattern_la1 = _esperance2425h | pattern_b1 = _esperance2425h | pattern_ra1 = _esperance2425h | pattern_sh1 = _esperance2425h | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _esperance2425a | pattern_b2 = _esperance2425a | pattern_ra2 = _esperance2425a | pattern_sh2 = _esperance2425a | body2 = 2A4283 | rightarm2 = 2A4283 | shorts2 = 2A4283 | socks2 = 2A4283 | pattern_la3 = _esperance2425t | pattern_b3 = _esperance2425t | pattern_ra3 = _esperance2425t | pattern_sh3 = _esperance2425t | pattern_so3 = _esperance2425t | body3 = FF0000 | rightarm3 = FF0000 | shorts3 = FF0000 | socks3 = FF0000 | clubcolors = [[Skeda:Traje_Soccerlogo.png|20px]] }} '''Espérance Sportive de Tunis''' (Arabisht: {{Lang|ar|الترجي الرياضي التونسي}}), shkurtuar '''Espérance Tunis''' ose thjesht '''Espérance''', është një klub sportiv tunizian nga [[Tunizi]], kryeqyteti i [[Tunizi|Tunizisë]]. Klubi u themelua më 15 janar 1919 dhe i luan ndeshjet e tij në shtëpi në [[Stade Hammadi Agrebi]]. Me 33 kampionate kombëtare dhe 15 fitore kupa, është klubi më i suksesshëm i futbollit tunizian. Rivali i qytetit [[Club Africain]] konsiderohet të jetë kundërshtari më i madh historikisht. Derbi është ndeshja më e madhe në futbollin e klubeve tuniziane. == Lojtarët == ===Skuadra aktuale=== {{Fs start}} {{Fs player|no=1 |nat=TUN|pos=GK|name=[[Amenallah Memmiche]]}} {{Fs player|no=2 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Mohamed Ben Ali]]}} {{Fs player|no=3 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Koussay Smiri]]}} {{Fs player|no=4 |nat=TUN|pos=MF|name=[[Mohamed Wael Derbali]]}} {{Fs player|no=5 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Yassine Meriah]]|other=[[Captain (association football)|kapiteni]]}} {{Fs player|no=6 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Hamza Jelassi]]}} {{Fs player|no=7 |nat=TUN|pos=FW|name=[[Rayen Hamrouni]]}} {{Fs player|no=8 |nat=TUN|pos=MF|name=[[Houssem Tka]]}} {{Fs player|no=9 |nat=BRA|pos=FW|name=[[Rodrigo Rodrigues (footballer)|Rodrigo Rodrigues]]}} {{Fs player|no=10|nat=BRA|pos=MF|name=[[Yan Sasse]]}} {{Fs player|no=11|nat=ALG|pos=FW|name=[[Youcef Belaïli]]}} {{Fs player|no=12|nat=TUN|pos=MF|name=[[Haytham Dhaou]]}} {{Fs player|no=13|nat=TUN|pos=DF|name=[[Raed Bouchniba]]}} {{Fs player|no=14|nat=NGA|pos=MF|name=[[Onuche Ogbelu]]}} {{Fs player|no=15|nat=ALG|pos=DF|name=[[Mohamed Amine Tougai]]|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|kapiteni 3të]]}} {{Fs player|no=16|nat=TUN|pos=GK|name=[[Mokhtar Ifaoui]]}} {{Fs player|no=17|nat=TUN|pos=MF|name=[[Zakaria El Ayeb]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=18|nat=TOG|pos=MF|name=[[Roger Aholou]]}} {{Fs player|no=19|nat=TUN|pos=FW|name=[[Achref Jabri]]}} {{Fs player|no=20|nat=TUN|pos=DF|name=[[Mohamed Amine Ben Hamida]]|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|zv/kapiten]]}} {{Fs player|no=21|nat=CIV|pos=MF|name=[[Abdramane Konaté]]}} {{Fs player|no=22|nat=TUN|pos=DF|name=[[Ayman Ben Mohamed]]}} {{Fs player|no=24|nat=RSA|pos=FW|name=[[Elias Mokwana]]}} {{Fs player|no=25|nat=SWE|pos=DF|name=[[Elyas Bouzaiene]]}} {{Fs player|no=26|nat=TUN|pos=GK|name=[[Mohamed Sedki Debchi]]}} {{Fs player|no=27|nat=TUN|pos=MF|name=[[Khalil Guenichi]]}} {{Fs player|no=28|nat=TUN|pos=FW|name=[[Zinedine Kada]]}} {{Fs player|no=29|nat=MLI|pos=FW|name=[[Aboubacar Diakité]]}} {{Fs player|no=30|nat=TUN|pos=FW|name=[[Koussay Maacha]]}} {{Fs player|no=31|nat=TUN|pos=MF|name=[[Chiheb Jebali]]}} {{Fs player|no=32|nat=TUN|pos=GK|name=[[Bechir Ben Saïd]]}} {{Fs player|no=33|nat=BEL|pos=MF|name=[[Mohamed Mouhli]]}} {{Fs player|no=35|nat=TUN|pos=DF|name=[[Aziz Koudhai]]}} {{Fs player|no=|nat=BFA|pos=FW|name=[[Jack Diarra]]}} {{Fs end}} ===Në huazim=== {{Fs start}} {{Fs end}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://e-s-tunis.com/en}} (në arabisht edhe anglisht) * [https://www.sofascore.com/team/football/esperance-tunis/59628 www.sofascore.com] * [http://fr.fifa.com/live-scores/clubs/club=tunisia-esperance-sportive-de-tunis-1929173/index.html/ Espérance Sportive de Tunis tek FIFA.com] {{Futboll-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Tunizi]] nna6w5qjbja94nztsxsyb4qcfszxvuw 2995665 2995664 2026-06-10T10:59:36Z Makenzis 95633 /* Lidhje të jashtme */ 2995665 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #FF0000 | writing color = #FFF000 | clubname = Espérance Sportive de Tunis | image = Traje_Soccerlogo.png | image_size = 190px | fullname = Espérance Sportive de tunis | nickname = The Smiling One<ref>https://collect.fifa.com/es-tunis-comingsoon</ref><br>The Red and Yellow<br>The Blood and Gold<br>The Beast of Africa<br>The Elder of Tunisian Clubs | short name = EST | founded = {{Start date and age|df=yes|1919|1|15}} | ground = [[Stade Olympique Hammadi Agrebi|Stade Hammadi Agrebi]] | capacity = 65,000 | coordinates = {{coord|36.74778|N|10.27278|E|region:TN|display=inline,title}} | chairman = {{Flagicon|Tunisia}} [[Hamdi Meddeb]] | mgrtitle = Head coach | manager = {{Flagicon|Tunisia}} [[Maher Kanzari]] | league = [[Championnat de Tunisie]] | season = 2025–26 | position = 2ë nga 16 | website = [https://e-s-tunis.com/en e-s-tunis.com] | pattern_la1 = _esperance2425h | pattern_b1 = _esperance2425h | pattern_ra1 = _esperance2425h | pattern_sh1 = _esperance2425h | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _esperance2425a | pattern_b2 = _esperance2425a | pattern_ra2 = _esperance2425a | pattern_sh2 = _esperance2425a | body2 = 2A4283 | rightarm2 = 2A4283 | shorts2 = 2A4283 | socks2 = 2A4283 | pattern_la3 = _esperance2425t | pattern_b3 = _esperance2425t | pattern_ra3 = _esperance2425t | pattern_sh3 = _esperance2425t | pattern_so3 = _esperance2425t | body3 = FF0000 | rightarm3 = FF0000 | shorts3 = FF0000 | socks3 = FF0000 | clubcolors = [[Skeda:Traje_Soccerlogo.png|20px]] }} '''Espérance Sportive de Tunis''' (Arabisht: {{Lang|ar|الترجي الرياضي التونسي}}), shkurtuar '''Espérance Tunis''' ose thjesht '''Espérance''', është një klub sportiv tunizian nga [[Tunizi]], kryeqyteti i [[Tunizi|Tunizisë]]. Klubi u themelua më 15 janar 1919 dhe i luan ndeshjet e tij në shtëpi në [[Stade Hammadi Agrebi]]. Me 33 kampionate kombëtare dhe 15 fitore kupa, është klubi më i suksesshëm i futbollit tunizian. Rivali i qytetit [[Club Africain]] konsiderohet të jetë kundërshtari më i madh historikisht. Derbi është ndeshja më e madhe në futbollin e klubeve tuniziane. == Lojtarët == ===Skuadra aktuale=== {{Fs start}} {{Fs player|no=1 |nat=TUN|pos=GK|name=[[Amenallah Memmiche]]}} {{Fs player|no=2 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Mohamed Ben Ali]]}} {{Fs player|no=3 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Koussay Smiri]]}} {{Fs player|no=4 |nat=TUN|pos=MF|name=[[Mohamed Wael Derbali]]}} {{Fs player|no=5 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Yassine Meriah]]|other=[[Captain (association football)|kapiteni]]}} {{Fs player|no=6 |nat=TUN|pos=DF|name=[[Hamza Jelassi]]}} {{Fs player|no=7 |nat=TUN|pos=FW|name=[[Rayen Hamrouni]]}} {{Fs player|no=8 |nat=TUN|pos=MF|name=[[Houssem Tka]]}} {{Fs player|no=9 |nat=BRA|pos=FW|name=[[Rodrigo Rodrigues (footballer)|Rodrigo Rodrigues]]}} {{Fs player|no=10|nat=BRA|pos=MF|name=[[Yan Sasse]]}} {{Fs player|no=11|nat=ALG|pos=FW|name=[[Youcef Belaïli]]}} {{Fs player|no=12|nat=TUN|pos=MF|name=[[Haytham Dhaou]]}} {{Fs player|no=13|nat=TUN|pos=DF|name=[[Raed Bouchniba]]}} {{Fs player|no=14|nat=NGA|pos=MF|name=[[Onuche Ogbelu]]}} {{Fs player|no=15|nat=ALG|pos=DF|name=[[Mohamed Amine Tougai]]|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|kapiteni 3të]]}} {{Fs player|no=16|nat=TUN|pos=GK|name=[[Mokhtar Ifaoui]]}} {{Fs player|no=17|nat=TUN|pos=MF|name=[[Zakaria El Ayeb]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=18|nat=TOG|pos=MF|name=[[Roger Aholou]]}} {{Fs player|no=19|nat=TUN|pos=FW|name=[[Achref Jabri]]}} {{Fs player|no=20|nat=TUN|pos=DF|name=[[Mohamed Amine Ben Hamida]]|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|zv/kapiten]]}} {{Fs player|no=21|nat=CIV|pos=MF|name=[[Abdramane Konaté]]}} {{Fs player|no=22|nat=TUN|pos=DF|name=[[Ayman Ben Mohamed]]}} {{Fs player|no=24|nat=RSA|pos=FW|name=[[Elias Mokwana]]}} {{Fs player|no=25|nat=SWE|pos=DF|name=[[Elyas Bouzaiene]]}} {{Fs player|no=26|nat=TUN|pos=GK|name=[[Mohamed Sedki Debchi]]}} {{Fs player|no=27|nat=TUN|pos=MF|name=[[Khalil Guenichi]]}} {{Fs player|no=28|nat=TUN|pos=FW|name=[[Zinedine Kada]]}} {{Fs player|no=29|nat=MLI|pos=FW|name=[[Aboubacar Diakité]]}} {{Fs player|no=30|nat=TUN|pos=FW|name=[[Koussay Maacha]]}} {{Fs player|no=31|nat=TUN|pos=MF|name=[[Chiheb Jebali]]}} {{Fs player|no=32|nat=TUN|pos=GK|name=[[Bechir Ben Saïd]]}} {{Fs player|no=33|nat=BEL|pos=MF|name=[[Mohamed Mouhli]]}} {{Fs player|no=35|nat=TUN|pos=DF|name=[[Aziz Koudhai]]}} {{Fs player|no=|nat=BFA|pos=FW|name=[[Jack Diarra]]}} {{Fs end}} ===Në huazim=== {{Fs start}} {{Fs end}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://e-s-tunis.com/en}} (në arabisht edhe anglisht) * [http://fr.fifa.com/live-scores/clubs/club=tunisia-esperance-sportive-de-tunis-1929173/index.html/ Espérance Sportive de Tunis tek FIFA.com] {{Futboll-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Tunizi]] fhjowv1jiyigf8fkekpzrs7hrdaxad7 0 375616 2995655 2813499 2026-06-10T10:37:21Z Makenzis 95633 2995655 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Club Africain | image = Rosso3 with Arabic text.png | upright = 0.9 | fullname = Club Africain | founded = {{Start date and age|df=yes|1920|10|4}} | chairman = {{Flagicon|Tunisia}} Haykel Dekhil | manager = {{Flagicon|France}} David Bettoni | nickname = الإفريقي (Afrikani) | short name = CA | mgrtitle = | ground = [[Stade Olympique Hammadi Agrebi|Stade Hammadi Agrebi]] | capacity = 60,000 | league = [[Championnat de Tunisie]] | position = 1të nga 16 | season = 2025–26 | pattern_la1 = _africain1819h | pattern_b1 = _africain1819h | pattern_ra1 = _africain1819h | pattern_sh1 = _africain1819h | pattern_so1 = _africain1819h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = _africain1819a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _africain1819a | pattern_so2 = _africain1819a | leftarm2 = 003366 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 003366 | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 003366 | pattern_la3 = _africain1819t | pattern_b3 = _africain1819t | pattern_ra3 = _africain1819t | pattern_sh3 = _red_stripes | pattern_so3 = _africain1819t | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF | clubcolors = [[Skeda:Rosso3 with Arabic text.png|20px]] }} '''Club Africain''' (Arabisht: {{lang|ar|النادي الإفريقي}}), i njohur shkurt si '''CA''', është një klub futbolli tunizian me bazë në [[Tunis]]. Klubi është themeluar në vitin 1920 dhe ngjyrat e tij janë e kuqja dhe e bardha. Stadiumi i tyre në shtëpi, [[Stade Olympique Hammadi Agrebi|Stade Hammadi Agrebi]], ka një kapacitet prej 60,000 spektatorësh. Klubi aktualisht luan në [[Championnat de Tunisie]]. Club Africain, siç pohojnë disa nga baballarët e tij themelues, është zgjerimi natyror i Stade africain (shoqata e themeluar në 1915 dhe e shpërbërë në 1918) e së cilës ruan ngjyrat, frymën, një pjesë të emrit si dhe një bërthamë lojtarësh (veçanërisht Mohamed Soudani). Club Africain ishte klubi i parë tunizian që fitoi një trofe ndërkombëtar, kur ata fituan [[Kupën e Fituesve të Kupës së Magrebit]] në 1971. Njëzet vjet më vonë, në 1991, Club Africain u bë skuadra e parë tuniziane që fitoi [[CAF Liga e Kamponëve|Ligën e Kampionëve Afrikane]]. == Lojtarët == === Skuadra aktuale === * {{updated|9 shkurt 2025}} {{Fs start}} {{Fs player|no=2|nat=LBY|pos=DF|name=[[Ali Youssef Ibrahim Al-Musrati]]}} {{Fs player|no=3|nat=TUN|pos=DF|name=[[Makrem Sghaier]]}} {{Fs player|no=4|nat=TUN|pos=DF|name=[[Yassine Bouabid]]}} {{Fs player|no=6|nat=UGA|pos=MF|name=[[Kenneth Semakula]]}} {{Fs player|no=7|nat=TUN|pos=FW|name=[[Adem Garreb]]}} {{Fs player|no=8|nat=TUN|pos=MF|name=[[Ghaith Sghaier]]}} {{Fs player|no=9|nat=TUN|pos=FW|name=[[Rached Arfaoui]]}} {{Fs player|no=10|nat=ALG|pos=MF|name=[[Abdelmalek Kelaleche]]}} {{Fs player|no=11|nat=TUN|pos=MF|name=[[Moataz Zemzemi]]}} {{Fs player|no=13|nat=TUN|pos=FW|name=[[Hamza Khadhraoui]]}} {{Fs player|no=15|nat=CMR|pos=DF|name=[[Wills Tene Nkingne]]}} {{Fs player|no=16|nat=TUN|pos=GK|name=[[Ghaith Yeferni]]}} {{Fs player|no=17|nat=TUN|pos=DF|name=[[Ghaith Zaalouni]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=18|nat=DRC|pos=FW|name=[[Phillippe Kinzumbi]]}} {{Fs player|no=20|nat=TUN|pos=DF|name=[[Hamza Ben Abda]]}} {{Fs player|no=21|nat=TUN|pos=FW|name=[[Bilel Ait Malek]]}} {{Fs player|no=22|nat=TUN|pos=GK|name=[[Malek Saada]]}} {{Fs player|no=23|nat=TUN|pos=GK|name=[[Mouez Hassen]]}} {{Fs player|no=25|nat=CMR|pos=FW|name=[[Jules Kooh]]}} {{Fs player|no=27|nat=LBY|pos=FW|name=[[Fahd Al-Mesmary]]}} {{Fs player|no=29|nat=GHA|pos=MF|name=[[Shawkan Mohammed]]}} {{Fs player|no=30|nat=TUN|pos=DF|name=[[Oussama Shili]]}} {{Fs player|no=31|nat=TUN|pos=MF|name=[[Mohamed Amine Laajimi]]}} {{Fs player|no=35|nat=TUN|pos=DF|name=[[Aziz Ghrissi]]}} {{Fs player|no=40|nat=TUN|pos=GK|name=[[Dries Arfaoui]]}} {{Fs end}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|http://www.clubafricain.tn/}} * {{Facebook|clubafricain.com.tn}} * {{Instagram|clubafricain__officiel}} {{futboll-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Tunizi|Africain]] bxkj2ow8u1eeq6xb5v1xg2c1fhw53h7 0 375651 2995670 2970897 2026-06-10T11:09:50Z Makenzis 95633 2995670 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #000000 | writing color = #FFFFFF | clubname = Club Sfaxien | image = | image_size = | caption = | fullname = Club Sportif Sfaxien | nickname = ''Juventus El Arab'' ([[juventus FC|Juventusi]] arab) | short name = CSS | founded = {{Start date and age|df=yes|1928|5|28}} (si ''Club Tunisien'') | dissolved = | ground = [[Stadiumi Taieb Mhiri]] | capacity = 12,000 | coordinates = | owner = | chairman = {{Flagicon|Tunisia}} Mehdi Frikha | coach = | league = [[Championnat de Tunisie]] | season = 2025–26 | position = 3të nga 16 | website = {{URL|http://www.css.org.tn/}} | kit_alt1 = | pattern_la1 = _css1819h | pattern_b1 = _css1819h | pattern_ra1 = _css1819h | pattern_sh1 = _css1819h | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = _css1819aa | pattern_b2 = _css1819aa | pattern_ra2 = _css1819aa | pattern_sh2 = _css1819aa | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | kit_alt3 = | pattern_la3 = _css1819tt | pattern_b3 = _css1819tt | pattern_ra3 = _css1819tt | pattern_sh3 = _css1819tt | pattern_so3 = | leftarm3 = AA0000 | body3 = AA0000 | rightarm3 = AA0000 | shorts3 = AA0000 | socks3 = AA0000 | current = | clubcolors = [[Skeda:CSS Soccerlogo.png|20px]] | manager = {{Flagicon|Tunisia}} [[Lassaad Dridi]]<ref>https://www.footboom1.com/en/news/football/2274236-football-cs-sfaxien-appoints-lassad-dridi-as-new-head-coach</ref> }} '''Club Sportif Sfaxien''' (Arabisht: {{lang|ar|النادي الرياضي الصفاقسي|d=an-Nādī ar-Riyadī aṣ-Ṣafāqusī}}) është një klub sportiv tunizian nga [[Sfax]], i cili është i njohur kryesisht për seksionin e futbollit të tij. Klubi u themelua në vitin 1928 me emrin ''Club Tunisien''. Në atë kohë ngjyrat e klubit ishin jeshile dhe e kuqe. Në vitin 1947 klubi u promovua në divizionin e parë, ''Division d'Honneur''. Në vitin 1950, u themelua klubi i parë i tifozëve nën udhëheqjen e Béchir Fendrit. Në vitin 1962 klubi u riemërua dhe mori emrin e tij aktual, ''Club Sportif Sfaxien''. Përveç kësaj, ngjyrat e klubit u ndryshuan në bardh e zi. Në 50-vjetorin e klubit në 1978, klubi u bë kampion i Tunizisë. Kjo u arrit kryesisht përmes një ekipi të përforcuar me lojtarë ndërkombëtarë tunizianë si [[Hamadi Agrebi]], [[Mohammed Ali Akid]] dhe [[Mokhtar Dhouib]]. Gjithsej tetë kampionate dhe shtatë kupa janë fituar deri më tani. Në vitin 1998, klubi arriti suksesin e tij të parë ndërkombëtar me një fitore ndaj [[ASC Jeanne d'Arc Dakar]] në Kupën CAF. Përveç kësaj, [[Liga e Kampionëve Arab]] u fitua dy herë. Club Sportif Sfaxien dhe [[Club Africain]] janë klubet e vetme në vend që kanë luajtur vazhdimisht në [[Championnat de Tunisie]] që nga [[pavarësia e Tunizisë]].<ref>{{Cite web|title=Clubs which were never relegated from their national first division|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/coventric.html#tun|access-date=24 mars 2025|website=[[RSSSF]]|language=en}}</ref> == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== * {{Instagram|club_sportif.sfaxien}} *[https://www.sofascore.com/team/football/cs-sfaxien/44463 CS Sfaxien] në Sofascore {{futboll-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Tunizi|Sfaxien]] 2vkiigblc03sz7a45oxxqrgj15dofho 2995671 2995670 2026-06-10T11:09:59Z Makenzis 95633 /* Lidhje të jashtme */ 2995671 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #000000 | writing color = #FFFFFF | clubname = Club Sfaxien | image = | image_size = | caption = | fullname = Club Sportif Sfaxien | nickname = ''Juventus El Arab'' ([[juventus FC|Juventusi]] arab) | short name = CSS | founded = {{Start date and age|df=yes|1928|5|28}} (si ''Club Tunisien'') | dissolved = | ground = [[Stadiumi Taieb Mhiri]] | capacity = 12,000 | coordinates = | owner = | chairman = {{Flagicon|Tunisia}} Mehdi Frikha | coach = | league = [[Championnat de Tunisie]] | season = 2025–26 | position = 3të nga 16 | website = {{URL|http://www.css.org.tn/}} | kit_alt1 = | pattern_la1 = _css1819h | pattern_b1 = _css1819h | pattern_ra1 = _css1819h | pattern_sh1 = _css1819h | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = _css1819aa | pattern_b2 = _css1819aa | pattern_ra2 = _css1819aa | pattern_sh2 = _css1819aa | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | kit_alt3 = | pattern_la3 = _css1819tt | pattern_b3 = _css1819tt | pattern_ra3 = _css1819tt | pattern_sh3 = _css1819tt | pattern_so3 = | leftarm3 = AA0000 | body3 = AA0000 | rightarm3 = AA0000 | shorts3 = AA0000 | socks3 = AA0000 | current = | clubcolors = [[Skeda:CSS Soccerlogo.png|20px]] | manager = {{Flagicon|Tunisia}} [[Lassaad Dridi]]<ref>https://www.footboom1.com/en/news/football/2274236-football-cs-sfaxien-appoints-lassad-dridi-as-new-head-coach</ref> }} '''Club Sportif Sfaxien''' (Arabisht: {{lang|ar|النادي الرياضي الصفاقسي|d=an-Nādī ar-Riyadī aṣ-Ṣafāqusī}}) është një klub sportiv tunizian nga [[Sfax]], i cili është i njohur kryesisht për seksionin e futbollit të tij. Klubi u themelua në vitin 1928 me emrin ''Club Tunisien''. Në atë kohë ngjyrat e klubit ishin jeshile dhe e kuqe. Në vitin 1947 klubi u promovua në divizionin e parë, ''Division d'Honneur''. Në vitin 1950, u themelua klubi i parë i tifozëve nën udhëheqjen e Béchir Fendrit. Në vitin 1962 klubi u riemërua dhe mori emrin e tij aktual, ''Club Sportif Sfaxien''. Përveç kësaj, ngjyrat e klubit u ndryshuan në bardh e zi. Në 50-vjetorin e klubit në 1978, klubi u bë kampion i Tunizisë. Kjo u arrit kryesisht përmes një ekipi të përforcuar me lojtarë ndërkombëtarë tunizianë si [[Hamadi Agrebi]], [[Mohammed Ali Akid]] dhe [[Mokhtar Dhouib]]. Gjithsej tetë kampionate dhe shtatë kupa janë fituar deri më tani. Në vitin 1998, klubi arriti suksesin e tij të parë ndërkombëtar me një fitore ndaj [[ASC Jeanne d'Arc Dakar]] në Kupën CAF. Përveç kësaj, [[Liga e Kampionëve Arab]] u fitua dy herë. Club Sportif Sfaxien dhe [[Club Africain]] janë klubet e vetme në vend që kanë luajtur vazhdimisht në [[Championnat de Tunisie]] që nga [[pavarësia e Tunizisë]].<ref>{{Cite web|title=Clubs which were never relegated from their national first division|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/coventric.html#tun|access-date=24 mars 2025|website=[[RSSSF]]|language=en}}</ref> == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== * {{Instagram|club_sportif.sfaxien}} {{futboll-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Tunizi|Sfaxien]] jqsxl993olgvlx09lspr1dry13npj4i 0 376007 2995672 2802136 2026-06-10T11:15:32Z Makenzis 95633 2995672 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Stade Tunisien | image = 600px Dungi verticale roșu verde și alb.png | image_size = 160px | fullname = Stade Tunisien | nickname = '' البقلاوة'' ([[Bakllava]])<br>''فريق الباي'' (Ekipi [[Beu]]) | founded = [[7 korrik]] [[1948]] | ground = [[Stadiumi Hédi Enneifer]] | capacity = 11,000 | chairman = {{Flagicon|Tunisia}} Mohamed Mahjoub | manager = {{Flagicon|Tunisia}} [[Chokri Khatoui]] | league = [[Championnat de Tunisie]] | season = 2025–26 | position = 4të nga 16 | pattern_la1 = _red_stripes | pattern_b1 = _red_stripes | pattern_ra1 = _red_stripes | leftarm1 = 009900 | body1 = 009900 | rightarm1 = 009900 | shorts1 = 009900 | socks1 = ff0009 | pattern_la2 = _greenlower | pattern_b2 = _thinsidesonwhite | pattern_ra2 = _greenlower | leftarm2 = ffffff | body2 = ff0009 | rightarm2 = ffffff | shorts2 = ffffff | socks2 = 009900 | pattern_la3 = _whitelower | pattern_b3 = _thingreensides | pattern_ra3 = _whitelower | leftarm3 = ff0009 | body3 = ff0009 | rightarm3 = ff0009 | shorts3 = ff0009 | socks3 = ffffff| | clubcolors = [[Skeda:600px Rosso e Verde.svg|20px]] }} '''Stade Tunisien''' është një klub futbolli tunizian nga [[Bardo]], i themeluar në vitin 1948. == Referime == {{reflist}} {{futboll-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Tunizi]] p9e1ekvs7oak4o7e20f9hsw4f29cc0d 0 376008 2995679 2802134 2026-06-10T11:51:19Z Makenzis 95633 2995679 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club| | clubname = Club Bizertin | image = 600px_Șapte_dungi_verticale_negru_cu_galben_v2.png | upright = 0.7 | fullname = Club Athlétique Bizertin | short name = CAB | nickname = ''Les Requins du Nord'' (Peshkaqenët e Veriut) | founded = [[12 korrik]] [[1928]] | ground = [[Stadiumi i 15 Tetorit]] | capacity = 20,000 | chrtitle = President | chairman = {{Flagicon|Tunisia}} Samir Yacoub | manager = {{Flagicon|Tunisia}} [[Sofiène Hidoussi]]<ref>https://www.footboom1.com/en/news/football/2127952-cab-sofiene-hidoussi-appointed-new-manager</ref> | league = [[Championnat de Tunisie]] | season = 2025–26 | position = 12të nga 16 | website = http://www.cab-officiel.com/fr/ | kit_alt1 = | pattern_la1 = _black_stripes | pattern_b1 = _blackstripes | pattern_ra1 = _black_stripes | leftarm1 = FFFF00 | body1 = FFFF00 | rightarm1 = FFFF00 | shorts1 = 0a0a0a | socks1 = FFFF00 | pattern_la2 = _blackshoulders | pattern_b2 = _chelsea_away | pattern_ra2 = _blackshoulders | leftarm2 = ffffff | body2 = ffffff | rightarm2 = ffffff | shorts2 = ffffff | socks2 = ffff00 | pattern_la3 = _blackshoulders | pattern_b3 = _chelsea_away | pattern_ra3 = _blackshoulders | leftarm3 = ffff00 | body3 = ffff00 | rightarm3 = ffff00 | shorts3 = ffff00 | socks3 = | clubcolors = [[Skeda:600px 3 stripes Yellow HEX-FFFF00 Black.svg|20px]] }} '''Club Athlétique Bizertin''' është një klub futbolli tunizian nga [[Bizerte]], i themeluar në vitin 1928. == Referime == {{reflist}} {{futboll-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Tunizi|Bizertin]] dt4qn10rpff5uprnog2kdn8n7tcv0ex 0 376730 2995613 2971013 2026-06-10T08:33:22Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995613 wikitext text/x-wiki '''Arsimi në Greqi''' është i centralizuar dhe qeveriset nga Ministria e Arsimit, Çështjeve Fetare dhe Sporteve (greqisht: {{Lang|el|Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α.}} ) në të gjitha nivelet e klasave përgjatë shkollës fillore, të mesme dhe të mesme.<ref>{{Cite web|title=Legislations for the Greek Education – latest updates|url=https://www.minedu.gov.gr/aei-9/nomothesia-aei/1450-nomothesia/nomo8esia-genika|publisher=[[Ministry of Education and Religious Affairs (Greece)|Ministry of Education]]|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Greece Education Legislation|url=https://adippde.gr/category/thesmiko-plaisio/|website=ADIPPDE|publisher=Authority of Quality Assurance in Primary and Secondary Education|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Greece Education Legislation Listing Since 1830 Until Present|url=http://www.adippde.gr/index.php/2-uncategorised/93-testdatatables|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410015714/http://www.adippde.gr/index.php/2-uncategorised/93-testdatatables|archive-date=10 prill 2023|website=ADIPPDE|publisher=Authority of Quality Assurance in Primary and Secondary Education|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Education Services via Greek Government Portal Gov.gr|url=https://www.gov.gr/ipiresies/ekpaideuse/|website=Gov.gr|language=el}}</ref> Ministria ushtron kontrollin mbi shkollat publike, formulon dhe zbaton legjislacionin, administron buxhetin, koordinon provimet e pranimit në universitet në nivel kombëtar, krijon kurrikulën kombëtare, emëron personelin mësimor të shkollave publike dhe koordinon shërbime të tjera. Ngarkohet edhe Ministria e Arsimit dhe Çështjeve Fetare<ref>{{Cite web|title=Greece: Voluntary National Review 2022 - On the implementation of the 2030 Agenda for Sustainable Development|url=https://gslegal.gov.gr/wp-content/uploads/2023/07/VNR-2022-Greece.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230730090340/https://gslegal.gov.gr/wp-content/uploads/2023/07/VNR-2022-Greece.pdf|archive-date=30 korrik 2023}}</ref> se cilat klasa janë të nevojshme për arsimin e përgjithshëm. Ata kanë zbatuar lëndët e detyrueshme si feja në nivelet e kërkuara të klasave (klasa 1-9). Studentët mund të përjashtohen vetëm nëse kujdestarët e tyre plotësojnë një deklaratë që i përjashton nga mësimet fetare.<ref>{{Cite web|title=Parents' basic guide to Greek schools - Refugee.info Greece|url=https://greece.refugee.info/en-us/articles/4985629355287|access-date=14 mars 2023|website=greece.refugee.info}}</ref> Roli mbikëqyrës kombëtar i Ministrisë ushtrohet nëpërmjet Zyrave të Arsimit Publik të Njësive Rajonale, të cilat quhen Drejtoritë Rajonale të Arsimit Fillor dhe të Mesëm.<ref>{{Cite web|date=6 dhjetor 2021|title=Greece Administration and Governance at Central and/or Regional Level|url=https://eacea.ec.europa.eu/national-policies/eurydice/content/administration-and-governance-central-andor-regional-level-33_en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220612173311/https://eacea.ec.europa.eu/national-policies/eurydice/content/administration-and-governance-central-andor-regional-level-33_en|archive-date=12 qershor 2022|website=eacea.ec.europa.eu}}</ref><ref>{{Cite web|date=15 mars 2022|title=Greece Education System Legislation and Official Policy Documents|url=https://eacea.ec.europa.eu/national-policies/eurydice/content/legislation-27_en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220609004232/https://eacea.ec.europa.eu/national-policies/eurydice/content/legislation-27_en|archive-date=9 qershor 2022|website=eacea.ec.europa.eu}}</ref><ref>{{Cite web|date=10 prill 2020|title=Bodies and Institutions Supervised by Greek Ministry of Education|url=https://eacea.ec.europa.eu/national-policies/eurydice/content/institutions-11_en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220612085950/https://eacea.ec.europa.eu/national-policies/eurydice/content/institutions-11_en|archive-date=12 qershor 2022|website=eacea.ec.europa.eu}}</ref><ref>{{Cite web|title=Greece inclusion of learners with special educational needs and/or disabilities|url=https://www.european-agency.org/country-information/greece/legislation-and-policy|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220918083426/https://www.european-agency.org/country-information/greece/legislation-and-policy|archive-date=18 shtator 2022|website=European Agency for Special Needs and Inclusive Education|quote=Information for Greece, Legislation and policy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Authority for Quality Assurance in Primary and Secondary Education (ADIPPDE)|url=http://adippde.gr/|website=ADIPPDE|language=el}}</ref> Shkollat publike dhe furnizimi i tyre me [[Teksti shkollor|tekste shkollore]] financohen nga qeveria. Shkollat publike në Greqi janë pa shkollim dhe nxënësve në listën e miratuar nga shteti u jepen libra shkollorë pa kosto. [[Arsimi|Arsimi formal]] në [[Greqia|Greqi]] përbëhet nga tre faza arsimore . Faza e parë e arsimit formal është faza fillore, e cila zgjat gjashtë vjet duke filluar nga mosha gjashtë vjeç dhe duke përfunduar në moshën 12 vjeç, e ndjekur nga faza e mesme, e cila ndahet në dy nënshkallë: [[Gjimnazi|shkolla e mesme]] e detyrueshme, e cila zgjat tre vjet duke filluar nga mosha 12 vjeç dhe [[liceu]] jo i detyrueshëm, i cili zgjat tre vjet duke filluar nga<ref>{{Cite web|title=Greece Geodata Government Maps|url=http://geodata.gov.gr/maps/?locale=en|publisher=Information Management Systems Institute (IMSI). Research and Innovation Center "Athena"|language=el, en|access-date=10 prill 2025|archive-date=29 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929225814/http://geodata.gov.gr/maps/?locale=en|url-status=dead}}</ref> Faza e tretë përfshin arsimin e lartë. == Arsimi parashkollor == Shumica [[Arsimi parashkollor|e institucioneve parashkollore]], të njohura edhe si parashkollore, janë të bashkangjitura dhe ndajnë ndërtesa me një [[Shkolla fillore|shkollë fillore]] . Kopshti parashkollor është [[Arsimi i detyrueshëm|i detyrueshëm]] dhe zgjat 2 vjet, i ndarë në 1 vit para-kopsht ( ''Προνηπιαγωγείο'' ) dhe 1 vit [[Kopshti i fëmijëve|kopsht fëmijësh]] ( ''Νηπιαγωγείο'' ; ''Nipiagogeio'' ).<ref>{{Cite web|title=Law 4521/2018, Article 33(3), Government Gazette 38/A/2-3-2018|url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/i-uniwest-pap-olo.pdf#page=33|website=Hellenic Parliament|language=el}}</ref> Që nga viti shkollor 2018–2019, fëmijët që do të mbushnin katër vjeç deri më 31 dhjetor, duhet të fillojnë të ndjekin arsimin parashkollor më 11 shtator të të njëjtit vit. Aplikimet për regjistrim dhe regjistrim kryhen zakonisht çdo vit gjatë pesëmbëdhjetë ditëve të njëpasnjëshme në maj. Pas përfundimit të kësaj periudhe, studentët nuk lejohen as të regjistrohen dhe as të regjistrohen. === Gjuhë e huaj === Nxënësit fillojnë të marrin mësime anglisht si pjesë e kurrikulës së tyre bazë në kopshtin e fëmijëve. Është vërtetuar shkencërisht se deri në moshën 11 vjeçare ka më shumë gjasa të aftësohet me sukses në një gjuhë të huaj sesa çdo moshë më e madhe. Kjo mund të jetë arsyeja që shumë vende në Bashkimin Evropian fillojnë të mësojnë një gjuhë të huaj, veçanërisht anglisht, në moshën 5 vjeçare.<ref>{{Cite web|date=15 korrik 2019|title=What is the proper age for a child to start learning English language?|url=https://psychagogein.gr/μαθησιακές-δυσκολίες/π-καταλληλη-ηλικια-για-αγγλικά/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319210729/https://psychagogein.gr/μαθησιακές-δυσκολίες/π-καταλληλη-ηλικια-για-αγγλικά/|archive-date=19 mars 2023|website=Psychagogein|language=el}}</ref> == Arsimi fillor == [[Shkolla fillore]] ( {{Lang|el|Δημοτικό σχολείο}}, ''Dimotiko scholeio'' ) është i detyrueshëm për 6 vjet.<ref>{{Cite web|date=11 shkurt 2019|title=School Guide for Primary and Preschool Education|url=https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/25_02_19sch_odigos.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531094728/https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/25_02_19sch_odigos.pdf|archive-date=31 maj 2022|publisher=[[:el:Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων|Computer Technology Institute and Press (CTI) "Diophantus"]]|language=el|via=Ministry of Education}}</ref> Ekziston edhe Fillorja Speciale Publike<ref name="specialedu">{{Cite web|title=Ministry of Education: Special Education|url=https://www.minedu.gov.gr/eidiki-agwgi-2|website=Ministry of Education|language=el}}</ref> dhe Fillore Eksperimentale publike ( {{Lang|el|Πειραματικό Δημοτικό}} ). Viti shkollor fillon më 11 shtator dhe përfundon më 15 qershor. Dita standarde e shkollës fillon në 08:15 dhe përfundon në 13:15. Ai përfshin gjashtë vite akademike të shkollimit të quajtur τάξεις (klasa), të numëruara nga 1 deri në 6. Regjistrimi në nivelin e ardhshëm të arsimit të detyrueshëm, në Gjimnaz, bëhet automatikisht. Klasat për një lëndë ndryshojnë sipas mësuesit që jep mësim. Studentëve u jepet një " {{Lang|el|Απολυτήριο Δημοτικού}} " ( ''Apolytirio Dimotikou'', certifikatë e përfundimit të shkollës fillore) e cila jep automatikisht pranimin në arsimin e mesëm të ulët (gjimnaz). Në vitin 1 dhe në vitin 2, studentët nuk vlerësohen zyrtarisht. Duke filluar nga viti 3 dhe 4, notat renditen sipas rendit alfabetik nga A në D. Nga viti 5, kur futen provimet me shkrim, në vitin 6 ajo ndryshon në numra, duke shkuar nga 4, më e ulëta, në 10 më e larta (më e mira). Moshat janë tipike dhe mund të ndryshojnë me moshat më të zakonshme afërsisht: ; Klasat e shkollës fillore Klasa 1–6 * Viti i 1 / Klasa e parë ( ''{{Lang|el|Πρώτη τάξη δημοτικού}}'' δημοτικού''[[Category:Articles containing Greek-language text]]'' ), mosha 6 deri në 7 vjeç * Viti i 2-të / Klasa e dytë ( ''{{Lang|el|Δευτέρα τάξη δημοτικού}}'' ), mosha 7 deri në 8 * Viti i 3-të / Klasa e tretë ( ''{{Lang|el|Τρίτη τάξη δημοτικού}}'' ), mosha 8 deri në 9 vjeç * Viti i 4-të / Klasa e Katërt ( ''{{Lang|el|Τετάρτη τάξη δημοτικού}}'' ), mosha 9 deri në 10 vjeç * Viti i 5-të / Klasa e pestë ( ''{{Lang|el|Πέμπτη τάξη δημοτικού}}'' ), mosha 10 deri në 11 vjeç * Viti i 6-të / Klasa e gjashtë ( ''{{Lang|el|Έκτη τάξη δημοτικού}}'' ), mosha 11 deri në 12 vjeç ; Sistemi i notimit * Viti i parë: pa pikë notash * Viti i dytë: pa pikë notash * Viti i 3-të: Α–Γ (A–C) * Viti i 4-të: Α–Γ (A–C) * Viti i 5-të: 1–10 * Viti i 6-të: 1–10 == Arsimi i mesëm == [[Skeda:1ο_Γυμνάσιο_Ιωαννίνων_3.jpg|parapamje| [[Zosimea|Shkolla Zosimaia]], [[Janina|Janinë]]]] === Arsimi i mesëm i ulët === [[Gjimnazi]] ( {{Lang|el|Γυμνάσιο}}, ''Gjimnazi'', Shkolla e Mesme e Ulët, shkolla e mesme) është e detyrueshme deri në moshën 15 vjeç. Neni 16, paragrafi 3 i Kushtetutës së vitit 1975 urdhëron që arsimi i detyrueshëm duhet të jetë së paku nëntëvjeçar. Kjo dispozitë kushtetuese, e cila zbatohet për të gjithë fëmijët grekë, u krijua në Ligjin 309/1976, i cili zëvendësoi gjithashtu greqishten klasike ( katharevousa ) me greqishten moderne ( dimotiki ) si gjuhë zyrtare për mësimdhënien në të gjitha nivelet e arsimit dhe pushoi së qeni një jo i detyrueshëm një niveli gjashtëvjeçar dhe u konvertua në shkollën e mesme të ulët dhe të lartë18. shkolla e mesme e ulët trevjeçare e detyrueshme për nxënësit e moshës 12–15 vjeç (shkolla e mesme) dhe shkollat e mesme jo të detyrueshme trevjeçare për nxënësit e moshës 15–18 vjeç (shkolla e mesme). Studentët e pranuar mund të jenë deri në 16 vjeç dhe ata duhet të kenë Certifikatën e Shkollës së Arsimit Fillor ose ekuivalentin e saj ndërkombëtar. Nuk kërkohen provime hyrëse. Shkollimi fillon më 11 shtator dhe përfundon në fillim të qershorit para ditës së parë të Provimeve Panhelenike. Mësimet përfundojnë më 31 maj në mënyrë që studentët të mund të studiojnë për provimet e tyre në fillim të qershorit. Kualifikimi i dhënë {{Lang|el|Απολυτήριο Γυμνασίου}} " Απολυτήριο Γυμνασίου ( ''Gjimnazi Apolytirio'', certifikata e përfundimit të shkollës së gjimnazit, referuar thjesht si certifikatë gjimnazi) në HQF ( NQF ) niveli 3, jep pranim në arsimin e mesëm të lartë (lice). Gjimnazi ka tre vite akademike të shkollimit të njohur si " {{Lang|el|τάξη}} ". " (klasa), numëruar nga 1 deri në 3. Moshat janë tipike dhe mund të ndryshojnë me më të zakonshmet ndërmjet:<ref>{{Cite web|title=Joint Ministerial Decree 79942/ΓΔ4/2019 Government Gazette 2005/Β/31-5-2019|url=https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2019/ΦΕΚ_2005Β_31.05.2019.pdf|website=Ministry of Education|language=el|quote=Admissions, transfers, studying and organization subjects of schooled life in the secondary education schools}}</ref><ref name="code55">{{Cite news|title=Institute of Educational Policy (IEP) Book Collection|work=e-library.iep.edu.gr|publisher=Institute of Educational Policy (IEP). The digital historical collection of school textbooks|url=http://e-library.iep.edu.gr/iep/index.html}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://e-library.iep.edu.gr/iep/index.html "Institute of Educational Policy (IEP) Book Collection"]. ''e-library.iep.edu.gr''. Institute of Educational Policy (IEP). The digital historical collection of school textbooks.</cite></ref> * Viti i 1 / Klasa e parë ( Πρώτη τάξη ''{{Lang|el|Πρώτη τάξη γυμνασίου}}'' ), mosha 12 deri në 13 vjeç * Viti i 2-të / Klasa e dytë ( ''{{Lang|el|Δευτέρα τάξη γυμνασίου}}'' ), mosha 13 deri në 14 vjeç * Viti i 3-të / Klasa e tretë ( Τρίτη τάξη ''{{Lang|el|Τρίτη τάξη γυμνασίου}}'' ), mosha 14 deri në 15 vjeç Në shkollën e mesme, anglishtja është e detyrueshme për të tre vitet, ndërsa studentët mund të zgjedhin midis frëngjisht ose gjermanisht si gjuha e dytë e huaj që kërkohet.<ref name="grindex">{{Cite web|date=2023|title=Foreign Language Teachings in Greece|url=https://www.greeceindex.com/education/greek_education_foreign_languages/}}</ref> === Shkolla e Shansit të Dytë për të Rritur === Shkolla e Shansit të Dytë për të Rritur (SDE; {{Lang|el|Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας; Σ.Δ.Ε.}} ) është shkollë e mbrëmjes ekuivalente e nivelit të gjimnazit<ref>{{Cite web|title=Law 4763/2020, Part I, Chapter I, Article 2(10)(10), Government Gazette 254/A/21-12-2020|url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/11594491.pdf#page=7|website=Hellenic Parliament|language=el|quote=Second Chance Adult School (SDE) is classified typical education system ‒ formal education}}</ref><ref>{{Cite web|title=Law 4763/2020, Chapter IX, Government Gazette 254/A/21-12-2020|url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/11594491.pdf#page=44|website=Hellenic Parliament|language=el|quote=Chapter IX, Second Chance Adult School (SDE)}}</ref><ref>{{Cite web|title=List of Second Chance Schools in Greece|url=https://sde.inedivim.gr/to-s-d-e-konta-soy/|website=Youth and Lifelong Learning Foundation|language=el, en}}</ref> e administruar nga Ministria e Arsimit, për të rriturit që nuk kanë përfunduar arsimin e mesëm të ulët (gjimnaz) zgjat dy vjet me 25 orë në javë. === Arsimi i mesëm i lartë === Shkolla e mesme e lartë ( {{Lang|el|Λύκειο}}, ''Lykeio'', Shkolla e Arsimit të Mesëm të Lartë, Liceu, Shkolla e Mesme: termi amerikan për shkollën e mesme të lartë) është arsim jo i detyrueshëm që zgjat 3 vjet. Shkollat e mesme nisin më 11 shtator dhe mbarojnë më 15 qershor. Mësimi përfundon në fund të majit në mënyrë që studentët të mund të studiojnë për provimet e tyre në qershor. Nxënësit e pranuar mund të jenë deri në 20 vjeç, ndërsa duhet të kenë Certifikatë Gjimnazi ose Çertifikatë të Shkollës së Mesme të Ulët ose ekuivalentin e saj ndërkombëtar. Liceu i Mbrëmjes ( ''{{Lang|el|Εσπερινό}}'' ) është si për studentë të rritur ashtu edhe për nxënës të mitur që punojnë zgjat 3 vjet.<ref name="code77">{{Cite web|title=Law 4547/2018 Government Gazette 102/Α/12-6-2018|url=https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/EPAL_N_4547_FEK_102A_12-06-2018.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410234915/https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/EPAL_N_4547_FEK_102A_12-06-2018.pdf|archive-date=10 prill 2021|website=Ministry of Education|language=el}}</ref><ref name="code88">{{Cite web|title=Joint Ministerial Decree Φ2/107972/Δ4 Government Gazette 2636/B/5-7-2018|url=https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/2018.06_ΥΑ_ΩΠΣ_3ετών_Εσπερ_ΕΠΑΛ_ν4386_2016_ΦΕΚ_2636Β_05.07.2018_.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230317152213/https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/2018.06_ΥΑ_ΩΠΣ_3ετών_Εσπερ_ΕΠΑΛ_ν4386_2016_ΦΕΚ_2636Β_05.07.2018_.pdf|archive-date=17 mars 2023|website=Ministry of Education|language=el}}</ref> Pas përfundimit të klasës së tretë, maturantët e Liceut shpërblehen me çmimin " {{Lang|el|Απολυτήριο Λυκείου}} kualifikimi ( ''Apolytirio Lykeiou'', Lyceum Apolytirio, diplomë e shkollës së mesme, diplomë e shkollës së mesme, referuar thjesht si certifikatë liceu) në HQF( NQF ) / [[Korniza Evropiane e Kualifikimeve|EQF]] niveli 4, në nivelin [[ISCED]] 3.<ref>{{Cite web|title=International Standard Classification of Education (ISCED) 2011|url=https://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/international-standard-classification-of-education-isced-2011-en.pdf|website=uis.unesco.org|publisher=Unesco|access-date=10 prill 2025|archive-date=6 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170106011231/https://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/international-standard-classification-of-education-isced-2011-en.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=ISCED-F 2013 Fields of education and training – Detailed field descriptions|url=https://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/international-standard-classification-of-education-fields-of-education-and-training-2013-detailed-field-descriptions-2015-en.pdf|website=uis.unesco.org|publisher=Unesco|access-date=10 prill 2025|archive-date=19 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119195014/https://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/international-standard-classification-of-education-fields-of-education-and-training-2013-detailed-field-descriptions-2015-en.pdf|url-status=dead}}</ref> Shkalla e shënjimit në Apolytirio Lykeiou (GPA) është vendosur në një sistem notimi me 20 pikë, ligji 4610/2019.<ref>{{Cite web|title=Law 4610/2019, Chapter B, Article 101, Government Gazette 70/A/7-5-2019|url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/s-paideias-pap-apospasma.pdf#page=87|website=Hellenic Parliament|language=el|quote=Synergies between Universities and TEIs, Admission to Higher Education (tertiary), Experimental secondary education schools, General archive of state and other provisions}}</ref> Liceu Apolytirio kërkohet për t'u pranuar në Arsimin e Lartë dhe për të vazhduar studimet dhe është ekuivalent në nivel me GCE Advanced Level .<ref name="UKUnileague">{{Cite news|title=UK University League Tables|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/education/ng-interactive/2019/jun/07/university-league-tables-2020|quote=UK Universities by Subject Area, Programme, HEI, Region}}</ref><ref>{{Cite news|title=International University Degree Equivalents|work=grb.uk.com|publisher=Graduate Recruitment Bureau UK|url=https://www.grb.uk.com/recruiter-research/international-degree-equivalents}}</ref> Studentët që dëshirojnë të kenë akses në programet e studimit në [[Arsimi terciar|Arsimin e Lartë]] duhet të jenë të diplomuar në arsimin e mesëm (lice ose ekuivalenti i tij) që mbajnë Apolytirio Lykeiou (çertifikatë liceu ose ekuivalenti i saj) dhe duhet të marrin provime të vendosura në nivel kombëtar të titulluar zyrtarisht "Πανελλαδικές Εξετάσεις" (Pan-Helenic Provimet, ''testet e jashtme të standardizuara nga Panelladikes'' ). provimet e maturës) të dhëna një herë në çdo vit shkollor, të cilat pranojnë gjithashtu të gjitha moshat e rritura për kandidatët. Certifikata Apolytirio jep të drejtën për të ndjekur hyrjen në arsimin e lartë në një datë të mëvonshme duke marrë pjesë në Provimet Panhelenike. Ministria e Arsimit mban përgjegjësinë për organizimin qendror të këtyre provimeve të maturës. Provimi i kandidatëve në 4 lëndë të përzgjedhura nga klasa e III-të e liceut, ndërsa vlera e ndryshme numerike e titulluar "συντελεστής βαρύτητας" (koeficienti i peshës) që i ka caktuar secilës prej këtyre lëndëve kontribuon ndryshe në rezultatin e përgjithshëm. Me Ligjin 2725/15-6-1999, neni 34, paragrafi 10, Fletorja e Qeverisë 121/A/17-6-1999,<ref>{{Cite web|title=Law 2725/15-6-1999 Government Gazette 121/A/17-6-1999|url=https://www.elinyae.gr/ethniki-nomothesia/n-27251999-fek-121a-1761999|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022074020/https://www.elinyae.gr/ethniki-nomothesia/n-27251999-fek-121a-1761999|archive-date=22 tetor 2021|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Government Gazette 121/A/17-6-1999|url=https://www.elinyae.gr/sites/default/files/2019-07/121A_1999.1499076427505.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306092043/https://www.elinyae.gr/sites/default/files/2019-07/121A_1999.1499076427505.pdf|archive-date=6 mars 2023|language=el}}</ref> sportistë të diplomuar nga 17 deri në 30 vjeç, të cilët kanë arritje specifike sportive, pranohen pa pranim në provimin e arsimit të lartë të gjithsecilit sipas provimeve publike të arsimit të lartë. Greqia. === Shkollat e mesme të përgjithshme === Shkollat e mesme të përgjithshme ( {{Lang|el|Γενικό Λύκειο; ΓΕ.Λ.;}} ''Geniko Lykeio'' ).<ref name="4186law2013">{{Cite web|title=Law 4186/2013 Government Gazette 193/Α/13-9-2013|url=https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/N_4186_2013_fek193.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220818175629/https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/N_4186_2013_fek193.pdf|archive-date=18 gusht 2022|website=Ministry of Education|language=el}}</ref><ref name="4186law2013b">{{Cite web|title=Law 4186/2013 Government Gazette 193/Α/13-9-2013 (B)|url=https://www.hellenicparliament.gr/Nomothetiko-Ergo/Anazitisi-Nomothetikou-Ergou?law_id=638ab1e6-7854-4ce4-89b2-3649a78e2982|website=Hellenic Parliament|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Law 4186/2013, Subjects of Orientation Groups of the General Lyceum|url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/a-anaekp-pap.pdf#page=4|website=Hellenic Parliament|language=el}}</ref><ref name="gelepalonline">{{Cite web|title=GEL Lyceum and EPAL Lyceum Online Enrollment|url=https://e-eggrafes.minedu.gov.gr/#/|website=e-eggrafes.minedu.gov.gr|publisher=Ministry of Education|language=el}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Shkollat e mesme të përgjithshme shpërblejnë " {{Lang|el|Απολυτήριο Γενικού Λυκείου}} " ( ''Apolytirio Genikou Lykeiou'', Gjimnazi i Përgjithshëm Apolytirio, Certifikata e Shkollës së Mesme të Përgjithshme, Certifikata e përfundimit të Gjimnazit të Lartë, Diploma e Gjimnazit të Përgjithshëm). Mund të jepet në Grupe Orientuese që kërkojnë tre lëndë të ndryshme. Studentët e klasës së dytë duhet të zgjedhin një nga dy pjesët akademike të quajtur " {{Lang|el|Ομάδες Προσανατολισμού}} " (Grupet Orientuese), dhe nxënësit e klasës së tretë një nga tre Grupet Orientuese. Një grup orientues njihet gjithashtu si "Rrjedhë". Pasi një student të ketë zgjedhur një Stream, ai duhet të ndjekë një sekuencë lëndësh për të përfunduar studimet e tyre në shkollën e mesme. Nëse dëshirojnë, studentët e diplomuar kanë të drejtë të provohen në Provimet Pan-Helenike në tre lëndët e Grupit Orientues të klasës së tretë të zgjedhur dhe Gjuhë dhe Letërsi Greke Moderne. === Shkollat e Mesme Profesionale (EPAL) === Shkolla e Mesme Profesionale (EPAL; {{Lang|el|Επαγγελματικό Λύκειο; ΕΠΑ.Λ.;}} ''Epagelmatiko Lykeio'' ).<ref>{{Cite web|title=Laws for Vocational Lyceum (EPAL)|url=https://www.minedu.gov.gr/texniki-ekpaideusi-2/thesmiko-plaisio-epal/thesmiko-plaisio-leitourgias-epal|website=Ministry of Education|language=el}}</ref><ref name="4186law2013b"/><ref>{{Cite web|title=Education of Vocational Lyceum (EPAL)|url=https://www.minedu.gov.gr/texniki-ekpaideusi-2/1523-epaggelmatiki-ekp-si-odigos-spoudon-gia-to-epal|website=Ministry of Education|language=el}}</ref><ref name="code88"/><ref>{{Citation|title=Vocational Lyceums (EPALs) of Greece, Orientation Groups, Specialties|url=https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/2019.04_YA_Καθορισμός_ΤΟΜΕΩΝ-ΕΙΔΙΚΟΤ_ανά_ΕΠΑΛ_2019-20_ΦΕΚ_1515Β_07.05.2019.pdf|url-status=live|language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20220918121543/https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/2019.04_YA_Καθορισμός_ΤΟΜΕΩΝ-ΕΙΔΙΚΟΤ_ανά_ΕΠΑΛ_2019-20_ΦΕΚ_1515Β_07.05.2019.pdf|archive-date=18 shtator 2022}}</ref><ref>{{Cite web|title=Presidential Decree 40/2018 Government Gazette 76/Α/30-4-2018|url=https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/ΠΔ_40_2018_Αξιολόγ_Μαθητών_ΕΠΑΛ__Μαθητείας_ΦΕΚ_76Α_30.04.2018.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123070909/https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/ΠΔ_40_2018_Αξιολόγ_Μαθητών_ΕΠΑΛ__Μαθητείας_ΦΕΚ_76Α_30.04.2018.pdf|archive-date=23 janar 2022|website=Hellenic Parliament|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Vocational Lyceum (EPAL) Textbooks (eBooks, Zip format, PDF)|url=https://www.minedu.gov.gr/texniki-ekpaideusi-2/biblia-texnikiekpaideusi-6|website=Ministry of Education|language=el}}</ref><ref name="code55"/> Programi i studimit EPAL është hartuar në lidhje me Sistemin Evropian të Kredive për Arsimin dhe Aftësimin Profesional (ECVET) dhe [[Klasifikimi Standard Ndërkombëtar i Profesioneve|Klasifikimin Standard Ndërkombëtar të Profesioneve]] (ISCO).<ref>{{Citation|title=Establishment of the European Credit system for VET (ECVET)|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32009H0708(02)}}</ref><ref>{{Citation|title=Establishment of the European Credit system for VET (ECVET) (GR)|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32009H0708(02)|language=el}}</ref><ref>{{Citation|date=5 shtator 2018|title=EU ECVET Official Website|url=https://ec.europa.eu/education/policies/eu-policy-in-the-field-of-vocational-education-and-training-vet_en}}</ref><ref>{{Cite web|title=EU ECVET FAQs and Terminology Definitions|url=http://www.ecvet-projects.eu/Documents/ECVET%20QA%20Final.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123070854/http://www.ecvet-projects.eu/Documents/ECVET%20QA%20Final.pdf|archive-date=23 janar 2022|website=ecvet-projects.eu|publisher=ECVET Projects EU}}</ref><ref>{{Citation|title=European Skills/Competences, qualifications, and Occupations (ESCO)|url=https://esco.ec.europa.eu/en|language=el, en}}</ref><ref>{{Citation|title=ESCO Occupations|url=https://esco.ec.europa.eu/en/classification/occupation_main|language=el, en}}</ref><ref>{{Citation|title=ESCO Qualifications – In Greek|url=https://esco.ec.europa.eu/el/classification/qualifications|language=el}}</ref><ref>{{Citation|title=ESCO Qualifications – In English|url=https://esco.ec.europa.eu/en/classification/qualifications}}</ref><ref>{{Citation|date=5 korrik 2016|title=EU – Professions falling under specific legislation|url=https://single-market-economy.ec.europa.eu/single-market/single-market-services/free-movement-professionals/recognition-professional-qualifications-practice/professions-falling-under-specific-legislation_en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Refernet Greece – Refernet Greece|url=https://refernet.eoppep.gr|website=EOPPEP|language=el, en}}</ref><ref>{{Citation|date=6 nëntor 2009|title=ReferNet national partners|url=https://www.cedefop.europa.eu/en/networks/refernet/national-partners|publisher=CEDEFOP}}</ref> EPAL ka studime me diplomë të dyfishtë<ref name="gelepalonline"/> përfshin dy programe të veçanta të marra në të ardhura paralele, të dyja, dy kualifikime të veçanta më vete, një " {{Lang|el|Απολυτήριο Επαγγελματικού Λυκείου}} " (Apolytirio Epagelmatikou Lykeiou; Shkolla e Mesme Profesionale Apolytirio; Diploma e Shkollës së Mesme Profesionale; dmth. Diploma e shkollës së mesme; Certifikata e përfundimit të shkollës së mesme) dhe një {{Lang|el|"Πτυχίο Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, Επιπέδου 4"}} (Ptychio e Arsimit dhe Formimit Profesional në HQF (KKF) niveli 4; dmth. Diploma e Arsimit dhe Formimit Profesional në HQF (KKF) niveli 4; quhet edhe Diploma e Specializimit ose Diploma e Specializuar). Diploma e shkollës së mesme EPAL mund të jepet në grupe orientuese (specializime ose rrjedha) që kërkojnë një nivel të avancuar në një numër prej katër lëndësh të ndryshme (lëndë të nivelit të avancuar, ose të njohura edhe si lëndë të nivelit të lartë), në varësi të grupit.<ref>{{Cite web|title=Professional Rights and Specialties of Vocational Lyceum (EPAL) 2006(A)|url=https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/epal_N_3475_2006_meros1.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220918124740/https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/epal_N_3475_2006_meros1.pdf|archive-date=18 shtator 2022|website=EOPPEP|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Professional Rights and Specialties of Vocational Lyceum (EPAL) 2006(B)|url=https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/epal_N_3475_2006_meros2.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220918125039/https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/epal_N_3475_2006_meros2.pdf|archive-date=18 shtator 2022|website=EOPPEP|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Professional Rights and Specialties of Vocational Lyceum (EPAL) 2013|url=https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/epal_N_4186_2013.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220918125255/https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/epal_N_4186_2013.pdf|archive-date=18 shtator 2022|website=EOPPEP|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Professional Rights and Specialties of Vocational Lyceum (EPAL) 2016|url=https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/epal_N_4386_2016.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220918125523/https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/epal_N_4386_2016.pdf|archive-date=18 shtator 2022|website=EOPPEP|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Professional Rights and Merchant Navy Specialties|url=https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/LEN.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220918125650/https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/LEN.pdf|archive-date=18 shtator 2022|website=EOPPEP|language=el}}</ref><ref name="profdata">{{Cite web|title=Database for the Professions and Professional Rights ‒ Labour Institute of GSEE (INE/GSEE)|url=https://profdata.inegsee.gr|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125115452/https://profdata.inegsee.gr/|archive-date=25 janar 2023|website=profdata.inegsee.gr|publisher=[[General Confederation of Greek Workers|General Confederation of Greek Workers (GSEE)]]|language=el}}</ref> Nxënësit e klasës 2 duhet të zgjedhin një nga nëntë Grupet Orientuese, të njohura gjithashtu si " {{Lang|el|τομείς}} Sektorët (viti i parafundit). Studentët e klasës 3 duhet të zgjedhin një nga specializimet (ose specialitetet) të ndryshme të titulluar " {{Lang|el|ειδικότητες}} " (viti i fundit, specialitete që korrespondojnë me ato grupe orientuese të ofruara në klasën 2). Grupi orientues i zgjedhur në klasën 2 nuk mund të kalojë në klasën 3. Lëndët e klasës 2 kontribuojnë vetëm në gjysmën e një specialiteti të plotë të klasës 3 dhe nuk përbëjnë një kualifikim të veçantë. Deri në moshën maksimale deri në 20 vjeç maturantët e liceut përjashtohen nga të gjitha lëndët bazë nga klasat 2 dhe 3 të shkollës së mesme EPAL dhe ata mund të pranohen drejtpërdrejt në EPAL Klasa 2, që do të thotë se kur do të diplomohen këta studentë, do t'u jepet vetëm Diploma e Specializimit EPAL. === Shkollat Publike të Edukimit Turistik === {{Lang|el|ΔΣΤΕ; Δημόσιες Σχολές Τουριστικής Εκπαίδευσης}} Δημόσιες Σχολές Τουριστικής Εκπαίδευσης ) operohen nga Ministria e Turizmit. Llojet janë shkollat e guidave turistike, programet e trajnimit të mëtejshëm të punonjësve në sektorin e turizmit (arsim joformal) dhe shkollat e formimit të avancuar profesional (SAEKs) . SAEK-të mbulojnë specialitetet e Artit të Kulinarisë (gatisë), Furra buke dhe pastiçerie ( bukëpjekës dhe pastiçeri ), Njësitë e Turizmit dhe Bizneset e Mikpritjes (Aparore/Recepsioni, shërbimi i dyshemesë / mirëmbajtja e shtëpisë, edukimi i mallrave), Specialist i Administrimit të Biznesit dhe Ekonomisë në fushën e turizmit.<ref>{{Cite web|title=Public Schools of Tourism Education|url=http://www.mintour.edu.gr/index.php|website=Ministry of Tourism|language=el}}</ref> === Shkolla e Profesioneve të Mishit (SEK) === Α {{Lang|el|Σχολή Επαγγελμάτων Κρέατος; Σ.Ε.Κ.;}} 1977–tani) është akredituar nga Ministria e Zhvillimit Rural dhe Ushqimit. Ka shkolla publike dhe private të profesioneve të mishit. Programi 300 orësh ka 85 orë mësime teorike në shkollë dhe 100 orë mësime laboratorike (rreth 61,6%), 15 orë vizita edukative (rreth 5%), 100 orë trajnime në bazë të punës në kompani (praktikë, rreth 33,3%). Afati është pesë orë në ditë, pesë ditë në javë, për 12 javë rresht. Specialitetet e Shkollës së Profesioneve të Mishit janë, Teknik i përpunimit të mishit (prerëse mishi, kasap, greqisht: κρεοπώλης), therje kafshësh (greqisht: εκδοροσφαγέας).<ref>{{Cite web|title=Private and Public Schools of Meat Professions (SEK)|url=https://minagric.gr/for-citizen-2/sxoles-kreaton|publisher=[[Ministry of Rural Development and Food (Greece)|Ministry of Rural Development and Food]]|language=el|access-date=10 prill 2025|archive-date=10 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410164159/https://minagric.gr/for-citizen-2/sxoles-kreaton|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Certificate of Meat Processing Technician – Certificate of Animal Slaughter|url=https://diadikasies.gr/%CE%A7%CE%BF%CF%81%CE%AE%CE%B3%CE%B7%CF%83%CE%B7_%CE%92%CE%B5%CE%B2%CE%B1%CE%AF%CF%89%CF%83%CE%B7%CF%82_%CE%9A%CF%81%CE%B5%CE%BF%CF%80%CF%8E%CE%BB%CE%B7-%CE%95%CE%BA%CE%B4%CE%BF%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%86%CE%B1%CE%B3%CE%AD%CE%B1|website=diadikasies.gr|publisher=WIKI of Public Sector Services and Procedures|language=el|access-date=10 prill 2025|archive-date=8 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250408113434/https://diadikasies.gr/%CE%A7%CE%BF%CF%81%CE%AE%CE%B3%CE%B7%CF%83%CE%B7_%CE%92%CE%B5%CE%B2%CE%B1%CE%AF%CF%89%CF%83%CE%B7%CF%82_%CE%9A%CF%81%CE%B5%CE%BF%CF%80%CF%8E%CE%BB%CE%B7-%CE%95%CE%BA%CE%B4%CE%BF%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%86%CE%B1%CE%B3%CE%AD%CE%B1|url-status=dead}}</ref> === Shkollat e Formimit Profesional (ESK) === {{Lang|el|Επαγγελματικές Σχολές Κατάρτισης; Ε.Σ.Κ.; 2020–Present}} )<ref name="4763law2020epasdypa">{{Cite web|date=21 dhjetor 2020|title=Law 4763/2020, Chapter III, Government Gazette 254/A/21-12-2020|url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/11594491.pdf#page=11|website=Hellenic Parliament|language=el|quote=Chapter III, Post-Gymnasium Vocational Education and Training, Vocational Training Schools (ESK; Greek: {{lang|el|Επαγγελματικών Σχολών Κατάρτισης - Ε.Σ.Κ.}}) and Vocational Schools (EPAS; Greek: {{lang|el|Επαγγελματικές Σχολές - ΕΠΑ.Σ.}}) of the Apprenticeship Workforce Employment Organization – OAED (with the law 49/2022 has renamed to Public Employment Service – DYPA)}}</ref><ref>{{Cite web|title=Vocational Education and Training (EEK) (international known as VET)|url=https://destomellon.minedu.gov.gr/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110214023/https://destomellon.minedu.gov.gr/|archive-date=10 janar 2024|website=destomellon.minedu.gov.gr|publisher=[[Ministry of Education, Religious Affairs and Sports (Greece)|Ministry of Education]]|language=el}}</ref> është shkollë 2-vjeçare e arsimit dhe formimit profesional pas gjimnazit në nivelin 3 të HQF. Nxënësit e pranuar duhet të kenë kryer shkollën e gjimnazit. Mund të jetë shkolla publike, private, ditore ose e mbrëmjes. Ajo dha " {{Lang|el|Πτυχίο Επαγγελματικής Εκπαιδευσης και Κατάρτισης, Επιπέδου 3}} " (Ptychio of Education and Formation Profesional, Niveli 3; dmth Diploma e Arsimit dhe Formimit Profesional në HQF niveli 3) pas provimeve kualifikuese të Provimeve Kombëtare të Akreditimit do të zhvillohen pranë qendrave të provimit të EOPPEP. === Qendra Laboratorike (ΕΚ) === Qendra Laboratorike ( {{Lang|el|Εργαστηριακό Κέντρο; Ε.Κ.;}} 2013–tani), arsimi i mesëm tre vjeçar. Nxënësit e pranuar duhet të kenë kryer të paktën shkollën e mesme të ulët (gjimnazin ose ekuivalentin e tij). I shpërblyer " {{Lang|el|Βεβαίωση Επαγγελματικής Εκπαίδευσης}} " (fjalë për fjalë "Certifikatë e Formimit Profesional"). I shpërblyer " {{Lang|el|Πτυχίο Επαγγελματικής Ειδικότητας και Κατάρτισης, Επιπέδου 3}} " (Ptychio of Education and Formation Profesional, Niveli 3; dmth Diploma e Arsimit dhe Formimit Profesional në HQF niveli 3) pas provimeve kualifikuese të Provimeve Kombëtare të Akreditimit do të zhvillohen pranë qendrave të provimit të EOPPEP. === Shkolla e Formimit të Avancuar Profesional (SAEK) === {{Lang|el|Σχολή Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης}} (SAEK; Σχολή Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης ; 2024–Tani) ( {{Lang|el|Ινστιτούτο Επαγγελματικής Κατάρτισης}} (IEK); Ινστιτούτο Επαγγελματικής Κατάρτισης ; 1992–2024),<ref>{{Cite web|title=Government Gazette 9/A/19-1-2024: Strengthening of the National System of Vocational Education and Training and other urgent provisions|url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/12472598.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240329000242/https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/12472598.pdf|archive-date=29 mars 2024|website=[[Hellenic Parliament]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Law 5082/2024, Government Gazette 9/A/19-1-2024|url=https://www.hellenicparliament.gr/Nomothetiko-Ergo/Anazitisi-Nomothetikou-Ergou?law_id=4e732007-070a-475a-ac45-b0f3001636e8|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240329000241/https://www.hellenicparliament.gr/Nomothetiko-Ergo/Anazitisi-Nomothetikou-Ergou?law_id=4e732007-070a-475a-ac45-b0f3001636e8|archive-date=29 mars 2024|website=[[Hellenic Parliament]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Government Gazette 9/A/19-1-2024|url=https://www.especial.gr/wp-content/uploads/2024/01/fek-a-9-19-01-2024-nomos-5082-2024.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240329000135/https://www.especial.gr/wp-content/uploads/2024/01/fek-a-9-19-01-2024-nomos-5082-2024.pdf|archive-date=29 mars 2024}}</ref><ref>{{Cite web|date=21 dhjetor 2020|title=Law 4763/2020, Chapter V, Government Gazette 254/A/21-12-2020|url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/11594491.pdf#page=18|website=Hellenic Parliament|language=el|quote=Chapter V, Post-secondary Vocational Education and Training – Institute of Vocational Training (IEK)}}</ref> është 2 vjet [[Arsimi profesional|arsim dhe trajnim profesional]] pas të mesëm për të rritur dhe 960 orë në një pozicion pune (të mësuarit eksperimental, praktik ). Studentët e pranuar duhet të kenë përfunduar së paku arsimin e mesëm të lartë (lice). Organizata EOPPEP është organi ligjor për SAEK-të.<ref>{{Cite web|title=EOPPEP Ognanization|url=https://www.eoppep.gr/index.php/en|website=EOPPEP|language=el, en}}</ref> SAEK-u dha " {{Lang|el|Δίπλωμα Επαγγελματικής Εκπαιδευσης και Κατάρτισης, Επιπέδου 5}} " (Diploma e Arsimit dhe Formimit Profesional, Niveli 5) pas provimeve kualifikuese të Provimeve Kombëtare të Akreditimit ( ''{{Lang|el|Εξετάσεις Πιστοποίησης}}'' ) do të mbahet në qendrat e provimit të EOPPEP.<ref>{{Cite web|title=Platform of Vocational Outlines & Continuing Training Programmes|url=https://ergonesti.eoppep.gr|website=ergonesti.eoppep.gr|publisher=EOPPEP|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Vocational education and training in Europe, VET in Europe database – detailed VET system descriptions|url=https://www.cedefop.europa.eu/en/tools/vet-in-europe/systems/greece-u3|website=cedefop.europa.eu|publisher=[[European Centre for the Development of Vocational Training|CEDEFOP]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Select European countries to compare Vocational Education and Training (VET) systems|url=https://www.cedefop.europa.eu/en/tools/vet-in-europe/compare|website=cedefop.europa.eu|publisher=[[European Centre for the Development of Vocational Training|CEDEFOP]]}}</ref> Shikoni një listë të programeve të studimit SAEK të përcaktuara më poshtë, klikoni në "[shfaq]":<ref>{{Cite web|title=Law 4186/2013, Article 23, Government Gazette 193/Α/13-9-2013, IEK Course Offerings|url=https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/N_4186_2013_fek193.pdf#page=19|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220818175629/https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/N_4186_2013_fek193.pdf|archive-date=18 gusht 2022|website=Ministry of Education|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Guides for SAEK Specialties – All the courses for each specialty – Latest Updates|url=https://gsvetlly.minedu.gov.gr/sxoles-anoteris-epaggelmatikis-katartisis-s-a-e-k/odigoi-katartisis-spoudon|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250211152635/https://gsvetlly.minedu.gov.gr/sxoles-anoteris-epaggelmatikis-katartisis-s-a-e-k/odigoi-katartisis-spoudon|archive-date=11 shkurt 2025|website=gsvetlly.minedu.gov.gr|publisher=GGEEK&DBM|language=gr, en}}</ref><ref>{{Cite web|title=HQF ‒ SAEKs Course Offerings (page 9 to 24)|url=https://proson.eoppep.gr/en/Qualifications/?page=9|website=EOPPEP|language=el, en|access-date=10 prill 2025|archive-date=1 shtator 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230901170540/https://proson.eoppep.gr/en/Qualifications/?page=9|url-status=dead}}</ref> == Konkursi Kombëtar i Aftësive == Konkursi Kombëtar i Aftësive është një konkurs aftësish për nivelin e aftësive të nxënësve të shkollave profesionale publike të moshës 18 deri në 25 vjeç me njohuri të mira të gjuhës angleze.<ref>{{Cite web|title=Award Ceremony of the 1st Greek National EuroSkills 2023 Skills Competition|url=https://www.sivitanidios.edu.gr/2024/02/euroskills.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250315185859/https://www.sivitanidios.edu.gr/2024/02/euroskills.html|archive-date=15 mars 2025|website=sivitanidios.edu.gr|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|date=27 qershor 2023|title=Greece: IVET students to compete for a place in EuroSkills 2023|url=https://www.cedefop.europa.eu/en/news/greece-ivet-students-compete-place-euroskills-2023|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250315181949/https://www.cedefop.europa.eu/en/news/greece-ivet-students-compete-place-euroskills-2023|archive-date=15 mars 2025|publisher=CEDEFOP}}</ref> Pjesëmarrja e WorldSkills Greece në EuroSkills<ref>{{Cite web|title=WorlSkills Europe|url=https://worldskillseurope.org/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250316100551/https://worldskillseurope.org/|archive-date=16 mars 2025}}</ref> organizohet nga Sekretariati i Përgjithshëm për Arsimin Profesional, Trajnimin dhe Mësimin Gjatë gjithë Jetës (GGEEK&DBM).<ref>{{Cite web|date=28 nëntor 2024|title=2nd National Skills Competition 2025 for the Greek participation in the 9th European Competition EuroSkills 2025|url=https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2023/2ος_Εθνικός_Διαγωνισμός_Δεξιοτήτων_2025.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250315184049/https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2023/2ος_Εθνικός_Διαγωνισμός_Δεξιοτήτων_2025.pdf|archive-date=15 mars 2025|publisher=Ministry of Education|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Second National Skills Competition 2025 for the Greek participation in the ninth European Competition EuroSkills 2025|url=https://gsvetlly.minedu.gov.gr/worldskills/405-2os-ethnikos-diagonismos-dexioteton-2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250315180947/https://gsvetlly.minedu.gov.gr/worldskills/405-2os-ethnikos-diagonismos-dexioteton-2025|archive-date=15 mars 2025|website=gsvetlly.minedu.gov.gr|publisher=General Secretariat for Vocational Education, Training, and Life-long Learning (GGEEK&DBM)|language=el, en}}</ref><ref>{{Cite web|title=WorldSkills Greece – News|url=https://www.gsvetlly.minedu.gov.gr/worldskills|access-date=15 mars 2025|publisher=GGEEK&DBM|language=el, en|archive-date=15 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250315182822/https://www.gsvetlly.minedu.gov.gr/worldskills|url-status=dead}}</ref> == Arsimi terciar == Arsimi i lartë, i quajtur gjithashtu terciar, faza e tretë, ofrohet nga Institutet e Arsimit të Lartë (IAL; greqisht: {{Lang|el|Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα; Α.E.I.}} )<ref>{{Cite web|title=Search Machine for Master's Programmes taught in Greek and English language of the Greek HEIs ‒ Universities|url=https://masters.minedu.gov.gr/Masters/search/en/|website=Ministry of Education}}</ref> dhe përbëhet nga Universitete dhe Akademi të specializuara, të cilat kryesisht kujdesen për ushtrinë. Ka Institucione të Arsimit të Lartë publik (IAL) dhe Institucione të Arsimit të Lartë privat (IAL) me ligjin 5094/2024, Fletorja e Qeverisë 39/A/13-3-2024,<ref>{{Cite web|title=5094/13-3-2024 Government Gazette 39/A/13-3-2024|url=https://www.especial.gr/wp-content/uploads/2024/03/fek-a-39-13-03-2024-nomos-5094.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240427133757/https://www.especial.gr/wp-content/uploads/2024/03/fek-a-39-13-03-2024-nomos-5094.pdf|archive-date=27 prill 2024|language=el|via=especial.gr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Law 5094/2024 Government Gazette 39/A/13-3-2024|url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/12525689.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240427133853/https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/12525689.pdf|archive-date=27 prill 2024|website=Hellenic Parliament|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=Law 5094/2024 Government Gazette 39/A/13-3-2024, Strengthening the Public University - Framework for the operation of non-profit branches of foreign universities and other provisions|url=https://www.hellenicparliament.gr/Nomothetiko-Ergo/Anazitisi-Nomothetikou-Ergou?law_id=370e40cc-4375-4b0c-aadd-b11f01889995|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240427134009/https://www.hellenicparliament.gr/Nomothetiko-Ergo/Anazitisi-Nomothetikou-Ergou?law_id=370e40cc-4375-4b0c-aadd-b11f01889995|archive-date=27 prill 2024|website=Hellenic Parliament|language=el}}</ref> që lejon në Greqi krijimin dhe funksionimin e institucioneve private të arsimit të lartë (IAL). Një institucion privat i arsimit të lartë plotësisht i njohur duhet të marrë një Akreditim të Arsimit të Lartë nga Autoriteti Kombëtar (Helen) për Arsimin e Lartë (HAHE)<ref>{{Cite web|title=Hellenic Authority for Higher Education (HAHE)|url=https://www.ethaae.gr/en/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240427134021/https://www.ethaae.gr/en/|archive-date=27 prill 2024|website=ethaae.gr|publisher=HAHE|language=el, en}}</ref> dhe një licencë zyrtare themelimi dhe funksionimi nga Ministria Greke e Arsimit. IAL-të publike janë kryesisht autonome, por qeveria është përgjegjëse për financimin e tyre dhe shpërndarjen e studentëve në programet universitare. IAL-të publike<ref>{{Cite web|title=University Rankings and comparison by country and by subject|url=https://www.umultirank.org/compare?trackType=compare&sightMode=undefined&section=&mode=likewithlike&instutionalField=true|website=University Multi Rank Organization|access-date=10 prill 2025|archive-date=11 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411020259/https://www.umultirank.org/compare?trackType=compare&sightMode=undefined&section=&mode=likewithlike&instutionalField=true|url-status=dead}}</ref> mund të frekuentohen pa tarifë shkollimi, tekste shkollore dhe për shumicën e studentëve ushqimi ofrohet falas. Rreth 25% e programeve pasuniversitare të IAL-ve publike kanë shkollim falas, ndërsa rreth 30% e studentëve kanë të drejtë të ndjekin programet pa pagesë, bazuar në kritere individuale.<ref name="4485law2017">{{Cite web|title=Law 4485/2017 Government Gazette 114/Α/4-8-2017|url=https://www.hellenicparliament.gr/Nomothetiko-Ergo/Anazitisi-Nomothetikou-Ergou?law_id=26e249e2-9bda-4411-977f-a7b7015f6ba7|website=Hellenic Parliament}}</ref><ref>{{Cite web|title=Law 3685/2008 Government Gazette 148/Α/16-7-2008|url=https://www.hellenicparliament.gr/Nomothetiko-Ergo/Anazitisi-Nomothetikou-Ergou?law_id=52b5b13c-9803-4a17-81b2-3d99bfc43494|website=Hellenic Parliament|language=el|quote=Framework and regulations for postgraduate studies}}</ref> Çdo vit akademik është 32 javë program studimi, i ndarë në dy semestra nga 16 javë secili.<ref>{{Cite web|title=Academic Identity Card – Application Submission via Online Service|url=https://academicid.minedu.gov.gr/|website=Ministry of Education|language=el|quote=As of 24/09/2012, undergraduate, postgraduate and doctoral students of all Higher Education Institutes (HEIs) of the Greece country can apply online for a new academic identity card}}</ref><ref>{{Cite web|title=Academic Identity Card – Useful Info: Student Greek Manuals for Online Service – latest updates|url=https://academicid.minedu.gov.gr/xrisima-egxeiridio_xrisis.html|website=Ministry of Education|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|date=9 tetor 2020|title=Academic Identity Card – Student English Manual for Online Service (2020)|url=https://en-academicid.minedu.gov.gr/Files/Students_Manual_En.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210222191006/https://en-academicid.minedu.gov.gr/Files/Students_Manual_En.pdf|archive-date=22 shkurt 2021|website=Ministry of Education|pages=1–48}}</ref> Disa nga universitetet publike greke ofrojnë programe me kohë të plotë të mësimdhënies angleze me [[Pagesat e shkollimit|shkollim]] janë: [[Universiteti i Athinës|Universiteti Kombëtar dhe Kapodistrian i Athinës (NKUA)]] Programi 4-vjeçar universitar në Arkeologji, Histori dhe Letërsi të Greqisë së Lashtë,<ref>{{Cite web|title=NKUA – School of Philosophy BA Programme in the Archaeology, History, and Literature of Ancient Greece|url=https://baag.uoa.gr|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311101638/https://baag.uoa.gr/|archive-date=11 mars 2021|access-date=11 mars 2021|publisher=[[National and Kapodistrian University of Athens|NKUA]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lakasas|first=Apostolos|date=1 maj 2018|title=Greece getting its first English undergraduate programme|url=https://www.ekathimerini.com/society/228116/greece-getting-its-first-english-undergrad-program/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417122827/https://www.ekathimerini.com/society/228116/greece-getting-its-first-english-undergrad-program|archive-date=17 prill 2021|website=Kathimerini}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lakasas|first=Apostolos|date=1 prill 2021|title=Aristotle University set to launch English language programme|url=https://www.ekathimerini.com/news/1158350/aristotle-university-set-to-launch-english-language-program|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415233505/https://www.ekathimerini.com/news/1158350/aristotle-university-set-to-launch-english-language-program|archive-date=15 prill 2021|website=Kathimerini}}</ref><ref>{{Cite web|date=22 dhjetor 2021|title=Aristotle University of Thessaloniki (AUTh) School of Medicine 6-year English language undergraduate programme for foreign citizens|url=https://www.medicineingreece.com/study-medicine-in-greece-in-english/aristotle-university-of-thessaloniki|access-date=22 dhjetor 2021|publisher=Medicine in Greece|archive-date=22 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250122091549/https://www.medicineingreece.com/study-medicine-in-greece-in-english/aristotle-university-of-thessaloniki|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Stacey|first=Viggo|date=2 tetor 2019|title=Greece: First English-taught UG (undergraduate) programme at a public university|url=https://thepienews.com/ekpa-launches-greeces-first-public-uni-english-taught-ug-program/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127180750/https://thepienews.com/ekpa-launches-greeces-first-public-uni-english-taught-ug-program/|archive-date=27 nëntor 2024|website=The Pie News}}</ref> [[Universiteti i Aristotelit në Selanik|i Selanikut (AUTH)]] Programi 4-vjeçar i Shkollës së Mjekësisë për shtetas të huaj<ref>{{Cite web|last=Lakasas|first=Apostolos|date=1 prill 2021|title=Aristotle University set to launch English language programme|url=https://www.ekathimerini.com/news/1158350/aristotle-university-set-to-launch-english-language-program|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415233505/https://www.ekathimerini.com/news/1158350/aristotle-university-set-to-launch-english-language-program|archive-date=15 prill 2021|website=Kathimerini}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lakasas|first=Apostolos|date=28 shtator 2021|title=AUTh School of Medicine English language undergraduate programme|url=https://www.ekathimerini.com/society/1168576/new-medical-degree-offered-in-english/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928122109/https://www.ekathimerini.com/society/1168576/new-medical-degree-offered-in-english/|archive-date=28 shtator 2021|publisher=[[Kathimerini]]}}</ref> Universiteti i Pireut, Shkolla e Ekonomisë, Biznesit dhe Studimeve Ndërkombëtare, Departamenti i Studimeve Ndërkombëtare dhe Evropiane, programi pasuniversitar i titulluar Master i Shkencave (MSc) Studime Amerikane: Politikë, Strategji dhe Ekonomi,<ref>{{Cite web|date=27 qershor 2021|title=University of Piraeus: English-taught Μaster of Science (MSc) American Studies: Politics, Strategy and Economics|url=https://www.protothema.gr/greece/article/1137742/panepistimio-peiraios-neo-protoporiako-agglofono-programma-metaptuhiakon-spoudon-politiki-stratigiki-kai-oikonomia/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629151639/https://www.protothema.gr/greece/article/1137742/panepistimio-peiraios-neo-protoporiako-agglofono-programma-metaptuhiakon-spoudon-politiki-stratigiki-kai-oikonomia/|archive-date=29 qershor 2021|website=Protothema|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=University of Piraeus Decision 20212086 Government Gazette 1403/B/8-4-2021|url=https://www.des.unipi.gr/files/ma-americanstudies/fek1403b-2021-idrisi-pms-amerikanikes-spoudes.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629152606/https://www.des.unipi.gr/files/ma-americanstudies/fek1403b-2021-idrisi-pms-amerikanikes-spoudes.pdf|archive-date=29 qershor 2021|publisher=[[University of Piraeus]]|language=el}}</ref> gjithashtu Qendra Universitare e Programeve Ndërkombëtare të Studimeve (UCIPS) e programit publik University-Iaught International Hellenic . Ka gjithashtu kolegje private që zakonisht janë autorizuar për të ofruar programe të huaja universitare dhe pasuniversitare pas marrëveshjeve ekskluzive ose të vlefshmërisë me universitetet bashkëpunuese të krijuara në vende të tjera, kryesisht në MB, duke çuar në diploma të dhëna drejtpërdrejt nga ato universitete të huaja.<ref>{{Cite web|title=Specific Legislations for the Greek Higher Education – latest updates|url=https://www.minedu.gov.gr/aei-9/nomothesia-aei/1411-nomothesia/nomothesia-aei|website=Ministry of Education|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=General Legislations for the Greek Higher Education – latest updates|url=https://www.minedu.gov.gr/aei-9/nomothesia-aei|website=Ministry of Education|language=el}}</ref> == Arsimi joformal == Sistemi [[Arsimi|i arsimit formal]] përfshin arsimin fillor, të mesëm dhe të lartë. [[Shkolla private|Shkollat e arsimit privat]] formal në Greqi përfshijnë arsimin fillor, të mesëm dhe të lartë. Organet e termit "edukim jo ''tipik'' " janë jashtë sistemit të arsimit formal, të referuar si [[Arsimi joformal|arsim joformal]], të njohura përfshijnë:<ref>{{Cite web|title=Law 3879/2010 Government Gazette 163/A/21-9-2010|url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/a-diaviou-pap.pdf|website=Hellenic Parliament|language=el|quote=Non-typical education providers, Development of Lifelong Learning and other provisions}}</ref><ref>{{Cite web|title=Law 4547/2018, Article 89, Government Gazette 102/A/12-6-2018|url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/e-anadec-pap_apospasma.pdf|website=Hellenic Parliament|quote=Amendments for non-typical education providers}}</ref><ref>{{Cite web|date=21 dhjetor 2020|title=Law 4763/2020 Government Gazette 254/A/21-12-2020, Part I, Chapter I, Article 2(8) for Formal Education, 2(9) for Non-Formal Education, 2(10) for Formal Education System|url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/11594491.pdf#page=7|website=Hellenic Parliament|language=el}}</ref> * Kurse Të Hapura<ref>{{Cite web|title=Open Courses of the Greek Public Higher Education Institutions (HEIs)|url=https://opencourses.gr/index.xhtml?ln=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223105826/https://opencourses.gr/index.xhtml?ln=en|archive-date=23 dhjetor 2023|language=el, en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Greek Universities Network (Gunet)|url=https://www.gunet.gr/el/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231222221845/https://www.gunet.gr/el/|archive-date=22 dhjetor 2023|language=el, en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Greek Public Higher Education Institutions (HEIs): Open Courses (old website)|url=https://project.opencourses.gr/en/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223111627/https://project.opencourses.gr/en/|archive-date=23 dhjetor 2023}}</ref> që janë kurse universitare dhe pasuniversitare të mësuara në Institucionet Publike greke të Arsimit të lartë (Ial) që janë pa kosto, të arritshme lirisht dhe të disponueshme lirisht për çdo person përmes Internetit (online). Ajo operohet nga Rrjeti Akademik grek (GUnet), i njohur gjithashtu Si rrjeti I Universiteteve greke (GUnet),<ref>{{Cite web|title=Greek Universities Network (GUnet)|url=https://www.gunet.gr/el/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231222221845/https://www.gunet.gr/el/|archive-date=22 dhjetor 2023|language=el, en}}</ref> anëtar I Open Education Global (Oe Global).<ref>{{Cite web|title=Open Education Global (OE Global)|url=https://www.oeglobal.org/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231222110007/https://www.oeglobal.org/|archive-date=22 dhjetor 2023}}</ref><ref>{{Cite web|title=Open Education Global (OE Global) (old website)|url=https://www.oeconsortium.org/members/view/584/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223120307/https://www.oeconsortium.org/members/view/584/|archive-date=23 dhjetor 2023}}</ref> * Njësia speciale e Kërkimit dhe Edukimit biomjekësor (BRESU),<ref>{{Cite web|title=Biomedical Research and Education Special Unit (BRESU)|url=https://bresu.auth.gr/en/home/|website=bresu.auth.gr|publisher=[[Aristotle University of Thessaloniki]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Network of Accredited Skills Centres in Europe (NASCE) ‒ SUBRE|url=https://www.uemsnasce.eu/subre|website=uemsnasce.eu}}</ref> Shkolla E Mjekësisë së [[Universiteti i Aristotelit në Selanik|Universiteti aristotelik I Selanikut]], ofron kurse falas online për publikun për pjesëmarrësit e regjistruar në internet përmes një platforme online të Një Lloji MOOCs (Kurse Masive Të Hapura Në Internet).<ref>{{Cite web|title=Courses|url=https://openlearn4health.auth.gr/courses|website=openlearn4health.auth.gr|publisher=Aristotle University of Thessaloniki|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=BRESU: Clinical Studies|url=https://openlearn4health.auth.gr/courses/course-v1:AUTh_BRESU+open001+2022_S1/about|access-date=3 janar 2023|website=openlearn4health.auth.gr|publisher=Aristotle University of Thessaloniki|language=el}}</ref> Një Certifikatë E Pjesëmarrjes do t'u jepet atyre pjesëmarrësve të regjistruar që ndoqën një kurs. * Akademia Digjitale E Qytetarëve (Greqisht: {{Lang|el|Ψηφιακή Ακαδημία Πολιτών}}) nga Ministria E Qeverisjes Digjitale, e cila është vendosur në anglisht si ''Akademia Kombëtare Digjitale'', ka nisur Në Maj 2020, ofron seminare trajnimi falas në internet (uebinarë) për publikun për pjesëmarrësit e regjistruar në internet,<ref>{{Cite web|title=National Digital Academy by the Ministry of Digital Governance|url=https://nationaldigitalacademy.gov.gr|website=National Digital Academy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Greek National Coalition for Digital Skills and Jobs|url=https://www.nationalcoalition.gov.gr/strategy/eyropaiko-thematologio-dexiotiton-european-skills/|website=nationalcoalition.gov.gr|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|date=5 qershor 2020|title=Citizens' Digital Academy Available via Gov.gr|url=https://www.thenationalherald.com/citizens-digital-academy-available-through-gov-gr/|url-status=live|website=The National Herald}}</ref> në kategoritë E Komunikimit dhe Bashkëpunimit, Interneti, Mjetet për Përdorim Të Përditshëm, Sipërmarrja Dixhitale, Shkenca Kompjuterike, Teknologjitë Më të fundit. Uebfaqja përfshin Gjithashtu Mjetin E Vetëvlerësimit Të Kompetencës Dixhitale në nivelin aktual të kompetencës dixhitale bazuar në tre elementët themelorë (njohuritë, aftësitë dhe qëndrimet) për të marrë një vetë-testim të besueshëm nëse dhe ku ka nevojë për përmirësim, bazuar në Indeksin E Aftësive Dixhitale 2020 (DSI)<ref>{{Cite web|date=30 shtator 2020|title=Digital Education Action Plan (2021–2027) – Commission Staff Working Document|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=SWD:2020:209:FIN&rid=3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423140103/https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=SWD%3A2020%3A209%3AFIN&rid=3|archive-date=23 prill 2021|access-date=20 prill 2021|publisher=[[EUR-Lex]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Digital Education Action Plan (2021–2027)|url=https://ec.europa.eu/education/education-in-the-eu/digital-education-action-plan_en|website=ec.europa.eu}}</ref> dhe Në Kornizën Evropiane DigComp, versioni 2.1.<ref>{{Cite web|title=DigComp 2.1: The Digital Competence Framework for Citizens with eight proficiency levels and examples of use|url=https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eur-scientific-and-technical-research-reports/digcomp-21-digital-competence-framework-citizens-eight-proficiency-levels-and-examples-use|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420074209/https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eur-scientific-and-technical-research-reports/digcomp-21-digital-competence-framework-citizens-eight-proficiency-levels-and-examples-use|archive-date=20 prill 2021|access-date=20 prill 2021|website=ec.europa.eu}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Digital News and Last Updates from the National Documentation Centre in Greece|url=https://www.ekt.gr/en/news|publisher=[[National Documentation Centre (Greece)|National Documentation Centre & Electronic Content (EKT)]]|language=el, en}}</ref> * Instituti i Konfederatës greke Të Turizmit (INSETE) ofron seri falas online webinar<ref>{{Cite web|title=Webinar Series of the Institute of the Greek Tourism Confederation (INSETE)|url=https://insete.gr/the-insete-webinars-series/|website=INSETE}}</ref> dhe seminare arsimore falas në internet për publikun për pjesëmarrësit e regjistruar në internet ku ka sektorë të specializuar dhe secili sektor përfshin një numër seminaresh.<ref>{{Cite web|title=Educational Seminars of the Institute of the Greek Tourism Confederation (INSETE)|url=https://insete.gr/executive-seminars-by-topics/|website=INSETE}}</ref> Një Certifikatë E Pjesëmarrjes në një sektor do t'u jepet atyre pjesëmarrësve të regjistruar që ndoqën 70% të orëve totale të një sektori. Sektori përfshin: Operacionet E Mikpritjes, Shitjet Dhe Marketingun e Mikpritjes, Ushqimin dhe Pijet, Artet Kulinare, Zhvillimin Personal, Udhëheqjen dhe Menaxhimin, Menaxhimin e Recurses Njerëzore. * Qendra E Mësimit Gjatë Gjithë Jetës (KDVM; ose kdbm; greqisht: {{Lang|el|Κέντρο Δια Βίου Μάθησης; Κ.Δ.Β.Μ.}}), i njohur gjithashtu si Qendra e Mësimit Të Përjetshëm (LLC).<ref>{{Cite web|title=Centre of Lifelong Learning (KDVM)|url=https://kentradiaviou.gr/home/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324065441/https://kentradiaviou.gr/home/|archive-date=24 mars 2023|website=kentradiaviou.gr|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=KDVM of Municipalities|url=https://kentradiaviou.gr/kdvm-dimwn/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20231206214037/https://kentradiaviou.gr/kdvm-dimwn/|archive-date=6 dhjetor 2023|access-date=21 shtator 2022|website=kentradiaviou.gr|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=KDVM of the Hellenic Confederation of Professionals, Craftsmen & Merchants (GSEVEE)|url=https://www.kekgsevee.gr/σεμινάρια-2/|language=el|quote=GSEVEE in Athens (main), GSEVEE Branches: Thessaloniki, Patra, Heralkion, Larissa, Ioannina. Seminars: Plumber, Insulator, Locksmith, Lift Technician, Olive Technician, Furniture Makers, Butcher – Meat Cutter, Hygiene and Safety of Food (EFET), Electric Charges of Electric Vehicles, Aluminum and Iron Construction Technicians, Air-Conditioning and Refrigerating Technician, Technical Training of Professional Dry Cleaning, Technician of Biologic and Ecological Cultivation, Technical Training of Glass Handling Technician, Replacement for Air Conditioning Unit Coolant of Automobile, Basic Training for Real Estate Agents and Building Administrators, Chemical Cleaning and Disinfection of Air Conditioning Units (A/C), Procedures and Applications for Disinfection of Domestic and Commercial Establishment, Others}}</ref> * Qendra E Arsimit Të Përhershëm dhe Mësimit Gjatë Gjithë Jetës (KEDIVIM; greqisht: {{Lang|el|Κέντρο Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης; Κ.Ε.Δι.Βι.Μ.}}) Të Institucioneve të Arsimit të Lartë (Ial), i përket Qendrave të Mësimit Gjatë Gjithë Jetës (KDVM).<ref>{{Cite web|date=22 prill 2021|title=National Digital Academy of Greek Ministry of Digital Governance's Free e-Learning Short Courses from Centre of Continuing Education and Lifelong Learning (KEDIVIM) at National and Kapodistrian University of Athens (NKUA)|url=https://www.protothema.gr/advertorial/article/1117353/dorean-online-enotites-gia-psifiakes-dexiotites-apo-to-e-learning-tou-ekpa/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422145457/https://www.protothema.gr/advertorial/article/1117353/dorean-online-enotites-gia-psifiakes-dexiotites-apo-to-e-learning-tou-ekpa/|archive-date=22 prill 2021|website=Protothema|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=National Digital Academy of Greek Ministry of Digital Governance|url=https://nationaldigitalacademy.gov.gr|website=National Digital Academy|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|title=E-Learning Short Courses from Centre of Continuing Education and Lifelong Learning (KEDIVIM) at National and Kapodistrian University of Athens (NKUA)|url=https://elearninguoa.org|website=NKUA|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=NKUA E-Learning Short Courses from Centre of Continuing Education and Lifelong Learning (KEDIVIM)|url=https://elearningekpa.gr|language=el}}</ref><ref>{{Cite web|date=11 dhjetor 2023|title=Centre of Continuing Education and Lifelong Learning (KEDIVIM) of the University of Aegean: Wood-Shipbuilding trade program from the Ministry of Education|url=https://www.athensvoice.gr/politismos/827951/xulonaupigiki-tehni-ekpaideutiki-domi-sti-samo-apo-to-uupo/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231211232900/https://www.athensvoice.gr/politismos/827951/xulonaupigiki-tehni-ekpaideutiki-domi-sti-samo-apo-to-uupo/|archive-date=11 dhjetor 2023|language=el}}</ref> * Qendra E Arsimit pas-sekundar (greqisht: {{Lang|el|Κέντρo Μεταλυκειακής Εκπαίδευσης; ΚΕ.Μ.Ε.}}) Të cilit I përkasin Kolegjet Private.<ref>{{Cite web|title=Legal Framework of Post-secondary Education Centre (ΚΕ.Μ.Ε)|url=https://www.eoppep.gr/index.php/en/how-to-en/register-evaluator?view=article&id=120:legal-framework-keme&catid=2|website=EOPPEP|language=el}}</ref> == Shkollat e mëhershme arsimit == Shkollat e arsimit të cilat nuk funksionojnë pas mbylljes ose zëvendësimit, për shembull: Shkollat e Mesme Profesionale të Ministrisë së Arsimit (Υ.ΠΑΙ.Θ.): * ''{{Lang|el|Επαγγελματική Σχολή}}'' (ΕΠΑΣ; Shkolla Profesionale; 2 vjet; Ligji 3475/2006; 2006–2013)<ref name="profdata"/> 25 orë/javë. Vetëm lëndët e specializimit. Nxënësit e pranuar duhet të kenë përfunduar së paku klasën e parë të shkollës së mesme të lartë (lice). Dhuruar Diplomë Specializimi. * ''{{Lang|el|Σχολικό Εργαστηριακό Κέντρο}}'' (ΣΕΚ; Qendra e Trajnimit Profesional të Shkolluar; SEK; 3 vjet, 1986–2013) * ''{{Lang|el|Τεχνική Επαγγελματική Σχολή}}'' (ΤΕΣ; Shkolla Profesionale Teknike; 2 vjet; Ligji 576/1977; 1977–1998)<ref>{{Cite web|title=Professional Rights and Specialties of Technical Vocational School (TES)|url=https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/te_s.pdf|website=EOPPEP|language=el}}</ref> 70% lëndë të specializimit dhe 30% lëndë të arsimit të përgjithshëm. Studentët e pranuar duhet të kenë përfunduar të paktën vitin e fundit të shkollës së mesme të ulët (të diplomuar në gjimnaz ose ekuivalent me të). Dhuruar Diplomë Specializimi. Institutet e Arsimit të Lartë të Ministrisë së Arsimit: * ''{{Lang|el|Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα}}'' (TEI; Instituti Arsimor Teknologjik ;{{Frac|3|1|2}} vjet 1983–1995, 4 vjet 1995–2019, 1983–2019) Shkolla të ndryshme: * ''{{Lang|el|Σχολές Τουριστικής Εκπαίδευσης}}'' (ΣΤΕ; Shkollat E Edukimit Të Turizmit; Ligji 2387/2000; 2000-2003)<ref name="stegr" /> * ''{{Lang|el|Σχολές Τουριστικών Επαγγελμάτων}}'' (ΣΤΕ; Shkollat E Profesioneve Të Turizmit; Ligji 567/1937; 1937-2000)<ref name="stegr">{{Cite web|title=Schools of Tourism Professions|url=https://www.taxheaven.gr/attachment/4553|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816214100/https://www.taxheaven.gr/attachment/4553|archive-date=16 gusht 2024|language=el}}</ref> * ''{{Lang|el|Λύκειο Εμπορικού Ναυτικού}}'' (ΛΕΝ; Liceu I Marinës Tregtare; 3 vjet; Nga Ministria E Marinës Tregtare; -1998) * ''{{Lang|el|Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης}}'' (ΚΕΚ; Qendrat E Formimit Profesional; zëvendësuar NGA KDVM e tipit 2, 1990-2012)<ref>{{Cite web|title=Law 4093/2012 Government Gazette 222/A/12-11-2012|url=https://www.hellenicparliament.gr/Nomothetiko-Ergo/Anazitisi-Nomothetikou-Ergou?law_id=7f3c54cd-82e0-407c-a348-71c4491651fb|website=Hellenic Parliament|language=el}}</ref> * ''{{Lang|el|Κέντρα Ανωτέρας Τεχνικής Εκπαίδευσης}}'' (ΚΑΤΕ; Qendrat Për Arsimin E Lartë Teknik; Ligji 652/1970; 1970-1977) * ''{{Lang|el|Δημόσιες Τεχνικές Σχολές Υπομηχανικών}}'' ({{Lang|el|ΔΤΣΥ}}; Shkollat Teknike publike Të Inxhinierëve Ndihmës; 4 vjet, 1959-1966) * ''{{Lang|el|Ινστιτούτο Επαγγελματικής Κατάρτισης}}'', του ΟΤΕΚ (ΙΕΚ; Instituti I Formimit Profesional; nga ΟΤΕΚ; Ligji 3105/2003; 2003-2013) * ''{{Lang|el|Κέντρα Επαγγελματικής και Τεχνικής Εκπαίδευσης}}'' (ΚΕΤΕ; Qendrat E Arsimit Profesional Dhe Teknik; përbëhet Nga Një Lice Teknik, Një Lice Profesional dhe Një Shkollë Profesionale Teknike; Ligji 576/1977; 1977-1985) * ''{{Lang|el|Εργαστήρια Ελευθέρων Σπουδών}}'' (ΕΕΣ; Qendrat E Studimeve Liberale; Dekreti Legjislativ 9/9-10-1935; zëvendësuar NGA KDVM i tipit 1; 1935-2012) * ''{{Lang|el|Κέντρα Ανωτέρας Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης}}'' (ΚΑΤΕΕ; Qendrat Për Arsimin E Lartë Tekniko-Profesional; Ligji 576/1977; 1977-1983) * ''{{Lang|el|Επαγγελματική Σχολή}}'', του ΟΤΕΚ ({{Lang|el|ΕΠΑΣ}}; Shkolla profesionale; Me Organizimin E Arsimit Dhe Trajnimit Të Turizmit [ΟΤΕΚ]; Ligji 3105/2003; 2003-2013) * ''{{Lang|el|Κέντρο Δια Βίου Μάθησης; Κ.Δ.Β.Μ. τύπου 1 και τύπου 2}}'' (KDVM i tipit 1, KDVM i tipit 2; zëvendësuar nga KDVM; 2012-2020) * ''{{Lang|el|Ινστιτούτο Επαγγελματικής Κατάρτισης; Ι.Ε.Κ.}}'' (Instituti I Formimit Profesional; zëvendësuar Nga Shkolla E Formimit Profesional Të Avancuar (SAEK); Ligji 5082/2024; 1992-2024) Liceu i Ministrisë së Arsimit: * ''{{Lang|el|Αθλητικό Λύκειο}}'' (Liceu Atletik; 3 vjet) * ''{{Lang|el|Ενιαίο Λύκειο}}'' (Liceu i integruar; 3 vjet, 1997–2006) * ''{{Lang|el|Κλασικό Λύκειο}}'' (Liceu klasik; 3 vjet; Ligji 1566/1985; 1985 –1997) * ''{{Lang|el|Τεχνικό Λύκειο}}'' (Liceu Teknik; 3 vjet; Ligji 576/1977; 1977–1985)<ref>{{Cite web|title=Technical Lyceum Professional Rights of Specialties|url=https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/te_l.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211106150841/https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/te_l.pdf|archive-date=6 nëntor 2021|website=EOPPEP|language=el}}</ref><ref name="profdata"/> * ''{{Lang|el|Επαγγελματικό Λύκειο}}'' (Liceu Profesional; 3 vjet; Ligji 576/1977; 1977–1985) * ''{{Lang|el|Λύκειο Ναυτικής Κατεύθυνσης}}'' (Liceu Detar; 3 vjet; Ligji 309/1976; 1976–1985)<ref>{{Cite web|title=Nautical Lyceum Professional Rights of Specialties|url=https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/LEN.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211106144543/https://www.eoppep.gr/images/Isotimies_Kai_Epaggelmatika_Dikawmata/LEN.pdf|archive-date=6 nëntor 2021|website=EOPPEP|language=el}}</ref> * ''{{Lang|el|Εξατάξιο Γυμνάσιο}}'' (Gjimnazi gjashtëklasësh; i integruar 3 vjet shkollë të mesme të ulët dhe 3 vjet të mesme të lartë) * ''{{Lang|el|Τεχνικό Επαγγελματικό Εκπαιδευτήριο}}'' (ΤΕΕ; Qendra e Formimit Profesional Teknik; 3 vjet; Ligji 2640/1998; 1998–2006) * ''{{Lang|el|Τεχνικό Επαγγελματικό Λύκειο}}'' ( {{Lang|el|ΤΕΛ}} ; Liceu Profesional Teknik; 3 vjet; Ligji 1566/1985, Gazeta e Qeverisë 167/A/30-9-1985, 1985–1998) i dha certifikatën e shkollës së mesme të lartë të titulluar " {{Lang|el|Πτυχίο Τεχνικού Επαγγελματικού Λυκείου}} “, Liceu Teknik Profesional Ptychio (Niveli 4), pra diploma e Liceut Teknik Profesional ishte një kualifikim (i dyfishtë) ka edhe një diplomë Apolytirio dhe një diplomë specializimi, 34 orë/javë, pra diplomë e shkollës së mesme që përfshin kurrikulën bërthamë dhe atë tekniko-profesionale të vlerësuara me njërën nga lëndët e kurrikulës. == Shih edhe == * [[Universiteti i Athinës]] * [[Arsimi në Greqinë e lashtë]] * [[Universiteti i Aristotelit në Selanik]] == Referime == {{reflist}} {{Arsimi në Evropë}} [[Kategoria:Arsimi në Evropë sipas vendit]] [[Kategoria:Arsimi në Greqi]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në greqisht]] glqfw44sz7zxig27ishn8rshqrerhn0 1 377440 2995614 2962219 2026-06-10T08:33:23Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995614 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arsimi në Greqi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Greqi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995613 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230901170540/https://proson.eoppep.gr/en/Qualifications/?page=9 për lidhjen https://proson.eoppep.gr/en/Qualifications/?page=9. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 10:33 (CEST) l24tizk07hbojsrhidn7fcewsp3gi5m 0 378195 2995471 2971257 2026-06-09T16:39:59Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Familja Rrotulla]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995471 wikitext text/x-wiki '''Rrotullajt''' kanë qenë një ndër familjet më të mëdha feudale shqiptare të shekujve XVIII–XIX, që luajti rol të rëndësishëm në jetën politike, administrative, kulturore dhe arsimore të Prizrenit dhe viseve përreth. Me origjinë nga fshati Tejdrinë i Ujmishtit në krahinën e Lumës, të parët e kësaj familjeje u vendosën në Prizren në shekullin XVII pas shërbimit ushtarak të Salih Zajmit, i cili kishte marrë pjesë në luftën e Kretës dhe në vitin 1667 u nderua me titull nga sadriazemi Fadil Ahmet Pasha Qypërliu. Salih Zajmi u vendos familjarisht në Prizren si shpërblim për shërbimet e tij dhe mori zotërime feudale në formë ziameti.<ref>{{Cite journal|last=Prenkaj|first=Marjan|date=1986|title=Prejardhja e familjes së Rrotllajve dhe roli i saj në Pashallëkun e Prizrenit (1795— 1836)|url=https://albanica.al/revista_kosova/article/view/5506|journal=Kosova|language=sq|issue=15|pages=371–392|issn=3006-4031}}</ref> == Vështrim == Nga kjo familje dolën një varg sanxhakbejlerësh që sunduan në Prizren nga viti 1747 deri më 1843, duke mbajtur pushtetin për më shumë se një shekull. Rrjedha e trashëgimisë së pushtetit është si vijon: Bardh Tusha, nipi i Salih Zajmit, u bë Pashë dhe u emërua sanxhakbej i Prizrenit në vitin 1747, pozitë që e mbajti deri më 1750. Pas tij, pushtetin e morën djemtë e tij, Emrullah Pasha (i vrarë nga pashai i Shkodrës më 1774) dhe Ismail Pasha (që shërbeu si sanxhakbej nga 1774 deri më 1786). Djali i parë i Emrullah Pashës, Tahir Pasha, sundoi nga 1786 deri më 1795, i pasuar nga vëllai i tij Rustem Pasha (1795–1800), dhe më pas nga djemtë e Tahir Pashës: Said Pasha (1805–1815), Mahmud Pasha (1819–1836), dhe Emin Pasha (deri më 1843, kur vdiq). Mahmud Pasha, figura më e shquar e kësaj dinastie, kundërshtoi reformat qendrore osmane dhe u ekzekutua nga sulltani për shkak të qëndrimeve të tij politike. Në aspektin ushtarak e politik, familja Rrotulla mori pjesë në ngjarje të mëdha të kohës. Mahmud dhe Emin Pasha ndihmuan Mustafa Pashë Bushatlliun në fushatat ushtarake, veçanërisht në betejën e Përlepit më 1831. Megjithatë, kur u përballën me ofensivën osmane, u tërhoqën dhe kërkuan falje nga sulltani për të ruajtur privilegjet e tyre. Mahmud Pasha, megjithëse në dukje i bindur ndaj Portës, ndihmoi fshehurazi kryengritësit e Shkodrës më 1835. Kjo solli shkarkimin dhe internimin e tij dhe të vëllezërve të tij në Stamboll pas një ndërhyrjeje ushtarake osmane në Prizren.<ref>{{Cite web|editor-last=Kraja|editor-first=Mehmet|title=FJALORI ENCIKLOPEDIK I KOSOVËS (L-ZH)|publisher=Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës|url=https://ashak.org/botime/fjalori-enciklopedik-i-kosoves-ii-l-zh/|access-date=2025-05-04|website=ashak.org|volume=2|page=1233|language=sq}}</ref> Kontributi i familjes Rrotulla nuk kufizohej vetëm në politikë dhe administratë. Ajo luajti një rol të rëndësishëm në zhvillimin e qytetit të Prizrenit, sidomos pas dëmeve që kishte pësuar ky qytet nga forcat austriake më 1689–1690. Nën mbështetjen e tyre, në gjysmën e dytë të shekullit XVIII u vendosën ndërtimtarë arumunë në varoshin lindor të Prizrenit, çka ndihmoi zhvillimin urban të qytetit. Në këtë periudhë u përparuan dukshëm zejtaritë, në veçanti dyfekçinjësia. Në gjysmën e parë të shekullit XIX, Prizreni kishte mbi 100 dyqane pushkësh, me produkte që eksportoheshin deri në Azinë e Vogël, Egjipt e Indi. Në fushën e kulturës, arsimit dhe artit, familja Rrotulla ishte ndër kontribuuesit më të rëndësishëm të shekujve XVIII–XIX në Kosovë. Ajo themeloi institucione arsimore e fetare, ndërtoi objekte të kultit dhe i dha Prizrenit një fizionomi të re arkitektonike. Said Pasha ndërtoi në vitin 1805 bibliotekën e parë publike në Prizren. Tahir Pasha ndërtoi një medrese në vitin 1794. Mahmud Pasha ndërtoi tri xhami (1828–1833), një medrese (1806–1831), si dhe kullën e sahatit në Prizren (1816), në Rahovec (1791) dhe në Mamushë (1815). Emin Pasha ndërtoi një xhami në vitin 1831 dhe një medrese tjetër më 1855–1856. Këto ndërtime tregojnë përkushtimin e kësaj familjeje ndaj edukimit, fesë dhe jetës qytetare. Rinovimi i hamamit të Mehmet Pashës është gjithashtu një nga veprat që u atribuohet pinjollëve të kësaj familjeje.<ref>{{Cite web|year=2009|editor-last=Lafe|editor-first=Emil|title=Fjalor Enciklopedik Shqipëtar (N - ZH)|volume=3|via=Librari "Valentini"|url=https://librarivalentini.al/product/fjalor-enciklopedik-shqipetar-v-1-2-3-2/|access-date=2025-05-04|publisher=Akademia e Shkencave e Shqipërisë|pages=2286 - 2287|language=sq|publication-place=Tiranë}}</ref> Për më shumë se një shekull, familja Rrotulla ishte ndër faktorët kryesorë të jetës politike, ushtarake, kulturore dhe sociale në trevat shqiptare nën Perandorinë Osmane. Trashëgimia e saj është e dukshme në Prizrenin historik dhe në kujtesën kolektive të rajonit. == Shih edhe == * [[Historia e Kosovës]] * [[Historia e Shqipërisë]] == Literatura == * Gawrych, George W. ''The Crescent and the Eagle: Ottoman Rule, Islam and the Albanians, 1874–1913''. I.B. Tauris, 2006. * Kiel, Machiel. ''Ottoman Architecture in Albania 1385–1912''. Istanbul: Research Centre for Islamic History, Art and Culture, 1990. * Pulaha, Selami. ''Popullsia Shqiptare e Kosoves Gjate Shekujve XV-XVI''. Prishtinë: Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, 1984. * Shuteriqi, Dhimitër. ''Lëvizja Kulturore në Shqipëri gjatë Rilindjes Kombëtare''. Tiranë: Shtëpia Botuese “8 Nëntori”, 1976. * Skendi, Stavro. ''The Albanian National Awakening, 1878–1912''. Princeton University Press, 1967. * Islami, Selim. ''Historia e Popullit Shqiptar, vëllimi II''. Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2002. * Babuna, Aydın. “The Albanians of Kosovo and Macedonia: Ethnic Identity and National Consciousness in the Ottoman Period.” ''Nationalities Papers'', vol. 28, no. 1, 2000, pp. 67–92. * Akademia e Shkencave e Shqipërisë. ''Fjalor Enciklopedik Shqiptar, vëllimi III. Tiranë, 2009 * Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës. ''Fjalori Enciklopedik i Kosovës'', vëllimi II. Prishtinë, 2018. * Berisha, Jusuf. ''Prizreni ndër shekuj: studime historike''. Prizren: Instituti i Trashëgimisë Kulturore të Shqiptarëve, 2005. * Rexha, Iljaz. ''Elita shqiptare e Kosovës në shekujt XVIII–XIX''. Prishtinë: Libri Shkollor, 2010. == Referime == [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Familja Rrotulla]] 7qfzvx8vfi7qplylrf37uoum6bkb7r8 0 382500 2995633 2971700 2026-06-10T09:27:00Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995633 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Florian Semani | birth_date = {{birth date and age|df=yes|2|7|1981}} | birth_place = [[Lezhë]], Shqipëri | nationality = Shqiptar | occupation = Ekonomist, pedagog, | education = Simon Fraser University<br>New York University | office = Zëvendësministër i [[Ministria e Financave dhe Ekonomisë e Shqipërisë|Financave]] | minister = [[Petrit Malaj (politikan)|Petrit Malaj]] | term_start = mars 2025 }} '''Florian Semani''' (lindur më 2 korrik 1981) është ekonomist dhe zyrtar i administratës publike. Që nga muaji mars 2025, ai ushtron detyrën e zëvendësministrit të Financave të [[Shqipëria|Shqipërisë]].<ref name="finance2025">{{Cite web|title=Emërohet zëvendësministri i ri i Financave|url=https://www.financa.gov.al/emerimi-florian-semani/|website=financa.gov.al|access-date=10 korrik 2025|language=sq}}</ref> == Arsimimi == Semani ka ndjekur studimet universitare në degët e ekonomikut dhe matematikës në Simon Fraser University, në Vankuver, [[Kanada]], me bursë të plotë. Më pas, ai ka përfunduar studimet e doktoratës në ekonomiks në New York University, po ashtu me bursë të plotë, duke u specializuar në makroekonomi dhe ekonomi financiare. Gjatë kësaj periudhe, ai është trajnuar nga ekonomisti fitues i Çmimit Nobel, Thomas J. Sargent. == Karriera == Para emërimit në detyrën e zëvendësministrit, nga gushti i vitit 2024 deri në shkurt 2025, Semani ka punuar si ekonomist i lartë në Departamentin e Thesarit Amerikan. Në këtë funksion, ai është marrë me auditimin e korporatave me asete të mëdha dhe me çështje që lidhen me hetimet tatimore nga Internal Revenue Service, në raste të paraqitura përpara Gjykatës Tatimore të Shteteve të Bashkuara. Më herët, ka qenë menaxher në ekipin e çmimeve të transfertës dhe taksimit ndërkombëtar në kompaninë Andersen Tax USA, duke u angazhuar në projekte që përfshijnë analizën, planifikimin dhe dokumentimin e strategjive tatimore ndërkombëtare. Gjithashtu, ka qenë lektor i jashtëm në New York University, ku ka dhënë mësim në lëndë të ndryshme si Ekonomi Ndërkombëtare, Makroekonomi, Organizim Industrial dhe Teoria e Lojërave e Aplikuar. == Referime == <references /> [[Kategoria:Ekonomistë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] mooq7frght73aid057ndu9u8m6joidz 0 387559 2995668 2972257 2026-06-10T11:08:10Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995668 wikitext text/x-wiki '''Bashkia e Selanikut''' ( Greek , ''Dímos Thessaloníkis'' ) është bashkia e dytë më e madhe për nga popullsia në [[Greqia|Greqi]] pas [[Athina|Bashkisë së Athinës]] . Sipas regjistrimit të popullsisë greke të vitit 2021, ajo ka një popullsi prej 319,045 banorësh. Bashkia përfshin qendrën historike (duke përfshirë shumicën e monumenteve të qytetit<ref>{{Cite web|title=Monuments of Thessaloniki|url=http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/EnglishPage/Traveling-to-Thessaloniki/Monuments-Of-Thessaloniki|access-date=14 shtator 2015|publisher=City of Thessaloniki}}</ref> ) dhe rreth një të tretën e Zonës Urbane të Selanikut . == Historiku == Bashkia e Selanikut u themelua në vitin 1869, një vit pas themelimit të [[Stambolli|Bashkisë së Stambollit]] .<ref>{{Cite book|last=Mazower|first=Mark|title=Θεσσαλονίκη, πόλη των φαντασμάτων|publisher=Αλεξάνδρεια|year=2006|isbn=960-221-354-X|location=Athens|page=293}}</ref> Kryetari i parë i qytetit ishte Suleiman Sundi.<ref>{{Cite web|last=Repousi|first=Maria|title=Ιστορία της πόλης της Θεσσαλονίκης, 1870–1920|url=http://users.auth.gr/~marrep/LESSONS/ERGASTIRI/NEW_TECHNOLOGY/2.2.htm|access-date=14 shtator 2015|website=Σελίδες Χρηστών Α.Π.Θ.|archive-date=4 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904093647/http://users.auth.gr/~marrep/LESSONS/ERGASTIRI/NEW_TECHNOLOGY/2.2.htm|url-status=dead}}</ref> Një tjetër kryetar i shquar i epokës osmane ishte [[Ahmed Hamdi Bey Galizade]] (1893–1895, 1901–1907, 1907–1908), ndërsa kryetari i fundit mysliman ishte [[Osman Sait Bey]] (1912–1916, 1920–1922), i cili mbeti në detyrë deri në [[Shkëmbimi i popullsisë midis Greqisë dhe Turqisë|shkëmbimin e popullsisë greko-turke]] .<ref>{{Cite web|title=Liste of Turkish mayors of Thessaloniki|url=http://www.bakisarisakal.com/selaniksonturkbelediyebaskaniosmansaitbey.pdf|access-date=14 shtator 2015|language=tr|archive-date=23 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923181823/http://www.bakisarisakal.com/selaniksonturkbelediyebaskaniosmansaitbey.pdf|url-status=dead}}</ref> Kryetari i parë [[Grekët e sotëm|grek]] i Selanikut ishte [[Konstantinos Angelakis]] (1916–1920), ndërsa kryetari aktual i qytetit është [[Stelios Angeloudis]], i cili mori detyrën më 1 janar 2024. == Ndarja == Bashkia është e ndarë në gjashtë distrikte bashkiake; '''e para''' që përfshin qendrën historike të qytetit, Panairin Ndërkombëtar të Selanikut, rajonet e [[Universiteti i Aristotelit në Selanik|Universitetit]] etj., '''e dyta''' që përfshin periferi si Vardari dhe [[:el:Ξηροκρήνη (συνοικία Θεσσαλονίκης)|Xirokrini]], '''e treta''' ( Eptapyrgio dhe Ano Poli), '''e katërta''' ( Toumba ), '''e pesta''' (Nea Elvetia, Charilaou, Analipsi etj.) dhe ish-komuna e Triandrias . == Kultura == Bashkia e Selanikut zotëron menaxhimin e disa vendeve kulturore. Galeria e Artit Bashkiak, Teatri Bashkiak ''Aneton'', Qendra e Historisë së Selanikut ( [[:el:Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης|el]] ), ''Vafopouleion'' ( [[:el:Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο|el]] ), Qendra e Kulturës e Selanikut Perëndimor, [[Xhamia Alaxha Imaret|Alaca Imaret]], [[Xhamia e Re (Selanik)|Yeni Cami]], Villa Petridi dhe gjithashtu disa biblioteka lokale janë nën administrimin e bashkisë.<ref>{{Cite web|title=Πολιτισμός|url=http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/EnimerosiPoliton/Politismos|access-date=14 shtator 2015|publisher=Municipality of Thessaloniki}}</ref><ref>{{Cite web|title=Arts and Culture|url=http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/EnglishPage/Discover-the-City/ArtsAndCulture|access-date=14 shtator 2015}}</ref> Fondacione të tjera kulturore brenda komunës janë Muzeu Arkeologjik, Galeria e Artit e Shoqërisë për Studime Maqedonase, Muzeu Hebraik, Muzeu i Fotografisë, Muzeu i Kulturës Bizantine etj. Bashkia e Selanikut zotëron një kanal televiziv (TV 100) dhe tre stacione radiofonike (FM 100, FM 100, FM 6 dhe FM 101). == Monumente == Bashkia e Selanikut përfshin brenda kufijve të saj shumicën e monumenteve dhe monumenteve të lashta, bizantine, osmane dhe moderne të qytetit. Disa prej tyre janë [[Shtëpia e Hasan Prishtinës në Selanik|Shtëpia e Hasan Prishtinës]],Harku i Galeriusit dhe Rotonda, Banja Bizantine e Qytetit të Sipërm, [[Kisha e Shën Dhimitrit|Bazilika e Shën Dhimitrit]], Kulla e Bardhë e Selanikut, Vila Bianca, Ladadika, [[Xhamia Alaxha Imaret|Xhamia Alaca Imaret]], Kulla OTE etj. == Lidhje të jashtme == * [https://thessaloniki.gr/?lang=en Uebfaqja zyrtare] == Referime == [[Kategoria:Selanik]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Bashkia e Selanikut]] 4bhsxiwasfjnohkxsxcx5piywzs0elh 0 388096 2995644 2974997 2026-06-10T09:36:49Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Sociologë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995644 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sadedin Mezuraj | birth_name = Sadedin Mezuraj | birth_date = {{Birth date and age|df=y|2|6|1955}} | birth_place = [[Vërmik]], [[Vlorë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Sociolog<br>Shkrimtar<br>Publicist | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]] | years_active = 1981–sot }} '''Sadedin Mezuraj''' (lindur më 2 qershor 1955) është poet, eseist dhe publicist shqiptar. Ai ka dhënë kontribut në fushën e arsimit të lartë, në shërbimet sociale dhe në mediat shqiptare me analiza, ese dhe komente për çështje sociale e politike. == Jeta dhe arsimi == Mezuraj ka lindur në [[Vërmik]], [[Vlorë]], më 2 qershor 1955. Ai përfundoi studimet e larta në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], ku u diplomua në degën e Filozofisë dhe Shkencave Politike.<ref name ="CV">{{Cite web|title=Sadedin Mezuraj Cv|url=https://sadmezuraj.tiiny.site/|format=PDF|access-date=3 tetor 2025|language=en}}</ref> == Karriera == Nga shtatori 1981 deri në tetor 1991 ka qenë lektor në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], ku ka dhënë lëndët e shkencave politike.<ref name ="CV"/> Në periudhën janar 2000 – maj 2011 ka ushtruar detyrën e Drejtorit të Trajnimit dhe Projekteve në [[Shërbimi Social Shtetëror|Shërbimin Social Shtetëror]].<ref name ="CV"/> Nga viti 2012 deri ne vitin 2016 ka zhvilluar aktivitetin ne sektorin joqeveritar, si kordinator projektesh dhe trainues ne fushe e politikave sociale.<ref>{{Cite web|title=Table 2: Descriptive statistics of coefficients of variation within (CV _W ) and among individuals (CV _A ) CV _A /CV _W ratio and statistical comparison between CV _W and CV _A (Kruskal–Wallis <i>H</i> ) in the three <i>Microhyla</i> species from East China.|url=https://doi.org/10.7717/peerj.8708/table-2|access-date=2026-04-27|website=doi.org}}</ref> Që prej vitit 2005, Mezuraj ka qenë aktiv si publicist dhe autor i artikujve (''op-ed'') mbi çështje sociale , kulturore dhe politike, të botuara në gazeta dhe portalet online në Shqipëri.<ref>{{Cite web|title=Sadedin Mezuraj|url=https://peizazhe.com/author/sadedinmezuraj/|website=Peizazhe të fjalës|access-date=3 tetor 2025|language=sq}}</ref><ref>{{cite web|title=Nevoja për një status të veçantë për moshën e tretë|url=https://www.dw.com/sq/nevoja-p%C3%ABr-nj%C3%AB-status-t%C3%AB-ve%C3%A7ant%C3%AB-p%C3%ABr-mosh%C3%ABn-e-tret%C3%AB/a-5296715|website=[[Deutsche Welle|DW]]|date=27 shkurt 2010|access-date=4 tetor 2025|language=sq}}</ref> == Publikime == * Te drejtat ekonomike dhe juridike te gruas ne zonat rurale, Tirane 2003 * ''Nga ç’qiell ra trëndafili?'' – SHB Lena Grafik, Prishtine, 2022, Poezi<ref>{{Cite book|last=Mezuraj|first=Sadedin|title=Nga ç’qiell ra trëndafili? : poezi|url=https://bksh.al/cgi-bin/alis/opac-search.pl?q=an:%2253954%22|publisher=Lena|location=Prishtinë|year=2022|pages=145|isbn=9789951291514|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> * Hamit Lumi- per shkronjat shqipe, per Shqiperine, SHB Lena Grafik , Prishtine, 2025 == Referime == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Mezuraj, Sadedin}} [[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Publicistë shqiptarë]] [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Vlora]] k3n1rhzmwcr2yil6msxs9f7a8nbpupt 2995646 2995644 2026-06-10T09:38:31Z Edukatori 112234 added [[Category:Politologë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995646 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sadedin Mezuraj | birth_name = Sadedin Mezuraj | birth_date = {{Birth date and age|df=y|2|6|1955}} | birth_place = [[Vërmik]], [[Vlorë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Sociolog<br>Shkrimtar<br>Publicist | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]] | years_active = 1981–sot }} '''Sadedin Mezuraj''' (lindur më 2 qershor 1955) është poet, eseist dhe publicist shqiptar. Ai ka dhënë kontribut në fushën e arsimit të lartë, në shërbimet sociale dhe në mediat shqiptare me analiza, ese dhe komente për çështje sociale e politike. == Jeta dhe arsimi == Mezuraj ka lindur në [[Vërmik]], [[Vlorë]], më 2 qershor 1955. Ai përfundoi studimet e larta në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], ku u diplomua në degën e Filozofisë dhe Shkencave Politike.<ref name ="CV">{{Cite web|title=Sadedin Mezuraj Cv|url=https://sadmezuraj.tiiny.site/|format=PDF|access-date=3 tetor 2025|language=en}}</ref> == Karriera == Nga shtatori 1981 deri në tetor 1991 ka qenë lektor në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], ku ka dhënë lëndët e shkencave politike.<ref name ="CV"/> Në periudhën janar 2000 – maj 2011 ka ushtruar detyrën e Drejtorit të Trajnimit dhe Projekteve në [[Shërbimi Social Shtetëror|Shërbimin Social Shtetëror]].<ref name ="CV"/> Nga viti 2012 deri ne vitin 2016 ka zhvilluar aktivitetin ne sektorin joqeveritar, si kordinator projektesh dhe trainues ne fushe e politikave sociale.<ref>{{Cite web|title=Table 2: Descriptive statistics of coefficients of variation within (CV _W ) and among individuals (CV _A ) CV _A /CV _W ratio and statistical comparison between CV _W and CV _A (Kruskal–Wallis <i>H</i> ) in the three <i>Microhyla</i> species from East China.|url=https://doi.org/10.7717/peerj.8708/table-2|access-date=2026-04-27|website=doi.org}}</ref> Që prej vitit 2005, Mezuraj ka qenë aktiv si publicist dhe autor i artikujve (''op-ed'') mbi çështje sociale , kulturore dhe politike, të botuara në gazeta dhe portalet online në Shqipëri.<ref>{{Cite web|title=Sadedin Mezuraj|url=https://peizazhe.com/author/sadedinmezuraj/|website=Peizazhe të fjalës|access-date=3 tetor 2025|language=sq}}</ref><ref>{{cite web|title=Nevoja për një status të veçantë për moshën e tretë|url=https://www.dw.com/sq/nevoja-p%C3%ABr-nj%C3%AB-status-t%C3%AB-ve%C3%A7ant%C3%AB-p%C3%ABr-mosh%C3%ABn-e-tret%C3%AB/a-5296715|website=[[Deutsche Welle|DW]]|date=27 shkurt 2010|access-date=4 tetor 2025|language=sq}}</ref> == Publikime == * Te drejtat ekonomike dhe juridike te gruas ne zonat rurale, Tirane 2003 * ''Nga ç’qiell ra trëndafili?'' – SHB Lena Grafik, Prishtine, 2022, Poezi<ref>{{Cite book|last=Mezuraj|first=Sadedin|title=Nga ç’qiell ra trëndafili? : poezi|url=https://bksh.al/cgi-bin/alis/opac-search.pl?q=an:%2253954%22|publisher=Lena|location=Prishtinë|year=2022|pages=145|isbn=9789951291514|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> * Hamit Lumi- per shkronjat shqipe, per Shqiperine, SHB Lena Grafik , Prishtine, 2025 == Referime == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Mezuraj, Sadedin}} [[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Publicistë shqiptarë]] [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Vlora]] [[Kategoria:Politologë shqiptarë]] e0boadpgti2orlef1x0gbl3tcvkhlgf 0 388198 2995632 2972332 2026-06-10T09:26:15Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995632 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ermal Hasimja | birth_name = Ermal Hasimja | birth_date = {{Birth date and age|df=y|8|9|1975}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Akademik<br>Pedagog<br>Administrator arsimor | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]]<br>Universiteti Paris VIII<br>London School of Economics and Political Science | years_active = 2001–sot }} '''Ermal Hasimja''' (lindur më 8 shtator 1975) është akademik, pedagog dhe administrator arsimor shqiptar. Aktualisht ushtron funksionin e administratorit të shkollës së mesme private "Ernest Koliqi" në [[Tiranë]]. Në tetor 2025, ai kandidoi për kryetarin e Bashkisë së Tiranës për një kohë të shkurtër. == Jeta dhe arsimi == Hasimja ka lindur në [[Tiranë]] më 8 shtator 1975. Studimet e para i ka përfunduar në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], ku është diplomuar në degën e gazetarisë (1994–1998). Më pas ka ndjekur studimet në Universitetin Paris VIII në Francë, ku ka përfituar diplomë, master dhe doktoraturë në Shkenca Politike (1998–2006). Në vitin 2008 ka zhvilluar një vizitë postdoktorale në London School of Economics në Londër, me studimet mbi përfaqësimin politik.<ref name="Hasimja CV">{{Cite web|title=Jetëshkrimi i kandidatit Ermal Hasimja, Partia Sfida, Tiranë|url=https://dokumente.reporter.al/docs/download_document/2740|website=Reporter.al|access-date=5 tetor 2025|language=sq}}</ref> == Karriera == Në fillim të karrierës, Hasimja ka punuar për organizata ndërkombëtare në [[Kosovë]], në projekte që lidhen me administratën publike dhe qeverisjen vendore. Nga viti 2002 deri në vitin 2004 ka qenë drejtor i Programit të Administratës Publike dhe Pushtetit Vendor në ''Kosovo Foundation for Open Society'' dhe menaxher i ''Radio Plus'' në [[Prishtinë]].<ref name="Hasimja CV"/> Në vitin 2005 u bë pjesë e Komitetit të Orientimit të Politikave (KOP) pranë [[Partia Demokratike e Shqipërisë|Partisë Demokratike]] dhe shërbeu si këshilltar për marrëdhënie publike pranë Kryeministrit. Pas përfundimit të kësaj detyre, u përfshi në fushën akademike dhe në nisma arsimore.<ref>{{Cite web|title=KOP-i i PD-së dhe mesazhi domethënës i Pashkos|url=https://www.gazetatema.net/2016/05/05/kop-i-i-pd-se-dhe-mesazhi-domethenes-i-pashkos/|website=Gazeta Tema|date=5 maj 2016|access-date=5 tetor 2025|language=sq}}</ref> Nga viti 2005 deri në vitin 2010 ka dhënë mësim në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], ku ka mbajtur edhe postin e shefit të Departamentit të Shkencave Politike. Më vonë ka qenë zëvendësrektor në [[Universiteti Europian i Tiranës|Universitetin Europian të Tiranës]], institucion ku ka qenë ndër themeluesit. Që prej vitit 2011, ushtron detyrën e administratorit në shkollën e mesme private “Ernest Koliqi” në [[Tiranë]].<ref name="Hasimja CV"/><ref>{{Cite web|title=UET 15 vite, një histori europiane|url=https://uet.edu.al/uet-15-vite-nje-histori-europiane/|website=Universiteti Europian i Tiranës|date=25 shtator 2021|access-date=6 tetor 2025|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|title=Stafi i Shkollës "Ernest Koliqi"|url=https://ernestkoliqi.com/stafi/|website=Shkolla "Ernest Koliqi"|access-date=6 tetor 2025|language=sq}}</ref> Hasimja ka ligjëruar edhe në ''New York University'' dhe në Shkollën Politike të Këshillit të Europës në [[Tiranë]] dhe [[Prishtinë]].<ref name="Hasimja CV"/> == Aktiviteti politik == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2017, Hasimja ishte kandidat për deputet në qarkun e [[Tiranë]]s, propozuar nga subjekti politik ''Sfida për Shqipërinë''.<ref name="Hasimja CV"/> Në tetor 2025 ai shpalli kandidaturën si i pavarur për kryetar të [[Bashkia Tiranë|Bashkisë së Tiranës]], pasi kryetari i [[Partia Mundësia|Partisë Mundësia]], [[Agron Shehaj]], e propozoi për këtë pozicion, duke njoftuar synimin për të marrë pjesë në zgjedhjet vendore të pjesshme të datës 9 nëntor 2025.<ref>{{Cite web|title=I doli emri si kandidat për Bashkinë e Tiranës, reagon pedagogu Ermal Hasimja|url=https://newsbomb.al/politike/i-doli-emri-si-kandidat-per-bashkine-e-tiranes-reagon-pedagogu-ermal-ha-i374343|website=Newsbomb|date=1 tetor 2025|access-date=6 tetor 2025|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ermal Hasimja shpall kandidaturën për Bashkinë e Tiranës|url=https://telegrafi.com/ermal-hasimja-shpall-kandidaturen-per-bashkine-e-tiranes/|website=Telegrafi|date=5 tetor 2025|access-date=6 tetor 2025|language=sq}}</ref> Më 7 tetor 2025, Hasimja njoftoi tërheqjen nga gara për kryetar bashkie, duke deklaruar se, pasi [[Florjan Binaj]] kishte marrë mbështetjen e disa partive opozitare, ai nuk do të vazhdonte më si kandidat i pavarur. Ai u shpreh se do të mbështeste Binajn në fushatën zgjedhore.<ref>{{cite web|title=Ermal Hasimja tërhiqet nga kandidimi për Tiranën: Mbështes Florian Binajn|url=https://opinion.al/ermal-hasimja-terhiqet-nga-kandidimi-per-tiranen-mbeshtes-florian-binajn/|website=Opinion.al|date=7 tetor 2025|access-date=7 tetor 2025|language=sq}}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Akademikë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Politologë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] a96ops1ew8skvxl27jfzklc03slnrix 0 388261 2995640 2972340 2026-06-10T09:32:33Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995640 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ilir Alimehmeti | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=y|13|9|1979}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptar | occupation = Mjek, pedagog, politikan | alma_mater = [[Universiteti i Mjekësisë, Tiranë]], Universiteti i Rotterdamit | years_active = 2001–sot | party = [[Partia Demokratike e Shqipërisë]] | website = }} '''Ilir Alimehmeti''' (lindur më 13 shtator 1979) është mjek, pedagog dhe politikan shqiptar, i specializuar në epidemiologji klinike dhe endokrinologji. Ai ka shërbyer si profesor i asociuar dhe senator akademik në [[Universiteti i Mjekësisë, Tiranë|Universitetin e Mjekësisë]] në [[Tirana|Tiranë]], dhe ka mbajtur pozita drejtuese në fushën e shëndetësisë né [[Partia Demokratike e Shqipërisë|Partinë Demokratike.]] == Jeta dhe arsimi == Alimehmeti ka lindur në [[Tiranë]] më 13 shtator 1979. Ai ka përfunduar studimet e larta në [[Universiteti i Mjekësisë, Tiranë]] në specializimin e mjekësisë. Më pas ka kryer specializim në Endokrinologji në Shqipëri dhe në Epidemiologji Klinike në Universitetin e Rotterdamit në [[Holanda|Holandë]]. Ai gjithashtu ka mbrojtur doktoratën në Mjekësi Klinike në Shqipëri.<ref name="Ilir Alimehmeti CV">{{Cite web|title=Jetëshkrimi i kandidatit Ilir Alimehmeti|url=https://dokumente.reporter.al/docs/download_document/15853|website=Reporter.al|access-date=6 tetor 2025|language=sq}}</ref> == Karriera profesionale == Në fushën akademike, Alimehmeti ka shërbyer si: * Profesor i Asociuar * Senator Akademik i Universitetit të Mjekësisë, Tiranë * Shef i Departamentit të Mjekut të Familjes dhe Sëmundjeve Profesionale * Anëtar i Komisionit të Shëndetësisë të Akademisë së Shkencave të Shqipërisë<ref name="Ilir Alimehmeti CV"/> == Aktiviteti politik == Alimehmeti është aktiv në Partinë Demokratike dhe ka mbajtur pozita si: * Drejtues i Departamentit të Shëndetësisë në PD * Anëtar i Këshillit Kombëtar të PD * Drejtues i Këshilltarëve Bashkiakë të PD në Bashkinë e Tiranës<ref>{{Cite web|title=Ilir Alimehmeti PD|url=https://pd.al/@/iliralimehmeti/|website=Partia Demokratike e Shqipërisë|access-date=6 tetor 2025|language=sq}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 majit 2021, ai ishte kandidat për deputet i Partisë Demokratike në qarkun e [[Tiranë]]s.<ref>{{Cite web|url=https://www.balkanweb.com/kandidon-per-deputet-ne-listen-e-pd-se-alimehmeti-si-trembem-votes-lista-e-koalicionit-shqiperia-madheshtore-fituese/|title=Kandidon për deputet në listën e PD-së! Alimehmeti: S’i trembem votës. Lista e Koalicionit ‘Shqipëria Madhështore’, fituese|website=Balkanweb|date=20 mars 2025|access-date=7 tetor 2025|language=sq}}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Mjekë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Lindje 1979]] g6cr43td3ngn3kaqrbzpy80i7l6pgko 0 390412 2995585 2977436 2026-06-10T05:07:14Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995585 wikitext text/x-wiki {{Short description|Fortesë romake në Holandë}} [[Skeda:Archeon Houten verdedigingswerk gebaseerd op ValkenburgZH 2016 fotoCThunnissen.jpg|parapamje|345px|Rindërtim modern i Castellum Albaniana në parkun tematik historik, Archeon]] '''Albaniana''' ishte emri që romakët i dhanë një ngulimi në brigjet jugore të [[Lumi i Rinit|lumit Rin]], rreth 40 kilometra nga grykëderdhja e tij në [[Deti i Veriut|Detin e Veriut]], të njohur si Alfen dhe [[Alphen aan den Rijn]] modern në [[Holanda|Holandë]]. Ata ndërtuan një fortesë ushtarake ({{lang|la|[[castellum]]}}) aty, si pjesë e një vargu fushimesh të ndërtuara strategjikisht, për të mbrojtur dhe mbikëqyrur lumin, kufirin (''[[limes]]'') e [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] dhe intinerarin kryesor të mallrave dhe trupave. Harta historike ''[[Tabula Peutingeriane]]'' e vendos ngulimin midis Matilonit ([[Leiden]]) dhe Praetorium Agrippinae ([[Valkenburg]]) poshtë rrjedhës dhe Nigrum Pullum (Zwammerdam) si dhe Fectio (Vechten) lartë rrjdhës.<ref>[[Tabula Peutingeriane]], segmenti i dytë (Pars II), harta është vizatuar në mënyrë skematike, jo gjeografike.</ref> Fshat është përmendur në rregjistrin Antonin të rrugëve ''[[Itinerarium Antonin Augusti]]'' nga [[shekulli III]]. Fortesa duhet të ketë qenë e rrethuar nga një mur dheu dhe hunjë druri, me porta dhe kulla vrojtimi. ==Historia== {{See also|Holanda Romake}} Origjina e [[Alphen aan den Rijn]] mund të datoi afërsisht nga viti 40 i e.s..<ref name="Lende">[https://www.livius.org/articles/place/albaniana-alphen-aan-den-rijn/ Jona Lendering, ''Albaniana (Alphen aan den Rijn)''], te Livius.org</ref> Qyteza që tani përbëhet prej rreth 70,000 banorësh, atëherë ishte një ngulim rural me pak më shumë sesa 100 banorë. Emri Albaniana do të thotë "përkrahë ujërave të bardha". Këto ujëra të bardha me shumë gjasa i referohen Rinit të Vjetër, ku fushimi i ushtrisë ishte i vendosur. ===Fortesa ushtarake – castellum=== {{See also|Castellum|Limes|Burgus}} [[Skeda:Archeon Zwammerdam2 werkschema.jpg|parapamje|majtas|396px|Rindërtim i anijes dhe fortesës romake të Albanianës]] Një datim dendrokronologjik i drurëve në mundëson të themi se fortesa u ndërtua pas vizitës së Kaligulës në Germania Inferior në vitet 40–41 të e.s..<ref name="Lende" /> Ndërtesa prej druri synonte të mbronte '[[limes]]'; kufiri romak i formuar nga [[Lumi i Rinit|Rini]]. Kaligula e ndërtoi këtë fortesë me idenë e kalimit në [[Britania e Madhe|Britaninë e Madhe]]; kjo nuk do të realizohej gjatë sundimit të tij, megjithëse pasuesi i tij, [[Klaudi]] ia arriti. Ndërtesa ishte një pararojë e izoluar, me pak [[Kolonia Romake|koloni]] të vendosura në afërsi. Kompleksi ishte ndërtuar përjashtimisht prej druri. Ai kishte mure të jashtme prej druri dhe kulla druri. Jashtë mureve ishin gërmuar hendeqe. Muri ishte afërsisht njëqint e njëzet metra i gjatë dhe tetëdhjetë metra i gjerë. Gjatë Revoltës së Batavëve (midis viteve 69 dhe 70 të e.s.) muri u shkatërrua nga kananefatët; më vonë ai u rindërtua pasi u shua rrebelimi. Rreth vitit [[160]], muri prej druri ishte zëvendësuar nga një mur prej tullash. Qe rreth kësaj kohe që u ndërtua një portë e re hyrëse, duke bartur një mbishkrim që përmend perandor [[Septim Severi]]n. Arsyeja për këtë ishte se vetë perandor [[Septim Severi]] kishte dhënë urdhërin për riparimin e dëmtimeve të shkaktuar ndaj murit. Gjatë ditëve të tij të lavdishme, [[castra|fushimi]] i ushtrisë përbëhej afërsisht nga katërqint ushtarë. [[Skeda:Toegangspoort Romeins fort Albaniana Alphen aan den Rijn.jpg|parapamje|281px|Fragment i portës hyrëse, e ndërtuar gjatë sundimit të [[Septim Severi]]t]] ===Ngulimi vendor – vicus=== Ngjashmërisht me fortesat e tjera [[limes]], Albaniana me shumë gjasa u ndërtua pranë një ngulimi civil (''vicus''). Nga gjetjet arkeologjike mund të konkludohet, se në jug-perëndim të fortesës, në terren më të lartë, vendasit i ofronin mallrat dhe shërbimet e tyre romakëve. Kjo formoi një vend takim të kulturave, ku batavët dhe kananefatët vendorë përziheshin me romakët dhe e ndikonin ndërsjelltas njëri-tjetrin. ===Pas shekullit të dytë === Në mes të [[shekulli III|shekullit të III]], me gjasa rreth vitit [[270]], [[castellum]] ishte braktisur. Përgjatë gjithë kufirit [[Lista e fiseve të hershme gjermanike|fiset gjermanike]] e kapërcyen [[Lumi i Rinit|Rinin]] dhe pushtuan [[Perandoria Romake|Perandorinë Romake]]. Ushtarë nga fortesa të ndryshme nuk mundnin ta përballonin më armikun. [[Lista e fiseve të hershme gjermanike|Fiset gjermanike]] e plaçkitën ngulimin. Në kohët mesjetare fortesat u përdorën si gurore, pas të cilave mbetjet u zhdukën nën tokë. Këto mbetje do të zbuloheshin vetëm në [[shekulli XX|shekullin e XX]]. Që atëherë është ndërtuar mbi shumicën e zonës, duke shkaktuar që shumë nga mbetjet të humbasin.<ref>P. Geyl, [https://www.dbnl.org/tekst/geyl001gesc01_01/geyl001gesc01_01_0003.php Geschiedenis van de Nederlandse stam, Boek I De Germaanse stammen], fq. 12-16</ref> ==Gërmimet== [[Skeda:Romeins schip in Zwammerdam (1972).jpg|parapamje|majtas|Anije romake e zbuluar në Zwammerdam]] Në vitin [[1920]], drejtori i Muzeut Kombëtar të Etnologjisë, profesori i Leidenit, Jan Hendrik Holwerda, vizitoi sitin e ndërimit të një kishte në varrezat e Alphen dhe nga gjetjet konkludoi se duhet të shihej si një fakt se [[romakët]] kishin jetuar aty.<ref>Nieuwe Leidsche Courant, [https://leiden.courant.nu/issue/NLC/1920-09-20/edition/0/page/3 De kerk te Alphen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210804131157/https://leiden.courant.nu/issue/NLC/1920-09-20/edition/0/page/3 |date=4 gusht 2021 }}, 20 shtator 1920, fq. 3 "Dan is het toch een feit dat de Romeinen hier hebben vertoefd".</ref> [[Castellum]] Albaniana është gërmuar përgjatë një periudhe prej 60 vjetësh, kurdo që kishte një mundësi. Në fillim të [[Vitet 1950|viteve 1950]] punimet u kryen nën drejtimin e Albert Egges van Giffen; nga viti [[1959]] deri në vitin [[1978]], nën drejtimin e Jules Bogaers dhe më sistematikisht nga viti [[1978]] deri në vitin [[1998]], nën drejtimin e profesor Jan Kees Haalebos, i cili do të përcaktonte vendndodhjen dhe hartografimin e fortesës. Në vitin [[2001]], filloi një studim i gjerë arkeologjik në qendër të [[Alphen aan den Rijn]]. Në atë studim u arritën shumë gjetje.<ref>{{Cite book|author1=M. Polak|author2=R. P. J. Kloosterman|url=https://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/60846|title=Alphen aan den Rijn-Albaniana 2001-2002. Opgravingen tussen de Castellumstraat, het Omloopkanaal en de Oude Rijn|author3=R. A. J. Niemeijer|publisher=Radboud Universiteit, Provinciaal-Romeinse Archeologie|language=nl|year=2004|location=Nijmegen|isbn=978-908026475-5|access-date=3 nëntor 2025|archive-date=12 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141545/http://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/60846|url-status=dead}}</ref> Këto gërmime nxorën sasi të mëdha gjetjesh dhe që kur mbetjet e [[castellum]] u zbuluan poshtë nivelit të ujit, ato konservohen mirë, duke përfshijnë mbetje organike. Mbetjet e castellum, përfshijnë zbulimin e një ''canabae'' (barrakë ushtarësh) e gjendur pranë [[varreza]]ve. U gjetën pjesë të dy ndërtesave të zgjatura që mund të kenë shërbyer si depo dhe barraka me dysheme druri. Për më tepër, u identifikuan një numër objektesh ushtarake dhe personale që u përkisnin ushtarëve romakë, si mjete shkrimi, një pasqyrë dhe mbi tetë qintë monedha që datojnë nga sundimi i perandorëve [[Tiberi|Tiber]], Kaligula, [[Klaudi|Klaud]] dhe [[Neroni|Neron]] (midis viteve 14-68 të e.s.). [[Skeda:Oude-Rijn aanleg Alpen Centr..JPG|parapamje|379px|Qendra e qytetit modern, Alphen aan den Rijn, ku ndodhej fortesa, ndërsa tani ndodhet Teater Castellum]] Gjithashtu, është ruajtur ushqim i mbetur, duke mbërë të mundur të studjohen teknikat bujqësore dhe zakonet e ngrënies së ushtarëve. U nxorën në dritë themelet, duke na mundësuar njohur mbi teknikat e ndërtimit të përdorura nga romakët. Në Albaniana u zbuluan gdhëndie të ''Classis Germanica'', një flotë ushtarake romake.<ref>{{Cite web|url=http://www.alphenaandenrijn.info/INTERNET/Communicatie/Documenten/Samenvatting%20onderzoeksverslag%20Albaniana.doc|title=Samenvatting onderzoeksverslag Albaniana (DOC-bestand)|publisher=Gemeente Alphen aan de Rijn|year=2003|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20050310053222/http://www.alphenaandenrijn.info/INTERNET/Communicatie/Documenten/Samenvatting%20onderzoeksverslag%20Albaniana.doc|archive-date=10 mars 2005}}</ref> Një numër i këtyre artefakteve të zbuluara mund të shihen në Rijksmuseum van Oudheden në [[Leiden]]. ==Veçori të tanishme== Qyteti i [[Alphen aan den Rijn]] nuk e harruar historinë e tij romake. Në vendin ku gjendej kampi, mund të shihet një teatër dhe kinema të emërtuara ''Castellum'', një gur me mbishkrime romake qëndron pranë ujit në Rijnplein dhe në [[Alphen aan den Rijn]] mund të gjendet një muze në qiell të hapur i emërtuar Archeon. Në muze është rikrijuar historia e hershme e fshatit, duke përfshirë përvojën jetësore të kohës romake nëpërmjet rivënies në skenë.<ref>{{cite web|title=Home page|url=https://www.archeon.nl/|website=Archeon.nl|language=nl, en}}</ref> Jashtë qytetit, përgjatë rrugës provinciale N11, mund të shihet një shtatore ushtari romak. ==Galeri gjetjesh dhe ilustrimesh== <gallery mode=packed heights=192px> Skeda:Alphen aan den Rijn Albaniana fibula.jpg|Fibula (mbërtheca sigurimi) Skeda:Alphen aan den Rijn castellum signaalhoorn.jpg|Instrument pothuajse i plotë muzikor (bri ose ''cornu''), bronz i rrahur Skeda:11688 Alphen ad Rijn Castellum gesp peltavorm provZH.jpg|Objekt bronzi Skeda:11649 Alphen ad Rijn Castellum helmboshouder cmbalk provZH.jpg|Pjesë e një helmete romake prej bronzi Skeda:30360 Alphen ad Rijn Castellum pantsergesp provZH.jpg|Togëz armature Skeda:30354 Alphen ad Rijn Castellum naamplaatje provZH.jpg|Pllakatëz, me gjasa centurioni: L. Patrici Sabini Skeda:5429 Alphen ad Rijn Castellum meloenkraal provZH.jpg|Rruazë Skeda:2369 a Alphem ad Rijn Castellum ketel provZH.jpg|Enë gatimi prej bronzi, me riparime Skeda:IJzeren fruitmesje AlphenadRijn 109625 RMO Leiden.jpg|Thikë hekuri frutash Skeda:9230 Alphen ad Rijn Castellum knijpschaar cmbalk provZH.jpg|Gërshërë Skeda:2378 b Alphen ad Rijn Castellum Handboei open provZH.jpg|Prangë dore Skeda:19971 Alphen ad Rijn Castellum Lans provZH.jpg|Majë hekuri heshte Skeda:20024 Alphen ad Rijn Castellum drietand provZH.jpg|Trident hekuri ose Sfurku i Neptunit Skeda:9555 Alphen ad Rijn Castellum spade provZH.jpg|Lopatë Skeda:IJzeren steekbeitel AlphenadRijn 109624 RMO Leiden.jpg|Daltë hekuri Skeda:Kommetje TS Alphen 113967 RMO Leiden.jpg|Enë romake prej ''terra sigillat'' Skeda:2373 Alphen ad Rijn Castellum bootshaak provZH.jpg|Grep varke hekuri Skeda:31081 Alphen ad Rijn Castellum vislood-cmbalk provZH.jpg|Plumbçe peshkimi Skeda:Bronzen schijf email AlphenadRijn 100893 RMO Leiden.jpg|Dekorim për kuaj, i zbuluar në ''De Schans'', ku është identifikuar një ngulim civil Skeda:Romeins aardewerk.jpg|Enë balte romake Skeda:Alphen aan den Rijn pijpaarden jongenskopje.jpg|Kokë shtatoreje, qeramikë romake, e bërë prej gipsi, e gjetur në ngulimin civil Skeda:TabulaPeutingeriana2.jpg|Pjesë e itinerarit [[Tabula Peutingeriane]], ku tregohet Albaniana </gallery> ==Shiko edhe== {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Holanda gjatë Periudhës Romake]] * [[Romanitas]] * [[Romanizimi (kulturor)]] * [[Historia e Holandës]] * [[Holanda gjatë Mesjetës së Hershme]] * [[Lista e fiseve të hershme gjermanike]] * [[Alphen aan den Rijn]] * [[Gjermanikët]] * [[Valkenburg]] * [[Woerden]] * [[Nimega|Nijmegeni]] * [[Velsen]] * [[Voorburg]] * [[Heerlen]] * [[Houten]] * [[Cuijk]] * [[Maastricht]] * [[Venlo]] * [[Iliro-romakët]] * [[Latinët në Itali]] * [[Bovillae]] * [[Labici]] * [[Limes]] * [[Lista e kolonive romake]] * [[Lista e toponimeve latine në Ballkan]] * [[Burgus]] * [[Castellum]] * [[Castra]] * [[Braccae]] * [[O tempora, o mores!]] * [[Mos maiorum]] * [[Turma (njësi ushtarake)]] * [[Agentes in rebus]] * [[Arsimi në Romën e lashtë]] * [[Arti romak]] * [[Bujqësia në Romën e lashtë]] * [[Curia Calabra]] * [[Dominati (Roma)]] * [[E drejta romake]] * [[Ekonomia Romake]] * [[Feja romake]] * [[Filozofia e lashtë romake]] * [[Frumentarii]] * [[Institucionet politike të Romës së lashtë]] * [[Itinerarium Antonin Augusti]] * [[Jus trium liberorum]] * [[Kalendari Romak]] * [[Kalendat]] * [[Kohorta (njësi ushtarake)]] * [[Kolonia Romake]] * [[Kolumbarium]] * [[Kopshtet romake]] * [[Kultura e Romës së lashtë]] * [[Kuzhina antike romake]] * [[Ludi]] * [[Lustrum]] * [[Lustratio]] * [[Legjioni romak]] * [[Magjistratët romakë]] * [[Magister militum Ilirikum]] * [[Mansio]] * [[Martesa në Romën e lashtë]] * [[Moda e flokëve në Romën e lashtë]] * [[Mos maiorum]] * [[Notitia Dignitatum]] * [[Novus homo]] * [[Panem et circenses]] * [[Pax Romana]] * [[Perandoria Romake]] * [[Plumbata]] * [[Principati (Roma)]] * [[Republika Romake]] * [[Rrugët romake]] * [[Senati Romak]] * [[Skllavëria në Romën e lashtë]] * [[Spektaklet Romake]] * [[SPQR]] * [[Tabula Peutingeriane]] * [[Teknologjia në Romën e lashtë]] * [[Të Drejtat Latine]] * [[Tirones]] * [[Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake]] * [[Ushtria Romake]] * [[Veshjet në Romën e lashtë]] * [[Veshjet ushtarake të Romës së lashtë]] * [[Via Appia]] {{Div col end}} == Referime == {{Reflist|41em}} == Bibliografia == {{Refbegin|41em}} * P. Geyl, [https://www.dbnl.org/tekst/geyl001gesc01_01/geyl001gesc01_01_0003.php Geschiedenis van de Nederlandse stam, Boek I De Germaanse stammen], fq. 12-16 * Fleur Kemmers "Caligula on the Lower Rhine: coin finds from the Roman fort of Albaniana (The Netherlands)" ''Revue Belge de Numismatique et de Sigillographie'' 150 (2004) fq.&nbsp;15–49. * Jona Lendering, [https://www.livius.org/articles/place/albaniana-alphen-aan-den-rijn/ ''Albaniana (Alphen aan den Rijn)''], te Livius.org * Nieuwe Leidsche Courant, [https://leiden.courant.nu/issue/NLC/1920-09-20/edition/0/page/3 De kerk te Alphen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210804131157/https://leiden.courant.nu/issue/NLC/1920-09-20/edition/0/page/3 |date=4 gusht 2021 }}, 20 shtator 1920. * {{Cite book|author1=M. Polak|author2=R. P. J. Kloosterman|author3=R. A. J. Niemeijer|url=https://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/60846|title=Alphen aan den Rijn-Albaniana 2001-2002. Opgravingen tussen de Castellumstraat, het Omloopkanaal en de Oude Rijn|publisher=Radboud Universiteit, Provinciaal-Romeinse Archeologie|language=nl|year=2004|location=Nijmegen|isbn=978-908026475-5|access-date=3 nëntor 2025|archive-date=12 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141545/http://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/60846|url-status=dead}} * {{Cite web|title=Samenvatting onderzoeksverslag Albaniana (DOC-bestand)|year=2003|url=http://www.alphenaandenrijn.info/INTERNET/Communicatie/Documenten/Samenvatting%20onderzoeksverslag%20Albaniana.doc|publisher=Gemeente Alphen aan de Rijn|language=nl|archive-date=10 mars 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050310053222/http://www.alphenaandenrijn.info/INTERNET/Communicatie/Documenten/Samenvatting%20onderzoeksverslag%20Albaniana.doc}} {{Refend}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category|Albaniana (Albphen aan den Rijn)|Albaniana (fortesë romake)}} * {{coord|52.1292|N|4.6614|E|source:wikidata|display = inline, title}} * {{cite web|title=Home page|url=https://www.archeon.nl/|website=Archeon.nl|language=nl, en}} * http://www.cultuurwijzer.nl/oud/i000657.html {{Webarchive|url = https://web.archive.org/web/20150923211933/http://www.cultuurwijzer.nl/oud/i000657.html |date =23 shtator 2015}} * http://www.limeswiki.nl/index.php/Gebiedskaart_ALBANIANA_Alphen_aan_de_Rijn {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241209053423/http://www.limeswiki.nl/index.php/Gebiedskaart_ALBANIANA_Alphen_aan_de_Rijn |date=9 dhjetor 2024 }} * http://www.prosellarcheo.nl/informatie/updates/Vondsten-aan-de-Hoge-Zijde-in-Albaniana * https://vici.org/vici/61?lang=nl [[Kategoria:Historia e Holandës]] [[Kategoria:Lokalitete arkeologjike]] [[Kategoria:Ushtria Romake]] [[Kategoria:Komuna në Holandën e Jugut]] [[Kategoria:Site Romake]] [[Kategoria:Ndërtesa dhe struktura të mëparshme në Evropë]] [[Kategoria:Fortifikime]] [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin e I]] 7ym2eby9t3si4rxx37hgr8xebfm4kqm 0 390432 2995581 2973537 2026-06-10T04:21:37Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 2995581 wikitext text/x-wiki {{Short description|Politikan, akademik dhe publicist shqiptar (lindur 1974)}} {{Infobox officeholder | name = Agron Gjekmarkaj | birth_date = {{birth date and age|df=yes|21|5|1974}} | birth_place = [[Lezhë]], Shqipëri | nationality = Shqiptar | occupation = Akademik, publicist, politikan | education = [[Universiteti i Tiranës]] <br>Universiteti La Sapienza i Romës | party = [[Partia Demokratike e Shqipërisë]] | office = Nënkryetar i [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] | term_start = 18 tetor 2022 | term_end = | office1 = [[Kuvendi i Shqipërisë|Deputet në Kuvendin e Shqipërisë ]] | term_start1 = 10 shtator 2021 | term_end1 = | constituency1 = [[Lezhë]] }} '''Agron Gjekmarkaj''' (lindur më 21 maj 1974) është politikan, akademik dhe publicist shqiptar. Ai shërben si deputet në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendin e Shqipërisë]] për qarkun e [[Lezhë|Lezhës]] dhe aktualisht mban postin e Nënkryetarit të Kuvendit. == Jeta dhe arsimi == Gjekmarkaj ka lindur në [[Lezhë]] më 21 maj 1974. Ai u diplomua në Fakultetin e Historisë dhe Filologjisë në Universitetin e Tiranës, në 1996, me studimet në gjuhë dhe letërsi. Në 2005 përfundoi studimet në teorinë letrare në Fakultetin e Letërsisë dhe Filozofisë, Universiteti La Sapienza i Romës.<ref name="Gjekmarkaj">{{Cite web|url=https://ama.gov.al/agron-gjekmarkaj/|title=Agron Gjekmarkaj|website=Autoriteti i Mediave Audiovizive (AMA)|access-date=4 nëntor 2025|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://deputetim.al/2019/06/21/agron-gjekmarkaj/|title=Agron Gjekmarkaj|website=Deputetim.al|date=21 qershor 2019|access-date=4 nëntor 2025|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Karriera akademike dhe profesionale == Pas përfundimit të studimeve, Gjekmarkaj ka punuar si pedagog në Fakultetin e Historisë dhe Filologjisë në Universitetin e Tiranës. Ai mban titullin akademik “Doktor Shkencash”. Nga mesi i viteve 1990, ka qenë aktiv si publicist dhe gazetar, duke qenë redaktor i revistës kulturore ''Hylli i Dritës'' dhe kryeredaktor i gazetës ''Ora e Shqipërisë'' në 1996. Nga 2004 ka kontribuar si kolumnist dhe opinionist në gazeta të ndryshme shqiptare, përfshirë ''[[Panorama (gazetë)| Gazetën Panorama]]''. Nga 2000 deri në 2005 ka bashkëpunuar me gazetën shqipfolëse ''Bota Shqiptare'' në Romë dhe me [[Radio Vatikani|Radion Vatikan]] si këshilltar dhe kontribues redaksional.<ref name="Gjekmarkaj"/> == Shërbimi publik == Nga 2005 deri në 2007, Gjekmarkaj ka qenë këshilltar i Ministrit të Kulturës për politikën kulturore. Nga 2007 deri 2008, ka drejtuar Drejtorinë e Arteve dhe Letërsisë në Ministrinë e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Ka qenë anëtar i Jurisë së Çmimeve Kombëtare letrare nga 2007 deri 2010 dhe anëtar i Këshillit Shkencor të Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë nga 2006 deri 2008. Nga 2008 deri 2009 ka shërbyer si asistent i Presidentit të Republikës.<ref name="Gjekmarkaj"/> == Karriera politike == Gjekmarkaj u zgjodh deputet në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendin e Shqipërisë]] në zgjedhjet e vitit 2021, në qarkun e [[Lezhë|Lezhës]] si i zgjedhur i [[Partia Demokratike e Shqipërisë|Partisë Denokratike]].<ref>{{Cite web|title=Agron Gjekmarkaj caktohet drejtues politik i PD-së në Lezhë|url=https://kohajone.com/aktualitet/agron-gjekmarkaj-caktohet-drejtues-politik-i-pd-se-ne-lezhe/|website=Koha Jonë|language=sq|date=20 shtator 2021|access-date=4 nëntor 2025}}</ref> Ai aktualisht shërben si Nënkryetar i Kuvendit (që nga 18 tetori 2022) dhe është anëtar aktiv i grupit parlamentar të Partisë Demokratike.<ref>{{Cite web|url=https://abcnews.al/kush-jane-140-deputetet-e-rinj-te-kuvendit-te-shqiperise-lista-paraprake/|title=Kush janë 140 deputetët e rinj të Kuvendit të Shqipërisë – lista paraprake|website=ABC News Albania|access-date=4 nëntor 2025|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rtsh.al/nenkryetari-i-kuvendit-gjekmarkaj-parlamenti-nje-repart-gardist-nikolla-ti-jape-ze-opozites/|title=Nënkryetari i Kuvendit, Gjekmarkaj: Parlamenti, një repart gardist. Nikolla t’i japë zë opozitës|website=RTSH|access-date=4 nëntor 2025|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|title=Struktura e Kuvendit|url=https://www.parlament.al/struktura/eeae17fc-a34c-49f9-a9c2-cc7d8e13b940|website=Kuvendi i Shqipërisë|language=sq|access-date=4 nëntor 2025}}</ref><ref>{{Cite web|title=KQZ shpërndan mandatet dhe përcakton kandidatët fitues për qarqet Kukës, Korçë, Lezhë, Gjirokastër|url=https://kqz.gov.al/lajme/kshz-shperndan-mandatet-dhe-percakton-kandidatet-fitues-per-qarqet-kukes-korcce-lezhe-gjirokaster|website=Komisioni Qendror i Zgjedhve|language=sq|access-date=4 nëntor 2025}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Botimet == Gjekmarkaj ka publikuar disa vepra shkencore dhe letrare, përfshirë: * ''La letteratura fantastica di Kadare'' (2012)<ref>{{Cite web|url=https://infopressalbania.com/2021/03/15/reaksionari-agron-gjekmarkaj-ne-parlamentin-shqiptar/|title=“Reaksionari” Agron Gjekmarkaj në parlamentin shqiptar|website=InfoPressAlbania|date=15 mars 2021|access-date=4 nëntor 2025|language=sq}}</ref> * ''Kështu foli At Zef Pllumi me gazetarët'' (2009)<ref>{{Cite web|url=https://www.shtepiaelibrit.com/store/sq/publicistike/846-keshtu-foli-at-zef-pllumi-me-gazetaret.html|title=Kështu foli At Zef Pllumi me gazetarët|website=Shtëpia e Librit|access-date=4 nëntor 2025|language=sq}}</ref> * ''Reaksionari'' (2015) == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1974]] [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Akademikë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Lezha]] be0bdcj3miituhccblgau1h5vzowug7 1 390779 2995669 2871135 2026-06-10T11:08:11Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995669 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bashkia e Selanikut]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2871134 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923181823/http://www.bakisarisakal.com/selaniksonturkbelediyebaskaniosmansaitbey.pdf për lidhjen http://www.bakisarisakal.com/selaniksonturkbelediyebaskaniosmansaitbey.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 nëntor 2025 00:19 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bashkia e Selanikut]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995668 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150904093647/http://users.auth.gr/~marrep/LESSONS/ERGASTIRI/NEW_TECHNOLOGY/2.2.htm për lidhjen http://users.auth.gr/~marrep/LESSONS/ERGASTIRI/NEW_TECHNOLOGY/2.2.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 13:08 (CEST) cx4uqljgezjzwc9bugojjtqqsz410o6 2 393585 2995616 2909181 2026-06-10T08:45:35Z Eraqena 181813 U largua krejt përmbajtja e artikullit. 2995616 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2 393586 2995635 2905702 2026-06-10T09:28:39Z Eraqena 181813 2995635 wikitext text/x-wiki [[File:University of Prishtina logo.svg|thumb|right]] '''PISU 2026 Photo Challenge''' is a photography contest and crowdsourcing event in which participants photograph and upload images of Kosovo to Wikimedia Commons. These images are then available for free use on Wikipedia and beyond. The competition takes place from 08-17 July 2025 organized under the auspice of University of Prishtina [http://uvp.uni-pr.edu/ Prishtina International Summer University] by Wikimedians of Albanian Language User Group and FLOSSK, a free software and free knowledge NGO in Kosovo. [[File:Cave Gadime.jpg|thumb|Gadime Cave - 2017 winning photo]] ==Rules== #Everyone is welcome to contribute. Participants upload pictures taken by themselves of eligible subjects and upload them to Wikimedia Commons during the content period under a free license. #Uploaded photographs do not have to be taken during the period itself, but they must not have been uploaded to Wikimedia Commons before. #Participants are free to upload photographs of any eligible subject, even if Commons already has one or more photographs, but of course a new angle or a new detail is more useful to the project than simply repeating what has been done before. #You are allowed to upload as many photos as you want. More photos, higher chance of winning. #The best photo will be announced at the PISU conclusion ceremony, and the winner will receive a prize for their contribution. ==How to== Before you can upload photographs you will need to [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:CreateAccount create an account] on Wikimedia Commons, unless you already have one. This is the website that acts as a repository for photographs and other images that can be freely used on Wikipedia and elsewhere. It’s very easy to do, and you do not need to give your real name unless you want to. To enter the competition, you must enter a valid email address, even though this is stated on the page as being ‘optional’. Wikipedia and Commons use a shared login process, so your selected username and password will allow you to login to Wikipedia as well. #Confirm your email from your email account. Once you have logged in, look for the ''[[Special:Preferences|My preferences]]'' tab at the top right of the page. Click on that, and then on “enable email from other users.” This will allow us and other registered users on Commons to contact you in case you win, but will not make your email address publicly available. #Take photographs of topics or sites in your surroundings or during your travels around Kosovo. You can find advice on how to take good pictures [[Commons:Image_guidelines#Quality_and_featured_photographic_images|here]]. #To make your image more usable for others, please type in a suitable title, overwriting the default name generated by the camera. Please add a description as well. That’s it! Your entry has been submitted. '''If you have more questions, read our [[Commons:UPISU Photo Challenge 2025/FAQ|FAQ]] first.''' ==Upload== <div style="text-align:center;"> {{Clickable button|target={{fullurl:Special:UploadWizard|&uselang=sq&campaign=upisu}}|text=Upload Files|iconSecondary=ui-icon-upload|external=true|class=ui-button-blue}} </div> [[Category:UPISU Photo Challenge 2025]] orjphaj9o5kid42jzqay36fqqy9n3sw 1 395222 2995586 2977437 2026-06-10T05:07:15Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995586 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Albaniana (fortesë romake)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2899057 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241209053423/http://www.limeswiki.nl/index.php/Gebiedskaart_ALBANIANA_Alphen_aan_de_Rijn për lidhjen http://www.limeswiki.nl/index.php/Gebiedskaart_ALBANIANA_Alphen_aan_de_Rijn. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 shkurt 2026 16:17 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Albaniana (fortesë romake)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2977436 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210804131157/https://leiden.courant.nu/issue/NLC/1920-09-20/edition/0/page/3 për lidhjen https://leiden.courant.nu/issue/NLC/1920-09-20/edition/0/page/3. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210804131157/https://leiden.courant.nu/issue/NLC/1920-09-20/edition/0/page/3 për lidhjen https://leiden.courant.nu/issue/NLC/1920-09-20/edition/0/page/3. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 maj 2026 06:01 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Albaniana (fortesë romake)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995585 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612141545/http://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/60846 për lidhjen https://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/60846. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612141545/http://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/60846 për lidhjen https://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/60846. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 07:07 (CEST) qra7ix633xtgd0dk3c3dqu6z0pklj0m 0 396454 2995677 2985669 2026-06-10T11:44:10Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995677 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = Benedetto Croce | honorific_suffix = [[Order of the Crown of Italy|OCI]] [[Order of Saints Maurice and Lazarus|COSML]] | image = Benedetto Croce 01.jpg | caption = Croce in 1909 | office = Member of the [[Senate of the Republic (Italy)|Senate of the Republic]] | termstart = 8 May 1948 | termend = 20 November 1952 | constituency = [[Naples]] | office1 = Member of the [[Constituent Assembly of Italy|Constituent Assembly]] | termstart1 = 25 June 1946 | termend1 = 31 January 1948 | constituency1 = [[At-large|Italy at-large]] | office2 = [[Italian Minister of Education|Minister of Public Education]] | primeminister2 = [[Giovanni Giolitti]] | termstart2 = 15 June 1920 | termend2 = 4 July 1921 | predecessor2 = Andrea Torre | successor2 = [[Orso Mario Corbino]] | birth_date = {{birth date|df=y|1866|2|25}} | birth_place = [[Pescasseroli]], [[Kingdom of Italy|Italy]] | death_date = {{death date and age|df=y|1952|11|20|1866|2|25}} | death_place = [[Naples]], Italy | party = [[Italian Liberal Party]]<br />(1922–1952) | spouse = {{marriage|Adele Rossi|1914}} | partner = {{marriage|Angelina Zampanelli|1893|1913|end=her d.}} | children = 4 | profession = {{hlist|Historian|writer|landowner}} | signature = FirmaBCroce.png | alma_mater = [[University of Naples]] }} '''Benedetto Croce''' (25 shkurt 1866 – 20 nëntor 1952)<ref name="historypageit">{{Cite web|title=BIOGRAPHY OF BENEDETTO CROCE – HistoriaPage|url=https://www.historypage.it/biography-of-benedetto-croce/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923064641/https://www.historypage.it/biography-of-benedetto-croce/|archive-date=23 shtator 2020|access-date=2020-10-07|language=en}}</ref> ishte një [[Idealizmi|filozof idealist]] italian,<ref>{{Cite news|last=Koch|first=Adrienne|date=1944-07-30|title=Croce and the Germans; GERMANY AND EUROPE: A Spiritual Dissension. By Benedetto Croce. Translated and with an Introduction by Vincent Sheean. 83 pp. New York: Random House. $1.25. (Published 1944)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1944/07/30/archives/croce-and-the-germans-germany-and-europe-a-spiritual-dissension-by.html|access-date=2020-10-07|issn=0362-4331}} "...distinguished philosopher..."</ref> historian,<ref>{{Cite web|title=Benedetto Croce {{!}} Italian philosopher|url=https://www.britannica.com/biography/Benedetto-Croce|access-date=2020-10-07|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> dhe politikan që shkroi mbi tema të shumta, duke përfshirë filozofinë, historinë, [[Historiografia|historiografinë]] dhe [[Estetika|estetikën]] . Një liberal politik në shumicën e aspekteve, ai formuloi një dallim midis [[Liberalizmi|liberalizmit]] (si mbështetje për [[liritë civile]] ) dhe "[[Laissez-faire|liberizmit]]" (si mbështetje për ekonominë ''laissez-faire'' dhe [[Kapitalizmi|kapitalizmin]]).<ref>{{Cite web|title=Croce ed Einaudi: un confronto su liberalismo e liberismo in "Croce e Gentile"|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/croce-ed-einaudi-un-confronto-su-liberalismo-e-liberismo_(Croce-e-Gentile)|access-date=2023-09-25|website=www.treccani.it|language=it-IT}}</ref><ref>{{Cite web|title=Croce e il liberalismo in "Croce e Gentile"|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/croce-e-il-liberalismo_(Croce-e-Gentile)|access-date=2023-09-25|website=www.treccani.it|language=it-IT}}</ref> Croce pati ndikim të konsiderueshëm te intelektualët e tjerë italianë, nga [[Marksizmi|marksistët]] te fashistët italianë, siç ishin përkatësisht [[Antonio Gramshi|Antonio Gramsci]] dhe [[Giovanni Gentile]].<ref name="historypageit" /> Ai pati një karrierë të gjatë në Parlamentin Italian, duke u bashkuar me Senatin e Mbretërisë së Italisë në vitin 1910, duke shërbyer gjatë fashizmit dhe Luftës së Dytë Botërore përpara se të zgjidhej në Asamblenë Kushtetuese si liberal. Në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 1948, ai u zgjodh në Senatin e ri republikan dhe shërbeu atje deri në vdekjen e tij. Ai ishte një anëtar i hershëm i Partisë Liberale Italiane, duke shërbyer si president i saj nga viti 1944 deri në vitin 1947. Croce ishte president i shoqatës botërore të shkrimtarëve [[Klubi PEN|PEN International]] nga viti 1949 deri në vitin 1952. Ai u nominua për [[Çmimi Nobel për Letërsi|Çmimin Nobel në Letërsi]] 16 herë.<ref>{{Cite web|title=Nomination Database|url=https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=2027|access-date=31 janar 2017|publisher=Nobel Foundation|language=en}}</ref> Ai njihet gjithashtu për "kontributet e tij të mëdha në rilindjen e demokracisë italiane".<ref>{{Cite book|last=Rizi|first=Fabio Fernando|url=https://books.google.com/books?id=a_OADwAAQBAJ|title=Benedetto Croce and the Birth of the Italian Republic, 1943-1952|date=2019-01-09|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-1-4875-0446-5|language=en}}</ref> Ai ishte një Anëtar Ndërkombëtar i zgjedhur si i Akademisë Amerikane të Arteve dhe Shkencave ashtu edhe i Shoqërisë Amerikane Filozofike.<ref>{{Cite web|date=9 shkurt 2023|title=Benedetto Croce|url=https://www.amacad.org/person/benedetto-croce|access-date=2023-04-07|website=American Academy of Arts & Sciences|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=APS Member History|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Benedetto+Croce&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|access-date=2023-04-07|website=search.amphilsoc.org|language=en}}</ref> == Biografia == Croce lindi në Pescasseroli në rajonin e [[Abruco|Abrucos]] në Itali. Familja e tij ishte me ndikim dhe e pasur, dhe ai u rrit në një mjedis shumë të rreptë katolik romak. Rreth moshës 16 vjeç, ai hoqi dorë nga katolicizmi dhe zhvilloi një filozofi personale të jetës shpirtërore, në të cilën feja nuk mund të jetë gjë tjetër veçse një institucion historik ku mund të shprehet forca krijuese e njerëzimit. Ai e ruajti këtë filozofi për pjesën tjetër të jetës së tij. Në vitin 1883, një tërmet ndodhi në fshatin Casamicciola në ishullin Ischia pranë [[Napoli|Napolit]], ku ai ishte me pushime me familjen e tij, duke shkatërruar shtëpinë ku jetonin. Nëna, babai dhe motra e tij e vetme u vranë të gjithë, dhe ai u varros për një kohë të gjatë dhe mezi mbijetoi. Pas tërmetit, ai trashëgoi pasurinë e familjes së tij dhe - ashtu si [[Arthur Schopenhauer|Schopenhauer]] - ishte në gjendje të jetonte pjesën tjetër të jetës së tij në një kohë relativisht të lirë, duke i kushtuar shumë kohë filozofisë si një intelektual i pavarur që shkruante nga pallati i tij në [[Napoli]] (Ryn, 2000:xi). Ai studioi drejtësi, por nuk u diplomua kurrë, në [[Universiteti i Napolit Federico II|Universitetin e Napolit]], ndërsa lexonte gjerësisht mbi materializmin historik . Idetë e tij u publikuan në [[Universiteti i Romës La Sapienza|Universitetin e Romës]] drejt fundit të viteve 1890 nga Profesor Antonio Labriola . Croce ishte i njohur mirë dhe simpatizonte zhvillimet në filozofinë socialiste evropiane të ilustruara nga August Bebel, [[Frederik Engels|Friedrich Engels]], Karl Kautsky, Paul Lafargue, Wilhelm Liebknecht dhe Filippo Turati. I ndikuar nga mendimet e Gianbattista Vico -s, i lindur në Napolitan, rreth artit dhe historisë, ai filloi të studionte filozofi në vitin 1893. Croce bleu gjithashtu shtëpinë në të cilën kishte jetuar Vico. Miku i tij, filozofi [[Giovanni Gentile]], e inkurajoi atë të lexonte [[Georg Vilhelm Fridrih Hegel|Hegelin]] . Komenti i famshëm i Croce-s mbi Hegelin, ''"Çfarë është e Gjallë dhe Çfarë është e Vdekur e Filozofisë së Hegelit"'', u botua në vitin 1907. === Përfshirja politike === Ndërsa fama e tij rritej, Croce u bind, kundër dëshirës së tij fillestare, për t'u përfshirë në politikë. Në vitin 1910, ai u emërua në Senatin Italian, një pozicion për gjithë jetën (Ryn, 2000:xi). Ai ishte një kritik i hapur i pjesëmarrjes së Italisë në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], duke ndjerë se ishte një luftë tregtare vetëvrasëse. Edhe pse kjo e bëri fillimisht jopopullor, reputacioni i tij u rivendos pas luftës. Në vitin 1919, ai mbështeti qeverinë e Francesco Saverio Nitti, ndërsa shprehu gjithashtu admirimin e tij për [[Republika e Vajmarit|Republikën e sapolindur të Vajmarit]] dhe [[Partia Socialdemokrate e Gjermanisë|Partinë Social Demokratike të Gjermanisë]].<ref>{{Cite book|last=Rizi|first=Fabio Fernando|title=Benedetto Croce and Italian Fascism|url=https://archive.org/details/benedettocroceit0000rizi|date=2003|publisher=University of Toronto Press|page=[https://archive.org/details/benedettocroceit0000rizi/page/34 34]|language=en}}</ref> Ai ishte Ministër i Arsimit Publik midis viteve 1920 dhe 1921 për qeverinë e 5-të dhe të fundit të kryesuar nga Giovanni Giolitti . [[Benito Musolini|Benito Mussolini]] mori pushtetin pak më shumë se një vit pas largimit të Croce nga qeveria; Ministri i parë i Arsimit Publik i Musolinit ishte Giovanni Gentile, një i pavarur i cili më vonë u bë fashist dhe me të cilin Croce kishte bashkëpunuar më parë në një [[Polemika|polemikë]] filozofike kundër [[Pozitivizmi|pozitivizmit]]. Gentile mbeti ministër vetëm për një vit, por arriti të fillonte një reformë gjithëpërfshirëse të arsimit italian që bazohej pjesërisht në sugjerimet e mëparshme të Croce-s. Reforma e Gentile-s mbeti në fuqi edhe përtej regjimit fashist dhe u shfuqizua vetëm pjesërisht në vitin 1962. Kroçe luajti një rol të rëndësishëm në zhvendosjen e Bibliotekës Kombëtare Vittorio Emanuele III në Pallatin Mbretëror të Napolit në vitin 1923. === Marrëdhëniet me fashizmin italian === Fillimisht, Croce mbështeti qeverinë fashiste italiane të Musolinit, e cila mori pushtetin në vitin 1922.<ref>{{Cite journal|last=Smith|first=Denis Mack|date=1973|title=Benedetto Croce: History and Politics|url=https://www.jstor.org/stable/260068|journal=Journal of Contemporary History|volume=8|issue=1|pages=41–61|doi=10.1177/002200947300800103|issn=0022-0094|jstor=260068|url-access=subscription|language=en}}</ref> Vrasja nga Partia Kombëtare Fashiste dhe [[Këmishat e zeza|Këmishat e Zeza]] e politikanit [[Socializmi|socialist]] Giacomo Matteotti në qershor 1924 tronditi mbështetjen e Croce-s për Musolinin. Në maj 1925, Croce ishte një nga nënshkruesit e Manifestit të Intelektualëve Antifashistë, i cili ishte shkruar nga vetë Croce; megjithatë, në qershor 1924, ai kishte votuar në Senat në mbështetje të qeverisë së Musolinit. Më vonë ai shpjegoi se kishte shpresuar që mbështetja për Musolinin në parlament do të dobësonte fashistët më ekstremë, të cilët, sipas tij, ishin përgjegjës për vrasjen e Matteotti-t. Croce më vonë u bë një nga kundërshtarët më të vendosur të fashizmit.<ref>{{Cite book|last=Gallo|first=Max|url=https://books.google.com/books?id=9clBAAAAIAAJ&q=Benedetto+Croce+mussolini+Matteotti|title=Mussolini's Italy; Twenty Years of the Fascist Era|date=1973|publisher=Macmillan|page=188|language=en}}</ref> Në vitin 1928, Croce votoi kundër ligjit, i cili në fakt shfuqizoi zgjedhjet e lira në Itali duke kërkuar që zgjedhësit të votonin për një listë kandidatësh të miratuar nga Këshilli i Madh i Fashizmit.<ref name="Rizi">{{Cite book|last=Rizi|first=Fabio Fernando|title=Benedetto Croce and Italian Fascism|url=https://archive.org/details/benedettocroceit0000rizi|date=2003|publisher=University of Toronto Press|pages=[https://archive.org/details/benedettocroceit0000rizi/page/124 124]–139|language=en}}</ref> Ai u mërzit gjithnjë e më shumë nga numri i ish-demokratëve që kishin braktisur parimet e tyre të mëparshme.<ref name="Rizi" /> Croce shpesh u ofronte ndihmë financiare shkrimtarëve dhe disidentëve [[Kundërfashizmi|antifashistë]], si Giorgio Amendola, Ivanoe Bonomi dhe Meuccio Ruini, si dhe atyre që donin të ruanin pavarësinë intelektuale dhe politike nga regjimi, dhe i ndihmonte fshehurazi ata të botoheshin.<ref name="Rizi" /> Shtëpia e Croce-s në Torino u bë një destinacion popullor për antifashistët. Pas luftës, Amendola, së bashku me [[Komunizmi|komunistë]] si Eugenio Reale, reflektuan se Croce u ofroi ndihmë dhe inkurajim anëtarëve të rezistencës si [[Liberalizmi|liberalë]] ashtu edhe [[Marksizmi|marksistë]] gjatë viteve vendimtare.<ref name="Rizi" /> Kroçe u kërcënua seriozisht nga regjimi i Musolinit dhe pësoi aktin e vetëm të dhunës fizike nga duart e fashistëve në nëntor 1926, kur fashistët plaçkitën shtëpinë dhe bibliotekën e tij në Napoli.<ref>See the detailed description in a letter by Fausto Nicolini to Giovanni Gentile published in {{Cite book|last=Sasso|first=Gennaro|title=Per invigilare me stesso|publisher=Il mulino|year=1989|location=Bologna|pages=139–40|language=en}}</ref> Edhe pse arriti të qëndronte jashtë burgut falë reputacionit të tij, ai mbeti nën mbikëqyrje dhe puna e tij akademike u mbajt në errësirë nga qeveria, deri në atë masë sa asnjë gazetë kryesore apo botim akademik nuk iu referua kurrë atij. Kroçe më vonë shpiku termin ''onagrocrazia'' (fjalë për fjalë "qeverisje me gomarë") për të theksuar tendencat anti-intelektuale dhe të vrazhda të pjesëve të regjimit fashist. Megjithatë, duke e përshkruar fashizmin si anti-intelektual, Kroçe injoroi shumë intelektualë italianë që në atë kohë mbështetën aktivisht regjimin e Musolinit, përfshirë ish-mikun dhe kolegun e Kroçes, Gentile. Kroçe gjithashtu e përshkroi fashizmin si ''malattia morale'' (fjalë për fjalë "sëmundje morale"). Kur qeveria e Musolinit miratoi politika [[Judeofobia|antisemite]] në vitin 1938, Croce ishte i vetmi intelektual jo-hebre që refuzoi të plotësonte një pyetësor qeveritar të hartuar për të mbledhur informacion mbi të ashtuquajturin "prejardhje racore" të intelektualëve italianë.<ref>{{Cite book|last=Chiarini|first=Roberto|url=https://books.google.com/books?id=OXQPAQAAMAAJ&q=Benedetto+croce|title=L'intellettuale antisemita|date=2008|publisher=Marsilio|isbn=978-88-317-9635-4|page=94|language=it}} ''BENEDETTO CROCE. Il filosofo napoletano fu l'unico grande intellettuale a prendere pubblicamente posizione in Italia contro le concezioni razziste e contro le persecuzioni antiebraiche attuate dal nazismo e dal fascismo, in scritti e interventi pubblicati sulla sua rivista « La Critica » e su organi di stampa stranieri.''</ref><ref>{{Cite book|last=Ceresatto|first=Alessandro|url=https://books.google.com/books?id=qOy7AAAAIAAJ&q=%22Benedetto+croce%22|title=Salvare la memoria: come studiare la storia di ieri per non essere indifferenti oggi : la persecuzione antiebraica in Italia dal 1938 al 1945 nelle testimonianze raccolte da un gruppo di studenti e insegnanti dei licei scientifici "Allende" e "Cremona" di Milano|last2=Fossati|first2=Marco|date=1995|publisher=Anabasi|isbn=978-88-417-6008-6|page=113|language=it}}</ref><ref> {{Cite book|last=Tagliacozzo|first=Franca|url=https://books.google.com/books?id=O_wvAQAAIAAJ&q=Benedetto+croce|title=Gli ebrei nella storia e nella società contemporanea|last2=Migliau|first2=Bice|date=1993|publisher=La Nuova Italia|isbn=978-88-221-1223-1|language=it}}</ref> Përveç shkrimit në periodikun e tij, Croce përdori mjete të tjera për të shprehur antiracizmin e tij dhe për të bërë deklarata publike kundër persekutimit të hebrenjve.<ref>{{Cite book|last=Rizi|first=Fabio Fernando|url=https://books.google.com/books?id=wkt9M1FD44cC&pg=PA224|title=Benedetto Croce and Italian Fascism|last2=Rizi|date=2003-01-01|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-0-8020-3762-6|page=224|language=en}}</ref> === Mandate të shkurtra qeveritare dhe referendum kushtetues === Në vitin 1944, kur demokracia u rivendos në Italinë Jugore, Croce, si një "ikonë e [[Kundërfashizmi|antifashizmit liberal]]", u bë ministër pa portofol në qeveritë e kryesuara nga Pietro Badoglio për rreth një muaj dhe përsëri për një muaj nga Ivanoe Bonomi (Ryn, 2000:xi–xii ). Ai u largua nga qeveria në korrik 1944, por mbeti president i Partisë Liberale deri në vitin 1947. Kroçe votoi për Monarkinë në referendumin kushtetues italian të vitit 1946, pasi e bindi Partinë e tij Liberale të mbante një qëndrim neutral. Ai u zgjodh në Asamblenë Kushtetuese, e cila ekzistonte në Itali midis qershorit 1946 dhe janarit 1948. Ai foli në Asamble kundër traktatit të Paqes (të nënshkruar në shkurt 1947), të cilin e konsideronte poshtërues për Italinë. Ai refuzoi të kandidonte si [[Presidenti i Italisë|President i përkohshëm i Italisë]]. === Vepra filozofike === Idetë më interesante filozofike të Croce-s janë shpjeguar në tre vepra: ''Estetika'' (1902), ''Logjika'' (1908) dhe ''Filozofia e Praktikës'' (1908), por vepra e tij e plotë është e shpërndarë në 80 libra dhe 40 vjet botime në revistën e tij letrare dyjavore, ''La Critica'' (Ryn, 2000:xi ). Croce ishte filozofikisht [[Panteizmi|panteist]], por, nga pikëpamja fetare, një [[Agnosticizmi|agnostik]] ; megjithatë, ai botoi një ese me titull "Pse nuk mund të ndalojmë së quajmë veten të krishterë". Kjo ese tregon rrënjët e krishtera të kulturës evropiane, por feja konsiderohet nga Croce një studim i thjeshtë propedeutik për filozofinë, e cila është e vetmja shkencë e vërtetë: filozofia është, në fakt, shkenca e shpirtit ("Filozofia e Shpirtit"). == Filozofia e shpirtit == I ndikuar shumë nga [[Georg Vilhelm Fridrih Hegel|Hegeli]] dhe idealistë të tjerë gjermanë si [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling|Schellingu]], Croce prodhoi atë që ai e quajti Filozofia e Shpirtit. Emërtimet e tij të preferuara ishin " [[Idealizmi absolut|idealizëm absolut]] " ose "historizëm absolut". Vepra e Croce-s mund të shihet si një përpjekje e dytë (kundër [[Immanuel Kant|Kantit]] ) për të zgjidhur problemet dhe konfliktet midis [[Empiricizmi|empirizmit]] dhe [[Racionalizmi|racionalizmit]] (ose sensacionalizmit dhe transcendentalizmit, përkatësisht). Ai e quan rrugën e tij ''imanentizëm'' dhe përqendrohet në përvojën e jetuar njerëzore, siç ndodh në vende dhe kohë specifike. Meqenëse rrënja e realitetit është kjo ekzistencë imanente në përvojën konkrete, Croce vendos [[Estetika|estetikën]] në themel të filozofisë së tij. === Fushat e mendjes === Qasja metodologjike e Croce-s ndaj filozofisë shprehet në ndarjet e tij të shpirtit, ose mendjes. Ai e ndan aktivitetin mendor së pari në teorik dhe më pas në praktik. Ndarja teorike ndahet midis estetikës dhe logjikës. Kjo estetikë teorike përfshin, më e rëndësishmja, intuitat dhe historinë. Logjika përfshin konceptet dhe marrëdhëniet. Shpirti praktik merret me ekonominë dhe etikën. Ekonomia këtu duhet të kuptohet si një term shterues për të gjitha çështjet utilitare. Secila prej këtyre ndarjeve ka një strukturë themelore që ngjyros, ose dikton, llojin e të menduarit që zhvillohet brenda tyre. Ndërsa estetika drejtohet nga bukuria, logjika i nënshtrohet të vërtetës, ekonomia merret me atë që është e dobishme, dhe morali, ose etika, është e lidhur me të mirën. Kjo skemë është përshkruese në atë që përpiqet të sqarojë logjikën e mendimit njerëzor; megjithatë, është gjithashtu edhe përshkruese, në atë që këto ide formojnë bazën për pretendime dhe besim epistemologjik. == Historia == Croce gjithashtu kishte respekt të madh për Vicon dhe ndante mendimin e tij se historia duhet të shkruhet nga filozofët. Vepra e Croce-s " ''Mbi Historinë'' " paraqet pikëpamjen e historisë si "filozofi në lëvizje", se nuk ka "projektim kozmik" apo plan përfundimtar në histori dhe se "shkenca e historisë" ishte një farsë. == Estetika == Vepra e Croce-s, ''Breviario di estetica'' ( ''Esenca e Estetikës''), shfaqet në formën e katër mësimeve ( ''quattro lezioni'' ) mbi [[Estetika|estetikën]], të cilat atij iu kërkua t’i shkruante dhe t’i mbante në inaugurimin e Universitetit Rice në vitin 1912. Ai refuzoi një ftesë për të marrë pjesë në këtë ngjarje, por i shkroi mësimet dhe i dorëzoi ato për përkthim në mënyrë që të lexoheshin në mungesë të tij. Në këtë vepër të shkurtër, por të dendur, Croce parashtron teorinë e tij të artit. Ai besonte se arti është më i rëndësishëm se shkenca ose metafizika, pasi vetëm arti na ndërton. Ai pohoi se gjithçka që dimë mund të reduktohet në njohuri imagjinative. Arti buron nga kjo e fundit, duke e bërë atë, në thelb, imazhe të pastra. I gjithë mendimi bazohet pjesërisht në këtë dhe i paraprin çdo mendimi tjetër. Detyra e një artisti është pastaj të shpikë imazhin e përsosur që mund të prodhojë për shikuesin e tij, pasi kjo është ajo që bukuria është në thelb.&nbsp;– formimi i imazheve të brendshme, mendore në gjendjen e tyre ideale. Intuita jonë është baza për formimin e këtyre koncepteve brenda nesh. Croce ishte i pari që zhvilloi një qëndrim të njohur më vonë si '''ekspresivizëm estetik''', idenë se arti shpreh emocione, jo ide. (RG Collingwood më vonë zhvilloi një tezë të ngjashme.) Teoria e Croce-s u debatua më vonë nga filozofë të tillë bashkëkohorë italianë si [[Umberto Eco]], i cili e vendos estetikën brenda një konstruksioni semiotik. == Publikimet kryesore == * ''Materialismo storico ed economia marxistica'' (1900), përkthyer në anglisht nga CM Meredith si [[iarchive:historicalmateri00crocuoft|''Materializmi Historik dhe Ekonomia e Karl Marksit'']] (1914); [[iarchive:materialismostor00croc|teksti i plotë i botimit të 4-t të rishikuar në italisht (1921)]], botimi përfundimtar në italisht i rishikuar nga autori në vitin 1951 * ''Estetika si shkencë e shprehjes dhe gjuhësisë së përgjithshme'' (1902), përkthyer në anglisht nga Douglas Ainslie si [[iarchive:aestheticasscien0000croc_y4e9|''Estetika si Shkencë e Shprehjes dhe Gjuhësisë së Përgjithshme'' (botimi i 2-të, bazuar në botimin e 5-të të rishikuar në italisht)]], përkthim i ri nga Colin Lyas si [[iarchive:aestheticasscien0000croc_q9z2|''Estetika si Shkencë e Shprehjes dhe e Gjuhësisë në Përgjithësi'']] (1992); [[iarchive:esteticacomesci00crocgoog|teksti i plotë i botimit të 3-të të rishikuar në italisht (1908)]], botimi përfundimtar në italisht i rishikuar nga autori më 1950 * ''Filozofia e praktikës, ekonomisë dhe etikës'' (1909), përkthyer në anglisht nga Douglas Ainslie si [[iarchive:in.ernet.dli.2015.507026|''Filozofia e Ekonomisë dhe Etikës Praktike'']] (1913); [[iarchive:filosofiadellapr00croc|teksti i plotë i botimit të 3-të të rishikuar në italisht (1923)]], botimi përfundimtar në italisht i rishikuar nga autori në vitin 1950. * ''Logica come scienza del concetto puro'' (1905), përkthyer si [[iarchive:logicasscienceof00croc|''Logjika si Shkenca e Konceptit të Pastër'']] (1917, bazuar në botimin e 3-të të rishikuar në italisht); [[iarchive:logicacomescienz02croc|teksti i plotë i botimit të 4-t të rishikuar në italisht (1920)]], botimi përfundimtar i rishikuar nga autori në 1947 * ''La filosofia di Giambattista Vico'' (1911) * ''Filosofia dello spirito'' (1912) * [[iarchive:larivoluzionenap00crocuoft|''La rivoluzione napoletana del 1799. Biografie, racconti, ricerche'']] (botimi i 3-të i rishikuar, 1912); botimi përfundimtar i rishikuar nga autori 1948 * ''Breviario estetike'' (1913) * [[iarchive:cu31924029044729|''Çfarë është e Gjallë dhe Çfarë është e Vdekur e Filozofisë së Hegelit (Saggio sullo Hegel)'']], përkthyer nga Douglas Ainslie (1915) * ''Contributo alla kritika di me stesso'' (1918); botim i rishikuar 1945 * ''Historia e legjendës napoletane'' (1919) * [[iarchive:teoriaestoriadel00crocuoft|''Teoria e storia della storiografia'']] (1920), përkthyer në anglisht nga Douglas Ainslie si ''Teoria dhe Historia e Historiografisë'' (1921) * ''Racconto degli racconti'' (përkthimi i parë në italisht nga napolitani i ''Pentamerone'' të Giambattista Basile, ''Lo cunto de li cunti'', 1925) * " Manifesti i Intelektualëve Antifashistë " (në ''La Critica'', 1 maj 1925) * [[iarchive:croce-storia-del-regno-di-napoli|''Storia del regno di Napoli'']] (1925), përkthyer në anglisht nga Frances Frenaye si [[iarchive:historyofkingdom0000croc|''Historia e Mbretërisë së Napolit'']] (1970, bazuar në botimin e 3-të të rishikuar të vitit 1953) * ''Historia e Evropës në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë'' (1933) * ''Ultimi saggi'' (1935) * ''Poezia'' (1936) * * ''Il carattere della filosofia moderna'' (1941) * ''Perché non possiamo non dirci "cristiani"'' (1942) * [[iarchive:in.ernet.dli.2015.503215|''Politika dhe Morali'']] (1945). Koncepti dinamik i Croce-s për lirinë, liberalizmin dhe marrëdhënien e moralit individual me shtetin. * ''Filosofia e storiografia'' (1949) == Biografia == {{Blockquote|"...dhe mbi këtë terren, të lëkundur në çdo hap, ne duhet të bëjmë çmos për të jetuar me dinjitet, si qenie njerëzore, duke menduar, punuar, kultivuar dashuri fisnike; dhe të jemi gjithmonë të gatshëm për sakrifica pa u dekurajuar prej tyre."|Benedetto Croce nga "Taccuini" (Mars 1944) në "Scritti e parlare politici", Vëll. I, f. 276-277}} Croce lindi në Pescasseroli, në [[Provinca e Akuilës|provincën e L'Aquila-s]], më 25 shkurt [[1866|1866.]] Prindërit e tij i përkisnin dy familjeve të pasura dhe të pasura [[Abruco|nga Abruco]] : familja Sipari, e nënës së tij, me origjinë nga vetë Pescasseroli, por gjithashtu e rrënjosur në Capitanata dhe Terra di Lavoro, veçanërisht e lidhur me idealet [[Liberalizmi|liberale]], dhe familja tjetër, e babait të tij, me origjinë nga Montenerodomo (në [[Provinca e Kietit|provincën e Chieti-t]] ), por e zhvendosur në [[Napoli]], e lidhur në vend të kësaj me një mentalitet të stilit Burbon, pasi gjyshi i tij «Benedetto "Plaku"» ishte «një magjistrat i lartë i [[Mbretëria e Dy Siçilive|Mbretërisë së Dy Siçilive]] ». <ref>{{Cite book |title=Storia d'Italia. Ovvero come nacque il neoidealismo dallo spirito del liberalismo. |publisher=Amazon Italia Logistica S. r. l. |isbn=9798455838552 |location=Torino |page=64|language=it}}</ref> Croce u rrit në një mjedis thellësisht [[Kisha Katolike Romake|katolik]], nga i cili, megjithatë, ai u distancua që në adoleshencë, duke mos u kthyer kurrë në fenë tradicionale për pjesën tjetër të jetës së tij. === Tërmeti i Casamicciola-s === <references group="Domenico Romano, Storia d'Italia. Ovvero come nacque il neoidealismo dal liberalismo, ed. Amazon, Torino, 2021, p. 64" responsive="0" /> Në moshën shtatëmbëdhjetë vjeç, ai humbi prindërit e tij, Pasquale Croce dhe Luisa Sipari, dhe motrën e tij Maria, e cila vdiq më 28 korrik [[1883]], gjatë tërmetit në Casamicciola, në ishullin e Ischias, ku Croce ishte me pushime me familjen e tij. Tërmeti nuk zgjati më shumë se 90 sekonda, por pati një fuqi të jashtëzakonshme shkatërruese - dhe për këtë arsye mbeti një shembull i tmerrshëm shkatërrimi sipas thënieve të njerëzve të përfshirë - ku vetë Benedetto mbeti "i varrosur për disa orë nën rrënoja dhe i copëtuar në disa pjesë të trupit të tij". "[[Problemi i së keqes]] ", që qëndron në themel të filozofisë së tij [[Optimizmi|optimiste]] mbi progresin, do të mbetet i pazgjidhur, nëse jo i mohuar, dhe prapa skenave të të menduarit të tij, i ndikuar nga këto ngjarje rinore, siç dëshmohet nga meditimet private të ''Shënimeve Personale''. <ref>{{Cite web |title=LIBRI: BENEDETTO CROCE E IL PROBLEMA DEL MALE NELL'INDAGINE DI CUCCI|url=http://www.illaboratorio.net/index.php?option=com_zoo&task=item&item_id=906&Itemid=200|language=it}}</ref>{{Blockquote|"Ato vite ishin më të dhimbshmet dhe më të errëtat e mia: të vetmet në të cilat shumë herë në mbrëmje, duke mbështetur kokën në jastëk, dëshiroja fort të mos zgjohesha në mëngjes, madje më lindën edhe mendime për vetëvrasje.<ref>{{Web citat|http://digilander.libero.it/eramoderna.46/calamita/casamicciola.htm|Dëshmia e Croce-s për tërmetin}}</ref>"}} Ndër të parët që nxituan për ta ndihmuar ishte kushëriri i tij Paolo Petroni, familja e të cilit u kujdes me dashuri për të në muajt në vijim në rezidencën e tyre në fshat në San Cipriano Picentino, një qytet jo shumë larg Salernos . Pas këtij episodi tragjik, ai iu besua, së bashku me vëllain e tij mbijetues Alfonso ([[1867]] - [[1948]]), kujdestarisë së kushëririt të tij Silvio Spaventa, djali i tezes së tij të madhe Maria Anna Croce dhe vëllai i filozofit Bertrando Spaventa, i cili, duke lënë mënjanë mosmarrëveshjet historike që kishte me familjen Croce, e mirëpriti në shtëpinë e tij në [[Roma|Romë]], ku Benedetto i ri kaloi vitet e adoleshencës dhe pati mundësinë të zhvillohej kulturorisht deri në moshën njëzet vjeç. === Kontaktet e para me intelektualët === Në rrethin [[Kultura|kulturor]] në shtëpinë e xhaxhait të tij, Silvios, Croce pati mundësinë të takonte politikanë dhe [[Intelektuali|intelektualë]] të rëndësishëm, përfshirë Labriolën, i cili e prezantoi me [[Marksizmi|marksizmin]], nga i cili më vonë u distancua, siç u përmend, duke u angazhuar në polemika me vetë Labriolën. Megjithëse ishte i regjistruar në Fakultetin e [[Teoria juridike|Drejtësisë]] në [[Universiteti i Napolit Federico II|Universitetin e Napolit]], Croce ndoqi leksione mbi [[Etika|filozofinë morale]] në [[Roma|Romë]] të mbajtura nga Labriola. Ai nuk i përfundoi kurrë studimet universitare, por zhvilloi një pasion për studimet erudite dhe filozofike, duke lënë pas dore mendimin [[Georg Vilhelm Fridrih Hegel|hegelian]], formën e pakuptueshme të të cilit ai e kritikoi. === Kthimi në Napoli === Pasi u largua nga Roma, e cila ishte shumë e ndezur nga pasionet politike, Kroçe u kthye në Napoli në vitin 1886, ku bleu, për të jetuar, shtëpinë ku kishte kaluar jetën Giambattista Vico, filozofi napolitan i dashur nga Kroçe për pikëpamjet e tij filozofike që në disa aspekte i paraprinin të tijat. Në vitin 1890, ai ishte ndër themeluesit e Shoqërisë së Nëntë Muzave, një rreth intelektualësh. [[Skeda:Croce_giovane.jpg|parapamje|Foto grupore me Benedetto Croce-n e ri (i treti nga e majta, në këmbë)]] Ai bëri udhëtime të shumta në Spanjë, [[Perandoria Gjermane|Gjermani]], [[Republika e Tretë Franceze|Francë]] dhe [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës|Mbretërinë e Bashkuar]], ndërsa edukimi i tij kulturor u rrit në interesin e tij për studimet historike dhe letrare, në veçanti në poezinë e [[Giosuè Carducci|Giosuè Carducci-t]] dhe në veprat e Francesco De Sanctis . Në vitin 1895, nëpërmjet Antonio Labriola-s me të cilin mbajti kontakt, ai u interesua për [[Marksizmi|Marksizmin]], por ai e kritikoi vizionin e tij për [[Kapitalizmi|kapitalizmin]] si johistorik. Nga [[Karl Marksi|Marksi]] ai u kthye te filozofia [[Georg Vilhelm Fridrih Hegel|Hegeliane]] të cilën filloi ta vlerësonte dhe ta studionte në thellësi. Megjithëse vlerësonte poezinë [[Laicizmi|laike]] të masonit Carducci, Croce debatoi me Masonizmin, duke marrë një përgjigje të prerë nga Mjeshtri i Madh Ernesto Nathan. Në janar të vitit 1903 u botua numri i parë i revistës ''La critica'', me bashkëpunimin e [[Giovanni Gentile|Giovanni Gentile-s]], dhe u shtyp me shpenzimet e tij deri në vitin 1906, kur botuesi Laterza mori përsipër. Gentile bashkëpunoi me të deri në vitin 1920, vitin në të cilin themeloi revistën e tij, Giornale critico della filosofia italiana.<ref>{{Cite web |date=2024-03-05 |title=Benedetto Croce e Giovanni Gentile, quasi amici: il carteggio completo |url=https://www.repubblica.it/cultura/2024/03/05/news/benedetto_croce_giovanni_gentile_carteggio_completo-422258798/ |language=it}}</ref> === Jeta politike === Ai u emërua senator i Mbretërisë sipas të ardhurave në vitin 1910. ==== Pozicioni në Luftën e Parë Botërore ==== {{Blockquote|Polemikat midis "ndërhyrësve" dhe "neutralistëve", siç quheshin, ishin të nxehta dhe të gjalla gjatë atyre dhjetë muajve. [...] Nuk mund të thuhet se [ndërhyrësit] kishin gabim, ashtu siç nuk mund të thuhet se kundërshtarët e tyre kishin gabim, sepse mosmarrëveshjet e këtij lloji nuk janë objekt i gjykatave, madje as i kritikës shkencore, dhe të dyja tezat, të mbrojtura me pasion, kanë këtë karakter: ato janë të nevojshme për efekt politik dhe, siç thotë shprehja, nëse njëra nga dy kundërshtimet nuk do të ekzistonte, do të ishte më mirë ta shpiknin. Më shumë se një i ashtuquajtur "neutralist" nganjëherë tronditej nga teza kundërshtare dhe prirej ta pranonte atë, dhe e njëjta gjë i ndodhte më shumë se një "ndërhyrësi".|{{citim libri|Benedetto|Croce|Historia e Italisë nga viti 1871 deri në vitin 1915|1943|[[Shtëpia botuese Giuseppe Laterza & sons|Laterza]]|Bari}}}} Filozofi, duke zgjedhur midis dy pozicioneve, neutralitetit ose ndërhyrjes në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], iu drejtua të parit; por neutraliteti i tij ishte një neutralitet që pajtonte pozicionet liberale me mundësinë e ndërhyrjes (megjithatë, ai mbeti pak në favor të luftës dhe, duke mos qenë i detyruar të rekrutohej, për shkak të kufizimeve të moshës - 49 vjeç -, ai nuk shkoi kurrë në front ndryshe nga intelektualë të tjerë si D'Annunzio, i cili u ofrua vullnetar në moshën 52 vjeç). Ai i shkroi Henry Bigot në vitin 1914, i cili ishte: {{Blockquote|"të gatshëm të pranojmë luftën që do të detyrohemi të zhvillojmë, cilado qoftë ajo, madje edhe kundër Gjermanisë, ta pranojmë atë si një domosdoshmëri të dhimbshme, të vendosur të mos e provokojmë atë për arsye antikombëtare dhe sektare"|B. Croce, ''Epistolario'', vëll. I, Napoli 1967, f. 3.}} Në vitin 1915, së bashku me intelektualë të tjerë të kohës si Gabriele D'Annunzio dhe kushëriri i tij, zëvendësi Erminio Sipari, ai tërhoqi vëmendjen e publikut ndaj tragjedisë së tërmetit të Avezzano-s, i cili shkaktoi mbi 30,000 vdekje dhe dëme shumë të rënda në Marsikë dhe në provincat e Italisë qendrore.<ref>{{Cite web |title=Terremoto Avezzano 1915 |url=https://emergenze.protezionecivile.gov.it/it/sismiche/terremoto-di-avezzano-1915 |publisher=[[Dipartimento della protezione civile]] |language=it |access-date=28 maj 2026 |archive-date=28 nëntor 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128090659/https://emergenze.protezionecivile.gov.it/it/sismiche/terremoto-di-avezzano-1915/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Roberta De Santi |date=10 janar 2018 |title=13 janar 1915, ora 7.52 |url=http://www.terremarsicane.it/13-gennaio-1915-ore-7-52/ |publisher=Terre Marsicane|language=it}}</ref> ==== Ministër ==== Nga viti 1920 deri në vitin 1921 ai u bë Ministër i Arsimit Publik<ref>{{Cite web |title=Ministri della pubblica istruzione |url=http://storia.camera.it/governi/v-governo-giolitti/Ministero%20dell'istruzione%20pubblica|language=it}}</ref> në qeverinë e pestë dhe të fundit të Giolitti-t.<ref>{{Cite web |title=Ultimo Governo Giolitti |url=http://storia.camera.it/governi/v-governo-giolitti|language=it}}</ref> Me një dekret mbretëror të 21 majit 1920 atij iu dha titulli "Fisnik"<ref>{{Cite web |title=Scheda senatore CROCE Benedetto |url=https://www.senato.it/web/senregno.nsf/c9a692e20ea5e59dc125785e003c094c/45b162f23980c5a64125646f005a8fe6?OpenDocument|language=it}}</ref>. Ai zhvilloi një reformë të arsimit publik, e cila më pas u mor pjesërisht nga [[Giovanni Gentile]]. ==== Besimi fillestar në qeverinë fashiste ==== [[File:Benedetto_Croce_biblioteca.jpg|parapamje|Benedetto Croce në bibliotekën e tij]] Fillimisht, Croce ishte afër fashizmit. Ai dëgjoi dhe duartrokiti fjalimin e Musolinit në teatrin San Carlo në Napoli më 24 tetor 1922, gjatë tubimit përgatitor për marshimin drejt Romës.<ref>{{Cite news|Antonio Gnoli|http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1990/06/09/benedetto-croce-il-suo-fantasma.html|Benedetto Croce e il suo fantasma|la Repubblica|9 giugno 1990}}</ref> Gjatë votimit në Senat më 24 qershor 1924, pas vrasjes së deputetit socialist Giacomo Matteotti (10 qershor 1924), Croce ishte midis 225 senatorëve që votuan besimin në qeverinë e Musolinit, së bashku me [[Giovanni Gentile]] dhe Vincenzo Morello.<ref>{{Cite web |title=XXVII Legislatura / Cronologia / Camera dei deputati - Portale storico |url=https://storia.camera.it/cronologia/leg-regno-XXVII/elenco|language=it}}</ref> Croce më vonë shpjegoi në një intervistë se vota e tij nuk kishte qenë fashiste, ai kishte votuar në favor të regjimit sepse mendonte se Musolini, nëse mbështetej, mund të çlirohej nga ekstremizmi fashist të cilit Croce ia atribuonte përgjegjësinë për vrasjen e Matteotti-t. Në këtë konfuzion të dukshëm shpirtëror dhe moral, filozofi kërkoi tek themeluesi i Fasci di Combattimen një aleat që mund të pengonte rënien diktatoriale të fashizmit në pushtet. Siç tregon fragmenti i mëposhtëm, ai ende besonte se mund ta shantazhonte Musolinin përmes votës së parlamentit. Një parlament në të cilin ai kishte kontribuar në zbrazjen e autoritetit falë listave të fashistëve dhe liberalëve që mbushnin sallat e tij. {{Blockquote|Ne kemi vendosur të japim një votë besimi. Por, le të jemi të qartë, është me kusht. Axhenda që hartuam thotë shprehimisht se Senati pret që qeveria të rivendosë ligjshmërinë dhe drejtësinë, siç premtoi Musolini në fjalimin e tij. Në këtë mënyrë, ne po e mbajmë atë të burgosur, të gatshëm të mos ia besojmë nëse nuk e mban fjalën. E shihni: fashizmi ishte një gjë e mirë; tani është bërë një e keqe dhe duhet të zhduket. Por duhet të shkojë pa probleme, në kohën e duhur, dhe ne do të jemi në gjendje ta zgjedhim atë kohë, pasi vazhdimi i ekzistencës së Musolinit në pushtet është i kushtëzuar nga miratimi ynë.<ref>Qershor 1924; cituar në G. Levi Della Vida, Fantazmat e Rizbuluara, Venecia, 1966</ref>}} Croce shkroi në ''Il Giornale d'Italia'' më 9 korrik 1924 se regjimi i Musolinit "nuk mund dhe nuk duhej të kishte qenë gjë tjetër veçse një urë për rivendosjen e një regjimi më të ashpër liberal". ==== Shpërbërja dhe ''Manifesti i Intelektualëve Antifashistë'' ==== Filozofi nga Abruco u distancua përfundimisht nga regjimi kur, me nxitjen e Giovanni Amendola-s, shkroi ''Manifestin e Intelektualëve Antifashistë'' në përgjigje të ''Manifestit të Intelektualëve Fashistë'' nga Giovanni Gentile. Shkrimi, i botuar në gazetën ''Il Mondo'' më 1 maj 1925, ndër të tjera argumentonte:{{Blockquote|Ndotja e politikës dhe letërsisë, politikës dhe shkencës është një gabim. Dhe kur bëhet, si në këtë rast, për të mbështetur akte të mjerueshme dhune dhe arrogance, si dhe shtypjen e lirisë së shtypit, nuk mund të quhet as një gabim bujar. As akti i intelektualëve fashistë nuk është pasqyrim i një ndjenje shumë delikate ndaj atdheut të tyre, vuajtjet e të cilit nuk duhet t'i nënshtrohen gjykimit të të huajve, të cilët (siç është e natyrshme) janë të pavetëdijshëm ndaj interesave të ndryshme dhe të veçanta politike të kombeve të tyre. [...] Ajo që mund të përfshijë ungjilli i ri, feja e re, besimi i ri nuk mund të kuptohet nga fjalët e [[Manifesti i Intelektualëve Fashistë|manifesti i gjatë]]; dhe, nga ana tjetër, faktet praktike, në elokuencën e tyre të heshtur, i tregojnë vëzhguesit pa paragjykime një përzierje të paqëndrueshme dhe të çuditshme të apeleve ndaj autoritetit dhe demagogjisë, të nderimit të shpallur për ligjin dhe shkeljes së ligjit, të koncepteve ultramoderne dhe ideve të vjetra të mykura, të qëndrimeve absolutiste dhe tendencave bolshevike, të mosbesimit dhe të joshjes ndaj Kishës Katolike, të neverisë ndaj kulturës dhe përpjekjeve sterile për një kulturë të zhveshur nga premisat e saj, të fantazive mistike dhe cinizmit. [...] Për këtë "fe" kaotike dhe të pakapshme, nuk kemi dëshirë ta braktisim besimin tonë të vjetër: besimin që për dy shekuj e gjysmë ka qenë shpirti i Italisë së ringjallur, i Italisë moderne; atë besim që përbëhej nga dashuria për të vërtetën, aspirata për drejtësi, njerëzimi dhe qytetërimi bujar, zelli për edukim intelektual dhe moral, shqetësimi për lirinë, forca dhe garancia e çdo përparimi.}} Sipas Norberto Bobbio-s,''Manifesti i Intelektualëve Antifashistë'' sanksionoi marrjen nga Croce të rolit të "ndërgjegjes morale të antifashizmit italian" dhe "filozofit të lirisë". Dokumenti shënoi gjithashtu fundin e miqësisë së tij me Gentilen, për shkak të dallimeve të tyre filozofike dhe politike, tashmë të papajtueshme. Më pas, Croce ishte i vetmi zë mospajtues i toleruar nga regjimi. Roli i Croce-s si ndërgjegje e antifashizmit dëshmohet, ndër të tjera, nga Primo Levi, i cili në vitin 1975 kujtoi se në vitet e fashizmit dhe luftës, të shënuara për antifashistët nga konfuzioni moral, izolimi dhe pasiguria, vetëm "Bibla, Croce, gjeometria, fizika, na u shfaqën si burime sigurie". [[Stefan Zweig|Stefan Cvajg]], i cili e vizitoi atë në Napoli, admiroi energjinë dhe freskinë shpirtërore tek një njeri i cili, megjithëse dukej tashmë i vjetër, komentoi: "Asgjë nuk është më e dëmshme për intelektin sesa mungesa e kundërshtimit... Tani jam i detyruar të ripërtërihem". ==== Fashizmi si një "sëmundje morale" ==== [[File:Benedetto_Croce.jpg|parapamje|Benedikti Kroçe]] {{Blockquote|"Liberalizmi im është diçka që e mbaj në gjak, si bir moral i burrave që bënë Risorgimenton italiane, bir i Francesco De Sanctis dhe të tjerëve që gjithmonë i kam cilësuar si mentorë të jetës sime. Historia do të më vendosë midis fitimtarëve ose do të më hedhë midis të mundurve. Kjo nuk më shqetëson. Ndjej se kam atë vend për të mbrojtur, se për të mirën e Italisë ai vend duhet të mbrohet nga dikush, dhe se midis atyre dikujt edhe unë jam në atë detyrë. Kaq."|Letër drejtuar [[Vittorio Enzo Alfierit]] të datës 10 tetor 1925}} Ai refuzoi të hynte në Akademinë e Italisë, të themeluar në vitin 1929, dhe pas një mbështetjeje të shkurtër për lëvizjen [[Kundërfashizmi|antifashiste]] Aleanca Kombëtare për Liri (1930), e themeluar nga poeti Lauro De Bosis, ai u distancua nga jeta politike, duke vazhduar megjithatë të shprehte lirisht idetë e tij politike, pa censurën e regjimit fashist, të paktën në mënyrë të qartë. I vetmi akt armiqësie i dhunshëm dhe i hapur i kryer nga fashizmi ndaj Croce-s ishte shkatërrimi i shtëpisë së tij napolitane në nëntor 1926. Në vitet në vijim, ato të afirmimit të tij dhe të të ashtuquajturit "konsensus", fashizmi e konsideroi Croce-n një kundërshtar jo shumë të frikshëm, pasi ai ishte mbështetës i tezës së fashizmit të kuptuar si një "sëmundje morale" e kapërcyer në mënyrë të pashmangshme nga përparimi i [[Historia|historisë]]. Për më tepër, fama e Croce-s në [[Opinioni publik|opinionin publik]] evropian e mbrojti atë nga ndërhyrjet shtypëse të regjimit. Ai gjithashtu kishte marrëdhënie të buta kulturore me intelektualë në një farë mënyre të afërt me regjimin, edhe nëse margjinalë, siç është një korrespondencë epistolare me tradicionalistin Julius Evola, të cilit i shprehu vlerësim formal për dy vepra, që do të botoheshin nga Laterza me miratimin e vetë Croce-s, ''Ese mbi Idealizmin Magjik'', ''Teoria e Individit Absolut'' dhe, më pas, ''Tradita Hermetike''.<ref>{{Cite news |title=Julius Evola: mi manda Don Benedetto |url=http://archiviostorico.corriere.it/1996/gennaio/11/Julius_Evola_manda_don_Benedetto_co_0_9601114492.shtml|language=it}}</ref> Në vitin 1931, qeveria fashiste u kërkoi profesorëve në universitetet italiane që t'i përmbaheshin zyrtarisht regjimit, sipas nenit 18 të dekretit mbretëror nr. 1227 të 28 gushtit 1931 (i ashtuquajturi betim besnikërie ndaj fashizmit ). Sipas këtij dispozite, profesorët do të duhej të betoheshin se do t'i qëndronin besnikë jo vetëm "atdheut", siç ishte imponuar tashmë nga rregulloret e përgjithshme universitare të vitit 1924, por edhe regjimit fashist. Me atë rast, Croce i inkurajoi profesorë si Guido Calogero dhe [[Luigi Einaudi]] të qëndronin në universitet, «për të vazhduar mësimdhënien sipas idesë së lirisë». Nëse figura e tij ishte e rëndësishme për fushën politike të liberalizmit, shkolla e tij kishte një audiencë shumë më të gjerë studentësh gjatë njëzet viteve të fashizmit: për më tepër, autorë të tillë si [[Antonio Gramshi|Antonio Gramsci]] dhe grupi komunist ''L'Ordine Nuovo'' kishin nxjerrë tashmë disa elementë kritikash nga idetë e tij, të cilat shkonin në drejtim të kundërt me atë të treguar deri më tani. Në këto shkrime 'nga burgu', Gramsci analizon sistemin doktrinar dhe filozofik që lejoi ngritjen e fashizmit dhe diktaturën pasuese. Filozofia e Croce-s, e cila së bashku me atë të Gentile-s, përbënte kulmin e mendimit filozofik italian deri në vitin 1922, me pavendosmërinë dhe paqartësinë e saj intelektuale të përcaktuar si 'dialektikë e të kundërtave' në veprën e lartpërmendur të Gramsci-t, u kishte dhënë forcë dhe mbështetje shpirtërore skuadrave fashiste që shtypën trazirat e viteve 1920-21, të paafta të bënin asgjë tjetër përveçse ta gjykonin vetë fenomenin si të zbrazët dhe kalimtar pas marrjes së pushtetit shtetëror. Duke demonstruar kështu paaftësinë e vet dhe mungesën e atij veprimi praktik, gjë që më pas e shtyu Gentilen të distancohej përfundimisht nga pozicionet e moderuara të Croce-s dhe të bëhej vetë një nga mbështetësit më fanatikë të rendit të ri institucional, në përputhje me filozofinë e tij të aktualizmit. Refuzimi i Croce-s për t'u bashkuar me fashizmin dukej se u vu në pikëpyetje nga gjesti që ai bëri në vitin 1935 gjatë Luftës Etiopiane, kur filozofi, me rastin e " Ditës së Besimit " (në të cilën italianët u thirrën të ofronin arin e tyre për atdheun) dhuroi medaljen e tij senatoriale, duke e shoqëruar atë me këtë letër të shkurtër drejtuar Presidentit të Senatit:{{Blockquote|"Shkëlqesia Juaj, megjithëse nuk e miratoj politikën e Qeverisë, e kam pranuar ftesën e Shkëlqesisë Suaj si një homazh për emrin e Atdheut dhe e kam kthyer medaljen time, të datës 1910, në Selinë Qendrore të Policisë së Senatit.<ref>B. Croce, ''Epistolario'', I, Napoli, Instituti Italian për Studime Historike, 1967, f. 187</ref>"}} Gjesti "ngjalli habi, dhimbje dhe polemika në qarqet antifashiste italiane, brenda dhe jashtë vendit", gjë që e preku me dhimbje Croce-n. Në fund të një bisede dramatike me Bianca Ceva-n, të dërguar për të mbështetur pikëpamjen antifashiste, pas një përpjekjeje fillestare për justifikim, Croce deklaroi: "thuaj se jam gjithmonë i njëjti, se jam gjithmonë me ta..." ==== Kundër ligjeve racore ==== Në vitin 1938, regjimi miratoi legjislacion [[Judeofobia|antisemitik]] (Croce nuk ishte i pranishëm në dhomën e Senatit, si formë proteste; ai ishte një nga të paktët që foli publikisht kundër tij). Qeveria u dërgoi të gjithë profesorëve të universitetit dhe anëtarëve të akademive një pyetësor për ta plotësuar me qëllim klasifikimin "racor". Të gjithë të pyeturit u përgjigjën. I vetmi intelektual johebre që refuzoi ta plotësonte pyetësorin ishte Croce.{{Blockquote|"Efekti i vetëm i deklaratës së kërkuar do të ishte të më bënte të skuqesha, duke më detyruar mua, mbiemri im është CROCE, të kryej aktin e urryer dhe qesharak të protestimit se nuk jam hebre, pikërisht kur këta njerëz po persekutohen. <ref>Pierluigi Battista, ''Corriere della Sera'', 17 dhjetor 2008</ref>"}} Filozofi, në vend që ta kthente formularin e plotësuar, i dërgoi një letër presidentit të Institutit Venedik të Shkencave, Letrave dhe Arteve, në të cilën i shkruante me sarkazëm:{{Blockquote|"I dashur koleg, sot mora pyetësorin këtu që duhej ta kisha dërguar para datës 20. Sidoqoftë, nuk do ta kisha plotësuar, duke preferuar të përjashtohesha si një hebre i supozuar. A ka kuptim t'i bësh pyetje një njeriu me gati gjashtëdhjetë vjet aktivitet letrar dhe një histori të jetës politike në vendin e tij se ku dhe kur ka lindur, si dhe pyetje të tjera të ngjashme?"|Benedetto Croce për Luigi Messedaglia-n, President i Institutit Venedik të Shkencave, Letrave dhe Arteve në Venedik, 21 shtator 1938, në A. CAPRISTO, ''Dëbimi i Hebrenjve nga Akademitë Italiane'', Torino, Zamorani, 2003, f. 38.}} Croce u përjashtua më pas nga pothuajse të gjitha akademitë ku ishte anëtar, duke përfshirë Accademia Nazionale dei Lincei dhe Shoqërinë Napolitane të Historisë Kombëtare. Në fund të luftës, Croce pranoi meritën e mospërjashtimit të tij gjatë regjimit fashist në Institutin Venedik të Shkencave, Letrave dhe Arteve, e vetmja akademi që e mbajti atë si anëtar. Pasi denoncoi persekutimin e hebrenjve, Croce kritikoi edhe qëndrimet e vetë hebrenjve, si të atyre që i ishin bashkuar fashizmit ashtu edhe të atyre që jetonin "të ndarë", duke e konsideruar specifikën hebraike si të rrezikshme për vetë hebrenjtë: Kur filloi persekutimi famëkeq kundër hebrenjve, pata, me një dridhje tmerri, zbulimin e plotë të delinkuencës thelbësore që ishte në fashizëm, sikur të isha i detyruar të dëshmoja masakrën gjakftohtë të një njeriu të pafajshëm, dhe u hodha në anën e tyre me gjithë qenien time për të bërë çfarë [...] mundesha që ata të lehtësonin ose zvogëlonin vuajtjet e tyre [...] Shumë nga dëmet dhe padrejtësitë e kryera nga fashizmi nuk mund të riparohen tani për ta si për italianët e tjerë që i vuajtën ato, as nuk do të duan të kërkojnë privilegje ose preferenca, dhe në të vërtetë qëllimi i tyre duhet të jetë të përzihen gjithnjë e më mirë me italianët e tjerë; duke u përpjekur të fshijnë atë dallim dhe ndarje në të cilën ata kanë vazhduar për shekuj dhe e cila, siç u ka dhënë rast dhe pretekst persekutimeve në të kaluarën, është për t'u frikësuar se do t'ua japë përsëri në të ardhmen... [ideja e] një populli të zgjedhur, e cila është aq e pamatur sa [[Hitleri]] e bëri të vetën, i cili, për fat të keq, kishte në dispozicion mjetet që e bënë të guximshëm të përpiqej të zbatonte atë budallallëk... [ata] injorojnë premisat historike (Greqia, Roma, Krishterimi) e qytetërimit të të cilit ata duhet të bëhen pjesë. Pastaj ai shprehu një qëndrim të hutuar ndaj [[Sionizmi|sionizmit]]. [[Skeda:Benedetto_Croce_Alessandro_Casati.jpg|majtas|parapamje|Benedetto Croce dhe Alessandro Casati në ceremoninë e inaugurimit të [[Luigi Einaudi]] si President i Republikës Italiane]] === Kthimi në jetën politike === Pas rënies së regjimit, Croce u rikthye në politikë, duke pranuar emërimin si president i Partisë Liberale Italiane. Gjatë [[Rezistenca italiane|Rezistencës]], ai u përpoq të ndërmjetësonte midis partive të ndryshme antifashiste dhe në vitin 1944 ishte Ministër pa portofol në qeverinë e dytë të Badoglios, megjithëse nuk respektonte as Marshallin dhe as Mbretin [[Viktor Emanueli III|Vittorio Emanuele III]], për shkak të përfshirjes së tyre në fashizëm. Menjëherë pas çlirimit të [[Roma|Romës]] (qershor 1944), ai iu bashkua qeverisë së dytë Bonomi, përsëri si ministër pa portofol, por dha dorëheqjen disa muaj më vonë, më 27 korrik. Ai do të kishte preferuar abdikimin e drejtpërdrejtë të sovranit në favor të të riut Vittorio Emanuele (me heqjen dorë nga froni i Umbertos ), regjencën e Badoglios dhe rolin e Carlo Sforzës si kreu i qeverisë, por përfaqësuesit e Mbretërisë së Bashkuar e kundërshtuan këtë. Në referendumin mbi formën e Shtetit (2 qershor 1946) ai votoi për monarkinë, megjithatë duke e bindur Partinë Liberale (presidente e së cilës mbeti deri më 30 nëntor 1947) të mos mbante anë, me qëllim që të sigurohej që liria e plotë dhe efektive e zgjedhjes të mbizotëronte mbi këtë çështje, dhe më vonë duke deklaruar: «logjika e shëndoshë i bëri ata miliona votues në favor të monarkisë të merrnin në konsideratë se, edhe nëse do të kishin fituar shumicën ligjore, një monarki me një shumicë të dobët nuk do të kishte prestigjin dhe autoritetin e nevojshëm, dhe për këtë arsye ishte më mirë të pranohej forma e re e Republikës dhe të përpiqej ta bënte atë të jetonte në mënyrën më të mirë, duke kontribuar me besnikëri forcat e veta». [[File:Enrico_De_Nicola_e_Benedetto_Croce.jpg|parapamje|Benedetto Croce me Enrico Altavilla dhe kreun e përkohshëm të shtetit, [[Enrico De Nicola]]]] Koncepte që Croce, në thelb, i kishte shprehur tashmë; shumë kohë përpara se Umberto II, në mesazhin e 13 qershorit 1946, ta përsëriste këtë tregues. I zgjedhur në Asamblenë Kushtetuese, ai nuk e pranoi propozimin për t'u kandidatur për Kryetar të përkohshëm të Shtetit, ashtu siç më vonë refuzoi propozimin e paraqitur nga [[Luigi Einaudi]], për t'u nominuar si senator për jetë. Ai kundërshtoi me forcë nënshkrimin e [[Traktati i Paqes së Parisit i 1946-ës|Traktatit të Paqes]], me një fjalim të përzemërt dhe të famshëm drejtuar Asamblesë Kushtetuese, duke e konsideruar atë të papërshtatshëm për Republikën e re. Në vitin 1946 ai themeloi Institutin Italian për Studime Historike në [[Napoli]], duke përdorur si seli një apartament që zotëronte, ngjitur me shtëpinë dhe bibliotekën e tij në Palazzo Filomarino, ku ndodhet tani Fondacioni i Bibliotekës Benedetto Croce . Midis viteve 1949 dhe 1952 ai ishte President i shoqatës [[Klubi PEN|PEN International]] dhe, në të njëjtat vite, ai u bashkua me [[Bordi i drejtorëve|Bordin e Drejtorëve]] të Institutit Suor Orsola Benincasa në Napoli.<ref>{{Cite web |title=Ente Morale |url=https://www.unisob.na.it/ente/index.htm?vr=1|language=it}}</ref>{{Blockquote|"Ti e ndave Shpirtin në katër segmente që të tjerët i përzien në një të vetëm: pra pakënaqësi, grindje në tufën e njerëzve profesionistë. Jeto në paqe në përjetësi: ti ishe thjesht pa e ditur, pa e dashur"|[[Eugenio Montale]], ''Për një filozof të madh'' [1972], në Id., ''Ditari i '71 dhe '72'', v. 5-8<ref>{{cito librin|author=Eugenio Montale|wkautore=Eugenio Montale|title=Të gjitha poezitë|botues=Mondadori|qyteti=Milano|viti=1977|isbn=jo|p=549}}</ref>}} Për shkak të një goditjeje cerebrale në vitin 1949, ai mbeti gjysmë i paralizuar dhe u tërhoq në shtëpinë e tij, duke vazhduar studimet: ai vdiq i ulur në një kolltuk në bibliotekën e tij më 20 nëntor 1952, në moshën 86 vjeç. Funerali solemn u mbajt në Napolin e tij të lindjes dhe eshtrat e tij u varrosën në varrin familjar në Varrezat Poggioreale . <ref>{{Cite web |title=Il filosofo della libertà Napoli - il funerale di Benedetto Croce - Cinegiornali - Scheda video - Istituto Luce - Cinecittà - Senato della Repubblica |url=http://senato.archivioluce.it/senato-luce/scheda/video/IL5000038575/2/Il-filosofo-della-libertagrave.html|language=it}}</ref> === Marrëdhënia me kulturën katolike === {{Blockquote|"Edhe si filozof [...] besoj se përmbysja më e thellë shpirtërore e arritur nga njerëzimi ishte Krishterimi, dhe unë e kam pranuar Krishterimin dhe e mbaj atë, një maja të përjetshme, në shpirtin tim<ref>B. Croce, Maria Curtopassi, ''Dialogo su Dio: carteggio 1941-1952'', Archinto, 2007, f. 11. Korrespondenca midis Croce dhe Maria Curtopassi u botua nga shtëpia botuese Archinto nga Giovanni Russo, gjithashtu autor i shënimit hyrës (f. 11-33).</ref>"}} Marrëdhënia e Croce-s me kulturën katolike ndryshoi me kalimin e kohës. Në fillim të [[Shekulli XX|shekullit të njëzetë,]] filozofë idealistë, si Croce dhe [[Giovanni Gentile|Gentile]], kishin ushtruar, së bashku me kulturën katolike, një kritikë të përbashkët të [[Pozitivizmi|pozitivizmit]] të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Në fund të viteve [[Vitet 1920|1920]] kishte pasur një distancim progresiv të kulturës laike dhe idealiste nga kultura katolike. Croce, megjithëse jo një [[Antiklerikalizmi|antiklerikal]] militant, besonte se [[Ndarja e fesë nga shteti|ndarja liberale midis Kishës dhe Shtetit]], e mbështetur nga [[Camillo Benso, Konti i Cavour|Cavour]], ishte e rëndësishme.<ref name="Griffo">{{Cite web|title=Maurizio Griffo, ''Il pensiero di Benedetto Croce tra religione e laicità''. La citazione è tratta da: B. Croce, Taccuini di lavoro, vol. 6, Napoli 1987, p. 285 (3 luglio 1950).|url=http://www.loccidentale.it/node/8259|language=it|access-date=28 maj 2026|archive-date=3 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140303100706/http://www.loccidentale.it/node/8259|url-status=dead}}</ref> Deri më 11 shkurt 1929, me [[Traktati Lateran|Paktet Laterane,]] Kisha kishte arritur një marrëdhënie të ekuilibruar me institucionet shtetërore italiane, duke u distancuar kështu nga pozicionet politike antifashiste të idealizmit të Kroçes. Kroçe ishte kundër Konkordatit dhe deklaroi hapur në Senat se "pranë ose përpara njerëzve që e konsiderojnë Parisin si të denjë për një meshë, ka të tjerë për të cilët dëgjimi i një meshe ose jo është diçka që vlen pafundësisht më shumë se Parisi, sepse është çështje ndërgjegjeje". [[Benito Musolini|Musolini]] u përgjigj duke e shpallur atë "një shmangës të historisë" dhe duke e akuzuar filozofin si të prapambetur dhe frikacak përballë progresit historik. Kur Croce shkroi ''Historinë e [[Evropa|Evropës]] në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë'', [[Vatikani]] e kritikoi ashpër autorin i cili mbrojti filozofitë që lartësonin një fe lirie pa Zot. Zyra e Shenjtë e vendosi këtë libër në Indeks në vitin 1932, por, duke mos marrë ndonjë ndryshim zemre nga Croce në vitet në vijim, në vitin 1934 i futi të gjitha shkrimet e tij në listën e librave të ndaluar. Polemika antikonkordat e Croce-s pati si qëllim bashkimin e filozofit të ri jo të dhunshëm dhe liberal-socialist Aldo Capitini, i cili, në vjeshtën e vitit 1936 në Firence, në shtëpinë e Luigi Russo -s, kishte pasur mundësinë të takonte Croce-n, të cilit i kishte dhënë një pako me daktilografë që filozofi napolitan i kishte vlerësuar dhe i kishte botuar në janar të vitit pasardhës nga botuesi Laterza i Barit me titullin ''Elementi di un'experienza religiosa'' . Brenda një kohe të shkurtër, ''Elementi'' u bë një nga referencat kryesore letrare të të rinjve antifashistë. Qëndrimi personal i Croce-s ndaj fesë katolike shprehet mirë në esenë e tij ''Pse nuk mund ta quajmë veten "të krishterë"'', shkruar në vitin 1942. Termi "të krishterë" i futur në titull në thonjëza nuk kishte për qëllim të tregonte aderimin në një kredo konfesionale, por më tepër vetëdijen për një përkatësi të pashmangshme kulturore të përfaqësuar në perspektivën e tij të veçantë nga fenomeni i Krishterimit: nuk ishte një rrëfim i besimit të krishterë për shkak të mohimit të [[Agnosticizmi|agnosticizmit]] siç donte të nënkuptonte propaganda fashiste, por për të njohur vlerën historike dhe "trazirat shpirtërore":{{Blockquote|Krishterimi ishte revolucioni më i madh që njerëzimi ka arritur ndonjëherë: aq i madh, aq gjithëpërfshirës dhe i thellë, aq i frytshëm në pasoja, aq i papritur dhe i papërmbajtshëm në shpalosjen e tij, saqë nuk është për t'u habitur që një mrekulli është shfaqur ose mund të shfaqet ende, një zbulesë nga lart, një ndërhyrje e Zotit në çështjet njerëzore, të cilat prej tij kanë marrë një ligj dhe drejtim krejtësisht të ri. Të gjitha revolucionet e tjera, të gjitha zbulimet e mëdha që shënojnë epoka në historinë njerëzore, nuk i qëndrojnë krahasimit me të, duke u dukur të veçanta dhe të kufizuara në krahasim. Të gjitha, pa përjashtuar ato që Greqia bëri për poezinë, artin, filozofinë, lirinë politike dhe Romën e ligjit: për aftësinë e parimeve të krishtera për t'iu kundërvënë [[neopaganizmit]] dhe [[ateizmit]] të përhapur nga [[nacizmi]] dhe [[komunizmi sovjetik]]<ref>B. Croce, "Pse nuk mund ta quajmë veten "të krishterë", në "La Critica", 20 nëntor 1942</ref> pastaj në "Diskurse mbi filozofi të ndryshme", Laterza, Bari 1945:}}{{Blockquote|...Jam thellësisht i bindur dhe i bindur se mendimi dhe qytetërimi modern janë të krishtera, një vazhdim i impulsit të dhënë nga Jezusi dhe Pali. Kam shkruar një shënim të shkurtër historik mbi këtë, të cilin do ta publikoj sapo të kem hapësirën në dispozicion. Për më tepër, a nuk mendoni se në këtë luftë të tmerrshme botërore ajo që është në konflikt është një koncept ende i krishterë i jetës me një tjetër që mund të datojë që nga periudha para-kristiane, dhe në fakt para-helenike dhe para-orientale, të plaket dhe të rilidhë atë që i parapriu qytetërimit, dhunën barbare të hordës?<ref>B. Croce, M. Curtopassi, ''Dialogo su Dio. Carteggio 1941-1952'', op. cit. ''ibidem''.</ref>}} Shkurt, Croce sheh te Krishterimi themelin historik të qytetërimit perëndimor, por nuk e mohon imanentizmin radikal të mendimit të tij, i cili sheh te feja një moment të realizimit historik të shpirtit, i cili, duke e kapërcyer atë, lëviz drejt një sinteze më të lartë. Në Asamblenë Kushtetuese ai luftoi kundër futjes, të kërkuar nga [[Democrazia Cristiana|DC-ja]] dhe nga komunisti Togliatti, të Pakteve Laterane në paragrafin e dytë të nenit 7 të [[Kushtetuta e Italisë|Kushtetutës së Republikës Italiane]], duke e gjykuar atë si "arrogancë të paturpshme priftërore".<ref name="Griffo"/> Megjithatë, duke pasur parasysh zgjedhjet politike të vitit 1948, ai arriti një marrëveshje me sekretarin e [[Democrazia Cristiana|Demokracisë Kristiane]], [[Alcide De Gasperi]], për t'i dhënë jetë një manifesti të përbashkët, ''Evropës, kulturës dhe lirisë'', kundër totalitarizmit të kaluar dhe të tashëm. Pas fitores së DC-së, ai iu përgjigj ashpër njerëzve laikë me mendim të djathtë të lidhur me Frontin Popullor, të cilët talleshin me klasën e përulur dhe fshatare nga e cila përbëhej kryesisht elektorati katolik:{{Blockquote|"Qofshin të bekuar ata [[beguines]] me të cilët qeshni, sepse pa votën dhe angazhimin e tyre ne nuk do të ishim të lirë sot.<ref>Në [[Vittorio Messori]], ''Të mendosh për historinë: një lexim katolik i aventurës njerëzore'', Paoline, 1992, f. 500.</ref>"}} Në vitin 1950, duke lënë udhëzime për vdekjen e tij (e cila do të ndodhë tre vjet më vonë), ai do të shkruajë në vend të kësaj se ndjeshmëria fetare e gruas së tij katolike do ta lejojë atë të shmangë një prift që përpiqet ta "shpëlejë" atë në minutën e fundit, sepse është "një gjë e tmerrshme të përfitosh nga dobësitë për t'i rrëmbyer një burri një fjalë që ai kurrë nuk do ta kishte thënë në një gjendje të shëndetshme".<ref name="Griffo"/> === Privatësia === Nga viti 1893 deri në vitin 1913, Croce ishte në një lidhje romantike dhe jetoi me [[Angelina Zampanelli|Angelina Zampanelli-n]], deri në vdekjen e saj. <ref name="amore">{{Cite web |title=Benedetto Croce e l'amore |url=http://www.nuovomonitorenapoletano.it/index.php?option=com_content&view=article&id=685:benedetto-croce-e-lamore&catid=38:storia&Itemid=28|language=it}}</ref> Në vitin 1911, çifti u vendos në Palazzo Filomarino, në [[Napoli]]. Më 25 shtator 1913, Angelina, duke vuajtur nga probleme me zemrën, vdiq në të dyzetat e saj të hershme në Raiano, ku qëndronte shpesh me Croce-n, në Palazzo Rossi-Sagaria, mysafire e kushërirës së filozofit, Maria Teresa Petroni, gruas së pronarit të tokës Valentino Rossi. Në vitin 1914, Croce u martua në [[Torino]], me një rit fetar dhe më pas civil, me [[Adele Rossi|Adele Rossin]], me të cilën pati pesë fëmijë: Giulion (i vetmi mashkull, i cili vdiq si fëmijë në vitin 1917) dhe katër vajzat Elena, Alda, [[Lidia Herling Croce|Lidia]] (gruaja e shkrimtarit [[Polonia|polak]] dhe disidentit [[Kundërkomunizmi|antikomunist]] Gustaw Herling-Grudziński ) dhe [[Silvia Croce|Silvia]].<ref name="amore"/><ref>{{Cite web |title=Morta Alda Croce, figlia di Benedetto Croce |url=http://www.liberalsocialisti.org/articol.php?id_articol=1608|language=it}}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-07-29 |title=È morta Silvia Crocel'ultima figlia del filosofo |url=https://napoli.repubblica.it/cronaca/2011/07/29/news/e_morta_silvia_l_ultima_figlia_di_benedetto_croce-19790053/ |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-07 |title=Morta Lidia, figlia di Benedetto Croce - Cultura |url=http://www.ansa.it/sito/notizie/cultura/libri/2015/04/07/morta-lidia-figlia-di-benedetto-croce_71577772-75c2-417f-8836-b46c718e6b00.html |language=it}}</ref> == Referime == [[Kategoria:Anëtarë të Shoqërisë Filozofike Amerikane]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Italisë]] [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1866]] [[Kategoria:Agnostikë italianë]] [[Kategoria:Ministra të Arsimit të Italisë]] tqte9l9znptxmprd0epgsss3ok5yuar 0 397686 2995673 2973905 2026-06-10T11:20:05Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995673 wikitext text/x-wiki '''Basketbolli në Kosovë''' është një sport me traditë të hershme, i cili filloi të luhej në vitet 1940 pas sjelljes së topit të parë nga Hajrullah Morina në Gjakovë. Klubi i parë u themelua në Prizren më 1945, ndërsa në vitin 1949 u krijua Lidhja e Basketbollit e Kosovës. Gjatë dekadave të mëvonshme, ekipe si KB Universiteti nga Prishtina dhe KB Besa (Buduçnosti) nga Peja arritën sukses në ligat jugosllave. Pas themelimit të Federatës së Basketbollit të Kosovës më 1991 dhe pranimit të saj në FIBA më 2015, basketbolli kosovar u konsolidua si një nga sportet kryesore në vend, me klube si KB Prishtina, KB Peja dhe KB Trepça që përfaqësojnë Kosovën në gara rajonale e evropiane. == Vështrim == Basketbolli në Kosovë nisi në vitet e 40‑ta, kur Hajrullah Morina solli topin e parë nga Torino në Gjakovë ndërsa në Prizren u formua klubi i parë në vitin 1945 nga ana e Xhevdet Xhihës rreth të cilit u mblodhën pionierët e parë. Në vitin 1947 u themelua [[KB Trepça]] ndërsa në vitin 1949 u themelua Lidhja e Basketbollit e Kosovës me kryetar Sahit Zatriqin. Kampionati i parë u zhvillua në formë turneu me ekipe nga Prishtina, Peja, Prizreni dhe Mitrovica. Që në fillim basketbolli u luajt paralelisht nga meshkujt dhe femrat. Ekipi i femrave të Prishtinës, i formuar më 1948, pati suksese të dukshme në Ligën e Jugosllavisë, shpesh më të mëdha se ekipet e meshkujve. Në vitet ’50 dhe ’60, Buduçnosti i Pejës u bë klubi kryesor, me Mithat Belegun dhe Agim Kasapollin si figura të spikatura, duke garuar rregullisht në Ligën e Dytë Jugosllave.<ref>{{Cite web|title=Federata e Basketbollit të Kosovës|url=https://www.basketbolli.com/History|access-date=2026-03-24|website=www.basketbolli.com|language=en}}</ref> Në fund të viteve ’60 filloi masivizimi i basketbollit, me trajnerë dhe sportistë që e ngritën nivelin e lojës. Elektro Kosova në Prishtinë krijoi një gjeneratë të fortë me lojtarë si Valdet Spahija, Blerim Vuniqi dhe Zufer Avdija. Ky i fundit arriti të luajë për Crvena Zvezdën dhe të fitojë medalje bronzi me kombëtaren e Jugosllavisë në Botërorin e Kolumbisë, duke u bërë basketbollisti më i suksesshëm i lindur në Kosovë. Në vitet ’80, KB Universiteti nga Prishtina në basketbollin e femrave u shndërrua në një nga ekipet më të forta të Jugosllavisë, me lojtare si Resmije Juniku dhe Xhevahire Mustafa, duke arritur fitore historike ndaj Crvena Zvezdës kampione e Evropës. Ky ekip ishte ndër më të ndjekurit në Jugosllavi dhe përfaqësonte një kulm të basketbollit kosovar të asaj kohe. Kosova kontribuoi edhe në nivel institucional: Mehmet Dobërçani shërbeu si kryetar i Federatës së Basketbollit të Jugosllavisë në fillim të viteve ’80, ndërsa Mithat Belegu u bë gjyqtari i parë ndërkombëtar i FIBA‑s nga Kosova, me karrierë të gjerë në katër kontinente. Përveç tij, edhe gjyqtarë të tjerë si Agim Dushi dhe Valdet Spahija referuan në Ligën e Parë të Jugosllavisë.<ref>{{Cite web|title=Si filloi basketbolli në Kosovë|url=https://ligaunike.com//Article/ArticleSingle?articleId=1530|access-date=2026-03-24|website=ligaunike.com|language=en}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Kështu, periudha nga vitet ’40 deri në fund të viteve ’80 shënon themelin e basketbollit kosovar, me pionierë, klube të forta, suksese të femrave, lojtarë të dalluar dhe kontribute të rëndësishme në nivel jugosllav, duke vendosur bazën për zhvillimet e mëvonshme pas themelimit të [[Federata e Basketbollit e Kosovës|Federatës së Basketbollit të Kosovës]] më 1991. Kampionati i parë i basketbollit të pavarur u mbajt në vitin 1991 me tetë ekipe pjesëmarrëse. Kampionia e parë ishte KB Prishtina. Federata e Basketbollit e Kosovës u pranua si anëtare e plotë e FIBA-s më 13 mars 2015.<ref>{{Cite web|date=13 mars 2015|title=Kosovo becomes 215th National Member Federation of FIBA|url=https://www.fiba.basketball/news/kosovo-becomes-215th-national-member-federation-of-fiba|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315235854/http://www.fiba.com/news/kosovo-becomes-215th-national-member-federation-of-fiba|archive-date=15 mars 2015|access-date=13 mars 2015|publisher=FIBA}}</ref> Kosova mori pjesë për herë të parë në kualifikimet e EuroBasket në [[Kualifikueset e EuroBasket 2017|vitin 2017.]]<ref>{{Cite web|date=22 tetor 2015|title=Kosova në kualifikimet për "Eurobasket 2017"|url=https://telegrafi.com/kosova-ne-kualifikimet-per-eurobasket-2017/|access-date=11 nëntor 2023|website=Telegrafi}}</ref> Kosova do të siguronte fitoren e saj të parë kundër Maqedonisë së Veriut në debutimin e saj, duke fituar me 72–68 në shtëpi.<ref>{{Cite web|title=Kosovo v MKD boxscore - FIBA Basketball World Cup 2019 European Pre-Qualifiers 2017 - 2 August|url=https://www.fiba.basketball/basketballworldcup/2019/european-pre-qualifiers/0208/Kosovo-MKD}}</ref><ref>[http://www.basketbolli.com/sq/article/fitore-e-madhe-e-kosoves-ndaj-maqedonise Fitore e madhe e Kosovës ndaj Maqedonisë] basketbolli.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180625161155/http://www.basketbolli.com/sq/article/fitore-e-madhe-e-kosoves-ndaj-maqedonise|date=2018-06-25}}</ref> Kosova do të fitonte edhe një herë gjatë Parakualifikimeve, kundër Estonisë, duke përfunduar me një rekord (2–2) dhe duke avancuar në raundin e dytë të kualifikimeve të Kupës së Botës.<ref>{{Cite web|date=3 janar 2018|title=Fitorja e vitit – Kosova kundër Estonisë në basketboll - KOHA.net|url=https://www.koha.net/sport/67040/fitorja-e-vitit-ndash-kosova-kunder-estonise-ne-basketboll/|access-date=11 nëntor 2023}}</ref> Në raundin tjetër, Kosova dështoi të përparonte dhe nuk u kualifikua.<ref>{{Cite web|title=Kosovo at the FIBA Basketball World Cup 2019 European Qualifiers 2019|url=https://www.fiba.basketball/basketballworldcup/2019/european-qualifiers/team/Kosovo}}</ref> Kosova së fundmi regjistroi fitoren e saj më të lartë kundër Zvicrës duke shënuar një fitore me 76–49 në kualifikimet për turneun EuroBasket 2025.<ref>{{Cite web|title=Kosovo v Switzerland boxscore - FIBA EuroBasket 2025 Pre-Qualifiers - 19 July|url=https://www.fiba.basketball/eurobasket/2025/pre-qualifiers/game/1907/Kosovo-Switzerland|access-date=11 nëntor 2023|website=FIBA.basketball}}</ref><ref>{{Cite web|date=19 korrik 2023|title=Kosova fiton bindshëm ndaj Zvicrës në basketboll|url=https://www.albinfo.ch/kosova-fiton-bindshem-ndaj-zvicres-ne-basketboll/|access-date=11 nëntor 2023|website=Albinfo}}</ref> Ekipi kombëtar i basketbollit për meshkuj nën 20 vjeç i Kosovës arriti të kualifikohej për herë të parë në Divizionin B të EuroBasketbollit FIBA U20 në vitin 2025.<ref>{{Cite web|title=Kosova U20 kualifikohet në çerekfinale të Evropianit në basketboll|url=https://indeksonline.net/kosova-u20-kualifikohet-ne-cerekfinale-te-evropianit-ne-basketboll/}}</ref><ref>{{Cite web|date=16 korrik 2025|title=Dje u kualifikua në çerekfinale të Evropianit, sot Kosova U-20 do të përballet me Turqinë|url=https://www.gazetaexpress.com/dje-u-kualifikua-ne-cerekfinale-te-evropianit-sot-kosova-u-20-do-te-perballet-me-turqine/}}</ref> Në Grupin D ata përfunduan të dytët në renditje.<ref>{{Cite web|date=17 korrik 2025|title=Kosova U20 mëson kundërshtarin në çerekfinale të EuroBasket, Divisioni B|url=https://www.arbresh.info/sport/kosova-u20-meson-kundershtarin-ne-cerekfinale-te-eurobasket-divisioni-b/}}</ref> Në Raundin e Kampionatit ata u përballën me Zvicrën në çerekfinale, duke rezultuar në një humbje për Kosovën.<ref>{{Cite web|date=18 korrik 2025|title=Kosova U20 mposhtet nga Zvicra në Kampionatin Evropian Divizoni B|url=https://gazetablic.com/iiddkosova-u20-eliminohen-nga-kampionati-evropian-divizioni-b-mposhtet-nga-zvicra/}}</ref> Kosova e përfundoi turneun në vendin e 8-të.<ref>{{Cite web|date=19 korrik 2025|title=Kosova U-20 e humb ndeshjen ndaj Britanisë së Madhe për plasman prej pozitës 5-8 - Lajmet e fundit - Zëri|url=https://zeri.info/sport/585316/kosova-u-20-e-humb-ndeshjen-ndaj-britanise-se-madhe-per-plasman-prej-pozites-5-8/|access-date=2025-08-22|website=zeri.info}}</ref><ref>{{Cite web|date=20 korrik 2025|title=Kosova U20 dëshpëron edhe ndaj Irlandës, përfundon e teta në Evropianin B|url=https://varkosova.com/2025/07/kosova-u20-deshperon-edhe-ndaj-irlandes-perfundon-e-teta-ne-evropianin-b/|access-date=24 mars 2026|archive-date=7 prill 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260407091531/https://varkosova.com/2025/07/kosova-u20-deshperon-edhe-ndaj-irlandes-perfundon-e-teta-ne-evropianin-b/|url-status=dead}}</ref> Që nga viti 2013, pesë skuadra nga Kosova [[KB Prishtina]], [[KB Peja]], [[KB Trepça]], [[KB Bashkimi]] dhe [[KB Rahoveci]] kanë marrë pjesë në [[Liga Ballkanike e Basketbollit|Ligën Ndërkombëtare të Basketbollit Ballkanik]] (BIBL).<ref>{{Cite web|title=balkanleague.net|url=http://balkanleague.net/en/index.php|access-date=2016-08-28|website=Balkanleague.net}}</ref> Federata e Basketbollit e Kosovës organizon gara në kategori të ndryshme për meshkuj dhe femra. Liga kryesore quhet Superliga ETC. Federata e Basketbollit e Kosovës menaxhon gjithashtu garën e Kupës së Kosovës. Ekipet pjesëmarrëse në Superligën ETC janë: [[KB Prishtina|Prishtina]], [[KB Peja|Peja]], [[KB Trepça|Trepça]], [[KB Bashkimi|Bashkimi]], [[KB Drita]], [[KB Besa]], RTV 21 dhe Kastrioti.<ref>{{Cite web|title=ETC SUPERLIGA &#124; FBK – Federata e Basketbollit te Kosoves, Kosovo Basketball Federation|url=http://www.basketbolli.com/sq/league/etc-superliga|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140402174016/http://www.basketbolli.com/sq/league/etc-superliga|archive-date=2014-04-02|access-date=2014-03-01}}</ref> Prishtina debutoi në Basketbollin Evropian në Kupën FIBA të Evropës në sezonin 2015–16 . Ata arritën të kualifikoheshin për playoff për herë të parë në sezonin 2018–19 .<ref>{{Cite web|title=FIBA Europe Cup Round of 16 pairings drawn|url=https://www.fiba.basketball/europecup/18-19/news/fiba-europe-cup-round-of-16-pairings-drawn|website=FIBA.basketball}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 mars 2019|title=Z-Mobile Prishtina nuk ia del ndaj Vareses, rezultati 77:80|url=https://klankosova.tv/z-mobile-prishtina-nuk-ia-del-ndaj-vareses-rezultati-7780/}}</ref> [[KB Ylli]] është klubi më i fundit që përfaqësoi Kosovën në Kupën FIBA të Evropës 2022–23 . KB Prishtina gjithashtu debutoi në Ligën Evropiane të Basketbollit të Veriut (ENBL).<ref>{{Cite web|date=30 gusht 2022|title=Welcome SIGAL Prishtina!|url=https://www.enbleague.eu/post/welcome-sigal-prishtina}}</ref> Ata u kualifikuan për në çerekfinale gjatë Ligës Evropiane të Basketbollit të Veriut 2022–23 .<ref>{{Cite web|date=10 shkurt 2023|title=Historike: Sigal Prishtina kualifikohet në "play-off" të ENBL|url=https://sinjali.com/historike-sigal-prishtina-kualifikohet-ne-play-off-te-enbl/}}</ref> Në Ligën e Kampionëve të Basketbollit, Kosova debutoi me KB Prishtina në sezonin 2017–18 .<ref>{{Cite web|date=21 shtator 2017|title=Prishtina kërkon mrekullinë në Minsk|url=https://www.koha.net/sport/45627/prishtina-kerkon-mrekulline-ne-minsk}}</ref> Në sezonin 2018-19, KB Prishtina arriti të siguronte fitoren e parë të Kosovës në këtë garë.<ref>{{Cite web|date=20 shtator 2018|title=Z Mobile Prishtina bindëse në triumfin ndaj Donar Groningen|url=https://telegrafi.com/z-mobile-prishtina-bindese-ne-triumfin-ndaj-donar-groningen/}}</ref><ref>{{Cite web|date=21 shtator 2018|title=Basketball Champions League/Prishtina fiton të parën ndaj Donar Groningen|url=https://www.supersport.al/basketball-champions-league-prishtina-fiton-te-paren-ndaj-donar-groningen/}}</ref> Ata humbën raundin e dytë të fazës kualifikuese. [[Superliga e Kosovës në Basketboll|Superliga e Basketbollit e Kosovës]] renditet e 35-ta në Evropë në Ligën e Kampionëve të Basketbollit. Në vitin 2024, [[KB Trepça|Trepça]] u bë klubi i parë kosovar që arriti një fitore në kualifikueset e BCL duke mposhtur kampionin qipriot Keravnos, por humbi kundër kampionit çek Nymburk në raundin tjetër.<ref>{{Cite news|date=18 shtator 2024|title=Trepça shkruan histori, fiton ndeshjen kualifikuese të Championsit|work=albinfo.ch|url=https://www.albinfo.ch/trepca-shkruan-histori-fiton-ndeshjen-kualifikuese-te-championsit/}}</ref> Klubi i basketbollit KB Prishtina mori pjesë me sukses në Ligën WABA në sezonin 2003–04, në të cilën u kualifikuan për në Final Four pasi përfunduan të tretat në sezonin e rregullt. Ata u përballën me Šibenik Jolly JBS në gjysmëfinale, por nuk kaluan në finale.<ref>{{Cite web|title=Federata e Basketbollit të Kosovës|url=https://www.basketbolli.com/Article/History|access-date=24 mars 2026|archive-date=6 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220506194825/https://basketbolli.com/Article/History|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Fitueset e Kupës së Kosovës ndër vite (Femrat)|url=https://www.botasot.info/basketboll-sporti/1041564/fitueset-e-kupes-se-kosoves-nder-vite-femrat/}}</ref> == Shih edhe == * [[Sporti në Kosovë]] * [[Komiteti Olimpik i Kosovës]] * [[Kosova në Lojërat Olimpike]] * [[Superliga e Kosovës në Basketboll]] * [[Kombëtarja kosovare e basketbollit]] == Referime == [[kategoria:Basketbolli në Kosovë]] [[Kategoria:Sporti në Kosovë]] qh2dxfgvjt8w5kb1e446car6oqwzv9t 1 398229 2995674 2973906 2026-06-10T11:20:06Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995674 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Basketbolli në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2917739 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220506194825/https://basketbolli.com/Article/History për lidhjen https://www.basketbolli.com/Article/History. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 mars 2026 13:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Basketbolli në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2973905 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://ligaunike.com//Article/ArticleSingle?articleId=1530. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 prill 2026 12:25 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Basketbolli në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995673 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260407091531/https://varkosova.com/2025/07/kosova-u20-deshperon-edhe-ndaj-irlandes-perfundon-e-teta-ne-evropianin-b/ për lidhjen https://varkosova.com/2025/07/kosova-u20-deshperon-edhe-ndaj-irlandes-perfundon-e-teta-ne-evropianin-b/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 13:20 (CEST) o6z1cs8bl7lwgps3adgt32qkbs5fn97 0 398500 2995599 2973697 2026-06-10T06:10:48Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995599 wikitext text/x-wiki '''Amina Nuraj''' ([[Gjuha serbe|Serbisht]]: ''Amina Nurić'', e lindur më 25 prill 1997) është aktiviste [[Shqiptarët|shqiptare]] nga [[Pazari i Ri|Pazari i Ri/Tregu i Ri]]. Ajo angazhohet intensivisht për identitetin kombëtar dhe të drejtat e shqiptarëve në rajonin e [[Sanxhaku (krahinë)|Sanxhakut]].<ref>{{cite news|url=https://lajmial.com/amina-nuraj-zeri-qe-nuk-u-shua-kurre/|title=Amina Nuraj – Zëri që nuk u shua kurrë|work=lajmial.com|date=24 janar 2026|language=sq|access-date=3 prill 2026|archive-date=24 janar 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260124120145/https://lajmial.com/amina-nuraj-zeri-qe-nuk-u-shua-kurre/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.kosovarja-ks.com/tag/amina-nuraj/|title=Vajza nga Novi Pazari, pas 15 vitesh e kuptoi që është shqiptare|work=kosovarja-ks.com|language=sq}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Nuraj, Amina}} [[Kategoria:Lindje 1997]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Njerëz nga Pazari i Ri]] [[Kategoria:Aktivistë shqiptarë]] {{cung}} 7vrqdw9zylzuu9rjgyi59es5ceehggr 1 399516 2995582 2973538 2026-06-10T04:21:38Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995582 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Agron Gjekmarkaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2973537 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://kqz.gov.al/lajme/kshz-shperndan-mandatet-dhe-percakton-kandidatet-fitues-per-qarqet-kukes-korcce-lezhe-gjirokaster. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 prill 2026 05:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Agron Gjekmarkaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995581 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://deputetim.al/2019/06/21/agron-gjekmarkaj/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 06:21 (CEST) ko0gs6tzo8balgt8n80svr3v99mhfju 0 401136 2995532 2995226 2026-06-09T22:04:45Z Sadsadas 51943 /* Klube */ 2995532 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Pedri | image = Pedri.jpg | caption = Pedri duke luajtur me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjën]] në 2025 | full_name = Pedro González López<ref name="FIFA">{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Spain (ESP)|publisher=FIFA|language=en|page=27|date=18 dhjetor 2022|access-date=9 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|archive-date=18 dhjetor 2022|url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|25|11|2002|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = [[Bajamar, Tenerife|Bajamar]], Spanjë | height = 1.74 m<ref name="FIFA"/> | position = [[Mesfushor]] | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2013–2015 | youthclubs1 = [[UD Tegueste|Tegueste]] | youthyears2 = 2015–2018 | youthclubs2 = [[CD Laguna de Tenerife|Laguna]] | youthyears3 = 2018–2019 | youthclubs3 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | years1 = 2019–2020 | clubs1 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | caps1 = 36 | goals1 = 4 | years2 = 2020– | clubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps2 = 165 | goals2 = 22 | nationalyears1 = 2019 | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle nën-17 e futbollit|Spanja U17]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = [[Kombëtarja spanjolle nën-18 e futbollit|Spanja U18]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2020 | nationalteam3 = [[Kombëtarja spanjolle nën-19 e futbollit|Spanja U19]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2020 | nationalteam4 = [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanja U21]] | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2021 | nationalteam5 = [[Kombëtarja spanjolle nën-23 e futbollit|Spanja U23]] | nationalcaps5 = 7 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2021– | nationalteam6 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps6 = 40 | nationalgoals6 = 5 | club-update = 21:09, 17 maj 2026 (UTC) | nationalteam-update = 23:45, 31 mars 2026 (UTC) }} '''Pedro González López''' (lindur më 25 nëntor 2002) është një [[futbolli]]st profesionist spanjoll i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor]] për klubin spanjoll [[FC Barcelona|Barcelona]] dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]]. Pedri njihet për pasimet e tij, kontrollin e topit, organizimin e lojës dhe driblimet si dhe konsiderohet një nga mesfushorët më të mirë në botë.<ref>{{cite web |author=Tom Maston |date=29 prill 2025 |title=Ballon d'Or 2025 Power Rankings: Ousmane Dembele edges ahead of Barcelona trio despite Lamine Yamal's sensational Champions League showing |url=https://www.goal.com/en-ng/lists/ballon-dor-2025-power-rankings/bltd009fae5576d751f#cs260659c9499bd2af |access-date=5 maj 2025 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author=Nestor Watach |date=17 prill 2025 |title=2025 Ballon d'Or power rankings: Mbappe's hopes dealt fatal blow... |url=https://www.planetfootball.com/lists-and-rankings/2025-ballon-dor-power-rankings-mbappe-lewandowski-yamal-haaland |access-date=5 maj 2025 |website=Planet Football|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=2025 FC 100: Pedri among best central midfielders in men's soccer |date=4 qershor 2025|publisher=ESPN FC|language=en|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178073/2025-fc-100-pedri-best-central-midfielders-mens-soccer}}</ref> ==Jeta e hershme== Pedri lindi në Bajamar, Tenerife të [[Ishujt Kanarie|Ishujve Kanarie]].<ref>{{cite web|url=https://lalagunatf.com/pedri-no-olvida-sus-origenes-fui-muy-feliz-en-bajamar/|title=Pedri: "Fui muy feliz en las piscinas de Bajamar"|publisher=La Laguna TF|language=es|date=15 gusht 2022|accessdate=16 shtator 2022}}</ref> Në moshën tre vjeç, familja e tij u shpërngul në Tegueste. Ai e nisi karrierën si futbollist me klubin e qytetit, duke u aktivizuar si [[Mbrojtësi (futboll)|qëndër-mbrojtës]]. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e Lagunës, me të cilën luajti deri në vitin 2018.<ref>{{cite web|publisher=ESPN FC|url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mundial/nota/_/id/10652918/pedri-gonzalez-espana-seleccion-joven-figura-perfil-copa-mundo-mundial-qatar-2022-grupo-e|title=Pedri, la joven realidad y figura de España en la Copa del Mundo 2022|date=25 korrik 2022|access-date=27 korrik 2022|language=es}}</ref> Po në atë vit, Pedri nuk kaloi një provë me [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]], të cilët i thanë se ai nuk ishte në nivelin e klubit. Ai u stërvit vetëm disa ditë për shkak të reshjeve të shumta të dëborës, dhe në bazë të atyre seancave stërvitore, Reali e dërgoi në shtëpi.<ref>{{Cite web |date=24 mars 2022 |title=Pedri: I didn't like being rejected by Real Madrid, but now I'm where I want to be |url=https://e01-marca.uecdn.es/en/football/barcelona/2022/03/24/623c4b0a22601d8b568b45d6.html |access-date=3 dhjetor 2025 |publisher=Marca|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Josh S |date=24 mars 2022 |title=Pedri opens up on Real Madrid rejection |url=https://www.barcablaugranes.com/fc-barcelona-transfer-rumors-news/2022/3/24/22994345/pedri-opens-up-on-real-madrid-rejection |access-date=3 dhjetor 2025 |website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera me klube== ===Las Palmas=== Pedri u bë pjesë e akademisë së [[UD Las Palmas|Las Palmasit]] në vitin 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.tintaamarilla.es/noticia/2019/09/04/169/34272-El_Tenerife_desestimo_a_Pedri_porque_era_pequenito_y_flaco.html|title=El Tenerife desestimó a Pedri porque era pequeñito y flaco|publisher=Tinta Amarilla|language=es|date=4 shtator 2019|accessdate=10 shtator 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eldiario.es/canariasahora/Deportes/futbol/Pedri-Pepe_Mel-UD_Las_Palmas-futbol-cantera-pretemporada-Tenerife_0_917608478.html|title='Pedri', el tinerfeño que Pepe Mel quiere para la a UD Las Palmas|publisher=El Diario|language=es|date=6 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Më 15 korrik 2019, në moshën 16 vjeç, Pedri firmosi një kontratë profesioniste katër-vjeçare me klubin si dhe u bë pjesë e ekipit të parë nën drejtimin e trajnerit [[Pepe Mel]].<ref>{{cite web|url=https://www.udlaspalmas.es/noticias/noticia/el-juvenil-pedri-firma-contrato-profesional-con-la-ud-las-palmas|title=El juvenil Pedri firma contrato profesional con la UD Las Palmas|publisher=UD Las Palmas|language=es|date=15 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Pedri bëri debutimin e tij si profesionist më 18 gusht 2019 duke u aktivizuar si titullar në humbjen 1–0 kundër [[SD Huesca|Huescës]] në [[Segunda División]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/segunda-division/cronica/2019/08/18/5d5970d7ca4741ba178b45e9.html|title=El Huesca se lleva el triunfo gracias a un gol de Álex Gallar en la segunda parte|publisher=Marca|language=es|date=18 gusht 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Ai shënoi golin e parë në karrierë më 19 shtator në suksesin minimal kundër [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]]; ky gol e bëri atë shënuesin më të ri në historinë e klubit në moshën 16 vjeç, 9 muaj e 23 ditë.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2019/09/20/segunda/1568930488_444391.html|title=Pedri es una estrella: golazo y primera victoria de Las Palmas|publisher=[[Diario AS]]|language=es|date=20 shtator 2019|accessdate=13 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=10 things about Pedri|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1744265/10-things-about-pedri|access-date=17 gusht 2020|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> ===Barcelona=== ====2019–2023: Sezoni debutues dhe trofetë e para==== Më 2 shtator 2019, Barcelona arriti një marrëveshje me Las Palmasin për transferimin e Pedrit, e cila do të hynte në fuqi më 1 korrik 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/noticies/1335629/barca-i-las-palmas-arriben-a-un-acord-per-al-traspas-de-pedri|title=Barça i Las Palmas arriben a un acord per al traspàs de Pedri|publisher=FC Barcelona|language=ca|date=2 shtator 2019|accessdate=2 shtator 2019}}</ref> Lojtari firmosi një kontratë dy-vjeçare me klubin, që pagoi 5 milion € për kartonin e tij plus bonuse të ndryshme. Pedri u vendos në ekipin e parë për sezonin e ri dhe mori fanellën me numrin 16.<ref>{{cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/pedri-tendra-ficha-del-primer-equipo-lucira-dorsal-8127642|title=Pedri tendrá ficha del primer equipo y lucirá el dorsal '16'|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]|language=es|date=25 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me Barcelonën më 27 shtator në fitoren 4–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në [[La Liga]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë në vënd të [[Philippe Coutinho]]s.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/barcelona-vs-villarreal/cronica/2020/09/27/5f70fbd846163f1e618b45a3.html|title=Ansu Fati takes charge at Barcelona|publisher=Marca|language=en|date=27 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Pedri luajti ndeshjen e parë si titullar më 17 tetor në humbjen surprizë 1–0 në transfertë kundër [[Getafe CF|Getafes]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2020/10/17/5f8b5fb122601d24338b461d.html|title=Barcelona slump to defeat at Getafe|publisher=Marca|language=en|date=17 tetor 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e parë me klubin në fitoren 5–1 kundër ekipit hungarez [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]]; ky ishte gjithashtu edhe debutimi i tij në këtë kompeticion.<ref>{{cite news |author1=Rob Train|title=Messi has Barcelona ticking against lively Ferencváros|url=https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html|accessdate=20 tetor 2020|publisher=Diario AS|language=en|date=20 tetor 2020 |archive-date=1 janar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101144520/https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html |url-status=dead }}</ref> Goli i tij i parë në La Liga erdhi më 7 nëntor në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]].<ref>{{cite news|author1=Fernando Carnerero|title=Todo es más fácil con Messi |url=https://www.marca.com/futbol/primera-division/barcelona-vs-betis/cronica/2020/11/07/5fa6aca8ca4741ab628b45aa.html|accessdate=7 nëntor 2020|publisher=Marca|date=7 nëntor 2020 |language=es}}</ref> Më 17 prill 2021, Pedri fitoi trofeun e parë të karrierës pasi Barcelona fitoi 4–0 kundër [[Athletic Bilbao]]s në finalen e Kupës së Mbretit.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2107669/fc-barcelona-win-their-31st-copa-del-rey-title/featured|title=FC Barcelona win their 31st Copa del Rey title|publisher=[[FC Barcelona]]|language=en|date=17 prill 2021|accessdate=23 maj 2021}}</ref> Dy javë më pas, në barazimin pa gola kundër [[Atlético Madrid]]it në [[Camp Nou]], Pedri u bë lojtari i dytë më i ri në historinë e klubit që luan 50 ndeshje, duke e arritur këtë në moshën 18 vjeç e 184 ditë. Përpara tij është vetëm sulmuesi [[Bojan Krkić]], i cili e arriti këtë rekord në moshën 18 vjeç e 3 ditë.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2132739/pedri-second-youngest-barca-player-to-make-50-appearances|title=Pedri: Second youngest Barça player to make 50 appearances|publisher=FC Barcelona|language=en|date=8 maj 2021|access-date=23 maj 2021}}</ref> Pedri e mbylli sezonin e parë me katalanasit me 52 ndeshje dhe 4 gola në të gjitha kompeticionet. Sezoni 2021–22 i Pedrit u kushtëzua nga dëmtimet. Pasi luajti si titullar në dy ndeshjet e para në kampionat, ai pësoi një dëmtim në kofshë në gusht dhe qëndroi jashtë fushe për më shumë se pesë muaj. Në tetor, ai firmosi një kontratë të re disa vjeçare me klubin; pjesë e kontratës ishte edhe një klauzolë lirimi 1 miliard €.<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.com/soccer/barcelona-espbarcelona/story/4496874/barcelonas-pedri-signs-deal-with-club-record-1-billion-release-clause|title=Pedri: New Barcelona contract, October 2021|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 tetor 2021|accessdate=14 maj 2021}}</ref> Gjatë muajit nëntor, Pedri u shpall fitues i çmimit [[Golden Boy]], i dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[Tuttosport]]'', si dhe [[Trofeu Kopa|Trofeut Kopa]], po ashtu dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[France Football]]''.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2021/11/22-87269881/golden_boy_2021_pedri_il_nuovo_ragazzo_doro_di_tuttosport|title=Golden Boy 2021, è Pedri il nuovo "Ragazzo d'Oro" di Tuttosport|date=22 nëntor 2021|publisher=Tuttosport|language=it|access-date=22 nëntor 2021}}</ref><ref name="2021 Ballon d'Or">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-date=25 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Follow live updates from the 2021 Ballon d'Or|publisher=The Independent|language=en|date=29 nëntor 2021|access-date=30 nëntor 2021}}</ref> Pedri u rikthye në aksion më 23 janar 2022, duke luajtur 90 minuta të plota në fitoren 1–0 kundër [[Deportivo Alavés|Alavés]]. Më 13 shkurt, Pedri shënoi në golin e parë të sezonit në barazimin 2–2 në derbi kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]]; goli, i cili u shënua në sekondën e 75të të ndeshjes, ishte më i shpejti në historinë e derbit.<ref>{{cite news|title=De Jong grabs late Barcelona equalizer|url=https://www.bbc.com/sport/football/60367868|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 shkurt 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Caramelo de Alba, gol de Pedri y el Barça abrió la lata en el 2'|url=https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|publisher=BeSoccer|date=13 shkurt 2022|language=es|access-date=29 maj 2026|archive-date=18 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718020553/https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|url-status=dead}}</ref> Më 14 prill, Pedri pësoi një tjetër dëmtim në kofshë gjatë ndeshjes së dytë çerek-finale të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] kundër [[Eintracht Frankfurt|Frankurtit]], duke e mbyllur sezonin para kohe.<ref>{{Cite web|date=15 prill 2022|title=Hamstring injury means Pedri is set to miss the rest of the season|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2022/04/15/62594c47ca474152178b4594.html|access-date=15 prill 2022|publisher=Marca|language=en}}</ref> Ai regjistroi gjithsej vetëm 22 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Pedri luajti titullar në të gjitha ndeshjet e ekipit gjatë pjesës së parë të sezonit 2022–23. Më 28 janar 2023, ai luajti ndeshjen e 100të në të gjitha kompeticionet me Barcelonën në një ndeshje të La Ligës kundër [[Girona FC|Gironës]]. Ai u aktivizua si zëvëndësues për të dëmtuarin [[Ousmane Dembélé]] dhe shënoi golin e vetëm të takimit.<ref name=":0">{{Cite web |author=Thomas Hindle |date=28 janar 2023 |title=100 Barcelona appearances at 20 years old! Why Pedri is already 'one of the best midfielders in the world' according to Xavi |url=https://www.goal.com/en-gh/news/100-barcelona-appearances-pedri-xavi/blt5038b4ef0b8750b2 |access-date=28 janar 2023 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref> Më 16 shkurt, ai u dëmtua në ndeshjen e parë të raundit me eliminim direkt të Ligës së Evropës kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]], duke u zëvendësuar në minutën e 41të.<ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/fr/news/barcelona-dealt-pedri-injury-blow-ahead-of-europa-league-return-leg-against-man-united-36817405|title=Barcelona dealt Pedri injury blow ahead of Europa League return leg against Man United|publisher=One Football|language=en|date=17 shkurt 2023|access-date=25 maj 2026}}</ref> Dëmtimi e mbajti atë tetë javë jashtë fushave. Në fund të sezonit, Pedri arriti të fitonte titullin e tij të parë të La Ligës, duke kontribuar me 26 ndeshje dhe 6 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3344756/fc-barcelona-liga-champions-202223|title=FC Barcelona, Liga champions 2022/23!|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 maj 2023}}</ref> ====2024–vazhdon: Tripleta e titujve në Spanjë dhe kontrata e re==== Me ardhjen e trajnerit të ri [[Hansi Flick]] në klub para nisjes së sezonit 2024–25, Pedri përmirësoi ndjeshëm fizikun e tij dhe për herë të parë ai pati një sezon pa dëmtime.<ref>{{Cite web|date=6 shtator 2024|title=Barcelona star claims Hansi Flick has transformed squad fitness|publisher=Sporting News|language=en|url=https://www.sportingnews.com/us/la-liga/barcelona/news/barcelona-star-hansi-flick-transformed-squad-fitness/1d7e3988737244e4247c1410|access-date=22 janar 2024}}</ref> Më 21 janar 2025, Pedri asistoi golin e [[Eric García]]s në takimin kundër [[S.L. Benfica|Benficës]] për të barazuar rezultatin në 4–4 në ndeshjen e fundit të fazës së Ligës së Kampionëve; Barcelona në fund fitoi 5–4 dhe siguroi kualikimin e menjëhershëm në raundin e 16-tave të kompeticionit.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/720334|title=Raphinha strike earns Barca win at Benfica and top-8 spot|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 janar 2025}}</ref> Nëntë ditë më vonë, ai rinovoi kontratën me klubin deri në qershor 2030.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4207990/pedri-signs-to-stay-with-barca-until-2030|title=Pedri signs to stay with Barça until 2030|publisher=FC Barcelona|language=en|date=30 janar 2025}}</ref> Pedri ishte gjithashtu protagonist në finalen e Kupës së Mbretit kundër Real Madridit më 26 prill, duke shënuar golin e parë të ndeshjes, me Barcelonën që fitoi 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2025/apr/27/barcelona-real-madrid-copa-del-rey-match-report|title=Barcelona win thrilling Copa del Rey and drive Madrid to red card fury|date=27 prill 2025|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=1 maj 2025}}</ref> Pedri u aktivizua në 37 ndeshje në kampionat, e cila u fitua sërisht nga Barcelona. Ai gjithashtu fitoi edhe Superkupën e Spanjës, sërisht kundër Realit, duke arritur ''Tripletën'' e titujve në Spanjë. Ai e mbylli sezonin me plot 59 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pedri shënoi golin e parë të sezonit 2025–26 në fitoren 3–2 kundër [[Levante UD|Levantes]] në javën e dytë.<ref>{{Cite web|title=Levante 2–3 Barcelona|url=https://www.espn.in/football/match/_/gameId/748162/barcelona-levante|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Në ''[[El Clásico]]n'' e parë të sezonit kundër Realit, Pedri u përjashtua me karton të kuq për herë të parë në karrierën e tij, me Barcelonën që humbi 2–1 në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]].<ref>{{Cite web|title=Pedri to be banned for Barcelona vs Elche after Clasico red card|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/104545/pedri-to-be-banned-for-barcelona-vs-elche-after-clasico-red-card|access-date=13 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, Barcelona konfirmoi se ai kishte pësuar një dëmtim në kofshën e majtë, që e la jashtë fushave për disa javë.<ref>{{cite news|title=Pedri injury news |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4392255/pedri-injury-news|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> Ai u rikthye në aksion më 29 nëntor duke u aktivizuar si zëvëndësues në fitoren 3–1 kundër Alavés.<ref>{{cite web|title=Pedri returns to field for Barcelona after one-month injury absence|url=https://sports.yahoo.com/articles/pedri-returns-field-barcelona-one-180023514.html|access-date=13 dhjetor 2025|website=Yahoo Sports|language=en}}</ref> Më 13 dhjetor 2025, Pedri luajti ndeshjen e tij të 150të në La Liga në fitoren 2–0 kundër Osasunës, duke thyer rekordin e [[Lionel Messi]]t si lojtari më i ri që arrin këtë shifër për klubin.<ref>{{cite web|title=Barcelona star Pedri beats Lionel Messi record against Osasuna|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/107882/barcelona-star-pedri-beats-lionel-messi-record-against-osasuna|date=13 dhjetor 2025|access-date=14 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë=== Më 21 gusht 2020, Pedri u thirr në [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|kombëtaren nën-21]]; debutimi i tij erdhi më 3 shtator në fitoren 1–0 në transfertë kundër [[Kombëtarja maqedonase nën-21 e futbollit|Maqedonisë së Veriut]] në kualifikueset e UEFA Kampionatit Evropian nën-21 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |title=34 debutantes en la sub-21 desde que empezó la fase de clasificación |publisher=Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit |language=es |date=4 shtator 2020 |access-date=8 gusht 2021 |archive-date=8 gusht 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808142537/https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |url-status=dead }}</ref> Në mars 2021, Pedri mori thirrjen e parë në [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|ekipin e parë kombëtar]] nga trajneri [[Luis Enrique]] për kualifikueset e [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupës së Botës 2022]].<ref>{{cite web|author=Feargal Brennan|title=Barcelona star Pedri set for debut Spain senior call up |url=https://www.football-espana.net/2021/03/14/barcelona-star-pedri-set-for-debut-spain-senior-call-up|website=Football España|language=en|access-date=15 mars 2021 |date=14 mars 2021}}</ref> Ai debutoi në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]] më 25 mars, duke u aktivizuar si zëvëndësuesnë pjesën e dytë.<ref>{{Cite news|title=Pedri, el sexto jugador más joven en debutar con la Roja|url=https://www.sport.es/es/noticias/seleccion/pedri-estrena-grecia-historia-roja-espana-seleccion-debut-11612624|website=sport.es|date=25 mars 2021|access-date=15 korrik 2024|language=es}}</ref> Tre ditë më vonë, ai luajti si titullar për herë të parë në triumfin 2–1 në [[Tbilisi]] kundër [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjisë]]. Më 21 maj 2021, Pedri ishte një nga lojtarët e zgjedhur nga trajneri Enrique për të qënë pjesë e ekipit që do të luante në [[UEFA Euro 2020]].<ref>{{cite news|author=Jamie Braidwood|title=Euro 2020 news Live: Sergio Ramos left out of Spain squad plus latest before England announcement |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html |archive-date=25 maj 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=24 maj 2021 |newspaper=The Independent |language=en|date=24 maj 2021}}</ref> Ai luajti si titullar në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]] në ndeshjen hapëse të grupit, duke u bërë, në moshën 18 vjeç, 6 muaj e 18 ditë, lojtari më i ri që përfaqson Spanjën në një Kampionat Evropian; ai theu rekordin e [[Miguel Tendillo]]s të vendosur në [[UEFA Euro 1980|Euro 1980]].<ref>{{cite web|title=Pedri, Spain's youngest ever player at European Championship|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2171362/pedri-spains-youngest-ever-player-at-european-championship|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021}}</ref> Më 28 qershor, Pedri u bë lojtari më i ri spanjoll që luan në një ndeshje me eliminim direkt të një Kampionati Evropian, duke luajti si titullar kundër [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]] në raundin e 16-tave; gjatë ndeshjes, ai shënoi një autogol pasi portieri [[Unai Simón]] nuk kontrolloi një top të kthyer mbrapa nga mesfushori, por Spanja megjithatë fitoi 5–3 në kohën shtesë.<ref>{{cite news |author=José del Río |title=Unai Simon's horrific mistake for Croatia's opener|url=https://www.marca.com/en/football/uefa-euro/2021/06/28/60da04b1268e3ebe3b8b459b.html |access-date=7 korrik 2021 |publisher=Marca|language=en|date=28 qershor 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Unai Simon and Pedri team up for shocking Spain own goal – but keeper gains "redemption"|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57643907|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=7 korrik 2021}}</ref> Spanja u eliminua në gjysëm-finale nga [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] në gjuajtjet e penalltive,<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/026b-12b19306ec6a-4aaeee9fb2ca-1000--italy-1-1-spain-pens-4-2-azzurri-hold-nerve-to-reach-euro-/|title=Italy 1–1 Spain (pens: 4–2): Azzurri hold nerve to reach EURO final|publisher=UEFA|language=en|date=6 korrik 2021|access-date=7 korrik 2021}}</ref> në një ndeshje të cilën Pedri u dallua për rolin e tij në mesfushë, duke kompletuar 65 nga 66 pasimet që tentoi. Ai humbi vetëm një minutë gjatë gjithë turneut dhe u emërua Lojtari i ri më i mirë<ref name="Euro2020TotT"/> si dhe u përfshi në formacionin më të mirë, duke qënë i vetmi lojtar spanjoll.<ref name="Euro2020TotT">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/026b-12be97f0eb56-3ce3b8794fa7-1000--uefa-euro-2020-team-of-the-tournament-revealed/|title=UEFA Euro 2020 Team of the Tournament revealed|publisher=UEFA|language=en|date=13 korrik 2021|accessdate=13 korrik 2021}}</ref> Pas përfundimit të Kampionatit Evropian, Pedri u përfshi në ekipin nën-23 të Spanjës që do të luante në Lojërat Olimpike Verore 2020.<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en-gb/news/pedri-garcia-torres-among-spains-euro-2020-players-named-in/1c8y6858hfpia1xji4f8ej3pqi|title=Pedri, Garcia & Torres among Spain's Euro 2020 players named in Tokyo Olympics squad|publisher=Goal.com|language=en|date=29 qershor 2021 |access-date=25 korrik 2021 }}</ref> Vendimi për thirrjen e tij shkaktoi pakënaqsi te Barcelona. Trajneri [[Roland Koeman]] e quajti "të tepruar" vendimin për të thirrur Pedrin në dy turne ndërkombtar në të njëjtën verë.<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/the-olympics-is-not-football-why-barcelona-tried-to-block-pedris-/n3ocs6qzgf7f11jet9fa195mn |title='The Olympics is not football' – Why Barcelona tried to block Pedri's latest Spain selection|publisher=Goal.com|language=en|date=15 korrik 2021 |access-date=25 korrik 2021 }}</ref> Më 22 korrik, Pedri luajti 90 minuta të plota në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja egjiptiane e futbollit|Egjiptit]] në ndeshjen hapëse. Kjo ishte ndeshja e tij e 66të e sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2021/jul/22/pedri-keeps-rolling-with-game-66-of-his-season-in-spain-olympics-opener-egypt |title=Pedri keeps rolling with game 66 of his season in Spain's Olympics opener|publisher=The Guardian|language=en|date=22 korrik 2021|access-date=25 korrik 2021}}</ref> Në finale, e cila ishte ndeshja e tij e 73të e sezonit, Spanja u mposht 2–1 nga [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazili]] në kohën shtesë.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/club/news/2195287/tokyo-2020-fc-barcelona-olympic-diary|title=Tokyo 2020: FC Barcelona Olympic Diary|publisher=FC Barcelona|language=en|date=7 gusht 2021|access-date=7 gusht 2021}}</ref> ===2022–vazhdon: Suksesi në Euro 2024=== Në nëntor 2022, Pedri u emërua në ekipin që do të merrte pjesë në [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupën e Botës 2022]] në Katar.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/spain-2022-world-cup-who-is-luis-enriques-26-man-squad-2022-11-14/ |title=Spain at the 2022 World Cup: who is in Luis Enrique's 26-man squad? |publisher=Reuters |language=en |date=14 nëntor 2022 |access-date=10 dhjetor 2022}}</ref> Ai luajti në të katërta ndeshjet e Spanjës në turne; ata u eliminuan në raundin e 16-tave nga [[Kombëtarja marokene e futbollit|Maroku]].<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/61047682/page/2 |title=World Cup: Morocco beat Spain on penalties to reach quarter-finals|publisher=BBC Sport|language=en|date=6 dhjetor 2022 |access-date=10 dhjetor 2022}}</ref> Dy vite më pas, Pedri ishte një nga lojtarët e thirrur për të luajtur në [[UEFA Euro 2024|Euro 2024]]. Ai nuk kishte luajtur me ekipin që nga Kupa e Botës 2022 për shkak të dëmtimeve të vazhdueshme gjatë kësaj kohe. Më 8 qershor 2024, Pedri shënoi një dopietë në fitoren 5–1 në miqësoren me [[Kombëtarja irlandezoveriore e futbollit|Irlandës së Veriut]], duke regjistruar golat e tij të parë me ekipin kombëtar.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cg3315pz4jxt |title=Spain show their class to beat Northern Ireland|publisher=BBC Sport|language=en|date=8 qershor 2024 |access-date=8 qershor 2024}}</ref> Ai luajti si titullar në ndeshjen e parë të ekipit, duke asistuar një nga tre golat e fitores kundër Kroacisë. Ai gjithashtu luajti në fitoren 1–0 kundër Italisë në ndeshjen e dytë por u la pushim për ndeshjen e tretë pasi Spanja e kishte siguruar kualifikimin. Në ndeshjen çerek-finale kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]], Pedri u zëvendësua në minutën e 8të pas një dëmtimi të pësuar nga një ndërhyrje e gabuar e [[Toni Kroos]]; pas ndeshjes, u konfirmua se Pedri kishte zgjatje të ligamentit të gjurit. Ai u zëvendësua nga [[Dani Olmo]] për pjesën e mbetur të turneut, të cilën Spanja e fitoi, duke mposhtur 2–1 [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglinë]] në finale.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/newsround/articles/c7201713dezo|title=England lose to Spain in Euros final|publisher=BBC Sport|language=en|date=15 korrik 2024|access-date=1 tetor 2024}}</ref> ==Profili i lojtarit== Pedri është një lojtar i talentuar,<ref>{{cite news |url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2021/01/07/messi-finds-playmaking-partner-in-18-year-old-pedri/115267608/ |title=Messi finds playmaking partner in 18-year-old Pedri |publisher=USA Today|language=en|date=7 janar 2021 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thestar.com/sports/soccer/2021/02/01/ap-interview-pedri-brings-back-brilliance-to-bara-midfield.html |title=AP Interview: Pedri brings back brilliance to Barça midfield |publisher=The Toronto Star |language=en|date=1 shkurt 2021 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref><ref name="Pedri is the future">{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/barcelona/story/4250227/lionel-messi-remains-barcelonas-talismanbut-pedri-is-the-future |title=Messi remains Barcelona's talisman, but Pedri is the future |publisher=ESPN FC|language=en|date=1 dhjetor 2020 |access-date=11 tetor 2021 }}</ref> shtatshkurtër, i cili njihet për aftësitë teknike, driblimet,<ref>{{cite news |url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2020/10/19/5f8b7369268e3eb13c8b4571.html |title=Pedri: From Real Madrid rejection to breaking through at Barcelona |publisher=Marca|language=en|date=19 tetor 2020 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2021/01/05/uefa-giocatori-giovani-da-seguire-2021#21 |title=I 50 giovani da seguire nel 2021 secondo l'Uefa |publisher=Sky Sport |language=it |date=5 janar 2021 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref> kontrollin e topit, pasimet, vizionin, si dhe ruajtjen e topit në zona të ngushta dhe shfrytëzimin e hapsirave të lëna nga kundërshtarët.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name="PedriSwiss">{{cite web|date=1 korrik 2021|title=Euro 2020 Pedri González Spain|url=https://www.tsn.ca/pedri-indispensable-as-spain-bids-to-make-semis-at-euro-2020-1.1662550|access-date=17 korrik 2021|publisher=TSN|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/blog-espn-fc-united/story/4340555/haalandsanchofodenfati-lead-the-39-best-players-age-21-or-under |title=Who are the 39 best male players age 21 or under?|publisher=ESPN FC|language=en |date=29 prill 2021 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/blog/2020/dec/23/has-lionel-messis-potential-successor-made-him-fall-for-football-again |title=Has Lionel Messi's potential successor made him fall for football again? |publisher=The Guardian|language=en|author=Sid Lowe |date=23 dhjetor 2020 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref> Këto aftësi, të konbinuara me vertizalimet që ai bën me të dyja këmbët, e bëjnë Pedrin një organizator loje efikas. Përveç kësaj, ai shquhet për rezistencën e tij si dhe qetësinë në mbajtjen e topit dhe lojën me të dy këmbët.<ref name="Pedri is the future"/><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/blog/2020/dec/23/has-lionel-messis-potential-successor-made-him-fall-for-football-again |title=Has Lionel Messi's potential successor made him fall for football again? |publisher=The Guardian |language=en |author=Sid Lowe |date=23 dhjetor 2020 |access-date=11 tetor 2021 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en-us/news/barcelona-warned-rushing-pedri-next-messi-rivaldo/1hq1n3pzvmjvj1g8qve635qtth |title=Barcelona warned against rushing Pedri into next Messi role as Rivaldo calls for patience with teenager |publisher=Goal.com |language=en |date=9 janar 2021 |access-date=11 tetor 2021 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.rainews.it/dl/rainews/media/Calcio-Il-Barcellona-blinda-Pedri-fino-al-2026-e-super-clausola-da-1-miliardo-ca22ceb9-d1e5-4b4b-b255-64cc2553e940.html#foto-1 |title=Calcio. Il Barcellona blinda Pedri fino al 2026 con super clausola da 1 miliardo |work=Rainews |language=it |date=14 October 2021 |access-date=16 October 2021 }}</ref> Stili i tij i lojës dhe mënyra e të lëvizurit është krahasuar me atë të ish lojtarëve të Barcelonës si [[Xavi]], [[Andrés Iniesta]], [[Michael Laudrup]], dhe [[Lionel Messi]].<ref name="PedriSwiss"/><ref>{{cite web |url=https://www.90min.com/in/posts/golden-boy-award-2021-5-most-valuable-nominees-01fayv58x4q9 |title=Golden Boy Award 2021: 5 Most Valuable Nominees |publisher=90min.com |language=en |author1=Arjun Singh Devgan |date=19 korrik 2021 |access-date=11 tetor 2021 |archive-date=15 gusht 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815133651/https://www.90min.com/in/posts/golden-boy-award-2021-5-most-valuable-nominees-01fayv58x4q9 |url-status=dead }}</ref><ref name="Project 2000">{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2021/03/31/project-2000-pedri-barcelonas-new-iniesta-may-yet-convince/ |title=Project 2000: Pedri is Barcelona's 'new Iniesta' – and may yet convince Lionel Messi to stay |publisher=The Telegraph|language=en|author1=Sam Dean |date=31 mars 2021 |access-date=11 tetor 2021 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/pedri-the-new-iniesta-that-barcelona-moved-quickly-to-sign/1duc7d4ll5su91i5nvincvmln9 |title=Pedri: The 'new Iniesta' that Barcelona moved quickly to sign |publisher=Goal.com |language=en |author1=Ignasi Oliva Gispert |date=21 nëntor 2019 |access-date=11 tetor 2021 }}</ref><ref name="new Laudrup">{{cite web |url=https://www.football-espana.net/2021/02/13/ronald-koeman-pedri-must-be-the-new-laudrup-or-the-new-iniesta |title=Ronald Koeman: "Pedri must be the new Laudrup or the new Iniesta" |publisher=Football España|language=en |date=13 shkurt 2021 |access-date=11 tetor 2021 }}</ref> Pedri është një lojtar i cili ka një rol të lirë në mesfushë, e cila e lejon të lëvizi lirisht.<ref name="50 migliori teenager">{{cite web |date=5 shkurt 2021 |title=I 50 migliori teenager al mondo |url=https://sport.sky.it/calcio/2021/02/05/50-migliori-teenager-four-four-two#48 |access-date=17 korrik 2021 |publisher=Sky Sport|language=it}}</ref> Ai zakonisht qëndron në qëndër të fushës ku kontribon në organizimin e lojës, por kalon edhe në krahë ose përpara për të krijuar raste shënimi.<ref>{{Cite web|url=https://www.foottheball.com/rising-ballers/pedri-brings-back-iniesta-brilliance-to-barcelona/|title=Pedri – Player Profile and The Reason Why Barcelona Signed Him|website=FootTheBall|language=en|date=8 shkurt 2021|access-date=9 shkurt 2021}}</ref> Kur ekipi i tij nuk është në zotërim të topit, Pedri tërhiqet në mbrojtje për të rikupetuar topin.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/football/54962709 |title=Could Pedri be 'skint' Barcelona's saviour? |publisher=BBC Sport|language=en|date=24 nëntor 2020 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref> Pozicioni i tij natyral është [[Mesfushori|mesfushor qëndror]], por ai mund të luaj edhe si anësor në të dyja krahët ose mesfushor-sulmues. Në raste të rralla ai ka luajtur si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] ose mesfushor-mbrojtës.<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calciomercato/2021/01/01/calciomercato-2021-talenti#25 |title=30 talenti da tenere d'occhio nel 2021 |publisher=Sky Sport |language=it |date=1 janar 2021 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{updated|17 maj 2026}}<ref name="SW">{{Soccerway|pedro-gonzalez-lopez/625414|Pedri González}}</ref> {| class=wikitable style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit !rowspan=2|Klubi !rowspan=2|Sezoni !colspan=3|Liga !colspan=2|[[Copa del Rey]] !colspan=2|[[UEFA|Evropa]] !colspan=2|Tjetër !colspan=2|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |[[UD Las Palmas|Las Palmas]] |[[2019–20 UD Las Palmas season|2019–20]] |[[Segunda División]] |36||4||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||4 |- |rowspan="7"|[[FC Barcelona|Barcelona]] |[[2020–21 FC Barcelona season|2020–21]] |[[La Liga]] |37||3||6||0||7{{efn|Të gjitha ndeshjet në[[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]]|name=UCL}}||1||2{{efn|name=SDE|Të gjitha ndeshjet në [[Supercopa de España|Superkupën e Spanjës]]}}||0||52||4 |- |[[2021–22 FC Barcelona season|2021–22]] |La Liga |12||3||1||1||8{{efn|Dy ndeshje në UEFA Ligën e Kampionëve, gjashtë ndeshje dhe një gol në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||1||1{{efn|name=SDE}}||0||22||5 |- |[[2022–23 FC Barcelona season|2022–23]] |La Liga |26||6||1||0||6{{efn|Pesë në UEFA Ligën e Kampionëve, një ndeshje në UEFA Ligën e Evropës}}||0||2{{efn|name=SDE}}||1||35||7 |- |[[2023–24 FC Barcelona season|2023–24]] |La Liga |24||4||2||0||6{{efn|name=UCL}}||0||2{{efn|name=SDE}}||0||34||4 |- |[[2024–25 FC Barcelona season|2024–25]] |La Liga |37||4||6||2||14{{efn|name=UCL}}||0||2{{efn|name=SDE}}||0||59||6 |- |[[2025–26 FC Barcelona season|2025–26]] |La Liga |29||2||3||0||9{{efn|name=UCL}}||0||2{{efn|name=SDE}}||0||43||2 |- !colspan="2"|Gjithsej !165!!22!!19!!3!!50!!2!!11!!1!!245!!28 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !201!!26!!20!!3!!50!!2!!11!!1!!282!!32 |} {{notelist}} ==Referime== {{Reflist}} 0qqupasyj5odqqibb70kr79lab7b34o 2995533 2995532 2026-06-09T22:06:34Z Sadsadas 51943 /* Statistikat e karrierës */ 2995533 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Pedri | image = Pedri.jpg | caption = Pedri duke luajtur me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjën]] në 2025 | full_name = Pedro González López<ref name="FIFA">{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Spain (ESP)|publisher=FIFA|language=en|page=27|date=18 dhjetor 2022|access-date=9 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|archive-date=18 dhjetor 2022|url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|25|11|2002|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = [[Bajamar, Tenerife|Bajamar]], Spanjë | height = 1.74 m<ref name="FIFA"/> | position = [[Mesfushor]] | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2013–2015 | youthclubs1 = [[UD Tegueste|Tegueste]] | youthyears2 = 2015–2018 | youthclubs2 = [[CD Laguna de Tenerife|Laguna]] | youthyears3 = 2018–2019 | youthclubs3 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | years1 = 2019–2020 | clubs1 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | caps1 = 36 | goals1 = 4 | years2 = 2020– | clubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps2 = 165 | goals2 = 22 | nationalyears1 = 2019 | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle nën-17 e futbollit|Spanja U17]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = [[Kombëtarja spanjolle nën-18 e futbollit|Spanja U18]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2020 | nationalteam3 = [[Kombëtarja spanjolle nën-19 e futbollit|Spanja U19]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2020 | nationalteam4 = [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanja U21]] | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2021 | nationalteam5 = [[Kombëtarja spanjolle nën-23 e futbollit|Spanja U23]] | nationalcaps5 = 7 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2021– | nationalteam6 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps6 = 40 | nationalgoals6 = 5 | club-update = 21:09, 17 maj 2026 (UTC) | nationalteam-update = 23:45, 31 mars 2026 (UTC) }} '''Pedro González López''' (lindur më 25 nëntor 2002) është një [[futbolli]]st profesionist spanjoll i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor]] për klubin spanjoll [[FC Barcelona|Barcelona]] dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]]. Pedri njihet për pasimet e tij, kontrollin e topit, organizimin e lojës dhe driblimet si dhe konsiderohet një nga mesfushorët më të mirë në botë.<ref>{{cite web |author=Tom Maston |date=29 prill 2025 |title=Ballon d'Or 2025 Power Rankings: Ousmane Dembele edges ahead of Barcelona trio despite Lamine Yamal's sensational Champions League showing |url=https://www.goal.com/en-ng/lists/ballon-dor-2025-power-rankings/bltd009fae5576d751f#cs260659c9499bd2af |access-date=5 maj 2025 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author=Nestor Watach |date=17 prill 2025 |title=2025 Ballon d'Or power rankings: Mbappe's hopes dealt fatal blow... |url=https://www.planetfootball.com/lists-and-rankings/2025-ballon-dor-power-rankings-mbappe-lewandowski-yamal-haaland |access-date=5 maj 2025 |website=Planet Football|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=2025 FC 100: Pedri among best central midfielders in men's soccer |date=4 qershor 2025|publisher=ESPN FC|language=en|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178073/2025-fc-100-pedri-best-central-midfielders-mens-soccer}}</ref> ==Jeta e hershme== Pedri lindi në Bajamar, Tenerife të [[Ishujt Kanarie|Ishujve Kanarie]].<ref>{{cite web|url=https://lalagunatf.com/pedri-no-olvida-sus-origenes-fui-muy-feliz-en-bajamar/|title=Pedri: "Fui muy feliz en las piscinas de Bajamar"|publisher=La Laguna TF|language=es|date=15 gusht 2022|accessdate=16 shtator 2022}}</ref> Në moshën tre vjeç, familja e tij u shpërngul në Tegueste. Ai e nisi karrierën si futbollist me klubin e qytetit, duke u aktivizuar si [[Mbrojtësi (futboll)|qëndër-mbrojtës]]. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e Lagunës, me të cilën luajti deri në vitin 2018.<ref>{{cite web|publisher=ESPN FC|url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mundial/nota/_/id/10652918/pedri-gonzalez-espana-seleccion-joven-figura-perfil-copa-mundo-mundial-qatar-2022-grupo-e|title=Pedri, la joven realidad y figura de España en la Copa del Mundo 2022|date=25 korrik 2022|access-date=27 korrik 2022|language=es}}</ref> Po në atë vit, Pedri nuk kaloi një provë me [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]], të cilët i thanë se ai nuk ishte në nivelin e klubit. Ai u stërvit vetëm disa ditë për shkak të reshjeve të shumta të dëborës, dhe në bazë të atyre seancave stërvitore, Reali e dërgoi në shtëpi.<ref>{{Cite web |date=24 mars 2022 |title=Pedri: I didn't like being rejected by Real Madrid, but now I'm where I want to be |url=https://e01-marca.uecdn.es/en/football/barcelona/2022/03/24/623c4b0a22601d8b568b45d6.html |access-date=3 dhjetor 2025 |publisher=Marca|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Josh S |date=24 mars 2022 |title=Pedri opens up on Real Madrid rejection |url=https://www.barcablaugranes.com/fc-barcelona-transfer-rumors-news/2022/3/24/22994345/pedri-opens-up-on-real-madrid-rejection |access-date=3 dhjetor 2025 |website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera me klube== ===Las Palmas=== Pedri u bë pjesë e akademisë së [[UD Las Palmas|Las Palmasit]] në vitin 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.tintaamarilla.es/noticia/2019/09/04/169/34272-El_Tenerife_desestimo_a_Pedri_porque_era_pequenito_y_flaco.html|title=El Tenerife desestimó a Pedri porque era pequeñito y flaco|publisher=Tinta Amarilla|language=es|date=4 shtator 2019|accessdate=10 shtator 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eldiario.es/canariasahora/Deportes/futbol/Pedri-Pepe_Mel-UD_Las_Palmas-futbol-cantera-pretemporada-Tenerife_0_917608478.html|title='Pedri', el tinerfeño que Pepe Mel quiere para la a UD Las Palmas|publisher=El Diario|language=es|date=6 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Më 15 korrik 2019, në moshën 16 vjeç, Pedri firmosi një kontratë profesioniste katër-vjeçare me klubin si dhe u bë pjesë e ekipit të parë nën drejtimin e trajnerit [[Pepe Mel]].<ref>{{cite web|url=https://www.udlaspalmas.es/noticias/noticia/el-juvenil-pedri-firma-contrato-profesional-con-la-ud-las-palmas|title=El juvenil Pedri firma contrato profesional con la UD Las Palmas|publisher=UD Las Palmas|language=es|date=15 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Pedri bëri debutimin e tij si profesionist më 18 gusht 2019 duke u aktivizuar si titullar në humbjen 1–0 kundër [[SD Huesca|Huescës]] në [[Segunda División]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/segunda-division/cronica/2019/08/18/5d5970d7ca4741ba178b45e9.html|title=El Huesca se lleva el triunfo gracias a un gol de Álex Gallar en la segunda parte|publisher=Marca|language=es|date=18 gusht 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Ai shënoi golin e parë në karrierë më 19 shtator në suksesin minimal kundër [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]]; ky gol e bëri atë shënuesin më të ri në historinë e klubit në moshën 16 vjeç, 9 muaj e 23 ditë.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2019/09/20/segunda/1568930488_444391.html|title=Pedri es una estrella: golazo y primera victoria de Las Palmas|publisher=[[Diario AS]]|language=es|date=20 shtator 2019|accessdate=13 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=10 things about Pedri|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1744265/10-things-about-pedri|access-date=17 gusht 2020|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> ===Barcelona=== ====2019–2023: Sezoni debutues dhe trofetë e para==== Më 2 shtator 2019, Barcelona arriti një marrëveshje me Las Palmasin për transferimin e Pedrit, e cila do të hynte në fuqi më 1 korrik 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/noticies/1335629/barca-i-las-palmas-arriben-a-un-acord-per-al-traspas-de-pedri|title=Barça i Las Palmas arriben a un acord per al traspàs de Pedri|publisher=FC Barcelona|language=ca|date=2 shtator 2019|accessdate=2 shtator 2019}}</ref> Lojtari firmosi një kontratë dy-vjeçare me klubin, që pagoi 5 milion € për kartonin e tij plus bonuse të ndryshme. Pedri u vendos në ekipin e parë për sezonin e ri dhe mori fanellën me numrin 16.<ref>{{cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/pedri-tendra-ficha-del-primer-equipo-lucira-dorsal-8127642|title=Pedri tendrá ficha del primer equipo y lucirá el dorsal '16'|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]|language=es|date=25 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me Barcelonën më 27 shtator në fitoren 4–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në [[La Liga]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë në vënd të [[Philippe Coutinho]]s.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/barcelona-vs-villarreal/cronica/2020/09/27/5f70fbd846163f1e618b45a3.html|title=Ansu Fati takes charge at Barcelona|publisher=Marca|language=en|date=27 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Pedri luajti ndeshjen e parë si titullar më 17 tetor në humbjen surprizë 1–0 në transfertë kundër [[Getafe CF|Getafes]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2020/10/17/5f8b5fb122601d24338b461d.html|title=Barcelona slump to defeat at Getafe|publisher=Marca|language=en|date=17 tetor 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e parë me klubin në fitoren 5–1 kundër ekipit hungarez [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]]; ky ishte gjithashtu edhe debutimi i tij në këtë kompeticion.<ref>{{cite news |author1=Rob Train|title=Messi has Barcelona ticking against lively Ferencváros|url=https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html|accessdate=20 tetor 2020|publisher=Diario AS|language=en|date=20 tetor 2020 |archive-date=1 janar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101144520/https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html |url-status=dead }}</ref> Goli i tij i parë në La Liga erdhi më 7 nëntor në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]].<ref>{{cite news|author1=Fernando Carnerero|title=Todo es más fácil con Messi |url=https://www.marca.com/futbol/primera-division/barcelona-vs-betis/cronica/2020/11/07/5fa6aca8ca4741ab628b45aa.html|accessdate=7 nëntor 2020|publisher=Marca|date=7 nëntor 2020 |language=es}}</ref> Më 17 prill 2021, Pedri fitoi trofeun e parë të karrierës pasi Barcelona fitoi 4–0 kundër [[Athletic Bilbao]]s në finalen e Kupës së Mbretit.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2107669/fc-barcelona-win-their-31st-copa-del-rey-title/featured|title=FC Barcelona win their 31st Copa del Rey title|publisher=[[FC Barcelona]]|language=en|date=17 prill 2021|accessdate=23 maj 2021}}</ref> Dy javë më pas, në barazimin pa gola kundër [[Atlético Madrid]]it në [[Camp Nou]], Pedri u bë lojtari i dytë më i ri në historinë e klubit që luan 50 ndeshje, duke e arritur këtë në moshën 18 vjeç e 184 ditë. Përpara tij është vetëm sulmuesi [[Bojan Krkić]], i cili e arriti këtë rekord në moshën 18 vjeç e 3 ditë.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2132739/pedri-second-youngest-barca-player-to-make-50-appearances|title=Pedri: Second youngest Barça player to make 50 appearances|publisher=FC Barcelona|language=en|date=8 maj 2021|access-date=23 maj 2021}}</ref> Pedri e mbylli sezonin e parë me katalanasit me 52 ndeshje dhe 4 gola në të gjitha kompeticionet. Sezoni 2021–22 i Pedrit u kushtëzua nga dëmtimet. Pasi luajti si titullar në dy ndeshjet e para në kampionat, ai pësoi një dëmtim në kofshë në gusht dhe qëndroi jashtë fushe për më shumë se pesë muaj. Në tetor, ai firmosi një kontratë të re disa vjeçare me klubin; pjesë e kontratës ishte edhe një klauzolë lirimi 1 miliard €.<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.com/soccer/barcelona-espbarcelona/story/4496874/barcelonas-pedri-signs-deal-with-club-record-1-billion-release-clause|title=Pedri: New Barcelona contract, October 2021|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 tetor 2021|accessdate=14 maj 2021}}</ref> Gjatë muajit nëntor, Pedri u shpall fitues i çmimit [[Golden Boy]], i dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[Tuttosport]]'', si dhe [[Trofeu Kopa|Trofeut Kopa]], po ashtu dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[France Football]]''.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2021/11/22-87269881/golden_boy_2021_pedri_il_nuovo_ragazzo_doro_di_tuttosport|title=Golden Boy 2021, è Pedri il nuovo "Ragazzo d'Oro" di Tuttosport|date=22 nëntor 2021|publisher=Tuttosport|language=it|access-date=22 nëntor 2021}}</ref><ref name="2021 Ballon d'Or">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-date=25 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Follow live updates from the 2021 Ballon d'Or|publisher=The Independent|language=en|date=29 nëntor 2021|access-date=30 nëntor 2021}}</ref> Pedri u rikthye në aksion më 23 janar 2022, duke luajtur 90 minuta të plota në fitoren 1–0 kundër [[Deportivo Alavés|Alavés]]. Më 13 shkurt, Pedri shënoi në golin e parë të sezonit në barazimin 2–2 në derbi kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]]; goli, i cili u shënua në sekondën e 75të të ndeshjes, ishte më i shpejti në historinë e derbit.<ref>{{cite news|title=De Jong grabs late Barcelona equalizer|url=https://www.bbc.com/sport/football/60367868|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 shkurt 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Caramelo de Alba, gol de Pedri y el Barça abrió la lata en el 2'|url=https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|publisher=BeSoccer|date=13 shkurt 2022|language=es|access-date=29 maj 2026|archive-date=18 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718020553/https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|url-status=dead}}</ref> Më 14 prill, Pedri pësoi një tjetër dëmtim në kofshë gjatë ndeshjes së dytë çerek-finale të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] kundër [[Eintracht Frankfurt|Frankurtit]], duke e mbyllur sezonin para kohe.<ref>{{Cite web|date=15 prill 2022|title=Hamstring injury means Pedri is set to miss the rest of the season|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2022/04/15/62594c47ca474152178b4594.html|access-date=15 prill 2022|publisher=Marca|language=en}}</ref> Ai regjistroi gjithsej vetëm 22 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Pedri luajti titullar në të gjitha ndeshjet e ekipit gjatë pjesës së parë të sezonit 2022–23. Më 28 janar 2023, ai luajti ndeshjen e 100të në të gjitha kompeticionet me Barcelonën në një ndeshje të La Ligës kundër [[Girona FC|Gironës]]. Ai u aktivizua si zëvëndësues për të dëmtuarin [[Ousmane Dembélé]] dhe shënoi golin e vetëm të takimit.<ref name=":0">{{Cite web |author=Thomas Hindle |date=28 janar 2023 |title=100 Barcelona appearances at 20 years old! Why Pedri is already 'one of the best midfielders in the world' according to Xavi |url=https://www.goal.com/en-gh/news/100-barcelona-appearances-pedri-xavi/blt5038b4ef0b8750b2 |access-date=28 janar 2023 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref> Më 16 shkurt, ai u dëmtua në ndeshjen e parë të raundit me eliminim direkt të Ligës së Evropës kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]], duke u zëvendësuar në minutën e 41të.<ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/fr/news/barcelona-dealt-pedri-injury-blow-ahead-of-europa-league-return-leg-against-man-united-36817405|title=Barcelona dealt Pedri injury blow ahead of Europa League return leg against Man United|publisher=One Football|language=en|date=17 shkurt 2023|access-date=25 maj 2026}}</ref> Dëmtimi e mbajti atë tetë javë jashtë fushave. Në fund të sezonit, Pedri arriti të fitonte titullin e tij të parë të La Ligës, duke kontribuar me 26 ndeshje dhe 6 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3344756/fc-barcelona-liga-champions-202223|title=FC Barcelona, Liga champions 2022/23!|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 maj 2023}}</ref> ====2024–vazhdon: Tripleta e titujve në Spanjë dhe kontrata e re==== Me ardhjen e trajnerit të ri [[Hansi Flick]] në klub para nisjes së sezonit 2024–25, Pedri përmirësoi ndjeshëm fizikun e tij dhe për herë të parë ai pati një sezon pa dëmtime.<ref>{{Cite web|date=6 shtator 2024|title=Barcelona star claims Hansi Flick has transformed squad fitness|publisher=Sporting News|language=en|url=https://www.sportingnews.com/us/la-liga/barcelona/news/barcelona-star-hansi-flick-transformed-squad-fitness/1d7e3988737244e4247c1410|access-date=22 janar 2024}}</ref> Më 21 janar 2025, Pedri asistoi golin e [[Eric García]]s në takimin kundër [[S.L. Benfica|Benficës]] për të barazuar rezultatin në 4–4 në ndeshjen e fundit të fazës së Ligës së Kampionëve; Barcelona në fund fitoi 5–4 dhe siguroi kualikimin e menjëhershëm në raundin e 16-tave të kompeticionit.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/720334|title=Raphinha strike earns Barca win at Benfica and top-8 spot|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 janar 2025}}</ref> Nëntë ditë më vonë, ai rinovoi kontratën me klubin deri në qershor 2030.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4207990/pedri-signs-to-stay-with-barca-until-2030|title=Pedri signs to stay with Barça until 2030|publisher=FC Barcelona|language=en|date=30 janar 2025}}</ref> Pedri ishte gjithashtu protagonist në finalen e Kupës së Mbretit kundër Real Madridit më 26 prill, duke shënuar golin e parë të ndeshjes, me Barcelonën që fitoi 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2025/apr/27/barcelona-real-madrid-copa-del-rey-match-report|title=Barcelona win thrilling Copa del Rey and drive Madrid to red card fury|date=27 prill 2025|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=1 maj 2025}}</ref> Pedri u aktivizua në 37 ndeshje në kampionat, e cila u fitua sërisht nga Barcelona. Ai gjithashtu fitoi edhe Superkupën e Spanjës, sërisht kundër Realit, duke arritur ''Tripletën'' e titujve në Spanjë. Ai e mbylli sezonin me plot 59 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pedri shënoi golin e parë të sezonit 2025–26 në fitoren 3–2 kundër [[Levante UD|Levantes]] në javën e dytë.<ref>{{Cite web|title=Levante 2–3 Barcelona|url=https://www.espn.in/football/match/_/gameId/748162/barcelona-levante|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Në ''[[El Clásico]]n'' e parë të sezonit kundër Realit, Pedri u përjashtua me karton të kuq për herë të parë në karrierën e tij, me Barcelonën që humbi 2–1 në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]].<ref>{{Cite web|title=Pedri to be banned for Barcelona vs Elche after Clasico red card|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/104545/pedri-to-be-banned-for-barcelona-vs-elche-after-clasico-red-card|access-date=13 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, Barcelona konfirmoi se ai kishte pësuar një dëmtim në kofshën e majtë, që e la jashtë fushave për disa javë.<ref>{{cite news|title=Pedri injury news |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4392255/pedri-injury-news|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> Ai u rikthye në aksion më 29 nëntor duke u aktivizuar si zëvëndësues në fitoren 3–1 kundër Alavés.<ref>{{cite web|title=Pedri returns to field for Barcelona after one-month injury absence|url=https://sports.yahoo.com/articles/pedri-returns-field-barcelona-one-180023514.html|access-date=13 dhjetor 2025|website=Yahoo Sports|language=en}}</ref> Më 13 dhjetor 2025, Pedri luajti ndeshjen e tij të 150të në La Liga në fitoren 2–0 kundër Osasunës, duke thyer rekordin e [[Lionel Messi]]t si lojtari më i ri që arrin këtë shifër për klubin.<ref>{{cite web|title=Barcelona star Pedri beats Lionel Messi record against Osasuna|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/107882/barcelona-star-pedri-beats-lionel-messi-record-against-osasuna|date=13 dhjetor 2025|access-date=14 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë=== Më 21 gusht 2020, Pedri u thirr në [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|kombëtaren nën-21]]; debutimi i tij erdhi më 3 shtator në fitoren 1–0 në transfertë kundër [[Kombëtarja maqedonase nën-21 e futbollit|Maqedonisë së Veriut]] në kualifikueset e UEFA Kampionatit Evropian nën-21 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |title=34 debutantes en la sub-21 desde que empezó la fase de clasificación |publisher=Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit |language=es |date=4 shtator 2020 |access-date=8 gusht 2021 |archive-date=8 gusht 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808142537/https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |url-status=dead }}</ref> Në mars 2021, Pedri mori thirrjen e parë në [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|ekipin e parë kombëtar]] nga trajneri [[Luis Enrique]] për kualifikueset e [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupës së Botës 2022]].<ref>{{cite web|author=Feargal Brennan|title=Barcelona star Pedri set for debut Spain senior call up |url=https://www.football-espana.net/2021/03/14/barcelona-star-pedri-set-for-debut-spain-senior-call-up|website=Football España|language=en|access-date=15 mars 2021 |date=14 mars 2021}}</ref> Ai debutoi në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]] më 25 mars, duke u aktivizuar si zëvëndësuesnë pjesën e dytë.<ref>{{Cite news|title=Pedri, el sexto jugador más joven en debutar con la Roja|url=https://www.sport.es/es/noticias/seleccion/pedri-estrena-grecia-historia-roja-espana-seleccion-debut-11612624|website=sport.es|date=25 mars 2021|access-date=15 korrik 2024|language=es}}</ref> Tre ditë më vonë, ai luajti si titullar për herë të parë në triumfin 2–1 në [[Tbilisi]] kundër [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjisë]]. Më 21 maj 2021, Pedri ishte një nga lojtarët e zgjedhur nga trajneri Enrique për të qënë pjesë e ekipit që do të luante në [[UEFA Euro 2020]].<ref>{{cite news|author=Jamie Braidwood|title=Euro 2020 news Live: Sergio Ramos left out of Spain squad plus latest before England announcement |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html |archive-date=25 maj 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=24 maj 2021 |newspaper=The Independent |language=en|date=24 maj 2021}}</ref> Ai luajti si titullar në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]] në ndeshjen hapëse të grupit, duke u bërë, në moshën 18 vjeç, 6 muaj e 18 ditë, lojtari më i ri që përfaqson Spanjën në një Kampionat Evropian; ai theu rekordin e [[Miguel Tendillo]]s të vendosur në [[UEFA Euro 1980|Euro 1980]].<ref>{{cite web|title=Pedri, Spain's youngest ever player at European Championship|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2171362/pedri-spains-youngest-ever-player-at-european-championship|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021}}</ref> Më 28 qershor, Pedri u bë lojtari më i ri spanjoll që luan në një ndeshje me eliminim direkt të një Kampionati Evropian, duke luajti si titullar kundër [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]] në raundin e 16-tave; gjatë ndeshjes, ai shënoi një autogol pasi portieri [[Unai Simón]] nuk kontrolloi një top të kthyer mbrapa nga mesfushori, por Spanja megjithatë fitoi 5–3 në kohën shtesë.<ref>{{cite news |author=José del Río |title=Unai Simon's horrific mistake for Croatia's opener|url=https://www.marca.com/en/football/uefa-euro/2021/06/28/60da04b1268e3ebe3b8b459b.html |access-date=7 korrik 2021 |publisher=Marca|language=en|date=28 qershor 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Unai Simon and Pedri team up for shocking Spain own goal – but keeper gains "redemption"|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57643907|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=7 korrik 2021}}</ref> Spanja u eliminua në gjysëm-finale nga [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] në gjuajtjet e penalltive,<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/026b-12b19306ec6a-4aaeee9fb2ca-1000--italy-1-1-spain-pens-4-2-azzurri-hold-nerve-to-reach-euro-/|title=Italy 1–1 Spain (pens: 4–2): Azzurri hold nerve to reach EURO final|publisher=UEFA|language=en|date=6 korrik 2021|access-date=7 korrik 2021}}</ref> në një ndeshje të cilën Pedri u dallua për rolin e tij në mesfushë, duke kompletuar 65 nga 66 pasimet që tentoi. Ai humbi vetëm një minutë gjatë gjithë turneut dhe u emërua Lojtari i ri më i mirë<ref name="Euro2020TotT"/> si dhe u përfshi në formacionin më të mirë, duke qënë i vetmi lojtar spanjoll.<ref name="Euro2020TotT">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/026b-12be97f0eb56-3ce3b8794fa7-1000--uefa-euro-2020-team-of-the-tournament-revealed/|title=UEFA Euro 2020 Team of the Tournament revealed|publisher=UEFA|language=en|date=13 korrik 2021|accessdate=13 korrik 2021}}</ref> Pas përfundimit të Kampionatit Evropian, Pedri u përfshi në ekipin nën-23 të Spanjës që do të luante në Lojërat Olimpike Verore 2020.<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en-gb/news/pedri-garcia-torres-among-spains-euro-2020-players-named-in/1c8y6858hfpia1xji4f8ej3pqi|title=Pedri, Garcia & Torres among Spain's Euro 2020 players named in Tokyo Olympics squad|publisher=Goal.com|language=en|date=29 qershor 2021 |access-date=25 korrik 2021 }}</ref> Vendimi për thirrjen e tij shkaktoi pakënaqsi te Barcelona. Trajneri [[Roland Koeman]] e quajti "të tepruar" vendimin për të thirrur Pedrin në dy turne ndërkombtar në të njëjtën verë.<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/the-olympics-is-not-football-why-barcelona-tried-to-block-pedris-/n3ocs6qzgf7f11jet9fa195mn |title='The Olympics is not football' – Why Barcelona tried to block Pedri's latest Spain selection|publisher=Goal.com|language=en|date=15 korrik 2021 |access-date=25 korrik 2021 }}</ref> Më 22 korrik, Pedri luajti 90 minuta të plota në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja egjiptiane e futbollit|Egjiptit]] në ndeshjen hapëse. Kjo ishte ndeshja e tij e 66të e sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2021/jul/22/pedri-keeps-rolling-with-game-66-of-his-season-in-spain-olympics-opener-egypt |title=Pedri keeps rolling with game 66 of his season in Spain's Olympics opener|publisher=The Guardian|language=en|date=22 korrik 2021|access-date=25 korrik 2021}}</ref> Në finale, e cila ishte ndeshja e tij e 73të e sezonit, Spanja u mposht 2–1 nga [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazili]] në kohën shtesë.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/club/news/2195287/tokyo-2020-fc-barcelona-olympic-diary|title=Tokyo 2020: FC Barcelona Olympic Diary|publisher=FC Barcelona|language=en|date=7 gusht 2021|access-date=7 gusht 2021}}</ref> ===2022–vazhdon: Suksesi në Euro 2024=== Në nëntor 2022, Pedri u emërua në ekipin që do të merrte pjesë në [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupën e Botës 2022]] në Katar.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/spain-2022-world-cup-who-is-luis-enriques-26-man-squad-2022-11-14/ |title=Spain at the 2022 World Cup: who is in Luis Enrique's 26-man squad? |publisher=Reuters |language=en |date=14 nëntor 2022 |access-date=10 dhjetor 2022}}</ref> Ai luajti në të katërta ndeshjet e Spanjës në turne; ata u eliminuan në raundin e 16-tave nga [[Kombëtarja marokene e futbollit|Maroku]].<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/61047682/page/2 |title=World Cup: Morocco beat Spain on penalties to reach quarter-finals|publisher=BBC Sport|language=en|date=6 dhjetor 2022 |access-date=10 dhjetor 2022}}</ref> Dy vite më pas, Pedri ishte një nga lojtarët e thirrur për të luajtur në [[UEFA Euro 2024|Euro 2024]]. Ai nuk kishte luajtur me ekipin që nga Kupa e Botës 2022 për shkak të dëmtimeve të vazhdueshme gjatë kësaj kohe. Më 8 qershor 2024, Pedri shënoi një dopietë në fitoren 5–1 në miqësoren me [[Kombëtarja irlandezoveriore e futbollit|Irlandës së Veriut]], duke regjistruar golat e tij të parë me ekipin kombëtar.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cg3315pz4jxt |title=Spain show their class to beat Northern Ireland|publisher=BBC Sport|language=en|date=8 qershor 2024 |access-date=8 qershor 2024}}</ref> Ai luajti si titullar në ndeshjen e parë të ekipit, duke asistuar një nga tre golat e fitores kundër Kroacisë. Ai gjithashtu luajti në fitoren 1–0 kundër Italisë në ndeshjen e dytë por u la pushim për ndeshjen e tretë pasi Spanja e kishte siguruar kualifikimin. Në ndeshjen çerek-finale kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]], Pedri u zëvendësua në minutën e 8të pas një dëmtimi të pësuar nga një ndërhyrje e gabuar e [[Toni Kroos]]; pas ndeshjes, u konfirmua se Pedri kishte zgjatje të ligamentit të gjurit. Ai u zëvendësua nga [[Dani Olmo]] për pjesën e mbetur të turneut, të cilën Spanja e fitoi, duke mposhtur 2–1 [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglinë]] në finale.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/newsround/articles/c7201713dezo|title=England lose to Spain in Euros final|publisher=BBC Sport|language=en|date=15 korrik 2024|access-date=1 tetor 2024}}</ref> ==Profili i lojtarit== Pedri është një lojtar i talentuar,<ref>{{cite news |url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2021/01/07/messi-finds-playmaking-partner-in-18-year-old-pedri/115267608/ |title=Messi finds playmaking partner in 18-year-old Pedri |publisher=USA Today|language=en|date=7 janar 2021 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thestar.com/sports/soccer/2021/02/01/ap-interview-pedri-brings-back-brilliance-to-bara-midfield.html |title=AP Interview: Pedri brings back brilliance to Barça midfield |publisher=The Toronto Star |language=en|date=1 shkurt 2021 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref><ref name="Pedri is the future">{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/barcelona/story/4250227/lionel-messi-remains-barcelonas-talismanbut-pedri-is-the-future |title=Messi remains Barcelona's talisman, but Pedri is the future |publisher=ESPN FC|language=en|date=1 dhjetor 2020 |access-date=11 tetor 2021 }}</ref> shtatshkurtër, i cili njihet për aftësitë teknike, driblimet,<ref>{{cite news |url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2020/10/19/5f8b7369268e3eb13c8b4571.html |title=Pedri: From Real Madrid rejection to breaking through at Barcelona |publisher=Marca|language=en|date=19 tetor 2020 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2021/01/05/uefa-giocatori-giovani-da-seguire-2021#21 |title=I 50 giovani da seguire nel 2021 secondo l'Uefa |publisher=Sky Sport |language=it |date=5 janar 2021 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref> kontrollin e topit, pasimet, vizionin, si dhe ruajtjen e topit në zona të ngushta dhe shfrytëzimin e hapsirave të lëna nga kundërshtarët.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name="PedriSwiss">{{cite web|date=1 korrik 2021|title=Euro 2020 Pedri González Spain|url=https://www.tsn.ca/pedri-indispensable-as-spain-bids-to-make-semis-at-euro-2020-1.1662550|access-date=17 korrik 2021|publisher=TSN|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/blog-espn-fc-united/story/4340555/haalandsanchofodenfati-lead-the-39-best-players-age-21-or-under |title=Who are the 39 best male players age 21 or under?|publisher=ESPN FC|language=en |date=29 prill 2021 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/blog/2020/dec/23/has-lionel-messis-potential-successor-made-him-fall-for-football-again |title=Has Lionel Messi's potential successor made him fall for football again? |publisher=The Guardian|language=en|author=Sid Lowe |date=23 dhjetor 2020 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref> Këto aftësi, të konbinuara me vertizalimet që ai bën me të dyja këmbët, e bëjnë Pedrin një organizator loje efikas. Përveç kësaj, ai shquhet për rezistencën e tij si dhe qetësinë në mbajtjen e topit dhe lojën me të dy këmbët.<ref name="Pedri is the future"/><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/blog/2020/dec/23/has-lionel-messis-potential-successor-made-him-fall-for-football-again |title=Has Lionel Messi's potential successor made him fall for football again? |publisher=The Guardian |language=en |author=Sid Lowe |date=23 dhjetor 2020 |access-date=11 tetor 2021 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en-us/news/barcelona-warned-rushing-pedri-next-messi-rivaldo/1hq1n3pzvmjvj1g8qve635qtth |title=Barcelona warned against rushing Pedri into next Messi role as Rivaldo calls for patience with teenager |publisher=Goal.com |language=en |date=9 janar 2021 |access-date=11 tetor 2021 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.rainews.it/dl/rainews/media/Calcio-Il-Barcellona-blinda-Pedri-fino-al-2026-e-super-clausola-da-1-miliardo-ca22ceb9-d1e5-4b4b-b255-64cc2553e940.html#foto-1 |title=Calcio. Il Barcellona blinda Pedri fino al 2026 con super clausola da 1 miliardo |work=Rainews |language=it |date=14 October 2021 |access-date=16 October 2021 }}</ref> Stili i tij i lojës dhe mënyra e të lëvizurit është krahasuar me atë të ish lojtarëve të Barcelonës si [[Xavi]], [[Andrés Iniesta]], [[Michael Laudrup]], dhe [[Lionel Messi]].<ref name="PedriSwiss"/><ref>{{cite web |url=https://www.90min.com/in/posts/golden-boy-award-2021-5-most-valuable-nominees-01fayv58x4q9 |title=Golden Boy Award 2021: 5 Most Valuable Nominees |publisher=90min.com |language=en |author1=Arjun Singh Devgan |date=19 korrik 2021 |access-date=11 tetor 2021 |archive-date=15 gusht 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815133651/https://www.90min.com/in/posts/golden-boy-award-2021-5-most-valuable-nominees-01fayv58x4q9 |url-status=dead }}</ref><ref name="Project 2000">{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2021/03/31/project-2000-pedri-barcelonas-new-iniesta-may-yet-convince/ |title=Project 2000: Pedri is Barcelona's 'new Iniesta' – and may yet convince Lionel Messi to stay |publisher=The Telegraph|language=en|author1=Sam Dean |date=31 mars 2021 |access-date=11 tetor 2021 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/pedri-the-new-iniesta-that-barcelona-moved-quickly-to-sign/1duc7d4ll5su91i5nvincvmln9 |title=Pedri: The 'new Iniesta' that Barcelona moved quickly to sign |publisher=Goal.com |language=en |author1=Ignasi Oliva Gispert |date=21 nëntor 2019 |access-date=11 tetor 2021 }}</ref><ref name="new Laudrup">{{cite web |url=https://www.football-espana.net/2021/02/13/ronald-koeman-pedri-must-be-the-new-laudrup-or-the-new-iniesta |title=Ronald Koeman: "Pedri must be the new Laudrup or the new Iniesta" |publisher=Football España|language=en |date=13 shkurt 2021 |access-date=11 tetor 2021 }}</ref> Pedri është një lojtar i cili ka një rol të lirë në mesfushë, e cila e lejon të lëvizi lirisht.<ref name="50 migliori teenager">{{cite web |date=5 shkurt 2021 |title=I 50 migliori teenager al mondo |url=https://sport.sky.it/calcio/2021/02/05/50-migliori-teenager-four-four-two#48 |access-date=17 korrik 2021 |publisher=Sky Sport|language=it}}</ref> Ai zakonisht qëndron në qëndër të fushës ku kontribon në organizimin e lojës, por kalon edhe në krahë ose përpara për të krijuar raste shënimi.<ref>{{Cite web|url=https://www.foottheball.com/rising-ballers/pedri-brings-back-iniesta-brilliance-to-barcelona/|title=Pedri – Player Profile and The Reason Why Barcelona Signed Him|website=FootTheBall|language=en|date=8 shkurt 2021|access-date=9 shkurt 2021}}</ref> Kur ekipi i tij nuk është në zotërim të topit, Pedri tërhiqet në mbrojtje për të rikupetuar topin.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/football/54962709 |title=Could Pedri be 'skint' Barcelona's saviour? |publisher=BBC Sport|language=en|date=24 nëntor 2020 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref> Pozicioni i tij natyral është [[Mesfushori|mesfushor qëndror]], por ai mund të luaj edhe si anësor në të dyja krahët ose mesfushor-sulmues. Në raste të rralla ai ka luajtur si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] ose mesfushor-mbrojtës.<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calciomercato/2021/01/01/calciomercato-2021-talenti#25 |title=30 talenti da tenere d'occhio nel 2021 |publisher=Sky Sport |language=it |date=1 janar 2021 |access-date=17 korrik 2021 }}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{updated|17 maj 2026}}<ref name="SW">{{Soccerway|pedro-gonzalez-lopez/625414|Pedri González}}</ref> {| class=wikitable style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit !rowspan=2|Klubi !rowspan=2|Sezoni !colspan=3|Liga !colspan=2|[[Copa del Rey]] !colspan=2|[[UEFA|Evropa]] !colspan=2|Tjetër !colspan=2|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |[[UD Las Palmas|Las Palmas]] |[[2019–20 UD Las Palmas season|2019–20]] |[[Segunda División]] |36||4||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||4 |- |rowspan="7"|[[FC Barcelona|Barcelona]] |[[2020–21 FC Barcelona season|2020–21]] |[[La Liga]] |37||3||6||0||7{{efn|Të gjitha ndeshjet në[[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]]|name=UCL}}||1||2{{efn|name=SDE|Të gjitha ndeshjet në [[Supercopa de España|Superkupën e Spanjës]]}}||0||52||4 |- |[[2021–22 FC Barcelona season|2021–22]] |La Liga |12||3||1||1||8{{efn|Dy ndeshje në UEFA Ligën e Kampionëve, gjashtë ndeshje dhe një gol në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||1||1{{efn|name=SDE}}||0||22||5 |- |[[2022–23 FC Barcelona season|2022–23]] |La Liga |26||6||1||0||6{{efn|Pesë në UEFA Ligën e Kampionëve, një ndeshje në UEFA Ligën e Evropës}}||0||2{{efn|name=SDE}}||1||35||7 |- |[[2023–24 FC Barcelona season|2023–24]] |La Liga |24||4||2||0||6{{efn|name=UCL}}||0||2{{efn|name=SDE}}||0||34||4 |- |[[2024–25 FC Barcelona season|2024–25]] |La Liga |37||4||6||2||14{{efn|name=UCL}}||0||2{{efn|name=SDE}}||0||59||6 |- |[[2025–26 FC Barcelona season|2025–26]] |La Liga |29||2||3||0||9{{efn|name=UCL}}||0||2{{efn|name=SDE}}||0||43||2 |- !colspan="2"|Gjithsej !165!!22!!19!!3!!50!!2!!11!!1!!245!!28 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !201!!26!!20!!3!!50!!2!!11!!1!!282!!32 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="5"|[[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] |2021||10||0 |- |2022||8||0 |- |2024||12||2 |- |2025||8||3 |- |2026||3||1 |- !colspan="2"|Gjithsej||41||6 |} ==Referime== {{Reflist}} antefn44sg8umrto0hziow4qjgqfkso 0 401727 2995512 2995183 2026-06-09T19:02:25Z Edukatori 112234 2995512 wikitext text/x-wiki '''Mësimi organizativ''' është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive brenda një organizate. Një organizatë përmirësohet me kalimin e kohës ndërsa fiton përvojë. Nga kjo përvojë, ajo është në gjendje të krijojë njohuri. Këto njohuri janë të gjera, duke mbuluar çdo temë që mund ta përmirësojë një organizatë. Shembujt mund të përfshijnë mënyra për të rritur efikasitetin e prodhimit ose për të zhvilluar marrëdhënie të dobishme me investitorët. Njohuritë krijohen në katër njësi të ndryshme: individuale, grupore, organizative dhe ndërorganizative. Mënyra më e zakonshme për të matur të nxënit organizativ është një [[Kurba e të nxënit|kurbë e të nxënit]]. Kurbat e të nxënit janë një marrëdhënie që tregon se si, ndërsa një organizatë prodhon më shumë nga një produkt ose shërbim, ajo rrit produktivitetin, efikasitetin, besueshmërinë dhe/ose cilësinë e prodhimit me kthime në rënie . Kurbat e të nxënit ndryshojnë për shkak të shkallëve të të nxënit organizativ. Shkalla e të nxënit organizativ ndikohet nga aftësia individuale, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturat, rutinat dhe metodat e koordinimit. <ref name=":03">{{Cite book |last=Argote |first=Linda |title=Organizational Learning - Springer |year=2013 |isbn=978-1-4614-5250-8 |doi=10.1007/978-1-4614-5251-5 |author-link=Linda Argote}}</ref> == Rëndësia == Mësimi organizativ ndodh si një funksion i [[Përvoja|përvojës]] brenda një [[Organizata|organizate]] dhe i lejon organizatës të qëndrojë konkurruese në një mjedis në ndryshim të vazhdueshëm. Mësimi organizativ është një përmirësim i procesit që mund të rrisë efikasitetin, saktësinë dhe fitimet. Një shembull i botës reale i të mësuarit organizativ është se si një piceri e re do të ulë koston për picë ndërsa prodhimi kumulativ i picave rritet. <ref name=":03" /> Ndërsa stafi krijon më shumë pica; ata fillojnë të bëjnë pica më shpejt, stafi mëson se si të punojë së bashku dhe pajisjet vendosen në vendndodhjen më efikase duke çuar në kosto më të lira të krijimit. Një shembull i një mënyre më formale për të ndjekur dhe mbështetur të mësuarit organizativ është një [[Agjenda mësimore|axhendë mësimiore]]. Mësimi organizativ është një aspekt i [[Organizata|organizatave]] dhe një nënfushë e studimeve organizative . Si një aspekt i një organizate, mësimi organizativ është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive. Krijimi i [[Njohuria|njohurive]], ruajtja e njohurive dhe [[Transferi i njohurive|transferimi i njohurive]] mund të shihen si procese adaptive që janë funksione të përvojës. <ref>Cyert, Richard; March, James G. (1992). A Behavioral Theory of the Firm (2 ed.). Wiley-Blackwell. {{ISBN|0-631-17451-6}}. 172.</ref> [[Përvoja]] është njohuria që kontribuon në kuptimin procedural të një subjekti përmes përfshirjes ose ekspozimit. Hulumtimi brenda mësimit organizativ zbatohet në mënyrë specifike për atributet dhe sjelljen e kësaj njohurie dhe se si ajo mund të prodhojë ndryshime në [[Kognicioni|njohjen]], rutinat dhe [[Sjellja|sjelljet]] e një [[Organizata|organizate]] dhe individëve të saj. <ref>{{Cite journal |last=Easterby-Smith |first=M |last2=Crossan |first2=M |last3=Niccolini |first3=D |year=2000 |title=Organizational learning: Debates past, present andfuture |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-management-studies_2000-09_37_6/page/n4 |journal=Journal of Management Studies |volume=37 |issue=6 |pages=783–796 |doi=10.1111/1467-6486.00203}}</ref> Individët shihen kryesisht si mekanizma funksionalë për të mësuarit organizativ duke krijuar njohuri përmes përvojës. Megjithatë, njohuritë e individëve lehtësojnë të mësuarit brenda organizatës në tërësi vetëm nëse transferohen. Individët mund të mos i japin njohuritë e tyre ose të dalin nga organizata. Njohuritë që janë të integruara në organizatë, përveç individëve të saj, mund të ruhen. <ref name="Argote 20113">{{Cite journal |last=Argote |first=L. |year=2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Organizatat mund të ruajnë njohuritë në mënyra të tjera përveçse thjesht duke ruajtur individët, duke përfshirë përdorimin e depove të njohurive, të tilla si mjetet e komunikimit, proceset, axhendat e të mësuarit, rutinat, rrjetet dhe sistemet e kujtesës transaktive . <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=L |author-link=Linda Argote |last2=Ingram |first2=P |year=2000 |title=Knowledge transfer: A basis for competitive advantage in firms |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=82 |issue=1 |pages=150–169 |doi=10.1006/obhd.2000.2893}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Walsh |first=JP |author-link=James P. Walsh |last2=Ungson |first2=GR |year=1991 |title=Organizational memory |journal=Academy of Management Review |volume=16 |issue=1 |pages=57–91 |doi=10.5465/amr.1991.4278992}}</ref> Si nënfushë, të mësuarit organizativ është studimi i përvojës, njohurive dhe efekteve të njohurive brenda një konteksti organizativ. <ref>{{Cite journal |last=Fiol |first=M.C. |last2=Lyles |first2=M.A. |year=1985 |title=Organizational learning |journal=Academy of Management Review |volume=10 |issue=4 |pages=803–13 |doi=10.5465/amr.1985.4279103 |hdl-access=free}}</ref> Studimi i të mësuarit organizativ kontribuon drejtpërdrejt në shkencën e aplikuar të [[Menaxhimi i njohurisë|menaxhimit të njohurive]] (KM) dhe konceptin e [[Organizata që mëson|organizatës që mëson]]. Të mësuarit organizativ lidhet me studimet e teorisë organizative, komunikimit organizativ, sjelljes organizative, [[Psikologjia industriale dhe organizative|psikologjisë organizative]] dhe zhvillimit organizativ . Të mësuarit organizativ ka marrë kontribute nga fushat e [[Psikologjia pedagogjike|psikologjisë arsimore]], [[Sociologjia|sociologjisë]], [[Shkenca ekonomike|ekonomisë]], [[Antropologjia|antropologjisë]], [[Shkenca politike|shkencës politike]] dhe shkencës së menaxhimit . === Komunitetet e të nxënit === Organizatat fitojnë njohuri në njërën nga katër komunitetet organizative të [[të nxënit]] : individuale, ekipore, organizative dhe ndërorganizative. Të nxënit organizativ "përfshin procesin përmes të cilit komunitetet organizative (p.sh. grupet, departamentet, divizionet) ndryshojnë si rezultat i përvojës". Një shembull i të nxënit organizativ është një ekip kirurgjikal spitalor që mëson të përdorë teknologji të re që do të rrisë efikasitetin. * ''Mësimi individual'' është komuniteti më i vogël në të cilin mund të ndodhë mësimi. Një individ mëson aftësi ose ide të reja, dhe produktiviteti i tij në punë mund të rritet ndërsa fiton ekspertizë. Individi mund të vendosë nëse do ta ndajë apo jo njohurinë e tij me pjesën tjetër të grupit. Nëse individi largohet nga grupi dhe nuk e ndan njohurinë e tij para se të largohet, grupi e humbet këtë njohuri. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073">{{Cite journal |last=Wilson |first=Jeanne M. |last2=Goodman |first2=Paul S. |author-link2=Paul S. Goodman |last3=Cronin |first3=Matthew A. |year=2007 |title=Group Learning |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-review_2007-10_32_4/page/1041 |journal=Academy of Management Review |volume=32 |issue=4 |pages=1041–59 |doi=10.5465/amr.2007.26585724}}</ref> Në studimin e tyre mbi zhvillimin e softuerëve, Boh, Slaughter dhe Espinosa (2007) zbuluan se individët ishin më produktivë sa më shumë përvojë të specializuar kishin me një sistem të caktuar. <ref name="Argote Spektor4">{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |last2=Miron-Spektor |first2=Ella |year=2011 |title=Organizational learning: from experience to knowledge |journal=Organization Science |volume=22 |issue=5 |pages=1123–1137 |doi=10.1287/orsc.1100.0621}}</ref> * ''Mësimi në grup'' është komuniteti tjetër më i madh <ref>{{Cite book |last=Wenger |first=Etienne |title=Communities of Practice: Learning, Meaning, and Identity |date=1998 |publisher=Cambridge University Press}}Argote, L., Gruenfeld, D., and Naquin, C. "Group learning in organizations." Groups at Work: Advances in Theory and Research, ed., M. E. Turner (Lawrence Erlbaum, 2001).</ref> Ekzistojnë përkufizime kontradiktore të të mësuarit në grup midis studiuesve që e studiojnë atë. Një besim është se të mësuarit në grup është një proces në të cilin një grup ndërmerr veprime, merr reagime dhe i përdor këto reagime për të modifikuar veprimet e tyre të ardhshme. <ref>{{Cite journal |last=Sole |first=D. |last2=Edmondson |first2=A. C. |year=2002 |title=Situated knowledge and learning in dispersed teams |url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:37907101 |journal=British Journal of Management |volume=13 |issue=S2 |pages=S17–S34 |doi=10.1111/1467-8551.13.s2.3}}</ref> Një tjetër besim është se të mësuarit në grup ndodh kur një anëtar ndan njohuritë e tij individuale me anëtarët e tjerë të grupit. Të tjerë kanë sugjeruar se të mësuarit në grup është kryesisht një proces i zbulimit dhe korrigjimit të gabimeve ose se të mësuarit në grup ka të bëjë kryesisht me proceset e interpretimit dhe integrimit. <ref>{{Cite journal |last=Crossan |first=M.M |last2=Lane |first2=H.W. |last3=White |first3=R.E. |year=1999 |title=An organizational learning framework: From learning to institution |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-review_1999-07_24_3/page/522 |journal=Academy of Management Review |volume=24 |pages=522–537 |doi=10.5465/amr.1999.2202135}}</ref> Pasi të ndodhë kjo, të mësuarit individual shndërrohet në të mësuarit në grup. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073" /> Reagans, Argote dhe Brooks (2005) studiuan të mësuarit në grup duke shqyrtuar kirurgjinë e zëvendësimit të kyçeve në spitalet mësimore. Ata arritën në përfundimin se "rritja e përvojës së punës së bashku në një ekip nxiti koordinim dhe punë ekipore më të mirë". Të punuarit së bashku në një ekip gjithashtu u lejoi anëtarëve të ndanin njohuritë e tyre me të tjerët dhe të mësonin nga anëtarët e tjerë. Për të përmbledhur, përkufizimet e ndryshme mbulojnë aspektet e mëposhtme: pavarësia e detyrës (ajo që bën një anëtar i grupit ndikon dhe ndikohet nga një anëtar tjetër i grupit); ndërgjegjësimi social-psikologjik (anëtarët e perceptojnë veten si një grup dhe perceptohen si një grup); dhe integrimi social (grupi ekziston në një sistem më të madh shoqëror). * ''Mësimi organizativ'' është mënyra se si një organizatë krijon dhe organizon njohuritë që lidhen me funksionet dhe kulturën e saj. Mësimi organizativ ndodh në të gjitha aktivitetet e organizatës ''. Kornizat e fundit të praktikuesve kanë integruar teori të shumta të të mësuarit organizativ në qasjet e ekosistemeve të zbatueshme për fondacionet filantropike'', dhe kjo ndodh me shpejtësi të ndryshme. Qëllimi i të mësuarit organizativ është të përshtatet me sukses me mjediset në ndryshim, të përshtatet në kushte të pasigurta dhe të rrisë efikasitetin. <ref>{{Cite journal |last=Dodgson |first=Mark |year=1993 |title=Organizational learning: a review of some literatures |url=https://archive.org/details/sim_organization-studies_1993_14_3/page/375 |journal=Organization Studies |volume=14 |issue=3 |pages=375–394 |doi=10.1177/017084069301400303}}</ref> Sipas Argote (1993), menaxherët në fabrikat e prodhimit panë të ndodhte të mësuarit organizativ kur gjetën mënyra për t'i bërë punëtorët individualë më të aftë, për të përmirësuar "teknologjinë, mjetet dhe paraqitjen" e organizatës, për të përmirësuar strukturën e organizatës dhe për të përcaktuar pikat e forta të organizatës. Kornizat e fundit kanë integruar teori të shumta të të mësuarit organizativ në ndërtimin e qasjeve në të gjithë ekosistemin të zbatueshme për fondacionet filantropike. <ref>{{Cite web |last=Raynor |first=Jared |last2=Gasper |first2=Charles |date=4 qershor 2026 |title=Organization-Wide Learning in Philanthropy |url=https://www.tccgrp.com/resource/organization-wide-learning/ |access-date=4 qershor 2026 |website=TCC Group |language=en-US}}</ref> * ''Mësimi ndërorganizativ'' është mënyra se si organizata të ndryshme në një aleancë bashkëpunojnë, ndajnë njohuri dhe mësojnë nga njëra-tjetra. Një organizatë është në gjendje të përmirësojë "proceset dhe produktet e saj duke integruar njohuri dhe njohuri të reja" nga një organizatë tjetër. <ref name="Tucker, Anita L. 20073">{{Cite journal |last=Tucker |first=Anita L. |last2=Nembhard |first2=Ingrid M. |last3=Edmondson |first3=Amy C. |year=2007 |title=Implementing new practices: an empirical study of organizational learning in hospital intensive care units |url=https://archive.org/details/sim_management-science_2007-06_53_6/page/894 |journal=Management Science |volume=53 |issue=6 |pages=894–907 |doi=10.1287/mnsc.1060.0692}}</ref> Duke mësuar nga një organizatë tjetër, një organizatë është në gjendje të ulë kostot e kohës, të ulë rreziqet që lidhen me [[Zgjidhja e problemit|zgjidhjen e problemeve]] dhe të mësojë më shpejt. Të mësuarit nga një organizatë tjetër mund të nënkuptojë ose zbatimin e të njëjtave ide të përdorura nga ajo organizatë ose modifikimin e këtyre ideve, duke krijuar kështu inovacion. <ref name="Tucker, Anita L. 20073" /> Mësimi ndërorganizativ ndodh shpesh në modelet fikse të biznesit, siç është franchising. Marrësi i franchising-ut që kërkon të përdorë markën e franchising-ut duhet të mësojë se si ta përdorë modelin e biznesit të organizatës përpara se të fillojë një franchising. <ref>{{Cite journal |last=Hjalager |first=Anne-Mette |year=1999 |title=Interorganizational Learning Systems |journal=Human Systems Management |volume=18 |issue=1 |page=23 |doi=10.3233/HSM-1999-18104}}</ref> === Historia e studimit === Origjina e studimit të fokusuar të të mësuarit organizativ mund të gjurmohet në fund të viteve 1970, kur studiuesit e studiuan atë nga një këndvështrim psikologjik. Përparimet kryesore në këtë fushë përfshijnë: * ''Psikologjia e sjelljes dhe zhvillimi organizativ'' : Në veprën e tyre të vitit 1978 mbi të nxënit organizativ, [[Chris Argyris]] dhe [[Donald Schön]] zhvilluan konceptet e të nxënit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle . Të nxënit me një cikël të vetëm është procesi në të cilin një gabim korrigjohet duke përdorur një strategji ose metodë të ndryshme që pritet të japë një rezultat të ndryshëm dhe të suksesshëm. Merrni, për shembull, një person që vepron në një mënyrë të caktuar për të arritur një qëllim të caktuar. Nëse veprimet e këtij personi dështojnë në arritjen e qëllimit, me të nxënit me një cikël të vetëm, ky person do të reflektojë mbi veprimet e tij të mëparshme dhe, duke ecur përpara, do të ndërmarrë një sërë veprimesh të ndryshme për të arritur të njëjtin qëllim. Nga ana tjetër, të nxënit me dy cikle është një proces më i ndërlikuar në të cilin një gabim korrigjohet duke rimenduar qëllimin fillestar. Në shembullin e mëparshëm, personi do të tregonte të nxënit me dy cikle nëse do të zgjidhte të rivlerësonte qëllimin dhe besimet e tij në vend që thjesht të rivlerësonte veprimet e tij të dështuara. Pastaj ai do të ndërmarrë një sërë veprimesh që janë në përputhje me qëllimet dhe besimet e tij të rivlerësuara. Argyris dhe Schön shpjegojnë se proceset e të mësuarit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle janë të pranishme në organizata dhe janë dy lloje të të mësuarit organizativ. Të mësuarit me një cikël të vetëm ndodh kur një organizatë zbulon një gabim, e korrigjon atë dhe vazhdon me politikat dhe objektivat e saj aktuale. Të mësuarit me dy cikle ndodh kur një organizatë zbulon një gabim dhe ndryshon politikat dhe objektivat e saj përpara se të ndërmarrë veprime korrigjuese. * ''Përshtatja dhe rutinat'' : Në librin e tyre që përcakton teorinë e sjelljes së firmës, [[Richard Cyert]] dhe [[James G. March]] e përshkruan të mësuarit organizativ si sjellje adaptive të një organizate me kalimin e kohës. Kjo konsiston në përshtatjen e qëllimeve, përshtatjen në rregullat e vëmendjes dhe përshtatjen në rregullat e kërkimit. Një pjesë e të mësuarit organizativ është vendosja e qëllimeve dhe ndryshimi i këtyre qëllimeve me kalimin e kohës. Ato ndryshojnë së bashku me anëtarët e një organizate që krijohen ndërsa lindin probleme. Kur përcakton objektivat, një organizatë duhet të marrë në konsideratë tre variabla: "qëllimin e kaluar të organizatës, performancën e kaluar të organizatës dhe performancën e kaluar të organizatave të tjera 'të krahasueshme'". Përshtatja e rregullave të vëmendjes së një organizate konsiston në përcaktimin se cilat pjesë të mjedisit të një organizate kërkojnë më shumë vëmendje. Cyert dhe March japin shembullin e kritereve që një organizatë përdor për të vlerësuar performancën e punonjësve. Me kalimin e kohës, organizatat mësojnë se cilat kritere të përdorin për vlerësimet e tyre dhe sa peshë t'i japin secilit kriter. Ata gjithashtu përdorin shembullin e zgjedhjes së kritereve që duhet të përdorin kur krahasojnë organizatën e tyre me një të ngjashme. Përshtatja e një organizate në rregullat e kërkimit i referohet aftësisë së saj për të gjetur zgjidhje për problemet e saj. Meqenëse një zgjidhje varet nga problemi, rregullat e kërkimit të një organizate do të ndryshojnë në përputhje me rrethanat. Në mënyrë tipike, një organizatë do të ketë më shumë gjasa të kërkojë një zgjidhje në një mënyrë të caktuar nëse kjo metodë kërkimi më parë ka pasur sukses në gjetjen e një zgjidhjeje. Rregullat e kërkimit të një organizate do të varen nga sukseset ose dështimet e saj të mëparshme me rregullat alternative të kërkimit. * ''Kurbat e të nxënit'' nga Dutton & Thomas (1984): John M. Dutton dhe Annie Thomas organizuan studime në terren në industri të ndryshme për të studiuar shkallët e të nxënit në organizata. Ata zbuluan se gabimet dhe/ose kostot e punëtorëve ulen ndërsa ata mësojnë nga përvoja. Megjithatë, meqenëse njohuritë që punëtorët mund të mësojnë pakësohen me kalimin e kohës, ata nuk mund ta përmirësojnë performancën e tyre me një shkallë konstante. Në vend të kësaj, shkalla me të cilën ata përmirësohen zvogëlohet me më shumë përvojë. Dutton dhe Thomas zbuluan gjithashtu se ekzistojnë katër kategori shkakësore që ndikojnë në progresin e një firme. Dy kategori, të nxënit ekzogjen dhe endogjen, përshkruajnë burimin e progresit të një firme. Të nxënit ekzogjen ndodh kur një firmë merr informacion nga burime të jashtme që e lejojnë atë të përparojë. Shembuj të burimeve të jashtme përfshijnë "furnizuesit, klientët, konkurrentët dhe qeverinë". <ref name="jstor.org">{{Cite journal |last=Dutton |first=John M |year=1984 |title=Treating Progress Functions as a Managerial Opportunity |journal=The Academy of Management Review |volume=9 |issue=2 |pages=235–247 |doi=10.5465/amr.1984.4277639 |jstor=258437}}</ref> Të nxënit endogjen ndodh kur punonjësit mësojnë nga brenda firmës, gjë që "manifestohet nga ndryshimet teknike, të nxënit me punë të drejtpërdrejtë dhe zbutjen e rrjedhave të prodhimit". <ref name="jstor.org" /> Dy kategoritë e tjera, të nxënit e induktuar dhe autonom, përshkruajnë mjediset në të cilat ndodh progresi. Mësimi i induktuar ndodh kur një firmë bën investime ose shton burime në një mjedis për ta bërë atë të favorshëm për të mësuarit. Mësimi autonom ndodh kur prodhimi i qëndrueshëm çon në përmirësime automatike gjatë periudhave të gjata kohore. <ref name="jstor.org" /> == Njohuritë == [[Njohuria]] është një tregues i të mësuarit organizativ. Të mësuarit organizativ ndodh kur ka një ndryshim në njohuritë e një organizate. <ref name="Argote Spektor4"/> Studiuesit e matin njohurinë organizative në mënyra të ndryshme. Për shembull, disa studiues e vlerësojnë njohurinë si ndryshime në praktikat ose rutinat e një organizate që rrisin efikasitetin. Studiues të tjerë e bazojnë atë në numrin e patentave që ka një organizatë. <ref>{{Cite journal |last=Alcacer |first=Juan |last2=Gittelman |first2=Michelle |last3=Sampat |first3=Bhaven |year=2009 |title=Applicant and Examiner Citations in U.S. Patents: An Overview and Analysis |url=http://www.hbs.edu/research/pdf/09-016.pdf |journal=Research Policy |volume=38 |issue=2 |pages=415–427 |doi=10.1016/j.respol.2008.12.001}}</ref> [[Menaxhimi i njohurisë|Menaxhimi i njohurive]] është procesi i mbledhjes, zhvillimit dhe përhapjes së aseteve të njohurive për të mundësuar të mësuarit organizativ. === Natyra e dijes === [[Njohuria]] nuk është një burim homogjen. Edhe pse lidhet me të dhënat dhe informacionin, njohuria është e ndryshme nga këto konstrukte. Të dhënat janë një grup faktesh të përcaktuara dhe objektive që kanë të bëjnë me ngjarjet, ndërsa informacioni është një formë e të dhënave me vlerë të shtuar që shton kuptim përmes kontekstualizimit, kategorizimit, llogaritjes, korrigjimit ose kondensimit. Njohuria është versioni i aplikuar i informacionit, një kombinim i informacionit brenda përvojës, kornizimit, vlerës, kontekstualizimit dhe njohurive. Përvoja është njohuri që gjenerohet përmes ekspozimit ndaj dhe zbatimit të njohurive. Njohuria buron brenda dhe zbatohet nga njësitë e një organizate për të vlerësuar dhe përdorur përvojën dhe informacionin në mënyrë efektive. Njohuria mund të integrohet brenda depove, rutinave, proceseve, praktikave, mjeteve dhe normave, varësisht nga marrëdhënia midis informacionit, përvojës dhe njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |date=1 shtator 2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Dy forma të dallueshme të dijes, eksplicite dhe e heshtur, janë të rëndësishme në këtë drejtim. Dija eksplicite është e kodifikuar, sistematike, formale dhe e lehtë për t’u komunikuar. Dija e heshtur është personale, specifike për kontekstin, subjektive. * [[Njohuria eksplicite]] është njohuri që është e lehtë për t’u transferuar. Ndryshe nga njohuria e heshtur, njohuria eksplicite është deklarative ose faktike. Ajo transferohet përmes mediave të shkruara, verbale ose të kodifikuara. Shembuj të kësaj përfshijnë udhëzime, përkufizime dhe dokumente. Ndër punonjësit e saj, Toyota përhap njohuri eksplicite rreth prodhimit të linjës së saj të montimit . Toyota kërkon që çdo ekip punëtorësh dhe çdo punëtor individual të dokumentojnë detyrat e tyre, duke ofruar përshkrime të hollësishme se "si duhet të kryhet secila detyrë, sa kohë duhet të zgjasë secila detyrë, sekuencën e hapave që duhen ndjekur në kryerjen e secilës detyrë dhe hapat që duhen ndërmarrë nga secili punëtor në kontrollimin e punës së tij ose të saj". Kjo përdor njohuri eksplicite pasi njohuria transmetohet duke përdorur një kod, i cili është një dokument me përshkrime të hollësishme në rastin e Toyota-s. * [[Njohuria e heshtur]] është njohuri që është e vështirë të transferohet. Siç e përshkroi për herë të parë [[Michael Polanyi]], njohuria e heshtur është njohuria e procedurave. Është një lloj personal njohurie që nuk mund të ndahet thjesht përmes komunikimit me shkrim ose verbal. Ajo mësohet kryesisht përmes përvojës me kalimin e kohës. Për shembull, Toyota transferon njohuri të heshtura sa herë që hap një fabrikë të re montimi. Për të trajnuar punonjësit e saj të rinj për një fabrikë të re, Toyota dërgon një grup punonjësish të saj të rinj për të punuar në një nga fabrikat e saj të themeluara, ku punonjës me përvojë i trajnojnë ata. Pas këtij trajnimi afatgjatë, ata dërgohen përsëri në fabrikën e re për të transferuar njohuritë e tyre të prodhimit te pjesa tjetër e punonjësve të rinj. Ky është një transferim i njohurive të heshtura pasi kjo njohuri është shumë komplekse për t'u kodifikuar dhe për t'u transmetuar përmes një dokumenti. Kjo njohuri mund t'u transferohet punonjësve të rinj vetëm përmes praktikës dhe përvojës. === Matja e të nxënit === Mësimi organizativ gjurmon ndryshimet që ndodhin brenda një organizate, ndërsa ajo fiton njohuri dhe përvojë. Për të vlerësuar mësimin organizativ, njohuritë që një organizatë krijon, transferon dhe ruan duhet të përcaktohen në mënyrë sasiore. Studiuesit që studiojnë të nxënit organizativ kanë matur njohuritë e fituara përmes mënyrave të ndryshme, pasi nuk ka një mënyrë të vetme për ta matur atë. Silvia Gherardi e mati njohurinë si ndryshimin në praktikat brenda një organizate me kalimin e kohës, që në thelb është të nxënit nga përvoja. Në studimin e saj, ajo vëzhgoi një organizatë që fitonte njohuri ndërsa fillestarët e saj që punonin në kantiere ndërtimi mësonin rreth sigurisë përmes përvojës dhe bëheshin praktikues. George Huber e mati njohurinë si shpërndarjen e informacionit brenda një organizate. Në studimin e tij, ai vuri në dukje se "komponentët organizativë zakonisht zhvillojnë informacione 'të reja' duke bashkuar artikuj informacioni që marrin nga njësi të tjera organizative". <ref name="Huber, George P 1991">{{Cite journal |last=Huber |first=George P |year=1991 |title=Organizational Learning: The Contributing Processes and the Literatures |journal=Organization Science |volume=2 |issue=1 |pages=88–115 |doi=10.1287/orsc.2.1.88 |jstor=2634941}}</ref> Ai jep shembullin e "një departamenti transporti [që] mëson se ekziston një problem mungese duke krahasuar informacionin nga depoja me informacionin nga departamenti i shitjeve". <ref name="Huber, George P 1991" /> Një masë gjithnjë e më e zakonshme dhe e gjithanshme e të mësuarit organizativ është një kurbë e të mësuarit organizativ që demonstron efektet e kurbës së përvojës . Një kurbë e të mësuarit mat shkallën e një metrike të të mësuarit në krahasim me një metrikë për përvojën. [[Linda Argote]] shpjegon se "rritje të mëdha në produktivitet zakonisht ndodhin ndërsa organizatat fitojnë përvojë në prodhim". Megjithatë, Argote vëren gjithashtu se shkallët e të mësuarit të organizatave ndryshojnë. Argote identifikon tre faktorë që ndikojnë në këto shkallë: rritja e aftësisë së individëve, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturën e saj (siç janë rutinat dhe metodat e koordinimit të saj). Disa organizata tregojnë fitime të mëdha në produktivitet, ndërsa të tjerat tregojnë pak ose aspak fitime, duke pasur parasysh të njëjtën sasi përvoje. Kurbat e përvojës paraqesin koston në rënie të njësisë kundrejt njësive totale kumulative të prodhuara, një mënyrë e zakonshme për të matur efektin e përvojës. Forma lineare-lineare e të dhënave në të majtë transformohet në formën log-log në të djathtë për të demonstruar se rritja e aftësisë korrespondon me përvojën. === Modele teorike === Përpjekjet për të shpjeguar ndryshimin e normave në të nxënit organizativ nëpër organizata të ndryshme janë eksploruar në modele teorike. Konkretisht, modelet teorike të konceptuara nga John F. Muth, Bernardo Huberman dhe Christina Fang. * Modeli Muth (1986) ishte i pari që përfaqësoi kurbën e të mësuarit në një formë logaritmike lineare dhe u përqendrua në efektivitetin e kostos në proceset e organizatës. Ky model shqyrton marrëdhënien midis kostos për njësi dhe përvojës, duke deklaruar se uljet e kostos realizohen përmes marrjes së mostrave të rastësishme të pavarura, ose kërkimeve të rastësishme, nga një hapësirë alternativash teknologjike, menaxheriale ose sjelljeje. Ky model nuk synonte të eksploronte ndryshimet midis firmave, por shqyrtoi vetëm përmirësimet në prodhim me përvojë brenda një firme të vetme. <ref>{{Cite journal |last=Muth |first=John F. |date=1986 |title=Search Theory and the Manufacturing Progress Function |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1986-08_32_8/page/948 |journal=Management Science |volume=32 |issue=8 |pages=948–962 |doi=10.1287/mnsc.32.8.948}}</ref> * Modeli Huberman (2001) e mbushi këtë boshllëk dhe synonte të shpjegonte ndryshimin që mungonte në modelin e Muth dhe përqendrohet në gjetjen e shtigjeve gjithnjë e më të shkurtra dhe më efikase nga fundi në fund të një procesi montimi. Ky model vizualizohet më së miri në një grafik të lidhur me nyje që përfaqësojnë fazat në një proces dhe lidhje që përfaqësojnë rutinat lidhëse. Me anë të këtij modeli, të mësuarit mund të ndodhë përmes dy mekanizmave që shkurtojnë rrugën nga faza fillestare në fazën përfundimtare. I pari është me anë të disa shkurtesave që mund të identifikohen duke parë nyjet dhe duke hartuar dhe zbuluar rutina të reja, qëllimi ideal është të jetë në gjendje të eliminojë pika të caktuara kontakti dhe të gjejë shtigje më të shkurtra nga nyja fillestare në atë përfundimtare. Mekanizmi i dytë përfshin përmirësimin e rutinave: organizata mund të punojë për të zgjedhur lidhjen më efikase midis dy nyjeve në mënyrë që, nëse lind ndonjëherë një problem, anëtarët e një organizate të dinë saktësisht se kujt t'i drejtohen, duke u kursyer atyre një sasi të konsiderueshme kohe. <ref name=":03"/> * Modeli Fang (2011) ndan një qëllim kryesor me modelin Huberman: të ulë gradualisht hapat drejt fazës përfundimtare. Megjithatë, ky model ndjek më shumë një qasje të "caktimit të krediteve" në të cilën krediti u caktohet gjendjeve të njëpasnjëshme ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë, dhe më pas të mësuarit ndodh nëpërmjet përhapjes së krediteve. Kjo nënkupton që ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë me detyrën, ajo është më në gjendje të zhvillojë modele mendore gjithnjë e më të sakta që fillimisht identifikojnë vlerat e gjendjeve më afër qëllimit dhe më pas ato të gjendjeve më larg qëllimit. Kjo më pas çon në një numër të reduktuar hapash për të arritur qëllimin përfundimtar të organizatës dhe kështu mund të përmirësojë performancën e përgjithshme. <ref name=":03" /> === Konteksti dhe të nxënit === Përvoja e një organizate ndikon në të nxënit e saj, prandaj është e rëndësishme të studiohet edhe konteksti i klimës organizative, e cila ndikon në përvojën e një organizate. Ky kontekst i referohet karakteristikave të një organizate, konkretisht "strukturës, kulturës, teknologjisë, identitetit, kujtesës, qëllimeve, stimujve dhe strategjisë" së saj. <ref name="Argote Spektor4"/> Ai gjithashtu përfshin mjedisin e saj, i cili përbëhet nga konkurrentët, klientët dhe rregullatorët e saj. <ref name="Argote Spektor4" /> Ndërsa ky kontekst përcakton se si fitohet njohuria nga organizata, kjo njohuri modifikon kontekstin ndërsa organizata përshtatet me të. <ref name="Argote Spektor4" /> Konteksti kulturor i të nxënit i iniciuar nga udhëheqësi ka frymëzuar kërkime kyçe nëse organizata ka një orientim të të nxënit apo të performancës, <ref>{{Cite journal |last=Bunderson |first=J. S. |last2=Sutcliffe |first2=K.M. |year=2003 |title=Management team learning orientation and business unit performance |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-psychology_2003-06_88_3/page/552 |journal=J. Appl. Psychol. |volume=88 |issue=3 |pages=552–560 |doi=10.1037/0021-9010.88.3.552 |pmid=12814303}}</ref> një mjedis sigurie psikologjike, identitetin superior të grupit, <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=A. A. |last2=Argote |first2=L. |last3=Levine |first3=J.M. |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |journal=Organ. Behavior Human Decision Processes |volume=96 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> dhe dinamikën e grupit . <ref>{{Cite journal |last=Contu |first=A. |last2=Willmott |first2=H. |year=2003 |title=Re-embedding situatedness: The importance of power relationships in learning theory. |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_may-june-2003_14_3/page/283 |journal=Organ Sci |volume=14 |issue=3 |pages=283–296 |doi=10.1287/orsc.14.3.283.15167}}</ref> Hulumtimet mbi këto koncepte, si studimi i Edmondson (1999), tregojnë se një organizatë që vepron në një kontekst që promovon kuriozitetin, ndarjen e informacionit dhe sigurinë psikologjike, inkurajon të nxënit organizativ. "Dinamika e të nxënit në grup" është tema se si grupet ndajnë, gjenerojnë, vlerësojnë dhe kombinojnë njohuritë ndërsa punojnë së bashku. === Harresa organizative === Njohuritë e fituara përmes të mësuarit duke bërë diçka mund të zhvlerësohen me kalimin e kohës. Shkalla e amortizimit ndikohet nga shkalla e ndërrimit të individëve dhe mënyra se si ruhet njohuria brenda organizatës. Organizatat me shkallë më të larta të ndërrimit të personelit do të humbasin më shumë njohuri se të tjerat. Organizatat me njohuri të ngulitura në teknologji sesa në individë janë më rezistente ndaj harresës organizative. <ref name=":03"/> Shembuj: Në studimin e Liberty Shipyard, në kantieret detare ku u zvogëlua inputi relativ, kostoja individuale për njësi u rrit edhe me rritjen e prodhimit kumulativ. Në kantieret detare pa ulje relative të inputit, kostoja individuale për njësi u ul me rritjen e prodhimit kumulativ. <ref name=":03" /> Në një studim mbi prodhimin e aeroplanëve në Lockheed, kostot për njësi ranë me përvojën, por ky efekt u dobësua me kalimin e kohës. <ref name="benkard">{{Cite journal |last=Benkard |first=CL |year=2000 |title=Learning and forgetting: The dynamics of aircraft production |url=http://www.nber.org/papers/w7127.pdf |journal=American Economic Review |volume=90 |issue=4 |pages=1034–1054 |doi=10.1257/aer.90.4.1034}}</ref> == Proceset == Tre procese kryesore që nxisin të mësuarit organizativ janë krijimi i njohurive, ruajtja e tyre dhe transferimi i tyre. === Krijimi i njohurive === Krijimi i njohurive ka të bëjë konkretisht me [[Përvoja|Përvojën]] që mund të integrohet brenda organizatës. Përvoja është njohuri e gjeneruar nga ekspozimi i drejtpërdrejtë ndaj subjektit. Ky ekspozim i drejtpërdrejtë bëhet përmes detyrave që përfshijnë nevojat, proceset dhe mjedisin e organizatës. Njohuritë eksplicite dhe të heshtura përforcohen dhe kontekstualizohen kur organizata fiton njohuri. Ndërsa përvoja mund të prodhojë rezultate në të dhëna, informacion ose njohuri, përvoja në formën e njohurive është e dobishme pasi kjo mund të transferohet, të ruhet dhe të përdoret në mënyrë të heshtur ose të qartë brenda proceseve organizative. Krijimi i njohurive lidhet me kreativitetin dhe marrëdhënien e tij me përvojën. <ref name="Argote 20113"/> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A |last2=Greve |first2=HR |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–740 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Audia |first=PG |last2=Goncalo |first2=JA |year=2007 |title=Past success and creativity over time: A study of inventors in the hard disk drive industry |url=https://digitalcommons.ilr.cornell.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1026&context=articles |journal=Management Science |volume=52 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1287/mnsc.1060.0593 |hdl-access=free}}</ref> Krahasuar me transferimin e njohurive dhe ruajtjen e njohurive, krijimi i njohurive nuk ka marrë shumë vëmendje kërkimore. <ref>{{Cite journal |last=Antonacopoulou |first=EP |year=2009 |title=Impact and scholarship: Unlearning and practicing to co-create actionable knowledge |journal=Management Learning |volume=40 |issue=4 |pages=421–430 |doi=10.1177/1350507609336708}}</ref> ''Dimensionet e përvojës'' janë aspekte të përvojës që ndikojnë në formën dhe funksionin e krijimit të njohurive. * ''Dimensioni organizativ'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë ose tërthorësisë së përvojës së fituar përveç konfigurimeve të individëve, njësive dhe rrjeteve. <ref>{{Cite journal |last=Levitt |first=B |last2=March |first2=JG |year=1988 |title=Organizational learning |url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-sociology_1988_14/page/319 |journal=Annual Review of Sociology |volume=14 |pages=319–340 |doi=10.1146/annurev.soc.14.1.319 |doi-access=}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kim |first=P. H. |year=1997 |title=When what you know can hurt you: A study of experiential effects on group discussion and performance |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=69 |issue=2 |pages=165–177 |doi=10.1006/obhd.1997.2680}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A. |last2=Greve |first2=H.R. |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–40 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> * ''Dimensioni hapësinor'' i referohet përqendrimit ose shpërndarjes gjeografike të përvojës. <ref>{{Cite journal |last=Cramton |first=C. D. |year=2001 |title=The mutual knowledge problem and its consequences for dispersed collaboration |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_may-june-2001_12_3/page/346 |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=3 |pages=346–371 |doi=10.1287/orsc.12.3.346.10098}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Gibson |first=CB |last2=Gibbs |first2=JL |year=2006 |title=Unpacking the concept of virtuality: The effects of geographic dispersion, electronic dependence, dynamic structure, and national diversity on team innovation |journal=Administrative Science Quarterly |volume=51 |issue=3 |pages=451–495 |doi=10.2189/asqu.51.3.451}}</ref> * ''Dimensioni kohor'' i referohet frekuencës dhe ritmit me të cilin fitohet përvoja ose lidhjes së saj kohore me një detyrë. <ref>{{Cite journal |last=Herriott |first=S. R. |last2=Levinthal |first2=D. |last3=March |first3=J.G. |year=1985 |title=Learning from experience in organizations |url=https://archive.org/details/sim_american-economic-review_1985-06_75_3/page/298 |journal=American Economic Review |volume=75 |pages=298–302}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levinthal |first=D. A. |last2=March |first2=J. G. |year=1981 |title=A model of adaptive organizational search |url=https://archive.org/details/journal-of-economic-behavior-organization_1981-12_2_4/page/307 |journal=Journal of Economic Behavior and Organization |volume=2 |issue=4 |pages=307–333 |doi=10.1016/0167-2681(81)90012-3}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Pisano |first=GP |year=1994 |title=Knowledge, integration, and the locus of learning: An empirical analysis of process development |journal=Strategic Management Journal |volume=15 |issue=S1 |pages=85–100 |doi=10.1002/smj.4250150907}}</ref> * ''Dimensioni i përmbajtjes'' i referohet detyrës ose njësisë së lëndës, rezultatit, <ref>{{Cite journal |last=Sitkin |first=S.B. |year=1992 |title=Learning through failure: The strategy of small losses. Res. Organ |journal=Behaviour |volume=14 |pages=231–266}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Denrell |first=J. |last2=March |first2=J. |year=2001 |title=Adaptation as information restriction: The hot stove effect |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_september-october-2001_12_5/page/523 |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=5 |pages=523–538 |doi=10.1287/orsc.12.5.523.10092}}</ref> risisë, <ref>{{Cite journal |last=March |first=J. G. |last2=Sproull |first2=L.S. |last3=Tamuz |first3=M. |year=1991 |title=Learning from samples of one or fewer |journal=Organ Sci |volume=2 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1287/orsc.2.1.1 |pmc=<!--none--> |pmid=<!--none-->}}; Reprinted: {{Cite journal |last=March |first=JG |last2=Sproull |first2=LS |last3=Tamuz |first3=M |year=2003 |title=Learning from samples of one or fewer. 1991 |journal=Qual Saf Health Care |volume=12 |issue=6 |pages=465-71; discussion 471-2 |doi=10.1136/qhc.12.6.465 |pmc=1758026 |pmid=14645764}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Katila |first=R. |last2=Ahuja |first2=G. |year=2002 |title=Something old, something new: A longitudinal study of search behavior and new product introduction |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-journal_2002-12_45_6/page/1183 |journal=Academy of Management Journal |volume=45 |issue=6 |pages=1183–1194 |bibcode=2002AManJ..45.1183K |citeseerx=10.1.1.335.1453 |doi=10.2307/3069433 |jstor=3069433}}</ref> heterogjenitetit, <ref name="Sullivan BN 20022">{{Cite journal |last=Haunschild |first=PR |last2=Sullivan |first2=BN |year=2002 |title=Learning from complexity: Effects of prior accidents and incidents on airlines' learning |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2002-12_47_4/page/n8 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=4 |pages=609–643 |doi=10.2307/3094911 |jstor=3094911 |hdl-access=free}}</ref> dhe paqartësisë. <ref>{{Cite journal |last=Bohn |first=RE |year=1995 |title=Noise and learning in semiconductor manufacturing |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1995-01_41_1/page/31 |journal=Management Science |volume=41 |issue=1 |pages=31–42 |doi=10.1287/mnsc.41.1.31}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Repenning |first=N. P. |last2=Sterman |first2=J.D. |year=2002 |title=Capability traps and self-confirming attribution errors in the dynamics of process improvement |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2002-06_47_2/page/n66 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=2 |pages=265–295 |doi=10.2307/3094806 |jstor=3094806}}</ref> * ''Dimensioni i artificialitetit'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë së përvojës dhe shkallës në të cilën përvoja është fabrikuar, përshtatur ose transkriptuar. === Transferimi i njohurive === Transferimi i njohurive ka të bëjë me mekanizmat me të cilët përvoja përhapet dhe ngulitet brenda organizatës. Transferimi i njohurive mund të vlerësohet duke përdorur metrika të ndryshme, duke përfshirë kurbat e të mësuarit që demonstrojnë përmirësimet e procesit me kalimin e kohës duke krahasuar uljen e orëve të punës për të përfunduar një njësi prodhimi me njësitë kumulative të prodhuara me kalimin e kohës. Identifikimi i kurbave të të mësuarit organizativ nga Wright i parapriu konsideratave më komplekse të rezultateve që tani informojnë masat e transferimit të njohurive. Ndërsa njohuritë mund të transferohen në mënyrë të heshtur dhe të qartë si përvojë e drejtpërdrejtë, organizatat mund të prezantojnë procese dhe sisteme të menaxhimit të njohurive që lehtësojnë këtë transferim. Studiuesit hetojnë kontekstin e faktorëve dhe mekanizmave të ndryshëm që ndikojnë në transferimin e njohurive për të përcaktuar efektet e tyre të dobishme dhe të dëmshme. Faktorët e transferimit të njohurive përfshijnë dimensionet e njohurive të përshkruara në seksionin e mëparshëm, si dhe kontekstet në të cilat ato ndodhin dhe mekanizmat përmes të cilëve mund të ndodhin: * ''Konteksti relacional'' ka të bëjë me ndërlidhjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952">{{Cite journal |last=Darr |first=ED |last2=Argote |first2=L |last3=Epple |first3=D |year=1995 |title=The acquisition, transfer and depreciation of knowledge in service organizations: Productivity in franchises |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1995-11_41_11/page/1750 |journal=Management Science |volume=41 |issue=11 |pages=1750–1762 |doi=10.1287/mnsc.41.11.1750}}</ref> * ''Konteksti kognitiv'' ka të bëjë me aftësitë mendore dhe proceset që lidhen me njohuritë. * ''Konteksti motivues'' i preferencave personale dhe ndikimeve sociale ndikon në sjelljet e transferimit të njohurive direkt ose indirekt. * ''Konteksti emocional'' ndikon në gjendjen mendore dhe ndjenjën e sigurisë, të cilat ndikojnë në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Elkjaer |first=B |year=2004 |title=Organizational learning: The 'third way' |journal=Management Learning |volume=35 |issue=4 |pages=419–434 |doi=10.1177/1350507604048271}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levin |first=DZ |last2=Kurtzberg |first2=T |last3=Phillips |first3=KW |last4=Lount |first4=RB |last5=Jnr |year=2010 |title=The role of affect in knowledge transfer |journal=Group Dynamics |volume=14 |issue=2 |pages=123–142 |doi=10.1037/a0017317}}</ref> * ''Rrjetet sociale'' përcaktojnë rrjedhat përmes të cilave mund të transferohet njohuria dhe kufizimet e kushtëzuara të bazuara në nyje mbi transferimin. <ref>{{Cite journal |last=Hansen |first=M |year=1999 |title=The search-transfer problem: The role of weak ties in sharing knowledge across organizational subunits |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_1999-03_44_1/page/n89 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=44 |issue=1 |pages=82–112 |doi=10.2307/2667032 |jstor=2667032}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Reagans |first=R |last2=McEvily |first2=B |year=2003 |title=Network structure and knowledge transfer: The effects of cohesion and range |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2003-06_48_2/page/1989 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=2 |pages=240–267 |citeseerx=10.1.1.458.1753 |doi=10.2307/3556658 |jstor=3556658}}</ref> * ''Lëvizja e personelit'' midis njësive dhe organizatave ndikon në njohuritë e disponueshme dhe kufizimet gjeografike, kronologjike dhe sociale në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Almedia |first=P |last2=Kogut |first2=B |year=1999 |title=Localization of knowledge and the mobility of engineers in regional networks |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1999-07_45_7/page/n6 |journal=Organization Science |volume=45 |issue=7 |pages=905–917 |citeseerx=10.1.1.568.8647 |doi=10.1287/mnsc.45.7.905}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=AA |last2=Argote |first2=L |last3=Levine |first3=JM |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |url=https://archive.org/details/sim_organizational-behavior-and-human-decision-processes_2005-01_96_1/page/n55 |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=96 |issue=1 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> * ''Rutinat'' ndikojnë në transferimin e njohurive pasi ato përmbajnë njohuri të ngulitura dhe e mësojnë atë përmes përvojës duke përsëritur rutinën. <ref name="Argote L 19902">{{Cite journal |last=Argote |first=L |last2=Beckman |first2=SL |last3=Epple |first3=D |year=1990 |title=The persistence and transfer of learning in industrial settings |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1990-02_36_2/page/140 |journal=Management Science |volume=36 |issue=2 |pages=140–154 |citeseerx=10.1.1.357.3312 |doi=10.1287/mnsc.36.2.140}}</ref> * ''Shabllonet'' ndikojnë në transferimin e njohurive ashtu siç ndikojnë në parametrat e inkuadrimit, përgatitjes paraprake, vëllimit dhe përmbajtjes për shkëmbimet formale të njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Jensen |first=RJ |last2=Szulanski |first2=G |year=2007 |title=Template use and the effectiveness of knowledge transfer |url=https://scholarsarchive.byu.edu/facpub/226 |journal=Management Science |volume=53 |issue=11 |pages=1716–1730 |doi=10.1287/mnsc.1070.0740}}</ref> * ''Aleancat'' ndikojnë në transferimin e njohurive midis grupeve formale dhe joformale. <ref>{{Cite journal |last=Gulati |first=R |year=1999 |title=Network location and learning: The influence of network resources and firm capabilities on alliance formation |url=https://archive.org/details/sim_strategic-management-journal_1999-05_20_5/page/397 |journal=Strategic Management Journal |volume=20 |issue=5 |pages=397–420 |doi=10.1002/(sici)1097-0266(199905)20:5<397::aid-smj35>3.3.co;2-b}}</ref> === Mbetja e njohurive === Ruajtja e njohurive ka të bëjë me sjelljen e njohurive që janë ngulitur brenda organizatës, të karakterizuara nga memoria organizative. Kujtesa organizative, e përcaktuar nga masa të tilla si njohuritë kumulative dhe shkalla e prishjes me kalimin e kohës, ndikohet nga përvoja, proceset dhe depot e njohurive që ndikojnë në ruajtjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952" /> <ref name="Argote L 19902" /> <ref name="benkard" /> Depot e njohurive janë me rëndësi kyçe pasi ato janë mjete të qëllimshme për të rritur ruajtjen e njohurive. Depot mund të përfshijnë rregullat dhe rutinat e organizatës, <ref>{{Cite journal |last=Kieser |first=A |last2=Koch |first2=U |year=2008 |title=Bounded rationality and organizational learning based on rule changes |journal=Management Learning |volume=39 |issue=3 |pages=329–347 |doi=10.1177/1350507608090880}}</ref> të ndryshuara nga proceset e zhvillimit rutinë <ref>{{Cite journal |last=Cohen |first=MD |last2=Bacdayan |first2=P |year=1994 |title=Organizational routines are stored as procedural memory: Evidence from a laboratory study |journal=Organization Science |volume=5 |issue=4 |pages=554–568 |doi=10.1287/orsc.5.4.554}}</ref> dhe modifikimit rutinë. <ref>{{Cite journal |last=Feldman |first=MS |last2=Pentland |first2=BT |year=2003 |title=Reconceptualizing organizational routines as a source of flexibility and change |url=http://www.escholarship.org/uc/item/6rb6f923 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=1 |pages=94–118 |doi=10.2307/3556620 |jstor=3556620}}</ref> Sistemet e memories transaktive janë metoda shtesë me të cilat mbajtësit e njohurive brenda organizatës mund të identifikohen dhe përdoren, në varësi të zhvillimit të tyre <ref>{{Cite journal |last=Hollingshead |first=A |year=2001 |title=Cognitive interdependence and convergent expectations in transitive memory |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-personality-and-social-psychology_2001-12_81_6/page/1080 |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=81 |issue=6 |pages=1080–1089 |doi=10.1037/0022-3514.81.6.1080 |pmid=11761309}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Lewis |first=K |year=2004 |title=Knowledge and performance in knowledge worker teams: A longitudinal study of transactive memory stems |url=https://archive.org/details/sim_management-science_2004-11_50_11/page/1519 |journal=Management Science |volume=50 |issue=11 |pages=1519–1533 |doi=10.1287/mnsc.1040.0257}}</ref> dhe performancës. <ref>{{Cite journal |last=Liang |first=DW |last2=Moreland |first2=R |last3=Argote |first3=L |year=1995 |title=Group versus individual training and group performance: The mediating role of transactive memory system |url=https://archive.org/details/sim_personality-and-social-psychology-bulletin_1995-04_21_4/page/384 |journal=Personality and Social Psychology Bulletin |volume=21 |issue=4 |pages=384–393 |doi=10.1177/0146167295214009}}</ref> Organizatat që ruajnë pjesën më të madhe të njohurive të tyre tek individët janë të ndjeshme ndaj humbjes së atij informacioni me shkallë të lartë të qarkullimit. Në një studim mbi të mësuarit organizativ në industrinë e automobilave dhe të ushqimit të shpejtë, Argote zbuloi se shkallët e larta të qarkullimit çojnë në produktivitet më të ulët dhe kujtesë të zvogëluar organizative. <ref name=":03" /> == Zbatimi == Zbatimet e kërkimit dhe konteksteve të të mësuarit organizativ për lehtësimin dhe praktikat e të mësuarit organizativ janë të shumta. Kurbat e përvojës mund të përdoren për të bërë parashikime të kostove të prodhimit, për të krahasuar performancën midis njësive, për të identifikuar efektet e proceseve dhe praktikave të ndryshme dhe për të marrë vendime financiare të informuara se si të ndahen burimet. Shfrytëzimi i koncepteve të transferimit dhe ruajtjes së njohurive për të njohur, ruajtur dhe rimarrë njohuritë e ngulitura mund t'i ndihmojë organizatat të bëhen më efikase me njohuritë e tyre. Teoritë e të mësuarit organizativ dhe praktikat e menaxhimit të njohurive mund të zbatohen në vendimet e dizajnit organizativ dhe lidershipit. == Shih edhe == * [[Mësimi]] * [[Të nxënit]] * [[Mësimdhënia]] * [[Mësimi i veprimit]] * [[Komuniteti i të nxënit]] == Referime == [[Kategoria:Psikologji pedagogjike]] 0qn20hohj1yvjhlgfhl38lcagi3wr7y 2995513 2995512 2026-06-09T19:08:29Z Edukatori 112234 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Knowledge management practices" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1358139146|Organizational learning]]" 2995513 wikitext text/x-wiki '''Mësimi organizativ''' është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive brenda një organizate. Një organizatë përmirësohet me kalimin e kohës ndërsa fiton përvojë. Nga kjo përvojë, ajo është në gjendje të krijojë njohuri. Këto njohuri janë të gjera, duke mbuluar çdo temë që mund ta përmirësojë një organizatë. Shembujt mund të përfshijnë mënyra për të rritur efikasitetin e prodhimit ose për të zhvilluar marrëdhënie të dobishme me investitorët. Njohuritë krijohen në katër njësi të ndryshme: individuale, grupore, organizative dhe ndërorganizative. Mënyra më e zakonshme për të matur të nxënit organizativ është një [[Kurba e të nxënit|kurbë e të nxënit]]. Kurbat e të nxënit janë një marrëdhënie që tregon se si, ndërsa një organizatë prodhon më shumë nga një produkt ose shërbim, ajo rrit produktivitetin, efikasitetin, besueshmërinë dhe/ose cilësinë e prodhimit me kthime në rënie . Kurbat e të nxënit ndryshojnë për shkak të shkallëve të të nxënit organizativ. Shkalla e të nxënit organizativ ndikohet nga aftësia individuale, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturat, rutinat dhe metodat e koordinimit. <ref name=":03">{{Cite book |last=Argote |first=Linda |title=Organizational Learning - Springer |year=2013 |isbn=978-1-4614-5250-8 |doi=10.1007/978-1-4614-5251-5 |author-link=Linda Argote}}</ref> == Rëndësia == Mësimi organizativ ndodh si një funksion i [[Përvoja|përvojës]] brenda një [[Organizata|organizate]] dhe i lejon organizatës të qëndrojë konkurruese në një mjedis në ndryshim të vazhdueshëm. Mësimi organizativ është një përmirësim i procesit që mund të rrisë efikasitetin, saktësinë dhe fitimet. Një shembull i botës reale i të mësuarit organizativ është se si një piceri e re do të ulë koston për picë ndërsa prodhimi kumulativ i picave rritet. <ref name=":03" /> Ndërsa stafi krijon më shumë pica; ata fillojnë të bëjnë pica më shpejt, stafi mëson se si të punojë së bashku dhe pajisjet vendosen në vendndodhjen më efikase duke çuar në kosto më të lira të krijimit. Një shembull i një mënyre më formale për të ndjekur dhe mbështetur të mësuarit organizativ është një [[Agjenda mësimore|axhendë mësimiore]]. Mësimi organizativ është një aspekt i [[Organizata|organizatave]] dhe një nënfushë e studimeve organizative . Si një aspekt i një organizate, mësimi organizativ është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive. Krijimi i [[Njohuria|njohurive]], ruajtja e njohurive dhe [[Transferi i njohurive|transferimi i njohurive]] mund të shihen si procese adaptive që janë funksione të përvojës. <ref>Cyert, Richard; March, James G. (1992). A Behavioral Theory of the Firm (2 ed.). Wiley-Blackwell. {{ISBN|0-631-17451-6}}. 172.</ref> [[Përvoja]] është njohuria që kontribuon në kuptimin procedural të një subjekti përmes përfshirjes ose ekspozimit. Hulumtimi brenda mësimit organizativ zbatohet në mënyrë specifike për atributet dhe sjelljen e kësaj njohurie dhe se si ajo mund të prodhojë ndryshime në [[Kognicioni|njohjen]], rutinat dhe [[Sjellja|sjelljet]] e një [[Organizata|organizate]] dhe individëve të saj. <ref>{{Cite journal |last=Easterby-Smith |first=M |last2=Crossan |first2=M |last3=Niccolini |first3=D |year=2000 |title=Organizational learning: Debates past, present andfuture |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-management-studies_2000-09_37_6/page/n4 |journal=Journal of Management Studies |volume=37 |issue=6 |pages=783–796 |doi=10.1111/1467-6486.00203}}</ref> Individët shihen kryesisht si mekanizma funksionalë për të mësuarit organizativ duke krijuar njohuri përmes përvojës. Megjithatë, njohuritë e individëve lehtësojnë të mësuarit brenda organizatës në tërësi vetëm nëse transferohen. Individët mund të mos i japin njohuritë e tyre ose të dalin nga organizata. Njohuritë që janë të integruara në organizatë, përveç individëve të saj, mund të ruhen. <ref name="Argote 20113">{{Cite journal |last=Argote |first=L. |year=2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Organizatat mund të ruajnë njohuritë në mënyra të tjera përveçse thjesht duke ruajtur individët, duke përfshirë përdorimin e depove të njohurive, të tilla si mjetet e komunikimit, proceset, axhendat e të mësuarit, rutinat, rrjetet dhe sistemet e kujtesës transaktive . <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=L |author-link=Linda Argote |last2=Ingram |first2=P |year=2000 |title=Knowledge transfer: A basis for competitive advantage in firms |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=82 |issue=1 |pages=150–169 |doi=10.1006/obhd.2000.2893}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Walsh |first=JP |author-link=James P. Walsh |last2=Ungson |first2=GR |year=1991 |title=Organizational memory |journal=Academy of Management Review |volume=16 |issue=1 |pages=57–91 |doi=10.5465/amr.1991.4278992}}</ref> Si nënfushë, të mësuarit organizativ është studimi i përvojës, njohurive dhe efekteve të njohurive brenda një konteksti organizativ. <ref>{{Cite journal |last=Fiol |first=M.C. |last2=Lyles |first2=M.A. |year=1985 |title=Organizational learning |journal=Academy of Management Review |volume=10 |issue=4 |pages=803–13 |doi=10.5465/amr.1985.4279103 |hdl-access=free}}</ref> Studimi i të mësuarit organizativ kontribuon drejtpërdrejt në shkencën e aplikuar të [[Menaxhimi i njohurisë|menaxhimit të njohurive]] (KM) dhe konceptin e [[Organizata që mëson|organizatës që mëson]]. Të mësuarit organizativ lidhet me studimet e teorisë organizative, komunikimit organizativ, sjelljes organizative, [[Psikologjia industriale dhe organizative|psikologjisë organizative]] dhe zhvillimit organizativ . Të mësuarit organizativ ka marrë kontribute nga fushat e [[Psikologjia pedagogjike|psikologjisë arsimore]], [[Sociologjia|sociologjisë]], [[Shkenca ekonomike|ekonomisë]], [[Antropologjia|antropologjisë]], [[Shkenca politike|shkencës politike]] dhe shkencës së menaxhimit . === Komunitetet e të nxënit === Organizatat fitojnë njohuri në njërën nga katër komunitetet organizative të [[të nxënit]] : individuale, ekipore, organizative dhe ndërorganizative. Të nxënit organizativ "përfshin procesin përmes të cilit komunitetet organizative (p.sh. grupet, departamentet, divizionet) ndryshojnë si rezultat i përvojës". Një shembull i të nxënit organizativ është një ekip kirurgjikal spitalor që mëson të përdorë teknologji të re që do të rrisë efikasitetin. * ''Mësimi individual'' është komuniteti më i vogël në të cilin mund të ndodhë mësimi. Një individ mëson aftësi ose ide të reja, dhe produktiviteti i tij në punë mund të rritet ndërsa fiton ekspertizë. Individi mund të vendosë nëse do ta ndajë apo jo njohurinë e tij me pjesën tjetër të grupit. Nëse individi largohet nga grupi dhe nuk e ndan njohurinë e tij para se të largohet, grupi e humbet këtë njohuri. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073">{{Cite journal |last=Wilson |first=Jeanne M. |last2=Goodman |first2=Paul S. |author-link2=Paul S. Goodman |last3=Cronin |first3=Matthew A. |year=2007 |title=Group Learning |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-review_2007-10_32_4/page/1041 |journal=Academy of Management Review |volume=32 |issue=4 |pages=1041–59 |doi=10.5465/amr.2007.26585724}}</ref> Në studimin e tyre mbi zhvillimin e softuerëve, Boh, Slaughter dhe Espinosa (2007) zbuluan se individët ishin më produktivë sa më shumë përvojë të specializuar kishin me një sistem të caktuar. <ref name="Argote Spektor4">{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |last2=Miron-Spektor |first2=Ella |year=2011 |title=Organizational learning: from experience to knowledge |journal=Organization Science |volume=22 |issue=5 |pages=1123–1137 |doi=10.1287/orsc.1100.0621}}</ref> * ''Mësimi në grup'' është komuniteti tjetër më i madh <ref>{{Cite book |last=Wenger |first=Etienne |title=Communities of Practice: Learning, Meaning, and Identity |date=1998 |publisher=Cambridge University Press}}Argote, L., Gruenfeld, D., and Naquin, C. "Group learning in organizations." Groups at Work: Advances in Theory and Research, ed., M. E. Turner (Lawrence Erlbaum, 2001).</ref> Ekzistojnë përkufizime kontradiktore të të mësuarit në grup midis studiuesve që e studiojnë atë. Një besim është se të mësuarit në grup është një proces në të cilin një grup ndërmerr veprime, merr reagime dhe i përdor këto reagime për të modifikuar veprimet e tyre të ardhshme. <ref>{{Cite journal |last=Sole |first=D. |last2=Edmondson |first2=A. C. |year=2002 |title=Situated knowledge and learning in dispersed teams |url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:37907101 |journal=British Journal of Management |volume=13 |issue=S2 |pages=S17–S34 |doi=10.1111/1467-8551.13.s2.3}}</ref> Një tjetër besim është se të mësuarit në grup ndodh kur një anëtar ndan njohuritë e tij individuale me anëtarët e tjerë të grupit. Të tjerë kanë sugjeruar se të mësuarit në grup është kryesisht një proces i zbulimit dhe korrigjimit të gabimeve ose se të mësuarit në grup ka të bëjë kryesisht me proceset e interpretimit dhe integrimit. <ref>{{Cite journal |last=Crossan |first=M.M |last2=Lane |first2=H.W. |last3=White |first3=R.E. |year=1999 |title=An organizational learning framework: From learning to institution |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-review_1999-07_24_3/page/522 |journal=Academy of Management Review |volume=24 |pages=522–537 |doi=10.5465/amr.1999.2202135}}</ref> Pasi të ndodhë kjo, të mësuarit individual shndërrohet në të mësuarit në grup. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073" /> Reagans, Argote dhe Brooks (2005) studiuan të mësuarit në grup duke shqyrtuar kirurgjinë e zëvendësimit të kyçeve në spitalet mësimore. Ata arritën në përfundimin se "rritja e përvojës së punës së bashku në një ekip nxiti koordinim dhe punë ekipore më të mirë". Të punuarit së bashku në një ekip gjithashtu u lejoi anëtarëve të ndanin njohuritë e tyre me të tjerët dhe të mësonin nga anëtarët e tjerë. Për të përmbledhur, përkufizimet e ndryshme mbulojnë aspektet e mëposhtme: pavarësia e detyrës (ajo që bën një anëtar i grupit ndikon dhe ndikohet nga një anëtar tjetër i grupit); ndërgjegjësimi social-psikologjik (anëtarët e perceptojnë veten si një grup dhe perceptohen si një grup); dhe integrimi social (grupi ekziston në një sistem më të madh shoqëror). * ''Mësimi organizativ'' është mënyra se si një organizatë krijon dhe organizon njohuritë që lidhen me funksionet dhe kulturën e saj. Mësimi organizativ ndodh në të gjitha aktivitetet e organizatës ''. Kornizat e fundit të praktikuesve kanë integruar teori të shumta të të mësuarit organizativ në qasjet e ekosistemeve të zbatueshme për fondacionet filantropike'', dhe kjo ndodh me shpejtësi të ndryshme. Qëllimi i të mësuarit organizativ është të përshtatet me sukses me mjediset në ndryshim, të përshtatet në kushte të pasigurta dhe të rrisë efikasitetin. <ref>{{Cite journal |last=Dodgson |first=Mark |year=1993 |title=Organizational learning: a review of some literatures |url=https://archive.org/details/sim_organization-studies_1993_14_3/page/375 |journal=Organization Studies |volume=14 |issue=3 |pages=375–394 |doi=10.1177/017084069301400303}}</ref> Sipas Argote (1993), menaxherët në fabrikat e prodhimit panë të ndodhte të mësuarit organizativ kur gjetën mënyra për t'i bërë punëtorët individualë më të aftë, për të përmirësuar "teknologjinë, mjetet dhe paraqitjen" e organizatës, për të përmirësuar strukturën e organizatës dhe për të përcaktuar pikat e forta të organizatës. Kornizat e fundit kanë integruar teori të shumta të të mësuarit organizativ në ndërtimin e qasjeve në të gjithë ekosistemin të zbatueshme për fondacionet filantropike. <ref>{{Cite web |last=Raynor |first=Jared |last2=Gasper |first2=Charles |date=4 qershor 2026 |title=Organization-Wide Learning in Philanthropy |url=https://www.tccgrp.com/resource/organization-wide-learning/ |access-date=4 qershor 2026 |website=TCC Group |language=en-US}}</ref> * ''Mësimi ndërorganizativ'' është mënyra se si organizata të ndryshme në një aleancë bashkëpunojnë, ndajnë njohuri dhe mësojnë nga njëra-tjetra. Një organizatë është në gjendje të përmirësojë "proceset dhe produktet e saj duke integruar njohuri dhe njohuri të reja" nga një organizatë tjetër. <ref name="Tucker, Anita L. 20073">{{Cite journal |last=Tucker |first=Anita L. |last2=Nembhard |first2=Ingrid M. |last3=Edmondson |first3=Amy C. |year=2007 |title=Implementing new practices: an empirical study of organizational learning in hospital intensive care units |url=https://archive.org/details/sim_management-science_2007-06_53_6/page/894 |journal=Management Science |volume=53 |issue=6 |pages=894–907 |doi=10.1287/mnsc.1060.0692}}</ref> Duke mësuar nga një organizatë tjetër, një organizatë është në gjendje të ulë kostot e kohës, të ulë rreziqet që lidhen me [[Zgjidhja e problemit|zgjidhjen e problemeve]] dhe të mësojë më shpejt. Të mësuarit nga një organizatë tjetër mund të nënkuptojë ose zbatimin e të njëjtave ide të përdorura nga ajo organizatë ose modifikimin e këtyre ideve, duke krijuar kështu inovacion. <ref name="Tucker, Anita L. 20073" /> Mësimi ndërorganizativ ndodh shpesh në modelet fikse të biznesit, siç është franchising. Marrësi i franchising-ut që kërkon të përdorë markën e franchising-ut duhet të mësojë se si ta përdorë modelin e biznesit të organizatës përpara se të fillojë një franchising. <ref>{{Cite journal |last=Hjalager |first=Anne-Mette |year=1999 |title=Interorganizational Learning Systems |journal=Human Systems Management |volume=18 |issue=1 |page=23 |doi=10.3233/HSM-1999-18104}}</ref> === Historia e studimit === Origjina e studimit të fokusuar të të mësuarit organizativ mund të gjurmohet në fund të viteve 1970, kur studiuesit e studiuan atë nga një këndvështrim psikologjik. Përparimet kryesore në këtë fushë përfshijnë: * ''Psikologjia e sjelljes dhe zhvillimi organizativ'' : Në veprën e tyre të vitit 1978 mbi të nxënit organizativ, [[Chris Argyris]] dhe [[Donald Schön]] zhvilluan konceptet e të nxënit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle . Të nxënit me një cikël të vetëm është procesi në të cilin një gabim korrigjohet duke përdorur një strategji ose metodë të ndryshme që pritet të japë një rezultat të ndryshëm dhe të suksesshëm. Merrni, për shembull, një person që vepron në një mënyrë të caktuar për të arritur një qëllim të caktuar. Nëse veprimet e këtij personi dështojnë në arritjen e qëllimit, me të nxënit me një cikël të vetëm, ky person do të reflektojë mbi veprimet e tij të mëparshme dhe, duke ecur përpara, do të ndërmarrë një sërë veprimesh të ndryshme për të arritur të njëjtin qëllim. Nga ana tjetër, të nxënit me dy cikle është një proces më i ndërlikuar në të cilin një gabim korrigjohet duke rimenduar qëllimin fillestar. Në shembullin e mëparshëm, personi do të tregonte të nxënit me dy cikle nëse do të zgjidhte të rivlerësonte qëllimin dhe besimet e tij në vend që thjesht të rivlerësonte veprimet e tij të dështuara. Pastaj ai do të ndërmarrë një sërë veprimesh që janë në përputhje me qëllimet dhe besimet e tij të rivlerësuara. Argyris dhe Schön shpjegojnë se proceset e të mësuarit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle janë të pranishme në organizata dhe janë dy lloje të të mësuarit organizativ. Të mësuarit me një cikël të vetëm ndodh kur një organizatë zbulon një gabim, e korrigjon atë dhe vazhdon me politikat dhe objektivat e saj aktuale. Të mësuarit me dy cikle ndodh kur një organizatë zbulon një gabim dhe ndryshon politikat dhe objektivat e saj përpara se të ndërmarrë veprime korrigjuese. * ''Përshtatja dhe rutinat'' : Në librin e tyre që përcakton teorinë e sjelljes së firmës, [[Richard Cyert]] dhe [[James G. March]] e përshkruan të mësuarit organizativ si sjellje adaptive të një organizate me kalimin e kohës. Kjo konsiston në përshtatjen e qëllimeve, përshtatjen në rregullat e vëmendjes dhe përshtatjen në rregullat e kërkimit. Një pjesë e të mësuarit organizativ është vendosja e qëllimeve dhe ndryshimi i këtyre qëllimeve me kalimin e kohës. Ato ndryshojnë së bashku me anëtarët e një organizate që krijohen ndërsa lindin probleme. Kur përcakton objektivat, një organizatë duhet të marrë në konsideratë tre variabla: "qëllimin e kaluar të organizatës, performancën e kaluar të organizatës dhe performancën e kaluar të organizatave të tjera 'të krahasueshme'". Përshtatja e rregullave të vëmendjes së një organizate konsiston në përcaktimin se cilat pjesë të mjedisit të një organizate kërkojnë më shumë vëmendje. Cyert dhe March japin shembullin e kritereve që një organizatë përdor për të vlerësuar performancën e punonjësve. Me kalimin e kohës, organizatat mësojnë se cilat kritere të përdorin për vlerësimet e tyre dhe sa peshë t'i japin secilit kriter. Ata gjithashtu përdorin shembullin e zgjedhjes së kritereve që duhet të përdorin kur krahasojnë organizatën e tyre me një të ngjashme. Përshtatja e një organizate në rregullat e kërkimit i referohet aftësisë së saj për të gjetur zgjidhje për problemet e saj. Meqenëse një zgjidhje varet nga problemi, rregullat e kërkimit të një organizate do të ndryshojnë në përputhje me rrethanat. Në mënyrë tipike, një organizatë do të ketë më shumë gjasa të kërkojë një zgjidhje në një mënyrë të caktuar nëse kjo metodë kërkimi më parë ka pasur sukses në gjetjen e një zgjidhjeje. Rregullat e kërkimit të një organizate do të varen nga sukseset ose dështimet e saj të mëparshme me rregullat alternative të kërkimit. * ''Kurbat e të nxënit'' nga Dutton & Thomas (1984): John M. Dutton dhe Annie Thomas organizuan studime në terren në industri të ndryshme për të studiuar shkallët e të nxënit në organizata. Ata zbuluan se gabimet dhe/ose kostot e punëtorëve ulen ndërsa ata mësojnë nga përvoja. Megjithatë, meqenëse njohuritë që punëtorët mund të mësojnë pakësohen me kalimin e kohës, ata nuk mund ta përmirësojnë performancën e tyre me një shkallë konstante. Në vend të kësaj, shkalla me të cilën ata përmirësohen zvogëlohet me më shumë përvojë. Dutton dhe Thomas zbuluan gjithashtu se ekzistojnë katër kategori shkakësore që ndikojnë në progresin e një firme. Dy kategori, të nxënit ekzogjen dhe endogjen, përshkruajnë burimin e progresit të një firme. Të nxënit ekzogjen ndodh kur një firmë merr informacion nga burime të jashtme që e lejojnë atë të përparojë. Shembuj të burimeve të jashtme përfshijnë "furnizuesit, klientët, konkurrentët dhe qeverinë". <ref name="jstor.org">{{Cite journal |last=Dutton |first=John M |year=1984 |title=Treating Progress Functions as a Managerial Opportunity |journal=The Academy of Management Review |volume=9 |issue=2 |pages=235–247 |doi=10.5465/amr.1984.4277639 |jstor=258437}}</ref> Të nxënit endogjen ndodh kur punonjësit mësojnë nga brenda firmës, gjë që "manifestohet nga ndryshimet teknike, të nxënit me punë të drejtpërdrejtë dhe zbutjen e rrjedhave të prodhimit". <ref name="jstor.org" /> Dy kategoritë e tjera, të nxënit e induktuar dhe autonom, përshkruajnë mjediset në të cilat ndodh progresi. Mësimi i induktuar ndodh kur një firmë bën investime ose shton burime në një mjedis për ta bërë atë të favorshëm për të mësuarit. Mësimi autonom ndodh kur prodhimi i qëndrueshëm çon në përmirësime automatike gjatë periudhave të gjata kohore. <ref name="jstor.org" /> == Njohuritë == [[Njohuria]] është një tregues i të mësuarit organizativ. Të mësuarit organizativ ndodh kur ka një ndryshim në njohuritë e një organizate. <ref name="Argote Spektor4"/> Studiuesit e matin njohurinë organizative në mënyra të ndryshme. Për shembull, disa studiues e vlerësojnë njohurinë si ndryshime në praktikat ose rutinat e një organizate që rrisin efikasitetin. Studiues të tjerë e bazojnë atë në numrin e patentave që ka një organizatë. <ref>{{Cite journal |last=Alcacer |first=Juan |last2=Gittelman |first2=Michelle |last3=Sampat |first3=Bhaven |year=2009 |title=Applicant and Examiner Citations in U.S. Patents: An Overview and Analysis |url=http://www.hbs.edu/research/pdf/09-016.pdf |journal=Research Policy |volume=38 |issue=2 |pages=415–427 |doi=10.1016/j.respol.2008.12.001}}</ref> [[Menaxhimi i njohurisë|Menaxhimi i njohurive]] është procesi i mbledhjes, zhvillimit dhe përhapjes së aseteve të njohurive për të mundësuar të mësuarit organizativ. === Natyra e dijes === [[Njohuria]] nuk është një burim homogjen. Edhe pse lidhet me të dhënat dhe informacionin, njohuria është e ndryshme nga këto konstrukte. Të dhënat janë një grup faktesh të përcaktuara dhe objektive që kanë të bëjnë me ngjarjet, ndërsa informacioni është një formë e të dhënave me vlerë të shtuar që shton kuptim përmes kontekstualizimit, kategorizimit, llogaritjes, korrigjimit ose kondensimit. Njohuria është versioni i aplikuar i informacionit, një kombinim i informacionit brenda përvojës, kornizimit, vlerës, kontekstualizimit dhe njohurive. Përvoja është njohuri që gjenerohet përmes ekspozimit ndaj dhe zbatimit të njohurive. Njohuria buron brenda dhe zbatohet nga njësitë e një organizate për të vlerësuar dhe përdorur përvojën dhe informacionin në mënyrë efektive. Njohuria mund të integrohet brenda depove, rutinave, proceseve, praktikave, mjeteve dhe normave, varësisht nga marrëdhënia midis informacionit, përvojës dhe njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |date=1 shtator 2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Dy forma të dallueshme të dijes, eksplicite dhe e heshtur, janë të rëndësishme në këtë drejtim. Dija eksplicite është e kodifikuar, sistematike, formale dhe e lehtë për t’u komunikuar. Dija e heshtur është personale, specifike për kontekstin, subjektive. * [[Njohuria eksplicite]] është njohuri që është e lehtë për t’u transferuar. Ndryshe nga njohuria e heshtur, njohuria eksplicite është deklarative ose faktike. Ajo transferohet përmes mediave të shkruara, verbale ose të kodifikuara. Shembuj të kësaj përfshijnë udhëzime, përkufizime dhe dokumente. Ndër punonjësit e saj, Toyota përhap njohuri eksplicite rreth prodhimit të linjës së saj të montimit . Toyota kërkon që çdo ekip punëtorësh dhe çdo punëtor individual të dokumentojnë detyrat e tyre, duke ofruar përshkrime të hollësishme se "si duhet të kryhet secila detyrë, sa kohë duhet të zgjasë secila detyrë, sekuencën e hapave që duhen ndjekur në kryerjen e secilës detyrë dhe hapat që duhen ndërmarrë nga secili punëtor në kontrollimin e punës së tij ose të saj". Kjo përdor njohuri eksplicite pasi njohuria transmetohet duke përdorur një kod, i cili është një dokument me përshkrime të hollësishme në rastin e Toyota-s. * [[Njohuria e heshtur]] është njohuri që është e vështirë të transferohet. Siç e përshkroi për herë të parë [[Michael Polanyi]], njohuria e heshtur është njohuria e procedurave. Është një lloj personal njohurie që nuk mund të ndahet thjesht përmes komunikimit me shkrim ose verbal. Ajo mësohet kryesisht përmes përvojës me kalimin e kohës. Për shembull, Toyota transferon njohuri të heshtura sa herë që hap një fabrikë të re montimi. Për të trajnuar punonjësit e saj të rinj për një fabrikë të re, Toyota dërgon një grup punonjësish të saj të rinj për të punuar në një nga fabrikat e saj të themeluara, ku punonjës me përvojë i trajnojnë ata. Pas këtij trajnimi afatgjatë, ata dërgohen përsëri në fabrikën e re për të transferuar njohuritë e tyre të prodhimit te pjesa tjetër e punonjësve të rinj. Ky është një transferim i njohurive të heshtura pasi kjo njohuri është shumë komplekse për t'u kodifikuar dhe për t'u transmetuar përmes një dokumenti. Kjo njohuri mund t'u transferohet punonjësve të rinj vetëm përmes praktikës dhe përvojës. === Matja e të nxënit === Mësimi organizativ gjurmon ndryshimet që ndodhin brenda një organizate, ndërsa ajo fiton njohuri dhe përvojë. Për të vlerësuar mësimin organizativ, njohuritë që një organizatë krijon, transferon dhe ruan duhet të përcaktohen në mënyrë sasiore. Studiuesit që studiojnë të nxënit organizativ kanë matur njohuritë e fituara përmes mënyrave të ndryshme, pasi nuk ka një mënyrë të vetme për ta matur atë. Silvia Gherardi e mati njohurinë si ndryshimin në praktikat brenda një organizate me kalimin e kohës, që në thelb është të nxënit nga përvoja. Në studimin e saj, ajo vëzhgoi një organizatë që fitonte njohuri ndërsa fillestarët e saj që punonin në kantiere ndërtimi mësonin rreth sigurisë përmes përvojës dhe bëheshin praktikues. George Huber e mati njohurinë si shpërndarjen e informacionit brenda një organizate. Në studimin e tij, ai vuri në dukje se "komponentët organizativë zakonisht zhvillojnë informacione 'të reja' duke bashkuar artikuj informacioni që marrin nga njësi të tjera organizative". <ref name="Huber, George P 1991">{{Cite journal |last=Huber |first=George P |year=1991 |title=Organizational Learning: The Contributing Processes and the Literatures |journal=Organization Science |volume=2 |issue=1 |pages=88–115 |doi=10.1287/orsc.2.1.88 |jstor=2634941}}</ref> Ai jep shembullin e "një departamenti transporti [që] mëson se ekziston një problem mungese duke krahasuar informacionin nga depoja me informacionin nga departamenti i shitjeve". <ref name="Huber, George P 1991" /> Një masë gjithnjë e më e zakonshme dhe e gjithanshme e të mësuarit organizativ është një kurbë e të mësuarit organizativ që demonstron efektet e kurbës së përvojës . Një kurbë e të mësuarit mat shkallën e një metrike të të mësuarit në krahasim me një metrikë për përvojën. [[Linda Argote]] shpjegon se "rritje të mëdha në produktivitet zakonisht ndodhin ndërsa organizatat fitojnë përvojë në prodhim". Megjithatë, Argote vëren gjithashtu se shkallët e të mësuarit të organizatave ndryshojnë. Argote identifikon tre faktorë që ndikojnë në këto shkallë: rritja e aftësisë së individëve, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturën e saj (siç janë rutinat dhe metodat e koordinimit të saj). Disa organizata tregojnë fitime të mëdha në produktivitet, ndërsa të tjerat tregojnë pak ose aspak fitime, duke pasur parasysh të njëjtën sasi përvoje. Kurbat e përvojës paraqesin koston në rënie të njësisë kundrejt njësive totale kumulative të prodhuara, një mënyrë e zakonshme për të matur efektin e përvojës. Forma lineare-lineare e të dhënave në të majtë transformohet në formën log-log në të djathtë për të demonstruar se rritja e aftësisë korrespondon me përvojën. === Modele teorike === Përpjekjet për të shpjeguar ndryshimin e normave në të nxënit organizativ nëpër organizata të ndryshme janë eksploruar në modele teorike. Konkretisht, modelet teorike të konceptuara nga John F. Muth, Bernardo Huberman dhe Christina Fang. * Modeli Muth (1986) ishte i pari që përfaqësoi kurbën e të mësuarit në një formë logaritmike lineare dhe u përqendrua në efektivitetin e kostos në proceset e organizatës. Ky model shqyrton marrëdhënien midis kostos për njësi dhe përvojës, duke deklaruar se uljet e kostos realizohen përmes marrjes së mostrave të rastësishme të pavarura, ose kërkimeve të rastësishme, nga një hapësirë alternativash teknologjike, menaxheriale ose sjelljeje. Ky model nuk synonte të eksploronte ndryshimet midis firmave, por shqyrtoi vetëm përmirësimet në prodhim me përvojë brenda një firme të vetme. <ref>{{Cite journal |last=Muth |first=John F. |date=1986 |title=Search Theory and the Manufacturing Progress Function |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1986-08_32_8/page/948 |journal=Management Science |volume=32 |issue=8 |pages=948–962 |doi=10.1287/mnsc.32.8.948}}</ref> * Modeli Huberman (2001) e mbushi këtë boshllëk dhe synonte të shpjegonte ndryshimin që mungonte në modelin e Muth dhe përqendrohet në gjetjen e shtigjeve gjithnjë e më të shkurtra dhe më efikase nga fundi në fund të një procesi montimi. Ky model vizualizohet më së miri në një grafik të lidhur me nyje që përfaqësojnë fazat në një proces dhe lidhje që përfaqësojnë rutinat lidhëse. Me anë të këtij modeli, të mësuarit mund të ndodhë përmes dy mekanizmave që shkurtojnë rrugën nga faza fillestare në fazën përfundimtare. I pari është me anë të disa shkurtesave që mund të identifikohen duke parë nyjet dhe duke hartuar dhe zbuluar rutina të reja, qëllimi ideal është të jetë në gjendje të eliminojë pika të caktuara kontakti dhe të gjejë shtigje më të shkurtra nga nyja fillestare në atë përfundimtare. Mekanizmi i dytë përfshin përmirësimin e rutinave: organizata mund të punojë për të zgjedhur lidhjen më efikase midis dy nyjeve në mënyrë që, nëse lind ndonjëherë një problem, anëtarët e një organizate të dinë saktësisht se kujt t'i drejtohen, duke u kursyer atyre një sasi të konsiderueshme kohe. <ref name=":03"/> * Modeli Fang (2011) ndan një qëllim kryesor me modelin Huberman: të ulë gradualisht hapat drejt fazës përfundimtare. Megjithatë, ky model ndjek më shumë një qasje të "caktimit të krediteve" në të cilën krediti u caktohet gjendjeve të njëpasnjëshme ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë, dhe më pas të mësuarit ndodh nëpërmjet përhapjes së krediteve. Kjo nënkupton që ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë me detyrën, ajo është më në gjendje të zhvillojë modele mendore gjithnjë e më të sakta që fillimisht identifikojnë vlerat e gjendjeve më afër qëllimit dhe më pas ato të gjendjeve më larg qëllimit. Kjo më pas çon në një numër të reduktuar hapash për të arritur qëllimin përfundimtar të organizatës dhe kështu mund të përmirësojë performancën e përgjithshme. <ref name=":03" /> === Konteksti dhe të nxënit === Përvoja e një organizate ndikon në të nxënit e saj, prandaj është e rëndësishme të studiohet edhe konteksti i klimës organizative, e cila ndikon në përvojën e një organizate. Ky kontekst i referohet karakteristikave të një organizate, konkretisht "strukturës, kulturës, teknologjisë, identitetit, kujtesës, qëllimeve, stimujve dhe strategjisë" së saj. <ref name="Argote Spektor4"/> Ai gjithashtu përfshin mjedisin e saj, i cili përbëhet nga konkurrentët, klientët dhe rregullatorët e saj. <ref name="Argote Spektor4" /> Ndërsa ky kontekst përcakton se si fitohet njohuria nga organizata, kjo njohuri modifikon kontekstin ndërsa organizata përshtatet me të. <ref name="Argote Spektor4" /> Konteksti kulturor i të nxënit i iniciuar nga udhëheqësi ka frymëzuar kërkime kyçe nëse organizata ka një orientim të të nxënit apo të performancës, <ref>{{Cite journal |last=Bunderson |first=J. S. |last2=Sutcliffe |first2=K.M. |year=2003 |title=Management team learning orientation and business unit performance |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-psychology_2003-06_88_3/page/552 |journal=J. Appl. Psychol. |volume=88 |issue=3 |pages=552–560 |doi=10.1037/0021-9010.88.3.552 |pmid=12814303}}</ref> një mjedis sigurie psikologjike, identitetin superior të grupit, <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=A. A. |last2=Argote |first2=L. |last3=Levine |first3=J.M. |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |journal=Organ. Behavior Human Decision Processes |volume=96 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> dhe dinamikën e grupit . <ref>{{Cite journal |last=Contu |first=A. |last2=Willmott |first2=H. |year=2003 |title=Re-embedding situatedness: The importance of power relationships in learning theory. |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_may-june-2003_14_3/page/283 |journal=Organ Sci |volume=14 |issue=3 |pages=283–296 |doi=10.1287/orsc.14.3.283.15167}}</ref> Hulumtimet mbi këto koncepte, si studimi i Edmondson (1999), tregojnë se një organizatë që vepron në një kontekst që promovon kuriozitetin, ndarjen e informacionit dhe sigurinë psikologjike, inkurajon të nxënit organizativ. "Dinamika e të nxënit në grup" është tema se si grupet ndajnë, gjenerojnë, vlerësojnë dhe kombinojnë njohuritë ndërsa punojnë së bashku. === Harresa organizative === Njohuritë e fituara përmes të mësuarit duke bërë diçka mund të zhvlerësohen me kalimin e kohës. Shkalla e amortizimit ndikohet nga shkalla e ndërrimit të individëve dhe mënyra se si ruhet njohuria brenda organizatës. Organizatat me shkallë më të larta të ndërrimit të personelit do të humbasin më shumë njohuri se të tjerat. Organizatat me njohuri të ngulitura në teknologji sesa në individë janë më rezistente ndaj harresës organizative. <ref name=":03"/> Shembuj: Në studimin e Liberty Shipyard, në kantieret detare ku u zvogëlua inputi relativ, kostoja individuale për njësi u rrit edhe me rritjen e prodhimit kumulativ. Në kantieret detare pa ulje relative të inputit, kostoja individuale për njësi u ul me rritjen e prodhimit kumulativ. <ref name=":03" /> Në një studim mbi prodhimin e aeroplanëve në Lockheed, kostot për njësi ranë me përvojën, por ky efekt u dobësua me kalimin e kohës. <ref name="benkard">{{Cite journal |last=Benkard |first=CL |year=2000 |title=Learning and forgetting: The dynamics of aircraft production |url=http://www.nber.org/papers/w7127.pdf |journal=American Economic Review |volume=90 |issue=4 |pages=1034–1054 |doi=10.1257/aer.90.4.1034}}</ref> == Proceset == Tre procese kryesore që nxisin të mësuarit organizativ janë krijimi i njohurive, ruajtja e tyre dhe transferimi i tyre. === Krijimi i njohurive === Krijimi i njohurive ka të bëjë konkretisht me [[Përvoja|Përvojën]] që mund të integrohet brenda organizatës. Përvoja është njohuri e gjeneruar nga ekspozimi i drejtpërdrejtë ndaj subjektit. Ky ekspozim i drejtpërdrejtë bëhet përmes detyrave që përfshijnë nevojat, proceset dhe mjedisin e organizatës. Njohuritë eksplicite dhe të heshtura përforcohen dhe kontekstualizohen kur organizata fiton njohuri. Ndërsa përvoja mund të prodhojë rezultate në të dhëna, informacion ose njohuri, përvoja në formën e njohurive është e dobishme pasi kjo mund të transferohet, të ruhet dhe të përdoret në mënyrë të heshtur ose të qartë brenda proceseve organizative. Krijimi i njohurive lidhet me kreativitetin dhe marrëdhënien e tij me përvojën. <ref name="Argote 20113"/> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A |last2=Greve |first2=HR |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–740 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Audia |first=PG |last2=Goncalo |first2=JA |year=2007 |title=Past success and creativity over time: A study of inventors in the hard disk drive industry |url=https://digitalcommons.ilr.cornell.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1026&context=articles |journal=Management Science |volume=52 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1287/mnsc.1060.0593 |hdl-access=free}}</ref> Krahasuar me transferimin e njohurive dhe ruajtjen e njohurive, krijimi i njohurive nuk ka marrë shumë vëmendje kërkimore. <ref>{{Cite journal |last=Antonacopoulou |first=EP |year=2009 |title=Impact and scholarship: Unlearning and practicing to co-create actionable knowledge |journal=Management Learning |volume=40 |issue=4 |pages=421–430 |doi=10.1177/1350507609336708}}</ref> ''Dimensionet e përvojës'' janë aspekte të përvojës që ndikojnë në formën dhe funksionin e krijimit të njohurive. * ''Dimensioni organizativ'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë ose tërthorësisë së përvojës së fituar përveç konfigurimeve të individëve, njësive dhe rrjeteve. <ref>{{Cite journal |last=Levitt |first=B |last2=March |first2=JG |year=1988 |title=Organizational learning |url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-sociology_1988_14/page/319 |journal=Annual Review of Sociology |volume=14 |pages=319–340 |doi=10.1146/annurev.soc.14.1.319 |doi-access=}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kim |first=P. H. |year=1997 |title=When what you know can hurt you: A study of experiential effects on group discussion and performance |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=69 |issue=2 |pages=165–177 |doi=10.1006/obhd.1997.2680}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A. |last2=Greve |first2=H.R. |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–40 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> * ''Dimensioni hapësinor'' i referohet përqendrimit ose shpërndarjes gjeografike të përvojës. <ref>{{Cite journal |last=Cramton |first=C. D. |year=2001 |title=The mutual knowledge problem and its consequences for dispersed collaboration |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_may-june-2001_12_3/page/346 |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=3 |pages=346–371 |doi=10.1287/orsc.12.3.346.10098}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Gibson |first=CB |last2=Gibbs |first2=JL |year=2006 |title=Unpacking the concept of virtuality: The effects of geographic dispersion, electronic dependence, dynamic structure, and national diversity on team innovation |journal=Administrative Science Quarterly |volume=51 |issue=3 |pages=451–495 |doi=10.2189/asqu.51.3.451}}</ref> * ''Dimensioni kohor'' i referohet frekuencës dhe ritmit me të cilin fitohet përvoja ose lidhjes së saj kohore me një detyrë. <ref>{{Cite journal |last=Herriott |first=S. R. |last2=Levinthal |first2=D. |last3=March |first3=J.G. |year=1985 |title=Learning from experience in organizations |url=https://archive.org/details/sim_american-economic-review_1985-06_75_3/page/298 |journal=American Economic Review |volume=75 |pages=298–302}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levinthal |first=D. A. |last2=March |first2=J. G. |year=1981 |title=A model of adaptive organizational search |url=https://archive.org/details/journal-of-economic-behavior-organization_1981-12_2_4/page/307 |journal=Journal of Economic Behavior and Organization |volume=2 |issue=4 |pages=307–333 |doi=10.1016/0167-2681(81)90012-3}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Pisano |first=GP |year=1994 |title=Knowledge, integration, and the locus of learning: An empirical analysis of process development |journal=Strategic Management Journal |volume=15 |issue=S1 |pages=85–100 |doi=10.1002/smj.4250150907}}</ref> * ''Dimensioni i përmbajtjes'' i referohet detyrës ose njësisë së lëndës, rezultatit, <ref>{{Cite journal |last=Sitkin |first=S.B. |year=1992 |title=Learning through failure: The strategy of small losses. Res. Organ |journal=Behaviour |volume=14 |pages=231–266}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Denrell |first=J. |last2=March |first2=J. |year=2001 |title=Adaptation as information restriction: The hot stove effect |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_september-october-2001_12_5/page/523 |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=5 |pages=523–538 |doi=10.1287/orsc.12.5.523.10092}}</ref> risisë, <ref>{{Cite journal |last=March |first=J. G. |last2=Sproull |first2=L.S. |last3=Tamuz |first3=M. |year=1991 |title=Learning from samples of one or fewer |journal=Organ Sci |volume=2 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1287/orsc.2.1.1 |pmc=<!--none--> |pmid=<!--none-->}}; Reprinted: {{Cite journal |last=March |first=JG |last2=Sproull |first2=LS |last3=Tamuz |first3=M |year=2003 |title=Learning from samples of one or fewer. 1991 |journal=Qual Saf Health Care |volume=12 |issue=6 |pages=465-71; discussion 471-2 |doi=10.1136/qhc.12.6.465 |pmc=1758026 |pmid=14645764}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Katila |first=R. |last2=Ahuja |first2=G. |year=2002 |title=Something old, something new: A longitudinal study of search behavior and new product introduction |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-journal_2002-12_45_6/page/1183 |journal=Academy of Management Journal |volume=45 |issue=6 |pages=1183–1194 |bibcode=2002AManJ..45.1183K |citeseerx=10.1.1.335.1453 |doi=10.2307/3069433 |jstor=3069433}}</ref> heterogjenitetit, <ref name="Sullivan BN 20022">{{Cite journal |last=Haunschild |first=PR |last2=Sullivan |first2=BN |year=2002 |title=Learning from complexity: Effects of prior accidents and incidents on airlines' learning |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2002-12_47_4/page/n8 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=4 |pages=609–643 |doi=10.2307/3094911 |jstor=3094911 |hdl-access=free}}</ref> dhe paqartësisë. <ref>{{Cite journal |last=Bohn |first=RE |year=1995 |title=Noise and learning in semiconductor manufacturing |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1995-01_41_1/page/31 |journal=Management Science |volume=41 |issue=1 |pages=31–42 |doi=10.1287/mnsc.41.1.31}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Repenning |first=N. P. |last2=Sterman |first2=J.D. |year=2002 |title=Capability traps and self-confirming attribution errors in the dynamics of process improvement |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2002-06_47_2/page/n66 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=2 |pages=265–295 |doi=10.2307/3094806 |jstor=3094806}}</ref> * ''Dimensioni i artificialitetit'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë së përvojës dhe shkallës në të cilën përvoja është fabrikuar, përshtatur ose transkriptuar. === Transferimi i njohurive === Transferimi i njohurive ka të bëjë me mekanizmat me të cilët përvoja përhapet dhe ngulitet brenda organizatës. Transferimi i njohurive mund të vlerësohet duke përdorur metrika të ndryshme, duke përfshirë kurbat e të mësuarit që demonstrojnë përmirësimet e procesit me kalimin e kohës duke krahasuar uljen e orëve të punës për të përfunduar një njësi prodhimi me njësitë kumulative të prodhuara me kalimin e kohës. Identifikimi i kurbave të të mësuarit organizativ nga Wright i parapriu konsideratave më komplekse të rezultateve që tani informojnë masat e transferimit të njohurive. Ndërsa njohuritë mund të transferohen në mënyrë të heshtur dhe të qartë si përvojë e drejtpërdrejtë, organizatat mund të prezantojnë procese dhe sisteme të menaxhimit të njohurive që lehtësojnë këtë transferim. Studiuesit hetojnë kontekstin e faktorëve dhe mekanizmave të ndryshëm që ndikojnë në transferimin e njohurive për të përcaktuar efektet e tyre të dobishme dhe të dëmshme. Faktorët e transferimit të njohurive përfshijnë dimensionet e njohurive të përshkruara në seksionin e mëparshëm, si dhe kontekstet në të cilat ato ndodhin dhe mekanizmat përmes të cilëve mund të ndodhin: * ''Konteksti relacional'' ka të bëjë me ndërlidhjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952">{{Cite journal |last=Darr |first=ED |last2=Argote |first2=L |last3=Epple |first3=D |year=1995 |title=The acquisition, transfer and depreciation of knowledge in service organizations: Productivity in franchises |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1995-11_41_11/page/1750 |journal=Management Science |volume=41 |issue=11 |pages=1750–1762 |doi=10.1287/mnsc.41.11.1750}}</ref> * ''Konteksti kognitiv'' ka të bëjë me aftësitë mendore dhe proceset që lidhen me njohuritë. * ''Konteksti motivues'' i preferencave personale dhe ndikimeve sociale ndikon në sjelljet e transferimit të njohurive direkt ose indirekt. * ''Konteksti emocional'' ndikon në gjendjen mendore dhe ndjenjën e sigurisë, të cilat ndikojnë në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Elkjaer |first=B |year=2004 |title=Organizational learning: The 'third way' |journal=Management Learning |volume=35 |issue=4 |pages=419–434 |doi=10.1177/1350507604048271}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levin |first=DZ |last2=Kurtzberg |first2=T |last3=Phillips |first3=KW |last4=Lount |first4=RB |last5=Jnr |year=2010 |title=The role of affect in knowledge transfer |journal=Group Dynamics |volume=14 |issue=2 |pages=123–142 |doi=10.1037/a0017317}}</ref> * ''Rrjetet sociale'' përcaktojnë rrjedhat përmes të cilave mund të transferohet njohuria dhe kufizimet e kushtëzuara të bazuara në nyje mbi transferimin. <ref>{{Cite journal |last=Hansen |first=M |year=1999 |title=The search-transfer problem: The role of weak ties in sharing knowledge across organizational subunits |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_1999-03_44_1/page/n89 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=44 |issue=1 |pages=82–112 |doi=10.2307/2667032 |jstor=2667032}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Reagans |first=R |last2=McEvily |first2=B |year=2003 |title=Network structure and knowledge transfer: The effects of cohesion and range |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2003-06_48_2/page/1989 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=2 |pages=240–267 |citeseerx=10.1.1.458.1753 |doi=10.2307/3556658 |jstor=3556658}}</ref> * ''Lëvizja e personelit'' midis njësive dhe organizatave ndikon në njohuritë e disponueshme dhe kufizimet gjeografike, kronologjike dhe sociale në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Almedia |first=P |last2=Kogut |first2=B |year=1999 |title=Localization of knowledge and the mobility of engineers in regional networks |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1999-07_45_7/page/n6 |journal=Organization Science |volume=45 |issue=7 |pages=905–917 |citeseerx=10.1.1.568.8647 |doi=10.1287/mnsc.45.7.905}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=AA |last2=Argote |first2=L |last3=Levine |first3=JM |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |url=https://archive.org/details/sim_organizational-behavior-and-human-decision-processes_2005-01_96_1/page/n55 |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=96 |issue=1 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> * ''Rutinat'' ndikojnë në transferimin e njohurive pasi ato përmbajnë njohuri të ngulitura dhe e mësojnë atë përmes përvojës duke përsëritur rutinën. <ref name="Argote L 19902">{{Cite journal |last=Argote |first=L |last2=Beckman |first2=SL |last3=Epple |first3=D |year=1990 |title=The persistence and transfer of learning in industrial settings |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1990-02_36_2/page/140 |journal=Management Science |volume=36 |issue=2 |pages=140–154 |citeseerx=10.1.1.357.3312 |doi=10.1287/mnsc.36.2.140}}</ref> * ''Shabllonet'' ndikojnë në transferimin e njohurive ashtu siç ndikojnë në parametrat e inkuadrimit, përgatitjes paraprake, vëllimit dhe përmbajtjes për shkëmbimet formale të njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Jensen |first=RJ |last2=Szulanski |first2=G |year=2007 |title=Template use and the effectiveness of knowledge transfer |url=https://scholarsarchive.byu.edu/facpub/226 |journal=Management Science |volume=53 |issue=11 |pages=1716–1730 |doi=10.1287/mnsc.1070.0740}}</ref> * ''Aleancat'' ndikojnë në transferimin e njohurive midis grupeve formale dhe joformale. <ref>{{Cite journal |last=Gulati |first=R |year=1999 |title=Network location and learning: The influence of network resources and firm capabilities on alliance formation |url=https://archive.org/details/sim_strategic-management-journal_1999-05_20_5/page/397 |journal=Strategic Management Journal |volume=20 |issue=5 |pages=397–420 |doi=10.1002/(sici)1097-0266(199905)20:5<397::aid-smj35>3.3.co;2-b}}</ref> === Mbetja e njohurive === Ruajtja e njohurive ka të bëjë me sjelljen e njohurive që janë ngulitur brenda organizatës, të karakterizuara nga memoria organizative. Kujtesa organizative, e përcaktuar nga masa të tilla si njohuritë kumulative dhe shkalla e prishjes me kalimin e kohës, ndikohet nga përvoja, proceset dhe depot e njohurive që ndikojnë në ruajtjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952" /> <ref name="Argote L 19902" /> <ref name="benkard" /> Depot e njohurive janë me rëndësi kyçe pasi ato janë mjete të qëllimshme për të rritur ruajtjen e njohurive. Depot mund të përfshijnë rregullat dhe rutinat e organizatës, <ref>{{Cite journal |last=Kieser |first=A |last2=Koch |first2=U |year=2008 |title=Bounded rationality and organizational learning based on rule changes |journal=Management Learning |volume=39 |issue=3 |pages=329–347 |doi=10.1177/1350507608090880}}</ref> të ndryshuara nga proceset e zhvillimit rutinë <ref>{{Cite journal |last=Cohen |first=MD |last2=Bacdayan |first2=P |year=1994 |title=Organizational routines are stored as procedural memory: Evidence from a laboratory study |journal=Organization Science |volume=5 |issue=4 |pages=554–568 |doi=10.1287/orsc.5.4.554}}</ref> dhe modifikimit rutinë. <ref>{{Cite journal |last=Feldman |first=MS |last2=Pentland |first2=BT |year=2003 |title=Reconceptualizing organizational routines as a source of flexibility and change |url=http://www.escholarship.org/uc/item/6rb6f923 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=1 |pages=94–118 |doi=10.2307/3556620 |jstor=3556620}}</ref> Sistemet e memories transaktive janë metoda shtesë me të cilat mbajtësit e njohurive brenda organizatës mund të identifikohen dhe përdoren, në varësi të zhvillimit të tyre <ref>{{Cite journal |last=Hollingshead |first=A |year=2001 |title=Cognitive interdependence and convergent expectations in transitive memory |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-personality-and-social-psychology_2001-12_81_6/page/1080 |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=81 |issue=6 |pages=1080–1089 |doi=10.1037/0022-3514.81.6.1080 |pmid=11761309}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Lewis |first=K |year=2004 |title=Knowledge and performance in knowledge worker teams: A longitudinal study of transactive memory stems |url=https://archive.org/details/sim_management-science_2004-11_50_11/page/1519 |journal=Management Science |volume=50 |issue=11 |pages=1519–1533 |doi=10.1287/mnsc.1040.0257}}</ref> dhe performancës. <ref>{{Cite journal |last=Liang |first=DW |last2=Moreland |first2=R |last3=Argote |first3=L |year=1995 |title=Group versus individual training and group performance: The mediating role of transactive memory system |url=https://archive.org/details/sim_personality-and-social-psychology-bulletin_1995-04_21_4/page/384 |journal=Personality and Social Psychology Bulletin |volume=21 |issue=4 |pages=384–393 |doi=10.1177/0146167295214009}}</ref> Organizatat që ruajnë pjesën më të madhe të njohurive të tyre tek individët janë të ndjeshme ndaj humbjes së atij informacioni me shkallë të lartë të qarkullimit. Në një studim mbi të mësuarit organizativ në industrinë e automobilave dhe të ushqimit të shpejtë, Argote zbuloi se shkallët e larta të qarkullimit çojnë në produktivitet më të ulët dhe kujtesë të zvogëluar organizative. <ref name=":03" /> == Zbatimi == Zbatimet e kërkimit dhe konteksteve të të mësuarit organizativ për lehtësimin dhe praktikat e të mësuarit organizativ janë të shumta. Kurbat e përvojës mund të përdoren për të bërë parashikime të kostove të prodhimit, për të krahasuar performancën midis njësive, për të identifikuar efektet e proceseve dhe praktikave të ndryshme dhe për të marrë vendime financiare të informuara se si të ndahen burimet. Shfrytëzimi i koncepteve të transferimit dhe ruajtjes së njohurive për të njohur, ruajtur dhe rimarrë njohuritë e ngulitura mund t'i ndihmojë organizatat të bëhen më efikase me njohuritë e tyre. Teoritë e të mësuarit organizativ dhe praktikat e menaxhimit të njohurive mund të zbatohen në vendimet e dizajnit organizativ dhe lidershipit. == Shih edhe == * [[Mësimi]] * [[Të nxënit]] * [[Mësimdhënia]] * [[Mësimi i veprimit]] * [[Komuniteti i të nxënit]] == Menaxhimi i njohurive == '''Mësimi organizativ''' është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive brenda një organizate. Një organizatë përmirësohet me kalimin e kohës ndërsa fiton përvojë. Nga kjo përvojë, ajo është në gjendje të krijojë njohuri. Këto njohuri janë të gjera, duke mbuluar çdo temë që mund ta përmirësojë një organizatë. Shembujt mund të përfshijnë mënyra për të rritur efikasitetin e prodhimit ose për të zhvilluar marrëdhënie të dobishme me investitorët. Njohuritë krijohen në katër njësi të ndryshme: individuale, grupore, organizative dhe ndërorganizative. Mënyra më e zakonshme për të matur të nxënit organizativ është një kurbë e të nxënit . Kurbat e të nxënit janë një marrëdhënie që tregon se si, ndërsa një organizatë prodhon më shumë nga një produkt ose shërbim, ajo rrit produktivitetin, efikasitetin, besueshmërinë dhe/ose cilësinë e prodhimit me kthime në rënie . Kurbat e të nxënit ndryshojnë për shkak të shkallëve të të nxënit organizativ. Shkalla e të nxënit organizativ ndikohet nga aftësia individuale, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturat, rutinat dhe metodat e koordinimit. <ref name=":03">{{Cite book |last=Argote |first=Linda |title=Organizational Learning - Springer |year=2013 |isbn=978-1-4614-5250-8 |doi=10.1007/978-1-4614-5251-5 |author-link=Linda Argote}}</ref> Mësimi organizativ ndodh si një funksion i [[Përvoja|përvojës]] brenda një [[Organizata|organizate]] dhe i lejon organizatës të qëndrojë konkurruese në një mjedis në ndryshim të vazhdueshëm. Mësimi organizativ është një përmirësim i procesit që mund të rrisë efikasitetin, saktësinë dhe fitimet. Një shembull i botës reale i të mësuarit organizativ është se si një piceri e re do të ulë koston për picë ndërsa prodhimi kumulativ i picave rritet. <ref name=":03" /> Ndërsa stafi krijon më shumë pica; ata fillojnë të bëjnë pica më shpejt, stafi mëson se si të punojë së bashku dhe pajisjet vendosen në vendndodhjen më efikase duke çuar në kosto më të lira të krijimit. Një shembull i një mënyre më formale për të ndjekur dhe mbështetur të mësuarit organizativ është një axhendë mësimiore . == Rëndësia == Mësimi organizativ është një aspekt i [[Organizata|organizatave]] dhe një nënfushë e studimeve organizative . Si një aspekt i një organizate, mësimi organizativ është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive. Krijimi i [[Njohuria|njohurive]], ruajtja e njohurive dhe transferimi i njohurive mund të shihen si procese adaptive që janë funksione të përvojës. <ref>Cyert, Richard; March, James G. (1992). A Behavioral Theory of the Firm (2 ed.). Wiley-Blackwell. {{ISBN|0-631-17451-6}}. 172.</ref> [[Përvoja]] është njohuria që kontribuon në kuptimin procedural të një subjekti përmes përfshirjes ose ekspozimit. Hulumtimi brenda mësimit organizativ zbatohet në mënyrë specifike për atributet dhe sjelljen e kësaj njohurie dhe se si ajo mund të prodhojë ndryshime në [[Kognicioni|njohjen]], rutinat dhe [[Sjellja|sjelljet]] e një [[Organizata|organizate]] dhe individëve të saj. <ref>{{Cite journal |last=Easterby-Smith |first=M |last2=Crossan |first2=M |last3=Niccolini |first3=D |year=2000 |title=Organizational learning: Debates past, present andfuture |journal=Journal of Management Studies |volume=37 |issue=6 |pages=783–796 |doi=10.1111/1467-6486.00203}}</ref> Individët shihen kryesisht si mekanizma funksionalë për të mësuarit organizativ duke krijuar njohuri përmes përvojës. Megjithatë, njohuritë e individëve lehtësojnë të mësuarit brenda organizatës në tërësi vetëm nëse transferohen. Individët mund të mos i japin njohuritë e tyre ose të dalin nga organizata. Njohuritë që janë të integruara në organizatë, përveç individëve të saj, mund të ruhen. <ref name="Argote 20113">{{Cite journal |last=Argote |first=L. |year=2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Organizatat mund të ruajnë njohuritë në mënyra të tjera përveçse thjesht duke ruajtur individët, duke përfshirë përdorimin e depove të njohurive, të tilla si mjetet e komunikimit, proceset, axhendat e të mësuarit, rutinat, rrjetet dhe sistemet e kujtesës transaktive . <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=L |author-link=Linda Argote |last2=Ingram |first2=P |year=2000 |title=Knowledge transfer: A basis for competitive advantage in firms |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=82 |issue=1 |pages=150–169 |doi=10.1006/obhd.2000.2893}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Walsh |first=JP |author-link=James P. Walsh |last2=Ungson |first2=GR |year=1991 |title=Organizational memory |journal=Academy of Management Review |volume=16 |issue=1 |pages=57–91 |doi=10.5465/amr.1991.4278992}}</ref> Si nënfushë, të mësuarit organizativ është studimi i përvojës, njohurive dhe efekteve të njohurive brenda një konteksti organizativ. <ref>{{Cite journal |last=Fiol |first=M.C. |last2=Lyles |first2=M.A. |year=1985 |title=Organizational learning |journal=Academy of Management Review |volume=10 |issue=4 |pages=803–13 |doi=10.5465/amr.1985.4279103 |hdl-access=free}}</ref> Studimi i të mësuarit organizativ kontribuon drejtpërdrejt në shkencën e aplikuar të [[Menaxhimi i njohurisë|menaxhimit të njohurive]] (KM) dhe konceptin e organizatës që mëson . Të mësuarit organizativ lidhet me studimet e teorisë organizative, komunikimit organizativ, sjelljes organizative, [[Psikologjia industriale dhe organizative|psikologjisë organizative]] dhe zhvillimit organizativ . Të mësuarit organizativ ka marrë kontribute nga fushat e [[Psikologjia pedagogjike|psikologjisë arsimore]], [[Sociologjia|sociologjisë]], [[Shkenca ekonomike|ekonomisë]], [[Antropologjia|antropologjisë]], [[Shkenca politike|shkencës politike]] dhe shkencës së menaxhimit . === Komunitetet e të nxënit === Organizatat fitojnë njohuri në njërën nga katër komunitetet organizative të [[të nxënit]] : individuale, ekipore, organizative dhe ndërorganizative. Të nxënit organizativ "përfshin procesin përmes të cilit komunitetet organizative (p.sh. grupet, departamentet, divizionet) ndryshojnë si rezultat i përvojës". Një shembull i të nxënit organizativ është një ekip kirurgjikal spitalor që mëson të përdorë teknologji të re që do të rrisë efikasitetin. * ''Mësimi individual'' është komuniteti më i vogël në të cilin mund të ndodhë mësimi. Një individ mëson aftësi ose ide të reja, dhe produktiviteti i tij në punë mund të rritet ndërsa fiton ekspertizë. Individi mund të vendosë nëse do ta ndajë apo jo njohurinë e tij me pjesën tjetër të grupit. Nëse individi largohet nga grupi dhe nuk e ndan njohurinë e tij para se të largohet, grupi e humbet këtë njohuri. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073">{{Cite journal |last=Wilson |first=Jeanne M. |last2=Goodman |first2=Paul S. |author-link2=Paul S. Goodman |last3=Cronin |first3=Matthew A. |year=2007 |title=Group Learning |journal=Academy of Management Review |volume=32 |issue=4 |pages=1041–59 |doi=10.5465/amr.2007.26585724}}</ref> Në studimin e tyre mbi zhvillimin e softuerëve, Boh, Slaughter dhe Espinosa (2007) zbuluan se individët ishin më produktivë sa më shumë përvojë të specializuar kishin me një sistem të caktuar. <ref name="Argote Spektor4">{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |last2=Miron-Spektor |first2=Ella |year=2011 |title=Organizational learning: from experience to knowledge |journal=Organization Science |volume=22 |issue=5 |pages=1123–1137 |doi=10.1287/orsc.1100.0621}}</ref> * ''Mësimi në grup'' është komuniteti tjetër më i madh <ref>{{Cite book |last=Wenger |first=Etienne |title=Communities of Practice: Learning, Meaning, and Identity |date=1998 |publisher=Cambridge University Press}}Argote, L., Gruenfeld, D., and Naquin, C. "Group learning in organizations." Groups at Work: Advances in Theory and Research, ed., M. E. Turner (Lawrence Erlbaum, 2001).</ref> Ekzistojnë përkufizime kontradiktore të të mësuarit në grup midis studiuesve që e studiojnë atë. Një besim është se të mësuarit në grup është një proces në të cilin një grup ndërmerr veprime, merr reagime dhe i përdor këto reagime për të modifikuar veprimet e tyre të ardhshme. <ref>{{Cite journal |last=Sole |first=D. |last2=Edmondson |first2=A. C. |year=2002 |title=Situated knowledge and learning in dispersed teams |url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:37907101 |journal=British Journal of Management |volume=13 |issue=S2 |pages=S17–S34 |doi=10.1111/1467-8551.13.s2.3}}</ref> Një tjetër besim është se të mësuarit në grup ndodh kur një anëtar ndan njohuritë e tij individuale me anëtarët e tjerë të grupit. Të tjerë kanë sugjeruar se të mësuarit në grup është kryesisht një proces i zbulimit dhe korrigjimit të gabimeve ose se të mësuarit në grup ka të bëjë kryesisht me proceset e interpretimit dhe integrimit. <ref>{{Cite journal |last=Crossan |first=M.M |last2=Lane |first2=H.W. |last3=White |first3=R.E. |year=1999 |title=An organizational learning framework: From learning to institution |journal=Academy of Management Review |volume=24 |pages=522–537 |doi=10.5465/amr.1999.2202135}}</ref> Pasi të ndodhë kjo, të mësuarit individual shndërrohet në të mësuarit në grup. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073" /> Reagans, Argote dhe Brooks (2005) studiuan të mësuarit në grup duke shqyrtuar kirurgjinë e zëvendësimit të kyçeve në spitalet mësimore. Ata arritën në përfundimin se "rritja e përvojës së punës së bashku në një ekip nxiti koordinim dhe punë ekipore më të mirë". Të punuarit së bashku në një ekip gjithashtu u lejoi anëtarëve të ndanin njohuritë e tyre me të tjerët dhe të mësonin nga anëtarët e tjerë. Për të përmbledhur, përkufizimet e ndryshme mbulojnë aspektet e mëposhtme: pavarësia e detyrës (ajo që bën një anëtar i grupit ndikon dhe ndikohet nga një anëtar tjetër i grupit); ndërgjegjësimi social-psikologjik (anëtarët e perceptojnë veten si një grup dhe perceptohen si një grup); dhe integrimi social (grupi ekziston në një sistem më të madh shoqëror). === Historia e studimit === Origjina e studimit të fokusuar të të mësuarit organizativ mund të gjurmohet në fund të viteve 1970, kur studiuesit e studiuan atë nga një këndvështrim psikologjik. Përparimet kryesore në këtë fushë përfshijnë: * ''Psikologjia e sjelljes dhe zhvillimi organizativ'' : Në veprën e tyre të vitit 1978 mbi të nxënit organizativ, Chris Argyris dhe Donald Schön zhvilluan konceptet e të nxënit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle . Të nxënit me një cikël të vetëm është procesi në të cilin një gabim korrigjohet duke përdorur një strategji ose metodë të ndryshme që pritet të japë një rezultat të ndryshëm dhe të suksesshëm. Merrni, për shembull, një person që vepron në një mënyrë të caktuar për të arritur një qëllim të caktuar. Nëse veprimet e këtij personi dështojnë në arritjen e qëllimit, me të nxënit me një cikël të vetëm, ky person do të reflektojë mbi veprimet e tij të mëparshme dhe, duke ecur përpara, do të ndërmarrë një sërë veprimesh të ndryshme për të arritur të njëjtin qëllim. Nga ana tjetër, të nxënit me dy cikle është një proces më i ndërlikuar në të cilin një gabim korrigjohet duke rimenduar qëllimin fillestar. Në shembullin e mëparshëm, personi do të tregonte të nxënit me dy cikle nëse do të zgjidhte të rivlerësonte qëllimin dhe besimet e tij në vend që thjesht të rivlerësonte veprimet e tij të dështuara. Pastaj ai do të ndërmarrë një sërë veprimesh që janë në përputhje me qëllimet dhe besimet e tij të rivlerësuara. Argyris dhe Schön shpjegojnë se proceset e të mësuarit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle janë të pranishme në organizata dhe janë dy lloje të të mësuarit organizativ. Të mësuarit me një cikël të vetëm ndodh kur një organizatë zbulon një gabim, e korrigjon atë dhe vazhdon me politikat dhe objektivat e saj aktuale. Të mësuarit me dy cikle ndodh kur një organizatë zbulon një gabim dhe ndryshon politikat dhe objektivat e saj përpara se të ndërmarrë veprime korrigjuese. * ''Përshtatja dhe rutinat'' : Në librin e tyre që përcakton teorinë e sjelljes së firmës, Richard Cyert dhe James G. March e përshkruan të mësuarit organizativ si sjellje adaptive të një organizate me kalimin e kohës. Kjo konsiston në përshtatjen e qëllimeve, përshtatjen në rregullat e vëmendjes dhe përshtatjen në rregullat e kërkimit. Një pjesë e të mësuarit organizativ është vendosja e qëllimeve dhe ndryshimi i këtyre qëllimeve me kalimin e kohës. Ato ndryshojnë së bashku me anëtarët e një organizate që krijohen ndërsa lindin probleme. Kur përcakton objektivat, një organizatë duhet të marrë në konsideratë tre variabla: "qëllimin e kaluar të organizatës, performancën e kaluar të organizatës dhe performancën e kaluar të organizatave të tjera 'të krahasueshme'". Përshtatja e rregullave të vëmendjes së një organizate konsiston në përcaktimin se cilat pjesë të mjedisit të një organizate kërkojnë më shumë vëmendje. Cyert dhe March japin shembullin e kritereve që një organizatë përdor për të vlerësuar performancën e punonjësve. Me kalimin e kohës, organizatat mësojnë se cilat kritere të përdorin për vlerësimet e tyre dhe sa peshë t'i japin secilit kriter. Ata gjithashtu përdorin shembullin e zgjedhjes së kritereve që duhet të përdorin kur krahasojnë organizatën e tyre me një të ngjashme. Përshtatja e një organizate në rregullat e kërkimit i referohet aftësisë së saj për të gjetur zgjidhje për problemet e saj. Meqenëse një zgjidhje varet nga problemi, rregullat e kërkimit të një organizate do të ndryshojnë në përputhje me rrethanat. Në mënyrë tipike, një organizatë do të ketë më shumë gjasa të kërkojë një zgjidhje në një mënyrë të caktuar nëse kjo metodë kërkimi më parë ka pasur sukses në gjetjen e një zgjidhjeje. Rregullat e kërkimit të një organizate do të varen nga sukseset ose dështimet e saj të mëparshme me rregullat alternative të kërkimit. <ref name="Cyert, Richard M. 19643" /> * ''Kurbat e të nxënit'' nga Dutton & Thomas (1984): John M. Dutton dhe Annie Thomas organizuan studime në terren në industri të ndryshme për të studiuar shkallët e të nxënit në organizata. Ata zbuluan se gabimet dhe/ose kostot e punëtorëve ulen ndërsa ata mësojnë nga përvoja. Megjithatë, meqenëse njohuritë që punëtorët mund të mësojnë pakësohen me kalimin e kohës, ata nuk mund ta përmirësojnë performancën e tyre me një shkallë konstante. Në vend të kësaj, shkalla me të cilën ata përmirësohen zvogëlohet me më shumë përvojë. Dutton dhe Thomas zbuluan gjithashtu se ekzistojnë katër kategori shkakësore që ndikojnë në progresin e një firme. Dy kategori, të nxënit ekzogjen dhe endogjen, përshkruajnë burimin e progresit të një firme. Të nxënit ekzogjen ndodh kur një firmë merr informacion nga burime të jashtme që e lejojnë atë të përparojë. Shembuj të burimeve të jashtme përfshijnë "furnizuesit, klientët, konkurrentët dhe qeverinë". <ref name="jstor.org">{{Cite journal |last=Dutton |first=John M |year=1984 |title=Treating Progress Functions as a Managerial Opportunity |journal=The Academy of Management Review |volume=9 |issue=2 |pages=235–247 |doi=10.5465/amr.1984.4277639 |jstor=258437}}</ref> Të nxënit endogjen ndodh kur punonjësit mësojnë nga brenda firmës, gjë që "manifestohet nga ndryshimet teknike, të nxënit me punë të drejtpërdrejtë dhe zbutjen e rrjedhave të prodhimit". <ref name="jstor.org" /> Dy kategoritë e tjera, të nxënit e induktuar dhe autonom, përshkruajnë mjediset në të cilat ndodh progresi. Mësimi i induktuar ndodh kur një firmë bën investime ose shton burime në një mjedis për ta bërë atë të favorshëm për të mësuarit. Mësimi autonom ndodh kur prodhimi i qëndrueshëm çon në përmirësime automatike gjatë periudhave të gjata kohore. <ref name="jstor.org" /> == Njohuritë == [[Njohuria]] është një tregues i të mësuarit organizativ. Të mësuarit organizativ ndodh kur ka një ndryshim në njohuritë e një organizate. <ref name="Argote Spektor4">{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |last2=Miron-Spektor |first2=Ella |year=2011 |title=Organizational learning: from experience to knowledge |journal=Organization Science |volume=22 |issue=5 |pages=1123–1137 |doi=10.1287/orsc.1100.0621}}</ref> Studiuesit e matin njohurinë organizative në mënyra të ndryshme. Për shembull, disa studiues e vlerësojnë njohurinë si ndryshime në praktikat ose rutinat e një organizate që rrisin efikasitetin. Studiues të tjerë e bazojnë atë në numrin e patentave që ka një organizatë. <ref>{{Cite journal |last=Alcacer |first=Juan |last2=Gittelman |first2=Michelle |last3=Sampat |first3=Bhaven |year=2009 |title=Applicant and Examiner Citations in U.S. Patents: An Overview and Analysis |url=http://www.hbs.edu/research/pdf/09-016.pdf |journal=Research Policy |volume=38 |issue=2 |pages=415–427 |doi=10.1016/j.respol.2008.12.001}}</ref> [[Menaxhimi i njohurisë|Menaxhimi i njohurive]] është procesi i mbledhjes, zhvillimit dhe përhapjes së aseteve të njohurive për të mundësuar të mësuarit organizativ. === Natyra e dijes === [[Njohuria]] nuk është një burim homogjen. Edhe pse lidhet me të dhënat dhe informacionin, njohuria është e ndryshme nga këto konstrukte. Të dhënat janë një grup faktesh të përcaktuara dhe objektive që kanë të bëjnë me ngjarjet, ndërsa informacioni është një formë e të dhënave me vlerë të shtuar që shton kuptim përmes kontekstualizimit, kategorizimit, llogaritjes, korrigjimit ose kondensimit. Njohuria është versioni i aplikuar i informacionit, një kombinim i informacionit brenda përvojës, kornizimit, vlerës, kontekstualizimit dhe njohurive. Përvoja është njohuri që gjenerohet përmes ekspozimit ndaj dhe zbatimit të njohurive. Njohuria buron brenda dhe zbatohet nga njësitë e një organizate për të vlerësuar dhe përdorur përvojën dhe informacionin në mënyrë efektive. Njohuria mund të integrohet brenda depove, rutinave, proceseve, praktikave, mjeteve dhe normave, varësisht nga marrëdhënia midis informacionit, përvojës dhe njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |date=2011-09-01 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> * Njohuria eksplicite është njohuri që është e lehtë për t’u transferuar. Ndryshe nga njohuria e heshtur, njohuria eksplicite është deklarative ose faktike. Ajo transferohet përmes mediave të shkruara, verbale ose të kodifikuara. Shembuj të kësaj përfshijnë udhëzime, përkufizime dhe dokumente. Ndër punonjësit e saj, Toyota përhap njohuri eksplicite rreth prodhimit të linjës së saj të montimit . Toyota kërkon që çdo ekip punëtorësh dhe çdo punëtor individual të dokumentojnë detyrat e tyre, duke ofruar përshkrime të hollësishme se "si duhet të kryhet secila detyrë, sa kohë duhet të zgjasë secila detyrë, sekuencën e hapave që duhen ndjekur në kryerjen e secilës detyrë dhe hapat që duhen ndërmarrë nga secili punëtor në kontrollimin e punës së tij ose të saj". Kjo përdor njohuri eksplicite pasi njohuria transmetohet duke përdorur një kod, i cili është një dokument me përshkrime të hollësishme në rastin e Toyota-s. * [[Njohuria e heshtur]] është njohuri që është e vështirë të transferohet. Siç e përshkroi për herë të parë [[Michael Polanyi]], njohuria e heshtur është njohuria e procedurave. Është një lloj personal njohurie që nuk mund të ndahet thjesht përmes komunikimit me shkrim ose verbal. Ajo mësohet kryesisht përmes përvojës me kalimin e kohës. Për shembull, Toyota transferon njohuri të heshtura sa herë që hap një fabrikë të re montimi. Për të trajnuar punonjësit e saj të rinj për një fabrikë të re, Toyota dërgon një grup punonjësish të saj të rinj për të punuar në një nga fabrikat e saj të themeluara, ku punonjës me përvojë i trajnojnë ata. Pas këtij trajnimi afatgjatë, ata dërgohen përsëri në fabrikën e re për të transferuar njohuritë e tyre të prodhimit te pjesa tjetër e punonjësve të rinj. Ky është një transferim i njohurive të heshtura pasi kjo njohuri është shumë komplekse për t'u kodifikuar dhe për t'u transmetuar përmes një dokumenti. Kjo njohuri mund t'u transferohet punonjësve të rinj vetëm përmes praktikës dhe përvojës. <ref name="ReferenceA3" /> === Matja e të nxënit === Mësimi organizativ gjurmon ndryshimet që ndodhin brenda një organizate, ndërsa ajo fiton njohuri dhe përvojë. Për të vlerësuar mësimin organizativ, njohuritë që një organizatë krijon, transferon dhe ruan duhet të përcaktohen në mënyrë sasiore. Studiuesit që studiojnë të nxënit organizativ kanë matur njohuritë e fituara përmes mënyrave të ndryshme, pasi nuk ka një mënyrë të vetme për ta matur atë. Silvia Gherardi e mati njohurinë si ndryshimin në praktikat brenda një organizate me kalimin e kohës, që në thelb është të nxënit nga përvoja. Në studimin e saj, ajo vëzhgoi një organizatë që fitonte njohuri ndërsa fillestarët e saj që punonin në kantiere ndërtimi mësonin rreth sigurisë përmes përvojës dhe bëheshin praktikues. George Huber e mati njohurinë si shpërndarjen e informacionit brenda një organizate. Në studimin e tij, ai vuri në dukje se "komponentët organizativë zakonisht zhvillojnë informacione 'të reja' duke bashkuar artikuj informacioni që marrin nga njësi të tjera organizative". <ref name="Huber, George P 1991">{{Cite journal |last=Huber |first=George P |year=1991 |title=Organizational Learning: The Contributing Processes and the Literatures |journal=Organization Science |volume=2 |issue=1 |pages=88–115 |doi=10.1287/orsc.2.1.88 |jstor=2634941}}</ref> Ai jep shembullin e "një departamenti transporti [që] mëson se ekziston një problem mungese duke krahasuar informacionin nga depoja me informacionin nga departamenti i shitjeve". <ref name="Huber, George P 1991" /> === Modele teorike === Përpjekjet për të shpjeguar ndryshimin e normave në të nxënit organizativ nëpër organizata të ndryshme janë eksploruar në modele teorike. Konkretisht, modelet teorike të konceptuara nga John F. Muth, Bernardo Huberman dhe Christina Fang. * Modeli Muth (1986) ishte i pari që përfaqësoi kurbën e të mësuarit në një formë logaritmike lineare dhe u përqendrua në efektivitetin e kostos në proceset e organizatës. Ky model shqyrton marrëdhënien midis kostos për njësi dhe përvojës, duke deklaruar se uljet e kostos realizohen përmes marrjes së mostrave të rastësishme të pavarura, ose kërkimeve të rastësishme, nga një hapësirë alternativash teknologjike, menaxheriale ose sjelljeje. Ky model nuk synonte të eksploronte ndryshimet midis firmave, por shqyrtoi vetëm përmirësimet në prodhim me përvojë brenda një firme të vetme. <ref>{{Cite journal |last=Muth |first=John F. |date=August 1986 |title=Search Theory and the Manufacturing Progress Function |journal=Management Science |volume=32 |issue=8 |pages=948–962 |doi=10.1287/mnsc.32.8.948}}</ref> * Modeli Huberman (2001) e mbushi këtë boshllëk dhe synonte të shpjegonte ndryshimin që mungonte në modelin e Muth dhe përqendrohet në gjetjen e shtigjeve gjithnjë e më të shkurtra dhe më efikase nga fundi në fund të një procesi montimi. Ky model vizualizohet më së miri në një grafik të lidhur me nyje që përfaqësojnë fazat në një proces dhe lidhje që përfaqësojnë rutinat lidhëse. Me anë të këtij modeli, të mësuarit mund të ndodhë përmes dy mekanizmave që shkurtojnë rrugën nga faza fillestare në fazën përfundimtare. I pari është me anë të disa shkurtesave që mund të identifikohen duke parë nyjet dhe duke hartuar dhe zbuluar rutina të reja, qëllimi ideal është të jetë në gjendje të eliminojë pika të caktuara kontakti dhe të gjejë shtigje më të shkurtra nga nyja fillestare në atë përfundimtare. Mekanizmi i dytë përfshin përmirësimin e rutinave: organizata mund të punojë për të zgjedhur lidhjen më efikase midis dy nyjeve në mënyrë që, nëse lind ndonjëherë një problem, anëtarët e një organizate të dinë saktësisht se kujt t'i drejtohen, duke u kursyer atyre një sasi të konsiderueshme kohe. <ref name=":03">{{Cite book |last=Argote |first=Linda |title=Organizational Learning - Springer |year=2013 |isbn=978-1-4614-5250-8 |doi=10.1007/978-1-4614-5251-5 |author-link=Linda Argote}}</ref> * Modeli Fang (2011) ndan një qëllim kryesor me modelin Huberman: të ulë gradualisht hapat drejt fazës përfundimtare. Megjithatë, ky model ndjek më shumë një qasje të "caktimit të krediteve" në të cilën krediti u caktohet gjendjeve të njëpasnjëshme ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë, dhe më pas të mësuarit ndodh nëpërmjet përhapjes së krediteve. Kjo nënkupton që ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë me detyrën, ajo është më në gjendje të zhvillojë modele mendore gjithnjë e më të sakta që fillimisht identifikojnë vlerat e gjendjeve më afër qëllimit dhe më pas ato të gjendjeve më larg qëllimit. Kjo më pas çon në një numër të reduktuar hapash për të arritur qëllimin përfundimtar të organizatës dhe kështu mund të përmirësojë performancën e përgjithshme. <ref name=":03" /> === Konteksti dhe të nxënit === Përvoja e një organizate ndikon në të nxënit e saj, prandaj është e rëndësishme të studiohet edhe konteksti i klimës organizative, e cila ndikon në përvojën e një organizate. Ky kontekst i referohet karakteristikave të një organizate, konkretisht "strukturës, kulturës, teknologjisë, identitetit, kujtesës, qëllimeve, stimujve dhe strategjisë" së saj. <ref name="Argote Spektor4">{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |last2=Miron-Spektor |first2=Ella |year=2011 |title=Organizational learning: from experience to knowledge |journal=Organization Science |volume=22 |issue=5 |pages=1123–1137 |doi=10.1287/orsc.1100.0621}}</ref> Ai gjithashtu përfshin mjedisin e saj, i cili përbëhet nga konkurrentët, klientët dhe rregullatorët e saj. <ref name="Argote Spektor4" /> Ndërsa ky kontekst përcakton se si fitohet njohuria nga organizata, kjo njohuri modifikon kontekstin ndërsa organizata përshtatet me të. <ref name="Argote Spektor4" /> Konteksti kulturor i të nxënit i iniciuar nga udhëheqësi ka frymëzuar kërkime kyçe nëse organizata ka një orientim të të nxënit apo të performancës, <ref>{{Cite journal |last=Bunderson |first=J. S. |last2=Sutcliffe |first2=K.M. |year=2003 |title=Management team learning orientation and business unit performance |journal=J. Appl. Psychol. |volume=88 |issue=3 |pages=552–560 |doi=10.1037/0021-9010.88.3.552 |pmid=12814303}}</ref> një mjedis sigurie psikologjike, identitetin superior të grupit, <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=A. A. |last2=Argote |first2=L. |last3=Levine |first3=J.M. |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |journal=Organ. Behavior Human Decision Processes |volume=96 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> dhe dinamikën e grupit . <ref>{{Cite journal |last=Contu |first=A. |last2=Willmott |first2=H. |year=2003 |title=Re-embedding situatedness: The importance of power relationships in learning theory. |journal=Organ Sci |volume=14 |issue=3 |pages=283–296 |doi=10.1287/orsc.14.3.283.15167}}</ref> Hulumtimet mbi këto koncepte, si studimi i Edmondson (1999), tregojnë se një organizatë që vepron në një kontekst që promovon kuriozitetin, ndarjen e informacionit dhe sigurinë psikologjike, inkurajon të nxënit organizativ. <ref name="Edmondson, Amy 19993" /> "Dinamika e të nxënit në grup" është tema se si grupet ndajnë, gjenerojnë, vlerësojnë dhe kombinojnë njohuritë ndërsa punojnë së bashku. === Harresa organizative === Njohuritë e fituara përmes të mësuarit duke bërë diçka mund të zhvlerësohen me kalimin e kohës. Shkalla e amortizimit ndikohet nga shkalla e ndërrimit të individëve dhe mënyra se si ruhet njohuria brenda organizatës. Organizatat me shkallë më të larta të ndërrimit të personelit do të humbasin më shumë njohuri se të tjerat. Organizatat me njohuri të ngulitura në teknologji sesa në individë janë më rezistente ndaj harresës organizative. <ref name=":03">{{Cite book |last=Argote |first=Linda |title=Organizational Learning - Springer |year=2013 |isbn=978-1-4614-5250-8 |doi=10.1007/978-1-4614-5251-5 |author-link=Linda Argote}}</ref> Shembuj: Në studimin e Liberty Shipyard, në kantieret detare ku u zvogëlua inputi relativ, kostoja individuale për njësi u rrit edhe me rritjen e prodhimit kumulativ. Në kantieret detare pa ulje relative të inputit, kostoja individuale për njësi u ul me rritjen e prodhimit kumulativ. <ref name=":03" /> Në një studim mbi prodhimin e aeroplanëve në Lockheed, kostot për njësi ranë me përvojën, por ky efekt u dobësua me kalimin e kohës. <ref name="benkard">{{Cite journal |last=Benkard |first=CL |year=2000 |title=Learning and forgetting: The dynamics of aircraft production |url=http://www.nber.org/papers/w7127.pdf |journal=American Economic Review |volume=90 |issue=4 |pages=1034–1054 |doi=10.1257/aer.90.4.1034}}</ref> Tre procese kryesore që nxisin të mësuarit organizativ janë krijimi i njohurive, ruajtja e tyre dhe transferimi i tyre. === Krijimi i njohurive === ''Dimensionet e përvojës'' janë aspekte të përvojës që ndikojnë në formën dhe funksionin e krijimit të njohurive. * ''Dimensioni organizativ'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë ose tërthorësisë së përvojës së fituar përveç konfigurimeve të individëve, njësive dhe rrjeteve. <ref>{{Cite journal |last=Levitt |first=B |last2=March |first2=JG |year=1988 |title=Organizational learning |journal=Annual Review of Sociology |volume=14 |pages=319–340 |doi=10.1146/annurev.soc.14.1.319 |doi-access=}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kim |first=P. H. |year=1997 |title=When what you know can hurt you: A study of experiential effects on group discussion and performance |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=69 |issue=2 |pages=165–177 |doi=10.1006/obhd.1997.2680}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A. |last2=Greve |first2=H.R. |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–40 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> * ''Dimensioni hapësinor'' i referohet përqendrimit ose shpërndarjes gjeografike të përvojës. <ref>{{Cite journal |last=Cramton |first=C. D. |year=2001 |title=The mutual knowledge problem and its consequences for dispersed collaboration |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=3 |pages=346–371 |doi=10.1287/orsc.12.3.346.10098}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Gibson |first=CB |last2=Gibbs |first2=JL |year=2006 |title=Unpacking the concept of virtuality: The effects of geographic dispersion, electronic dependence, dynamic structure, and national diversity on team innovation |journal=Administrative Science Quarterly |volume=51 |issue=3 |pages=451–495 |doi=10.2189/asqu.51.3.451}}</ref> * ''Dimensioni kohor'' i referohet frekuencës dhe ritmit me të cilin fitohet përvoja ose lidhjes së saj kohore me një detyrë. <ref>{{Cite journal |last=Herriott |first=S. R. |last2=Levinthal |first2=D. |last3=March |first3=J.G. |year=1985 |title=Learning from experience in organizations |journal=American Economic Review |volume=75 |pages=298–302}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levinthal |first=D. A. |last2=March |first2=J. G. |year=1981 |title=A model of adaptive organizational search |journal=Journal of Economic Behavior and Organization |volume=2 |issue=4 |pages=307–333 |doi=10.1016/0167-2681(81)90012-3}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Pisano |first=GP |year=1994 |title=Knowledge, integration, and the locus of learning: An empirical analysis of process development |journal=Strategic Management Journal |volume=15 |issue=S1 |pages=85–100 |doi=10.1002/smj.4250150907}}</ref> * ''Dimensioni i përmbajtjes'' i referohet detyrës ose njësisë së lëndës, rezultatit, <ref>{{Cite journal |last=Sitkin |first=S.B. |year=1992 |title=Learning through failure: The strategy of small losses. Res. Organ |journal=Behaviour |volume=14 |pages=231–266}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Denrell |first=J. |last2=March |first2=J. |year=2001 |title=Adaptation as information restriction: The hot stove effect |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=5 |pages=523–538 |doi=10.1287/orsc.12.5.523.10092}}</ref> risisë, <ref>{{Cite journal |last=March |first=J. G. |last2=Sproull |first2=L.S. |last3=Tamuz |first3=M. |year=1991 |title=Learning from samples of one or fewer |journal=Organ Sci |volume=2 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1287/orsc.2.1.1 |pmc=<!--none--> |pmid=<!--none-->}}; Reprinted: {{Cite journal |last=March |first=JG |last2=Sproull |first2=LS |last3=Tamuz |first3=M |year=2003 |title=Learning from samples of one or fewer. 1991 |journal=Qual Saf Health Care |volume=12 |issue=6 |pages=465-71; discussion 471-2 |doi=10.1136/qhc.12.6.465 |pmc=1758026 |pmid=14645764}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Katila |first=R. |last2=Ahuja |first2=G. |year=2002 |title=Something old, something new: A longitudinal study of search behavior and new product introduction |journal=Academy of Management Journal |volume=45 |issue=6 |pages=1183–1194 |bibcode=2002AManJ..45.1183K |citeseerx=10.1.1.335.1453 |doi=10.2307/3069433 |jstor=3069433}}</ref> heterogjenitetit, <ref name="Sullivan BN 20022">{{Cite journal |last=Haunschild |first=PR |last2=Sullivan |first2=BN |year=2002 |title=Learning from complexity: Effects of prior accidents and incidents on airlines' learning |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=4 |pages=609–643 |doi=10.2307/3094911 |jstor=3094911 |hdl-access=free}}</ref> dhe paqartësisë. <ref>{{Cite journal |last=Bohn |first=RE |year=1995 |title=Noise and learning in semiconductor manufacturing |journal=Management Science |volume=41 |issue=1 |pages=31–42 |doi=10.1287/mnsc.41.1.31}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Repenning |first=N. P. |last2=Sterman |first2=J.D. |year=2002 |title=Capability traps and self-confirming attribution errors in the dynamics of process improvement |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=2 |pages=265–295 |doi=10.2307/3094806 |jstor=3094806}}</ref> * ''Dimensioni i artificialitetit'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë së përvojës dhe shkallës në të cilën përvoja është fabrikuar, përshtatur ose transkriptuar. === Transferimi i njohurive === Transferimi i njohurive ka të bëjë me mekanizmat me të cilët përvoja përhapet dhe ngulitet brenda organizatës. Transferimi i njohurive mund të vlerësohet duke përdorur metrika të ndryshme, duke përfshirë kurbat e të mësuarit që demonstrojnë përmirësimet e procesit me kalimin e kohës duke krahasuar uljen e orëve të punës për të përfunduar një njësi prodhimi me njësitë kumulative të prodhuara me kalimin e kohës. Identifikimi i kurbave të të mësuarit organizativ nga Wright i parapriu konsideratave më komplekse të rezultateve që tani informojnë masat e transferimit të njohurive. Ndërsa njohuritë mund të transferohen në mënyrë të heshtur dhe të qartë si përvojë e drejtpërdrejtë, organizatat mund të prezantojnë procese dhe sisteme të menaxhimit të njohurive që lehtësojnë këtë transferim. Studiuesit hetojnë kontekstin e faktorëve dhe mekanizmave të ndryshëm që ndikojnë në transferimin e njohurive për të përcaktuar efektet e tyre të dobishme dhe të dëmshme. * ''Konteksti relacional'' ka të bëjë me ndërlidhjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952">{{Cite journal |last=Darr |first=ED |last2=Argote |first2=L |last3=Epple |first3=D |year=1995 |title=The acquisition, transfer and depreciation of knowledge in service organizations: Productivity in franchises |journal=Management Science |volume=41 |issue=11 |pages=1750–1762 |doi=10.1287/mnsc.41.11.1750}}</ref> * ''Konteksti kognitiv'' ka të bëjë me aftësitë mendore dhe proceset që lidhen me njohuritë. * ''Konteksti motivues'' i preferencave personale dhe ndikimeve sociale ndikon në sjelljet e transferimit të njohurive direkt ose indirekt. * ''Konteksti emocional'' ndikon në gjendjen mendore dhe ndjenjën e sigurisë, të cilat ndikojnë në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Elkjaer |first=B |year=2004 |title=Organizational learning: The 'third way' |journal=Management Learning |volume=35 |issue=4 |pages=419–434 |doi=10.1177/1350507604048271}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levin |first=DZ |last2=Kurtzberg |first2=T |last3=Phillips |first3=KW |last4=Lount |first4=RB |last5=Jnr |year=2010 |title=The role of affect in knowledge transfer |journal=Group Dynamics |volume=14 |issue=2 |pages=123–142 |doi=10.1037/a0017317}}</ref> * ''Rrjetet sociale'' përcaktojnë rrjedhat përmes të cilave mund të transferohet njohuria dhe kufizimet e kushtëzuara të bazuara në nyje mbi transferimin. <ref>{{Cite journal |last=Hansen |first=M |year=1999 |title=The search-transfer problem: The role of weak ties in sharing knowledge across organizational subunits |journal=Administrative Science Quarterly |volume=44 |issue=1 |pages=82–112 |doi=10.2307/2667032 |jstor=2667032}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Reagans |first=R |last2=McEvily |first2=B |year=2003 |title=Network structure and knowledge transfer: The effects of cohesion and range |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=2 |pages=240–267 |citeseerx=10.1.1.458.1753 |doi=10.2307/3556658 |jstor=3556658}}</ref> * ''Lëvizja e personelit'' midis njësive dhe organizatave ndikon në njohuritë e disponueshme dhe kufizimet gjeografike, kronologjike dhe sociale në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Almedia |first=P |last2=Kogut |first2=B |year=1999 |title=Localization of knowledge and the mobility of engineers in regional networks |journal=Organization Science |volume=45 |issue=7 |pages=905–917 |citeseerx=10.1.1.568.8647 |doi=10.1287/mnsc.45.7.905}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=AA |last2=Argote |first2=L |last3=Levine |first3=JM |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=96 |issue=1 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> * ''Rutinat'' ndikojnë në transferimin e njohurive pasi ato përmbajnë njohuri të ngulitura dhe e mësojnë atë përmes përvojës duke përsëritur rutinën. <ref name="Argote L 19902">{{Cite journal |last=Argote |first=L |last2=Beckman |first2=SL |last3=Epple |first3=D |year=1990 |title=The persistence and transfer of learning in industrial settings |journal=Management Science |volume=36 |issue=2 |pages=140–154 |citeseerx=10.1.1.357.3312 |doi=10.1287/mnsc.36.2.140}}</ref> * ''Shabllonet'' ndikojnë në transferimin e njohurive ashtu siç ndikojnë në parametrat e inkuadrimit, përgatitjes paraprake, vëllimit dhe përmbajtjes për shkëmbimet formale të njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Jensen |first=RJ |last2=Szulanski |first2=G |year=2007 |title=Template use and the effectiveness of knowledge transfer |url=https://scholarsarchive.byu.edu/facpub/226 |journal=Management Science |volume=53 |issue=11 |pages=1716–1730 |doi=10.1287/mnsc.1070.0740}}</ref> * ''Aleancat'' ndikojnë në transferimin e njohurive midis grupeve formale dhe joformale. <ref>{{Cite journal |last=Gulati |first=R |year=1999 |title=Network location and learning: The influence of network resources and firm capabilities on alliance formation |journal=Strategic Management Journal |volume=20 |issue=5 |pages=397–420 |doi=10.1002/(sici)1097-0266(199905)20:5<397::aid-smj35>3.3.co;2-b}}</ref> bRuajtja e njohurive ka të bëjë me sjelljen e njohurive që janë ngulitur brenda organizatës, të karakterizuara nga memoria organizative. Kujtesa organizative, e përcaktuar nga masa të tilla si njohuritë kumulative dhe shkalla e prishjes me kalimin e kohës, ndikohet nga përvoja, proceset dhe depot e njohurive që ndikojnë në ruajtjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952">{{Cite journal |last=Darr |first=ED |last2=Argote |first2=L |last3=Epple |first3=D |year=1995 |title=The acquisition, transfer and depreciation of knowledge in service organizations: Productivity in franchises |journal=Management Science |volume=41 |issue=11 |pages=1750–1762 |doi=10.1287/mnsc.41.11.1750}}</ref> <ref name="Argote L 19902">{{Cite journal |last=Argote |first=L |last2=Beckman |first2=SL |last3=Epple |first3=D |year=1990 |title=The persistence and transfer of learning in industrial settings |journal=Management Science |volume=36 |issue=2 |pages=140–154 |citeseerx=10.1.1.357.3312 |doi=10.1287/mnsc.36.2.140}}</ref> <ref name="benkard">{{Cite journal |last=Benkard |first=CL |year=2000 |title=Learning and forgetting: The dynamics of aircraft production |url=http://www.nber.org/papers/w7127.pdf |journal=American Economic Review |volume=90 |issue=4 |pages=1034–1054 |doi=10.1257/aer.90.4.1034}}</ref> Depot e njohurive janë me rëndësi kyçe pasi ato janë mjete të qëllimshme për të rritur ruajtjen e njohurive. Depot mund të përfshijnë rregullat dhe rutinat e organizatës, <ref>{{Cite journal |last=Kieser |first=A |last2=Koch |first2=U |year=2008 |title=Bounded rationality and organizational learning based on rule changes |journal=Management Learning |volume=39 |issue=3 |pages=329–347 |doi=10.1177/1350507608090880}}</ref> të ndryshuara nga proceset e zhvillimit rutinë <ref>{{Cite journal |last=Cohen |first=MD |last2=Bacdayan |first2=P |year=1994 |title=Organizational routines are stored as procedural memory: Evidence from a laboratory study |journal=Organization Science |volume=5 |issue=4 |pages=554–568 |doi=10.1287/orsc.5.4.554}}</ref> dhe modifikimit rutinë. <ref>{{Cite journal |last=Feldman |first=MS |last2=Pentland |first2=BT |year=2003 |title=Reconceptualizing organizational routines as a source of flexibility and change |url=http://www.escholarship.org/uc/item/6rb6f923 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=1 |pages=94–118 |doi=10.2307/3556620 |jstor=3556620}}</ref> Sistemet e memories transaktive janë metoda shtesë me të cilat mbajtësit e njohurive brenda organizatës mund të identifikohen dhe përdoren, në varësi të zhvillimit të tyre <ref>{{Cite journal |last=Hollingshead |first=A |year=2001 |title=Cognitive interdependence and convergent expectations in transitive memory |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=81 |issue=6 |pages=1080–1089 |doi=10.1037/0022-3514.81.6.1080 |pmid=11761309}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Lewis |first=K |year=2004 |title=Knowledge and performance in knowledge worker teams: A longitudinal study of transactive memory stems |journal=Management Science |volume=50 |issue=11 |pages=1519–1533 |doi=10.1287/mnsc.1040.0257}}</ref> dhe performancës. <ref>{{Cite journal |last=Liang |first=DW |last2=Moreland |first2=R |last3=Argote |first3=L |year=1995 |title=Group versus individual training and group performance: The mediating role of transactive memory system |journal=Personality and Social Psychology Bulletin |volume=21 |issue=4 |pages=384–393 |doi=10.1177/0146167295214009}}</ref> Organizatat që ruajnë pjesën më të madhe të njohurive të tyre tek individët janë të ndjeshme ndaj humbjes së atij informacioni me shkallë të lartë të qarkullimit. Në një studim mbi të mësuarit organizativ në industrinë e automobilave dhe të ushqimit të shpejtë, Argote zbuloi se shkallët e larta të qarkullimit çojnë në produktivitet më të ulët dhe kujtesë të zvogëluar organizative. <ref name=":03">{{Cite book |last=Argote |first=Linda |title=Organizational Learning - Springer |year=2013 |isbn=978-1-4614-5250-8 |doi=10.1007/978-1-4614-5251-5 |author-link=Linda Argote}}</ref> === Mbajtja e njohurive ===   Shfrytëzimi i koncepteve të transferimit dhe ruajtjes së njohurive për të njohur, ruajtur dhe rimarrë njohuritë e ngulitura mund t'i ndihmojë organizatat të bëhen më efikase me njohuritë e tyre. Teoritë e të mësuarit organizativ dhe praktikat e menaxhimit të njohurive mund të zbatohen në vendimet e dizajnit organizativ dhe lidershipit. Zbatimet e kërkimit dhe konteksteve të të mësuarit organizativ për lehtësimin dhe praktikat e të mësuarit organizativ janë të shumta. Kurbat e përvojës mund të përdoren për të bërë parashikime të kostove të prodhimit, për të krahasuar performancën midis njësive, për të identifikuar efektet e proceseve dhe praktikave të ndryshme dhe për të marrë vendime financiare të informuara se si të ndahen burimet. Koncepte dhe praktika të ndryshme [[Menaxhimi i njohurisë|të menaxhimit të njohurive]] janë produkte relevante të kërkimit mbi të nxënit organizativ. Puna mbi transferimin e njohurive zbatohet për ruajtjen e njohurive dhe kontribuon në shumë nga aplikimet e listuara më poshtë, duke përfshirë praktikat e ndërtimit të organizatave të të nxënit, zbatimin e sistemeve të menaxhimit të njohurive dhe kontekstin e tyre për të nxënit ndërorganizativ dhe përhapjen e [[Inovacioni|inovacioneve]] . === Zhvillimi i organizatave të të nxënit === Organizatat e të nxënit janë organizata që punojnë në mënyrë aktive për të optimizuar të nxënit. Organizatat e të nxënit përdorin procesin aktiv të [[Menaxhimi i njohurisë|menaxhimit të njohurive]] për të hartuar procese dhe sisteme organizative që lehtësojnë konkretisht krijimin, transferimin dhe ruajtjen e njohurive. Metakognicioni organizativ përdoret për t'iu referuar proceseve me anë të të cilave organizata 'di atë që di'. Studimi i të nxënit organizativ dhe fusha të tjera të kërkimit si zhvillimi organizativ, teoria e sistemit dhe [[shkenca kognitive]] ofrojnë bazën teorike për të përshkruar në mënyrë specifike këto ndërhyrje. <ref name="Senge20102">{{Cite book |last=Peter M. Senge |url=https://books.google.com/books?id=b0XHUvs_iBkC |title=The Fifth Discipline: The Art & Practice of The Learning Organization |date=31 March 2010 |publisher=Crown Publishing Group |isbn=978-0-307-47764-4}}</ref> Një shembull i një procesi organizativ të zbatuar për të rritur të nxënit organizativ është përdorimi nga Ushtria Amerikane i një procesi të strukturuar formalisht të përmbledhjes të quajtur një rishikim pas veprimit (AAR) për të analizuar se çfarë ndodhi, pse ndodhi dhe si mund të përmirësohet menjëherë pas një misioni. Laboratorët e të nxënit janë një lloj organizate të të nxënit i dedikuar krijimit, mbledhjes dhe kontrollit të njohurive. <ref>{{Cite book |last=Cross |first=Rob |title=Strategic Learning in a Knowledge Economy |last2=Israelit |first2=Sam |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-7506-7223-8 |pages=92}}</ref> Organizatat e të nxënit gjithashtu adresojnë klimën organizative duke krijuar një mjedis mbështetës të të nxënit dhe duke praktikuar lidership që përforcon të nxënit. <ref>{{Cite journal |last=Edmondson |first=A. |last2=Garvin |first2=D. |last3=Gino |first3=F. |year=2008 |title=Is yours a learning organization? |journal=Harvard Business Review |volume=86 |issue=3 |pages=109–16, 134 |pmid=18411968}}</ref> Krijimi i një mjedisi mbështetës të të nxënit dhe përforcimi i të nxënit varet nga lidershipi i organizatës dhe kultura që ajo promovon. Udhëheqësit mund të krijojnë mundësi të të nxënit duke lehtësuar mjedise që përfshijnë aktivitete të të nxënit, duke krijuar një kulturë të të nxënit nëpërmjet normave, sjelljeve dhe rregullave, dhe duke udhëhequr proceset e diskursit duke dëgjuar, duke bërë pyetje dhe duke ofruar reagime. Udhëheqësit duhet të praktikojnë të nxënit individual që ata mbështesin duke mbetur të hapur ndaj perspektivave të reja, duke qenë të vetëdijshëm për paragjykimet personale, duke kërkuar ekspozim ndaj burimeve të pafiltruara dhe kontradiktore të informacionit dhe duke zhvilluar një ndjenjë përulësie. === Sistemet e menaxhimit të njohurive === Ndërsa proceset e të nxënit varen nga konteksti për optimizimin e transferimit të njohurive, zbatimi i [[Menaxhimi i njohurisë|sistemeve të menaxhimit të njohurive]] përfshin teknologjinë në këto procese. Sistemet e menaxhimit të njohurive janë teknologji që shërbejnë si një mjet depozitimi, komunikimi ose bashkëpunimi për transferimin dhe ruajtjen e njohurive. Përfshirja e njohurive në teknologji mund të parandalojë harresën organizative dhe të lejojë që njohuritë të transferohen përtej barrierave të tilla si distanca, njësia organizative dhe specializimi. Sistemet e menaxhimit të njohurive vetëm nuk janë domosdoshmërisht të suksesshme, por si një mjet komunikimi ato përforcojnë në mënyrë të prekshme aftësinë e individëve për të përhapur dhe përforcuar njohuritë e tyre. <ref name="Argote Book5" /> === Përhapja e inovacionit === Mësimi organizativ është i rëndësishëm për t'u marrë në konsideratë në lidhje me [[Inovacioni|inovacionin]], [[Sipërmarrja|sipërmarrjen]], ndryshimin teknologjik dhe [[Rritja ekonomike|rritjen ekonomike]], konkretisht brenda konteksteve të ndarjes së njohurive dhe të mësuarit ndërorganizativ. Si një nga dinamikat kryesore pas [[Ekonomia e njohurisë|ekonomisë së njohurive]], të mësuarit organizativ informon kuptimin tonë të transferimit të njohurive midis organizatave. Përvoja heterogjene jep rezultate më të mira të të nxënit sesa përvoja homogjene, dhe përhapja e njohurive përhap përvojën heterogjene nëpër organizata. <ref name="Sullivan BN 20022">{{Cite journal |last=Haunschild |first=PR |last2=Sullivan |first2=BN |year=2002 |title=Learning from complexity: Effects of prior accidents and incidents on airlines' learning |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=4 |pages=609–643 |doi=10.2307/3094911 |jstor=3094911 |hdl-access=free}}</ref> Teoria e përhapjes së inovacioneve eksploron se si dhe pse njerëzit përvetësojnë ide, praktika dhe produkte të reja. Mund të shihet si një nëngrup i konceptit antropologjik të përhapjes dhe mund të ndihmojë në shpjegimin se si përhapen idetë nga individët, rrjetet sociale dhe organizatat. Politika e inovacionit, iniciativat e zhvillimit ekonomik, përpjekjet e programeve arsimore dhe inkubacioni dhe përshpejtimi sipërmarrës mund të informohen të gjitha nga praktikat e të mësuarit organizativ. <ref>{{Cite journal |last=Hassan |first=Noha Ahmed |date=1 January 2020 |title=University business incubators as a tool for accelerating entrepreneurship: theoretical perspective |journal=Review of Economics and Political Science |volume=9 |issue=5 |pages=434–453 |doi=10.1108/REPS-10-2019-0142 |issn=2631-3561 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> === Mbrojtja e njohurive === Transformimi dixhital do të thotë që jo vetëm makinat dhe [[Teknologjia e informacionit|IT-ja]], por edhe njerëzit janë të ndërlidhur në mënyrë dixhitale. Njohuria nuk mund të sigurohet drejtpërdrejt në të njëjtën mënyrë siç mbrohet informacioni. Ekzistojnë metoda formale dhe joformale që mund të përdoren për të mbrojtur njohuritë organizative. Metodat formale përfshijnë metoda ligjore - të tilla si marrëveshjet e konfidencialitetit, [[Patenta|patentat]], [[E drejta e autorit|të drejtat e autorit]], [[Licenca|licencat]] dhe [[Marka tregtare|markat tregtare]] - dhe metoda teknike - të tilla si mbrojtja e kanaleve të komunikimit, sistemeve dhe ruajtjes dhe kufizimi teknik i aksesit në njohuri. Metodat joformale në vend të kësaj përfshijnë sekretin, arsimin, normat shoqërore dhe kompleksitetin, d.m.th. zgjedhjen me kujdes të njohurive që duhen ndarë dhe kujt, dhe sigurimin që të tjerët të bëjnë të njëjtën gjë. Metodat formale dhe joformale duhet të përdoren në një ekuilibër të mirë. <ref>{{Cite journal |last=Ilvonen |first=Ilona |last2=Thalmann |first2=Stefan |last3=Manhart |first3=Markus |last4=Sillaber |first4=Christian |date=2018-04-03 |title=Reconciling digital transformation and knowledge protection: a research agenda |url=https://doi.org/10.1080/14778238.2018.1445427 |journal=Knowledge Management Research & Practice |volume=16 |issue=2 |pages=235–244 |doi=10.1080/14778238.2018.1445427 |issn=1477-8238 |url-access=subscription}}</ref> === Mekanizmi i ndarjes së njohurive të brendshme === Mekanizmi i brendshëm i ndarjes së njohurive mund të promovojë dhe zhvillojë aftësitë e ndërmarrjes për të mësuar vazhdimisht dhe për t'u inovuar, si dhe të luajë një rol në motivimin e punonjësve për të shkëmbyer njohuri me njëri-tjetrin. Mekanizmi i brendshëm i ndarjes së njohurive mund t'u mundësojë ndërmarrjeve të përmirësojnë efikasitetin e inovacionit të produkteve përmes rikombinimit të njohurive bashkëpunuese dhe njohurive konkurruese. Mekanizmi i ndarjes së brendshme të njohurive është mënyra se si ndërmarrjet marrin njohuri nga konkurrentët. Ndërmarrjet së pari duhet të marrin njohuritë e disponueshme nga konkurrentët dhe më pas t'i përvetësojnë, transformojnë dhe përdorin këto njohuri të reja sipas karakteristikave të kompanisë së tyre. == Referime == [[Kategoria:Psikologji pedagogjike]] 4dlqjtt2eyzrv9sbffkb7zppomzay8i 2995514 2995513 2026-06-09T19:12:11Z Edukatori 112234 U kthye versioni 2995513 i bërë nga [[Special:Contributions/Edukatori|Edukatori]] ([[User talk:Edukatori|diskutimet]]) 2995514 wikitext text/x-wiki '''Mësimi organizativ''' është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive brenda një organizate. Një organizatë përmirësohet me kalimin e kohës ndërsa fiton përvojë. Nga kjo përvojë, ajo është në gjendje të krijojë njohuri. Këto njohuri janë të gjera, duke mbuluar çdo temë që mund ta përmirësojë një organizatë. Shembujt mund të përfshijnë mënyra për të rritur efikasitetin e prodhimit ose për të zhvilluar marrëdhënie të dobishme me investitorët. Njohuritë krijohen në katër njësi të ndryshme: individuale, grupore, organizative dhe ndërorganizative. Mënyra më e zakonshme për të matur të nxënit organizativ është një [[Kurba e të nxënit|kurbë e të nxënit]]. Kurbat e të nxënit janë një marrëdhënie që tregon se si, ndërsa një organizatë prodhon më shumë nga një produkt ose shërbim, ajo rrit produktivitetin, efikasitetin, besueshmërinë dhe/ose cilësinë e prodhimit me kthime në rënie . Kurbat e të nxënit ndryshojnë për shkak të shkallëve të të nxënit organizativ. Shkalla e të nxënit organizativ ndikohet nga aftësia individuale, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturat, rutinat dhe metodat e koordinimit. <ref name=":03">{{Cite book |last=Argote |first=Linda |title=Organizational Learning - Springer |year=2013 |isbn=978-1-4614-5250-8 |doi=10.1007/978-1-4614-5251-5 |author-link=Linda Argote}}</ref> == Rëndësia == Mësimi organizativ ndodh si një funksion i [[Përvoja|përvojës]] brenda një [[Organizata|organizate]] dhe i lejon organizatës të qëndrojë konkurruese në një mjedis në ndryshim të vazhdueshëm. Mësimi organizativ është një përmirësim i procesit që mund të rrisë efikasitetin, saktësinë dhe fitimet. Një shembull i botës reale i të mësuarit organizativ është se si një piceri e re do të ulë koston për picë ndërsa prodhimi kumulativ i picave rritet. <ref name=":03" /> Ndërsa stafi krijon më shumë pica; ata fillojnë të bëjnë pica më shpejt, stafi mëson se si të punojë së bashku dhe pajisjet vendosen në vendndodhjen më efikase duke çuar në kosto më të lira të krijimit. Një shembull i një mënyre më formale për të ndjekur dhe mbështetur të mësuarit organizativ është një [[Agjenda mësimore|axhendë mësimiore]]. Mësimi organizativ është një aspekt i [[Organizata|organizatave]] dhe një nënfushë e studimeve organizative . Si një aspekt i një organizate, mësimi organizativ është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive. Krijimi i [[Njohuria|njohurive]], ruajtja e njohurive dhe [[Transferi i njohurive|transferimi i njohurive]] mund të shihen si procese adaptive që janë funksione të përvojës. <ref>Cyert, Richard; March, James G. (1992). A Behavioral Theory of the Firm (2 ed.). Wiley-Blackwell. {{ISBN|0-631-17451-6}}. 172.</ref> [[Përvoja]] është njohuria që kontribuon në kuptimin procedural të një subjekti përmes përfshirjes ose ekspozimit. Hulumtimi brenda mësimit organizativ zbatohet në mënyrë specifike për atributet dhe sjelljen e kësaj njohurie dhe se si ajo mund të prodhojë ndryshime në [[Kognicioni|njohjen]], rutinat dhe [[Sjellja|sjelljet]] e një [[Organizata|organizate]] dhe individëve të saj. <ref>{{Cite journal |last=Easterby-Smith |first=M |last2=Crossan |first2=M |last3=Niccolini |first3=D |year=2000 |title=Organizational learning: Debates past, present andfuture |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-management-studies_2000-09_37_6/page/n4 |journal=Journal of Management Studies |volume=37 |issue=6 |pages=783–796 |doi=10.1111/1467-6486.00203}}</ref> Individët shihen kryesisht si mekanizma funksionalë për të mësuarit organizativ duke krijuar njohuri përmes përvojës. Megjithatë, njohuritë e individëve lehtësojnë të mësuarit brenda organizatës në tërësi vetëm nëse transferohen. Individët mund të mos i japin njohuritë e tyre ose të dalin nga organizata. Njohuritë që janë të integruara në organizatë, përveç individëve të saj, mund të ruhen. <ref name="Argote 20113">{{Cite journal |last=Argote |first=L. |year=2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Organizatat mund të ruajnë njohuritë në mënyra të tjera përveçse thjesht duke ruajtur individët, duke përfshirë përdorimin e depove të njohurive, të tilla si mjetet e komunikimit, proceset, axhendat e të mësuarit, rutinat, rrjetet dhe sistemet e kujtesës transaktive . <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=L |author-link=Linda Argote |last2=Ingram |first2=P |year=2000 |title=Knowledge transfer: A basis for competitive advantage in firms |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=82 |issue=1 |pages=150–169 |doi=10.1006/obhd.2000.2893}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Walsh |first=JP |author-link=James P. Walsh |last2=Ungson |first2=GR |year=1991 |title=Organizational memory |journal=Academy of Management Review |volume=16 |issue=1 |pages=57–91 |doi=10.5465/amr.1991.4278992}}</ref> Si nënfushë, të mësuarit organizativ është studimi i përvojës, njohurive dhe efekteve të njohurive brenda një konteksti organizativ. <ref>{{Cite journal |last=Fiol |first=M.C. |last2=Lyles |first2=M.A. |year=1985 |title=Organizational learning |journal=Academy of Management Review |volume=10 |issue=4 |pages=803–13 |doi=10.5465/amr.1985.4279103 |hdl-access=free}}</ref> Studimi i të mësuarit organizativ kontribuon drejtpërdrejt në shkencën e aplikuar të [[Menaxhimi i njohurisë|menaxhimit të njohurive]] (KM) dhe konceptin e [[Organizata që mëson|organizatës që mëson]]. Të mësuarit organizativ lidhet me studimet e teorisë organizative, komunikimit organizativ, sjelljes organizative, [[Psikologjia industriale dhe organizative|psikologjisë organizative]] dhe zhvillimit organizativ . Të mësuarit organizativ ka marrë kontribute nga fushat e [[Psikologjia pedagogjike|psikologjisë arsimore]], [[Sociologjia|sociologjisë]], [[Shkenca ekonomike|ekonomisë]], [[Antropologjia|antropologjisë]], [[Shkenca politike|shkencës politike]] dhe shkencës së menaxhimit . === Komunitetet e të nxënit === Organizatat fitojnë njohuri në njërën nga katër komunitetet organizative të [[të nxënit]] : individuale, ekipore, organizative dhe ndërorganizative. Të nxënit organizativ "përfshin procesin përmes të cilit komunitetet organizative (p.sh. grupet, departamentet, divizionet) ndryshojnë si rezultat i përvojës". Një shembull i të nxënit organizativ është një ekip kirurgjikal spitalor që mëson të përdorë teknologji të re që do të rrisë efikasitetin. * ''Mësimi individual'' është komuniteti më i vogël në të cilin mund të ndodhë mësimi. Një individ mëson aftësi ose ide të reja, dhe produktiviteti i tij në punë mund të rritet ndërsa fiton ekspertizë. Individi mund të vendosë nëse do ta ndajë apo jo njohurinë e tij me pjesën tjetër të grupit. Nëse individi largohet nga grupi dhe nuk e ndan njohurinë e tij para se të largohet, grupi e humbet këtë njohuri. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073">{{Cite journal |last=Wilson |first=Jeanne M. |last2=Goodman |first2=Paul S. |author-link2=Paul S. Goodman |last3=Cronin |first3=Matthew A. |year=2007 |title=Group Learning |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-review_2007-10_32_4/page/1041 |journal=Academy of Management Review |volume=32 |issue=4 |pages=1041–59 |doi=10.5465/amr.2007.26585724}}</ref> Në studimin e tyre mbi zhvillimin e softuerëve, Boh, Slaughter dhe Espinosa (2007) zbuluan se individët ishin më produktivë sa më shumë përvojë të specializuar kishin me një sistem të caktuar. <ref name="Argote Spektor4">{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |last2=Miron-Spektor |first2=Ella |year=2011 |title=Organizational learning: from experience to knowledge |journal=Organization Science |volume=22 |issue=5 |pages=1123–1137 |doi=10.1287/orsc.1100.0621}}</ref> * ''Mësimi në grup'' është komuniteti tjetër më i madh <ref>{{Cite book |last=Wenger |first=Etienne |title=Communities of Practice: Learning, Meaning, and Identity |date=1998 |publisher=Cambridge University Press}}Argote, L., Gruenfeld, D., and Naquin, C. "Group learning in organizations." Groups at Work: Advances in Theory and Research, ed., M. E. Turner (Lawrence Erlbaum, 2001).</ref> Ekzistojnë përkufizime kontradiktore të të mësuarit në grup midis studiuesve që e studiojnë atë. Një besim është se të mësuarit në grup është një proces në të cilin një grup ndërmerr veprime, merr reagime dhe i përdor këto reagime për të modifikuar veprimet e tyre të ardhshme. <ref>{{Cite journal |last=Sole |first=D. |last2=Edmondson |first2=A. C. |year=2002 |title=Situated knowledge and learning in dispersed teams |url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:37907101 |journal=British Journal of Management |volume=13 |issue=S2 |pages=S17–S34 |doi=10.1111/1467-8551.13.s2.3}}</ref> Një tjetër besim është se të mësuarit në grup ndodh kur një anëtar ndan njohuritë e tij individuale me anëtarët e tjerë të grupit. Të tjerë kanë sugjeruar se të mësuarit në grup është kryesisht një proces i zbulimit dhe korrigjimit të gabimeve ose se të mësuarit në grup ka të bëjë kryesisht me proceset e interpretimit dhe integrimit. <ref>{{Cite journal |last=Crossan |first=M.M |last2=Lane |first2=H.W. |last3=White |first3=R.E. |year=1999 |title=An organizational learning framework: From learning to institution |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-review_1999-07_24_3/page/522 |journal=Academy of Management Review |volume=24 |pages=522–537 |doi=10.5465/amr.1999.2202135}}</ref> Pasi të ndodhë kjo, të mësuarit individual shndërrohet në të mësuarit në grup. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073" /> Reagans, Argote dhe Brooks (2005) studiuan të mësuarit në grup duke shqyrtuar kirurgjinë e zëvendësimit të kyçeve në spitalet mësimore. Ata arritën në përfundimin se "rritja e përvojës së punës së bashku në një ekip nxiti koordinim dhe punë ekipore më të mirë". Të punuarit së bashku në një ekip gjithashtu u lejoi anëtarëve të ndanin njohuritë e tyre me të tjerët dhe të mësonin nga anëtarët e tjerë. Për të përmbledhur, përkufizimet e ndryshme mbulojnë aspektet e mëposhtme: pavarësia e detyrës (ajo që bën një anëtar i grupit ndikon dhe ndikohet nga një anëtar tjetër i grupit); ndërgjegjësimi social-psikologjik (anëtarët e perceptojnë veten si një grup dhe perceptohen si një grup); dhe integrimi social (grupi ekziston në një sistem më të madh shoqëror). * ''Mësimi organizativ'' është mënyra se si një organizatë krijon dhe organizon njohuritë që lidhen me funksionet dhe kulturën e saj. Mësimi organizativ ndodh në të gjitha aktivitetet e organizatës ''. Kornizat e fundit të praktikuesve kanë integruar teori të shumta të të mësuarit organizativ në qasjet e ekosistemeve të zbatueshme për fondacionet filantropike'', dhe kjo ndodh me shpejtësi të ndryshme. Qëllimi i të mësuarit organizativ është të përshtatet me sukses me mjediset në ndryshim, të përshtatet në kushte të pasigurta dhe të rrisë efikasitetin. <ref>{{Cite journal |last=Dodgson |first=Mark |year=1993 |title=Organizational learning: a review of some literatures |url=https://archive.org/details/sim_organization-studies_1993_14_3/page/375 |journal=Organization Studies |volume=14 |issue=3 |pages=375–394 |doi=10.1177/017084069301400303}}</ref> Sipas Argote (1993), menaxherët në fabrikat e prodhimit panë të ndodhte të mësuarit organizativ kur gjetën mënyra për t'i bërë punëtorët individualë më të aftë, për të përmirësuar "teknologjinë, mjetet dhe paraqitjen" e organizatës, për të përmirësuar strukturën e organizatës dhe për të përcaktuar pikat e forta të organizatës. Kornizat e fundit kanë integruar teori të shumta të të mësuarit organizativ në ndërtimin e qasjeve në të gjithë ekosistemin të zbatueshme për fondacionet filantropike. <ref>{{Cite web |last=Raynor |first=Jared |last2=Gasper |first2=Charles |date=4 qershor 2026 |title=Organization-Wide Learning in Philanthropy |url=https://www.tccgrp.com/resource/organization-wide-learning/ |access-date=4 qershor 2026 |website=TCC Group |language=en-US}}</ref> * ''Mësimi ndërorganizativ'' është mënyra se si organizata të ndryshme në një aleancë bashkëpunojnë, ndajnë njohuri dhe mësojnë nga njëra-tjetra. Një organizatë është në gjendje të përmirësojë "proceset dhe produktet e saj duke integruar njohuri dhe njohuri të reja" nga një organizatë tjetër. <ref name="Tucker, Anita L. 20073">{{Cite journal |last=Tucker |first=Anita L. |last2=Nembhard |first2=Ingrid M. |last3=Edmondson |first3=Amy C. |year=2007 |title=Implementing new practices: an empirical study of organizational learning in hospital intensive care units |url=https://archive.org/details/sim_management-science_2007-06_53_6/page/894 |journal=Management Science |volume=53 |issue=6 |pages=894–907 |doi=10.1287/mnsc.1060.0692}}</ref> Duke mësuar nga një organizatë tjetër, një organizatë është në gjendje të ulë kostot e kohës, të ulë rreziqet që lidhen me [[Zgjidhja e problemit|zgjidhjen e problemeve]] dhe të mësojë më shpejt. Të mësuarit nga një organizatë tjetër mund të nënkuptojë ose zbatimin e të njëjtave ide të përdorura nga ajo organizatë ose modifikimin e këtyre ideve, duke krijuar kështu inovacion. <ref name="Tucker, Anita L. 20073" /> Mësimi ndërorganizativ ndodh shpesh në modelet fikse të biznesit, siç është franchising. Marrësi i franchising-ut që kërkon të përdorë markën e franchising-ut duhet të mësojë se si ta përdorë modelin e biznesit të organizatës përpara se të fillojë një franchising. <ref>{{Cite journal |last=Hjalager |first=Anne-Mette |year=1999 |title=Interorganizational Learning Systems |journal=Human Systems Management |volume=18 |issue=1 |page=23 |doi=10.3233/HSM-1999-18104}}</ref> === Historia e studimit === Origjina e studimit të fokusuar të të mësuarit organizativ mund të gjurmohet në fund të viteve 1970, kur studiuesit e studiuan atë nga një këndvështrim psikologjik. Përparimet kryesore në këtë fushë përfshijnë: * ''Psikologjia e sjelljes dhe zhvillimi organizativ'' : Në veprën e tyre të vitit 1978 mbi të nxënit organizativ, [[Chris Argyris]] dhe [[Donald Schön]] zhvilluan konceptet e të nxënit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle . Të nxënit me një cikël të vetëm është procesi në të cilin një gabim korrigjohet duke përdorur një strategji ose metodë të ndryshme që pritet të japë një rezultat të ndryshëm dhe të suksesshëm. Merrni, për shembull, një person që vepron në një mënyrë të caktuar për të arritur një qëllim të caktuar. Nëse veprimet e këtij personi dështojnë në arritjen e qëllimit, me të nxënit me një cikël të vetëm, ky person do të reflektojë mbi veprimet e tij të mëparshme dhe, duke ecur përpara, do të ndërmarrë një sërë veprimesh të ndryshme për të arritur të njëjtin qëllim. Nga ana tjetër, të nxënit me dy cikle është një proces më i ndërlikuar në të cilin një gabim korrigjohet duke rimenduar qëllimin fillestar. Në shembullin e mëparshëm, personi do të tregonte të nxënit me dy cikle nëse do të zgjidhte të rivlerësonte qëllimin dhe besimet e tij në vend që thjesht të rivlerësonte veprimet e tij të dështuara. Pastaj ai do të ndërmarrë një sërë veprimesh që janë në përputhje me qëllimet dhe besimet e tij të rivlerësuara. Argyris dhe Schön shpjegojnë se proceset e të mësuarit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle janë të pranishme në organizata dhe janë dy lloje të të mësuarit organizativ. Të mësuarit me një cikël të vetëm ndodh kur një organizatë zbulon një gabim, e korrigjon atë dhe vazhdon me politikat dhe objektivat e saj aktuale. Të mësuarit me dy cikle ndodh kur një organizatë zbulon një gabim dhe ndryshon politikat dhe objektivat e saj përpara se të ndërmarrë veprime korrigjuese. * ''Përshtatja dhe rutinat'' : Në librin e tyre që përcakton teorinë e sjelljes së firmës, [[Richard Cyert]] dhe [[James G. March]] e përshkruan të mësuarit organizativ si sjellje adaptive të një organizate me kalimin e kohës. Kjo konsiston në përshtatjen e qëllimeve, përshtatjen në rregullat e vëmendjes dhe përshtatjen në rregullat e kërkimit. Një pjesë e të mësuarit organizativ është vendosja e qëllimeve dhe ndryshimi i këtyre qëllimeve me kalimin e kohës. Ato ndryshojnë së bashku me anëtarët e një organizate që krijohen ndërsa lindin probleme. Kur përcakton objektivat, një organizatë duhet të marrë në konsideratë tre variabla: "qëllimin e kaluar të organizatës, performancën e kaluar të organizatës dhe performancën e kaluar të organizatave të tjera 'të krahasueshme'". Përshtatja e rregullave të vëmendjes së një organizate konsiston në përcaktimin se cilat pjesë të mjedisit të një organizate kërkojnë më shumë vëmendje. Cyert dhe March japin shembullin e kritereve që një organizatë përdor për të vlerësuar performancën e punonjësve. Me kalimin e kohës, organizatat mësojnë se cilat kritere të përdorin për vlerësimet e tyre dhe sa peshë t'i japin secilit kriter. Ata gjithashtu përdorin shembullin e zgjedhjes së kritereve që duhet të përdorin kur krahasojnë organizatën e tyre me një të ngjashme. Përshtatja e një organizate në rregullat e kërkimit i referohet aftësisë së saj për të gjetur zgjidhje për problemet e saj. Meqenëse një zgjidhje varet nga problemi, rregullat e kërkimit të një organizate do të ndryshojnë në përputhje me rrethanat. Në mënyrë tipike, një organizatë do të ketë më shumë gjasa të kërkojë një zgjidhje në një mënyrë të caktuar nëse kjo metodë kërkimi më parë ka pasur sukses në gjetjen e një zgjidhjeje. Rregullat e kërkimit të një organizate do të varen nga sukseset ose dështimet e saj të mëparshme me rregullat alternative të kërkimit. * ''Kurbat e të nxënit'' nga Dutton & Thomas (1984): John M. Dutton dhe Annie Thomas organizuan studime në terren në industri të ndryshme për të studiuar shkallët e të nxënit në organizata. Ata zbuluan se gabimet dhe/ose kostot e punëtorëve ulen ndërsa ata mësojnë nga përvoja. Megjithatë, meqenëse njohuritë që punëtorët mund të mësojnë pakësohen me kalimin e kohës, ata nuk mund ta përmirësojnë performancën e tyre me një shkallë konstante. Në vend të kësaj, shkalla me të cilën ata përmirësohen zvogëlohet me më shumë përvojë. Dutton dhe Thomas zbuluan gjithashtu se ekzistojnë katër kategori shkakësore që ndikojnë në progresin e një firme. Dy kategori, të nxënit ekzogjen dhe endogjen, përshkruajnë burimin e progresit të një firme. Të nxënit ekzogjen ndodh kur një firmë merr informacion nga burime të jashtme që e lejojnë atë të përparojë. Shembuj të burimeve të jashtme përfshijnë "furnizuesit, klientët, konkurrentët dhe qeverinë". <ref name="jstor.org">{{Cite journal |last=Dutton |first=John M |year=1984 |title=Treating Progress Functions as a Managerial Opportunity |journal=The Academy of Management Review |volume=9 |issue=2 |pages=235–247 |doi=10.5465/amr.1984.4277639 |jstor=258437}}</ref> Të nxënit endogjen ndodh kur punonjësit mësojnë nga brenda firmës, gjë që "manifestohet nga ndryshimet teknike, të nxënit me punë të drejtpërdrejtë dhe zbutjen e rrjedhave të prodhimit". <ref name="jstor.org" /> Dy kategoritë e tjera, të nxënit e induktuar dhe autonom, përshkruajnë mjediset në të cilat ndodh progresi. Mësimi i induktuar ndodh kur një firmë bën investime ose shton burime në një mjedis për ta bërë atë të favorshëm për të mësuarit. Mësimi autonom ndodh kur prodhimi i qëndrueshëm çon në përmirësime automatike gjatë periudhave të gjata kohore. <ref name="jstor.org" /> == Njohuritë == [[Njohuria]] është një tregues i të mësuarit organizativ. Të mësuarit organizativ ndodh kur ka një ndryshim në njohuritë e një organizate. <ref name="Argote Spektor4"/> Studiuesit e matin njohurinë organizative në mënyra të ndryshme. Për shembull, disa studiues e vlerësojnë njohurinë si ndryshime në praktikat ose rutinat e një organizate që rrisin efikasitetin. Studiues të tjerë e bazojnë atë në numrin e patentave që ka një organizatë. <ref>{{Cite journal |last=Alcacer |first=Juan |last2=Gittelman |first2=Michelle |last3=Sampat |first3=Bhaven |year=2009 |title=Applicant and Examiner Citations in U.S. Patents: An Overview and Analysis |url=http://www.hbs.edu/research/pdf/09-016.pdf |journal=Research Policy |volume=38 |issue=2 |pages=415–427 |doi=10.1016/j.respol.2008.12.001}}</ref> [[Menaxhimi i njohurisë|Menaxhimi i njohurive]] është procesi i mbledhjes, zhvillimit dhe përhapjes së aseteve të njohurive për të mundësuar të mësuarit organizativ. === Natyra e dijes === [[Njohuria]] nuk është një burim homogjen. Edhe pse lidhet me të dhënat dhe informacionin, njohuria është e ndryshme nga këto konstrukte. Të dhënat janë një grup faktesh të përcaktuara dhe objektive që kanë të bëjnë me ngjarjet, ndërsa informacioni është një formë e të dhënave me vlerë të shtuar që shton kuptim përmes kontekstualizimit, kategorizimit, llogaritjes, korrigjimit ose kondensimit. Njohuria është versioni i aplikuar i informacionit, një kombinim i informacionit brenda përvojës, kornizimit, vlerës, kontekstualizimit dhe njohurive. Përvoja është njohuri që gjenerohet përmes ekspozimit ndaj dhe zbatimit të njohurive. Njohuria buron brenda dhe zbatohet nga njësitë e një organizate për të vlerësuar dhe përdorur përvojën dhe informacionin në mënyrë efektive. Njohuria mund të integrohet brenda depove, rutinave, proceseve, praktikave, mjeteve dhe normave, varësisht nga marrëdhënia midis informacionit, përvojës dhe njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |date=1 shtator 2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Dy forma të dallueshme të dijes, eksplicite dhe e heshtur, janë të rëndësishme në këtë drejtim. Dija eksplicite është e kodifikuar, sistematike, formale dhe e lehtë për t’u komunikuar. Dija e heshtur është personale, specifike për kontekstin, subjektive. * [[Njohuria eksplicite]] është njohuri që është e lehtë për t’u transferuar. Ndryshe nga njohuria e heshtur, njohuria eksplicite është deklarative ose faktike. Ajo transferohet përmes mediave të shkruara, verbale ose të kodifikuara. Shembuj të kësaj përfshijnë udhëzime, përkufizime dhe dokumente. Ndër punonjësit e saj, Toyota përhap njohuri eksplicite rreth prodhimit të linjës së saj të montimit . Toyota kërkon që çdo ekip punëtorësh dhe çdo punëtor individual të dokumentojnë detyrat e tyre, duke ofruar përshkrime të hollësishme se "si duhet të kryhet secila detyrë, sa kohë duhet të zgjasë secila detyrë, sekuencën e hapave që duhen ndjekur në kryerjen e secilës detyrë dhe hapat që duhen ndërmarrë nga secili punëtor në kontrollimin e punës së tij ose të saj". Kjo përdor njohuri eksplicite pasi njohuria transmetohet duke përdorur një kod, i cili është një dokument me përshkrime të hollësishme në rastin e Toyota-s. * [[Njohuria e heshtur]] është njohuri që është e vështirë të transferohet. Siç e përshkroi për herë të parë [[Michael Polanyi]], njohuria e heshtur është njohuria e procedurave. Është një lloj personal njohurie që nuk mund të ndahet thjesht përmes komunikimit me shkrim ose verbal. Ajo mësohet kryesisht përmes përvojës me kalimin e kohës. Për shembull, Toyota transferon njohuri të heshtura sa herë që hap një fabrikë të re montimi. Për të trajnuar punonjësit e saj të rinj për një fabrikë të re, Toyota dërgon një grup punonjësish të saj të rinj për të punuar në një nga fabrikat e saj të themeluara, ku punonjës me përvojë i trajnojnë ata. Pas këtij trajnimi afatgjatë, ata dërgohen përsëri në fabrikën e re për të transferuar njohuritë e tyre të prodhimit te pjesa tjetër e punonjësve të rinj. Ky është një transferim i njohurive të heshtura pasi kjo njohuri është shumë komplekse për t'u kodifikuar dhe për t'u transmetuar përmes një dokumenti. Kjo njohuri mund t'u transferohet punonjësve të rinj vetëm përmes praktikës dhe përvojës. === Matja e të nxënit === Mësimi organizativ gjurmon ndryshimet që ndodhin brenda një organizate, ndërsa ajo fiton njohuri dhe përvojë. Për të vlerësuar mësimin organizativ, njohuritë që një organizatë krijon, transferon dhe ruan duhet të përcaktohen në mënyrë sasiore. Studiuesit që studiojnë të nxënit organizativ kanë matur njohuritë e fituara përmes mënyrave të ndryshme, pasi nuk ka një mënyrë të vetme për ta matur atë. Silvia Gherardi e mati njohurinë si ndryshimin në praktikat brenda një organizate me kalimin e kohës, që në thelb është të nxënit nga përvoja. Në studimin e saj, ajo vëzhgoi një organizatë që fitonte njohuri ndërsa fillestarët e saj që punonin në kantiere ndërtimi mësonin rreth sigurisë përmes përvojës dhe bëheshin praktikues. George Huber e mati njohurinë si shpërndarjen e informacionit brenda një organizate. Në studimin e tij, ai vuri në dukje se "komponentët organizativë zakonisht zhvillojnë informacione 'të reja' duke bashkuar artikuj informacioni që marrin nga njësi të tjera organizative". <ref name="Huber, George P 1991">{{Cite journal |last=Huber |first=George P |year=1991 |title=Organizational Learning: The Contributing Processes and the Literatures |journal=Organization Science |volume=2 |issue=1 |pages=88–115 |doi=10.1287/orsc.2.1.88 |jstor=2634941}}</ref> Ai jep shembullin e "një departamenti transporti [që] mëson se ekziston një problem mungese duke krahasuar informacionin nga depoja me informacionin nga departamenti i shitjeve". <ref name="Huber, George P 1991" /> Një masë gjithnjë e më e zakonshme dhe e gjithanshme e të mësuarit organizativ është një kurbë e të mësuarit organizativ që demonstron efektet e kurbës së përvojës . Një kurbë e të mësuarit mat shkallën e një metrike të të mësuarit në krahasim me një metrikë për përvojën. [[Linda Argote]] shpjegon se "rritje të mëdha në produktivitet zakonisht ndodhin ndërsa organizatat fitojnë përvojë në prodhim". Megjithatë, Argote vëren gjithashtu se shkallët e të mësuarit të organizatave ndryshojnë. Argote identifikon tre faktorë që ndikojnë në këto shkallë: rritja e aftësisë së individëve, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturën e saj (siç janë rutinat dhe metodat e koordinimit të saj). Disa organizata tregojnë fitime të mëdha në produktivitet, ndërsa të tjerat tregojnë pak ose aspak fitime, duke pasur parasysh të njëjtën sasi përvoje. Kurbat e përvojës paraqesin koston në rënie të njësisë kundrejt njësive totale kumulative të prodhuara, një mënyrë e zakonshme për të matur efektin e përvojës. Forma lineare-lineare e të dhënave në të majtë transformohet në formën log-log në të djathtë për të demonstruar se rritja e aftësisë korrespondon me përvojën. === Modele teorike === Përpjekjet për të shpjeguar ndryshimin e normave në të nxënit organizativ nëpër organizata të ndryshme janë eksploruar në modele teorike. Konkretisht, modelet teorike të konceptuara nga John F. Muth, Bernardo Huberman dhe Christina Fang. * Modeli Muth (1986) ishte i pari që përfaqësoi kurbën e të mësuarit në një formë logaritmike lineare dhe u përqendrua në efektivitetin e kostos në proceset e organizatës. Ky model shqyrton marrëdhënien midis kostos për njësi dhe përvojës, duke deklaruar se uljet e kostos realizohen përmes marrjes së mostrave të rastësishme të pavarura, ose kërkimeve të rastësishme, nga një hapësirë alternativash teknologjike, menaxheriale ose sjelljeje. Ky model nuk synonte të eksploronte ndryshimet midis firmave, por shqyrtoi vetëm përmirësimet në prodhim me përvojë brenda një firme të vetme. <ref>{{Cite journal |last=Muth |first=John F. |date=1986 |title=Search Theory and the Manufacturing Progress Function |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1986-08_32_8/page/948 |journal=Management Science |volume=32 |issue=8 |pages=948–962 |doi=10.1287/mnsc.32.8.948}}</ref> * Modeli Huberman (2001) e mbushi këtë boshllëk dhe synonte të shpjegonte ndryshimin që mungonte në modelin e Muth dhe përqendrohet në gjetjen e shtigjeve gjithnjë e më të shkurtra dhe më efikase nga fundi në fund të një procesi montimi. Ky model vizualizohet më së miri në një grafik të lidhur me nyje që përfaqësojnë fazat në një proces dhe lidhje që përfaqësojnë rutinat lidhëse. Me anë të këtij modeli, të mësuarit mund të ndodhë përmes dy mekanizmave që shkurtojnë rrugën nga faza fillestare në fazën përfundimtare. I pari është me anë të disa shkurtesave që mund të identifikohen duke parë nyjet dhe duke hartuar dhe zbuluar rutina të reja, qëllimi ideal është të jetë në gjendje të eliminojë pika të caktuara kontakti dhe të gjejë shtigje më të shkurtra nga nyja fillestare në atë përfundimtare. Mekanizmi i dytë përfshin përmirësimin e rutinave: organizata mund të punojë për të zgjedhur lidhjen më efikase midis dy nyjeve në mënyrë që, nëse lind ndonjëherë një problem, anëtarët e një organizate të dinë saktësisht se kujt t'i drejtohen, duke u kursyer atyre një sasi të konsiderueshme kohe. <ref name=":03"/> * Modeli Fang (2011) ndan një qëllim kryesor me modelin Huberman: të ulë gradualisht hapat drejt fazës përfundimtare. Megjithatë, ky model ndjek më shumë një qasje të "caktimit të krediteve" në të cilën krediti u caktohet gjendjeve të njëpasnjëshme ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë, dhe më pas të mësuarit ndodh nëpërmjet përhapjes së krediteve. Kjo nënkupton që ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë me detyrën, ajo është më në gjendje të zhvillojë modele mendore gjithnjë e më të sakta që fillimisht identifikojnë vlerat e gjendjeve më afër qëllimit dhe më pas ato të gjendjeve më larg qëllimit. Kjo më pas çon në një numër të reduktuar hapash për të arritur qëllimin përfundimtar të organizatës dhe kështu mund të përmirësojë performancën e përgjithshme. <ref name=":03" /> === Konteksti dhe të nxënit === Përvoja e një organizate ndikon në të nxënit e saj, prandaj është e rëndësishme të studiohet edhe konteksti i klimës organizative, e cila ndikon në përvojën e një organizate. Ky kontekst i referohet karakteristikave të një organizate, konkretisht "strukturës, kulturës, teknologjisë, identitetit, kujtesës, qëllimeve, stimujve dhe strategjisë" së saj. <ref name="Argote Spektor4"/> Ai gjithashtu përfshin mjedisin e saj, i cili përbëhet nga konkurrentët, klientët dhe rregullatorët e saj. <ref name="Argote Spektor4" /> Ndërsa ky kontekst përcakton se si fitohet njohuria nga organizata, kjo njohuri modifikon kontekstin ndërsa organizata përshtatet me të. <ref name="Argote Spektor4" /> Konteksti kulturor i të nxënit i iniciuar nga udhëheqësi ka frymëzuar kërkime kyçe nëse organizata ka një orientim të të nxënit apo të performancës, <ref>{{Cite journal |last=Bunderson |first=J. S. |last2=Sutcliffe |first2=K.M. |year=2003 |title=Management team learning orientation and business unit performance |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-psychology_2003-06_88_3/page/552 |journal=J. Appl. Psychol. |volume=88 |issue=3 |pages=552–560 |doi=10.1037/0021-9010.88.3.552 |pmid=12814303}}</ref> një mjedis sigurie psikologjike, identitetin superior të grupit, <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=A. A. |last2=Argote |first2=L. |last3=Levine |first3=J.M. |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |journal=Organ. Behavior Human Decision Processes |volume=96 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> dhe dinamikën e grupit . <ref>{{Cite journal |last=Contu |first=A. |last2=Willmott |first2=H. |year=2003 |title=Re-embedding situatedness: The importance of power relationships in learning theory. |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_may-june-2003_14_3/page/283 |journal=Organ Sci |volume=14 |issue=3 |pages=283–296 |doi=10.1287/orsc.14.3.283.15167}}</ref> Hulumtimet mbi këto koncepte, si studimi i Edmondson (1999), tregojnë se një organizatë që vepron në një kontekst që promovon kuriozitetin, ndarjen e informacionit dhe sigurinë psikologjike, inkurajon të nxënit organizativ. "Dinamika e të nxënit në grup" është tema se si grupet ndajnë, gjenerojnë, vlerësojnë dhe kombinojnë njohuritë ndërsa punojnë së bashku. === Harresa organizative === Njohuritë e fituara përmes të mësuarit duke bërë diçka mund të zhvlerësohen me kalimin e kohës. Shkalla e amortizimit ndikohet nga shkalla e ndërrimit të individëve dhe mënyra se si ruhet njohuria brenda organizatës. Organizatat me shkallë më të larta të ndërrimit të personelit do të humbasin më shumë njohuri se të tjerat. Organizatat me njohuri të ngulitura në teknologji sesa në individë janë më rezistente ndaj harresës organizative. <ref name=":03"/> Shembuj: Në studimin e Liberty Shipyard, në kantieret detare ku u zvogëlua inputi relativ, kostoja individuale për njësi u rrit edhe me rritjen e prodhimit kumulativ. Në kantieret detare pa ulje relative të inputit, kostoja individuale për njësi u ul me rritjen e prodhimit kumulativ. <ref name=":03" /> Në një studim mbi prodhimin e aeroplanëve në Lockheed, kostot për njësi ranë me përvojën, por ky efekt u dobësua me kalimin e kohës. <ref name="benkard">{{Cite journal |last=Benkard |first=CL |year=2000 |title=Learning and forgetting: The dynamics of aircraft production |url=http://www.nber.org/papers/w7127.pdf |journal=American Economic Review |volume=90 |issue=4 |pages=1034–1054 |doi=10.1257/aer.90.4.1034}}</ref> == Proceset == Tre procese kryesore që nxisin të mësuarit organizativ janë krijimi i njohurive, ruajtja e tyre dhe transferimi i tyre. === Krijimi i njohurive === Krijimi i njohurive ka të bëjë konkretisht me [[Përvoja|Përvojën]] që mund të integrohet brenda organizatës. Përvoja është njohuri e gjeneruar nga ekspozimi i drejtpërdrejtë ndaj subjektit. Ky ekspozim i drejtpërdrejtë bëhet përmes detyrave që përfshijnë nevojat, proceset dhe mjedisin e organizatës. Njohuritë eksplicite dhe të heshtura përforcohen dhe kontekstualizohen kur organizata fiton njohuri. Ndërsa përvoja mund të prodhojë rezultate në të dhëna, informacion ose njohuri, përvoja në formën e njohurive është e dobishme pasi kjo mund të transferohet, të ruhet dhe të përdoret në mënyrë të heshtur ose të qartë brenda proceseve organizative. Krijimi i njohurive lidhet me kreativitetin dhe marrëdhënien e tij me përvojën. <ref name="Argote 20113"/> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A |last2=Greve |first2=HR |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–740 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Audia |first=PG |last2=Goncalo |first2=JA |year=2007 |title=Past success and creativity over time: A study of inventors in the hard disk drive industry |url=https://digitalcommons.ilr.cornell.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1026&context=articles |journal=Management Science |volume=52 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1287/mnsc.1060.0593 |hdl-access=free}}</ref> Krahasuar me transferimin e njohurive dhe ruajtjen e njohurive, krijimi i njohurive nuk ka marrë shumë vëmendje kërkimore. <ref>{{Cite journal |last=Antonacopoulou |first=EP |year=2009 |title=Impact and scholarship: Unlearning and practicing to co-create actionable knowledge |journal=Management Learning |volume=40 |issue=4 |pages=421–430 |doi=10.1177/1350507609336708}}</ref> ''Dimensionet e përvojës'' janë aspekte të përvojës që ndikojnë në formën dhe funksionin e krijimit të njohurive. * ''Dimensioni organizativ'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë ose tërthorësisë së përvojës së fituar përveç konfigurimeve të individëve, njësive dhe rrjeteve. <ref>{{Cite journal |last=Levitt |first=B |last2=March |first2=JG |year=1988 |title=Organizational learning |url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-sociology_1988_14/page/319 |journal=Annual Review of Sociology |volume=14 |pages=319–340 |doi=10.1146/annurev.soc.14.1.319 |doi-access=}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kim |first=P. H. |year=1997 |title=When what you know can hurt you: A study of experiential effects on group discussion and performance |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=69 |issue=2 |pages=165–177 |doi=10.1006/obhd.1997.2680}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A. |last2=Greve |first2=H.R. |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–40 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> * ''Dimensioni hapësinor'' i referohet përqendrimit ose shpërndarjes gjeografike të përvojës. <ref>{{Cite journal |last=Cramton |first=C. D. |year=2001 |title=The mutual knowledge problem and its consequences for dispersed collaboration |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_may-june-2001_12_3/page/346 |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=3 |pages=346–371 |doi=10.1287/orsc.12.3.346.10098}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Gibson |first=CB |last2=Gibbs |first2=JL |year=2006 |title=Unpacking the concept of virtuality: The effects of geographic dispersion, electronic dependence, dynamic structure, and national diversity on team innovation |journal=Administrative Science Quarterly |volume=51 |issue=3 |pages=451–495 |doi=10.2189/asqu.51.3.451}}</ref> * ''Dimensioni kohor'' i referohet frekuencës dhe ritmit me të cilin fitohet përvoja ose lidhjes së saj kohore me një detyrë. <ref>{{Cite journal |last=Herriott |first=S. R. |last2=Levinthal |first2=D. |last3=March |first3=J.G. |year=1985 |title=Learning from experience in organizations |url=https://archive.org/details/sim_american-economic-review_1985-06_75_3/page/298 |journal=American Economic Review |volume=75 |pages=298–302}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levinthal |first=D. A. |last2=March |first2=J. G. |year=1981 |title=A model of adaptive organizational search |url=https://archive.org/details/journal-of-economic-behavior-organization_1981-12_2_4/page/307 |journal=Journal of Economic Behavior and Organization |volume=2 |issue=4 |pages=307–333 |doi=10.1016/0167-2681(81)90012-3}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Pisano |first=GP |year=1994 |title=Knowledge, integration, and the locus of learning: An empirical analysis of process development |journal=Strategic Management Journal |volume=15 |issue=S1 |pages=85–100 |doi=10.1002/smj.4250150907}}</ref> * ''Dimensioni i përmbajtjes'' i referohet detyrës ose njësisë së lëndës, rezultatit, <ref>{{Cite journal |last=Sitkin |first=S.B. |year=1992 |title=Learning through failure: The strategy of small losses. Res. Organ |journal=Behaviour |volume=14 |pages=231–266}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Denrell |first=J. |last2=March |first2=J. |year=2001 |title=Adaptation as information restriction: The hot stove effect |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_september-october-2001_12_5/page/523 |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=5 |pages=523–538 |doi=10.1287/orsc.12.5.523.10092}}</ref> risisë, <ref>{{Cite journal |last=March |first=J. G. |last2=Sproull |first2=L.S. |last3=Tamuz |first3=M. |year=1991 |title=Learning from samples of one or fewer |journal=Organ Sci |volume=2 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1287/orsc.2.1.1 |pmc=<!--none--> |pmid=<!--none-->}}; Reprinted: {{Cite journal |last=March |first=JG |last2=Sproull |first2=LS |last3=Tamuz |first3=M |year=2003 |title=Learning from samples of one or fewer. 1991 |journal=Qual Saf Health Care |volume=12 |issue=6 |pages=465-71; discussion 471-2 |doi=10.1136/qhc.12.6.465 |pmc=1758026 |pmid=14645764}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Katila |first=R. |last2=Ahuja |first2=G. |year=2002 |title=Something old, something new: A longitudinal study of search behavior and new product introduction |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-journal_2002-12_45_6/page/1183 |journal=Academy of Management Journal |volume=45 |issue=6 |pages=1183–1194 |bibcode=2002AManJ..45.1183K |citeseerx=10.1.1.335.1453 |doi=10.2307/3069433 |jstor=3069433}}</ref> heterogjenitetit, <ref name="Sullivan BN 20022">{{Cite journal |last=Haunschild |first=PR |last2=Sullivan |first2=BN |year=2002 |title=Learning from complexity: Effects of prior accidents and incidents on airlines' learning |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2002-12_47_4/page/n8 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=4 |pages=609–643 |doi=10.2307/3094911 |jstor=3094911 |hdl-access=free}}</ref> dhe paqartësisë. <ref>{{Cite journal |last=Bohn |first=RE |year=1995 |title=Noise and learning in semiconductor manufacturing |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1995-01_41_1/page/31 |journal=Management Science |volume=41 |issue=1 |pages=31–42 |doi=10.1287/mnsc.41.1.31}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Repenning |first=N. P. |last2=Sterman |first2=J.D. |year=2002 |title=Capability traps and self-confirming attribution errors in the dynamics of process improvement |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2002-06_47_2/page/n66 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=2 |pages=265–295 |doi=10.2307/3094806 |jstor=3094806}}</ref> * ''Dimensioni i artificialitetit'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë së përvojës dhe shkallës në të cilën përvoja është fabrikuar, përshtatur ose transkriptuar. === Transferimi i njohurive === Transferimi i njohurive ka të bëjë me mekanizmat me të cilët përvoja përhapet dhe ngulitet brenda organizatës. Transferimi i njohurive mund të vlerësohet duke përdorur metrika të ndryshme, duke përfshirë kurbat e të mësuarit që demonstrojnë përmirësimet e procesit me kalimin e kohës duke krahasuar uljen e orëve të punës për të përfunduar një njësi prodhimi me njësitë kumulative të prodhuara me kalimin e kohës. Identifikimi i kurbave të të mësuarit organizativ nga Wright i parapriu konsideratave më komplekse të rezultateve që tani informojnë masat e transferimit të njohurive. Ndërsa njohuritë mund të transferohen në mënyrë të heshtur dhe të qartë si përvojë e drejtpërdrejtë, organizatat mund të prezantojnë procese dhe sisteme të menaxhimit të njohurive që lehtësojnë këtë transferim. Studiuesit hetojnë kontekstin e faktorëve dhe mekanizmave të ndryshëm që ndikojnë në transferimin e njohurive për të përcaktuar efektet e tyre të dobishme dhe të dëmshme. Faktorët e transferimit të njohurive përfshijnë dimensionet e njohurive të përshkruara në seksionin e mëparshëm, si dhe kontekstet në të cilat ato ndodhin dhe mekanizmat përmes të cilëve mund të ndodhin: * ''Konteksti relacional'' ka të bëjë me ndërlidhjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952">{{Cite journal |last=Darr |first=ED |last2=Argote |first2=L |last3=Epple |first3=D |year=1995 |title=The acquisition, transfer and depreciation of knowledge in service organizations: Productivity in franchises |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1995-11_41_11/page/1750 |journal=Management Science |volume=41 |issue=11 |pages=1750–1762 |doi=10.1287/mnsc.41.11.1750}}</ref> * ''Konteksti kognitiv'' ka të bëjë me aftësitë mendore dhe proceset që lidhen me njohuritë. * ''Konteksti motivues'' i preferencave personale dhe ndikimeve sociale ndikon në sjelljet e transferimit të njohurive direkt ose indirekt. * ''Konteksti emocional'' ndikon në gjendjen mendore dhe ndjenjën e sigurisë, të cilat ndikojnë në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Elkjaer |first=B |year=2004 |title=Organizational learning: The 'third way' |journal=Management Learning |volume=35 |issue=4 |pages=419–434 |doi=10.1177/1350507604048271}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levin |first=DZ |last2=Kurtzberg |first2=T |last3=Phillips |first3=KW |last4=Lount |first4=RB |last5=Jnr |year=2010 |title=The role of affect in knowledge transfer |journal=Group Dynamics |volume=14 |issue=2 |pages=123–142 |doi=10.1037/a0017317}}</ref> * ''Rrjetet sociale'' përcaktojnë rrjedhat përmes të cilave mund të transferohet njohuria dhe kufizimet e kushtëzuara të bazuara në nyje mbi transferimin. <ref>{{Cite journal |last=Hansen |first=M |year=1999 |title=The search-transfer problem: The role of weak ties in sharing knowledge across organizational subunits |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_1999-03_44_1/page/n89 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=44 |issue=1 |pages=82–112 |doi=10.2307/2667032 |jstor=2667032}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Reagans |first=R |last2=McEvily |first2=B |year=2003 |title=Network structure and knowledge transfer: The effects of cohesion and range |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2003-06_48_2/page/1989 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=2 |pages=240–267 |citeseerx=10.1.1.458.1753 |doi=10.2307/3556658 |jstor=3556658}}</ref> * ''Lëvizja e personelit'' midis njësive dhe organizatave ndikon në njohuritë e disponueshme dhe kufizimet gjeografike, kronologjike dhe sociale në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Almedia |first=P |last2=Kogut |first2=B |year=1999 |title=Localization of knowledge and the mobility of engineers in regional networks |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1999-07_45_7/page/n6 |journal=Organization Science |volume=45 |issue=7 |pages=905–917 |citeseerx=10.1.1.568.8647 |doi=10.1287/mnsc.45.7.905}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=AA |last2=Argote |first2=L |last3=Levine |first3=JM |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |url=https://archive.org/details/sim_organizational-behavior-and-human-decision-processes_2005-01_96_1/page/n55 |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=96 |issue=1 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> * ''Rutinat'' ndikojnë në transferimin e njohurive pasi ato përmbajnë njohuri të ngulitura dhe e mësojnë atë përmes përvojës duke përsëritur rutinën. <ref name="Argote L 19902">{{Cite journal |last=Argote |first=L |last2=Beckman |first2=SL |last3=Epple |first3=D |year=1990 |title=The persistence and transfer of learning in industrial settings |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1990-02_36_2/page/140 |journal=Management Science |volume=36 |issue=2 |pages=140–154 |citeseerx=10.1.1.357.3312 |doi=10.1287/mnsc.36.2.140}}</ref> * ''Shabllonet'' ndikojnë në transferimin e njohurive ashtu siç ndikojnë në parametrat e inkuadrimit, përgatitjes paraprake, vëllimit dhe përmbajtjes për shkëmbimet formale të njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Jensen |first=RJ |last2=Szulanski |first2=G |year=2007 |title=Template use and the effectiveness of knowledge transfer |url=https://scholarsarchive.byu.edu/facpub/226 |journal=Management Science |volume=53 |issue=11 |pages=1716–1730 |doi=10.1287/mnsc.1070.0740}}</ref> * ''Aleancat'' ndikojnë në transferimin e njohurive midis grupeve formale dhe joformale. <ref>{{Cite journal |last=Gulati |first=R |year=1999 |title=Network location and learning: The influence of network resources and firm capabilities on alliance formation |url=https://archive.org/details/sim_strategic-management-journal_1999-05_20_5/page/397 |journal=Strategic Management Journal |volume=20 |issue=5 |pages=397–420 |doi=10.1002/(sici)1097-0266(199905)20:5<397::aid-smj35>3.3.co;2-b}}</ref> === Mbetja e njohurive === Ruajtja e njohurive ka të bëjë me sjelljen e njohurive që janë ngulitur brenda organizatës, të karakterizuara nga memoria organizative. Kujtesa organizative, e përcaktuar nga masa të tilla si njohuritë kumulative dhe shkalla e prishjes me kalimin e kohës, ndikohet nga përvoja, proceset dhe depot e njohurive që ndikojnë në ruajtjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952" /> <ref name="Argote L 19902" /> <ref name="benkard" /> Depot e njohurive janë me rëndësi kyçe pasi ato janë mjete të qëllimshme për të rritur ruajtjen e njohurive. Depot mund të përfshijnë rregullat dhe rutinat e organizatës, <ref>{{Cite journal |last=Kieser |first=A |last2=Koch |first2=U |year=2008 |title=Bounded rationality and organizational learning based on rule changes |journal=Management Learning |volume=39 |issue=3 |pages=329–347 |doi=10.1177/1350507608090880}}</ref> të ndryshuara nga proceset e zhvillimit rutinë <ref>{{Cite journal |last=Cohen |first=MD |last2=Bacdayan |first2=P |year=1994 |title=Organizational routines are stored as procedural memory: Evidence from a laboratory study |journal=Organization Science |volume=5 |issue=4 |pages=554–568 |doi=10.1287/orsc.5.4.554}}</ref> dhe modifikimit rutinë. <ref>{{Cite journal |last=Feldman |first=MS |last2=Pentland |first2=BT |year=2003 |title=Reconceptualizing organizational routines as a source of flexibility and change |url=http://www.escholarship.org/uc/item/6rb6f923 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=1 |pages=94–118 |doi=10.2307/3556620 |jstor=3556620}}</ref> Sistemet e memories transaktive janë metoda shtesë me të cilat mbajtësit e njohurive brenda organizatës mund të identifikohen dhe përdoren, në varësi të zhvillimit të tyre <ref>{{Cite journal |last=Hollingshead |first=A |year=2001 |title=Cognitive interdependence and convergent expectations in transitive memory |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-personality-and-social-psychology_2001-12_81_6/page/1080 |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=81 |issue=6 |pages=1080–1089 |doi=10.1037/0022-3514.81.6.1080 |pmid=11761309}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Lewis |first=K |year=2004 |title=Knowledge and performance in knowledge worker teams: A longitudinal study of transactive memory stems |url=https://archive.org/details/sim_management-science_2004-11_50_11/page/1519 |journal=Management Science |volume=50 |issue=11 |pages=1519–1533 |doi=10.1287/mnsc.1040.0257}}</ref> dhe performancës. <ref>{{Cite journal |last=Liang |first=DW |last2=Moreland |first2=R |last3=Argote |first3=L |year=1995 |title=Group versus individual training and group performance: The mediating role of transactive memory system |url=https://archive.org/details/sim_personality-and-social-psychology-bulletin_1995-04_21_4/page/384 |journal=Personality and Social Psychology Bulletin |volume=21 |issue=4 |pages=384–393 |doi=10.1177/0146167295214009}}</ref> Organizatat që ruajnë pjesën më të madhe të njohurive të tyre tek individët janë të ndjeshme ndaj humbjes së atij informacioni me shkallë të lartë të qarkullimit. Në një studim mbi të mësuarit organizativ në industrinë e automobilave dhe të ushqimit të shpejtë, Argote zbuloi se shkallët e larta të qarkullimit çojnë në produktivitet më të ulët dhe kujtesë të zvogëluar organizative. <ref name=":03" /> == Zbatimi == Zbatimet e kërkimit dhe konteksteve të të mësuarit organizativ për lehtësimin dhe praktikat e të mësuarit organizativ janë të shumta. Kurbat e përvojës mund të përdoren për të bërë parashikime të kostove të prodhimit, për të krahasuar performancën midis njësive, për të identifikuar efektet e proceseve dhe praktikave të ndryshme dhe për të marrë vendime financiare të informuara se si të ndahen burimet. Shfrytëzimi i koncepteve të transferimit dhe ruajtjes së njohurive për të njohur, ruajtur dhe rimarrë njohuritë e ngulitura mund t'i ndihmojë organizatat të bëhen më efikase me njohuritë e tyre. Teoritë e të mësuarit organizativ dhe praktikat e menaxhimit të njohurive mund të zbatohen në vendimet e dizajnit organizativ dhe lidershipit. == Shih edhe == * [[Mësimi]] * [[Të nxënit]] * [[Mësimdhënia]] * [[Mësimi i veprimit]] * [[Komuniteti i të nxënit]] == Referime == [[Kategoria:Psikologji pedagogjike]] 0qn20hohj1yvjhlgfhl38lcagi3wr7y 2995516 2995514 2026-06-09T19:16:08Z Edukatori 112234 2995516 wikitext text/x-wiki '''Mësimi organizativ''' është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive brenda një organizate. Një organizatë përmirësohet me kalimin e kohës ndërsa fiton përvojë. Nga kjo përvojë, ajo është në gjendje të krijojë njohuri. Këto njohuri janë të gjera, duke mbuluar çdo temë që mund ta përmirësojë një organizatë. Shembujt mund të përfshijnë mënyra për të rritur efikasitetin e prodhimit ose për të zhvilluar marrëdhënie të dobishme me investitorët. Njohuritë krijohen në katër njësi të ndryshme: individuale, grupore, organizative dhe ndërorganizative. Mënyra më e zakonshme për të matur të nxënit organizativ është një [[Kurba e të nxënit|kurbë e të nxënit]]. Kurbat e të nxënit janë një marrëdhënie që tregon se si, ndërsa një organizatë prodhon më shumë nga një produkt ose shërbim, ajo rrit produktivitetin, efikasitetin, besueshmërinë dhe/ose cilësinë e prodhimit me kthime në rënie . Kurbat e të nxënit ndryshojnë për shkak të shkallëve të të nxënit organizativ. Shkalla e të nxënit organizativ ndikohet nga aftësia individuale, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturat, rutinat dhe metodat e koordinimit. <ref name=":03">{{Cite book |last=Argote |first=Linda |title=Organizational Learning - Springer |year=2013 |isbn=978-1-4614-5250-8 |doi=10.1007/978-1-4614-5251-5 |author-link=Linda Argote}}</ref> == Rëndësia == Mësimi organizativ ndodh si një funksion i [[Përvoja|përvojës]] brenda një [[Organizata|organizate]] dhe i lejon organizatës të qëndrojë konkurruese në një mjedis në ndryshim të vazhdueshëm. Mësimi organizativ është një përmirësim i procesit që mund të rrisë efikasitetin, saktësinë dhe fitimet. Një shembull i botës reale i të mësuarit organizativ është se si një piceri e re do të ulë koston për picë ndërsa prodhimi kumulativ i picave rritet. <ref name=":03" /> Ndërsa stafi krijon më shumë pica; ata fillojnë të bëjnë pica më shpejt, stafi mëson se si të punojë së bashku dhe pajisjet vendosen në vendndodhjen më efikase duke çuar në kosto më të lira të krijimit. Një shembull i një mënyre më formale për të ndjekur dhe mbështetur të mësuarit organizativ është një [[Agjenda mësimore|axhendë mësimiore]]. Mësimi organizativ është një aspekt i [[Organizata|organizatave]] dhe një nënfushë e studimeve organizative . Si një aspekt i një organizate, mësimi organizativ është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive. Krijimi i [[Njohuria|njohurive]], ruajtja e njohurive dhe [[Transferi i njohurive|transferimi i njohurive]] mund të shihen si procese adaptive që janë funksione të përvojës. <ref>Cyert, Richard; March, James G. (1992). A Behavioral Theory of the Firm (2 ed.). Wiley-Blackwell. {{ISBN|0-631-17451-6}}. 172.</ref> [[Përvoja]] është njohuria që kontribuon në kuptimin procedural të një subjekti përmes përfshirjes ose ekspozimit. Hulumtimi brenda mësimit organizativ zbatohet në mënyrë specifike për atributet dhe sjelljen e kësaj njohurie dhe se si ajo mund të prodhojë ndryshime në [[Kognicioni|njohjen]], rutinat dhe [[Sjellja|sjelljet]] e një [[Organizata|organizate]] dhe individëve të saj. <ref>{{Cite journal |last=Easterby-Smith |first=M |last2=Crossan |first2=M |last3=Niccolini |first3=D |year=2000 |title=Organizational learning: Debates past, present andfuture |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-management-studies_2000-09_37_6/page/n4 |journal=Journal of Management Studies |volume=37 |issue=6 |pages=783–796 |doi=10.1111/1467-6486.00203}}</ref> Individët shihen kryesisht si mekanizma funksionalë për të mësuarit organizativ duke krijuar njohuri përmes përvojës. Megjithatë, njohuritë e individëve lehtësojnë të mësuarit brenda organizatës në tërësi vetëm nëse transferohen. Individët mund të mos i japin njohuritë e tyre ose të dalin nga organizata. Njohuritë që janë të integruara në organizatë, përveç individëve të saj, mund të ruhen. <ref name="Argote 20113">{{Cite journal |last=Argote |first=L. |year=2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Organizatat mund të ruajnë njohuritë në mënyra të tjera përveçse thjesht duke ruajtur individët, duke përfshirë përdorimin e depove të njohurive, të tilla si mjetet e komunikimit, proceset, axhendat e të mësuarit, rutinat, rrjetet dhe sistemet e kujtesës transaktive . <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=L |author-link=Linda Argote |last2=Ingram |first2=P |year=2000 |title=Knowledge transfer: A basis for competitive advantage in firms |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=82 |issue=1 |pages=150–169 |doi=10.1006/obhd.2000.2893}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Walsh |first=JP |author-link=James P. Walsh |last2=Ungson |first2=GR |year=1991 |title=Organizational memory |journal=Academy of Management Review |volume=16 |issue=1 |pages=57–91 |doi=10.5465/amr.1991.4278992}}</ref> Si nënfushë, të mësuarit organizativ është studimi i përvojës, njohurive dhe efekteve të njohurive brenda një konteksti organizativ. <ref>{{Cite journal |last=Fiol |first=M.C. |last2=Lyles |first2=M.A. |year=1985 |title=Organizational learning |journal=Academy of Management Review |volume=10 |issue=4 |pages=803–13 |doi=10.5465/amr.1985.4279103 |hdl-access=free}}</ref> Studimi i të mësuarit organizativ kontribuon drejtpërdrejt në shkencën e aplikuar të [[Menaxhimi i njohurisë|menaxhimit të njohurive]] (KM) dhe konceptin e [[Organizata që mëson|organizatës që mëson]]. Të mësuarit organizativ lidhet me studimet e teorisë organizative, komunikimit organizativ, sjelljes organizative, [[Psikologjia industriale dhe organizative|psikologjisë organizative]] dhe zhvillimit organizativ . Të mësuarit organizativ ka marrë kontribute nga fushat e [[Psikologjia pedagogjike|psikologjisë arsimore]], [[Sociologjia|sociologjisë]], [[Shkenca ekonomike|ekonomisë]], [[Antropologjia|antropologjisë]], [[Shkenca politike|shkencës politike]] dhe shkencës së menaxhimit . === Komunitetet e të nxënit === Organizatat fitojnë njohuri në njërën nga katër komunitetet organizative të [[të nxënit]] : individuale, ekipore, organizative dhe ndërorganizative. Të nxënit organizativ "përfshin procesin përmes të cilit komunitetet organizative (p.sh. grupet, departamentet, divizionet) ndryshojnë si rezultat i përvojës". Një shembull i të nxënit organizativ është një ekip kirurgjikal spitalor që mëson të përdorë teknologji të re që do të rrisë efikasitetin. * ''Mësimi individual'' është komuniteti më i vogël në të cilin mund të ndodhë mësimi. Një individ mëson aftësi ose ide të reja, dhe produktiviteti i tij në punë mund të rritet ndërsa fiton ekspertizë. Individi mund të vendosë nëse do ta ndajë apo jo njohurinë e tij me pjesën tjetër të grupit. Nëse individi largohet nga grupi dhe nuk e ndan njohurinë e tij para se të largohet, grupi e humbet këtë njohuri. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073">{{Cite journal |last=Wilson |first=Jeanne M. |last2=Goodman |first2=Paul S. |author-link2=Paul S. Goodman |last3=Cronin |first3=Matthew A. |year=2007 |title=Group Learning |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-review_2007-10_32_4/page/1041 |journal=Academy of Management Review |volume=32 |issue=4 |pages=1041–59 |doi=10.5465/amr.2007.26585724}}</ref> Në studimin e tyre mbi zhvillimin e softuerëve, Boh, Slaughter dhe Espinosa (2007) zbuluan se individët ishin më produktivë sa më shumë përvojë të specializuar kishin me një sistem të caktuar. <ref name="Argote Spektor4">{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |last2=Miron-Spektor |first2=Ella |year=2011 |title=Organizational learning: from experience to knowledge |journal=Organization Science |volume=22 |issue=5 |pages=1123–1137 |doi=10.1287/orsc.1100.0621}}</ref> * ''Mësimi në grup'' është komuniteti tjetër më i madh <ref>{{Cite book |last=Wenger |first=Etienne |title=Communities of Practice: Learning, Meaning, and Identity |date=1998 |publisher=Cambridge University Press}}Argote, L., Gruenfeld, D., and Naquin, C. "Group learning in organizations." Groups at Work: Advances in Theory and Research, ed., M. E. Turner (Lawrence Erlbaum, 2001).</ref> Ekzistojnë përkufizime kontradiktore të të mësuarit në grup midis studiuesve që e studiojnë atë. Një besim është se të mësuarit në grup është një proces në të cilin një grup ndërmerr veprime, merr reagime dhe i përdor këto reagime për të modifikuar veprimet e tyre të ardhshme. <ref>{{Cite journal |last=Sole |first=D. |last2=Edmondson |first2=A. C. |year=2002 |title=Situated knowledge and learning in dispersed teams |url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:37907101 |journal=British Journal of Management |volume=13 |issue=S2 |pages=S17–S34 |doi=10.1111/1467-8551.13.s2.3}}</ref> Një tjetër besim është se të mësuarit në grup ndodh kur një anëtar ndan njohuritë e tij individuale me anëtarët e tjerë të grupit. Të tjerë kanë sugjeruar se të mësuarit në grup është kryesisht një proces i zbulimit dhe korrigjimit të gabimeve ose se të mësuarit në grup ka të bëjë kryesisht me proceset e interpretimit dhe integrimit. <ref>{{Cite journal |last=Crossan |first=M.M |last2=Lane |first2=H.W. |last3=White |first3=R.E. |year=1999 |title=An organizational learning framework: From learning to institution |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-review_1999-07_24_3/page/522 |journal=Academy of Management Review |volume=24 |pages=522–537 |doi=10.5465/amr.1999.2202135}}</ref> Pasi të ndodhë kjo, të mësuarit individual shndërrohet në të mësuarit në grup. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073" /> Reagans, Argote dhe Brooks (2005) studiuan të mësuarit në grup duke shqyrtuar kirurgjinë e zëvendësimit të kyçeve në spitalet mësimore. Ata arritën në përfundimin se "rritja e përvojës së punës së bashku në një ekip nxiti koordinim dhe punë ekipore më të mirë". Të punuarit së bashku në një ekip gjithashtu u lejoi anëtarëve të ndanin njohuritë e tyre me të tjerët dhe të mësonin nga anëtarët e tjerë. Për të përmbledhur, përkufizimet e ndryshme mbulojnë aspektet e mëposhtme: pavarësia e detyrës (ajo që bën një anëtar i grupit ndikon dhe ndikohet nga një anëtar tjetër i grupit); ndërgjegjësimi social-psikologjik (anëtarët e perceptojnë veten si një grup dhe perceptohen si një grup); dhe integrimi social (grupi ekziston në një sistem më të madh shoqëror). * ''Mësimi organizativ'' është mënyra se si një organizatë krijon dhe organizon njohuritë që lidhen me funksionet dhe kulturën e saj. Mësimi organizativ ndodh në të gjitha aktivitetet e organizatës ''. Kornizat e fundit të praktikuesve kanë integruar teori të shumta të të mësuarit organizativ në qasjet e ekosistemeve të zbatueshme për fondacionet filantropike'', dhe kjo ndodh me shpejtësi të ndryshme. Qëllimi i të mësuarit organizativ është të përshtatet me sukses me mjediset në ndryshim, të përshtatet në kushte të pasigurta dhe të rrisë efikasitetin. <ref>{{Cite journal |last=Dodgson |first=Mark |year=1993 |title=Organizational learning: a review of some literatures |url=https://archive.org/details/sim_organization-studies_1993_14_3/page/375 |journal=Organization Studies |volume=14 |issue=3 |pages=375–394 |doi=10.1177/017084069301400303}}</ref> Sipas Argote (1993), menaxherët në fabrikat e prodhimit panë të ndodhte të mësuarit organizativ kur gjetën mënyra për t'i bërë punëtorët individualë më të aftë, për të përmirësuar "teknologjinë, mjetet dhe paraqitjen" e organizatës, për të përmirësuar strukturën e organizatës dhe për të përcaktuar pikat e forta të organizatës. Kornizat e fundit kanë integruar teori të shumta të të mësuarit organizativ në ndërtimin e qasjeve në të gjithë ekosistemin të zbatueshme për fondacionet filantropike. <ref>{{Cite web |last=Raynor |first=Jared |last2=Gasper |first2=Charles |date=4 qershor 2026 |title=Organization-Wide Learning in Philanthropy |url=https://www.tccgrp.com/resource/organization-wide-learning/ |access-date=4 qershor 2026 |website=TCC Group |language=en-US}}</ref> * ''Mësimi ndërorganizativ'' është mënyra se si organizata të ndryshme në një aleancë bashkëpunojnë, ndajnë njohuri dhe mësojnë nga njëra-tjetra. Një organizatë është në gjendje të përmirësojë "proceset dhe produktet e saj duke integruar njohuri dhe njohuri të reja" nga një organizatë tjetër. <ref name="Tucker, Anita L. 20073">{{Cite journal |last=Tucker |first=Anita L. |last2=Nembhard |first2=Ingrid M. |last3=Edmondson |first3=Amy C. |year=2007 |title=Implementing new practices: an empirical study of organizational learning in hospital intensive care units |url=https://archive.org/details/sim_management-science_2007-06_53_6/page/894 |journal=Management Science |volume=53 |issue=6 |pages=894–907 |doi=10.1287/mnsc.1060.0692}}</ref> Duke mësuar nga një organizatë tjetër, një organizatë është në gjendje të ulë kostot e kohës, të ulë rreziqet që lidhen me [[Zgjidhja e problemit|zgjidhjen e problemeve]] dhe të mësojë më shpejt. Të mësuarit nga një organizatë tjetër mund të nënkuptojë ose zbatimin e të njëjtave ide të përdorura nga ajo organizatë ose modifikimin e këtyre ideve, duke krijuar kështu inovacion. <ref name="Tucker, Anita L. 20073" /> Mësimi ndërorganizativ ndodh shpesh në modelet fikse të biznesit, siç është franchising. Marrësi i franchising-ut që kërkon të përdorë markën e franchising-ut duhet të mësojë se si ta përdorë modelin e biznesit të organizatës përpara se të fillojë një franchising. <ref>{{Cite journal |last=Hjalager |first=Anne-Mette |year=1999 |title=Interorganizational Learning Systems |journal=Human Systems Management |volume=18 |issue=1 |page=23 |doi=10.3233/HSM-1999-18104}}</ref> === Historia e studimit === Origjina e studimit të fokusuar të të mësuarit organizativ mund të gjurmohet në fund të viteve 1970, kur studiuesit e studiuan atë nga një këndvështrim psikologjik. Përparimet kryesore në këtë fushë përfshijnë: * ''Psikologjia e sjelljes dhe zhvillimi organizativ'' : Në veprën e tyre të vitit 1978 mbi të nxënit organizativ, [[Chris Argyris]] dhe [[Donald Schön]] zhvilluan konceptet e të nxënit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle . Të nxënit me një cikël të vetëm është procesi në të cilin një gabim korrigjohet duke përdorur një strategji ose metodë të ndryshme që pritet të japë një rezultat të ndryshëm dhe të suksesshëm. Merrni, për shembull, një person që vepron në një mënyrë të caktuar për të arritur një qëllim të caktuar. Nëse veprimet e këtij personi dështojnë në arritjen e qëllimit, me të nxënit me një cikël të vetëm, ky person do të reflektojë mbi veprimet e tij të mëparshme dhe, duke ecur përpara, do të ndërmarrë një sërë veprimesh të ndryshme për të arritur të njëjtin qëllim. Nga ana tjetër, të nxënit me dy cikle është një proces më i ndërlikuar në të cilin një gabim korrigjohet duke rimenduar qëllimin fillestar. Në shembullin e mëparshëm, personi do të tregonte të nxënit me dy cikle nëse do të zgjidhte të rivlerësonte qëllimin dhe besimet e tij në vend që thjesht të rivlerësonte veprimet e tij të dështuara. Pastaj ai do të ndërmarrë një sërë veprimesh që janë në përputhje me qëllimet dhe besimet e tij të rivlerësuara. Argyris dhe Schön shpjegojnë se proceset e të mësuarit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle janë të pranishme në organizata dhe janë dy lloje të të mësuarit organizativ. Të mësuarit me një cikël të vetëm ndodh kur një organizatë zbulon një gabim, e korrigjon atë dhe vazhdon me politikat dhe objektivat e saj aktuale. Të mësuarit me dy cikle ndodh kur një organizatë zbulon një gabim dhe ndryshon politikat dhe objektivat e saj përpara se të ndërmarrë veprime korrigjuese. * ''Përshtatja dhe rutinat'' : Në librin e tyre që përcakton teorinë e sjelljes së firmës, [[Richard Cyert]] dhe [[James G. March]] e përshkruan të mësuarit organizativ si sjellje adaptive të një organizate me kalimin e kohës. Kjo konsiston në përshtatjen e qëllimeve, përshtatjen në rregullat e vëmendjes dhe përshtatjen në rregullat e kërkimit. Një pjesë e të mësuarit organizativ është vendosja e qëllimeve dhe ndryshimi i këtyre qëllimeve me kalimin e kohës. Ato ndryshojnë së bashku me anëtarët e një organizate që krijohen ndërsa lindin probleme. Kur përcakton objektivat, një organizatë duhet të marrë në konsideratë tre variabla: "qëllimin e kaluar të organizatës, performancën e kaluar të organizatës dhe performancën e kaluar të organizatave të tjera 'të krahasueshme'". Përshtatja e rregullave të vëmendjes së një organizate konsiston në përcaktimin se cilat pjesë të mjedisit të një organizate kërkojnë më shumë vëmendje. Cyert dhe March japin shembullin e kritereve që një organizatë përdor për të vlerësuar performancën e punonjësve. Me kalimin e kohës, organizatat mësojnë se cilat kritere të përdorin për vlerësimet e tyre dhe sa peshë t'i japin secilit kriter. Ata gjithashtu përdorin shembullin e zgjedhjes së kritereve që duhet të përdorin kur krahasojnë organizatën e tyre me një të ngjashme. Përshtatja e një organizate në rregullat e kërkimit i referohet aftësisë së saj për të gjetur zgjidhje për problemet e saj. Meqenëse një zgjidhje varet nga problemi, rregullat e kërkimit të një organizate do të ndryshojnë në përputhje me rrethanat. Në mënyrë tipike, një organizatë do të ketë më shumë gjasa të kërkojë një zgjidhje në një mënyrë të caktuar nëse kjo metodë kërkimi më parë ka pasur sukses në gjetjen e një zgjidhjeje. Rregullat e kërkimit të një organizate do të varen nga sukseset ose dështimet e saj të mëparshme me rregullat alternative të kërkimit. * ''Kurbat e të nxënit'' nga Dutton & Thomas (1984): John M. Dutton dhe Annie Thomas organizuan studime në terren në industri të ndryshme për të studiuar shkallët e të nxënit në organizata. Ata zbuluan se gabimet dhe/ose kostot e punëtorëve ulen ndërsa ata mësojnë nga përvoja. Megjithatë, meqenëse njohuritë që punëtorët mund të mësojnë pakësohen me kalimin e kohës, ata nuk mund ta përmirësojnë performancën e tyre me një shkallë konstante. Në vend të kësaj, shkalla me të cilën ata përmirësohen zvogëlohet me më shumë përvojë. Dutton dhe Thomas zbuluan gjithashtu se ekzistojnë katër kategori shkakësore që ndikojnë në progresin e një firme. Dy kategori, të nxënit ekzogjen dhe endogjen, përshkruajnë burimin e progresit të një firme. Të nxënit ekzogjen ndodh kur një firmë merr informacion nga burime të jashtme që e lejojnë atë të përparojë. Shembuj të burimeve të jashtme përfshijnë "furnizuesit, klientët, konkurrentët dhe qeverinë". <ref name="jstor.org">{{Cite journal |last=Dutton |first=John M |year=1984 |title=Treating Progress Functions as a Managerial Opportunity |journal=The Academy of Management Review |volume=9 |issue=2 |pages=235–247 |doi=10.5465/amr.1984.4277639 |jstor=258437}}</ref> Të nxënit endogjen ndodh kur punonjësit mësojnë nga brenda firmës, gjë që "manifestohet nga ndryshimet teknike, të nxënit me punë të drejtpërdrejtë dhe zbutjen e rrjedhave të prodhimit". <ref name="jstor.org" /> Dy kategoritë e tjera, të nxënit e induktuar dhe autonom, përshkruajnë mjediset në të cilat ndodh progresi. Mësimi i induktuar ndodh kur një firmë bën investime ose shton burime në një mjedis për ta bërë atë të favorshëm për të mësuarit. Mësimi autonom ndodh kur prodhimi i qëndrueshëm çon në përmirësime automatike gjatë periudhave të gjata kohore. <ref name="jstor.org" /> == Njohuritë == [[Njohuria]] është një tregues i të mësuarit organizativ. Të mësuarit organizativ ndodh kur ka një ndryshim në njohuritë e një organizate. <ref name="Argote Spektor4"/> Studiuesit e matin njohurinë organizative në mënyra të ndryshme. Për shembull, disa studiues e vlerësojnë njohurinë si ndryshime në praktikat ose rutinat e një organizate që rrisin efikasitetin. Studiues të tjerë e bazojnë atë në numrin e patentave që ka një organizatë. <ref>{{Cite journal |last=Alcacer |first=Juan |last2=Gittelman |first2=Michelle |last3=Sampat |first3=Bhaven |year=2009 |title=Applicant and Examiner Citations in U.S. Patents: An Overview and Analysis |url=http://www.hbs.edu/research/pdf/09-016.pdf |journal=Research Policy |volume=38 |issue=2 |pages=415–427 |doi=10.1016/j.respol.2008.12.001}}</ref> [[Menaxhimi i njohurisë|Menaxhimi i njohurive]] është procesi i mbledhjes, zhvillimit dhe përhapjes së aseteve të njohurive për të mundësuar të mësuarit organizativ. === Natyra e dijes === [[Njohuria]] nuk është një burim homogjen. Edhe pse lidhet me të dhënat dhe informacionin, njohuria është e ndryshme nga këto konstrukte. Të dhënat janë një grup faktesh të përcaktuara dhe objektive që kanë të bëjnë me ngjarjet, ndërsa informacioni është një formë e të dhënave me vlerë të shtuar që shton kuptim përmes kontekstualizimit, kategorizimit, llogaritjes, korrigjimit ose kondensimit. Njohuria është versioni i aplikuar i informacionit, një kombinim i informacionit brenda përvojës, kornizimit, vlerës, kontekstualizimit dhe njohurive. Përvoja është njohuri që gjenerohet përmes ekspozimit ndaj dhe zbatimit të njohurive. Njohuria buron brenda dhe zbatohet nga njësitë e një organizate për të vlerësuar dhe përdorur përvojën dhe informacionin në mënyrë efektive. Njohuria mund të integrohet brenda depove, rutinave, proceseve, praktikave, mjeteve dhe normave, varësisht nga marrëdhënia midis informacionit, përvojës dhe njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |date=1 shtator 2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Dy forma të dallueshme të dijes, eksplicite dhe e heshtur, janë të rëndësishme në këtë drejtim. Dija eksplicite është e kodifikuar, sistematike, formale dhe e lehtë për t’u komunikuar. Dija e heshtur është personale, specifike për kontekstin, subjektive. * [[Njohuria eksplicite]] është njohuri që është e lehtë për t’u transferuar. Ndryshe nga njohuria e heshtur, njohuria eksplicite është deklarative ose faktike. Ajo transferohet përmes mediave të shkruara, verbale ose të kodifikuara. Shembuj të kësaj përfshijnë udhëzime, përkufizime dhe dokumente. Ndër punonjësit e saj, Toyota përhap njohuri eksplicite rreth prodhimit të linjës së saj të montimit . Toyota kërkon që çdo ekip punëtorësh dhe çdo punëtor individual të dokumentojnë detyrat e tyre, duke ofruar përshkrime të hollësishme se "si duhet të kryhet secila detyrë, sa kohë duhet të zgjasë secila detyrë, sekuencën e hapave që duhen ndjekur në kryerjen e secilës detyrë dhe hapat që duhen ndërmarrë nga secili punëtor në kontrollimin e punës së tij ose të saj". Kjo përdor njohuri eksplicite pasi njohuria transmetohet duke përdorur një kod, i cili është një dokument me përshkrime të hollësishme në rastin e Toyota-s. * [[Njohuria e heshtur]] është njohuri që është e vështirë të transferohet. Siç e përshkroi për herë të parë [[Michael Polanyi]], njohuria e heshtur është njohuria e procedurave. Është një lloj personal njohurie që nuk mund të ndahet thjesht përmes komunikimit me shkrim ose verbal. Ajo mësohet kryesisht përmes përvojës me kalimin e kohës. Për shembull, Toyota transferon njohuri të heshtura sa herë që hap një fabrikë të re montimi. Për të trajnuar punonjësit e saj të rinj për një fabrikë të re, Toyota dërgon një grup punonjësish të saj të rinj për të punuar në një nga fabrikat e saj të themeluara, ku punonjës me përvojë i trajnojnë ata. Pas këtij trajnimi afatgjatë, ata dërgohen përsëri në fabrikën e re për të transferuar njohuritë e tyre të prodhimit te pjesa tjetër e punonjësve të rinj. Ky është një transferim i njohurive të heshtura pasi kjo njohuri është shumë komplekse për t'u kodifikuar dhe për t'u transmetuar përmes një dokumenti. Kjo njohuri mund t'u transferohet punonjësve të rinj vetëm përmes praktikës dhe përvojës. === Matja e të nxënit === Mësimi organizativ gjurmon ndryshimet që ndodhin brenda një organizate, ndërsa ajo fiton njohuri dhe përvojë. Për të vlerësuar mësimin organizativ, njohuritë që një organizatë krijon, transferon dhe ruan duhet të përcaktohen në mënyrë sasiore. Studiuesit që studiojnë të nxënit organizativ kanë matur njohuritë e fituara përmes mënyrave të ndryshme, pasi nuk ka një mënyrë të vetme për ta matur atë. Silvia Gherardi e mati njohurinë si ndryshimin në praktikat brenda një organizate me kalimin e kohës, që në thelb është të nxënit nga përvoja. Në studimin e saj, ajo vëzhgoi një organizatë që fitonte njohuri ndërsa fillestarët e saj që punonin në kantiere ndërtimi mësonin rreth sigurisë përmes përvojës dhe bëheshin praktikues. George Huber e mati njohurinë si shpërndarjen e informacionit brenda një organizate. Në studimin e tij, ai vuri në dukje se "komponentët organizativë zakonisht zhvillojnë informacione 'të reja' duke bashkuar artikuj informacioni që marrin nga njësi të tjera organizative". <ref name="Huber, George P 1991">{{Cite journal |last=Huber |first=George P |year=1991 |title=Organizational Learning: The Contributing Processes and the Literatures |journal=Organization Science |volume=2 |issue=1 |pages=88–115 |doi=10.1287/orsc.2.1.88 |jstor=2634941}}</ref> Ai jep shembullin e "një departamenti transporti [që] mëson se ekziston një problem mungese duke krahasuar informacionin nga depoja me informacionin nga departamenti i shitjeve". <ref name="Huber, George P 1991" /> Një masë gjithnjë e më e zakonshme dhe e gjithanshme e të mësuarit organizativ është një kurbë e të mësuarit organizativ që demonstron efektet e kurbës së përvojës . Një kurbë e të mësuarit mat shkallën e një metrike të të mësuarit në krahasim me një metrikë për përvojën. [[Linda Argote]] shpjegon se "rritje të mëdha në produktivitet zakonisht ndodhin ndërsa organizatat fitojnë përvojë në prodhim". Megjithatë, Argote vëren gjithashtu se shkallët e të mësuarit të organizatave ndryshojnë. Argote identifikon tre faktorë që ndikojnë në këto shkallë: rritja e aftësisë së individëve, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturën e saj (siç janë rutinat dhe metodat e koordinimit të saj). Disa organizata tregojnë fitime të mëdha në produktivitet, ndërsa të tjerat tregojnë pak ose aspak fitime, duke pasur parasysh të njëjtën sasi përvoje. Kurbat e përvojës paraqesin koston në rënie të njësisë kundrejt njësive totale kumulative të prodhuara, një mënyrë e zakonshme për të matur efektin e përvojës. Forma lineare-lineare e të dhënave në të majtë transformohet në formën log-log në të djathtë për të demonstruar se rritja e aftësisë korrespondon me përvojën. === Modele teorike === Përpjekjet për të shpjeguar ndryshimin e normave në të nxënit organizativ nëpër organizata të ndryshme janë eksploruar në modele teorike. Konkretisht, modelet teorike të konceptuara nga John F. Muth, Bernardo Huberman dhe Christina Fang. * Modeli Muth (1986) ishte i pari që përfaqësoi kurbën e të mësuarit në një formë logaritmike lineare dhe u përqendrua në efektivitetin e kostos në proceset e organizatës. Ky model shqyrton marrëdhënien midis kostos për njësi dhe përvojës, duke deklaruar se uljet e kostos realizohen përmes marrjes së mostrave të rastësishme të pavarura, ose kërkimeve të rastësishme, nga një hapësirë alternativash teknologjike, menaxheriale ose sjelljeje. Ky model nuk synonte të eksploronte ndryshimet midis firmave, por shqyrtoi vetëm përmirësimet në prodhim me përvojë brenda një firme të vetme. <ref>{{Cite journal |last=Muth |first=John F. |date=1986 |title=Search Theory and the Manufacturing Progress Function |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1986-08_32_8/page/948 |journal=Management Science |volume=32 |issue=8 |pages=948–962 |doi=10.1287/mnsc.32.8.948}}</ref> * Modeli Huberman (2001) e mbushi këtë boshllëk dhe synonte të shpjegonte ndryshimin që mungonte në modelin e Muth dhe përqendrohet në gjetjen e shtigjeve gjithnjë e më të shkurtra dhe më efikase nga fundi në fund të një procesi montimi. Ky model vizualizohet më së miri në një grafik të lidhur me nyje që përfaqësojnë fazat në një proces dhe lidhje që përfaqësojnë rutinat lidhëse. Me anë të këtij modeli, të mësuarit mund të ndodhë përmes dy mekanizmave që shkurtojnë rrugën nga faza fillestare në fazën përfundimtare. I pari është me anë të disa shkurtesave që mund të identifikohen duke parë nyjet dhe duke hartuar dhe zbuluar rutina të reja, qëllimi ideal është të jetë në gjendje të eliminojë pika të caktuara kontakti dhe të gjejë shtigje më të shkurtra nga nyja fillestare në atë përfundimtare. Mekanizmi i dytë përfshin përmirësimin e rutinave: organizata mund të punojë për të zgjedhur lidhjen më efikase midis dy nyjeve në mënyrë që, nëse lind ndonjëherë një problem, anëtarët e një organizate të dinë saktësisht se kujt t'i drejtohen, duke u kursyer atyre një sasi të konsiderueshme kohe. <ref name=":03"/> * Modeli Fang (2011) ndan një qëllim kryesor me modelin Huberman: të ulë gradualisht hapat drejt fazës përfundimtare. Megjithatë, ky model ndjek më shumë një qasje të "caktimit të krediteve" në të cilën krediti u caktohet gjendjeve të njëpasnjëshme ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë, dhe më pas të mësuarit ndodh nëpërmjet përhapjes së krediteve. Kjo nënkupton që ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë me detyrën, ajo është më në gjendje të zhvillojë modele mendore gjithnjë e më të sakta që fillimisht identifikojnë vlerat e gjendjeve më afër qëllimit dhe më pas ato të gjendjeve më larg qëllimit. Kjo më pas çon në një numër të reduktuar hapash për të arritur qëllimin përfundimtar të organizatës dhe kështu mund të përmirësojë performancën e përgjithshme. <ref name=":03" /> === Konteksti dhe të nxënit === Përvoja e një organizate ndikon në të nxënit e saj, prandaj është e rëndësishme të studiohet edhe konteksti i klimës organizative, e cila ndikon në përvojën e një organizate. Ky kontekst i referohet karakteristikave të një organizate, konkretisht "strukturës, kulturës, teknologjisë, identitetit, kujtesës, qëllimeve, stimujve dhe strategjisë" së saj. <ref name="Argote Spektor4"/> Ai gjithashtu përfshin mjedisin e saj, i cili përbëhet nga konkurrentët, klientët dhe rregullatorët e saj. <ref name="Argote Spektor4" /> Ndërsa ky kontekst përcakton se si fitohet njohuria nga organizata, kjo njohuri modifikon kontekstin ndërsa organizata përshtatet me të. <ref name="Argote Spektor4" /> Konteksti kulturor i të nxënit i iniciuar nga udhëheqësi ka frymëzuar kërkime kyçe nëse organizata ka një orientim të të nxënit apo të performancës, <ref>{{Cite journal |last=Bunderson |first=J. S. |last2=Sutcliffe |first2=K.M. |year=2003 |title=Management team learning orientation and business unit performance |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-psychology_2003-06_88_3/page/552 |journal=J. Appl. Psychol. |volume=88 |issue=3 |pages=552–560 |doi=10.1037/0021-9010.88.3.552 |pmid=12814303}}</ref> një mjedis sigurie psikologjike, identitetin superior të grupit, <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=A. A. |last2=Argote |first2=L. |last3=Levine |first3=J.M. |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |journal=Organ. Behavior Human Decision Processes |volume=96 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> dhe dinamikën e grupit . <ref>{{Cite journal |last=Contu |first=A. |last2=Willmott |first2=H. |year=2003 |title=Re-embedding situatedness: The importance of power relationships in learning theory. |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_may-june-2003_14_3/page/283 |journal=Organ Sci |volume=14 |issue=3 |pages=283–296 |doi=10.1287/orsc.14.3.283.15167}}</ref> Hulumtimet mbi këto koncepte, si studimi i Edmondson (1999), tregojnë se një organizatë që vepron në një kontekst që promovon kuriozitetin, ndarjen e informacionit dhe sigurinë psikologjike, inkurajon të nxënit organizativ. "Dinamika e të nxënit në grup" është tema se si grupet ndajnë, gjenerojnë, vlerësojnë dhe kombinojnë njohuritë ndërsa punojnë së bashku. === Harresa organizative === Njohuritë e fituara përmes të mësuarit duke bërë diçka mund të zhvlerësohen me kalimin e kohës. Shkalla e amortizimit ndikohet nga shkalla e ndërrimit të individëve dhe mënyra se si ruhet njohuria brenda organizatës. Organizatat me shkallë më të larta të ndërrimit të personelit do të humbasin më shumë njohuri se të tjerat. Organizatat me njohuri të ngulitura në teknologji sesa në individë janë më rezistente ndaj harresës organizative. <ref name=":03"/> Shembuj: Në studimin e Liberty Shipyard, në kantieret detare ku u zvogëlua inputi relativ, kostoja individuale për njësi u rrit edhe me rritjen e prodhimit kumulativ. Në kantieret detare pa ulje relative të inputit, kostoja individuale për njësi u ul me rritjen e prodhimit kumulativ. <ref name=":03" /> Në një studim mbi prodhimin e aeroplanëve në Lockheed, kostot për njësi ranë me përvojën, por ky efekt u dobësua me kalimin e kohës. <ref name="benkard">{{Cite journal |last=Benkard |first=CL |year=2000 |title=Learning and forgetting: The dynamics of aircraft production |url=http://www.nber.org/papers/w7127.pdf |journal=American Economic Review |volume=90 |issue=4 |pages=1034–1054 |doi=10.1257/aer.90.4.1034}}</ref> == Proceset == Tre procese kryesore që nxisin të mësuarit organizativ janë krijimi i njohurive, ruajtja e tyre dhe transferimi i tyre. === Krijimi i njohurive === Krijimi i njohurive ka të bëjë konkretisht me [[Përvoja|Përvojën]] që mund të integrohet brenda organizatës. Përvoja është njohuri e gjeneruar nga ekspozimi i drejtpërdrejtë ndaj subjektit. Ky ekspozim i drejtpërdrejtë bëhet përmes detyrave që përfshijnë nevojat, proceset dhe mjedisin e organizatës. Njohuritë eksplicite dhe të heshtura përforcohen dhe kontekstualizohen kur organizata fiton njohuri. Ndërsa përvoja mund të prodhojë rezultate në të dhëna, informacion ose njohuri, përvoja në formën e njohurive është e dobishme pasi kjo mund të transferohet, të ruhet dhe të përdoret në mënyrë të heshtur ose të qartë brenda proceseve organizative. Krijimi i njohurive lidhet me kreativitetin dhe marrëdhënien e tij me përvojën. <ref name="Argote 20113"/> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A |last2=Greve |first2=HR |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–740 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Audia |first=PG |last2=Goncalo |first2=JA |year=2007 |title=Past success and creativity over time: A study of inventors in the hard disk drive industry |url=https://digitalcommons.ilr.cornell.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1026&context=articles |journal=Management Science |volume=52 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1287/mnsc.1060.0593 |hdl-access=free}}</ref> Krahasuar me transferimin e njohurive dhe ruajtjen e njohurive, krijimi i njohurive nuk ka marrë shumë vëmendje kërkimore. <ref>{{Cite journal |last=Antonacopoulou |first=EP |year=2009 |title=Impact and scholarship: Unlearning and practicing to co-create actionable knowledge |journal=Management Learning |volume=40 |issue=4 |pages=421–430 |doi=10.1177/1350507609336708}}</ref> ''Dimensionet e përvojës'' janë aspekte të përvojës që ndikojnë në formën dhe funksionin e krijimit të njohurive. * ''Dimensioni organizativ'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë ose tërthorësisë së përvojës së fituar përveç konfigurimeve të individëve, njësive dhe rrjeteve. <ref>{{Cite journal |last=Levitt |first=B |last2=March |first2=JG |year=1988 |title=Organizational learning |url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-sociology_1988_14/page/319 |journal=Annual Review of Sociology |volume=14 |pages=319–340 |doi=10.1146/annurev.soc.14.1.319 |doi-access=}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kim |first=P. H. |year=1997 |title=When what you know can hurt you: A study of experiential effects on group discussion and performance |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=69 |issue=2 |pages=165–177 |doi=10.1006/obhd.1997.2680}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A. |last2=Greve |first2=H.R. |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–40 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> * ''Dimensioni hapësinor'' i referohet përqendrimit ose shpërndarjes gjeografike të përvojës. <ref>{{Cite journal |last=Cramton |first=C. D. |year=2001 |title=The mutual knowledge problem and its consequences for dispersed collaboration |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_may-june-2001_12_3/page/346 |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=3 |pages=346–371 |doi=10.1287/orsc.12.3.346.10098}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Gibson |first=CB |last2=Gibbs |first2=JL |year=2006 |title=Unpacking the concept of virtuality: The effects of geographic dispersion, electronic dependence, dynamic structure, and national diversity on team innovation |journal=Administrative Science Quarterly |volume=51 |issue=3 |pages=451–495 |doi=10.2189/asqu.51.3.451}}</ref> * ''Dimensioni kohor'' i referohet frekuencës dhe ritmit me të cilin fitohet përvoja ose lidhjes së saj kohore me një detyrë. <ref>{{Cite journal |last=Herriott |first=S. R. |last2=Levinthal |first2=D. |last3=March |first3=J.G. |year=1985 |title=Learning from experience in organizations |url=https://archive.org/details/sim_american-economic-review_1985-06_75_3/page/298 |journal=American Economic Review |volume=75 |pages=298–302}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levinthal |first=D. A. |last2=March |first2=J. G. |year=1981 |title=A model of adaptive organizational search |url=https://archive.org/details/journal-of-economic-behavior-organization_1981-12_2_4/page/307 |journal=Journal of Economic Behavior and Organization |volume=2 |issue=4 |pages=307–333 |doi=10.1016/0167-2681(81)90012-3}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Pisano |first=GP |year=1994 |title=Knowledge, integration, and the locus of learning: An empirical analysis of process development |journal=Strategic Management Journal |volume=15 |issue=S1 |pages=85–100 |doi=10.1002/smj.4250150907}}</ref> * ''Dimensioni i përmbajtjes'' i referohet detyrës ose njësisë së lëndës, rezultatit, <ref>{{Cite journal |last=Sitkin |first=S.B. |year=1992 |title=Learning through failure: The strategy of small losses. Res. Organ |journal=Behaviour |volume=14 |pages=231–266}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Denrell |first=J. |last2=March |first2=J. |year=2001 |title=Adaptation as information restriction: The hot stove effect |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_september-october-2001_12_5/page/523 |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=5 |pages=523–538 |doi=10.1287/orsc.12.5.523.10092}}</ref> risisë, <ref>{{Cite journal |last=March |first=J. G. |last2=Sproull |first2=L.S. |last3=Tamuz |first3=M. |year=1991 |title=Learning from samples of one or fewer |journal=Organ Sci |volume=2 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1287/orsc.2.1.1 |pmc=<!--none--> |pmid=<!--none-->}}; Reprinted: {{Cite journal |last=March |first=JG |last2=Sproull |first2=LS |last3=Tamuz |first3=M |year=2003 |title=Learning from samples of one or fewer. 1991 |journal=Qual Saf Health Care |volume=12 |issue=6 |pages=465-71; discussion 471-2 |doi=10.1136/qhc.12.6.465 |pmc=1758026 |pmid=14645764}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Katila |first=R. |last2=Ahuja |first2=G. |year=2002 |title=Something old, something new: A longitudinal study of search behavior and new product introduction |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-journal_2002-12_45_6/page/1183 |journal=Academy of Management Journal |volume=45 |issue=6 |pages=1183–1194 |bibcode=2002AManJ..45.1183K |citeseerx=10.1.1.335.1453 |doi=10.2307/3069433 |jstor=3069433}}</ref> heterogjenitetit, <ref name="Sullivan BN 20022">{{Cite journal |last=Haunschild |first=PR |last2=Sullivan |first2=BN |year=2002 |title=Learning from complexity: Effects of prior accidents and incidents on airlines' learning |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2002-12_47_4/page/n8 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=4 |pages=609–643 |doi=10.2307/3094911 |jstor=3094911 |hdl-access=free}}</ref> dhe paqartësisë. <ref>{{Cite journal |last=Bohn |first=RE |year=1995 |title=Noise and learning in semiconductor manufacturing |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1995-01_41_1/page/31 |journal=Management Science |volume=41 |issue=1 |pages=31–42 |doi=10.1287/mnsc.41.1.31}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Repenning |first=N. P. |last2=Sterman |first2=J.D. |year=2002 |title=Capability traps and self-confirming attribution errors in the dynamics of process improvement |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2002-06_47_2/page/n66 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=2 |pages=265–295 |doi=10.2307/3094806 |jstor=3094806}}</ref> * ''Dimensioni i artificialitetit'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë së përvojës dhe shkallës në të cilën përvoja është fabrikuar, përshtatur ose transkriptuar. === Transferimi i njohurive === Transferimi i njohurive ka të bëjë me mekanizmat me të cilët përvoja përhapet dhe ngulitet brenda organizatës. Transferimi i njohurive mund të vlerësohet duke përdorur metrika të ndryshme, duke përfshirë kurbat e të mësuarit që demonstrojnë përmirësimet e procesit me kalimin e kohës duke krahasuar uljen e orëve të punës për të përfunduar një njësi prodhimi me njësitë kumulative të prodhuara me kalimin e kohës. Identifikimi i kurbave të të mësuarit organizativ nga Wright i parapriu konsideratave më komplekse të rezultateve që tani informojnë masat e transferimit të njohurive. Ndërsa njohuritë mund të transferohen në mënyrë të heshtur dhe të qartë si përvojë e drejtpërdrejtë, organizatat mund të prezantojnë procese dhe sisteme të menaxhimit të njohurive që lehtësojnë këtë transferim. Studiuesit hetojnë kontekstin e faktorëve dhe mekanizmave të ndryshëm që ndikojnë në transferimin e njohurive për të përcaktuar efektet e tyre të dobishme dhe të dëmshme. Faktorët e transferimit të njohurive përfshijnë dimensionet e njohurive të përshkruara në seksionin e mëparshëm, si dhe kontekstet në të cilat ato ndodhin dhe mekanizmat përmes të cilëve mund të ndodhin: * ''Konteksti relacional'' ka të bëjë me ndërlidhjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952">{{Cite journal |last=Darr |first=ED |last2=Argote |first2=L |last3=Epple |first3=D |year=1995 |title=The acquisition, transfer and depreciation of knowledge in service organizations: Productivity in franchises |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1995-11_41_11/page/1750 |journal=Management Science |volume=41 |issue=11 |pages=1750–1762 |doi=10.1287/mnsc.41.11.1750}}</ref> * ''Konteksti kognitiv'' ka të bëjë me aftësitë mendore dhe proceset që lidhen me njohuritë. * ''Konteksti motivues'' i preferencave personale dhe ndikimeve sociale ndikon në sjelljet e transferimit të njohurive direkt ose indirekt. * ''Konteksti emocional'' ndikon në gjendjen mendore dhe ndjenjën e sigurisë, të cilat ndikojnë në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Elkjaer |first=B |year=2004 |title=Organizational learning: The 'third way' |journal=Management Learning |volume=35 |issue=4 |pages=419–434 |doi=10.1177/1350507604048271}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levin |first=DZ |last2=Kurtzberg |first2=T |last3=Phillips |first3=KW |last4=Lount |first4=RB |last5=Jnr |year=2010 |title=The role of affect in knowledge transfer |journal=Group Dynamics |volume=14 |issue=2 |pages=123–142 |doi=10.1037/a0017317}}</ref> * ''Rrjetet sociale'' përcaktojnë rrjedhat përmes të cilave mund të transferohet njohuria dhe kufizimet e kushtëzuara të bazuara në nyje mbi transferimin. <ref>{{Cite journal |last=Hansen |first=M |year=1999 |title=The search-transfer problem: The role of weak ties in sharing knowledge across organizational subunits |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_1999-03_44_1/page/n89 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=44 |issue=1 |pages=82–112 |doi=10.2307/2667032 |jstor=2667032}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Reagans |first=R |last2=McEvily |first2=B |year=2003 |title=Network structure and knowledge transfer: The effects of cohesion and range |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2003-06_48_2/page/1989 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=2 |pages=240–267 |citeseerx=10.1.1.458.1753 |doi=10.2307/3556658 |jstor=3556658}}</ref> * ''Lëvizja e personelit'' midis njësive dhe organizatave ndikon në njohuritë e disponueshme dhe kufizimet gjeografike, kronologjike dhe sociale në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Almedia |first=P |last2=Kogut |first2=B |year=1999 |title=Localization of knowledge and the mobility of engineers in regional networks |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1999-07_45_7/page/n6 |journal=Organization Science |volume=45 |issue=7 |pages=905–917 |citeseerx=10.1.1.568.8647 |doi=10.1287/mnsc.45.7.905}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=AA |last2=Argote |first2=L |last3=Levine |first3=JM |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |url=https://archive.org/details/sim_organizational-behavior-and-human-decision-processes_2005-01_96_1/page/n55 |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=96 |issue=1 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> * ''Rutinat'' ndikojnë në transferimin e njohurive pasi ato përmbajnë njohuri të ngulitura dhe e mësojnë atë përmes përvojës duke përsëritur rutinën. <ref name="Argote L 19902">{{Cite journal |last=Argote |first=L |last2=Beckman |first2=SL |last3=Epple |first3=D |year=1990 |title=The persistence and transfer of learning in industrial settings |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1990-02_36_2/page/140 |journal=Management Science |volume=36 |issue=2 |pages=140–154 |citeseerx=10.1.1.357.3312 |doi=10.1287/mnsc.36.2.140}}</ref> * ''Shabllonet'' ndikojnë në transferimin e njohurive ashtu siç ndikojnë në parametrat e inkuadrimit, përgatitjes paraprake, vëllimit dhe përmbajtjes për shkëmbimet formale të njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Jensen |first=RJ |last2=Szulanski |first2=G |year=2007 |title=Template use and the effectiveness of knowledge transfer |url=https://scholarsarchive.byu.edu/facpub/226 |journal=Management Science |volume=53 |issue=11 |pages=1716–1730 |doi=10.1287/mnsc.1070.0740}}</ref> * ''Aleancat'' ndikojnë në transferimin e njohurive midis grupeve formale dhe joformale. <ref>{{Cite journal |last=Gulati |first=R |year=1999 |title=Network location and learning: The influence of network resources and firm capabilities on alliance formation |url=https://archive.org/details/sim_strategic-management-journal_1999-05_20_5/page/397 |journal=Strategic Management Journal |volume=20 |issue=5 |pages=397–420 |doi=10.1002/(sici)1097-0266(199905)20:5<397::aid-smj35>3.3.co;2-b}}</ref> === Mbetja e njohurive === Ruajtja e njohurive ka të bëjë me sjelljen e njohurive që janë ngulitur brenda organizatës, të karakterizuara nga memoria organizative. Kujtesa organizative, e përcaktuar nga masa të tilla si njohuritë kumulative dhe shkalla e prishjes me kalimin e kohës, ndikohet nga përvoja, proceset dhe depot e njohurive që ndikojnë në ruajtjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952" /> <ref name="Argote L 19902" /> <ref name="benkard" /> Depot e njohurive janë me rëndësi kyçe pasi ato janë mjete të qëllimshme për të rritur ruajtjen e njohurive. Depot mund të përfshijnë rregullat dhe rutinat e organizatës, <ref>{{Cite journal |last=Kieser |first=A |last2=Koch |first2=U |year=2008 |title=Bounded rationality and organizational learning based on rule changes |journal=Management Learning |volume=39 |issue=3 |pages=329–347 |doi=10.1177/1350507608090880}}</ref> të ndryshuara nga proceset e zhvillimit rutinë <ref>{{Cite journal |last=Cohen |first=MD |last2=Bacdayan |first2=P |year=1994 |title=Organizational routines are stored as procedural memory: Evidence from a laboratory study |journal=Organization Science |volume=5 |issue=4 |pages=554–568 |doi=10.1287/orsc.5.4.554}}</ref> dhe modifikimit rutinë. <ref>{{Cite journal |last=Feldman |first=MS |last2=Pentland |first2=BT |year=2003 |title=Reconceptualizing organizational routines as a source of flexibility and change |url=http://www.escholarship.org/uc/item/6rb6f923 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=1 |pages=94–118 |doi=10.2307/3556620 |jstor=3556620}}</ref> Sistemet e memories transaktive janë metoda shtesë me të cilat mbajtësit e njohurive brenda organizatës mund të identifikohen dhe përdoren, në varësi të zhvillimit të tyre <ref>{{Cite journal |last=Hollingshead |first=A |year=2001 |title=Cognitive interdependence and convergent expectations in transitive memory |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-personality-and-social-psychology_2001-12_81_6/page/1080 |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=81 |issue=6 |pages=1080–1089 |doi=10.1037/0022-3514.81.6.1080 |pmid=11761309}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Lewis |first=K |year=2004 |title=Knowledge and performance in knowledge worker teams: A longitudinal study of transactive memory stems |url=https://archive.org/details/sim_management-science_2004-11_50_11/page/1519 |journal=Management Science |volume=50 |issue=11 |pages=1519–1533 |doi=10.1287/mnsc.1040.0257}}</ref> dhe performancës. <ref>{{Cite journal |last=Liang |first=DW |last2=Moreland |first2=R |last3=Argote |first3=L |year=1995 |title=Group versus individual training and group performance: The mediating role of transactive memory system |url=https://archive.org/details/sim_personality-and-social-psychology-bulletin_1995-04_21_4/page/384 |journal=Personality and Social Psychology Bulletin |volume=21 |issue=4 |pages=384–393 |doi=10.1177/0146167295214009}}</ref> Organizatat që ruajnë pjesën më të madhe të njohurive të tyre tek individët janë të ndjeshme ndaj humbjes së atij informacioni me shkallë të lartë të qarkullimit. Në një studim mbi të mësuarit organizativ në industrinë e automobilave dhe të ushqimit të shpejtë, Argote zbuloi se shkallët e larta të qarkullimit çojnë në produktivitet më të ulët dhe kujtesë të zvogëluar organizative. <ref name=":03" /> == Zbatimi == Zbatimet e kërkimit dhe konteksteve të të mësuarit organizativ për lehtësimin dhe praktikat e të mësuarit organizativ janë të shumta. Kurbat e përvojës mund të përdoren për të bërë parashikime të kostove të prodhimit, për të krahasuar performancën midis njësive, për të identifikuar efektet e proceseve dhe praktikave të ndryshme dhe për të marrë vendime financiare të informuara se si të ndahen burimet. Shfrytëzimi i koncepteve të transferimit dhe ruajtjes së njohurive për të njohur, ruajtur dhe rimarrë njohuritë e ngulitura mund t'i ndihmojë organizatat të bëhen më efikase me njohuritë e tyre. Teoritë e të mësuarit organizativ dhe praktikat e menaxhimit të njohurive mund të zbatohen në vendimet e dizajnit organizativ dhe lidershipit. == Menaxhimi i njohurive == Koncepte dhe praktika të ndryshme [[Menaxhimi i njohurisë|të menaxhimit të njohurive]] janë produkte relevante të kërkimit mbi të nxënit organizativ. Puna mbi transferimin e njohurive zbatohet për ruajtjen e njohurive dhe kontribuon në shumë nga aplikimet e listuara më poshtë, duke përfshirë praktikat e ndërtimit të organizatave të të nxënit, zbatimin e sistemeve të menaxhimit të njohurive dhe kontekstin e tyre për të nxënit ndërorganizativ dhe përhapjen e [[Inovacioni|inovacioneve]] . === Zhvillimi i organizatave të të nxënit === Organizatat e të nxënit janë organizata që punojnë në mënyrë aktive për të optimizuar të nxënit. Organizatat e të nxënit përdorin procesin aktiv të [[Menaxhimi i njohurisë|menaxhimit të njohurive]] për të hartuar procese dhe sisteme organizative që lehtësojnë konkretisht krijimin, transferimin dhe ruajtjen e njohurive. Metakognicioni organizativ përdoret për t'iu referuar proceseve me anë të të cilave organizata 'di atë që di'. Studimi i të nxënit organizativ dhe fusha të tjera të kërkimit si zhvillimi organizativ, teoria e sistemit dhe [[shkenca kognitive]] ofrojnë bazën teorike për të përshkruar në mënyrë specifike këto ndërhyrje. <ref name="Senge20102">{{Cite book |last=Peter M. Senge |url=https://books.google.com/books?id=b0XHUvs_iBkC |title=The Fifth Discipline: The Art & Practice of The Learning Organization |date=31 March 2010 |publisher=Crown Publishing Group |isbn=978-0-307-47764-4}}</ref> Një shembull i një procesi organizativ të zbatuar për të rritur të nxënit organizativ është përdorimi nga Ushtria Amerikane i një procesi të strukturuar formalisht të përmbledhjes të quajtur një rishikim pas veprimit (AAR) për të analizuar se çfarë ndodhi, pse ndodhi dhe si mund të përmirësohet menjëherë pas një misioni. Laboratorët e të nxënit janë një lloj organizate të të nxënit i dedikuar krijimit, mbledhjes dhe kontrollit të njohurive. <ref>{{Cite book |last=Cross |first=Rob |title=Strategic Learning in a Knowledge Economy |last2=Israelit |first2=Sam |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-7506-7223-8 |pages=92}}</ref> Organizatat e të nxënit gjithashtu adresojnë klimën organizative duke krijuar një mjedis mbështetës të të nxënit dhe duke praktikuar lidership që përforcon të nxënit. <ref>{{Cite journal |last=Edmondson |first=A. |last2=Garvin |first2=D. |last3=Gino |first3=F. |year=2008 |title=Is yours a learning organization? |journal=Harvard Business Review |volume=86 |issue=3 |pages=109–16, 134 |pmid=18411968}}</ref> Krijimi i një mjedisi mbështetës të të nxënit dhe përforcimi i të nxënit varet nga lidershipi i organizatës dhe kultura që ajo promovon. Udhëheqësit mund të krijojnë mundësi të të nxënit duke lehtësuar mjedise që përfshijnë aktivitete të të nxënit, duke krijuar një kulturë të të nxënit nëpërmjet normave, sjelljeve dhe rregullave, dhe duke udhëhequr proceset e diskursit duke dëgjuar, duke bërë pyetje dhe duke ofruar reagime. Udhëheqësit duhet të praktikojnë të nxënit individual që ata mbështesin duke mbetur të hapur ndaj perspektivave të reja, duke qenë të vetëdijshëm për paragjykimet personale, duke kërkuar ekspozim ndaj burimeve të pafiltruara dhe kontradiktore të informacionit dhe duke zhvilluar një ndjenjë përulësie. === Sistemet e menaxhimit të njohurive === Ndërsa proceset e të nxënit varen nga konteksti për optimizimin e transferimit të njohurive, zbatimi i [[Menaxhimi i njohurisë|sistemeve të menaxhimit të njohurive]] përfshin teknologjinë në këto procese. Sistemet e menaxhimit të njohurive janë teknologji që shërbejnë si një mjet depozitimi, komunikimi ose bashkëpunimi për transferimin dhe ruajtjen e njohurive. Përfshirja e njohurive në teknologji mund të parandalojë harresën organizative dhe të lejojë që njohuritë të transferohen përtej barrierave të tilla si distanca, njësia organizative dhe specializimi. Sistemet e menaxhimit të njohurive vetëm nuk janë domosdoshmërisht të suksesshme, por si një mjet komunikimi ato përforcojnë në mënyrë të prekshme aftësinë e individëve për të përhapur dhe përforcuar njohuritë e tyre. <ref name="Argote Book5" /> === Përhapja e inovacionit === Mësimi organizativ është i rëndësishëm për t'u marrë në konsideratë në lidhje me [[Inovacioni|inovacionin]], [[Sipërmarrja|sipërmarrjen]], ndryshimin teknologjik dhe [[Rritja ekonomike|rritjen ekonomike]], konkretisht brenda konteksteve të ndarjes së njohurive dhe të mësuarit ndërorganizativ. Si një nga dinamikat kryesore pas [[Ekonomia e njohurisë|ekonomisë së njohurive]], të mësuarit organizativ informon kuptimin tonë të transferimit të njohurive midis organizatave. Përvoja heterogjene jep rezultate më të mira të të nxënit sesa përvoja homogjene, dhe përhapja e njohurive përhap përvojën heterogjene nëpër organizata. <ref name="Sullivan BN 20022">{{Cite journal |last=Haunschild |first=PR |last2=Sullivan |first2=BN |year=2002 |title=Learning from complexity: Effects of prior accidents and incidents on airlines' learning |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=4 |pages=609–643 |doi=10.2307/3094911 |jstor=3094911 |hdl-access=free}}</ref> Teoria e përhapjes së inovacioneve eksploron se si dhe pse njerëzit përvetësojnë ide, praktika dhe produkte të reja. Mund të shihet si një nëngrup i konceptit antropologjik të përhapjes dhe mund të ndihmojë në shpjegimin se si përhapen idetë nga individët, rrjetet sociale dhe organizatat. Politika e inovacionit, iniciativat e zhvillimit ekonomik, përpjekjet e programeve arsimore dhe inkubacioni dhe përshpejtimi sipërmarrës mund të informohen të gjitha nga praktikat e të mësuarit organizativ. <ref>{{Cite journal |last=Hassan |first=Noha Ahmed |date=1 January 2020 |title=University business incubators as a tool for accelerating entrepreneurship: theoretical perspective |journal=Review of Economics and Political Science |volume=9 |issue=5 |pages=434–453 |doi=10.1108/REPS-10-2019-0142 |issn=2631-3561 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> === Mbrojtja e njohurive === Transformimi dixhital do të thotë që jo vetëm makinat dhe [[Teknologjia e informacionit|IT-ja]], por edhe njerëzit janë të ndërlidhur në mënyrë dixhitale. Njohuria nuk mund të sigurohet drejtpërdrejt në të njëjtën mënyrë siç mbrohet informacioni. Ekzistojnë metoda formale dhe joformale që mund të përdoren për të mbrojtur njohuritë organizative. Metodat formale përfshijnë metoda ligjore - të tilla si marrëveshjet e konfidencialitetit, [[Patenta|patentat]], [[E drejta e autorit|të drejtat e autorit]], [[Licenca|licencat]] dhe [[Marka tregtare|markat tregtare]] - dhe metoda teknike - të tilla si mbrojtja e kanaleve të komunikimit, sistemeve dhe ruajtjes dhe kufizimi teknik i aksesit në njohuri. Metodat joformale në vend të kësaj përfshijnë sekretin, arsimin, normat shoqërore dhe kompleksitetin, d.m.th. zgjedhjen me kujdes të njohurive që duhen ndarë dhe kujt, dhe sigurimin që të tjerët të bëjnë të njëjtën gjë. Metodat formale dhe joformale duhet të përdoren në një ekuilibër të mirë. <ref>{{Cite journal |last=Ilvonen |first=Ilona |last2=Thalmann |first2=Stefan |last3=Manhart |first3=Markus |last4=Sillaber |first4=Christian |date=2018-04-03 |title=Reconciling digital transformation and knowledge protection: a research agenda |url=https://doi.org/10.1080/14778238.2018.1445427 |journal=Knowledge Management Research & Practice |volume=16 |issue=2 |pages=235–244 |doi=10.1080/14778238.2018.1445427 |issn=1477-8238 |url-access=subscription}}</ref> === Mekanizmi i ndarjes së njohurive të brendshme === Mekanizmi i brendshëm i ndarjes së njohurive mund të promovojë dhe zhvillojë aftësitë e ndërmarrjes për të mësuar vazhdimisht dhe për t'u inovuar, si dhe të luajë një rol në motivimin e punonjësve për të shkëmbyer njohuri me njëri-tjetrin. Mekanizmi i brendshëm i ndarjes së njohurive mund t'u mundësojë ndërmarrjeve të përmirësojnë efikasitetin e inovacionit të produkteve përmes rikombinimit të njohurive bashkëpunuese dhe njohurive konkurruese. Mekanizmi i ndarjes së brendshme të njohurive është mënyra se si ndërmarrjet marrin njohuri nga konkurrentët. Ndërmarrjet së pari duhet të marrin njohuritë e disponueshme nga konkurrentët dhe më pas t'i përvetësojnë, transformojnë dhe përdorin këto njohuri të reja sipas karakteristikave të kompanisë së tyre. == Shih edhe == * [[Mësimi]] * [[Të nxënit]] * [[Mësimdhënia]] * [[Mësimi i veprimit]] * [[Komuniteti i të nxënit]] == Referime == [[Kategoria:Psikologji pedagogjike]] r1grc3w5pqylo4yjiebaccif3pkjpis 2995517 2995516 2026-06-09T19:22:31Z Edukatori 112234 2995517 wikitext text/x-wiki '''Mësimi organizativ''' është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive brenda një organizate. Një organizatë përmirësohet me kalimin e kohës ndërsa fiton përvojë. Nga kjo përvojë, ajo është në gjendje të krijojë njohuri. Këto njohuri janë të gjera, duke mbuluar çdo temë që mund ta përmirësojë një organizatë. Shembujt mund të përfshijnë mënyra për të rritur efikasitetin e prodhimit ose për të zhvilluar marrëdhënie të dobishme me investitorët. Njohuritë krijohen në katër njësi të ndryshme: individuale, grupore, organizative dhe ndërorganizative. Mënyra më e zakonshme për të matur të nxënit organizativ është një [[Kurba e të nxënit|kurbë e të nxënit]]. Kurbat e të nxënit janë një marrëdhënie që tregon se si, ndërsa një organizatë prodhon më shumë nga një produkt ose shërbim, ajo rrit produktivitetin, efikasitetin, besueshmërinë dhe/ose cilësinë e prodhimit me kthime në rënie . Kurbat e të nxënit ndryshojnë për shkak të shkallëve të të nxënit organizativ. Shkalla e të nxënit organizativ ndikohet nga aftësia individuale, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturat, rutinat dhe metodat e koordinimit. <ref name=":03">{{Cite book |last=Argote |first=Linda |title=Organizational Learning - Springer |year=2013 |isbn=978-1-4614-5250-8 |doi=10.1007/978-1-4614-5251-5 |author-link=Linda Argote}}</ref> == Rëndësia == Mësimi organizativ ndodh si një funksion i [[Përvoja|përvojës]] brenda një [[Organizata|organizate]] dhe i lejon organizatës të qëndrojë konkurruese në një mjedis në ndryshim të vazhdueshëm. Mësimi organizativ është një përmirësim i procesit që mund të rrisë efikasitetin, saktësinë dhe fitimet. Një shembull i botës reale i të mësuarit organizativ është se si një piceri e re do të ulë koston për picë ndërsa prodhimi kumulativ i picave rritet. <ref name=":03" /> Ndërsa stafi krijon më shumë pica; ata fillojnë të bëjnë pica më shpejt, stafi mëson se si të punojë së bashku dhe pajisjet vendosen në vendndodhjen më efikase duke çuar në kosto më të lira të krijimit. Një shembull i një mënyre më formale për të ndjekur dhe mbështetur të mësuarit organizativ është një [[Agjenda mësimore|axhendë mësimiore]]. Mësimi organizativ është një aspekt i [[Organizata|organizatave]] dhe një nënfushë e studimeve organizative . Si një aspekt i një organizate, mësimi organizativ është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive. Krijimi i [[Njohuria|njohurive]], ruajtja e njohurive dhe [[Transferi i njohurive|transferimi i njohurive]] mund të shihen si procese adaptive që janë funksione të përvojës. <ref>Cyert, Richard; March, James G. (1992). A Behavioral Theory of the Firm (2 ed.). Wiley-Blackwell. {{ISBN|0-631-17451-6}}. 172.</ref> [[Përvoja]] është njohuria që kontribuon në kuptimin procedural të një subjekti përmes përfshirjes ose ekspozimit. Hulumtimi brenda mësimit organizativ zbatohet në mënyrë specifike për atributet dhe sjelljen e kësaj njohurie dhe se si ajo mund të prodhojë ndryshime në [[Kognicioni|njohjen]], rutinat dhe [[Sjellja|sjelljet]] e një [[Organizata|organizate]] dhe individëve të saj. <ref>{{Cite journal |last=Easterby-Smith |first=M |last2=Crossan |first2=M |last3=Niccolini |first3=D |year=2000 |title=Organizational learning: Debates past, present andfuture |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-management-studies_2000-09_37_6/page/n4 |journal=Journal of Management Studies |volume=37 |issue=6 |pages=783–796 |doi=10.1111/1467-6486.00203}}</ref> Individët shihen kryesisht si mekanizma funksionalë për të mësuarit organizativ duke krijuar njohuri përmes përvojës. Megjithatë, njohuritë e individëve lehtësojnë të mësuarit brenda organizatës në tërësi vetëm nëse transferohen. Individët mund të mos i japin njohuritë e tyre ose të dalin nga organizata. Njohuritë që janë të integruara në organizatë, përveç individëve të saj, mund të ruhen. <ref name="Argote 20113">{{Cite journal |last=Argote |first=L. |year=2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Organizatat mund të ruajnë njohuritë në mënyra të tjera përveçse thjesht duke ruajtur individët, duke përfshirë përdorimin e depove të njohurive, të tilla si mjetet e komunikimit, proceset, axhendat e të mësuarit, rutinat, rrjetet dhe sistemet e kujtesës transaktive . <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=L |author-link=Linda Argote |last2=Ingram |first2=P |year=2000 |title=Knowledge transfer: A basis for competitive advantage in firms |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=82 |issue=1 |pages=150–169 |doi=10.1006/obhd.2000.2893}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Walsh |first=JP |author-link=James P. Walsh |last2=Ungson |first2=GR |year=1991 |title=Organizational memory |journal=Academy of Management Review |volume=16 |issue=1 |pages=57–91 |doi=10.5465/amr.1991.4278992}}</ref> Si nënfushë, të mësuarit organizativ është studimi i përvojës, njohurive dhe efekteve të njohurive brenda një konteksti organizativ. <ref>{{Cite journal |last=Fiol |first=M.C. |last2=Lyles |first2=M.A. |year=1985 |title=Organizational learning |journal=Academy of Management Review |volume=10 |issue=4 |pages=803–13 |doi=10.5465/amr.1985.4279103 |hdl-access=free}}</ref> Studimi i të mësuarit organizativ kontribuon drejtpërdrejt në shkencën e aplikuar të [[Menaxhimi i njohurisë|menaxhimit të njohurive]] (KM) dhe konceptin e [[Organizata që mëson|organizatës që mëson]]. Të mësuarit organizativ lidhet me studimet e teorisë organizative, komunikimit organizativ, sjelljes organizative, [[Psikologjia industriale dhe organizative|psikologjisë organizative]] dhe zhvillimit organizativ . Të mësuarit organizativ ka marrë kontribute nga fushat e [[Psikologjia pedagogjike|psikologjisë arsimore]], [[Sociologjia|sociologjisë]], [[Shkenca ekonomike|ekonomisë]], [[Antropologjia|antropologjisë]], [[Shkenca politike|shkencës politike]] dhe shkencës së menaxhimit . === Komunitetet e të nxënit === Organizatat fitojnë njohuri në njërën nga katër komunitetet organizative të [[të nxënit]] : individuale, ekipore, organizative dhe ndërorganizative. Të nxënit organizativ "përfshin procesin përmes të cilit komunitetet organizative (p.sh. grupet, departamentet, divizionet) ndryshojnë si rezultat i përvojës". Një shembull i të nxënit organizativ është një ekip kirurgjikal spitalor që mëson të përdorë teknologji të re që do të rrisë efikasitetin. * ''Mësimi individual'' është komuniteti më i vogël në të cilin mund të ndodhë mësimi. Një individ mëson aftësi ose ide të reja, dhe produktiviteti i tij në punë mund të rritet ndërsa fiton ekspertizë. Individi mund të vendosë nëse do ta ndajë apo jo njohurinë e tij me pjesën tjetër të grupit. Nëse individi largohet nga grupi dhe nuk e ndan njohurinë e tij para se të largohet, grupi e humbet këtë njohuri. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073">{{Cite journal |last=Wilson |first=Jeanne M. |last2=Goodman |first2=Paul S. |author-link2=Paul S. Goodman |last3=Cronin |first3=Matthew A. |year=2007 |title=Group Learning |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-review_2007-10_32_4/page/1041 |journal=Academy of Management Review |volume=32 |issue=4 |pages=1041–59 |doi=10.5465/amr.2007.26585724}}</ref> Në studimin e tyre mbi zhvillimin e softuerëve, Boh, Slaughter dhe Espinosa (2007) zbuluan se individët ishin më produktivë sa më shumë përvojë të specializuar kishin me një sistem të caktuar. <ref name="Argote Spektor4">{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |last2=Miron-Spektor |first2=Ella |year=2011 |title=Organizational learning: from experience to knowledge |journal=Organization Science |volume=22 |issue=5 |pages=1123–1137 |doi=10.1287/orsc.1100.0621}}</ref> * ''Mësimi në grup'' është komuniteti tjetër më i madh <ref>{{Cite book |last=Wenger |first=Etienne |title=Communities of Practice: Learning, Meaning, and Identity |date=1998 |publisher=Cambridge University Press}}Argote, L., Gruenfeld, D., and Naquin, C. "Group learning in organizations." Groups at Work: Advances in Theory and Research, ed., M. E. Turner (Lawrence Erlbaum, 2001).</ref> Ekzistojnë përkufizime kontradiktore të të mësuarit në grup midis studiuesve që e studiojnë atë. Një besim është se të mësuarit në grup është një proces në të cilin një grup ndërmerr veprime, merr reagime dhe i përdor këto reagime për të modifikuar veprimet e tyre të ardhshme. <ref>{{Cite journal |last=Sole |first=D. |last2=Edmondson |first2=A. C. |year=2002 |title=Situated knowledge and learning in dispersed teams |url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:37907101 |journal=British Journal of Management |volume=13 |issue=S2 |pages=S17–S34 |doi=10.1111/1467-8551.13.s2.3}}</ref> Një tjetër besim është se të mësuarit në grup ndodh kur një anëtar ndan njohuritë e tij individuale me anëtarët e tjerë të grupit. Të tjerë kanë sugjeruar se të mësuarit në grup është kryesisht një proces i zbulimit dhe korrigjimit të gabimeve ose se të mësuarit në grup ka të bëjë kryesisht me proceset e interpretimit dhe integrimit. <ref>{{Cite journal |last=Crossan |first=M.M |last2=Lane |first2=H.W. |last3=White |first3=R.E. |year=1999 |title=An organizational learning framework: From learning to institution |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-review_1999-07_24_3/page/522 |journal=Academy of Management Review |volume=24 |pages=522–537 |doi=10.5465/amr.1999.2202135}}</ref> Pasi të ndodhë kjo, të mësuarit individual shndërrohet në të mësuarit në grup. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073" /> Reagans, Argote dhe Brooks (2005) studiuan të mësuarit në grup duke shqyrtuar kirurgjinë e zëvendësimit të kyçeve në spitalet mësimore. Ata arritën në përfundimin se "rritja e përvojës së punës së bashku në një ekip nxiti koordinim dhe punë ekipore më të mirë". Të punuarit së bashku në një ekip gjithashtu u lejoi anëtarëve të ndanin njohuritë e tyre me të tjerët dhe të mësonin nga anëtarët e tjerë. Për të përmbledhur, përkufizimet e ndryshme mbulojnë aspektet e mëposhtme: pavarësia e detyrës (ajo që bën një anëtar i grupit ndikon dhe ndikohet nga një anëtar tjetër i grupit); ndërgjegjësimi social-psikologjik (anëtarët e perceptojnë veten si një grup dhe perceptohen si një grup); dhe integrimi social (grupi ekziston në një sistem më të madh shoqëror). * ''Mësimi organizativ'' është mënyra se si një organizatë krijon dhe organizon njohuritë që lidhen me funksionet dhe kulturën e saj. Mësimi organizativ ndodh në të gjitha aktivitetet e organizatës ''. Kornizat e fundit të praktikuesve kanë integruar teori të shumta të të mësuarit organizativ në qasjet e ekosistemeve të zbatueshme për fondacionet filantropike'', dhe kjo ndodh me shpejtësi të ndryshme. Qëllimi i të mësuarit organizativ është të përshtatet me sukses me mjediset në ndryshim, të përshtatet në kushte të pasigurta dhe të rrisë efikasitetin. <ref>{{Cite journal |last=Dodgson |first=Mark |year=1993 |title=Organizational learning: a review of some literatures |url=https://archive.org/details/sim_organization-studies_1993_14_3/page/375 |journal=Organization Studies |volume=14 |issue=3 |pages=375–394 |doi=10.1177/017084069301400303}}</ref> Sipas Argote (1993), menaxherët në fabrikat e prodhimit panë të ndodhte të mësuarit organizativ kur gjetën mënyra për t'i bërë punëtorët individualë më të aftë, për të përmirësuar "teknologjinë, mjetet dhe paraqitjen" e organizatës, për të përmirësuar strukturën e organizatës dhe për të përcaktuar pikat e forta të organizatës. Kornizat e fundit kanë integruar teori të shumta të të mësuarit organizativ në ndërtimin e qasjeve në të gjithë ekosistemin të zbatueshme për fondacionet filantropike. <ref>{{Cite web |last=Raynor |first=Jared |last2=Gasper |first2=Charles |date=4 qershor 2026 |title=Organization-Wide Learning in Philanthropy |url=https://www.tccgrp.com/resource/organization-wide-learning/ |access-date=4 qershor 2026 |website=TCC Group |language=en-US}}</ref> * ''Mësimi ndërorganizativ'' është mënyra se si organizata të ndryshme në një aleancë bashkëpunojnë, ndajnë njohuri dhe mësojnë nga njëra-tjetra. Një organizatë është në gjendje të përmirësojë "proceset dhe produktet e saj duke integruar njohuri dhe njohuri të reja" nga një organizatë tjetër. <ref name="Tucker, Anita L. 20073">{{Cite journal |last=Tucker |first=Anita L. |last2=Nembhard |first2=Ingrid M. |last3=Edmondson |first3=Amy C. |year=2007 |title=Implementing new practices: an empirical study of organizational learning in hospital intensive care units |url=https://archive.org/details/sim_management-science_2007-06_53_6/page/894 |journal=Management Science |volume=53 |issue=6 |pages=894–907 |doi=10.1287/mnsc.1060.0692}}</ref> Duke mësuar nga një organizatë tjetër, një organizatë është në gjendje të ulë kostot e kohës, të ulë rreziqet që lidhen me [[Zgjidhja e problemit|zgjidhjen e problemeve]] dhe të mësojë më shpejt. Të mësuarit nga një organizatë tjetër mund të nënkuptojë ose zbatimin e të njëjtave ide të përdorura nga ajo organizatë ose modifikimin e këtyre ideve, duke krijuar kështu inovacion. <ref name="Tucker, Anita L. 20073" /> Mësimi ndërorganizativ ndodh shpesh në modelet fikse të biznesit, siç është franchising. Marrësi i franchising-ut që kërkon të përdorë markën e franchising-ut duhet të mësojë se si ta përdorë modelin e biznesit të organizatës përpara se të fillojë një franchising. <ref>{{Cite journal |last=Hjalager |first=Anne-Mette |year=1999 |title=Interorganizational Learning Systems |journal=Human Systems Management |volume=18 |issue=1 |page=23 |doi=10.3233/HSM-1999-18104}}</ref> === Historia e studimit === Origjina e studimit të fokusuar të të mësuarit organizativ mund të gjurmohet në fund të viteve 1970, kur studiuesit e studiuan atë nga një këndvështrim psikologjik. Përparimet kryesore në këtë fushë përfshijnë: * ''Psikologjia e sjelljes dhe zhvillimi organizativ'' : Në veprën e tyre të vitit 1978 mbi të nxënit organizativ, [[Chris Argyris]] dhe [[Donald Schön]] zhvilluan konceptet e të nxënit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle . Të nxënit me një cikël të vetëm është procesi në të cilin një gabim korrigjohet duke përdorur një strategji ose metodë të ndryshme që pritet të japë një rezultat të ndryshëm dhe të suksesshëm. Merrni, për shembull, një person që vepron në një mënyrë të caktuar për të arritur një qëllim të caktuar. Nëse veprimet e këtij personi dështojnë në arritjen e qëllimit, me të nxënit me një cikël të vetëm, ky person do të reflektojë mbi veprimet e tij të mëparshme dhe, duke ecur përpara, do të ndërmarrë një sërë veprimesh të ndryshme për të arritur të njëjtin qëllim. Nga ana tjetër, të nxënit me dy cikle është një proces më i ndërlikuar në të cilin një gabim korrigjohet duke rimenduar qëllimin fillestar. Në shembullin e mëparshëm, personi do të tregonte të nxënit me dy cikle nëse do të zgjidhte të rivlerësonte qëllimin dhe besimet e tij në vend që thjesht të rivlerësonte veprimet e tij të dështuara. Pastaj ai do të ndërmarrë një sërë veprimesh që janë në përputhje me qëllimet dhe besimet e tij të rivlerësuara. Argyris dhe Schön shpjegojnë se proceset e të mësuarit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle janë të pranishme në organizata dhe janë dy lloje të të mësuarit organizativ. Të mësuarit me një cikël të vetëm ndodh kur një organizatë zbulon një gabim, e korrigjon atë dhe vazhdon me politikat dhe objektivat e saj aktuale. Të mësuarit me dy cikle ndodh kur një organizatë zbulon një gabim dhe ndryshon politikat dhe objektivat e saj përpara se të ndërmarrë veprime korrigjuese. * ''Përshtatja dhe rutinat'' : Në librin e tyre që përcakton teorinë e sjelljes së firmës, [[Richard Cyert]] dhe [[James G. March]] e përshkruan të mësuarit organizativ si sjellje adaptive të një organizate me kalimin e kohës. Kjo konsiston në përshtatjen e qëllimeve, përshtatjen në rregullat e vëmendjes dhe përshtatjen në rregullat e kërkimit. Një pjesë e të mësuarit organizativ është vendosja e qëllimeve dhe ndryshimi i këtyre qëllimeve me kalimin e kohës. Ato ndryshojnë së bashku me anëtarët e një organizate që krijohen ndërsa lindin probleme. Kur përcakton objektivat, një organizatë duhet të marrë në konsideratë tre variabla: "qëllimin e kaluar të organizatës, performancën e kaluar të organizatës dhe performancën e kaluar të organizatave të tjera 'të krahasueshme'". Përshtatja e rregullave të vëmendjes së një organizate konsiston në përcaktimin se cilat pjesë të mjedisit të një organizate kërkojnë më shumë vëmendje. Cyert dhe March japin shembullin e kritereve që një organizatë përdor për të vlerësuar performancën e punonjësve. Me kalimin e kohës, organizatat mësojnë se cilat kritere të përdorin për vlerësimet e tyre dhe sa peshë t'i japin secilit kriter. Ata gjithashtu përdorin shembullin e zgjedhjes së kritereve që duhet të përdorin kur krahasojnë organizatën e tyre me një të ngjashme. Përshtatja e një organizate në rregullat e kërkimit i referohet aftësisë së saj për të gjetur zgjidhje për problemet e saj. Meqenëse një zgjidhje varet nga problemi, rregullat e kërkimit të një organizate do të ndryshojnë në përputhje me rrethanat. Në mënyrë tipike, një organizatë do të ketë më shumë gjasa të kërkojë një zgjidhje në një mënyrë të caktuar nëse kjo metodë kërkimi më parë ka pasur sukses në gjetjen e një zgjidhjeje. Rregullat e kërkimit të një organizate do të varen nga sukseset ose dështimet e saj të mëparshme me rregullat alternative të kërkimit. * ''Kurbat e të nxënit'' nga Dutton & Thomas (1984): John M. Dutton dhe Annie Thomas organizuan studime në terren në industri të ndryshme për të studiuar shkallët e të nxënit në organizata. Ata zbuluan se gabimet dhe/ose kostot e punëtorëve ulen ndërsa ata mësojnë nga përvoja. Megjithatë, meqenëse njohuritë që punëtorët mund të mësojnë pakësohen me kalimin e kohës, ata nuk mund ta përmirësojnë performancën e tyre me një shkallë konstante. Në vend të kësaj, shkalla me të cilën ata përmirësohen zvogëlohet me më shumë përvojë. Dutton dhe Thomas zbuluan gjithashtu se ekzistojnë katër kategori shkakësore që ndikojnë në progresin e një firme. Dy kategori, të nxënit ekzogjen dhe endogjen, përshkruajnë burimin e progresit të një firme. Të nxënit ekzogjen ndodh kur një firmë merr informacion nga burime të jashtme që e lejojnë atë të përparojë. Shembuj të burimeve të jashtme përfshijnë "furnizuesit, klientët, konkurrentët dhe qeverinë". <ref name="jstor.org">{{Cite journal |last=Dutton |first=John M |year=1984 |title=Treating Progress Functions as a Managerial Opportunity |journal=The Academy of Management Review |volume=9 |issue=2 |pages=235–247 |doi=10.5465/amr.1984.4277639 |jstor=258437}}</ref> Të nxënit endogjen ndodh kur punonjësit mësojnë nga brenda firmës, gjë që "manifestohet nga ndryshimet teknike, të nxënit me punë të drejtpërdrejtë dhe zbutjen e rrjedhave të prodhimit". <ref name="jstor.org" /> Dy kategoritë e tjera, të nxënit e induktuar dhe autonom, përshkruajnë mjediset në të cilat ndodh progresi. Mësimi i induktuar ndodh kur një firmë bën investime ose shton burime në një mjedis për ta bërë atë të favorshëm për të mësuarit. Mësimi autonom ndodh kur prodhimi i qëndrueshëm çon në përmirësime automatike gjatë periudhave të gjata kohore. <ref name="jstor.org" /> == Njohuritë == [[Njohuria]] është një tregues i të mësuarit organizativ. Të mësuarit organizativ ndodh kur ka një ndryshim në njohuritë e një organizate. <ref name="Argote Spektor4"/> Studiuesit e matin njohurinë organizative në mënyra të ndryshme. Për shembull, disa studiues e vlerësojnë njohurinë si ndryshime në praktikat ose rutinat e një organizate që rrisin efikasitetin. Studiues të tjerë e bazojnë atë në numrin e patentave që ka një organizatë. <ref>{{Cite journal |last=Alcacer |first=Juan |last2=Gittelman |first2=Michelle |last3=Sampat |first3=Bhaven |year=2009 |title=Applicant and Examiner Citations in U.S. Patents: An Overview and Analysis |url=http://www.hbs.edu/research/pdf/09-016.pdf |journal=Research Policy |volume=38 |issue=2 |pages=415–427 |doi=10.1016/j.respol.2008.12.001}}</ref> [[Menaxhimi i njohurisë|Menaxhimi i njohurive]] është procesi i mbledhjes, zhvillimit dhe përhapjes së aseteve të njohurive për të mundësuar të mësuarit organizativ. === Natyra e dijes === [[Njohuria]] nuk është një burim homogjen. Edhe pse lidhet me të dhënat dhe informacionin, njohuria është e ndryshme nga këto konstrukte. Të dhënat janë një grup faktesh të përcaktuara dhe objektive që kanë të bëjnë me ngjarjet, ndërsa informacioni është një formë e të dhënave me vlerë të shtuar që shton kuptim përmes kontekstualizimit, kategorizimit, llogaritjes, korrigjimit ose kondensimit. Njohuria është versioni i aplikuar i informacionit, një kombinim i informacionit brenda përvojës, kornizimit, vlerës, kontekstualizimit dhe njohurive. Përvoja është njohuri që gjenerohet përmes ekspozimit ndaj dhe zbatimit të njohurive. Njohuria buron brenda dhe zbatohet nga njësitë e një organizate për të vlerësuar dhe përdorur përvojën dhe informacionin në mënyrë efektive. Njohuria mund të integrohet brenda depove, rutinave, proceseve, praktikave, mjeteve dhe normave, varësisht nga marrëdhënia midis informacionit, përvojës dhe njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |date=1 shtator 2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Dy forma të dallueshme të dijes, eksplicite dhe e heshtur, janë të rëndësishme në këtë drejtim. Dija eksplicite është e kodifikuar, sistematike, formale dhe e lehtë për t’u komunikuar. Dija e heshtur është personale, specifike për kontekstin, subjektive. * [[Njohuria eksplicite]] është njohuri që është e lehtë për t’u transferuar. Ndryshe nga njohuria e heshtur, njohuria eksplicite është deklarative ose faktike. Ajo transferohet përmes mediave të shkruara, verbale ose të kodifikuara. Shembuj të kësaj përfshijnë udhëzime, përkufizime dhe dokumente. Ndër punonjësit e saj, Toyota përhap njohuri eksplicite rreth prodhimit të linjës së saj të montimit . Toyota kërkon që çdo ekip punëtorësh dhe çdo punëtor individual të dokumentojnë detyrat e tyre, duke ofruar përshkrime të hollësishme se "si duhet të kryhet secila detyrë, sa kohë duhet të zgjasë secila detyrë, sekuencën e hapave që duhen ndjekur në kryerjen e secilës detyrë dhe hapat që duhen ndërmarrë nga secili punëtor në kontrollimin e punës së tij ose të saj". Kjo përdor njohuri eksplicite pasi njohuria transmetohet duke përdorur një kod, i cili është një dokument me përshkrime të hollësishme në rastin e Toyota-s. * [[Njohuria e heshtur]] është njohuri që është e vështirë të transferohet. Siç e përshkroi për herë të parë [[Michael Polanyi]], njohuria e heshtur është njohuria e procedurave. Është një lloj personal njohurie që nuk mund të ndahet thjesht përmes komunikimit me shkrim ose verbal. Ajo mësohet kryesisht përmes përvojës me kalimin e kohës. Për shembull, Toyota transferon njohuri të heshtura sa herë që hap një fabrikë të re montimi. Për të trajnuar punonjësit e saj të rinj për një fabrikë të re, Toyota dërgon një grup punonjësish të saj të rinj për të punuar në një nga fabrikat e saj të themeluara, ku punonjës me përvojë i trajnojnë ata. Pas këtij trajnimi afatgjatë, ata dërgohen përsëri në fabrikën e re për të transferuar njohuritë e tyre të prodhimit te pjesa tjetër e punonjësve të rinj. Ky është një transferim i njohurive të heshtura pasi kjo njohuri është shumë komplekse për t'u kodifikuar dhe për t'u transmetuar përmes një dokumenti. Kjo njohuri mund t'u transferohet punonjësve të rinj vetëm përmes praktikës dhe përvojës. === Matja e të nxënit === Mësimi organizativ gjurmon ndryshimet që ndodhin brenda një organizate, ndërsa ajo fiton njohuri dhe përvojë. Për të vlerësuar mësimin organizativ, njohuritë që një organizatë krijon, transferon dhe ruan duhet të përcaktohen në mënyrë sasiore. Studiuesit që studiojnë të nxënit organizativ kanë matur njohuritë e fituara përmes mënyrave të ndryshme, pasi nuk ka një mënyrë të vetme për ta matur atë. Silvia Gherardi e mati njohurinë si ndryshimin në praktikat brenda një organizate me kalimin e kohës, që në thelb është të nxënit nga përvoja. Në studimin e saj, ajo vëzhgoi një organizatë që fitonte njohuri ndërsa fillestarët e saj që punonin në kantiere ndërtimi mësonin rreth sigurisë përmes përvojës dhe bëheshin praktikues. George Huber e mati njohurinë si shpërndarjen e informacionit brenda një organizate. Në studimin e tij, ai vuri në dukje se "komponentët organizativë zakonisht zhvillojnë informacione 'të reja' duke bashkuar artikuj informacioni që marrin nga njësi të tjera organizative". <ref name="Huber, George P 1991">{{Cite journal |last=Huber |first=George P |year=1991 |title=Organizational Learning: The Contributing Processes and the Literatures |journal=Organization Science |volume=2 |issue=1 |pages=88–115 |doi=10.1287/orsc.2.1.88 |jstor=2634941}}</ref> Ai jep shembullin e "një departamenti transporti [që] mëson se ekziston një problem mungese duke krahasuar informacionin nga depoja me informacionin nga departamenti i shitjeve". <ref name="Huber, George P 1991" /> Një masë gjithnjë e më e zakonshme dhe e gjithanshme e të mësuarit organizativ është një kurbë e të mësuarit organizativ që demonstron efektet e kurbës së përvojës . Një kurbë e të mësuarit mat shkallën e një metrike të të mësuarit në krahasim me një metrikë për përvojën. [[Linda Argote]] shpjegon se "rritje të mëdha në produktivitet zakonisht ndodhin ndërsa organizatat fitojnë përvojë në prodhim". Megjithatë, Argote vëren gjithashtu se shkallët e të mësuarit të organizatave ndryshojnë. Argote identifikon tre faktorë që ndikojnë në këto shkallë: rritja e aftësisë së individëve, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturën e saj (siç janë rutinat dhe metodat e koordinimit të saj). Disa organizata tregojnë fitime të mëdha në produktivitet, ndërsa të tjerat tregojnë pak ose aspak fitime, duke pasur parasysh të njëjtën sasi përvoje. Kurbat e përvojës paraqesin koston në rënie të njësisë kundrejt njësive totale kumulative të prodhuara, një mënyrë e zakonshme për të matur efektin e përvojës. Forma lineare-lineare e të dhënave në të majtë transformohet në formën log-log në të djathtë për të demonstruar se rritja e aftësisë korrespondon me përvojën. === Modele teorike === Përpjekjet për të shpjeguar ndryshimin e normave në të nxënit organizativ nëpër organizata të ndryshme janë eksploruar në modele teorike. Konkretisht, modelet teorike të konceptuara nga John F. Muth, Bernardo Huberman dhe Christina Fang. * Modeli Muth (1986) ishte i pari që përfaqësoi kurbën e të mësuarit në një formë logaritmike lineare dhe u përqendrua në efektivitetin e kostos në proceset e organizatës. Ky model shqyrton marrëdhënien midis kostos për njësi dhe përvojës, duke deklaruar se uljet e kostos realizohen përmes marrjes së mostrave të rastësishme të pavarura, ose kërkimeve të rastësishme, nga një hapësirë alternativash teknologjike, menaxheriale ose sjelljeje. Ky model nuk synonte të eksploronte ndryshimet midis firmave, por shqyrtoi vetëm përmirësimet në prodhim me përvojë brenda një firme të vetme. <ref>{{Cite journal |last=Muth |first=John F. |date=1986 |title=Search Theory and the Manufacturing Progress Function |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1986-08_32_8/page/948 |journal=Management Science |volume=32 |issue=8 |pages=948–962 |doi=10.1287/mnsc.32.8.948}}</ref> * Modeli Huberman (2001) e mbushi këtë boshllëk dhe synonte të shpjegonte ndryshimin që mungonte në modelin e Muth dhe përqendrohet në gjetjen e shtigjeve gjithnjë e më të shkurtra dhe më efikase nga fundi në fund të një procesi montimi. Ky model vizualizohet më së miri në një grafik të lidhur me nyje që përfaqësojnë fazat në një proces dhe lidhje që përfaqësojnë rutinat lidhëse. Me anë të këtij modeli, të mësuarit mund të ndodhë përmes dy mekanizmave që shkurtojnë rrugën nga faza fillestare në fazën përfundimtare. I pari është me anë të disa shkurtesave që mund të identifikohen duke parë nyjet dhe duke hartuar dhe zbuluar rutina të reja, qëllimi ideal është të jetë në gjendje të eliminojë pika të caktuara kontakti dhe të gjejë shtigje më të shkurtra nga nyja fillestare në atë përfundimtare. Mekanizmi i dytë përfshin përmirësimin e rutinave: organizata mund të punojë për të zgjedhur lidhjen më efikase midis dy nyjeve në mënyrë që, nëse lind ndonjëherë një problem, anëtarët e një organizate të dinë saktësisht se kujt t'i drejtohen, duke u kursyer atyre një sasi të konsiderueshme kohe. <ref name=":03"/> * Modeli Fang (2011) ndan një qëllim kryesor me modelin Huberman: të ulë gradualisht hapat drejt fazës përfundimtare. Megjithatë, ky model ndjek më shumë një qasje të "caktimit të krediteve" në të cilën krediti u caktohet gjendjeve të njëpasnjëshme ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë, dhe më pas të mësuarit ndodh nëpërmjet përhapjes së krediteve. Kjo nënkupton që ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë me detyrën, ajo është më në gjendje të zhvillojë modele mendore gjithnjë e më të sakta që fillimisht identifikojnë vlerat e gjendjeve më afër qëllimit dhe më pas ato të gjendjeve më larg qëllimit. Kjo më pas çon në një numër të reduktuar hapash për të arritur qëllimin përfundimtar të organizatës dhe kështu mund të përmirësojë performancën e përgjithshme. <ref name=":03" /> === Konteksti dhe të nxënit === Përvoja e një organizate ndikon në të nxënit e saj, prandaj është e rëndësishme të studiohet edhe konteksti i klimës organizative, e cila ndikon në përvojën e një organizate. Ky kontekst i referohet karakteristikave të një organizate, konkretisht "strukturës, kulturës, teknologjisë, identitetit, kujtesës, qëllimeve, stimujve dhe strategjisë" së saj. <ref name="Argote Spektor4"/> Ai gjithashtu përfshin mjedisin e saj, i cili përbëhet nga konkurrentët, klientët dhe rregullatorët e saj. <ref name="Argote Spektor4" /> Ndërsa ky kontekst përcakton se si fitohet njohuria nga organizata, kjo njohuri modifikon kontekstin ndërsa organizata përshtatet me të. <ref name="Argote Spektor4" /> Konteksti kulturor i të nxënit i iniciuar nga udhëheqësi ka frymëzuar kërkime kyçe nëse organizata ka një orientim të të nxënit apo të performancës, <ref>{{Cite journal |last=Bunderson |first=J. S. |last2=Sutcliffe |first2=K.M. |year=2003 |title=Management team learning orientation and business unit performance |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-psychology_2003-06_88_3/page/552 |journal=J. Appl. Psychol. |volume=88 |issue=3 |pages=552–560 |doi=10.1037/0021-9010.88.3.552 |pmid=12814303}}</ref> një mjedis sigurie psikologjike, identitetin superior të grupit, <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=A. A. |last2=Argote |first2=L. |last3=Levine |first3=J.M. |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |journal=Organ. Behavior Human Decision Processes |volume=96 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> dhe dinamikën e grupit . <ref>{{Cite journal |last=Contu |first=A. |last2=Willmott |first2=H. |year=2003 |title=Re-embedding situatedness: The importance of power relationships in learning theory. |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_may-june-2003_14_3/page/283 |journal=Organ Sci |volume=14 |issue=3 |pages=283–296 |doi=10.1287/orsc.14.3.283.15167}}</ref> Hulumtimet mbi këto koncepte, si studimi i Edmondson (1999), tregojnë se një organizatë që vepron në një kontekst që promovon kuriozitetin, ndarjen e informacionit dhe sigurinë psikologjike, inkurajon të nxënit organizativ. "Dinamika e të nxënit në grup" është tema se si grupet ndajnë, gjenerojnë, vlerësojnë dhe kombinojnë njohuritë ndërsa punojnë së bashku. === Harresa organizative === Njohuritë e fituara përmes të mësuarit duke bërë diçka mund të zhvlerësohen me kalimin e kohës. Shkalla e amortizimit ndikohet nga shkalla e ndërrimit të individëve dhe mënyra se si ruhet njohuria brenda organizatës. Organizatat me shkallë më të larta të ndërrimit të personelit do të humbasin më shumë njohuri se të tjerat. Organizatat me njohuri të ngulitura në teknologji sesa në individë janë më rezistente ndaj harresës organizative. <ref name=":03"/> Shembuj: Në studimin e Liberty Shipyard, në kantieret detare ku u zvogëlua inputi relativ, kostoja individuale për njësi u rrit edhe me rritjen e prodhimit kumulativ. Në kantieret detare pa ulje relative të inputit, kostoja individuale për njësi u ul me rritjen e prodhimit kumulativ. <ref name=":03" /> Në një studim mbi prodhimin e aeroplanëve në Lockheed, kostot për njësi ranë me përvojën, por ky efekt u dobësua me kalimin e kohës. <ref name="benkard">{{Cite journal |last=Benkard |first=CL |year=2000 |title=Learning and forgetting: The dynamics of aircraft production |url=http://www.nber.org/papers/w7127.pdf |journal=American Economic Review |volume=90 |issue=4 |pages=1034–1054 |doi=10.1257/aer.90.4.1034}}</ref> == Proceset == Tre procese kryesore që nxisin të mësuarit organizativ janë krijimi i njohurive, ruajtja e tyre dhe transferimi i tyre. === Krijimi i njohurive === Krijimi i njohurive ka të bëjë konkretisht me [[Përvoja|Përvojën]] që mund të integrohet brenda organizatës. Përvoja është njohuri e gjeneruar nga ekspozimi i drejtpërdrejtë ndaj subjektit. Ky ekspozim i drejtpërdrejtë bëhet përmes detyrave që përfshijnë nevojat, proceset dhe mjedisin e organizatës. Njohuritë eksplicite dhe të heshtura përforcohen dhe kontekstualizohen kur organizata fiton njohuri. Ndërsa përvoja mund të prodhojë rezultate në të dhëna, informacion ose njohuri, përvoja në formën e njohurive është e dobishme pasi kjo mund të transferohet, të ruhet dhe të përdoret në mënyrë të heshtur ose të qartë brenda proceseve organizative. Krijimi i njohurive lidhet me kreativitetin dhe marrëdhënien e tij me përvojën. <ref name="Argote 20113"/> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A |last2=Greve |first2=HR |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–740 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Audia |first=PG |last2=Goncalo |first2=JA |year=2007 |title=Past success and creativity over time: A study of inventors in the hard disk drive industry |url=https://digitalcommons.ilr.cornell.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1026&context=articles |journal=Management Science |volume=52 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1287/mnsc.1060.0593 |hdl-access=free}}</ref> Krahasuar me transferimin e njohurive dhe ruajtjen e njohurive, krijimi i njohurive nuk ka marrë shumë vëmendje kërkimore. <ref>{{Cite journal |last=Antonacopoulou |first=EP |year=2009 |title=Impact and scholarship: Unlearning and practicing to co-create actionable knowledge |journal=Management Learning |volume=40 |issue=4 |pages=421–430 |doi=10.1177/1350507609336708}}</ref> ''Dimensionet e përvojës'' janë aspekte të përvojës që ndikojnë në formën dhe funksionin e krijimit të njohurive. * ''Dimensioni organizativ'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë ose tërthorësisë së përvojës së fituar përveç konfigurimeve të individëve, njësive dhe rrjeteve. <ref>{{Cite journal |last=Levitt |first=B |last2=March |first2=JG |year=1988 |title=Organizational learning |url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-sociology_1988_14/page/319 |journal=Annual Review of Sociology |volume=14 |pages=319–340 |doi=10.1146/annurev.soc.14.1.319 |doi-access=}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kim |first=P. H. |year=1997 |title=When what you know can hurt you: A study of experiential effects on group discussion and performance |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=69 |issue=2 |pages=165–177 |doi=10.1006/obhd.1997.2680}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A. |last2=Greve |first2=H.R. |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–40 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> * ''Dimensioni hapësinor'' i referohet përqendrimit ose shpërndarjes gjeografike të përvojës. <ref>{{Cite journal |last=Cramton |first=C. D. |year=2001 |title=The mutual knowledge problem and its consequences for dispersed collaboration |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_may-june-2001_12_3/page/346 |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=3 |pages=346–371 |doi=10.1287/orsc.12.3.346.10098}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Gibson |first=CB |last2=Gibbs |first2=JL |year=2006 |title=Unpacking the concept of virtuality: The effects of geographic dispersion, electronic dependence, dynamic structure, and national diversity on team innovation |journal=Administrative Science Quarterly |volume=51 |issue=3 |pages=451–495 |doi=10.2189/asqu.51.3.451}}</ref> * ''Dimensioni kohor'' i referohet frekuencës dhe ritmit me të cilin fitohet përvoja ose lidhjes së saj kohore me një detyrë. <ref>{{Cite journal |last=Herriott |first=S. R. |last2=Levinthal |first2=D. |last3=March |first3=J.G. |year=1985 |title=Learning from experience in organizations |url=https://archive.org/details/sim_american-economic-review_1985-06_75_3/page/298 |journal=American Economic Review |volume=75 |pages=298–302}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levinthal |first=D. A. |last2=March |first2=J. G. |year=1981 |title=A model of adaptive organizational search |url=https://archive.org/details/journal-of-economic-behavior-organization_1981-12_2_4/page/307 |journal=Journal of Economic Behavior and Organization |volume=2 |issue=4 |pages=307–333 |doi=10.1016/0167-2681(81)90012-3}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Pisano |first=GP |year=1994 |title=Knowledge, integration, and the locus of learning: An empirical analysis of process development |journal=Strategic Management Journal |volume=15 |issue=S1 |pages=85–100 |doi=10.1002/smj.4250150907}}</ref> * ''Dimensioni i përmbajtjes'' i referohet detyrës ose njësisë së lëndës, rezultatit, <ref>{{Cite journal |last=Sitkin |first=S.B. |year=1992 |title=Learning through failure: The strategy of small losses. Res. Organ |journal=Behaviour |volume=14 |pages=231–266}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Denrell |first=J. |last2=March |first2=J. |year=2001 |title=Adaptation as information restriction: The hot stove effect |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_september-october-2001_12_5/page/523 |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=5 |pages=523–538 |doi=10.1287/orsc.12.5.523.10092}}</ref> risisë, <ref>{{Cite journal |last=March |first=J. G. |last2=Sproull |first2=L.S. |last3=Tamuz |first3=M. |year=1991 |title=Learning from samples of one or fewer |journal=Organ Sci |volume=2 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1287/orsc.2.1.1 |pmc=<!--none--> |pmid=<!--none-->}}; Reprinted: {{Cite journal |last=March |first=JG |last2=Sproull |first2=LS |last3=Tamuz |first3=M |year=2003 |title=Learning from samples of one or fewer. 1991 |journal=Qual Saf Health Care |volume=12 |issue=6 |pages=465-71; discussion 471-2 |doi=10.1136/qhc.12.6.465 |pmc=1758026 |pmid=14645764}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Katila |first=R. |last2=Ahuja |first2=G. |year=2002 |title=Something old, something new: A longitudinal study of search behavior and new product introduction |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-journal_2002-12_45_6/page/1183 |journal=Academy of Management Journal |volume=45 |issue=6 |pages=1183–1194 |bibcode=2002AManJ..45.1183K |citeseerx=10.1.1.335.1453 |doi=10.2307/3069433 |jstor=3069433}}</ref> heterogjenitetit, <ref name="Sullivan BN 20022">{{Cite journal |last=Haunschild |first=PR |last2=Sullivan |first2=BN |year=2002 |title=Learning from complexity: Effects of prior accidents and incidents on airlines' learning |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2002-12_47_4/page/n8 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=4 |pages=609–643 |doi=10.2307/3094911 |jstor=3094911 |hdl-access=free}}</ref> dhe paqartësisë. <ref>{{Cite journal |last=Bohn |first=RE |year=1995 |title=Noise and learning in semiconductor manufacturing |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1995-01_41_1/page/31 |journal=Management Science |volume=41 |issue=1 |pages=31–42 |doi=10.1287/mnsc.41.1.31}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Repenning |first=N. P. |last2=Sterman |first2=J.D. |year=2002 |title=Capability traps and self-confirming attribution errors in the dynamics of process improvement |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2002-06_47_2/page/n66 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=2 |pages=265–295 |doi=10.2307/3094806 |jstor=3094806}}</ref> * ''Dimensioni i artificialitetit'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë së përvojës dhe shkallës në të cilën përvoja është fabrikuar, përshtatur ose transkriptuar. === Transferimi i njohurive === Transferimi i njohurive ka të bëjë me mekanizmat me të cilët përvoja përhapet dhe ngulitet brenda organizatës. Transferimi i njohurive mund të vlerësohet duke përdorur metrika të ndryshme, duke përfshirë kurbat e të mësuarit që demonstrojnë përmirësimet e procesit me kalimin e kohës duke krahasuar uljen e orëve të punës për të përfunduar një njësi prodhimi me njësitë kumulative të prodhuara me kalimin e kohës. Identifikimi i kurbave të të mësuarit organizativ nga Wright i parapriu konsideratave më komplekse të rezultateve që tani informojnë masat e transferimit të njohurive. Ndërsa njohuritë mund të transferohen në mënyrë të heshtur dhe të qartë si përvojë e drejtpërdrejtë, organizatat mund të prezantojnë procese dhe sisteme të menaxhimit të njohurive që lehtësojnë këtë transferim. Studiuesit hetojnë kontekstin e faktorëve dhe mekanizmave të ndryshëm që ndikojnë në transferimin e njohurive për të përcaktuar efektet e tyre të dobishme dhe të dëmshme. Faktorët e transferimit të njohurive përfshijnë dimensionet e njohurive të përshkruara në seksionin e mëparshëm, si dhe kontekstet në të cilat ato ndodhin dhe mekanizmat përmes të cilëve mund të ndodhin: * ''Konteksti relacional'' ka të bëjë me ndërlidhjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952">{{Cite journal |last=Darr |first=ED |last2=Argote |first2=L |last3=Epple |first3=D |year=1995 |title=The acquisition, transfer and depreciation of knowledge in service organizations: Productivity in franchises |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1995-11_41_11/page/1750 |journal=Management Science |volume=41 |issue=11 |pages=1750–1762 |doi=10.1287/mnsc.41.11.1750}}</ref> * ''Konteksti kognitiv'' ka të bëjë me aftësitë mendore dhe proceset që lidhen me njohuritë. * ''Konteksti motivues'' i preferencave personale dhe ndikimeve sociale ndikon në sjelljet e transferimit të njohurive direkt ose indirekt. * ''Konteksti emocional'' ndikon në gjendjen mendore dhe ndjenjën e sigurisë, të cilat ndikojnë në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Elkjaer |first=B |year=2004 |title=Organizational learning: The 'third way' |journal=Management Learning |volume=35 |issue=4 |pages=419–434 |doi=10.1177/1350507604048271}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levin |first=DZ |last2=Kurtzberg |first2=T |last3=Phillips |first3=KW |last4=Lount |first4=RB |last5=Jnr |year=2010 |title=The role of affect in knowledge transfer |journal=Group Dynamics |volume=14 |issue=2 |pages=123–142 |doi=10.1037/a0017317}}</ref> * ''Rrjetet sociale'' përcaktojnë rrjedhat përmes të cilave mund të transferohet njohuria dhe kufizimet e kushtëzuara të bazuara në nyje mbi transferimin. <ref>{{Cite journal |last=Hansen |first=M |year=1999 |title=The search-transfer problem: The role of weak ties in sharing knowledge across organizational subunits |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_1999-03_44_1/page/n89 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=44 |issue=1 |pages=82–112 |doi=10.2307/2667032 |jstor=2667032}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Reagans |first=R |last2=McEvily |first2=B |year=2003 |title=Network structure and knowledge transfer: The effects of cohesion and range |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2003-06_48_2/page/1989 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=2 |pages=240–267 |citeseerx=10.1.1.458.1753 |doi=10.2307/3556658 |jstor=3556658}}</ref> * ''Lëvizja e personelit'' midis njësive dhe organizatave ndikon në njohuritë e disponueshme dhe kufizimet gjeografike, kronologjike dhe sociale në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Almedia |first=P |last2=Kogut |first2=B |year=1999 |title=Localization of knowledge and the mobility of engineers in regional networks |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1999-07_45_7/page/n6 |journal=Organization Science |volume=45 |issue=7 |pages=905–917 |citeseerx=10.1.1.568.8647 |doi=10.1287/mnsc.45.7.905}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=AA |last2=Argote |first2=L |last3=Levine |first3=JM |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |url=https://archive.org/details/sim_organizational-behavior-and-human-decision-processes_2005-01_96_1/page/n55 |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=96 |issue=1 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> * ''Rutinat'' ndikojnë në transferimin e njohurive pasi ato përmbajnë njohuri të ngulitura dhe e mësojnë atë përmes përvojës duke përsëritur rutinën. <ref name="Argote L 19902">{{Cite journal |last=Argote |first=L |last2=Beckman |first2=SL |last3=Epple |first3=D |year=1990 |title=The persistence and transfer of learning in industrial settings |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1990-02_36_2/page/140 |journal=Management Science |volume=36 |issue=2 |pages=140–154 |citeseerx=10.1.1.357.3312 |doi=10.1287/mnsc.36.2.140}}</ref> * ''Shabllonet'' ndikojnë në transferimin e njohurive ashtu siç ndikojnë në parametrat e inkuadrimit, përgatitjes paraprake, vëllimit dhe përmbajtjes për shkëmbimet formale të njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Jensen |first=RJ |last2=Szulanski |first2=G |year=2007 |title=Template use and the effectiveness of knowledge transfer |url=https://scholarsarchive.byu.edu/facpub/226 |journal=Management Science |volume=53 |issue=11 |pages=1716–1730 |doi=10.1287/mnsc.1070.0740}}</ref> * ''Aleancat'' ndikojnë në transferimin e njohurive midis grupeve formale dhe joformale. <ref>{{Cite journal |last=Gulati |first=R |year=1999 |title=Network location and learning: The influence of network resources and firm capabilities on alliance formation |url=https://archive.org/details/sim_strategic-management-journal_1999-05_20_5/page/397 |journal=Strategic Management Journal |volume=20 |issue=5 |pages=397–420 |doi=10.1002/(sici)1097-0266(199905)20:5<397::aid-smj35>3.3.co;2-b}}</ref> === Mbetja e njohurive === Ruajtja e njohurive ka të bëjë me sjelljen e njohurive që janë ngulitur brenda organizatës, të karakterizuara nga memoria organizative. Kujtesa organizative, e përcaktuar nga masa të tilla si njohuritë kumulative dhe shkalla e prishjes me kalimin e kohës, ndikohet nga përvoja, proceset dhe depot e njohurive që ndikojnë në ruajtjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952" /> <ref name="Argote L 19902" /> <ref name="benkard" /> Depot e njohurive janë me rëndësi kyçe pasi ato janë mjete të qëllimshme për të rritur ruajtjen e njohurive. Depot mund të përfshijnë rregullat dhe rutinat e organizatës, <ref>{{Cite journal |last=Kieser |first=A |last2=Koch |first2=U |year=2008 |title=Bounded rationality and organizational learning based on rule changes |journal=Management Learning |volume=39 |issue=3 |pages=329–347 |doi=10.1177/1350507608090880}}</ref> të ndryshuara nga proceset e zhvillimit rutinë <ref>{{Cite journal |last=Cohen |first=MD |last2=Bacdayan |first2=P |year=1994 |title=Organizational routines are stored as procedural memory: Evidence from a laboratory study |journal=Organization Science |volume=5 |issue=4 |pages=554–568 |doi=10.1287/orsc.5.4.554}}</ref> dhe modifikimit rutinë. <ref>{{Cite journal |last=Feldman |first=MS |last2=Pentland |first2=BT |year=2003 |title=Reconceptualizing organizational routines as a source of flexibility and change |url=http://www.escholarship.org/uc/item/6rb6f923 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=1 |pages=94–118 |doi=10.2307/3556620 |jstor=3556620}}</ref> Sistemet e memories transaktive janë metoda shtesë me të cilat mbajtësit e njohurive brenda organizatës mund të identifikohen dhe përdoren, në varësi të zhvillimit të tyre <ref>{{Cite journal |last=Hollingshead |first=A |year=2001 |title=Cognitive interdependence and convergent expectations in transitive memory |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-personality-and-social-psychology_2001-12_81_6/page/1080 |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=81 |issue=6 |pages=1080–1089 |doi=10.1037/0022-3514.81.6.1080 |pmid=11761309}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Lewis |first=K |year=2004 |title=Knowledge and performance in knowledge worker teams: A longitudinal study of transactive memory stems |url=https://archive.org/details/sim_management-science_2004-11_50_11/page/1519 |journal=Management Science |volume=50 |issue=11 |pages=1519–1533 |doi=10.1287/mnsc.1040.0257}}</ref> dhe performancës. <ref>{{Cite journal |last=Liang |first=DW |last2=Moreland |first2=R |last3=Argote |first3=L |year=1995 |title=Group versus individual training and group performance: The mediating role of transactive memory system |url=https://archive.org/details/sim_personality-and-social-psychology-bulletin_1995-04_21_4/page/384 |journal=Personality and Social Psychology Bulletin |volume=21 |issue=4 |pages=384–393 |doi=10.1177/0146167295214009}}</ref> Organizatat që ruajnë pjesën më të madhe të njohurive të tyre tek individët janë të ndjeshme ndaj humbjes së atij informacioni me shkallë të lartë të qarkullimit. Në një studim mbi të mësuarit organizativ në industrinë e automobilave dhe të ushqimit të shpejtë, Argote zbuloi se shkallët e larta të qarkullimit çojnë në produktivitet më të ulët dhe kujtesë të zvogëluar organizative. <ref name=":03" /> == Zbatimi == Zbatimet e kërkimit dhe konteksteve të të mësuarit organizativ për lehtësimin dhe praktikat e të mësuarit organizativ janë të shumta. Kurbat e përvojës mund të përdoren për të bërë parashikime të kostove të prodhimit, për të krahasuar performancën midis njësive, për të identifikuar efektet e proceseve dhe praktikave të ndryshme dhe për të marrë vendime financiare të informuara se si të ndahen burimet. Shfrytëzimi i koncepteve të transferimit dhe ruajtjes së njohurive për të njohur, ruajtur dhe rimarrë njohuritë e ngulitura mund t'i ndihmojë organizatat të bëhen më efikase me njohuritë e tyre. Teoritë e të mësuarit organizativ dhe praktikat e menaxhimit të njohurive mund të zbatohen në vendimet e dizajnit organizativ dhe lidershipit. == Menaxhimi i njohurive == Koncepte dhe praktika të ndryshme [[Menaxhimi i njohurisë|të menaxhimit të njohurive]] janë produkte relevante të kërkimit mbi të nxënit organizativ. Puna mbi transferimin e njohurive zbatohet për ruajtjen e njohurive dhe kontribuon në shumë nga aplikimet e listuara më poshtë, duke përfshirë praktikat e ndërtimit të organizatave të të nxënit, zbatimin e sistemeve të menaxhimit të njohurive dhe kontekstin e tyre për të nxënit ndërorganizativ dhe përhapjen e [[Inovacioni|inovacioneve]] . === Zhvillimi i organizatave të të nxënit === Organizatat e të nxënit janë organizata që punojnë në mënyrë aktive për të optimizuar të nxënit. Organizatat e të nxënit përdorin procesin aktiv të [[Menaxhimi i njohurisë|menaxhimit të njohurive]] për të hartuar procese dhe sisteme organizative që lehtësojnë konkretisht krijimin, transferimin dhe ruajtjen e njohurive. Metakognicioni organizativ përdoret për t'iu referuar proceseve me anë të të cilave organizata 'di atë që di'. Studimi i të nxënit organizativ dhe fusha të tjera të kërkimit si zhvillimi organizativ, teoria e sistemit dhe [[shkenca kognitive]] ofrojnë bazën teorike për të përshkruar në mënyrë specifike këto ndërhyrje. <ref name="Senge20102">{{Cite book |last=Peter M. Senge |url=https://books.google.com/books?id=b0XHUvs_iBkC |title=The Fifth Discipline: The Art & Practice of The Learning Organization |date=31 March 2010 |publisher=Crown Publishing Group |isbn=978-0-307-47764-4}}</ref> Një shembull i një procesi organizativ të zbatuar për të rritur të nxënit organizativ është përdorimi nga Ushtria Amerikane i një procesi të strukturuar formalisht të përmbledhjes të quajtur një rishikim pas veprimit (AAR) për të analizuar se çfarë ndodhi, pse ndodhi dhe si mund të përmirësohet menjëherë pas një misioni. Laboratorët e të nxënit janë një lloj organizate të të nxënit i dedikuar krijimit, mbledhjes dhe kontrollit të njohurive. <ref>{{Cite book |last=Cross |first=Rob |title=Strategic Learning in a Knowledge Economy |last2=Israelit |first2=Sam |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-7506-7223-8 |pages=92}}</ref> Organizatat e të nxënit gjithashtu adresojnë klimën organizative duke krijuar një mjedis mbështetës të të nxënit dhe duke praktikuar lidership që përforcon të nxënit. <ref>{{Cite journal |last=Edmondson |first=A. |last2=Garvin |first2=D. |last3=Gino |first3=F. |year=2008 |title=Is yours a learning organization? |journal=Harvard Business Review |volume=86 |issue=3 |pages=109–16, 134 |pmid=18411968}}</ref> Krijimi i një mjedisi mbështetës të të nxënit dhe përforcimi i të nxënit varet nga lidershipi i organizatës dhe kultura që ajo promovon. Udhëheqësit mund të krijojnë mundësi të të nxënit duke lehtësuar mjedise që përfshijnë aktivitete të të nxënit, duke krijuar një kulturë të të nxënit nëpërmjet normave, sjelljeve dhe rregullave, dhe duke udhëhequr proceset e diskursit duke dëgjuar, duke bërë pyetje dhe duke ofruar reagime. Udhëheqësit duhet të praktikojnë të nxënit individual që ata mbështesin duke mbetur të hapur ndaj perspektivave të reja, duke qenë të vetëdijshëm për paragjykimet personale, duke kërkuar ekspozim ndaj burimeve të pafiltruara dhe kontradiktore të informacionit dhe duke zhvilluar një ndjenjë përulësie. <ref name="Argote Book5">Argote, Linda. Organizational Learning: Creating, Retaining, and Transferring Knowledge. Boston: Kluwer Academic, 1999. 28.</ref> === Sistemet e menaxhimit të njohurive === Ndërsa proceset e të nxënit varen nga konteksti për optimizimin e transferimit të njohurive, zbatimi i [[Menaxhimi i njohurisë|sistemeve të menaxhimit të njohurive]] përfshin teknologjinë në këto procese. Sistemet e menaxhimit të njohurive janë teknologji që shërbejnë si një mjet depozitimi, komunikimi ose bashkëpunimi për transferimin dhe ruajtjen e njohurive. Përfshirja e njohurive në teknologji mund të parandalojë harresën organizative dhe të lejojë që njohuritë të transferohen përtej barrierave të tilla si distanca, njësia organizative dhe specializimi. Sistemet e menaxhimit të njohurive vetëm nuk janë domosdoshmërisht të suksesshme, por si një mjet komunikimi ato përforcojnë në mënyrë të prekshme aftësinë e individëve për të përhapur dhe përforcuar njohuritë e tyre. <ref name="Argote Book5" /> === Përhapja e inovacionit === Mësimi organizativ është i rëndësishëm për t'u marrë në konsideratë në lidhje me [[Inovacioni|inovacionin]], [[Sipërmarrja|sipërmarrjen]], ndryshimin teknologjik dhe [[Rritja ekonomike|rritjen ekonomike]], konkretisht brenda konteksteve të ndarjes së njohurive dhe të mësuarit ndërorganizativ. Si një nga dinamikat kryesore pas [[Ekonomia e njohurisë|ekonomisë së njohurive]], të mësuarit organizativ informon kuptimin tonë të transferimit të njohurive midis organizatave. Përvoja heterogjene jep rezultate më të mira të të nxënit sesa përvoja homogjene, dhe përhapja e njohurive përhap përvojën heterogjene nëpër organizata. <ref name="Sullivan BN 20022"/> Teoria e përhapjes së inovacioneve eksploron se si dhe pse njerëzit përvetësojnë ide, praktika dhe produkte të reja. Mund të shihet si një nëngrup i konceptit antropologjik të përhapjes dhe mund të ndihmojë në shpjegimin se si përhapen idetë nga individët, rrjetet sociale dhe organizatat. Politika e inovacionit, iniciativat e zhvillimit ekonomik, përpjekjet e programeve arsimore dhe inkubacioni dhe përshpejtimi sipërmarrës mund të informohen të gjitha nga praktikat e të mësuarit organizativ. <ref>{{Cite journal |last=Hassan |first=Noha Ahmed |date=1 January 2020 |title=University business incubators as a tool for accelerating entrepreneurship: theoretical perspective |journal=Review of Economics and Political Science |volume=9 |issue=5 |pages=434–453 |doi=10.1108/REPS-10-2019-0142 |issn=2631-3561 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> === Mbrojtja e njohurive === Transformimi dixhital do të thotë që jo vetëm makinat dhe [[Teknologjia e informacionit|IT-ja]], por edhe njerëzit janë të ndërlidhur në mënyrë dixhitale. Njohuria nuk mund të sigurohet drejtpërdrejt në të njëjtën mënyrë siç mbrohet informacioni. Ekzistojnë metoda formale dhe joformale që mund të përdoren për të mbrojtur njohuritë organizative. Metodat formale përfshijnë metoda ligjore - të tilla si marrëveshjet e konfidencialitetit, [[Patenta|patentat]], [[E drejta e autorit|të drejtat e autorit]], [[Licenca|licencat]] dhe [[Marka tregtare|markat tregtare]] - dhe metoda teknike - të tilla si mbrojtja e kanaleve të komunikimit, sistemeve dhe ruajtjes dhe kufizimi teknik i aksesit në njohuri. Metodat joformale në vend të kësaj përfshijnë sekretin, arsimin, normat shoqërore dhe kompleksitetin, d.m.th. zgjedhjen me kujdes të njohurive që duhen ndarë dhe kujt, dhe sigurimin që të tjerët të bëjnë të njëjtën gjë. Metodat formale dhe joformale duhet të përdoren në një ekuilibër të mirë. <ref>{{Cite journal |last=Ilvonen |first=Ilona |last2=Thalmann |first2=Stefan |last3=Manhart |first3=Markus |last4=Sillaber |first4=Christian |date=2018-04-03 |title=Reconciling digital transformation and knowledge protection: a research agenda |url=https://doi.org/10.1080/14778238.2018.1445427 |journal=Knowledge Management Research & Practice |volume=16 |issue=2 |pages=235–244 |doi=10.1080/14778238.2018.1445427 |issn=1477-8238 |url-access=subscription}}</ref> === Mekanizmi i ndarjes së njohurive të brendshme === Mekanizmi i brendshëm i ndarjes së njohurive mund të promovojë dhe zhvillojë aftësitë e ndërmarrjes për të mësuar vazhdimisht dhe për t'u inovuar, si dhe të luajë një rol në motivimin e punonjësve për të shkëmbyer njohuri me njëri-tjetrin. Mekanizmi i brendshëm i ndarjes së njohurive mund t'u mundësojë ndërmarrjeve të përmirësojnë efikasitetin e inovacionit të produkteve përmes rikombinimit të njohurive bashkëpunuese dhe njohurive konkurruese. Mekanizmi i ndarjes së brendshme të njohurive është mënyra se si ndërmarrjet marrin njohuri nga konkurrentët. Ndërmarrjet së pari duhet të marrin njohuritë e disponueshme nga konkurrentët dhe më pas t'i përvetësojnë, transformojnë dhe përdorin këto njohuri të reja sipas karakteristikave të kompanisë së tyre. == Shih edhe == * [[Mësimi]] * [[Të nxënit]] * [[Mësimdhënia]] * [[Mësimi i veprimit]] * [[Komuniteti i të nxënit]] == Referime == [[Kategoria:Psikologji pedagogjike]] d3odez8wji8sojsa1zhzssdl98mk0c0 2995519 2995517 2026-06-09T19:24:08Z Edukatori 112234 2995519 wikitext text/x-wiki '''Mësimi organizativ''' është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive brenda një organizate. Një organizatë përmirësohet me kalimin e kohës ndërsa fiton përvojë. Nga kjo përvojë, ajo është në gjendje të krijojë njohuri. Këto njohuri janë të gjera, duke mbuluar çdo temë që mund ta përmirësojë një organizatë. Shembujt mund të përfshijnë mënyra për të rritur efikasitetin e prodhimit ose për të zhvilluar marrëdhënie të dobishme me investitorët. Njohuritë krijohen në katër njësi të ndryshme: individuale, grupore, organizative dhe ndërorganizative. Mënyra më e zakonshme për të matur të nxënit organizativ është një [[Kurba e të nxënit|kurbë e të nxënit]]. Kurbat e të nxënit janë një marrëdhënie që tregon se si, ndërsa një organizatë prodhon më shumë nga një produkt ose shërbim, ajo rrit produktivitetin, efikasitetin, besueshmërinë dhe/ose cilësinë e prodhimit me kthime në rënie . Kurbat e të nxënit ndryshojnë për shkak të shkallëve të të nxënit organizativ. Shkalla e të nxënit organizativ ndikohet nga aftësia individuale, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturat, rutinat dhe metodat e koordinimit. <ref name=":03">{{Cite book |last=Argote |first=Linda |title=Organizational Learning - Springer |year=2013 |isbn=978-1-4614-5250-8 |doi=10.1007/978-1-4614-5251-5 |author-link=Linda Argote}}</ref> == Rëndësia == Mësimi organizativ ndodh si një funksion i [[Përvoja|përvojës]] brenda një [[Organizata|organizate]] dhe i lejon organizatës të qëndrojë konkurruese në një mjedis në ndryshim të vazhdueshëm. Mësimi organizativ është një përmirësim i procesit që mund të rrisë efikasitetin, saktësinë dhe fitimet. Një shembull i botës reale i të mësuarit organizativ është se si një piceri e re do të ulë koston për picë ndërsa prodhimi kumulativ i picave rritet. <ref name=":03" /> Ndërsa stafi krijon më shumë pica; ata fillojnë të bëjnë pica më shpejt, stafi mëson se si të punojë së bashku dhe pajisjet vendosen në vendndodhjen më efikase duke çuar në kosto më të lira të krijimit. Një shembull i një mënyre më formale për të ndjekur dhe mbështetur të mësuarit organizativ është një [[Agjenda mësimore|axhendë mësimiore]]. Mësimi organizativ është një aspekt i [[Organizata|organizatave]] dhe një nënfushë e studimeve organizative . Si një aspekt i një organizate, mësimi organizativ është procesi i krijimit, ruajtjes dhe transferimit të njohurive. Krijimi i [[Njohuria|njohurive]], ruajtja e njohurive dhe [[Transferi i njohurive|transferimi i njohurive]] mund të shihen si procese adaptive që janë funksione të përvojës. <ref>Cyert, Richard; March, James G. (1992). A Behavioral Theory of the Firm (2 ed.). Wiley-Blackwell. {{ISBN|0-631-17451-6}}. 172.</ref> [[Përvoja]] është njohuria që kontribuon në kuptimin procedural të një subjekti përmes përfshirjes ose ekspozimit. Hulumtimi brenda mësimit organizativ zbatohet në mënyrë specifike për atributet dhe sjelljen e kësaj njohurie dhe se si ajo mund të prodhojë ndryshime në [[Kognicioni|njohjen]], rutinat dhe [[Sjellja|sjelljet]] e një [[Organizata|organizate]] dhe individëve të saj. <ref>{{Cite journal |last=Easterby-Smith |first=M |last2=Crossan |first2=M |last3=Niccolini |first3=D |year=2000 |title=Organizational learning: Debates past, present andfuture |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-management-studies_2000-09_37_6/page/n4 |journal=Journal of Management Studies |volume=37 |issue=6 |pages=783–796 |doi=10.1111/1467-6486.00203}}</ref> Individët shihen kryesisht si mekanizma funksionalë për të mësuarit organizativ duke krijuar njohuri përmes përvojës. Megjithatë, njohuritë e individëve lehtësojnë të mësuarit brenda organizatës në tërësi vetëm nëse transferohen. Individët mund të mos i japin njohuritë e tyre ose të dalin nga organizata. Njohuritë që janë të integruara në organizatë, përveç individëve të saj, mund të ruhen. <ref name="Argote 20113">{{Cite journal |last=Argote |first=L. |year=2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Organizatat mund të ruajnë njohuritë në mënyra të tjera përveçse thjesht duke ruajtur individët, duke përfshirë përdorimin e depove të njohurive, të tilla si mjetet e komunikimit, proceset, axhendat e të mësuarit, rutinat, rrjetet dhe sistemet e kujtesës transaktive . <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=L |author-link=Linda Argote |last2=Ingram |first2=P |year=2000 |title=Knowledge transfer: A basis for competitive advantage in firms |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=82 |issue=1 |pages=150–169 |doi=10.1006/obhd.2000.2893}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Walsh |first=JP |author-link=James P. Walsh |last2=Ungson |first2=GR |year=1991 |title=Organizational memory |journal=Academy of Management Review |volume=16 |issue=1 |pages=57–91 |doi=10.5465/amr.1991.4278992}}</ref> Si nënfushë, të mësuarit organizativ është studimi i përvojës, njohurive dhe efekteve të njohurive brenda një konteksti organizativ. <ref>{{Cite journal |last=Fiol |first=M.C. |last2=Lyles |first2=M.A. |year=1985 |title=Organizational learning |journal=Academy of Management Review |volume=10 |issue=4 |pages=803–13 |doi=10.5465/amr.1985.4279103 |hdl-access=free}}</ref> Studimi i të mësuarit organizativ kontribuon drejtpërdrejt në shkencën e aplikuar të [[Menaxhimi i njohurisë|menaxhimit të njohurive]] (KM) dhe konceptin e [[Organizata që mëson|organizatës që mëson]]. Të mësuarit organizativ lidhet me studimet e teorisë organizative, komunikimit organizativ, sjelljes organizative, [[Psikologjia industriale dhe organizative|psikologjisë organizative]] dhe zhvillimit organizativ . Të mësuarit organizativ ka marrë kontribute nga fushat e [[Psikologjia pedagogjike|psikologjisë arsimore]], [[Sociologjia|sociologjisë]], [[Shkenca ekonomike|ekonomisë]], [[Antropologjia|antropologjisë]], [[Shkenca politike|shkencës politike]] dhe shkencës së menaxhimit . === Komunitetet e të nxënit === Organizatat fitojnë njohuri në njërën nga katër komunitetet organizative të [[të nxënit]] : individuale, ekipore, organizative dhe ndërorganizative. Të nxënit organizativ "përfshin procesin përmes të cilit komunitetet organizative (p.sh. grupet, departamentet, divizionet) ndryshojnë si rezultat i përvojës". Një shembull i të nxënit organizativ është një ekip kirurgjikal spitalor që mëson të përdorë teknologji të re që do të rrisë efikasitetin. * ''Mësimi individual'' është komuniteti më i vogël në të cilin mund të ndodhë mësimi. Një individ mëson aftësi ose ide të reja, dhe produktiviteti i tij në punë mund të rritet ndërsa fiton ekspertizë. Individi mund të vendosë nëse do ta ndajë apo jo njohurinë e tij me pjesën tjetër të grupit. Nëse individi largohet nga grupi dhe nuk e ndan njohurinë e tij para se të largohet, grupi e humbet këtë njohuri. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073">{{Cite journal |last=Wilson |first=Jeanne M. |last2=Goodman |first2=Paul S. |author-link2=Paul S. Goodman |last3=Cronin |first3=Matthew A. |year=2007 |title=Group Learning |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-review_2007-10_32_4/page/1041 |journal=Academy of Management Review |volume=32 |issue=4 |pages=1041–59 |doi=10.5465/amr.2007.26585724}}</ref> Në studimin e tyre mbi zhvillimin e softuerëve, Boh, Slaughter dhe Espinosa (2007) zbuluan se individët ishin më produktivë sa më shumë përvojë të specializuar kishin me një sistem të caktuar. <ref name="Argote Spektor4">{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |last2=Miron-Spektor |first2=Ella |year=2011 |title=Organizational learning: from experience to knowledge |journal=Organization Science |volume=22 |issue=5 |pages=1123–1137 |doi=10.1287/orsc.1100.0621}}</ref> * ''Mësimi në grup'' është komuniteti tjetër më i madh <ref>{{Cite book |last=Wenger |first=Etienne |title=Communities of Practice: Learning, Meaning, and Identity |date=1998 |publisher=Cambridge University Press}}Argote, L., Gruenfeld, D., and Naquin, C. "Group learning in organizations." Groups at Work: Advances in Theory and Research, ed., M. E. Turner (Lawrence Erlbaum, 2001).</ref> Ekzistojnë përkufizime kontradiktore të të mësuarit në grup midis studiuesve që e studiojnë atë. Një besim është se të mësuarit në grup është një proces në të cilin një grup ndërmerr veprime, merr reagime dhe i përdor këto reagime për të modifikuar veprimet e tyre të ardhshme. <ref>{{Cite journal |last=Sole |first=D. |last2=Edmondson |first2=A. C. |year=2002 |title=Situated knowledge and learning in dispersed teams |url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:37907101 |journal=British Journal of Management |volume=13 |issue=S2 |pages=S17–S34 |doi=10.1111/1467-8551.13.s2.3}}</ref> Një tjetër besim është se të mësuarit në grup ndodh kur një anëtar ndan njohuritë e tij individuale me anëtarët e tjerë të grupit. Të tjerë kanë sugjeruar se të mësuarit në grup është kryesisht një proces i zbulimit dhe korrigjimit të gabimeve ose se të mësuarit në grup ka të bëjë kryesisht me proceset e interpretimit dhe integrimit. <ref>{{Cite journal |last=Crossan |first=M.M |last2=Lane |first2=H.W. |last3=White |first3=R.E. |year=1999 |title=An organizational learning framework: From learning to institution |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-review_1999-07_24_3/page/522 |journal=Academy of Management Review |volume=24 |pages=522–537 |doi=10.5465/amr.1999.2202135}}</ref> Pasi të ndodhë kjo, të mësuarit individual shndërrohet në të mësuarit në grup. <ref name="Wilson, Jeanne M. 20073" /> Reagans, Argote dhe Brooks (2005) studiuan të mësuarit në grup duke shqyrtuar kirurgjinë e zëvendësimit të kyçeve në spitalet mësimore. Ata arritën në përfundimin se "rritja e përvojës së punës së bashku në një ekip nxiti koordinim dhe punë ekipore më të mirë". Të punuarit së bashku në një ekip gjithashtu u lejoi anëtarëve të ndanin njohuritë e tyre me të tjerët dhe të mësonin nga anëtarët e tjerë. Për të përmbledhur, përkufizimet e ndryshme mbulojnë aspektet e mëposhtme: pavarësia e detyrës (ajo që bën një anëtar i grupit ndikon dhe ndikohet nga një anëtar tjetër i grupit); ndërgjegjësimi social-psikologjik (anëtarët e perceptojnë veten si një grup dhe perceptohen si një grup); dhe integrimi social (grupi ekziston në një sistem më të madh shoqëror). * ''Mësimi organizativ'' është mënyra se si një organizatë krijon dhe organizon njohuritë që lidhen me funksionet dhe kulturën e saj. Mësimi organizativ ndodh në të gjitha aktivitetet e organizatës ''. Kornizat e fundit të praktikuesve kanë integruar teori të shumta të të mësuarit organizativ në qasjet e ekosistemeve të zbatueshme për fondacionet filantropike'', dhe kjo ndodh me shpejtësi të ndryshme. Qëllimi i të mësuarit organizativ është të përshtatet me sukses me mjediset në ndryshim, të përshtatet në kushte të pasigurta dhe të rrisë efikasitetin. <ref>{{Cite journal |last=Dodgson |first=Mark |year=1993 |title=Organizational learning: a review of some literatures |url=https://archive.org/details/sim_organization-studies_1993_14_3/page/375 |journal=Organization Studies |volume=14 |issue=3 |pages=375–394 |doi=10.1177/017084069301400303}}</ref> Sipas Argote (1993), menaxherët në fabrikat e prodhimit panë të ndodhte të mësuarit organizativ kur gjetën mënyra për t'i bërë punëtorët individualë më të aftë, për të përmirësuar "teknologjinë, mjetet dhe paraqitjen" e organizatës, për të përmirësuar strukturën e organizatës dhe për të përcaktuar pikat e forta të organizatës. Kornizat e fundit kanë integruar teori të shumta të të mësuarit organizativ në ndërtimin e qasjeve në të gjithë ekosistemin të zbatueshme për fondacionet filantropike. <ref>{{Cite web |last=Raynor |first=Jared |last2=Gasper |first2=Charles |date=4 qershor 2026 |title=Organization-Wide Learning in Philanthropy |url=https://www.tccgrp.com/resource/organization-wide-learning/ |access-date=4 qershor 2026 |website=TCC Group |language=en-US}}</ref> * ''Mësimi ndërorganizativ'' është mënyra se si organizata të ndryshme në një aleancë bashkëpunojnë, ndajnë njohuri dhe mësojnë nga njëra-tjetra. Një organizatë është në gjendje të përmirësojë "proceset dhe produktet e saj duke integruar njohuri dhe njohuri të reja" nga një organizatë tjetër. <ref name="Tucker, Anita L. 20073">{{Cite journal |last=Tucker |first=Anita L. |last2=Nembhard |first2=Ingrid M. |last3=Edmondson |first3=Amy C. |year=2007 |title=Implementing new practices: an empirical study of organizational learning in hospital intensive care units |url=https://archive.org/details/sim_management-science_2007-06_53_6/page/894 |journal=Management Science |volume=53 |issue=6 |pages=894–907 |doi=10.1287/mnsc.1060.0692}}</ref> Duke mësuar nga një organizatë tjetër, një organizatë është në gjendje të ulë kostot e kohës, të ulë rreziqet që lidhen me [[Zgjidhja e problemit|zgjidhjen e problemeve]] dhe të mësojë më shpejt. Të mësuarit nga një organizatë tjetër mund të nënkuptojë ose zbatimin e të njëjtave ide të përdorura nga ajo organizatë ose modifikimin e këtyre ideve, duke krijuar kështu inovacion. <ref name="Tucker, Anita L. 20073" /> Mësimi ndërorganizativ ndodh shpesh në modelet fikse të biznesit, siç është franchising. Marrësi i franchising-ut që kërkon të përdorë markën e franchising-ut duhet të mësojë se si ta përdorë modelin e biznesit të organizatës përpara se të fillojë një franchising. <ref>{{Cite journal |last=Hjalager |first=Anne-Mette |year=1999 |title=Interorganizational Learning Systems |journal=Human Systems Management |volume=18 |issue=1 |page=23 |doi=10.3233/HSM-1999-18104}}</ref> === Historia e studimit === Origjina e studimit të fokusuar të të mësuarit organizativ mund të gjurmohet në fund të viteve 1970, kur studiuesit e studiuan atë nga një këndvështrim psikologjik. Përparimet kryesore në këtë fushë përfshijnë: * ''Psikologjia e sjelljes dhe zhvillimi organizativ'' : Në veprën e tyre të vitit 1978 mbi të nxënit organizativ, [[Chris Argyris]] dhe [[Donald Schön]] zhvilluan konceptet e të nxënit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle . Të nxënit me një cikël të vetëm është procesi në të cilin një gabim korrigjohet duke përdorur një strategji ose metodë të ndryshme që pritet të japë një rezultat të ndryshëm dhe të suksesshëm. Merrni, për shembull, një person që vepron në një mënyrë të caktuar për të arritur një qëllim të caktuar. Nëse veprimet e këtij personi dështojnë në arritjen e qëllimit, me të nxënit me një cikël të vetëm, ky person do të reflektojë mbi veprimet e tij të mëparshme dhe, duke ecur përpara, do të ndërmarrë një sërë veprimesh të ndryshme për të arritur të njëjtin qëllim. Nga ana tjetër, të nxënit me dy cikle është një proces më i ndërlikuar në të cilin një gabim korrigjohet duke rimenduar qëllimin fillestar. Në shembullin e mëparshëm, personi do të tregonte të nxënit me dy cikle nëse do të zgjidhte të rivlerësonte qëllimin dhe besimet e tij në vend që thjesht të rivlerësonte veprimet e tij të dështuara. Pastaj ai do të ndërmarrë një sërë veprimesh që janë në përputhje me qëllimet dhe besimet e tij të rivlerësuara. Argyris dhe Schön shpjegojnë se proceset e të mësuarit me një cikël të vetëm dhe me dy cikle janë të pranishme në organizata dhe janë dy lloje të të mësuarit organizativ. Të mësuarit me një cikël të vetëm ndodh kur një organizatë zbulon një gabim, e korrigjon atë dhe vazhdon me politikat dhe objektivat e saj aktuale. Të mësuarit me dy cikle ndodh kur një organizatë zbulon një gabim dhe ndryshon politikat dhe objektivat e saj përpara se të ndërmarrë veprime korrigjuese. * ''Përshtatja dhe rutinat'' : Në librin e tyre që përcakton teorinë e sjelljes së firmës, [[Richard Cyert]] dhe [[James G. March]] e përshkruan të mësuarit organizativ si sjellje adaptive të një organizate me kalimin e kohës. Kjo konsiston në përshtatjen e qëllimeve, përshtatjen në rregullat e vëmendjes dhe përshtatjen në rregullat e kërkimit. Një pjesë e të mësuarit organizativ është vendosja e qëllimeve dhe ndryshimi i këtyre qëllimeve me kalimin e kohës. Ato ndryshojnë së bashku me anëtarët e një organizate që krijohen ndërsa lindin probleme. Kur përcakton objektivat, një organizatë duhet të marrë në konsideratë tre variabla: "qëllimin e kaluar të organizatës, performancën e kaluar të organizatës dhe performancën e kaluar të organizatave të tjera 'të krahasueshme'". Përshtatja e rregullave të vëmendjes së një organizate konsiston në përcaktimin se cilat pjesë të mjedisit të një organizate kërkojnë më shumë vëmendje. Cyert dhe March japin shembullin e kritereve që një organizatë përdor për të vlerësuar performancën e punonjësve. Me kalimin e kohës, organizatat mësojnë se cilat kritere të përdorin për vlerësimet e tyre dhe sa peshë t'i japin secilit kriter. Ata gjithashtu përdorin shembullin e zgjedhjes së kritereve që duhet të përdorin kur krahasojnë organizatën e tyre me një të ngjashme. Përshtatja e një organizate në rregullat e kërkimit i referohet aftësisë së saj për të gjetur zgjidhje për problemet e saj. Meqenëse një zgjidhje varet nga problemi, rregullat e kërkimit të një organizate do të ndryshojnë në përputhje me rrethanat. Në mënyrë tipike, një organizatë do të ketë më shumë gjasa të kërkojë një zgjidhje në një mënyrë të caktuar nëse kjo metodë kërkimi më parë ka pasur sukses në gjetjen e një zgjidhjeje. Rregullat e kërkimit të një organizate do të varen nga sukseset ose dështimet e saj të mëparshme me rregullat alternative të kërkimit. * ''Kurbat e të nxënit'' nga Dutton & Thomas (1984): John M. Dutton dhe Annie Thomas organizuan studime në terren në industri të ndryshme për të studiuar shkallët e të nxënit në organizata. Ata zbuluan se gabimet dhe/ose kostot e punëtorëve ulen ndërsa ata mësojnë nga përvoja. Megjithatë, meqenëse njohuritë që punëtorët mund të mësojnë pakësohen me kalimin e kohës, ata nuk mund ta përmirësojnë performancën e tyre me një shkallë konstante. Në vend të kësaj, shkalla me të cilën ata përmirësohen zvogëlohet me më shumë përvojë. Dutton dhe Thomas zbuluan gjithashtu se ekzistojnë katër kategori shkakësore që ndikojnë në progresin e një firme. Dy kategori, të nxënit ekzogjen dhe endogjen, përshkruajnë burimin e progresit të një firme. Të nxënit ekzogjen ndodh kur një firmë merr informacion nga burime të jashtme që e lejojnë atë të përparojë. Shembuj të burimeve të jashtme përfshijnë "furnizuesit, klientët, konkurrentët dhe qeverinë". <ref name="jstor.org">{{Cite journal |last=Dutton |first=John M |year=1984 |title=Treating Progress Functions as a Managerial Opportunity |journal=The Academy of Management Review |volume=9 |issue=2 |pages=235–247 |doi=10.5465/amr.1984.4277639 |jstor=258437}}</ref> Të nxënit endogjen ndodh kur punonjësit mësojnë nga brenda firmës, gjë që "manifestohet nga ndryshimet teknike, të nxënit me punë të drejtpërdrejtë dhe zbutjen e rrjedhave të prodhimit". <ref name="jstor.org" /> Dy kategoritë e tjera, të nxënit e induktuar dhe autonom, përshkruajnë mjediset në të cilat ndodh progresi. Mësimi i induktuar ndodh kur një firmë bën investime ose shton burime në një mjedis për ta bërë atë të favorshëm për të mësuarit. Mësimi autonom ndodh kur prodhimi i qëndrueshëm çon në përmirësime automatike gjatë periudhave të gjata kohore. <ref name="jstor.org" /> == Njohuritë == [[Njohuria]] është një tregues i të mësuarit organizativ. Të mësuarit organizativ ndodh kur ka një ndryshim në njohuritë e një organizate. <ref name="Argote Spektor4"/> Studiuesit e matin njohurinë organizative në mënyra të ndryshme. Për shembull, disa studiues e vlerësojnë njohurinë si ndryshime në praktikat ose rutinat e një organizate që rrisin efikasitetin. Studiues të tjerë e bazojnë atë në numrin e patentave që ka një organizatë. <ref>{{Cite journal |last=Alcacer |first=Juan |last2=Gittelman |first2=Michelle |last3=Sampat |first3=Bhaven |year=2009 |title=Applicant and Examiner Citations in U.S. Patents: An Overview and Analysis |url=http://www.hbs.edu/research/pdf/09-016.pdf |journal=Research Policy |volume=38 |issue=2 |pages=415–427 |doi=10.1016/j.respol.2008.12.001}}</ref> [[Menaxhimi i njohurisë|Menaxhimi i njohurive]] është procesi i mbledhjes, zhvillimit dhe përhapjes së aseteve të njohurive për të mundësuar të mësuarit organizativ. === Natyra e dijes === [[Njohuria]] nuk është një burim homogjen. Edhe pse lidhet me të dhënat dhe informacionin, njohuria është e ndryshme nga këto konstrukte. Të dhënat janë një grup faktesh të përcaktuara dhe objektive që kanë të bëjnë me ngjarjet, ndërsa informacioni është një formë e të dhënave me vlerë të shtuar që shton kuptim përmes kontekstualizimit, kategorizimit, llogaritjes, korrigjimit ose kondensimit. Njohuria është versioni i aplikuar i informacionit, një kombinim i informacionit brenda përvojës, kornizimit, vlerës, kontekstualizimit dhe njohurive. Përvoja është njohuri që gjenerohet përmes ekspozimit ndaj dhe zbatimit të njohurive. Njohuria buron brenda dhe zbatohet nga njësitë e një organizate për të vlerësuar dhe përdorur përvojën dhe informacionin në mënyrë efektive. Njohuria mund të integrohet brenda depove, rutinave, proceseve, praktikave, mjeteve dhe normave, varësisht nga marrëdhënia midis informacionit, përvojës dhe njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Argote |first=Linda |date=1 shtator 2011 |title=Organizational learning research: Past, present and future |journal=Management Learning |volume=42 |issue=4 |pages=439–446 |doi=10.1177/1350507611408217 |issn=1350-5076}}</ref> Dy forma të dallueshme të dijes, eksplicite dhe e heshtur, janë të rëndësishme në këtë drejtim. Dija eksplicite është e kodifikuar, sistematike, formale dhe e lehtë për t’u komunikuar. Dija e heshtur është personale, specifike për kontekstin, subjektive. * [[Njohuria eksplicite]] është njohuri që është e lehtë për t’u transferuar. Ndryshe nga njohuria e heshtur, njohuria eksplicite është deklarative ose faktike. Ajo transferohet përmes mediave të shkruara, verbale ose të kodifikuara. Shembuj të kësaj përfshijnë udhëzime, përkufizime dhe dokumente. Ndër punonjësit e saj, Toyota përhap njohuri eksplicite rreth prodhimit të linjës së saj të montimit . Toyota kërkon që çdo ekip punëtorësh dhe çdo punëtor individual të dokumentojnë detyrat e tyre, duke ofruar përshkrime të hollësishme se "si duhet të kryhet secila detyrë, sa kohë duhet të zgjasë secila detyrë, sekuencën e hapave që duhen ndjekur në kryerjen e secilës detyrë dhe hapat që duhen ndërmarrë nga secili punëtor në kontrollimin e punës së tij ose të saj". Kjo përdor njohuri eksplicite pasi njohuria transmetohet duke përdorur një kod, i cili është një dokument me përshkrime të hollësishme në rastin e Toyota-s. * [[Njohuria e heshtur]] është njohuri që është e vështirë të transferohet. Siç e përshkroi për herë të parë [[Michael Polanyi]], njohuria e heshtur është njohuria e procedurave. Është një lloj personal njohurie që nuk mund të ndahet thjesht përmes komunikimit me shkrim ose verbal. Ajo mësohet kryesisht përmes përvojës me kalimin e kohës. Për shembull, Toyota transferon njohuri të heshtura sa herë që hap një fabrikë të re montimi. Për të trajnuar punonjësit e saj të rinj për një fabrikë të re, Toyota dërgon një grup punonjësish të saj të rinj për të punuar në një nga fabrikat e saj të themeluara, ku punonjës me përvojë i trajnojnë ata. Pas këtij trajnimi afatgjatë, ata dërgohen përsëri në fabrikën e re për të transferuar njohuritë e tyre të prodhimit te pjesa tjetër e punonjësve të rinj. Ky është një transferim i njohurive të heshtura pasi kjo njohuri është shumë komplekse për t'u kodifikuar dhe për t'u transmetuar përmes një dokumenti. Kjo njohuri mund t'u transferohet punonjësve të rinj vetëm përmes praktikës dhe përvojës. === Matja e të nxënit === Mësimi organizativ gjurmon ndryshimet që ndodhin brenda një organizate, ndërsa ajo fiton njohuri dhe përvojë. Për të vlerësuar mësimin organizativ, njohuritë që një organizatë krijon, transferon dhe ruan duhet të përcaktohen në mënyrë sasiore. Studiuesit që studiojnë të nxënit organizativ kanë matur njohuritë e fituara përmes mënyrave të ndryshme, pasi nuk ka një mënyrë të vetme për ta matur atë. Silvia Gherardi e mati njohurinë si ndryshimin në praktikat brenda një organizate me kalimin e kohës, që në thelb është të nxënit nga përvoja. Në studimin e saj, ajo vëzhgoi një organizatë që fitonte njohuri ndërsa fillestarët e saj që punonin në kantiere ndërtimi mësonin rreth sigurisë përmes përvojës dhe bëheshin praktikues. George Huber e mati njohurinë si shpërndarjen e informacionit brenda një organizate. Në studimin e tij, ai vuri në dukje se "komponentët organizativë zakonisht zhvillojnë informacione 'të reja' duke bashkuar artikuj informacioni që marrin nga njësi të tjera organizative". <ref name="Huber, George P 1991">{{Cite journal |last=Huber |first=George P |year=1991 |title=Organizational Learning: The Contributing Processes and the Literatures |journal=Organization Science |volume=2 |issue=1 |pages=88–115 |doi=10.1287/orsc.2.1.88 |jstor=2634941}}</ref> Ai jep shembullin e "një departamenti transporti [që] mëson se ekziston një problem mungese duke krahasuar informacionin nga depoja me informacionin nga departamenti i shitjeve". <ref name="Huber, George P 1991" /> Një masë gjithnjë e më e zakonshme dhe e gjithanshme e të mësuarit organizativ është një kurbë e të mësuarit organizativ që demonstron efektet e kurbës së përvojës . Një kurbë e të mësuarit mat shkallën e një metrike të të mësuarit në krahasim me një metrikë për përvojën. [[Linda Argote]] shpjegon se "rritje të mëdha në produktivitet zakonisht ndodhin ndërsa organizatat fitojnë përvojë në prodhim". Megjithatë, Argote vëren gjithashtu se shkallët e të mësuarit të organizatave ndryshojnë. Argote identifikon tre faktorë që ndikojnë në këto shkallë: rritja e aftësisë së individëve, përmirësimet në teknologjinë e një organizate dhe përmirësimet në strukturën e saj (siç janë rutinat dhe metodat e koordinimit të saj). Disa organizata tregojnë fitime të mëdha në produktivitet, ndërsa të tjerat tregojnë pak ose aspak fitime, duke pasur parasysh të njëjtën sasi përvoje. Kurbat e përvojës paraqesin koston në rënie të njësisë kundrejt njësive totale kumulative të prodhuara, një mënyrë e zakonshme për të matur efektin e përvojës. Forma lineare-lineare e të dhënave në të majtë transformohet në formën log-log në të djathtë për të demonstruar se rritja e aftësisë korrespondon me përvojën. === Modele teorike === Përpjekjet për të shpjeguar ndryshimin e normave në të nxënit organizativ nëpër organizata të ndryshme janë eksploruar në modele teorike. Konkretisht, modelet teorike të konceptuara nga John F. Muth, Bernardo Huberman dhe Christina Fang. * Modeli Muth (1986) ishte i pari që përfaqësoi kurbën e të mësuarit në një formë logaritmike lineare dhe u përqendrua në efektivitetin e kostos në proceset e organizatës. Ky model shqyrton marrëdhënien midis kostos për njësi dhe përvojës, duke deklaruar se uljet e kostos realizohen përmes marrjes së mostrave të rastësishme të pavarura, ose kërkimeve të rastësishme, nga një hapësirë alternativash teknologjike, menaxheriale ose sjelljeje. Ky model nuk synonte të eksploronte ndryshimet midis firmave, por shqyrtoi vetëm përmirësimet në prodhim me përvojë brenda një firme të vetme. <ref>{{Cite journal |last=Muth |first=John F. |date=1986 |title=Search Theory and the Manufacturing Progress Function |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1986-08_32_8/page/948 |journal=Management Science |volume=32 |issue=8 |pages=948–962 |doi=10.1287/mnsc.32.8.948}}</ref> * Modeli Huberman (2001) e mbushi këtë boshllëk dhe synonte të shpjegonte ndryshimin që mungonte në modelin e Muth dhe përqendrohet në gjetjen e shtigjeve gjithnjë e më të shkurtra dhe më efikase nga fundi në fund të një procesi montimi. Ky model vizualizohet më së miri në një grafik të lidhur me nyje që përfaqësojnë fazat në një proces dhe lidhje që përfaqësojnë rutinat lidhëse. Me anë të këtij modeli, të mësuarit mund të ndodhë përmes dy mekanizmave që shkurtojnë rrugën nga faza fillestare në fazën përfundimtare. I pari është me anë të disa shkurtesave që mund të identifikohen duke parë nyjet dhe duke hartuar dhe zbuluar rutina të reja, qëllimi ideal është të jetë në gjendje të eliminojë pika të caktuara kontakti dhe të gjejë shtigje më të shkurtra nga nyja fillestare në atë përfundimtare. Mekanizmi i dytë përfshin përmirësimin e rutinave: organizata mund të punojë për të zgjedhur lidhjen më efikase midis dy nyjeve në mënyrë që, nëse lind ndonjëherë një problem, anëtarët e një organizate të dinë saktësisht se kujt t'i drejtohen, duke u kursyer atyre një sasi të konsiderueshme kohe. <ref name=":03"/> * Modeli Fang (2011) ndan një qëllim kryesor me modelin Huberman: të ulë gradualisht hapat drejt fazës përfundimtare. Megjithatë, ky model ndjek më shumë një qasje të "caktimit të krediteve" në të cilën krediti u caktohet gjendjeve të njëpasnjëshme ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë, dhe më pas të mësuarit ndodh nëpërmjet përhapjes së krediteve. Kjo nënkupton që ndërsa një organizatë fiton më shumë përvojë me detyrën, ajo është më në gjendje të zhvillojë modele mendore gjithnjë e më të sakta që fillimisht identifikojnë vlerat e gjendjeve më afër qëllimit dhe më pas ato të gjendjeve më larg qëllimit. Kjo më pas çon në një numër të reduktuar hapash për të arritur qëllimin përfundimtar të organizatës dhe kështu mund të përmirësojë performancën e përgjithshme. <ref name=":03" /> === Konteksti dhe të nxënit === Përvoja e një organizate ndikon në të nxënit e saj, prandaj është e rëndësishme të studiohet edhe konteksti i klimës organizative, e cila ndikon në përvojën e një organizate. Ky kontekst i referohet karakteristikave të një organizate, konkretisht "strukturës, kulturës, teknologjisë, identitetit, kujtesës, qëllimeve, stimujve dhe strategjisë" së saj. <ref name="Argote Spektor4"/> Ai gjithashtu përfshin mjedisin e saj, i cili përbëhet nga konkurrentët, klientët dhe rregullatorët e saj. <ref name="Argote Spektor4" /> Ndërsa ky kontekst përcakton se si fitohet njohuria nga organizata, kjo njohuri modifikon kontekstin ndërsa organizata përshtatet me të. <ref name="Argote Spektor4" /> Konteksti kulturor i të nxënit i iniciuar nga udhëheqësi ka frymëzuar kërkime kyçe nëse organizata ka një orientim të të nxënit apo të performancës, <ref>{{Cite journal |last=Bunderson |first=J. S. |last2=Sutcliffe |first2=K.M. |year=2003 |title=Management team learning orientation and business unit performance |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-psychology_2003-06_88_3/page/552 |journal=J. Appl. Psychol. |volume=88 |issue=3 |pages=552–560 |doi=10.1037/0021-9010.88.3.552 |pmid=12814303}}</ref> një mjedis sigurie psikologjike, identitetin superior të grupit, <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=A. A. |last2=Argote |first2=L. |last3=Levine |first3=J.M. |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |journal=Organ. Behavior Human Decision Processes |volume=96 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> dhe dinamikën e grupit . <ref>{{Cite journal |last=Contu |first=A. |last2=Willmott |first2=H. |year=2003 |title=Re-embedding situatedness: The importance of power relationships in learning theory. |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_may-june-2003_14_3/page/283 |journal=Organ Sci |volume=14 |issue=3 |pages=283–296 |doi=10.1287/orsc.14.3.283.15167}}</ref> Hulumtimet mbi këto koncepte, si studimi i Edmondson (1999), tregojnë se një organizatë që vepron në një kontekst që promovon kuriozitetin, ndarjen e informacionit dhe sigurinë psikologjike, inkurajon të nxënit organizativ. "Dinamika e të nxënit në grup" është tema se si grupet ndajnë, gjenerojnë, vlerësojnë dhe kombinojnë njohuritë ndërsa punojnë së bashku. === Harresa organizative === Njohuritë e fituara përmes të mësuarit duke bërë diçka mund të zhvlerësohen me kalimin e kohës. Shkalla e amortizimit ndikohet nga shkalla e ndërrimit të individëve dhe mënyra se si ruhet njohuria brenda organizatës. Organizatat me shkallë më të larta të ndërrimit të personelit do të humbasin më shumë njohuri se të tjerat. Organizatat me njohuri të ngulitura në teknologji sesa në individë janë më rezistente ndaj harresës organizative. <ref name=":03"/> Shembuj: Në studimin e Liberty Shipyard, në kantieret detare ku u zvogëlua inputi relativ, kostoja individuale për njësi u rrit edhe me rritjen e prodhimit kumulativ. Në kantieret detare pa ulje relative të inputit, kostoja individuale për njësi u ul me rritjen e prodhimit kumulativ. <ref name=":03" /> Në një studim mbi prodhimin e aeroplanëve në Lockheed, kostot për njësi ranë me përvojën, por ky efekt u dobësua me kalimin e kohës. <ref name="benkard">{{Cite journal |last=Benkard |first=CL |year=2000 |title=Learning and forgetting: The dynamics of aircraft production |url=http://www.nber.org/papers/w7127.pdf |journal=American Economic Review |volume=90 |issue=4 |pages=1034–1054 |doi=10.1257/aer.90.4.1034}}</ref> == Proceset == Tre procese kryesore që nxisin të mësuarit organizativ janë krijimi i njohurive, ruajtja e tyre dhe transferimi i tyre. === Krijimi i njohurive === Krijimi i njohurive ka të bëjë konkretisht me [[Përvoja|Përvojën]] që mund të integrohet brenda organizatës. Përvoja është njohuri e gjeneruar nga ekspozimi i drejtpërdrejtë ndaj subjektit. Ky ekspozim i drejtpërdrejtë bëhet përmes detyrave që përfshijnë nevojat, proceset dhe mjedisin e organizatës. Njohuritë eksplicite dhe të heshtura përforcohen dhe kontekstualizohen kur organizata fiton njohuri. Ndërsa përvoja mund të prodhojë rezultate në të dhëna, informacion ose njohuri, përvoja në formën e njohurive është e dobishme pasi kjo mund të transferohet, të ruhet dhe të përdoret në mënyrë të heshtur ose të qartë brenda proceseve organizative. Krijimi i njohurive lidhet me kreativitetin dhe marrëdhënien e tij me përvojën. <ref name="Argote 20113"/> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A |last2=Greve |first2=HR |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–740 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Audia |first=PG |last2=Goncalo |first2=JA |year=2007 |title=Past success and creativity over time: A study of inventors in the hard disk drive industry |url=https://digitalcommons.ilr.cornell.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1026&context=articles |journal=Management Science |volume=52 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1287/mnsc.1060.0593 |hdl-access=free}}</ref> Krahasuar me transferimin e njohurive dhe ruajtjen e njohurive, krijimi i njohurive nuk ka marrë shumë vëmendje kërkimore. <ref>{{Cite journal |last=Antonacopoulou |first=EP |year=2009 |title=Impact and scholarship: Unlearning and practicing to co-create actionable knowledge |journal=Management Learning |volume=40 |issue=4 |pages=421–430 |doi=10.1177/1350507609336708}}</ref> ''Dimensionet e përvojës'' janë aspekte të përvojës që ndikojnë në formën dhe funksionin e krijimit të njohurive. * ''Dimensioni organizativ'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë ose tërthorësisë së përvojës së fituar përveç konfigurimeve të individëve, njësive dhe rrjeteve. <ref>{{Cite journal |last=Levitt |first=B |last2=March |first2=JG |year=1988 |title=Organizational learning |url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-sociology_1988_14/page/319 |journal=Annual Review of Sociology |volume=14 |pages=319–340 |doi=10.1146/annurev.soc.14.1.319 |doi-access=}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kim |first=P. H. |year=1997 |title=When what you know can hurt you: A study of experiential effects on group discussion and performance |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=69 |issue=2 |pages=165–177 |doi=10.1006/obhd.1997.2680}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Taylor |first=A. |last2=Greve |first2=H.R. |year=2006 |title=Superman or the fantastic four? Knowledge combination and experience in innovative teams |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1337783_code363942.pdf?abstractid=948597&mirid=1 |journal=Academy of Management Journal |volume=49 |issue=4 |pages=723–40 |doi=10.5465/amj.2006.22083029}}</ref> * ''Dimensioni hapësinor'' i referohet përqendrimit ose shpërndarjes gjeografike të përvojës. <ref>{{Cite journal |last=Cramton |first=C. D. |year=2001 |title=The mutual knowledge problem and its consequences for dispersed collaboration |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_may-june-2001_12_3/page/346 |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=3 |pages=346–371 |doi=10.1287/orsc.12.3.346.10098}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Gibson |first=CB |last2=Gibbs |first2=JL |year=2006 |title=Unpacking the concept of virtuality: The effects of geographic dispersion, electronic dependence, dynamic structure, and national diversity on team innovation |journal=Administrative Science Quarterly |volume=51 |issue=3 |pages=451–495 |doi=10.2189/asqu.51.3.451}}</ref> * ''Dimensioni kohor'' i referohet frekuencës dhe ritmit me të cilin fitohet përvoja ose lidhjes së saj kohore me një detyrë. <ref>{{Cite journal |last=Herriott |first=S. R. |last2=Levinthal |first2=D. |last3=March |first3=J.G. |year=1985 |title=Learning from experience in organizations |url=https://archive.org/details/sim_american-economic-review_1985-06_75_3/page/298 |journal=American Economic Review |volume=75 |pages=298–302}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levinthal |first=D. A. |last2=March |first2=J. G. |year=1981 |title=A model of adaptive organizational search |url=https://archive.org/details/journal-of-economic-behavior-organization_1981-12_2_4/page/307 |journal=Journal of Economic Behavior and Organization |volume=2 |issue=4 |pages=307–333 |doi=10.1016/0167-2681(81)90012-3}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Pisano |first=GP |year=1994 |title=Knowledge, integration, and the locus of learning: An empirical analysis of process development |journal=Strategic Management Journal |volume=15 |issue=S1 |pages=85–100 |doi=10.1002/smj.4250150907}}</ref> * ''Dimensioni i përmbajtjes'' i referohet detyrës ose njësisë së lëndës, rezultatit, <ref>{{Cite journal |last=Sitkin |first=S.B. |year=1992 |title=Learning through failure: The strategy of small losses. Res. Organ |journal=Behaviour |volume=14 |pages=231–266}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Denrell |first=J. |last2=March |first2=J. |year=2001 |title=Adaptation as information restriction: The hot stove effect |url=https://archive.org/details/sim_organization-science_september-october-2001_12_5/page/523 |journal=Organ Sci |volume=12 |issue=5 |pages=523–538 |doi=10.1287/orsc.12.5.523.10092}}</ref> risisë, <ref>{{Cite journal |last=March |first=J. G. |last2=Sproull |first2=L.S. |last3=Tamuz |first3=M. |year=1991 |title=Learning from samples of one or fewer |journal=Organ Sci |volume=2 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1287/orsc.2.1.1 |pmc=<!--none--> |pmid=<!--none-->}}; Reprinted: {{Cite journal |last=March |first=JG |last2=Sproull |first2=LS |last3=Tamuz |first3=M |year=2003 |title=Learning from samples of one or fewer. 1991 |journal=Qual Saf Health Care |volume=12 |issue=6 |pages=465-71; discussion 471-2 |doi=10.1136/qhc.12.6.465 |pmc=1758026 |pmid=14645764}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Katila |first=R. |last2=Ahuja |first2=G. |year=2002 |title=Something old, something new: A longitudinal study of search behavior and new product introduction |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-journal_2002-12_45_6/page/1183 |journal=Academy of Management Journal |volume=45 |issue=6 |pages=1183–1194 |bibcode=2002AManJ..45.1183K |citeseerx=10.1.1.335.1453 |doi=10.2307/3069433 |jstor=3069433}}</ref> heterogjenitetit, <ref name="Sullivan BN 20022">{{Cite journal |last=Haunschild |first=PR |last2=Sullivan |first2=BN |year=2002 |title=Learning from complexity: Effects of prior accidents and incidents on airlines' learning |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2002-12_47_4/page/n8 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=4 |pages=609–643 |doi=10.2307/3094911 |jstor=3094911 |hdl-access=free}}</ref> dhe paqartësisë. <ref>{{Cite journal |last=Bohn |first=RE |year=1995 |title=Noise and learning in semiconductor manufacturing |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1995-01_41_1/page/31 |journal=Management Science |volume=41 |issue=1 |pages=31–42 |doi=10.1287/mnsc.41.1.31}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Repenning |first=N. P. |last2=Sterman |first2=J.D. |year=2002 |title=Capability traps and self-confirming attribution errors in the dynamics of process improvement |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2002-06_47_2/page/n66 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=47 |issue=2 |pages=265–295 |doi=10.2307/3094806 |jstor=3094806}}</ref> * ''Dimensioni i artificialitetit'' i referohet drejtpërdrejtshmërisë së përvojës dhe shkallës në të cilën përvoja është fabrikuar, përshtatur ose transkriptuar. === Transferimi i njohurive === Transferimi i njohurive ka të bëjë me mekanizmat me të cilët përvoja përhapet dhe ngulitet brenda organizatës. Transferimi i njohurive mund të vlerësohet duke përdorur metrika të ndryshme, duke përfshirë kurbat e të mësuarit që demonstrojnë përmirësimet e procesit me kalimin e kohës duke krahasuar uljen e orëve të punës për të përfunduar një njësi prodhimi me njësitë kumulative të prodhuara me kalimin e kohës. Identifikimi i kurbave të të mësuarit organizativ nga Wright i parapriu konsideratave më komplekse të rezultateve që tani informojnë masat e transferimit të njohurive. Ndërsa njohuritë mund të transferohen në mënyrë të heshtur dhe të qartë si përvojë e drejtpërdrejtë, organizatat mund të prezantojnë procese dhe sisteme të menaxhimit të njohurive që lehtësojnë këtë transferim. Studiuesit hetojnë kontekstin e faktorëve dhe mekanizmave të ndryshëm që ndikojnë në transferimin e njohurive për të përcaktuar efektet e tyre të dobishme dhe të dëmshme. Faktorët e transferimit të njohurive përfshijnë dimensionet e njohurive të përshkruara në seksionin e mëparshëm, si dhe kontekstet në të cilat ato ndodhin dhe mekanizmat përmes të cilëve mund të ndodhin: * ''Konteksti relacional'' ka të bëjë me ndërlidhjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952">{{Cite journal |last=Darr |first=ED |last2=Argote |first2=L |last3=Epple |first3=D |year=1995 |title=The acquisition, transfer and depreciation of knowledge in service organizations: Productivity in franchises |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1995-11_41_11/page/1750 |journal=Management Science |volume=41 |issue=11 |pages=1750–1762 |doi=10.1287/mnsc.41.11.1750}}</ref> * ''Konteksti kognitiv'' ka të bëjë me aftësitë mendore dhe proceset që lidhen me njohuritë. * ''Konteksti motivues'' i preferencave personale dhe ndikimeve sociale ndikon në sjelljet e transferimit të njohurive direkt ose indirekt. * ''Konteksti emocional'' ndikon në gjendjen mendore dhe ndjenjën e sigurisë, të cilat ndikojnë në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Elkjaer |first=B |year=2004 |title=Organizational learning: The 'third way' |journal=Management Learning |volume=35 |issue=4 |pages=419–434 |doi=10.1177/1350507604048271}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Levin |first=DZ |last2=Kurtzberg |first2=T |last3=Phillips |first3=KW |last4=Lount |first4=RB |last5=Jnr |year=2010 |title=The role of affect in knowledge transfer |journal=Group Dynamics |volume=14 |issue=2 |pages=123–142 |doi=10.1037/a0017317}}</ref> * ''Rrjetet sociale'' përcaktojnë rrjedhat përmes të cilave mund të transferohet njohuria dhe kufizimet e kushtëzuara të bazuara në nyje mbi transferimin. <ref>{{Cite journal |last=Hansen |first=M |year=1999 |title=The search-transfer problem: The role of weak ties in sharing knowledge across organizational subunits |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_1999-03_44_1/page/n89 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=44 |issue=1 |pages=82–112 |doi=10.2307/2667032 |jstor=2667032}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Reagans |first=R |last2=McEvily |first2=B |year=2003 |title=Network structure and knowledge transfer: The effects of cohesion and range |url=https://archive.org/details/sim_administrative-science-quarterly_2003-06_48_2/page/1989 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=2 |pages=240–267 |citeseerx=10.1.1.458.1753 |doi=10.2307/3556658 |jstor=3556658}}</ref> * ''Lëvizja e personelit'' midis njësive dhe organizatave ndikon në njohuritë e disponueshme dhe kufizimet gjeografike, kronologjike dhe sociale në transferimin e njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Almedia |first=P |last2=Kogut |first2=B |year=1999 |title=Localization of knowledge and the mobility of engineers in regional networks |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1999-07_45_7/page/n6 |journal=Organization Science |volume=45 |issue=7 |pages=905–917 |citeseerx=10.1.1.568.8647 |doi=10.1287/mnsc.45.7.905}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Kane |first=AA |last2=Argote |first2=L |last3=Levine |first3=JM |year=2005 |title=Knowledge transfer between groups via personal rotation: Effects of social identity and knowledge quality |url=https://archive.org/details/sim_organizational-behavior-and-human-decision-processes_2005-01_96_1/page/n55 |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |volume=96 |issue=1 |pages=56–71 |doi=10.1016/j.obhdp.2004.09.002}}</ref> * ''Rutinat'' ndikojnë në transferimin e njohurive pasi ato përmbajnë njohuri të ngulitura dhe e mësojnë atë përmes përvojës duke përsëritur rutinën. <ref name="Argote L 19902">{{Cite journal |last=Argote |first=L |last2=Beckman |first2=SL |last3=Epple |first3=D |year=1990 |title=The persistence and transfer of learning in industrial settings |url=https://archive.org/details/sim_management-science_1990-02_36_2/page/140 |journal=Management Science |volume=36 |issue=2 |pages=140–154 |citeseerx=10.1.1.357.3312 |doi=10.1287/mnsc.36.2.140}}</ref> * ''Shabllonet'' ndikojnë në transferimin e njohurive ashtu siç ndikojnë në parametrat e inkuadrimit, përgatitjes paraprake, vëllimit dhe përmbajtjes për shkëmbimet formale të njohurive. <ref>{{Cite journal |last=Jensen |first=RJ |last2=Szulanski |first2=G |year=2007 |title=Template use and the effectiveness of knowledge transfer |url=https://scholarsarchive.byu.edu/facpub/226 |journal=Management Science |volume=53 |issue=11 |pages=1716–1730 |doi=10.1287/mnsc.1070.0740}}</ref> * ''Aleancat'' ndikojnë në transferimin e njohurive midis grupeve formale dhe joformale. <ref>{{Cite journal |last=Gulati |first=R |year=1999 |title=Network location and learning: The influence of network resources and firm capabilities on alliance formation |url=https://archive.org/details/sim_strategic-management-journal_1999-05_20_5/page/397 |journal=Strategic Management Journal |volume=20 |issue=5 |pages=397–420 |doi=10.1002/(sici)1097-0266(199905)20:5<397::aid-smj35>3.3.co;2-b}}</ref> === Mbetja e njohurive === Ruajtja e njohurive ka të bëjë me sjelljen e njohurive që janë ngulitur brenda organizatës, të karakterizuara nga memoria organizative. Kujtesa organizative, e përcaktuar nga masa të tilla si njohuritë kumulative dhe shkalla e prishjes me kalimin e kohës, ndikohet nga përvoja, proceset dhe depot e njohurive që ndikojnë në ruajtjen e njohurive. <ref name="Darr ED 19952" /> <ref name="Argote L 19902" /> <ref name="benkard" /> Depot e njohurive janë me rëndësi kyçe pasi ato janë mjete të qëllimshme për të rritur ruajtjen e njohurive. Depot mund të përfshijnë rregullat dhe rutinat e organizatës, <ref>{{Cite journal |last=Kieser |first=A |last2=Koch |first2=U |year=2008 |title=Bounded rationality and organizational learning based on rule changes |journal=Management Learning |volume=39 |issue=3 |pages=329–347 |doi=10.1177/1350507608090880}}</ref> të ndryshuara nga proceset e zhvillimit rutinë <ref>{{Cite journal |last=Cohen |first=MD |last2=Bacdayan |first2=P |year=1994 |title=Organizational routines are stored as procedural memory: Evidence from a laboratory study |journal=Organization Science |volume=5 |issue=4 |pages=554–568 |doi=10.1287/orsc.5.4.554}}</ref> dhe modifikimit rutinë. <ref>{{Cite journal |last=Feldman |first=MS |last2=Pentland |first2=BT |year=2003 |title=Reconceptualizing organizational routines as a source of flexibility and change |url=http://www.escholarship.org/uc/item/6rb6f923 |journal=Administrative Science Quarterly |volume=48 |issue=1 |pages=94–118 |doi=10.2307/3556620 |jstor=3556620}}</ref> Sistemet e memories transaktive janë metoda shtesë me të cilat mbajtësit e njohurive brenda organizatës mund të identifikohen dhe përdoren, në varësi të zhvillimit të tyre <ref>{{Cite journal |last=Hollingshead |first=A |year=2001 |title=Cognitive interdependence and convergent expectations in transitive memory |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-personality-and-social-psychology_2001-12_81_6/page/1080 |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=81 |issue=6 |pages=1080–1089 |doi=10.1037/0022-3514.81.6.1080 |pmid=11761309}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Lewis |first=K |year=2004 |title=Knowledge and performance in knowledge worker teams: A longitudinal study of transactive memory stems |url=https://archive.org/details/sim_management-science_2004-11_50_11/page/1519 |journal=Management Science |volume=50 |issue=11 |pages=1519–1533 |doi=10.1287/mnsc.1040.0257}}</ref> dhe performancës. <ref>{{Cite journal |last=Liang |first=DW |last2=Moreland |first2=R |last3=Argote |first3=L |year=1995 |title=Group versus individual training and group performance: The mediating role of transactive memory system |url=https://archive.org/details/sim_personality-and-social-psychology-bulletin_1995-04_21_4/page/384 |journal=Personality and Social Psychology Bulletin |volume=21 |issue=4 |pages=384–393 |doi=10.1177/0146167295214009}}</ref> Organizatat që ruajnë pjesën më të madhe të njohurive të tyre tek individët janë të ndjeshme ndaj humbjes së atij informacioni me shkallë të lartë të qarkullimit. Në një studim mbi të mësuarit organizativ në industrinë e automobilave dhe të ushqimit të shpejtë, Argote zbuloi se shkallët e larta të qarkullimit çojnë në produktivitet më të ulët dhe kujtesë të zvogëluar organizative. <ref name=":03" /> == Zbatimi == Zbatimet e kërkimit dhe konteksteve të të mësuarit organizativ për lehtësimin dhe praktikat e të mësuarit organizativ janë të shumta. Kurbat e përvojës mund të përdoren për të bërë parashikime të kostove të prodhimit, për të krahasuar performancën midis njësive, për të identifikuar efektet e proceseve dhe praktikave të ndryshme dhe për të marrë vendime financiare të informuara se si të ndahen burimet. Shfrytëzimi i koncepteve të transferimit dhe ruajtjes së njohurive për të njohur, ruajtur dhe rimarrë njohuritë e ngulitura mund t'i ndihmojë organizatat të bëhen më efikase me njohuritë e tyre. Teoritë e të mësuarit organizativ dhe praktikat e menaxhimit të njohurive mund të zbatohen në vendimet e dizajnit organizativ dhe lidershipit. == Menaxhimi i njohurive == Koncepte dhe praktika të ndryshme [[Menaxhimi i njohurisë|të menaxhimit të njohurive]] janë produkte relevante të kërkimit mbi të nxënit organizativ. Puna mbi transferimin e njohurive zbatohet për ruajtjen e njohurive dhe kontribuon në shumë nga aplikimet e listuara më poshtë, duke përfshirë praktikat e ndërtimit të organizatave të të nxënit, zbatimin e sistemeve të menaxhimit të njohurive dhe kontekstin e tyre për të nxënit ndërorganizativ dhe përhapjen e [[Inovacioni|inovacioneve]] . === Zhvillimi i organizatave të të nxënit === Organizatat e të nxënit janë organizata që punojnë në mënyrë aktive për të optimizuar të nxënit. Organizatat e të nxënit përdorin procesin aktiv të [[Menaxhimi i njohurisë|menaxhimit të njohurive]] për të hartuar procese dhe sisteme organizative që lehtësojnë konkretisht krijimin, transferimin dhe ruajtjen e njohurive. Metakognicioni organizativ përdoret për t'iu referuar proceseve me anë të të cilave organizata 'di atë që di'. Studimi i të nxënit organizativ dhe fusha të tjera të kërkimit si zhvillimi organizativ, teoria e sistemit dhe [[shkenca kognitive]] ofrojnë bazën teorike për të përshkruar në mënyrë specifike këto ndërhyrje. <ref name="Senge20102">{{Cite book |last=Peter M. Senge |url=https://books.google.com/books?id=b0XHUvs_iBkC |title=The Fifth Discipline: The Art & Practice of The Learning Organization |date=31 mars 2010 |publisher=Crown Publishing Group |isbn=978-0-307-47764-4}}</ref> Një shembull i një procesi organizativ të zbatuar për të rritur të nxënit organizativ është përdorimi nga Ushtria Amerikane i një procesi të strukturuar formalisht të përmbledhjes të quajtur një rishikim pas veprimit (AAR) për të analizuar se çfarë ndodhi, pse ndodhi dhe si mund të përmirësohet menjëherë pas një misioni. Laboratorët e të nxënit janë një lloj organizate të të nxënit i dedikuar krijimit, mbledhjes dhe kontrollit të njohurive. <ref>{{Cite book |last=Cross |first=Rob |title=Strategic Learning in a Knowledge Economy |last2=Israelit |first2=Sam |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-7506-7223-8 |pages=92}}</ref> Organizatat e të nxënit gjithashtu adresojnë klimën organizative duke krijuar një mjedis mbështetës të të nxënit dhe duke praktikuar lidership që përforcon të nxënit. <ref>{{Cite journal |last=Edmondson |first=A. |last2=Garvin |first2=D. |last3=Gino |first3=F. |year=2008 |title=Is yours a learning organization? |journal=Harvard Business Review |volume=86 |issue=3 |pages=109–16, 134 |pmid=18411968}}</ref> Krijimi i një mjedisi mbështetës të të nxënit dhe përforcimi i të nxënit varet nga lidershipi i organizatës dhe kultura që ajo promovon. Udhëheqësit mund të krijojnë mundësi të të nxënit duke lehtësuar mjedise që përfshijnë aktivitete të të nxënit, duke krijuar një kulturë të të nxënit nëpërmjet normave, sjelljeve dhe rregullave, dhe duke udhëhequr proceset e diskursit duke dëgjuar, duke bërë pyetje dhe duke ofruar reagime. Udhëheqësit duhet të praktikojnë të nxënit individual që ata mbështesin duke mbetur të hapur ndaj perspektivave të reja, duke qenë të vetëdijshëm për paragjykimet personale, duke kërkuar ekspozim ndaj burimeve të pafiltruara dhe kontradiktore të informacionit dhe duke zhvilluar një ndjenjë përulësie. <ref name="Argote Book5">Argote, Linda. Organizational Learning: Creating, Retaining, and Transferring Knowledge. Boston: Kluwer Academic, 1999. 28.</ref> === Sistemet e menaxhimit të njohurive === Ndërsa proceset e të nxënit varen nga konteksti për optimizimin e transferimit të njohurive, zbatimi i [[Menaxhimi i njohurisë|sistemeve të menaxhimit të njohurive]] përfshin teknologjinë në këto procese. Sistemet e menaxhimit të njohurive janë teknologji që shërbejnë si një mjet depozitimi, komunikimi ose bashkëpunimi për transferimin dhe ruajtjen e njohurive. Përfshirja e njohurive në teknologji mund të parandalojë harresën organizative dhe të lejojë që njohuritë të transferohen përtej barrierave të tilla si distanca, njësia organizative dhe specializimi. Sistemet e menaxhimit të njohurive vetëm nuk janë domosdoshmërisht të suksesshme, por si një mjet komunikimi ato përforcojnë në mënyrë të prekshme aftësinë e individëve për të përhapur dhe përforcuar njohuritë e tyre. <ref name="Argote Book5" /> === Përhapja e inovacionit === Mësimi organizativ është i rëndësishëm për t'u marrë në konsideratë në lidhje me [[Inovacioni|inovacionin]], [[Sipërmarrja|sipërmarrjen]], ndryshimin teknologjik dhe [[Rritja ekonomike|rritjen ekonomike]], konkretisht brenda konteksteve të ndarjes së njohurive dhe të mësuarit ndërorganizativ. Si një nga dinamikat kryesore pas [[Ekonomia e njohurisë|ekonomisë së njohurive]], të mësuarit organizativ informon kuptimin tonë të transferimit të njohurive midis organizatave. Përvoja heterogjene jep rezultate më të mira të të nxënit sesa përvoja homogjene, dhe përhapja e njohurive përhap përvojën heterogjene nëpër organizata. <ref name="Sullivan BN 20022"/> Teoria e përhapjes së inovacioneve eksploron se si dhe pse njerëzit përvetësojnë ide, praktika dhe produkte të reja. Mund të shihet si një nëngrup i konceptit antropologjik të përhapjes dhe mund të ndihmojë në shpjegimin se si përhapen idetë nga individët, rrjetet sociale dhe organizatat. Politika e inovacionit, iniciativat e zhvillimit ekonomik, përpjekjet e programeve arsimore dhe inkubacioni dhe përshpejtimi sipërmarrës mund të informohen të gjitha nga praktikat e të mësuarit organizativ. <ref>{{Cite journal |last=Hassan |first=Noha Ahmed |date=1 janar 2020 |title=University business incubators as a tool for accelerating entrepreneurship: theoretical perspective |journal=Review of Economics and Political Science |volume=9 |issue=5 |pages=434–453 |doi=10.1108/REPS-10-2019-0142 |issn=2631-3561 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> === Mbrojtja e njohurive === Transformimi dixhital do të thotë që jo vetëm makinat dhe [[Teknologjia e informacionit|IT-ja]], por edhe njerëzit janë të ndërlidhur në mënyrë dixhitale. Njohuria nuk mund të sigurohet drejtpërdrejt në të njëjtën mënyrë siç mbrohet informacioni. Ekzistojnë metoda formale dhe joformale që mund të përdoren për të mbrojtur njohuritë organizative. Metodat formale përfshijnë metoda ligjore - të tilla si marrëveshjet e konfidencialitetit, [[Patenta|patentat]], [[E drejta e autorit|të drejtat e autorit]], [[Licenca|licencat]] dhe [[Marka tregtare|markat tregtare]] - dhe metoda teknike - të tilla si mbrojtja e kanaleve të komunikimit, sistemeve dhe ruajtjes dhe kufizimi teknik i aksesit në njohuri. Metodat joformale në vend të kësaj përfshijnë sekretin, arsimin, normat shoqërore dhe kompleksitetin, d.m.th. zgjedhjen me kujdes të njohurive që duhen ndarë dhe kujt, dhe sigurimin që të tjerët të bëjnë të njëjtën gjë. Metodat formale dhe joformale duhet të përdoren në një ekuilibër të mirë. <ref>{{Cite journal |last=Ilvonen |first=Ilona |last2=Thalmann |first2=Stefan |last3=Manhart |first3=Markus |last4=Sillaber |first4=Christian |date=3 prill 2018 |title=Reconciling digital transformation and knowledge protection: a research agenda |url=https://doi.org/10.1080/14778238.2018.1445427 |journal=Knowledge Management Research & Practice |volume=16 |issue=2 |pages=235–244 |doi=10.1080/14778238.2018.1445427 |issn=1477-8238 |url-access=subscription}}</ref> === Mekanizmi i ndarjes së njohurive të brendshme === Mekanizmi i brendshëm i ndarjes së njohurive mund të promovojë dhe zhvillojë aftësitë e ndërmarrjes për të mësuar vazhdimisht dhe për t'u inovuar, si dhe të luajë një rol në motivimin e punonjësve për të shkëmbyer njohuri me njëri-tjetrin. Mekanizmi i brendshëm i ndarjes së njohurive mund t'u mundësojë ndërmarrjeve të përmirësojnë efikasitetin e inovacionit të produkteve përmes rikombinimit të njohurive bashkëpunuese dhe njohurive konkurruese. Mekanizmi i ndarjes së brendshme të njohurive është mënyra se si ndërmarrjet marrin njohuri nga konkurrentët. Ndërmarrjet së pari duhet të marrin njohuritë e disponueshme nga konkurrentët dhe më pas t'i përvetësojnë, transformojnë dhe përdorin këto njohuri të reja sipas karakteristikave të kompanisë së tyre. == Shih edhe == * [[Mësimi]] * [[Të nxënit]] * [[Mësimdhënia]] * [[Mësimi i veprimit]] * [[Komuniteti i të nxënit]] == Referime == [[Kategoria:Psikologji pedagogjike]] tvrikufn302ctq322ufode3nchmfscn 0 401847 2995649 2994963 2026-06-10T09:40:52Z Siar O 126613 Përditësim me informacione të reja. 2995649 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Enea Kadiu | image = Enea Kadiu.png | caption = | birth_date = {{Birth date and age|14|7|1994|df=y}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | height = 1.76 m | position = Sulmues i majtë / Mesfushor i majtë | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = 2007–2009 | youthclubs1 = [[FC Olimpik|Olimpik]] | youthyears2 = 2009–2010 | youthclubs2 = [[FC Dinamo City|Dinamo Tirana]] | youthyears3 = 2011–2013 | youthclubs3 = [[KF Tirana|Tirana U-19]] | youthyears4 = 2013–2016 | youthclubs4 = [[K.S. Ali Demi|Ali Demi (futsal)]] | nationalyears1 = 2008–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja shqiptare nën-15 e futbollit|Shqipëria nën-15]] | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | nationalyears2 = 2010–2011 | nationalteam2 = [[Kombëtarja shqiptare nën-17 e futbollit|Shqipëria nën-17]] | nationalcaps2 = | nationalgoals2 = 10 | nationalyears3 = 2015 | nationalteam3 = [[Kombëtarja shqiptare e futbollit të rërës|Shqipëria (Rërë)]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 1 }} '''Enea Kadiu''' (lindur më 14 korrik 1994) është një ish-[[futbolli|futbollist]] shqiptar, i cili luante kryesisht si sulmues i majtë dhe mesfushor i majtë. I njohur për shpejtësinë, depërtimet dhe goditjen e fortë, ai u konsiderua si një nga talentet premtuese të futbollit të moshave në [[Shqipëria|Shqipëri]]. Karriera e tij u ndërpre në moshë të re për shkak të dëmtimeve të përsëritura. Ai ka përfaqësuar Shqipërinë në nivelet rinore dhe ka qenë pjesë e kombëtares shqiptare në futbollin e rërës (beach soccer). ==Karriera me klube== ===Hapat e parë dhe Akademia e Ali Demit=== Kadiu e nisi karrierën e tij futbollistike në Akademinë e Klubit Sportiv "Ali Demi". Gjatë qëndrimit aty, ai u dallua si lojtari më i mirë i akademisë dhe u shpall golashënuesi kryesor i ekipit. Përveç futbollit në fushë të blertë, ai u aktivizua me shumë sukses edhe në futbollin e sallës ([[Futsal|futsal]]), duke u shpallur '''Kampion i Republikës së Shqipërisë''' me ekipin e '''KS Ali Demi''' për tre sezone radhazi: 2013–2014, 2014–2015 dhe 2015–2016. Gjithashtu, në kampionatin '''''Beach Soccer Albania''''' të zhvilluar në Gjirin e Lalzit, ai spikati duke fituar '''"Këpucën e Artë'''" si golashënuesi më i mirë i turneut me 9 gola të shënuar për ekipin e Ali Demit. ===Olimpiku, Dinamo dhe Tirana=== Në moshën 13-vjeçare, Kadiu u transferua tek ekipi i FC Olimpik, aty ku për dy sezone radhazi ishte golashënuesi më i mirë i skuadrës. Kulmi i tij me këtë ekip ishte sezoni 2008–2009, ku ai u shpall Kampion i kampionatit U-15 si dhe fitoi Këpucën e Artë me plot 24 gola të shënuar. Po këtë sezon, ai dha një kontribut të rëndësishëm edhe në fitimin e Kupës për moshën U-15. Në ndeshjen finale të atij turneu, e luajtur kundër [[FK Partizani Tirana|Partizanit]] dhe e fituar pas gjuajtjeve të penalltive, Kadiu ishte një nga autorët e golave gjatë kohës së rregullt. Pas kësaj eksperience të suksesshme, ai iu bashkua radhëve të [[FC Dinamo City|Dinamos së Tiranës]], ku luajti deri në grupmoshat e të rinjve. Më pas, ai u bë pjesë e ekipit të të rinjve të [[KF Tirana|Tiranës]] (U-19) ku u aktivizua gjatë sezoneve 2011–2013. Kadiu la gjurmë të rëndësishme me bardheblutë, duke arritur të shënojë 8 gola në total përgjatë sezonit 2012–2013. Megjithatë, dëmtimet e njëpasnjëshme (veçanërisht në gjurin e majtë) e detyruan ta ndërpriste ëndrrën për një karrierë profesioniste në moshën 20-vjeçare. [[Skeda:Enea Kadiu.jpg|alt=Enea duke luajtur në fushë (futsal).|parapamje|Enea duke luajtur në fushë (futsal).]] ==Karriera ndërkombëtare== ===Ekipet e moshave=== Kadiu ka qenë pjesë e rregullt e ekipeve kombëtare shqiptare të moshave. Ai u grumbullua fillimisht me [[:en:Albania_national_under-15_football_team|kombëtaren U-15]] dhe më pas u bë pjesë thelbësore e [[Kombëtarja shqiptare nën-17 e futbollit|U-17]]. Me fanellën kuqezi, ai ishte pjesë e ekipit në ndeshjet kualifikuese të Kampionatit Evropian të zhvilluara në [[Malta|Maltë]]. Ai ka pasur një rekord mjaft pozitiv me moshat, ku theksohet fakti se në ndeshjet miqësore me Kombëtaren U-17 ai ka shënuar plot 10 gola. ===Kombëtarja e Futbollit të Rërës=== Në vitin 2015, Kadiu u bë pjesë e [[:en:Albania_national_beach_soccer_team|Kombëtares së Shqipërisë së Futbollit të Rërës]]. Ai mbajti fanellën me numrin 3 dhe luajti në Lojërat Mesdhetare të Rërës ([[:en:Mediterranean_Beach_Games|Mediterranean Beach Games]]) të zhvilluara në [[Peskara|Pescara]], Itali. Gjatë këtij turneu, ai u aktivizua në 5 ndeshje dhe shënoi një gol kundër përfaqësueses së Maltës më 5 shtator 2015, në një ndeshje të cilën Shqipëria e fitoi me rezultatin 5–2. ==Jeta personale dhe karriera pas futbollit== Pavarësisht tërheqjes së hershme nga futbolli aktiv si pasojë e dëmtimeve, Kadiu vendosi të mos shkëputej nga sporti, por t'ia përkushtonte pasionin e tij edukimit dhe trajnimit. Ai ka përfunduar studimet e larta dhe është diplomuar me "Bachelor" dhe "Master Profesional". Prej më shumë se tetë vitesh, Enea Kadiu ushtron me përkushtim profesionin e mësuesit të Edukimit Fizik. Në tetor të vitit 2014, ai u diplomua dhe u pajis me licencën '''UEFA B''' për trajner futbolli nga Federata Shqiptare e Futbollit, duke dhënë prej asaj kohe një kontribut të vyer në zhvillimin dhe edukimin sportiv të brezave të rinj në Shqipëri. ==Trofe== * '''Kampion i Shqipërisë U-15''' me FC Olimpik: 2008–2009 * '''Kupa e Republikës''' kampion me ekipin e KS Ali Demi (futsal) * '''Kampion i Shqipërisë në Futsal''' me KS Ali Demi (3): 2013–2014, 2014–2015, 2015–2016 == Referime == {{reflist}} * Gazeta Sportive Panorama ==Lidhje të jashtme== {{DEFAULTSORT:Kadiu, Enea}} [[Kategoria:Lindje 1994]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren shqiptare]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Tirana]] 0jkn24p6u1oxib6grqai8wiif7ky4be 0 401911 2995268 2026-06-09T14:59:09Z AlbanianEditor 68153 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:mk:Special:Redirect/revision/5375603|Валентина Нестор]]" 2995268 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = | birth_date = 17.11.1971 | birth_place = Pustec, Prespë e Madhe, Shqipëri | nationality = Maqedonase | citizenship = Shqiptare, Maqoni e Veriut }} == Jetëshkrimi == Pasi përfundoi arsimin fillor dhe të mesëm në vendlindje, Valentina Nestor u diplomua në Fakultetin e Filologjisë në [[Universiteti "Shën Kirili dhe Metodi"|Universitetin "Shën Kirili dhe Metodi"]] në [[Shkupi|Shkup]] në [[1995|vitin 1995]] dhe u zgjodh lektore e gjuhës maqedonase në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]] (1996). Studimet pasuniversitare në fakultetin e saj i përfundoi me tezën e masterit " ''Huazimet leksikore midis gjuhës maqedonase dhe gjuhës shqipe'' " (2003), ku mbrojti edhe tezën e doktoraturës " ''Ndikimi leksiko-gramatikor i shqipes në të folurën e Prespës së Vogël'' " (28.6.2006). == Citate == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1928]] [[Kategoria:Njerëz nga Pusteci]] [[Kategoria:Maqedonasit e Shqipërisë]] [[Kategoria:Gjuhëtarë maqedonas]] [[Kategoria:Të lindur në gusht]] [[Kategoria:Të lindur më 6 gusht]] 58vzv7ib7as94mixk3oeyt8r6k6g68d 0 401912 2995313 2026-06-09T15:59:54Z Edukatori 112234 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:bs:Special:Redirect/revision/3872613|Baloči]]" 2995313 wikitext text/x-wiki   '''Baloçi''' është një vend i populluar brenda qytetit të [[Podgorica|Podgoricës]], [[Mali i Zi|Mal i Zi]] . Deri në riorganizimin territorial në Mal të Zi, Baloçi ishte pjesë e komunës së vjetër [[Podgorica|të Podgoricës]] . Në regjistrimin e vitit 2011, Balochi kishte 40 banorë. {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" ! colspan="8" |Popullsia sipas regjistrimeve të popullsisë |- | 1948 | 1953 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2003 | 2011 |- | 243 | 242 | 192 | 122 | 111 | 64 | 42 | 40 |- |} ==== Regjistrimi i vitit 2011 ==== {{Col-begin|width=75%}} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! ''Narodnost'' ! 2011<ref name="Popis_2011">[http://monstat.org/cg/page.php?id=534&pageid=322 Zvanični rezultati popisa na web stranici Zavoda za statistiku Crne Gore]</ref> |- |[[Crnogorci]] |align="right"|35 (87,50%) |- |[[Srbi]] |align="right"|Z |- |''ukupno'' |align="right"|40 |} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! ''Jezik'' ! 2011<ref name="Popis_2011"/> |- |[[Crnogorski jezik|Crnogorski]] |align="right"|30 (75,00%) |- |[[Srpski jezik|Srpski]] |align="right"|10 (25,00%) |- |''ukupno'' |align="right"|40 |} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! ''Vjera'' ! 2011<ref name="Popis_2011"/> |- |[[Pravoslavna crkva|Pravoslavna]] |align="right"|36 (90,00%) |- |[[Kršćanstvo|Kršćani]] |align="right"|Z |- |''ukupno'' |align="right"|40 |} {{Col-end}} ==== Regjistrimet e mëparshme ==== {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" ! colspan="2" |Baloçi |- | '''1991''' <ref>{{Cite web |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1991. |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1991/pdf/G19914020.pdf |access-date=5. 5. 2020 |website=stat.gov.rs}}</ref> | '''2003''' |- |{{Pie chart | thumb = center | caption = ukupno: 64 | value1 = 85.93 | label1 = [[Crnogorci]] 55 | color1 = #C19A6B | value2 = 12.50 | label2 = [[Srbi]] 8 | color2 = #FF0000 | value3 = 1.56 | label3 = nepoznato 1 | color3 = #A2A2D0 }} |} == Shih edhe == * [[Komuna e Tuzit]] [[Kategoria:Gjeo-cung]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] h2uei7h3xrugmpf8cqwzgp7dv6zxeu6 2995367 2995313 2026-06-09T16:02:18Z Edukatori 112234 herë pas here do merrem me plotësimin e vendbanimeve që mungojnë në Stampën e Podgoricës 2995367 wikitext text/x-wiki   '''Baloçi''' është një vend i populluar brenda qytetit të [[Podgorica|Podgoricës]], [[Mali i Zi|Mal i Zi]] . Deri në riorganizimin territorial në Mal të Zi, Baloçi ishte pjesë e komunës së vjetër [[Podgorica|të Podgoricës]] . Në regjistrimin e vitit 2011, Balochi kishte 40 banorë. {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" ! colspan="8" |Popullsia sipas regjistrimeve të popullsisë |- | 1948 | 1953 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2003 | 2011 |- | 243 | 242 | 192 | 122 | 111 | 64 | 42 | 40 |- |} ==== Regjistrimi i vitit 2011 ==== {{Col-begin|width=75%}} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! ''Narodnost'' ! 2011<ref name="Popis_2011">[http://monstat.org/cg/page.php?id=534&pageid=322 Zvanični rezultati popisa na web stranici Zavoda za statistiku Crne Gore]</ref> |- |[[Crnogorci]] |align="right"|35 (87,50%) |- |[[Srbi]] |align="right"|Z |- |''ukupno'' |align="right"|40 |} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! ''Jezik'' ! 2011<ref name="Popis_2011"/> |- |[[Crnogorski jezik|Crnogorski]] |align="right"|30 (75,00%) |- |[[Srpski jezik|Srpski]] |align="right"|10 (25,00%) |- |''ukupno'' |align="right"|40 |} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! ''Vjera'' ! 2011<ref name="Popis_2011"/> |- |[[Pravoslavna crkva|Pravoslavna]] |align="right"|36 (90,00%) |- |[[Kršćanstvo|Kršćani]] |align="right"|Z |- |''ukupno'' |align="right"|40 |} {{Col-end}} ==== Regjistrimet e mëparshme ==== {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" ! colspan="2" |Baloçi |- | '''1991''' <ref>{{Cite web |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1991. |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1991/pdf/G19914020.pdf |access-date=5. 5. 2020 |website=stat.gov.rs}}</ref> | '''2003''' |- |{{Pie chart | thumb = center | caption = ukupno: 64 | value1 = 85.93 | label1 = [[Crnogorci]] 55 | color1 = #C19A6B | value2 = 12.50 | label2 = [[Srbi]] 8 | color2 = #FF0000 | value3 = 1.56 | label3 = nepoznato 1 | color3 = #A2A2D0 }} |} == Shih edhe == * [[Komuna e Tuzit]] == Referime == [[Kategoria:Gjeo-cung]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] 4g4ewk7yuvquwbkg4rwlvk1lqespu6i 2995402 2995367 2026-06-09T16:06:05Z Edukatori 112234 /* Regjistrimi i vitit 2011 */ 2995402 wikitext text/x-wiki   '''Baloçi''' është një vend i populluar brenda qytetit të [[Podgorica|Podgoricës]], [[Mali i Zi|Mal i Zi]] . Deri në riorganizimin territorial në Mal të Zi, Baloçi ishte pjesë e komunës së vjetër [[Podgorica|të Podgoricës]] . Në regjistrimin e vitit 2011, Balochi kishte 40 banorë. {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" ! colspan="8" |Popullsia sipas regjistrimeve të popullsisë |- | 1948 | 1953 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2003 | 2011 |- | 243 | 242 | 192 | 122 | 111 | 64 | 42 | 40 |- |} ==== Regjistrimi i vitit 2011 ==== {{Col-begin|width=75%}} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! ''Kombësia'' ! 2011<ref name="Popis_2011">[http://monstat.org/cg/page.php?id=534&pageid=322 Zvanični rezultati popisa na web stranici Zavoda za statistiku Crne Gore]</ref> |- |[[Malazezë]] |align="right"|35 (87,50%) |- |[[Serbë]] |align="right"|Z |- |''Gjithsej'' |align="right"|40 |} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! ''Gjuha'' ! 2011<ref name="Popis_2011"/> |- |[[Gjuha malazeze]] |align="right"|30 (75,00%) |- |[[Gjuha serbe]] |align="right"|10 (25,00%) |- |''Gjithsej'' |align="right"|40 |} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! ''Besimi'' ! 2011<ref name="Popis_2011"/> |- |[[Ortodoksia]] |align="right"|36 (90,00%) |- |[[Krishterë]] |align="right"|Z |- |''Gjithsej'' |align="right"|40 |} {{Col-end}} ==== Regjistrimet e mëparshme ==== {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" ! colspan="2" |Baloçi |- | '''1991''' <ref>{{Cite web |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1991. |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1991/pdf/G19914020.pdf |access-date=5. 5. 2020 |website=stat.gov.rs}}</ref> | '''2003''' |- |{{Pie chart | thumb = center | caption = ukupno: 64 | value1 = 85.93 | label1 = [[Crnogorci]] 55 | color1 = #C19A6B | value2 = 12.50 | label2 = [[Srbi]] 8 | color2 = #FF0000 | value3 = 1.56 | label3 = nepoznato 1 | color3 = #A2A2D0 }} |} == Shih edhe == * [[Komuna e Tuzit]] == Referime == [[Kategoria:Gjeo-cung]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] ea079uoi9idxboetp92tnsiivccuyq5 2995403 2995402 2026-06-09T16:09:16Z Edukatori 112234 2995403 wikitext text/x-wiki   '''Baloçi''' është një vend i populluar brenda qytetit të [[Podgorica|Podgoricës]], [[Mali i Zi|Mal i Zi]] . Deri në riorganizimin territorial në Mal të Zi, Baloçi ishte pjesë e komunës së vjetër [[Podgorica|të Podgoricës]] . Në regjistrimin e vitit 2011, Balochi kishte 40 banorë. {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" ! colspan="8" |Popullsia sipas regjistrimeve të popullsisë |- | 1948 | 1953 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2003 | 2011 |- | 243 | 242 | 192 | 122 | 111 | 64 | 42 | 40 |- |} ==== Regjistrimi i vitit 2011 ==== {{Col-begin|width=75%}} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! ''Kombësia'' ! 2011<ref name="Popis_2011">[http://monstat.org/cg/page.php?id=534&pageid=322 Zvanični rezultati popisa na web stranici Zavoda za statistiku Crne Gore]</ref> |- |[[Malazezë]] |align="right"|35 (87,50%) |- |[[Serbë]] |align="right"|Z |- |''Gjithsej'' |align="right"|40 |} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! ''Gjuha'' ! 2011<ref name="Popis_2011"/> |- |[[Gjuha malazeze]] |align="right"|30 (75,00%) |- |[[Gjuha serbe]] |align="right"|10 (25,00%) |- |''Gjithsej'' |align="right"|40 |} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! ''Besimi'' ! 2011<ref name="Popis_2011"/> |- |[[Ortodoksia]] |align="right"|36 (90,00%) |- |[[Krishterë]] |align="right"|Z |- |''Gjithsej'' |align="right"|40 |} {{Col-end}} ==== Regjistrimet e mëparshme ==== {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" ! colspan="2" |Baloçi |- | '''1991''' <ref>{{Cite web |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1991. |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1991/pdf/G19914020.pdf |access-date= 5 maj 2020 |website=stat.gov.rs}}</ref> | '''2003''' |- |{{Pie chart | thumb = center | caption = ukupno: 64 | value1 = 85.93 | label1 = [[Crnogorci]] 55 | color1 = #C19A6B | value2 = 12.50 | label2 = [[Srbi]] 8 | color2 = #FF0000 | value3 = 1.56 | label3 = nepoznato 1 | color3 = #A2A2D0 }} |} == Shih edhe == * [[Komuna e Tuzit]] == Referime == {{reflist}} {{Komuna e Podgoricës}} [[Kategoria:Gjeo-cung]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] 51zdyuyk2p436jrte8xgtspan16d805 0 401913 2995407 2026-06-09T16:11:39Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kara Mahmud pashë Bushati]] te [[Kara Mahmut Bushati]]: Sipas diskutimit; https://sq.wikipedia.org/wiki/Diskutim:Kara_Mahmud_pash%C3%AB_Bushati#Titulli 2995407 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Kara Mahmut Bushati]] g0a1dsr4jmskvnq5lvml69iu4h9rtwp 1 401914 2995409 2026-06-09T16:11:39Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Diskutim:Kara Mahmud pashë Bushati]] te [[Diskutim:Kara Mahmut Bushati]]: Sipas diskutimit; https://sq.wikipedia.org/wiki/Diskutim:Kara_Mahmud_pash%C3%AB_Bushati#Titulli 2995409 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Diskutim:Kara Mahmut Bushati]] rnb74kw6oq04j6vyu1gys4ogkuvat0p 14 401915 2995414 2026-06-09T16:14:37Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Komuna e Podgoricës]] 2995414 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Komuna e Podgoricës]] lh6snvcbkxitvs8v48d6ah3gtjzpiws 14 401916 2995419 2026-06-09T16:22:02Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: [[:Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 2995419 wikitext text/x-wiki [[:Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] n7gixv3mnu128acg04xf7dj8g38mbbq 2995420 2995419 2026-06-09T16:22:09Z Leutrim.P 113691 2995420 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 14 401917 2995421 2026-06-09T16:22:16Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 2995421 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 14 401918 2995422 2026-06-09T16:22:19Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 2995422 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 14 401919 2995423 2026-06-09T16:22:21Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 2995423 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 14 401920 2995424 2026-06-09T16:22:22Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 2995424 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 2995464 2995424 2026-06-09T16:37:44Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Familja Skuraj]] te [[Kategoria:Familja Skura]] pa lënë një ridrejtim 2995424 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 14 401921 2995425 2026-06-09T16:22:24Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 2995425 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 2995462 2995425 2026-06-09T16:37:07Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Familja Dobati]] te [[Kategoria:Familja Dobi]] pa lënë një ridrejtim 2995425 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 14 401922 2995426 2026-06-09T16:22:25Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 2995426 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 14 401923 2995427 2026-06-09T16:22:27Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 2995427 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 14 401924 2995428 2026-06-09T16:22:28Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 2995428 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 14 401926 2995430 2026-06-09T16:22:32Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 2995430 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 0 401927 2995446 2026-06-09T16:30:33Z Edukatori 112234 Ja ku e ke një artikull Leutrim 2995446 wikitext text/x-wiki '''Stavri N. Naçi''' (1920 – 1994) ka qenë historian dhe studiues shqiptar, i specializuar në historinë e Shqipërisë gjatë periudhës osmane. Veprimtaria e tij kërkimore pranë Institutit të Historisë në Tiranë u përqendrua në hulumtimin e arkivave veneciane dhe vendase, duke ndriçuar strukturat socio-ekonomike dhe politike të Shqipërisë së Veriut në shekujt XVIII–XIX. 24olqet8mftoy0a71kbexm7g9ujqwvl 2995447 2995446 2026-06-09T16:32:12Z Edukatori 112234 2995447 wikitext text/x-wiki '''Stavri N. Naçi''' (1920 – 1994) ka qenë historian dhe studiues shqiptar, i specializuar në historinë e Shqipërisë gjatë periudhës osmane. Veprimtaria e tij kërkimore pranë Institutit të Historisë në Tiranë u përqendrua në hulumtimin e arkivave veneciane dhe vendase, duke ndriçuar strukturat socio-ekonomike dhe politike të Shqipërisë së Veriut në shekujt XVIII–XIX. == Veprat kryesore == * "Pashallëku i Shkodrës nën sundimin e Bushatllive (1757-1796)" (1964): Monografi mbi themelimin, zhvillimin ekonomik dhe përpjekjet e para për autonomi të këtij pashallëku. * "Shqipëria e Veriut në shekullin XVIII: Letra të zëvendëskonsujve venedikas të Shkodrës" (1967): Përmbledhje burimore e korrespondencës diplomatike dhe tregtare me Republikën e Venedikut. * "Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shekullit të XIX (1796-1831)" (1986): Studim mbi fazën e dytë të pashallëkut, krizën politike dhe shpërbërjen e tij nga Porta e Lartë. rdt477bb1npxgbskidr2yyetv7te1d5 2995450 2995447 2026-06-09T16:33:10Z Edukatori 112234 + 1 referencë 2995450 wikitext text/x-wiki '''Stavri N. Naçi''' (1920 – 1994) ka qenë historian dhe studiues shqiptar, i specializuar në historinë e Shqipërisë gjatë periudhës osmane. Veprimtaria e tij kërkimore pranë Institutit të Historisë në Tiranë u përqendrua në hulumtimin e arkivave veneciane dhe vendase, duke ndriçuar strukturat socio-ekonomike dhe politike të Shqipërisë së Veriut në shekujt XVIII–XIX. <ref>{{Cite web |title=Stavri Naçi — Bashkëpunëtor i vjetër shkencor {{!}} Leksikoni |url=https://leksikonishqip.com/person/stavri-naci-1486 |access-date=2026-06-09 |website=Leksikoni i Magjistrave e Doktorëve |language=sq}}</ref> == Veprat kryesore == * "Pashallëku i Shkodrës nën sundimin e Bushatllive (1757-1796)" (1964): Monografi mbi themelimin, zhvillimin ekonomik dhe përpjekjet e para për autonomi të këtij pashallëku. * "Shqipëria e Veriut në shekullin XVIII: Letra të zëvendëskonsujve venedikas të Shkodrës" (1967): Përmbledhje burimore e korrespondencës diplomatike dhe tregtare me Republikën e Venedikut. * "Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shekullit të XIX (1796-1831)" (1986): Studim mbi fazën e dytë të pashallëkut, krizën politike dhe shpërbërjen e tij nga Porta e Lartë. e6j1j73ybycvbyagcho6b3kljj7o9k1 2995451 2995450 2026-06-09T16:33:30Z Edukatori 112234 2995451 wikitext text/x-wiki '''Stavri N. Naçi''' (1920 – 1994) ka qenë historian dhe studiues shqiptar, i specializuar në historinë e Shqipërisë gjatë periudhës osmane. Veprimtaria e tij kërkimore pranë Institutit të Historisë në Tiranë u përqendrua në hulumtimin e arkivave veneciane dhe vendase, duke ndriçuar strukturat socio-ekonomike dhe politike të Shqipërisë së Veriut në shekujt XVIII–XIX. <ref>{{Cite web |title=Stavri Naçi — Bashkëpunëtor i vjetër shkencor {{!}} Leksikoni |url=https://leksikonishqip.com/person/stavri-naci-1486 |access-date=2026-06-09 |website=Leksikoni i Magjistrave e Doktorëve |language=sq}}</ref> == Veprat kryesore == * "Pashallëku i Shkodrës nën sundimin e Bushatllive (1757-1796)" (1964): Monografi mbi themelimin, zhvillimin ekonomik dhe përpjekjet e para për autonomi të këtij pashallëku. * "Shqipëria e Veriut në shekullin XVIII: Letra të zëvendëskonsujve venedikas të Shkodrës" (1967): Përmbledhje burimore e korrespondencës diplomatike dhe tregtare me Republikën e Venedikut. * "Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shekullit të XIX (1796-1831)" (1986): Studim mbi fazën e dytë të pashallëkut, krizën politike dhe shpërbërjen e tij nga Porta e Lartë. == Referime == r5hw7jw1r3w4ggngqmq3ekocw2r056j 2995454 2995451 2026-06-09T16:35:13Z Edukatori 112234 /* Veprat kryesore */ 2995454 wikitext text/x-wiki '''Stavri N. Naçi''' (1920 – 1994) ka qenë historian dhe studiues shqiptar, i specializuar në historinë e Shqipërisë gjatë periudhës osmane. Veprimtaria e tij kërkimore pranë Institutit të Historisë në Tiranë u përqendrua në hulumtimin e arkivave veneciane dhe vendase, duke ndriçuar strukturat socio-ekonomike dhe politike të Shqipërisë së Veriut në shekujt XVIII–XIX. <ref>{{Cite web |title=Stavri Naçi — Bashkëpunëtor i vjetër shkencor {{!}} Leksikoni |url=https://leksikonishqip.com/person/stavri-naci-1486 |access-date=2026-06-09 |website=Leksikoni i Magjistrave e Doktorëve |language=sq}}</ref> == Veprat kryesore == * "Pashallëku i Shkodrës nën sundimin e Bushatllive (1757-1796)" (1964): Monografi mbi themelimin, zhvillimin ekonomik dhe përpjekjet e para për autonomi të këtij pashallëku. * "Shqipëria e Veriut në shekullin XVIII: Letra të zëvendëskonsujve venedikas të Shkodrës" (1967): Përmbledhje burimore e korrespondencës diplomatike dhe tregtare me Republikën e Venedikut. * "Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shekullit të XIX (1796-1831)" (1986): Studim mbi fazën e dytë të pashallëkut, krizën politike dhe shpërbërjen e tij nga Porta e Lartë. <ref>{{Cite book |last=Naçi |first=Stavri N. |url=https://books.google.com/books/about/Pashall%C3%ABku_i_Shkodr%C3%ABs_n%C3%AB_vitet_e_para.html?id=mIbWrQEACAAJ |title=Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shek. XIX: (1796-1831) |date=1986 |language=sq, tr}}</ref> == Referime == rf588zw40zywxg9i5qllyp4e32dve7v 2995466 2995454 2026-06-09T16:38:52Z Edukatori 112234 2995466 wikitext text/x-wiki '''Stavri N. Naçi''' (1920 – 1994) ka qenë historian dhe studiues shqiptar, i specializuar në historinë e Shqipërisë gjatë periudhës osmane. Veprimtaria e tij kërkimore pranë Institutit të Historisë në Tiranë u përqendrua në hulumtimin e arkivave veneciane dhe vendase, duke ndriçuar strukturat socio-ekonomike dhe politike të Shqipërisë së Veriut në shekujt XVIII–XIX. <ref>{{Cite web |title=Stavri Naçi — Bashkëpunëtor i vjetër shkencor {{!}} Leksikoni |url=https://leksikonishqip.com/person/stavri-naci-1486 |access-date=2026-06-09 |website=Leksikoni i Magjistrave e Doktorëve |language=sq}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Stavri N. Naçi |url=https://openlibrary.org/authors/OL560796A/Stavri_N._Nac%CC%A7i |access-date=2026-06-09 |website=Open Library |language=sq}}</ref> == Veprat kryesore == * "Pashallëku i Shkodrës nën sundimin e Bushatllive (1757-1796)" (1964): Monografi mbi themelimin, zhvillimin ekonomik dhe përpjekjet e para për autonomi të këtij pashallëku. * "Shqipëria e Veriut në shekullin XVIII: Letra të zëvendëskonsujve venedikas të Shkodrës" (1967): Përmbledhje burimore e korrespondencës diplomatike dhe tregtare me Republikën e Venedikut. * "Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shekullit të XIX (1796-1831)" (1986): Studim mbi fazën e dytë të pashallëkut, krizën politike dhe shpërbërjen e tij nga Porta e Lartë. <ref>{{Cite book |last=Naçi |first=Stavri N. |url=https://books.google.com/books/about/Pashall%C3%ABku_i_Shkodr%C3%ABs_n%C3%AB_vitet_e_para.html?id=mIbWrQEACAAJ |title=Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shek. XIX: (1796-1831) |date=1986 |language=sq, tr}}</ref> == Referime == q0zhtw2hid9xflbr9q7ula5qwbhf603 2995470 2995466 2026-06-09T16:39:21Z Edukatori 112234 added [[Category:Lindje 1920]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995470 wikitext text/x-wiki '''Stavri N. Naçi''' (1920 – 1994) ka qenë historian dhe studiues shqiptar, i specializuar në historinë e Shqipërisë gjatë periudhës osmane. Veprimtaria e tij kërkimore pranë Institutit të Historisë në Tiranë u përqendrua në hulumtimin e arkivave veneciane dhe vendase, duke ndriçuar strukturat socio-ekonomike dhe politike të Shqipërisë së Veriut në shekujt XVIII–XIX. <ref>{{Cite web |title=Stavri Naçi — Bashkëpunëtor i vjetër shkencor {{!}} Leksikoni |url=https://leksikonishqip.com/person/stavri-naci-1486 |access-date=2026-06-09 |website=Leksikoni i Magjistrave e Doktorëve |language=sq}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Stavri N. Naçi |url=https://openlibrary.org/authors/OL560796A/Stavri_N._Nac%CC%A7i |access-date=2026-06-09 |website=Open Library |language=sq}}</ref> == Veprat kryesore == * "Pashallëku i Shkodrës nën sundimin e Bushatllive (1757-1796)" (1964): Monografi mbi themelimin, zhvillimin ekonomik dhe përpjekjet e para për autonomi të këtij pashallëku. * "Shqipëria e Veriut në shekullin XVIII: Letra të zëvendëskonsujve venedikas të Shkodrës" (1967): Përmbledhje burimore e korrespondencës diplomatike dhe tregtare me Republikën e Venedikut. * "Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shekullit të XIX (1796-1831)" (1986): Studim mbi fazën e dytë të pashallëkut, krizën politike dhe shpërbërjen e tij nga Porta e Lartë. <ref>{{Cite book |last=Naçi |first=Stavri N. |url=https://books.google.com/books/about/Pashall%C3%ABku_i_Shkodr%C3%ABs_n%C3%AB_vitet_e_para.html?id=mIbWrQEACAAJ |title=Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shek. XIX: (1796-1831) |date=1986 |language=sq, tr}}</ref> == Referime == [[Kategoria:Lindje 1920]] k8q29gho3hea66qse9a5o3vh49j5lfu 2995478 2995470 2026-06-09T16:41:29Z Edukatori 112234 added [[Category:Njerëz nga Korça]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995478 wikitext text/x-wiki '''Stavri N. Naçi''' (1920 – 1994) ka qenë historian dhe studiues shqiptar, i specializuar në historinë e Shqipërisë gjatë periudhës osmane. Veprimtaria e tij kërkimore pranë Institutit të Historisë në Tiranë u përqendrua në hulumtimin e arkivave veneciane dhe vendase, duke ndriçuar strukturat socio-ekonomike dhe politike të Shqipërisë së Veriut në shekujt XVIII–XIX. <ref>{{Cite web |title=Stavri Naçi — Bashkëpunëtor i vjetër shkencor {{!}} Leksikoni |url=https://leksikonishqip.com/person/stavri-naci-1486 |access-date=2026-06-09 |website=Leksikoni i Magjistrave e Doktorëve |language=sq}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Stavri N. Naçi |url=https://openlibrary.org/authors/OL560796A/Stavri_N._Nac%CC%A7i |access-date=2026-06-09 |website=Open Library |language=sq}}</ref> == Veprat kryesore == * "Pashallëku i Shkodrës nën sundimin e Bushatllive (1757-1796)" (1964): Monografi mbi themelimin, zhvillimin ekonomik dhe përpjekjet e para për autonomi të këtij pashallëku. * "Shqipëria e Veriut në shekullin XVIII: Letra të zëvendëskonsujve venedikas të Shkodrës" (1967): Përmbledhje burimore e korrespondencës diplomatike dhe tregtare me Republikën e Venedikut. * "Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shekullit të XIX (1796-1831)" (1986): Studim mbi fazën e dytë të pashallëkut, krizën politike dhe shpërbërjen e tij nga Porta e Lartë. <ref>{{Cite book |last=Naçi |first=Stavri N. |url=https://books.google.com/books/about/Pashall%C3%ABku_i_Shkodr%C3%ABs_n%C3%AB_vitet_e_para.html?id=mIbWrQEACAAJ |title=Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shek. XIX: (1796-1831) |date=1986 |language=sq, tr}}</ref> == Referime == [[Kategoria:Lindje 1920]] [[Kategoria:Njerëz nga Korça]] jbe851wr09kztn1kxz4a1rhzqua5tav 2995479 2995478 2026-06-09T16:41:57Z Edukatori 112234 added [[Category:Historianë shqiptarë të shekullit XX]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995479 wikitext text/x-wiki '''Stavri N. Naçi''' (1920 – 1994) ka qenë historian dhe studiues shqiptar, i specializuar në historinë e Shqipërisë gjatë periudhës osmane. Veprimtaria e tij kërkimore pranë Institutit të Historisë në Tiranë u përqendrua në hulumtimin e arkivave veneciane dhe vendase, duke ndriçuar strukturat socio-ekonomike dhe politike të Shqipërisë së Veriut në shekujt XVIII–XIX. <ref>{{Cite web |title=Stavri Naçi — Bashkëpunëtor i vjetër shkencor {{!}} Leksikoni |url=https://leksikonishqip.com/person/stavri-naci-1486 |access-date=2026-06-09 |website=Leksikoni i Magjistrave e Doktorëve |language=sq}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Stavri N. Naçi |url=https://openlibrary.org/authors/OL560796A/Stavri_N._Nac%CC%A7i |access-date=2026-06-09 |website=Open Library |language=sq}}</ref> == Veprat kryesore == * "Pashallëku i Shkodrës nën sundimin e Bushatllive (1757-1796)" (1964): Monografi mbi themelimin, zhvillimin ekonomik dhe përpjekjet e para për autonomi të këtij pashallëku. * "Shqipëria e Veriut në shekullin XVIII: Letra të zëvendëskonsujve venedikas të Shkodrës" (1967): Përmbledhje burimore e korrespondencës diplomatike dhe tregtare me Republikën e Venedikut. * "Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shekullit të XIX (1796-1831)" (1986): Studim mbi fazën e dytë të pashallëkut, krizën politike dhe shpërbërjen e tij nga Porta e Lartë. <ref>{{Cite book |last=Naçi |first=Stavri N. |url=https://books.google.com/books/about/Pashall%C3%ABku_i_Shkodr%C3%ABs_n%C3%AB_vitet_e_para.html?id=mIbWrQEACAAJ |title=Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shek. XIX: (1796-1831) |date=1986 |language=sq, tr}}</ref> == Referime == [[Kategoria:Lindje 1920]] [[Kategoria:Njerëz nga Korça]] [[Kategoria:Historianë shqiptarë të shekullit XX]] i2wqp6fkcopojiur3j8suh51sjogxjv 2995481 2995479 2026-06-09T16:44:19Z Edukatori 112234 added [[Category:Vdekje 1994]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995481 wikitext text/x-wiki '''Stavri N. Naçi''' (1920 – 1994) ka qenë historian dhe studiues shqiptar, i specializuar në historinë e Shqipërisë gjatë periudhës osmane. Veprimtaria e tij kërkimore pranë Institutit të Historisë në Tiranë u përqendrua në hulumtimin e arkivave veneciane dhe vendase, duke ndriçuar strukturat socio-ekonomike dhe politike të Shqipërisë së Veriut në shekujt XVIII–XIX. <ref>{{Cite web |title=Stavri Naçi — Bashkëpunëtor i vjetër shkencor {{!}} Leksikoni |url=https://leksikonishqip.com/person/stavri-naci-1486 |access-date=2026-06-09 |website=Leksikoni i Magjistrave e Doktorëve |language=sq}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Stavri N. Naçi |url=https://openlibrary.org/authors/OL560796A/Stavri_N._Nac%CC%A7i |access-date=2026-06-09 |website=Open Library |language=sq}}</ref> == Veprat kryesore == * "Pashallëku i Shkodrës nën sundimin e Bushatllive (1757-1796)" (1964): Monografi mbi themelimin, zhvillimin ekonomik dhe përpjekjet e para për autonomi të këtij pashallëku. * "Shqipëria e Veriut në shekullin XVIII: Letra të zëvendëskonsujve venedikas të Shkodrës" (1967): Përmbledhje burimore e korrespondencës diplomatike dhe tregtare me Republikën e Venedikut. * "Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shekullit të XIX (1796-1831)" (1986): Studim mbi fazën e dytë të pashallëkut, krizën politike dhe shpërbërjen e tij nga Porta e Lartë. <ref>{{Cite book |last=Naçi |first=Stavri N. |url=https://books.google.com/books/about/Pashall%C3%ABku_i_Shkodr%C3%ABs_n%C3%AB_vitet_e_para.html?id=mIbWrQEACAAJ |title=Pashallëku i Shkodrës në vitet e para të shek. XIX: (1796-1831) |date=1986 |language=sq, tr}}</ref> == Referime == [[Kategoria:Lindje 1920]] [[Kategoria:Njerëz nga Korça]] [[Kategoria:Historianë shqiptarë të shekullit XX]] [[Kategoria:Vdekje 1994]] bg29xpiql1huf96y5hku95lrnxz13ow 14 401928 2995448 2026-06-09T16:32:17Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 2995448 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 14 401929 2995449 2026-06-09T16:32:18Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 2995449 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 14 401930 2995468 2026-06-09T16:39:14Z Leutrim.P 113691 Krijoi faqe të zbrazët 2995468 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2995469 2995468 2026-06-09T16:39:21Z Leutrim.P 113691 2995469 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] ao35rpndht3chgg82a2wrmgcn7vulpj 2995475 2995469 2026-06-09T16:40:39Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Fisnikëria osmane shqiptare]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995475 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] rwe6nce6qg7rhn9bfm4bjkqs9ymnt8w 14 401931 2995472 2026-06-09T16:40:05Z Leutrim.P 113691 Krijoi faqe të zbrazët 2995472 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2995473 2995472 2026-06-09T16:40:23Z Leutrim.P 113691 2995473 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] 4tr82nqblvkiuxhl1kd9qxt5gjl4fm5 2995474 2995473 2026-06-09T16:40:26Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Fisnikëria osmane shqiptare]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995474 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Familje fisnike shqiptare]] [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] 7x073qqlwix0vw779147kqbfnei752f 0 401932 2995482 2026-06-09T16:58:31Z Edukatori 112234 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:fr:Special:Redirect/revision/229664823|Gisèle de Failly]]" 2995482 wikitext text/x-wiki {{Infobox biographie2|charte=|nom=|image=Stage création CEMEA 1937.jpg|upright=1|légende=Gisèle de Failly (à droite)|nom de naissance=<!--nom de jeune fille-->|date de naissance=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|lieu de naissance=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|date de décès=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|lieu de décès=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|qualificatif date=<!--permet de préciser le lien sur l'année de naissance et de décès; par exemple : "en France"-->|nationalité=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|études=<!--type de formation suivie ; par ex. psychologie ou médecine-->|formation=<!--l'institution de formation ; utilise les données de wikidata si non renseigné-->|titre=<!--titre universitaire obtenu ; par ex. professeur ou docteur-->|profession=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|approche=<!--approche privilégiée dans la profession-->|principaux intérêts=|travaux=<!--domaines de spécialisation où sont effectués les principaux travaux-->|idées remarquables=<!--idées et concepts majeurs mis en évidence-->|œuvres principales=<!--œuvres littéraires principales-->|influencé par=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|partisan=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|détracteur=}}'''Gisèle de Failly''' (e lindur më{{Birth date and age|20|juillet|1905}} dhe vdiq{{Death date and age|4|mars|1989}} në [[Parisi|Paris]] ) ka qenë një edukatore dhe pedagoge franceze, themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv (CEMÉA). == Biografia == === Trajnim, zhvillim i ideve personale === Gisèle de Failly, e lindur më{{Date|20 juillet 1905}} E lindur në një familje tradicionale katolike borgjeze, Gisèle de Failly u distancua shpejt nga modeli familjar, duke i prerë përfundimisht të gjitha lidhjet. Ajo ishte një grua e re e pavarur me një etje të madhe për dije. Gisèle de Failly ka një formim shkencor. Ishte gjatë udhëtimeve të tij jashtë vendit që vizioni i tij për arsimin ndryshoi rrënjësisht. :{{Début citation}}J’avais visité, dans la banlieue de [[Londres]], un établissement secondaire d’avant-garde qui accueillait {{formatnum:2000}} enfants et jeunes de onze à dix-huit ans et, en entrant dans une vaste pièce que l’on appelait « laboratoire d’histoire et de géographie », [...] j’avais pu voir des élèves de tous âges, affairés dans les travaux que leur assignaient des « tâches » prévues pour accomplir un programme minimum qui permettait d’atteindre le niveau des examens officiels et laissait le reste du temps à l’activité libre. Chacun à son gré faisait ses recherches, disposait ses papiers par terre ou sur un mur, relevait une information, écrivait, dessinait, peignait, allait vers une bibliothèque. Des groupes de discussion se formaient, les petits se mêlant souvent aux grands avec curiosité. Le maître, professeur d’histoire, se trouvait parmi les jeunes et venait là où on l’appelait. J’étais en admiration devant cet ordre dans le désordre, ordre de la pensée qui se cherche et se construit dans le foisonnement de la vie. Le « laboratoire de mathématiques » où je passai quelques instants était non moins animé et actif. J’eus l’occasion de voir ailleurs d’autres essais : l’[[école Decroly]] à Bruxelles ; l’[[Odenwaldschule|Odenwald Schule]] en Suisse ; des [[classes nouvelles de la Libération|classes nouvelles]] en France, notamment au lycée d’Orléans, etc., mais ces premières impressions d’un monde nouveau entrevu où la sélection, la compétition n’avaient plus de sens, devaient me donner la certitude qu’une autre éducation était possible et la volonté de contribuer à la transformation des idées habituellement reçues et des préjugés sur lesquels nous vivions<ref name=developpement>[https://www.cemea.asso.fr/spip.php?article4052 ''S’il avait été difficile de naître, il serait plus difficile encore de grandir''], Gisèle de Failly, dans ''Les Ceméa, qu’est-ce que c’est ?'', Denis Bordat, ed François Maspero, 1976</ref>.{{Fin citation}}Në vitin 1932, në Kongresin e Botëror të [[Lidhja Ndërkombëtare për Arsimin e Ri|Lidhjes Ndërkombëtare]], në të cilin morën pjesë dyzet vende dhe tema e të cilit ishte : arsimi në marrëdhënien e tij me evolucionin shoqëror “, zbulon Gisèle de Failly nga bazat shkencore te eksperimentet zbatimin e të cilave [ajo i ka parë] Megjithatë, pas një incidenti në një shkollë që praktikonte këto eksperimente edukative (një ëndërr e rrëfyer nga një fëmijë në klasë që përfshinte një figurë të shquar) dhe konfliktit që pasoi me administratën, ajo mat pamundësinë e nisjes së shtigjeve të reja brenda kornizës institucionale " Në vitin 1934, Gisèle de Failly ndoqi një kurs veror të drejtuar nga [[Maria Montessori]], i cili i zgjeroi horizontet. Ndërsa mbante veten, ajo fitoi një diplomë në psikologji të aplikuar nga Instituti i Psikologjisë, me qëllim që… për të kuptuar më mirë problemet e arsimit » . Derisa{{Date|janvier 1936}} ajo kryen funksionin e " përgjegjës për koordinimin e elementëve të shërbimit social Në bashkinë e Suresnes, kryetari i bashkisë së së cilës, Henri Sellier, u bë Ministër i Shëndetësisë në qeverinë e Frontit Popullor disa muaj më vonë, Gisèle u përball me probleme të rëndësishme sociale, të cilat zgjeruan perspektivën e saj nga individi tek popullata në tërësi. Megjithatë, ajo e la këtë punë të vështirë për arsye shëndetësore. Ajo iu bashkua shoqatës Hygiene by Example (HPE), qëllimi i së cilës ishte të instalonte objekte higjienike në komunitetet rurale, shpesh të disavantazhuara. === Eksperimentet e tij të para në arsimin e ri === Në [[1936|vitin 1936]], u shfaq një mundësi për projektin e tij. M Fillon, një mësuese kopshti, propozoi që objektet e ndërtuara në shkolla të vendosura mirë dhe të përshtatshme të përdoren gjatë verës për të pritur fëmijë për kampe pushimesh. Projekti i pëlqeu shoqatës dhe u emërua " Shtëpi fshati për nxënës shkolle U zgjodh një shkollë me katër klasa. Ajo ndodhej në Saint-Maurice-sur-Moselle, në [[Vosges]], një rajon me male të vogla, i cili ishte i rëndësishëm për shoqatën. Shkolla kishte lavamanë, dushe dhe një mensë . Drejtori i shkollës ndihmoi në organizimin e dy udhëtimeve për 27 fëmijë secila. Gisèle u përfshi shumë në këtë projekt dhe zbuloi problemet e rekrutimit të fëmijëve, të mbikëqyrësit ", drejtorët, pikëpamjet dhe kërkesat e organizatorëve, si dhe probleme të shumta logjistike (kontroll mjekësor, marrëdhënie me prindërit, pajisje) . Drejtorët dhe Gisèle zhvillojnë një projekt edukativ që duhet të " të bëhej një dallim i thellë midis shtëpive fshatare për nxënësit e shkollave dhe kampeve të pushimeve, dhe veçanërisht nga kolonia e ngjashme me kazermat, e cila po përhapej me hierarkinë, rregulloret dhe disiplinën e saj. » Gjatë qëndrimit të saj, Gisèle është e habitur nga injoranca e mbikëqyrësit "i punësuar", që po zbulonin malin në të njëjtën kohë me fëmijët dhe nuk kishin idenë se cili mund të ishte roli i tyre » . Pas kthimit të tyre, shoqata e kuptoi rëndësinë e trajnimit të mbikëqyrësve për të siguruar cilësinë e qëndrimit . Gisèle de Failly propozoi që ky trajnim të zhvillohej në vend, me fëmijë. Inspektori i rinisë dhe sporteve organizoi në{{Date|décembre 1936}} Një takim u zhvillua midis Gisèle dhe André Lefèvre <ref> {{Cite web |date= |title=André Lefèvre |url=https://fr.scoutwiki.org/Andr%C3%A9_Lefevre |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref>, komisionerit kombëtar të Skautëve të Francës në atë kohë, i cili, nga ana e tij, kishte pasur prej kohësh një projekt për udhëheqësit e kampeve stërvitore. Ai madje kishte marrë përsipër në vitin 1911 të stërviste të rinjtë që do ta shoqëronin para kampit veror. Pavarësisht rezervave të Gisèle de Failly, e cila mbante një pikëpamje tradicionale për skautizmin (gjini të ndara, grupe të mëdha, hierarki, etj.), të dy gjetën shumë ngjashmëri në vizionet e tyre për qendrat e fëmijëve (të përziera, të vogla, me shumë aktivitete në natyrë) dhe për trajnimin (praktik dhe jo vetëm teorik) <ref> {{Cite web |date= |title=Cappy |url=https://fr.scoutwiki.org/Cappy |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref> . Duke dashur të ftonin njerëz nga e gjithë Franca në trajnim, ata thjesht ishin të shqetësuar se kostoja e udhëtimit dhe sakrifica e kohës së pushimeve mund të dekurajonin aplikantët. Për të përmirësuar shanset e saj, shoqata më pas e politizoi projektin (në frymën e Frontit Popullor). Gisèle de Failly kontaktoi Léo Lagrange, " Ministër i Kohës së Lirë Ajo u takua me M Brunschwicg, Sekretare e Shtetit për Arsimin Kombëtar, dhe Suzanne Lacore, Sekretare e Shtetit për Shëndetin Publik, ministria e së cilës në atë kohë mbikëqyrte kampet verore. Henri Sellier, të cilin ajo e njihte tashmë, i dha asaj një subvencion prej 10 000 frangash. Jean Zay, Ministër i Arsimit, mobilizoi inspektorët dhe drejtorët e kolegjeve të trajnimit të mësuesve (të cilat trajnonin mësues të shkollave fillore), duke lëshuar një qarkore për të gjetur instruktorë dhe praktikantë me përvojë. Nëpunësit e lartë civilë e panë projektin si një sulm ndaj hierarkisë së vendosur (pse të trajnohen mësues që kanë punuar për 10 vjet dhe e dinë punën e tyre më mirë se kushdo?), por Ministri i Shëndetësisë nuk donte të përfshihej në kampet verore dhe e delegoi menjëherë këtë detyrë. Në fund, 160 persona u regjistruan brenda pak ditësh dhe numri i pjesëmarrësve u rrit në 60. E para " qendër trajnimi Kursi i trajnimit, i organizuar nga Gisèle de Failly dhe André Lefèvre, u zhvillua në Pashkë të vitit 1937 në [[Beaurecueil]], rrëzë Malit Sainte-Victoire, me rreth pesëmbëdhjetë instruktorë. Gisèle de Failly mësoi atje rreth mundësisë së vendosjes së barazisë midis instruktorëve dhe praktikantëve dhe vlerës së takimeve informuese midis instruktorëve në fund të çdo dite. Më pas ajo e kuptoi se kjo ishte një metodë që u mësohej praktikantëve për të udhëhequr dhe edukuar fëmijët. Nëpërmjet instruktorëve të tjerë, ajo zbuloi aktivitete të ndryshme që mund të mbështesnin edukimin (tregim historish, muzikë me punime instrumentesh, etj.). Ky kurs trajnimi ''më vonë'' do të bëhej ngjarja simbolike themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv ( CEMÉA ). === Në zemër të zhvillimit të CEMÉA-s === Njëmbëdhjetë kurse trajnimi u zhvilluan nga viti 1939 dhe deri në vitin 1943, që nga krijimi i qendrave të trajnimit, ishin trajnuar gjithsej 3 000 praktikantë.{{Date|septembre 1944}} Gisèle de Failly u bë drejtoreshë e CEMÉA-s, dhe Henri Laborde u bë delegat i përgjithshëm. Lëvizja fitoi vrull pas Çlirimit, me subvencione nga Ministria e Arsimit që i dhanë legjitimitet shoqatës dhe i lejuan asaj të bënte udhëheqësit e saj vullnetarë (përfshirë Gisèle) staf të përhershëm. Ajo u bë një figurë karizmatike. Në vitin 1946, ajo themeloi revistën CEMÉA '', Vers l'éducation nouvelle (Drejt Arsimit të Ri'' ), në të cilën kontribuoi me gati 120 artikuj, dhe më vonë themeloi shtëpinë botuese Éditions du Scarabée. Me Laborde, u zhvillua shkolla e re në Boulogne. Ky eksperiment arsimor zgjati nga viti 1947 deri në vitin 1952. Në vitin 1967, ajo u bë delegate e përgjithshme pas vdekjes së Henri Laborde. Në vitin 1969, ajo ia dorëzoi pozicionin e saj Denis Bordat . Gradualisht, Gisèle de Failly zhvilloi parimet e saj të edukimit progresiv, falë takimeve të shumta. Vetëm në vitin 1957 ajo i përmblodhi ato, nëpërmjet leksioneve dhe një teksti të shkruar, si ''parimet që udhëheqin veprimet tona.'' Sesione trajnimi laike, të përziera, të shkurtra, me banim pa fëmijë, të hartuara për t'i zhytur të rriturit në botën e fëmijëve, duke ofruar njëkohësisht njohuri teorike dhe duke lejuar kohë të mjaftueshme për zbatim praktik (dhe të drejtën për të bërë gabime para kontaktit me fëmijët) dhe të mësuarit përmes lojës; kampe verore të përziera, laike, me grupe të vogla, të përqendruara në nevojat e secilit individ (zhvillim personal), si dhe në të mësuarit për të jetuar në një komunitet, të mësuarit përmes lojës, zhvillimin e autonomisë, etj. Gjithashtu riafirmon të drejtën për pushime, kohë të lirë, arsim dhe kulturë për të gjithë. Ndërsa metodat vazhdojnë të evoluojnë dhe nuk ka dy kurse të njëjta, parimet e zhvilluara nga Gisèle de Failly mbeten të rëndësishme 50 vjet më vonë, jo vetëm për aktivitetet jashtëshkollore, por edhe për arsimin : === Parimet e tij pedagogjike === * " Çdo qenie njerëzore mund të zhvillohet dhe madje të transformohet gjatë jetës së saj. Ata kanë dëshirën dhe aftësinë për ta bërë këtë. * Ekziston vetëm një arsim. Është për të gjithë. Është i vazhdueshëm. * Veprimet tona kryhen në kontakt të ngushtë me realitetin. * Çdo qenie njerëzore, pa dallim seksi, moshe, origjine, besimi, kulture apo statusi shoqëror, ka të drejtën e respektit dhe konsideratës sonë. * Mjedisi jetësor luan një rol vendimtar në zhvillimin e individit. * Arsimi duhet të bazohet në aktivitet, i cili është thelbësor në zhvillimin personal dhe në përvetësimin e kulturës. * Përvoja personale është një faktor i domosdoshëm në zhvillimin e personalitetit. * Sekularizmi ka të bëjë me hapjen ndaj të kuptuarit të të tjerëve, pranimin e dallimeve dhe respektimin e pluralizmit. Është gjithashtu lufta për lirinë e shprehjes së të gjithëve dhe kundër të gjitha formave të obskurantizmit, diskriminimit, përjashtimit dhe padrejtësisë. (fragmente nga parimet) * CEMEA * [[Lëvizja e Shkollës së Re|Arsim i Ri]] * Arsimi në Francë [[Kategoria:Arsimi i ri]] [[Kategoria:Psikologë francezë]] [[Kategoria:Artikuj me të dhëna të kontrollit normativ]] [[Kategoria:Pedagogë francezë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] e36wn9vl240jar4r4epvcfxlc9tykni 2995483 2995482 2026-06-09T16:59:00Z Edukatori 112234 added [[Category:Gra franceze]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995483 wikitext text/x-wiki {{Infobox biographie2|charte=|nom=|image=Stage création CEMEA 1937.jpg|upright=1|légende=Gisèle de Failly (à droite)|nom de naissance=<!--nom de jeune fille-->|date de naissance=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|lieu de naissance=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|date de décès=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|lieu de décès=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|qualificatif date=<!--permet de préciser le lien sur l'année de naissance et de décès; par exemple : "en France"-->|nationalité=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|études=<!--type de formation suivie ; par ex. psychologie ou médecine-->|formation=<!--l'institution de formation ; utilise les données de wikidata si non renseigné-->|titre=<!--titre universitaire obtenu ; par ex. professeur ou docteur-->|profession=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|approche=<!--approche privilégiée dans la profession-->|principaux intérêts=|travaux=<!--domaines de spécialisation où sont effectués les principaux travaux-->|idées remarquables=<!--idées et concepts majeurs mis en évidence-->|œuvres principales=<!--œuvres littéraires principales-->|influencé par=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|partisan=<!--renseigner ou mettre "-" pour désactiver les données de wikidata-->|détracteur=}}'''Gisèle de Failly''' (e lindur më{{Birth date and age|20|juillet|1905}} dhe vdiq{{Death date and age|4|mars|1989}} në [[Parisi|Paris]] ) ka qenë një edukatore dhe pedagoge franceze, themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv (CEMÉA). == Biografia == === Trajnim, zhvillim i ideve personale === Gisèle de Failly, e lindur më{{Date|20 juillet 1905}} E lindur në një familje tradicionale katolike borgjeze, Gisèle de Failly u distancua shpejt nga modeli familjar, duke i prerë përfundimisht të gjitha lidhjet. Ajo ishte një grua e re e pavarur me një etje të madhe për dije. Gisèle de Failly ka një formim shkencor. Ishte gjatë udhëtimeve të tij jashtë vendit që vizioni i tij për arsimin ndryshoi rrënjësisht. :{{Début citation}}J’avais visité, dans la banlieue de [[Londres]], un établissement secondaire d’avant-garde qui accueillait {{formatnum:2000}} enfants et jeunes de onze à dix-huit ans et, en entrant dans une vaste pièce que l’on appelait « laboratoire d’histoire et de géographie », [...] j’avais pu voir des élèves de tous âges, affairés dans les travaux que leur assignaient des « tâches » prévues pour accomplir un programme minimum qui permettait d’atteindre le niveau des examens officiels et laissait le reste du temps à l’activité libre. Chacun à son gré faisait ses recherches, disposait ses papiers par terre ou sur un mur, relevait une information, écrivait, dessinait, peignait, allait vers une bibliothèque. Des groupes de discussion se formaient, les petits se mêlant souvent aux grands avec curiosité. Le maître, professeur d’histoire, se trouvait parmi les jeunes et venait là où on l’appelait. J’étais en admiration devant cet ordre dans le désordre, ordre de la pensée qui se cherche et se construit dans le foisonnement de la vie. Le « laboratoire de mathématiques » où je passai quelques instants était non moins animé et actif. J’eus l’occasion de voir ailleurs d’autres essais : l’[[école Decroly]] à Bruxelles ; l’[[Odenwaldschule|Odenwald Schule]] en Suisse ; des [[classes nouvelles de la Libération|classes nouvelles]] en France, notamment au lycée d’Orléans, etc., mais ces premières impressions d’un monde nouveau entrevu où la sélection, la compétition n’avaient plus de sens, devaient me donner la certitude qu’une autre éducation était possible et la volonté de contribuer à la transformation des idées habituellement reçues et des préjugés sur lesquels nous vivions<ref name=developpement>[https://www.cemea.asso.fr/spip.php?article4052 ''S’il avait été difficile de naître, il serait plus difficile encore de grandir''], Gisèle de Failly, dans ''Les Ceméa, qu’est-ce que c’est ?'', Denis Bordat, ed François Maspero, 1976</ref>.{{Fin citation}}Në vitin 1932, në Kongresin e Botëror të [[Lidhja Ndërkombëtare për Arsimin e Ri|Lidhjes Ndërkombëtare]], në të cilin morën pjesë dyzet vende dhe tema e të cilit ishte : arsimi në marrëdhënien e tij me evolucionin shoqëror “, zbulon Gisèle de Failly nga bazat shkencore te eksperimentet zbatimin e të cilave [ajo i ka parë] Megjithatë, pas një incidenti në një shkollë që praktikonte këto eksperimente edukative (një ëndërr e rrëfyer nga një fëmijë në klasë që përfshinte një figurë të shquar) dhe konfliktit që pasoi me administratën, ajo mat pamundësinë e nisjes së shtigjeve të reja brenda kornizës institucionale " Në vitin 1934, Gisèle de Failly ndoqi një kurs veror të drejtuar nga [[Maria Montessori]], i cili i zgjeroi horizontet. Ndërsa mbante veten, ajo fitoi një diplomë në psikologji të aplikuar nga Instituti i Psikologjisë, me qëllim që… për të kuptuar më mirë problemet e arsimit » . Derisa{{Date|janvier 1936}} ajo kryen funksionin e " përgjegjës për koordinimin e elementëve të shërbimit social Në bashkinë e Suresnes, kryetari i bashkisë së së cilës, Henri Sellier, u bë Ministër i Shëndetësisë në qeverinë e Frontit Popullor disa muaj më vonë, Gisèle u përball me probleme të rëndësishme sociale, të cilat zgjeruan perspektivën e saj nga individi tek popullata në tërësi. Megjithatë, ajo e la këtë punë të vështirë për arsye shëndetësore. Ajo iu bashkua shoqatës Hygiene by Example (HPE), qëllimi i së cilës ishte të instalonte objekte higjienike në komunitetet rurale, shpesh të disavantazhuara. === Eksperimentet e tij të para në arsimin e ri === Në [[1936|vitin 1936]], u shfaq një mundësi për projektin e tij. M Fillon, një mësuese kopshti, propozoi që objektet e ndërtuara në shkolla të vendosura mirë dhe të përshtatshme të përdoren gjatë verës për të pritur fëmijë për kampe pushimesh. Projekti i pëlqeu shoqatës dhe u emërua " Shtëpi fshati për nxënës shkolle U zgjodh një shkollë me katër klasa. Ajo ndodhej në Saint-Maurice-sur-Moselle, në [[Vosges]], një rajon me male të vogla, i cili ishte i rëndësishëm për shoqatën. Shkolla kishte lavamanë, dushe dhe një mensë . Drejtori i shkollës ndihmoi në organizimin e dy udhëtimeve për 27 fëmijë secila. Gisèle u përfshi shumë në këtë projekt dhe zbuloi problemet e rekrutimit të fëmijëve, të mbikëqyrësit ", drejtorët, pikëpamjet dhe kërkesat e organizatorëve, si dhe probleme të shumta logjistike (kontroll mjekësor, marrëdhënie me prindërit, pajisje) . Drejtorët dhe Gisèle zhvillojnë një projekt edukativ që duhet të " të bëhej një dallim i thellë midis shtëpive fshatare për nxënësit e shkollave dhe kampeve të pushimeve, dhe veçanërisht nga kolonia e ngjashme me kazermat, e cila po përhapej me hierarkinë, rregulloret dhe disiplinën e saj. » Gjatë qëndrimit të saj, Gisèle është e habitur nga injoranca e mbikëqyrësit "i punësuar", që po zbulonin malin në të njëjtën kohë me fëmijët dhe nuk kishin idenë se cili mund të ishte roli i tyre » . Pas kthimit të tyre, shoqata e kuptoi rëndësinë e trajnimit të mbikëqyrësve për të siguruar cilësinë e qëndrimit . Gisèle de Failly propozoi që ky trajnim të zhvillohej në vend, me fëmijë. Inspektori i rinisë dhe sporteve organizoi në{{Date|décembre 1936}} Një takim u zhvillua midis Gisèle dhe André Lefèvre <ref> {{Cite web |date= |title=André Lefèvre |url=https://fr.scoutwiki.org/Andr%C3%A9_Lefevre |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref>, komisionerit kombëtar të Skautëve të Francës në atë kohë, i cili, nga ana e tij, kishte pasur prej kohësh një projekt për udhëheqësit e kampeve stërvitore. Ai madje kishte marrë përsipër në vitin 1911 të stërviste të rinjtë që do ta shoqëronin para kampit veror. Pavarësisht rezervave të Gisèle de Failly, e cila mbante një pikëpamje tradicionale për skautizmin (gjini të ndara, grupe të mëdha, hierarki, etj.), të dy gjetën shumë ngjashmëri në vizionet e tyre për qendrat e fëmijëve (të përziera, të vogla, me shumë aktivitete në natyrë) dhe për trajnimin (praktik dhe jo vetëm teorik) <ref> {{Cite web |date= |title=Cappy |url=https://fr.scoutwiki.org/Cappy |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref> . Duke dashur të ftonin njerëz nga e gjithë Franca në trajnim, ata thjesht ishin të shqetësuar se kostoja e udhëtimit dhe sakrifica e kohës së pushimeve mund të dekurajonin aplikantët. Për të përmirësuar shanset e saj, shoqata më pas e politizoi projektin (në frymën e Frontit Popullor). Gisèle de Failly kontaktoi Léo Lagrange, " Ministër i Kohës së Lirë Ajo u takua me M Brunschwicg, Sekretare e Shtetit për Arsimin Kombëtar, dhe Suzanne Lacore, Sekretare e Shtetit për Shëndetin Publik, ministria e së cilës në atë kohë mbikëqyrte kampet verore. Henri Sellier, të cilin ajo e njihte tashmë, i dha asaj një subvencion prej 10 000 frangash. Jean Zay, Ministër i Arsimit, mobilizoi inspektorët dhe drejtorët e kolegjeve të trajnimit të mësuesve (të cilat trajnonin mësues të shkollave fillore), duke lëshuar një qarkore për të gjetur instruktorë dhe praktikantë me përvojë. Nëpunësit e lartë civilë e panë projektin si një sulm ndaj hierarkisë së vendosur (pse të trajnohen mësues që kanë punuar për 10 vjet dhe e dinë punën e tyre më mirë se kushdo?), por Ministri i Shëndetësisë nuk donte të përfshihej në kampet verore dhe e delegoi menjëherë këtë detyrë. Në fund, 160 persona u regjistruan brenda pak ditësh dhe numri i pjesëmarrësve u rrit në 60. E para " qendër trajnimi Kursi i trajnimit, i organizuar nga Gisèle de Failly dhe André Lefèvre, u zhvillua në Pashkë të vitit 1937 në [[Beaurecueil]], rrëzë Malit Sainte-Victoire, me rreth pesëmbëdhjetë instruktorë. Gisèle de Failly mësoi atje rreth mundësisë së vendosjes së barazisë midis instruktorëve dhe praktikantëve dhe vlerës së takimeve informuese midis instruktorëve në fund të çdo dite. Më pas ajo e kuptoi se kjo ishte një metodë që u mësohej praktikantëve për të udhëhequr dhe edukuar fëmijët. Nëpërmjet instruktorëve të tjerë, ajo zbuloi aktivitete të ndryshme që mund të mbështesnin edukimin (tregim historish, muzikë me punime instrumentesh, etj.). Ky kurs trajnimi ''më vonë'' do të bëhej ngjarja simbolike themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv ( CEMÉA ). === Në zemër të zhvillimit të CEMÉA-s === Njëmbëdhjetë kurse trajnimi u zhvilluan nga viti 1939 dhe deri në vitin 1943, që nga krijimi i qendrave të trajnimit, ishin trajnuar gjithsej 3 000 praktikantë.{{Date|septembre 1944}} Gisèle de Failly u bë drejtoreshë e CEMÉA-s, dhe Henri Laborde u bë delegat i përgjithshëm. Lëvizja fitoi vrull pas Çlirimit, me subvencione nga Ministria e Arsimit që i dhanë legjitimitet shoqatës dhe i lejuan asaj të bënte udhëheqësit e saj vullnetarë (përfshirë Gisèle) staf të përhershëm. Ajo u bë një figurë karizmatike. Në vitin 1946, ajo themeloi revistën CEMÉA '', Vers l'éducation nouvelle (Drejt Arsimit të Ri'' ), në të cilën kontribuoi me gati 120 artikuj, dhe më vonë themeloi shtëpinë botuese Éditions du Scarabée. Me Laborde, u zhvillua shkolla e re në Boulogne. Ky eksperiment arsimor zgjati nga viti 1947 deri në vitin 1952. Në vitin 1967, ajo u bë delegate e përgjithshme pas vdekjes së Henri Laborde. Në vitin 1969, ajo ia dorëzoi pozicionin e saj Denis Bordat . Gradualisht, Gisèle de Failly zhvilloi parimet e saj të edukimit progresiv, falë takimeve të shumta. Vetëm në vitin 1957 ajo i përmblodhi ato, nëpërmjet leksioneve dhe një teksti të shkruar, si ''parimet që udhëheqin veprimet tona.'' Sesione trajnimi laike, të përziera, të shkurtra, me banim pa fëmijë, të hartuara për t'i zhytur të rriturit në botën e fëmijëve, duke ofruar njëkohësisht njohuri teorike dhe duke lejuar kohë të mjaftueshme për zbatim praktik (dhe të drejtën për të bërë gabime para kontaktit me fëmijët) dhe të mësuarit përmes lojës; kampe verore të përziera, laike, me grupe të vogla, të përqendruara në nevojat e secilit individ (zhvillim personal), si dhe në të mësuarit për të jetuar në një komunitet, të mësuarit përmes lojës, zhvillimin e autonomisë, etj. Gjithashtu riafirmon të drejtën për pushime, kohë të lirë, arsim dhe kulturë për të gjithë. Ndërsa metodat vazhdojnë të evoluojnë dhe nuk ka dy kurse të njëjta, parimet e zhvilluara nga Gisèle de Failly mbeten të rëndësishme 50 vjet më vonë, jo vetëm për aktivitetet jashtëshkollore, por edhe për arsimin : === Parimet e tij pedagogjike === * " Çdo qenie njerëzore mund të zhvillohet dhe madje të transformohet gjatë jetës së saj. Ata kanë dëshirën dhe aftësinë për ta bërë këtë. * Ekziston vetëm një arsim. Është për të gjithë. Është i vazhdueshëm. * Veprimet tona kryhen në kontakt të ngushtë me realitetin. * Çdo qenie njerëzore, pa dallim seksi, moshe, origjine, besimi, kulture apo statusi shoqëror, ka të drejtën e respektit dhe konsideratës sonë. * Mjedisi jetësor luan një rol vendimtar në zhvillimin e individit. * Arsimi duhet të bazohet në aktivitet, i cili është thelbësor në zhvillimin personal dhe në përvetësimin e kulturës. * Përvoja personale është një faktor i domosdoshëm në zhvillimin e personalitetit. * Sekularizmi ka të bëjë me hapjen ndaj të kuptuarit të të tjerëve, pranimin e dallimeve dhe respektimin e pluralizmit. Është gjithashtu lufta për lirinë e shprehjes së të gjithëve dhe kundër të gjitha formave të obskurantizmit, diskriminimit, përjashtimit dhe padrejtësisë. (fragmente nga parimet) * CEMEA * [[Lëvizja e Shkollës së Re|Arsim i Ri]] * Arsimi në Francë [[Kategoria:Arsimi i ri]] [[Kategoria:Psikologë francezë]] [[Kategoria:Artikuj me të dhëna të kontrollit normativ]] [[Kategoria:Pedagogë francezë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] [[Kategoria:Gra franceze]] mw7jtmp8c9c8itjp0klxvi32qtlqbb4 2995484 2995483 2026-06-09T17:02:14Z Edukatori 112234 2995484 wikitext text/x-wiki '''Gisèle de Failly''' (e lindur më{{Birth date and age|20|juillet|1905}} dhe vdiq{{Death date and age|4|mars|1989}} në [[Parisi|Paris]] ) ka qenë një edukatore dhe pedagoge franceze, themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv (CEMÉA). == Biografia == === Trajnim, zhvillim i ideve personale === Gisèle de Failly, e lindur më{{Date|20 juillet 1905}} E lindur në një familje tradicionale katolike borgjeze, Gisèle de Failly u distancua shpejt nga modeli familjar, duke i prerë përfundimisht të gjitha lidhjet. Ajo ishte një grua e re e pavarur me një etje të madhe për dije. Gisèle de Failly ka një formim shkencor. Ishte gjatë udhëtimeve të tij jashtë vendit që vizioni i tij për arsimin ndryshoi rrënjësisht. :{{Début citation}}J’avais visité, dans la banlieue de [[Londres]], un établissement secondaire d’avant-garde qui accueillait {{formatnum:2000}} enfants et jeunes de onze à dix-huit ans et, en entrant dans une vaste pièce que l’on appelait « laboratoire d’histoire et de géographie », [...] j’avais pu voir des élèves de tous âges, affairés dans les travaux que leur assignaient des « tâches » prévues pour accomplir un programme minimum qui permettait d’atteindre le niveau des examens officiels et laissait le reste du temps à l’activité libre. Chacun à son gré faisait ses recherches, disposait ses papiers par terre ou sur un mur, relevait une information, écrivait, dessinait, peignait, allait vers une bibliothèque. Des groupes de discussion se formaient, les petits se mêlant souvent aux grands avec curiosité. Le maître, professeur d’histoire, se trouvait parmi les jeunes et venait là où on l’appelait. J’étais en admiration devant cet ordre dans le désordre, ordre de la pensée qui se cherche et se construit dans le foisonnement de la vie. Le « laboratoire de mathématiques » où je passai quelques instants était non moins animé et actif. J’eus l’occasion de voir ailleurs d’autres essais : l’[[école Decroly]] à Bruxelles ; l’[[Odenwaldschule|Odenwald Schule]] en Suisse ; des [[classes nouvelles de la Libération|classes nouvelles]] en France, notamment au lycée d’Orléans, etc., mais ces premières impressions d’un monde nouveau entrevu où la sélection, la compétition n’avaient plus de sens, devaient me donner la certitude qu’une autre éducation était possible et la volonté de contribuer à la transformation des idées habituellement reçues et des préjugés sur lesquels nous vivions<ref name=developpement>[https://www.cemea.asso.fr/spip.php?article4052 ''S’il avait été difficile de naître, il serait plus difficile encore de grandir''], Gisèle de Failly, dans ''Les Ceméa, qu’est-ce que c’est ?'', Denis Bordat, ed François Maspero, 1976</ref>.{{Fin citation}}Në vitin 1932, në Kongresin e Botëror të [[Lidhja Ndërkombëtare për Arsimin e Ri|Lidhjes Ndërkombëtare]], në të cilin morën pjesë dyzet vende dhe tema e të cilit ishte : arsimi në marrëdhënien e tij me evolucionin shoqëror “, zbulon Gisèle de Failly nga bazat shkencore te eksperimentet zbatimin e të cilave [ajo i ka parë] Megjithatë, pas një incidenti në një shkollë që praktikonte këto eksperimente edukative (një ëndërr e rrëfyer nga një fëmijë në klasë që përfshinte një figurë të shquar) dhe konfliktit që pasoi me administratën, ajo mat pamundësinë e nisjes së shtigjeve të reja brenda kornizës institucionale " Në vitin 1934, Gisèle de Failly ndoqi një kurs veror të drejtuar nga [[Maria Montessori]], i cili i zgjeroi horizontet. Ndërsa mbante veten, ajo fitoi një diplomë në psikologji të aplikuar nga Instituti i Psikologjisë, me qëllim që… për të kuptuar më mirë problemet e arsimit » . Derisa{{Date|janvier 1936}} ajo kryen funksionin e " përgjegjës për koordinimin e elementëve të shërbimit social Në bashkinë e Suresnes, kryetari i bashkisë së së cilës, Henri Sellier, u bë Ministër i Shëndetësisë në qeverinë e Frontit Popullor disa muaj më vonë, Gisèle u përball me probleme të rëndësishme sociale, të cilat zgjeruan perspektivën e saj nga individi tek popullata në tërësi. Megjithatë, ajo e la këtë punë të vështirë për arsye shëndetësore. Ajo iu bashkua shoqatës Hygiene by Example (HPE), qëllimi i së cilës ishte të instalonte objekte higjienike në komunitetet rurale, shpesh të disavantazhuara. === Eksperimentet e tij të para në arsimin e ri === Në [[1936|vitin 1936]], u shfaq një mundësi për projektin e tij. M Fillon, një mësuese kopshti, propozoi që objektet e ndërtuara në shkolla të vendosura mirë dhe të përshtatshme të përdoren gjatë verës për të pritur fëmijë për kampe pushimesh. Projekti i pëlqeu shoqatës dhe u emërua " Shtëpi fshati për nxënës shkolle U zgjodh një shkollë me katër klasa. Ajo ndodhej në Saint-Maurice-sur-Moselle, në [[Vosges]], një rajon me male të vogla, i cili ishte i rëndësishëm për shoqatën. Shkolla kishte lavamanë, dushe dhe një mensë . Drejtori i shkollës ndihmoi në organizimin e dy udhëtimeve për 27 fëmijë secila. Gisèle u përfshi shumë në këtë projekt dhe zbuloi problemet e rekrutimit të fëmijëve, të mbikëqyrësit ", drejtorët, pikëpamjet dhe kërkesat e organizatorëve, si dhe probleme të shumta logjistike (kontroll mjekësor, marrëdhënie me prindërit, pajisje) . Drejtorët dhe Gisèle zhvillojnë një projekt edukativ që duhet të " të bëhej një dallim i thellë midis shtëpive fshatare për nxënësit e shkollave dhe kampeve të pushimeve, dhe veçanërisht nga kolonia e ngjashme me kazermat, e cila po përhapej me hierarkinë, rregulloret dhe disiplinën e saj. » Gjatë qëndrimit të saj, Gisèle është e habitur nga injoranca e mbikëqyrësit "i punësuar", që po zbulonin malin në të njëjtën kohë me fëmijët dhe nuk kishin idenë se cili mund të ishte roli i tyre » . Pas kthimit të tyre, shoqata e kuptoi rëndësinë e trajnimit të mbikëqyrësve për të siguruar cilësinë e qëndrimit . Gisèle de Failly propozoi që ky trajnim të zhvillohej në vend, me fëmijë. Inspektori i rinisë dhe sporteve organizoi në{{Date|décembre 1936}} Një takim u zhvillua midis Gisèle dhe André Lefèvre <ref> {{Cite web |date= |title=André Lefèvre |url=https://fr.scoutwiki.org/Andr%C3%A9_Lefevre |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref>, komisionerit kombëtar të Skautëve të Francës në atë kohë, i cili, nga ana e tij, kishte pasur prej kohësh një projekt për udhëheqësit e kampeve stërvitore. Ai madje kishte marrë përsipër në vitin 1911 të stërviste të rinjtë që do ta shoqëronin para kampit veror. Pavarësisht rezervave të Gisèle de Failly, e cila mbante një pikëpamje tradicionale për skautizmin (gjini të ndara, grupe të mëdha, hierarki, etj.), të dy gjetën shumë ngjashmëri në vizionet e tyre për qendrat e fëmijëve (të përziera, të vogla, me shumë aktivitete në natyrë) dhe për trajnimin (praktik dhe jo vetëm teorik) <ref> {{Cite web |date= |title=Cappy |url=https://fr.scoutwiki.org/Cappy |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref> . Duke dashur të ftonin njerëz nga e gjithë Franca në trajnim, ata thjesht ishin të shqetësuar se kostoja e udhëtimit dhe sakrifica e kohës së pushimeve mund të dekurajonin aplikantët. Për të përmirësuar shanset e saj, shoqata më pas e politizoi projektin (në frymën e Frontit Popullor). Gisèle de Failly kontaktoi Léo Lagrange, " Ministër i Kohës së Lirë Ajo u takua me M Brunschwicg, Sekretare e Shtetit për Arsimin Kombëtar, dhe Suzanne Lacore, Sekretare e Shtetit për Shëndetin Publik, ministria e së cilës në atë kohë mbikëqyrte kampet verore. Henri Sellier, të cilin ajo e njihte tashmë, i dha asaj një subvencion prej 10 000 frangash. Jean Zay, Ministër i Arsimit, mobilizoi inspektorët dhe drejtorët e kolegjeve të trajnimit të mësuesve (të cilat trajnonin mësues të shkollave fillore), duke lëshuar një qarkore për të gjetur instruktorë dhe praktikantë me përvojë. Nëpunësit e lartë civilë e panë projektin si një sulm ndaj hierarkisë së vendosur (pse të trajnohen mësues që kanë punuar për 10 vjet dhe e dinë punën e tyre më mirë se kushdo?), por Ministri i Shëndetësisë nuk donte të përfshihej në kampet verore dhe e delegoi menjëherë këtë detyrë. Në fund, 160 persona u regjistruan brenda pak ditësh dhe numri i pjesëmarrësve u rrit në 60. E para " qendër trajnimi Kursi i trajnimit, i organizuar nga Gisèle de Failly dhe André Lefèvre, u zhvillua në Pashkë të vitit 1937 në [[Beaurecueil]], rrëzë Malit Sainte-Victoire, me rreth pesëmbëdhjetë instruktorë. Gisèle de Failly mësoi atje rreth mundësisë së vendosjes së barazisë midis instruktorëve dhe praktikantëve dhe vlerës së takimeve informuese midis instruktorëve në fund të çdo dite. Më pas ajo e kuptoi se kjo ishte një metodë që u mësohej praktikantëve për të udhëhequr dhe edukuar fëmijët. Nëpërmjet instruktorëve të tjerë, ajo zbuloi aktivitete të ndryshme që mund të mbështesnin edukimin (tregim historish, muzikë me punime instrumentesh, etj.). Ky kurs trajnimi ''më vonë'' do të bëhej ngjarja simbolike themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv ( CEMÉA ). === Në zemër të zhvillimit të CEMÉA-s === Njëmbëdhjetë kurse trajnimi u zhvilluan nga viti 1939 dhe deri në vitin 1943, që nga krijimi i qendrave të trajnimit, ishin trajnuar gjithsej 3 000 praktikantë.{{Date|septembre 1944}} Gisèle de Failly u bë drejtoreshë e CEMÉA-s, dhe Henri Laborde u bë delegat i përgjithshëm. Lëvizja fitoi vrull pas Çlirimit, me subvencione nga Ministria e Arsimit që i dhanë legjitimitet shoqatës dhe i lejuan asaj të bënte udhëheqësit e saj vullnetarë (përfshirë Gisèle) staf të përhershëm. Ajo u bë një figurë karizmatike. Në vitin 1946, ajo themeloi revistën CEMÉA '', Vers l'éducation nouvelle (Drejt Arsimit të Ri'' ), në të cilën kontribuoi me gati 120 artikuj, dhe më vonë themeloi shtëpinë botuese Éditions du Scarabée. Me Laborde, u zhvillua shkolla e re në Boulogne. Ky eksperiment arsimor zgjati nga viti 1947 deri në vitin 1952. Në vitin 1967, ajo u bë delegate e përgjithshme pas vdekjes së Henri Laborde. Në vitin 1969, ajo ia dorëzoi pozicionin e saj Denis Bordat . Gradualisht, Gisèle de Failly zhvilloi parimet e saj të edukimit progresiv, falë takimeve të shumta. Vetëm në vitin 1957 ajo i përmblodhi ato, nëpërmjet leksioneve dhe një teksti të shkruar, si ''parimet që udhëheqin veprimet tona.'' Sesione trajnimi laike, të përziera, të shkurtra, me banim pa fëmijë, të hartuara për t'i zhytur të rriturit në botën e fëmijëve, duke ofruar njëkohësisht njohuri teorike dhe duke lejuar kohë të mjaftueshme për zbatim praktik (dhe të drejtën për të bërë gabime para kontaktit me fëmijët) dhe të mësuarit përmes lojës; kampe verore të përziera, laike, me grupe të vogla, të përqendruara në nevojat e secilit individ (zhvillim personal), si dhe në të mësuarit për të jetuar në një komunitet, të mësuarit përmes lojës, zhvillimin e autonomisë, etj. Gjithashtu riafirmon të drejtën për pushime, kohë të lirë, arsim dhe kulturë për të gjithë. Ndërsa metodat vazhdojnë të evoluojnë dhe nuk ka dy kurse të njëjta, parimet e zhvilluara nga Gisèle de Failly mbeten të rëndësishme 50 vjet më vonë, jo vetëm për aktivitetet jashtëshkollore, por edhe për arsimin : === Parimet e tij pedagogjike === * " Çdo qenie njerëzore mund të zhvillohet dhe madje të transformohet gjatë jetës së saj. Ata kanë dëshirën dhe aftësinë për ta bërë këtë. * Ekziston vetëm një arsim. Është për të gjithë. Është i vazhdueshëm. * Veprimet tona kryhen në kontakt të ngushtë me realitetin. * Çdo qenie njerëzore, pa dallim seksi, moshe, origjine, besimi, kulture apo statusi shoqëror, ka të drejtën e respektit dhe konsideratës sonë. * Mjedisi jetësor luan një rol vendimtar në zhvillimin e individit. * Arsimi duhet të bazohet në aktivitet, i cili është thelbësor në zhvillimin personal dhe në përvetësimin e kulturës. * Përvoja personale është një faktor i domosdoshëm në zhvillimin e personalitetit. * Sekularizmi ka të bëjë me hapjen ndaj të kuptuarit të të tjerëve, pranimin e dallimeve dhe respektimin e pluralizmit. Është gjithashtu lufta për lirinë e shprehjes së të gjithëve dhe kundër të gjitha formave të obskurantizmit, diskriminimit, përjashtimit dhe padrejtësisë. (fragmente nga parimet) == Shih edhe == * [[CEMEA]] * [[Arsimi në Francë]] * [[Lëvizja e Shkollës së Re]] == Referime == [[Kategoria:Arsimi i ri]] [[Kategoria:Psikologë francezë]] [[Kategoria:Artikuj me të dhëna të kontrollit normativ]] [[Kategoria:Pedagogë francezë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] [[Kategoria:Gra franceze]] ffdtm4hkzmhezvk2trdj01wadt5509r 2995485 2995484 2026-06-09T17:04:26Z Edukatori 112234 2995485 wikitext text/x-wiki '''Gisèle de Failly''' (20 korrik 1905 - 4 mars 1989) ka qenë një edukatore dhe pedagoge franceze, themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv (CEMÉA). == Biografia == === Trajnim, zhvillim i ideve personale === Gisèle de Failly, e lindur më{{Date|20 juillet 1905}} E lindur në një familje tradicionale katolike borgjeze, Gisèle de Failly u distancua shpejt nga modeli familjar, duke i prerë përfundimisht të gjitha lidhjet. Ajo ishte një grua e re e pavarur me një etje të madhe për dije. Gisèle de Failly ka një formim shkencor. Ishte gjatë udhëtimeve të tij jashtë vendit që vizioni i tij për arsimin ndryshoi rrënjësisht. :{{Début citation}}J’avais visité, dans la banlieue de [[Londres]], un établissement secondaire d’avant-garde qui accueillait {{formatnum:2000}} enfants et jeunes de onze à dix-huit ans et, en entrant dans une vaste pièce que l’on appelait « laboratoire d’histoire et de géographie », [...] j’avais pu voir des élèves de tous âges, affairés dans les travaux que leur assignaient des « tâches » prévues pour accomplir un programme minimum qui permettait d’atteindre le niveau des examens officiels et laissait le reste du temps à l’activité libre. Chacun à son gré faisait ses recherches, disposait ses papiers par terre ou sur un mur, relevait une information, écrivait, dessinait, peignait, allait vers une bibliothèque. Des groupes de discussion se formaient, les petits se mêlant souvent aux grands avec curiosité. Le maître, professeur d’histoire, se trouvait parmi les jeunes et venait là où on l’appelait. J’étais en admiration devant cet ordre dans le désordre, ordre de la pensée qui se cherche et se construit dans le foisonnement de la vie. Le « laboratoire de mathématiques » où je passai quelques instants était non moins animé et actif. J’eus l’occasion de voir ailleurs d’autres essais : l’[[école Decroly]] à Bruxelles ; l’[[Odenwaldschule|Odenwald Schule]] en Suisse ; des [[classes nouvelles de la Libération|classes nouvelles]] en France, notamment au lycée d’Orléans, etc., mais ces premières impressions d’un monde nouveau entrevu où la sélection, la compétition n’avaient plus de sens, devaient me donner la certitude qu’une autre éducation était possible et la volonté de contribuer à la transformation des idées habituellement reçues et des préjugés sur lesquels nous vivions<ref name=developpement>[https://www.cemea.asso.fr/spip.php?article4052 ''S’il avait été difficile de naître, il serait plus difficile encore de grandir''], Gisèle de Failly, dans ''Les Ceméa, qu’est-ce que c’est ?'', Denis Bordat, ed François Maspero, 1976</ref>.{{Fin citation}}Në vitin 1932, në Kongresin e Botëror të [[Lidhja Ndërkombëtare për Arsimin e Ri|Lidhjes Ndërkombëtare]], në të cilin morën pjesë dyzet vende dhe tema e të cilit ishte : arsimi në marrëdhënien e tij me evolucionin shoqëror “, zbulon Gisèle de Failly nga bazat shkencore te eksperimentet zbatimin e të cilave [ajo i ka parë] Megjithatë, pas një incidenti në një shkollë që praktikonte këto eksperimente edukative (një ëndërr e rrëfyer nga një fëmijë në klasë që përfshinte një figurë të shquar) dhe konfliktit që pasoi me administratën, ajo mat pamundësinë e nisjes së shtigjeve të reja brenda kornizës institucionale " Në vitin 1934, Gisèle de Failly ndoqi një kurs veror të drejtuar nga [[Maria Montessori]], i cili i zgjeroi horizontet. Ndërsa mbante veten, ajo fitoi një diplomë në psikologji të aplikuar nga Instituti i Psikologjisë, me qëllim që… për të kuptuar më mirë problemet e arsimit » . Derisa{{Date|janvier 1936}} ajo kryen funksionin e " përgjegjës për koordinimin e elementëve të shërbimit social Në bashkinë e Suresnes, kryetari i bashkisë së së cilës, Henri Sellier, u bë Ministër i Shëndetësisë në qeverinë e Frontit Popullor disa muaj më vonë, Gisèle u përball me probleme të rëndësishme sociale, të cilat zgjeruan perspektivën e saj nga individi tek popullata në tërësi. Megjithatë, ajo e la këtë punë të vështirë për arsye shëndetësore. Ajo iu bashkua shoqatës Hygiene by Example (HPE), qëllimi i së cilës ishte të instalonte objekte higjienike në komunitetet rurale, shpesh të disavantazhuara. === Eksperimentet e tij të para në arsimin e ri === Në [[1936|vitin 1936]], u shfaq një mundësi për projektin e tij. M Fillon, një mësuese kopshti, propozoi që objektet e ndërtuara në shkolla të vendosura mirë dhe të përshtatshme të përdoren gjatë verës për të pritur fëmijë për kampe pushimesh. Projekti i pëlqeu shoqatës dhe u emërua " Shtëpi fshati për nxënës shkolle U zgjodh një shkollë me katër klasa. Ajo ndodhej në Saint-Maurice-sur-Moselle, në [[Vosges]], një rajon me male të vogla, i cili ishte i rëndësishëm për shoqatën. Shkolla kishte lavamanë, dushe dhe një mensë . Drejtori i shkollës ndihmoi në organizimin e dy udhëtimeve për 27 fëmijë secila. Gisèle u përfshi shumë në këtë projekt dhe zbuloi problemet e rekrutimit të fëmijëve, të mbikëqyrësit ", drejtorët, pikëpamjet dhe kërkesat e organizatorëve, si dhe probleme të shumta logjistike (kontroll mjekësor, marrëdhënie me prindërit, pajisje) . Drejtorët dhe Gisèle zhvillojnë një projekt edukativ që duhet të " të bëhej një dallim i thellë midis shtëpive fshatare për nxënësit e shkollave dhe kampeve të pushimeve, dhe veçanërisht nga kolonia e ngjashme me kazermat, e cila po përhapej me hierarkinë, rregulloret dhe disiplinën e saj. » Gjatë qëndrimit të saj, Gisèle është e habitur nga injoranca e mbikëqyrësit "i punësuar", që po zbulonin malin në të njëjtën kohë me fëmijët dhe nuk kishin idenë se cili mund të ishte roli i tyre » . Pas kthimit të tyre, shoqata e kuptoi rëndësinë e trajnimit të mbikëqyrësve për të siguruar cilësinë e qëndrimit . Gisèle de Failly propozoi që ky trajnim të zhvillohej në vend, me fëmijë. Inspektori i rinisë dhe sporteve organizoi në{{Date|décembre 1936}} Një takim u zhvillua midis Gisèle dhe André Lefèvre <ref> {{Cite web |date= |title=André Lefèvre |url=https://fr.scoutwiki.org/Andr%C3%A9_Lefevre |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref>, komisionerit kombëtar të Skautëve të Francës në atë kohë, i cili, nga ana e tij, kishte pasur prej kohësh një projekt për udhëheqësit e kampeve stërvitore. Ai madje kishte marrë përsipër në vitin 1911 të stërviste të rinjtë që do ta shoqëronin para kampit veror. Pavarësisht rezervave të Gisèle de Failly, e cila mbante një pikëpamje tradicionale për skautizmin (gjini të ndara, grupe të mëdha, hierarki, etj.), të dy gjetën shumë ngjashmëri në vizionet e tyre për qendrat e fëmijëve (të përziera, të vogla, me shumë aktivitete në natyrë) dhe për trajnimin (praktik dhe jo vetëm teorik) <ref> {{Cite web |date= |title=Cappy |url=https://fr.scoutwiki.org/Cappy |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref> . Duke dashur të ftonin njerëz nga e gjithë Franca në trajnim, ata thjesht ishin të shqetësuar se kostoja e udhëtimit dhe sakrifica e kohës së pushimeve mund të dekurajonin aplikantët. Për të përmirësuar shanset e saj, shoqata më pas e politizoi projektin (në frymën e Frontit Popullor). Gisèle de Failly kontaktoi Léo Lagrange, " Ministër i Kohës së Lirë Ajo u takua me M Brunschwicg, Sekretare e Shtetit për Arsimin Kombëtar, dhe Suzanne Lacore, Sekretare e Shtetit për Shëndetin Publik, ministria e së cilës në atë kohë mbikëqyrte kampet verore. Henri Sellier, të cilin ajo e njihte tashmë, i dha asaj një subvencion prej 10 000 frangash. Jean Zay, Ministër i Arsimit, mobilizoi inspektorët dhe drejtorët e kolegjeve të trajnimit të mësuesve (të cilat trajnonin mësues të shkollave fillore), duke lëshuar një qarkore për të gjetur instruktorë dhe praktikantë me përvojë. Nëpunësit e lartë civilë e panë projektin si një sulm ndaj hierarkisë së vendosur (pse të trajnohen mësues që kanë punuar për 10 vjet dhe e dinë punën e tyre më mirë se kushdo?), por Ministri i Shëndetësisë nuk donte të përfshihej në kampet verore dhe e delegoi menjëherë këtë detyrë. Në fund, 160 persona u regjistruan brenda pak ditësh dhe numri i pjesëmarrësve u rrit në 60. E para " qendër trajnimi Kursi i trajnimit, i organizuar nga Gisèle de Failly dhe André Lefèvre, u zhvillua në Pashkë të vitit 1937 në [[Beaurecueil]], rrëzë Malit Sainte-Victoire, me rreth pesëmbëdhjetë instruktorë. Gisèle de Failly mësoi atje rreth mundësisë së vendosjes së barazisë midis instruktorëve dhe praktikantëve dhe vlerës së takimeve informuese midis instruktorëve në fund të çdo dite. Më pas ajo e kuptoi se kjo ishte një metodë që u mësohej praktikantëve për të udhëhequr dhe edukuar fëmijët. Nëpërmjet instruktorëve të tjerë, ajo zbuloi aktivitete të ndryshme që mund të mbështesnin edukimin (tregim historish, muzikë me punime instrumentesh, etj.). Ky kurs trajnimi ''më vonë'' do të bëhej ngjarja simbolike themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv ( CEMÉA ). === Në zemër të zhvillimit të CEMÉA-s === Njëmbëdhjetë kurse trajnimi u zhvilluan nga viti 1939 dhe deri në vitin 1943, që nga krijimi i qendrave të trajnimit, ishin trajnuar gjithsej 3 000 praktikantë.{{Date|septembre 1944}} Gisèle de Failly u bë drejtoreshë e CEMÉA-s, dhe Henri Laborde u bë delegat i përgjithshëm. Lëvizja fitoi vrull pas Çlirimit, me subvencione nga Ministria e Arsimit që i dhanë legjitimitet shoqatës dhe i lejuan asaj të bënte udhëheqësit e saj vullnetarë (përfshirë Gisèle) staf të përhershëm. Ajo u bë një figurë karizmatike. Në vitin 1946, ajo themeloi revistën CEMÉA '', Vers l'éducation nouvelle (Drejt Arsimit të Ri'' ), në të cilën kontribuoi me gati 120 artikuj, dhe më vonë themeloi shtëpinë botuese Éditions du Scarabée. Me Laborde, u zhvillua shkolla e re në Boulogne. Ky eksperiment arsimor zgjati nga viti 1947 deri në vitin 1952. Në vitin 1967, ajo u bë delegate e përgjithshme pas vdekjes së Henri Laborde. Në vitin 1969, ajo ia dorëzoi pozicionin e saj Denis Bordat . Gradualisht, Gisèle de Failly zhvilloi parimet e saj të edukimit progresiv, falë takimeve të shumta. Vetëm në vitin 1957 ajo i përmblodhi ato, nëpërmjet leksioneve dhe një teksti të shkruar, si ''parimet që udhëheqin veprimet tona.'' Sesione trajnimi laike, të përziera, të shkurtra, me banim pa fëmijë, të hartuara për t'i zhytur të rriturit në botën e fëmijëve, duke ofruar njëkohësisht njohuri teorike dhe duke lejuar kohë të mjaftueshme për zbatim praktik (dhe të drejtën për të bërë gabime para kontaktit me fëmijët) dhe të mësuarit përmes lojës; kampe verore të përziera, laike, me grupe të vogla, të përqendruara në nevojat e secilit individ (zhvillim personal), si dhe në të mësuarit për të jetuar në një komunitet, të mësuarit përmes lojës, zhvillimin e autonomisë, etj. Gjithashtu riafirmon të drejtën për pushime, kohë të lirë, arsim dhe kulturë për të gjithë. Ndërsa metodat vazhdojnë të evoluojnë dhe nuk ka dy kurse të njëjta, parimet e zhvilluara nga Gisèle de Failly mbeten të rëndësishme 50 vjet më vonë, jo vetëm për aktivitetet jashtëshkollore, por edhe për arsimin : === Parimet e tij pedagogjike === * " Çdo qenie njerëzore mund të zhvillohet dhe madje të transformohet gjatë jetës së saj. Ata kanë dëshirën dhe aftësinë për ta bërë këtë. * Ekziston vetëm një arsim. Është për të gjithë. Është i vazhdueshëm. * Veprimet tona kryhen në kontakt të ngushtë me realitetin. * Çdo qenie njerëzore, pa dallim seksi, moshe, origjine, besimi, kulture apo statusi shoqëror, ka të drejtën e respektit dhe konsideratës sonë. * Mjedisi jetësor luan një rol vendimtar në zhvillimin e individit. * Arsimi duhet të bazohet në aktivitet, i cili është thelbësor në zhvillimin personal dhe në përvetësimin e kulturës. * Përvoja personale është një faktor i domosdoshëm në zhvillimin e personalitetit. * Sekularizmi ka të bëjë me hapjen ndaj të kuptuarit të të tjerëve, pranimin e dallimeve dhe respektimin e pluralizmit. Është gjithashtu lufta për lirinë e shprehjes së të gjithëve dhe kundër të gjitha formave të obskurantizmit, diskriminimit, përjashtimit dhe padrejtësisë. (fragmente nga parimet) == Shih edhe == * [[CEMEA]] * [[Arsimi në Francë]] * [[Lëvizja e Shkollës së Re]] == Referime == [[Kategoria:Arsimi i ri]] [[Kategoria:Psikologë francezë]] [[Kategoria:Artikuj me të dhëna të kontrollit normativ]] [[Kategoria:Pedagogë francezë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] [[Kategoria:Gra franceze]] gpa9helwgehvaejjlunjkixptess3fg 2995486 2995485 2026-06-09T17:09:16Z Edukatori 112234 /* Trajnim, zhvillim i ideve personale */ 2995486 wikitext text/x-wiki '''Gisèle de Failly''' (20 korrik 1905 - 4 mars 1989) ka qenë një edukatore dhe pedagoge franceze, themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv (CEMÉA). == Biografia == === Trajnim, zhvillim i ideve personale === Gisèle de Failly, e lindur më{{Date|20 juillet 1905}} E lindur në një familje tradicionale katolike borgjeze, Gisèle de Failly u distancua shpejt nga modeli familjar, duke i prerë përfundimisht të gjitha lidhjet. Ajo ishte një grua e re e pavarur me një etje të madhe për dije. Gisèle de Failly ka një formim shkencor. Ishte gjatë udhëtimeve të tij jashtë vendit që vizioni i tij për arsimin ndryshoi rrënjësisht. :{{Blockquote |text= J’avais visité, dans la banlieue de [[Londres]], un établissement secondaire d’avant-garde qui accueillait enfants et jeunes de onze à dix-huit ans et, en entrant dans une vaste pièce que l’on appelait « laboratoire d’histoire et de géographie », [...] j’avais pu voir des élèves de tous âges, affairés dans les travaux que leur assignaient des « tâches » prévues pour accomplir un programme minimum qui permettait d’atteindre le niveau des examens officiels et laissait le reste du temps à l’activité libre. Chacun à son gré faisait ses recherches, disposait ses papiers par terre ou sur un mur, relevait une information, écrivait, dessinait, peignait, allait vers une bibliothèque. Des groupes de discussion se formaient, les petits se mêlant souvent aux grands avec curiosité. Le maître, professeur d’histoire, se trouvait parmi les jeunes et venait là où on l’appelait. J’étais en admiration devant cet ordre dans le désordre, ordre de la pensée qui se cherche et se construit dans le foisonnement de la vie. Le « laboratoire de mathématiques » où je passai quelques instants était non moins animé et actif. J’eus l’occasion de voir ailleurs d’autres essais : l’[[école Decroly]] à Bruxelles ; l’[[Odenwaldschule|Odenwald Schule]] en Suisse ; des [[classes nouvelles de la Libération|classes nouvelles]] en France, notamment au lycée d’Orléans, etc., mais ces premières impressions d’un monde nouveau entrevu où la sélection, la compétition n’avaient plus de sens, devaient me donner la certitude qu’une autre éducation était possible et la volonté de contribuer à la transformation des idées habituellement reçues et des préjugés sur lesquels nous vivions<ref name=developpement>[https://www.cemea.asso.fr/spip.php?article4052 ''S’il avait été difficile de naître, il serait plus difficile encore de grandir''], Gisèle de Failly, dans ''Les Ceméa, qu’est-ce que c’est ?'', Denis Bordat, ed François Maspero, 1976</ref>.}} Në vitin 1932, në Kongresin e Botëror të [[Lidhja Ndërkombëtare për Arsimin e Ri|Lidhjes Ndërkombëtare]], në të cilin morën pjesë dyzet vende dhe tema e të cilit ishte : arsimi në marrëdhënien e tij me evolucionin shoqëror “, zbulon Gisèle de Failly nga bazat shkencore te eksperimentet zbatimin e të cilave [ajo i ka parë] Megjithatë, pas një incidenti në një shkollë që praktikonte këto eksperimente edukative (një ëndërr e rrëfyer nga një fëmijë në klasë që përfshinte një figurë të shquar) dhe konfliktit që pasoi me administratën, ajo mat pamundësinë e nisjes së shtigjeve të reja brenda kornizës institucionale " Në vitin 1934, Gisèle de Failly ndoqi një kurs veror të drejtuar nga [[Maria Montessori]], i cili i zgjeroi horizontet. Ndërsa mbante veten, ajo fitoi një diplomë në psikologji të aplikuar nga Instituti i Psikologjisë, me qëllim që… për të kuptuar më mirë problemet e arsimit » . Derisa{{Date|janvier 1936}} ajo kryen funksionin e " përgjegjës për koordinimin e elementëve të shërbimit social Në bashkinë e Suresnes, kryetari i bashkisë së së cilës, Henri Sellier, u bë Ministër i Shëndetësisë në qeverinë e Frontit Popullor disa muaj më vonë, Gisèle u përball me probleme të rëndësishme sociale, të cilat zgjeruan perspektivën e saj nga individi tek popullata në tërësi. Megjithatë, ajo e la këtë punë të vështirë për arsye shëndetësore. Ajo iu bashkua shoqatës Hygiene by Example (HPE), qëllimi i së cilës ishte të instalonte objekte higjienike në komunitetet rurale, shpesh të disavantazhuara. === Eksperimentet e tij të para në arsimin e ri === Në [[1936|vitin 1936]], u shfaq një mundësi për projektin e tij. M Fillon, një mësuese kopshti, propozoi që objektet e ndërtuara në shkolla të vendosura mirë dhe të përshtatshme të përdoren gjatë verës për të pritur fëmijë për kampe pushimesh. Projekti i pëlqeu shoqatës dhe u emërua " Shtëpi fshati për nxënës shkolle U zgjodh një shkollë me katër klasa. Ajo ndodhej në Saint-Maurice-sur-Moselle, në [[Vosges]], një rajon me male të vogla, i cili ishte i rëndësishëm për shoqatën. Shkolla kishte lavamanë, dushe dhe një mensë . Drejtori i shkollës ndihmoi në organizimin e dy udhëtimeve për 27 fëmijë secila. Gisèle u përfshi shumë në këtë projekt dhe zbuloi problemet e rekrutimit të fëmijëve, të mbikëqyrësit ", drejtorët, pikëpamjet dhe kërkesat e organizatorëve, si dhe probleme të shumta logjistike (kontroll mjekësor, marrëdhënie me prindërit, pajisje) . Drejtorët dhe Gisèle zhvillojnë një projekt edukativ që duhet të " të bëhej një dallim i thellë midis shtëpive fshatare për nxënësit e shkollave dhe kampeve të pushimeve, dhe veçanërisht nga kolonia e ngjashme me kazermat, e cila po përhapej me hierarkinë, rregulloret dhe disiplinën e saj. » Gjatë qëndrimit të saj, Gisèle është e habitur nga injoranca e mbikëqyrësit "i punësuar", që po zbulonin malin në të njëjtën kohë me fëmijët dhe nuk kishin idenë se cili mund të ishte roli i tyre » . Pas kthimit të tyre, shoqata e kuptoi rëndësinë e trajnimit të mbikëqyrësve për të siguruar cilësinë e qëndrimit . Gisèle de Failly propozoi që ky trajnim të zhvillohej në vend, me fëmijë. Inspektori i rinisë dhe sporteve organizoi në{{Date|décembre 1936}} Një takim u zhvillua midis Gisèle dhe André Lefèvre <ref> {{Cite web |date= |title=André Lefèvre |url=https://fr.scoutwiki.org/Andr%C3%A9_Lefevre |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref>, komisionerit kombëtar të Skautëve të Francës në atë kohë, i cili, nga ana e tij, kishte pasur prej kohësh një projekt për udhëheqësit e kampeve stërvitore. Ai madje kishte marrë përsipër në vitin 1911 të stërviste të rinjtë që do ta shoqëronin para kampit veror. Pavarësisht rezervave të Gisèle de Failly, e cila mbante një pikëpamje tradicionale për skautizmin (gjini të ndara, grupe të mëdha, hierarki, etj.), të dy gjetën shumë ngjashmëri në vizionet e tyre për qendrat e fëmijëve (të përziera, të vogla, me shumë aktivitete në natyrë) dhe për trajnimin (praktik dhe jo vetëm teorik) <ref> {{Cite web |date= |title=Cappy |url=https://fr.scoutwiki.org/Cappy |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref> . Duke dashur të ftonin njerëz nga e gjithë Franca në trajnim, ata thjesht ishin të shqetësuar se kostoja e udhëtimit dhe sakrifica e kohës së pushimeve mund të dekurajonin aplikantët. Për të përmirësuar shanset e saj, shoqata më pas e politizoi projektin (në frymën e Frontit Popullor). Gisèle de Failly kontaktoi Léo Lagrange, " Ministër i Kohës së Lirë Ajo u takua me M Brunschwicg, Sekretare e Shtetit për Arsimin Kombëtar, dhe Suzanne Lacore, Sekretare e Shtetit për Shëndetin Publik, ministria e së cilës në atë kohë mbikëqyrte kampet verore. Henri Sellier, të cilin ajo e njihte tashmë, i dha asaj një subvencion prej 10 000 frangash. Jean Zay, Ministër i Arsimit, mobilizoi inspektorët dhe drejtorët e kolegjeve të trajnimit të mësuesve (të cilat trajnonin mësues të shkollave fillore), duke lëshuar një qarkore për të gjetur instruktorë dhe praktikantë me përvojë. Nëpunësit e lartë civilë e panë projektin si një sulm ndaj hierarkisë së vendosur (pse të trajnohen mësues që kanë punuar për 10 vjet dhe e dinë punën e tyre më mirë se kushdo?), por Ministri i Shëndetësisë nuk donte të përfshihej në kampet verore dhe e delegoi menjëherë këtë detyrë. Në fund, 160 persona u regjistruan brenda pak ditësh dhe numri i pjesëmarrësve u rrit në 60. E para " qendër trajnimi Kursi i trajnimit, i organizuar nga Gisèle de Failly dhe André Lefèvre, u zhvillua në Pashkë të vitit 1937 në [[Beaurecueil]], rrëzë Malit Sainte-Victoire, me rreth pesëmbëdhjetë instruktorë. Gisèle de Failly mësoi atje rreth mundësisë së vendosjes së barazisë midis instruktorëve dhe praktikantëve dhe vlerës së takimeve informuese midis instruktorëve në fund të çdo dite. Më pas ajo e kuptoi se kjo ishte një metodë që u mësohej praktikantëve për të udhëhequr dhe edukuar fëmijët. Nëpërmjet instruktorëve të tjerë, ajo zbuloi aktivitete të ndryshme që mund të mbështesnin edukimin (tregim historish, muzikë me punime instrumentesh, etj.). Ky kurs trajnimi ''më vonë'' do të bëhej ngjarja simbolike themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv ( CEMÉA ). === Në zemër të zhvillimit të CEMÉA-s === Njëmbëdhjetë kurse trajnimi u zhvilluan nga viti 1939 dhe deri në vitin 1943, që nga krijimi i qendrave të trajnimit, ishin trajnuar gjithsej 3 000 praktikantë.{{Date|septembre 1944}} Gisèle de Failly u bë drejtoreshë e CEMÉA-s, dhe Henri Laborde u bë delegat i përgjithshëm. Lëvizja fitoi vrull pas Çlirimit, me subvencione nga Ministria e Arsimit që i dhanë legjitimitet shoqatës dhe i lejuan asaj të bënte udhëheqësit e saj vullnetarë (përfshirë Gisèle) staf të përhershëm. Ajo u bë një figurë karizmatike. Në vitin 1946, ajo themeloi revistën CEMÉA '', Vers l'éducation nouvelle (Drejt Arsimit të Ri'' ), në të cilën kontribuoi me gati 120 artikuj, dhe më vonë themeloi shtëpinë botuese Éditions du Scarabée. Me Laborde, u zhvillua shkolla e re në Boulogne. Ky eksperiment arsimor zgjati nga viti 1947 deri në vitin 1952. Në vitin 1967, ajo u bë delegate e përgjithshme pas vdekjes së Henri Laborde. Në vitin 1969, ajo ia dorëzoi pozicionin e saj Denis Bordat . Gradualisht, Gisèle de Failly zhvilloi parimet e saj të edukimit progresiv, falë takimeve të shumta. Vetëm në vitin 1957 ajo i përmblodhi ato, nëpërmjet leksioneve dhe një teksti të shkruar, si ''parimet që udhëheqin veprimet tona.'' Sesione trajnimi laike, të përziera, të shkurtra, me banim pa fëmijë, të hartuara për t'i zhytur të rriturit në botën e fëmijëve, duke ofruar njëkohësisht njohuri teorike dhe duke lejuar kohë të mjaftueshme për zbatim praktik (dhe të drejtën për të bërë gabime para kontaktit me fëmijët) dhe të mësuarit përmes lojës; kampe verore të përziera, laike, me grupe të vogla, të përqendruara në nevojat e secilit individ (zhvillim personal), si dhe në të mësuarit për të jetuar në një komunitet, të mësuarit përmes lojës, zhvillimin e autonomisë, etj. Gjithashtu riafirmon të drejtën për pushime, kohë të lirë, arsim dhe kulturë për të gjithë. Ndërsa metodat vazhdojnë të evoluojnë dhe nuk ka dy kurse të njëjta, parimet e zhvilluara nga Gisèle de Failly mbeten të rëndësishme 50 vjet më vonë, jo vetëm për aktivitetet jashtëshkollore, por edhe për arsimin : === Parimet e tij pedagogjike === * " Çdo qenie njerëzore mund të zhvillohet dhe madje të transformohet gjatë jetës së saj. Ata kanë dëshirën dhe aftësinë për ta bërë këtë. * Ekziston vetëm një arsim. Është për të gjithë. Është i vazhdueshëm. * Veprimet tona kryhen në kontakt të ngushtë me realitetin. * Çdo qenie njerëzore, pa dallim seksi, moshe, origjine, besimi, kulture apo statusi shoqëror, ka të drejtën e respektit dhe konsideratës sonë. * Mjedisi jetësor luan një rol vendimtar në zhvillimin e individit. * Arsimi duhet të bazohet në aktivitet, i cili është thelbësor në zhvillimin personal dhe në përvetësimin e kulturës. * Përvoja personale është një faktor i domosdoshëm në zhvillimin e personalitetit. * Sekularizmi ka të bëjë me hapjen ndaj të kuptuarit të të tjerëve, pranimin e dallimeve dhe respektimin e pluralizmit. Është gjithashtu lufta për lirinë e shprehjes së të gjithëve dhe kundër të gjitha formave të obskurantizmit, diskriminimit, përjashtimit dhe padrejtësisë. (fragmente nga parimet) == Shih edhe == * [[CEMEA]] * [[Arsimi në Francë]] * [[Lëvizja e Shkollës së Re]] == Referime == [[Kategoria:Arsimi i ri]] [[Kategoria:Psikologë francezë]] [[Kategoria:Artikuj me të dhëna të kontrollit normativ]] [[Kategoria:Pedagogë francezë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] [[Kategoria:Gra franceze]] jhqhey988xkeac6up6san4f0qk38hnr 2995487 2995486 2026-06-09T17:10:47Z Edukatori 112234 2995487 wikitext text/x-wiki '''Gisèle de Failly''' (20 korrik 1905 - 4 mars 1989) ka qenë një edukatore dhe pedagoge franceze, themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv (CEMÉA). == Biografia == Gisèle de Failly, e lindur më{{Date|20 juillet 1905}} E lindur në një familje tradicionale katolike borgjeze, Gisèle de Failly u distancua shpejt nga modeli familjar, duke i prerë përfundimisht të gjitha lidhjet. Ajo ishte një grua e re e pavarur me një etje të madhe për dije. === Trajnim, zhvillim i ideve personale === Gisèle de Failly kishte një formim shkencor. Ishte gjatë udhëtimeve të saj jashtë vendit që vizioni i saj për arsimin ndryshoi rrënjësisht. :{{Blockquote |text= J’avais visité, dans la banlieue de [[Londres]], un établissement secondaire d’avant-garde qui accueillait enfants et jeunes de onze à dix-huit ans et, en entrant dans une vaste pièce que l’on appelait « laboratoire d’histoire et de géographie », [...] j’avais pu voir des élèves de tous âges, affairés dans les travaux que leur assignaient des « tâches » prévues pour accomplir un programme minimum qui permettait d’atteindre le niveau des examens officiels et laissait le reste du temps à l’activité libre. Chacun à son gré faisait ses recherches, disposait ses papiers par terre ou sur un mur, relevait une information, écrivait, dessinait, peignait, allait vers une bibliothèque. Des groupes de discussion se formaient, les petits se mêlant souvent aux grands avec curiosité. Le maître, professeur d’histoire, se trouvait parmi les jeunes et venait là où on l’appelait. J’étais en admiration devant cet ordre dans le désordre, ordre de la pensée qui se cherche et se construit dans le foisonnement de la vie. Le « laboratoire de mathématiques » où je passai quelques instants était non moins animé et actif. J’eus l’occasion de voir ailleurs d’autres essais : l’[[école Decroly]] à Bruxelles ; l’[[Odenwaldschule|Odenwald Schule]] en Suisse ; des [[classes nouvelles de la Libération|classes nouvelles]] en France, notamment au lycée d’Orléans, etc., mais ces premières impressions d’un monde nouveau entrevu où la sélection, la compétition n’avaient plus de sens, devaient me donner la certitude qu’une autre éducation était possible et la volonté de contribuer à la transformation des idées habituellement reçues et des préjugés sur lesquels nous vivions<ref name=developpement>[https://www.cemea.asso.fr/spip.php?article4052 ''S’il avait été difficile de naître, il serait plus difficile encore de grandir''], Gisèle de Failly, dans ''Les Ceméa, qu’est-ce que c’est ?'', Denis Bordat, ed François Maspero, 1976</ref>.}} Në vitin 1932, në Kongresin e Botëror të [[Lidhja Ndërkombëtare për Arsimin e Ri|Lidhjes Ndërkombëtare]], në të cilin morën pjesë dyzet vende dhe tema e të cilit ishte : arsimi në marrëdhënien e tij me evolucionin shoqëror “, zbulon Gisèle de Failly nga bazat shkencore te eksperimentet zbatimin e të cilave [ajo i ka parë] Megjithatë, pas një incidenti në një shkollë që praktikonte këto eksperimente edukative (një ëndërr e rrëfyer nga një fëmijë në klasë që përfshinte një figurë të shquar) dhe konfliktit që pasoi me administratën, ajo mat pamundësinë e nisjes së shtigjeve të reja brenda kornizës institucionale " Në vitin 1934, Gisèle de Failly ndoqi një kurs veror të drejtuar nga [[Maria Montessori]], i cili i zgjeroi horizontet. Ndërsa mbante veten, ajo fitoi një diplomë në psikologji të aplikuar nga Instituti i Psikologjisë, me qëllim që… për të kuptuar më mirë problemet e arsimit » . Derisa{{Date|janvier 1936}} ajo kryen funksionin e " përgjegjës për koordinimin e elementëve të shërbimit social Në bashkinë e Suresnes, kryetari i bashkisë së së cilës, Henri Sellier, u bë Ministër i Shëndetësisë në qeverinë e Frontit Popullor disa muaj më vonë, Gisèle u përball me probleme të rëndësishme sociale, të cilat zgjeruan perspektivën e saj nga individi tek popullata në tërësi. Megjithatë, ajo e la këtë punë të vështirë për arsye shëndetësore. Ajo iu bashkua shoqatës Hygiene by Example (HPE), qëllimi i së cilës ishte të instalonte objekte higjienike në komunitetet rurale, shpesh të disavantazhuara. === Eksperimentet e tij të para në arsimin e ri === Në [[1936|vitin 1936]], u shfaq një mundësi për projektin e tij. M Fillon, një mësuese kopshti, propozoi që objektet e ndërtuara në shkolla të vendosura mirë dhe të përshtatshme të përdoren gjatë verës për të pritur fëmijë për kampe pushimesh. Projekti i pëlqeu shoqatës dhe u emërua " Shtëpi fshati për nxënës shkolle U zgjodh një shkollë me katër klasa. Ajo ndodhej në Saint-Maurice-sur-Moselle, në [[Vosges]], një rajon me male të vogla, i cili ishte i rëndësishëm për shoqatën. Shkolla kishte lavamanë, dushe dhe një mensë . Drejtori i shkollës ndihmoi në organizimin e dy udhëtimeve për 27 fëmijë secila. Gisèle u përfshi shumë në këtë projekt dhe zbuloi problemet e rekrutimit të fëmijëve, të mbikëqyrësit ", drejtorët, pikëpamjet dhe kërkesat e organizatorëve, si dhe probleme të shumta logjistike (kontroll mjekësor, marrëdhënie me prindërit, pajisje) . Drejtorët dhe Gisèle zhvillojnë një projekt edukativ që duhet të " të bëhej një dallim i thellë midis shtëpive fshatare për nxënësit e shkollave dhe kampeve të pushimeve, dhe veçanërisht nga kolonia e ngjashme me kazermat, e cila po përhapej me hierarkinë, rregulloret dhe disiplinën e saj. » Gjatë qëndrimit të saj, Gisèle është e habitur nga injoranca e mbikëqyrësit "i punësuar", që po zbulonin malin në të njëjtën kohë me fëmijët dhe nuk kishin idenë se cili mund të ishte roli i tyre » . Pas kthimit të tyre, shoqata e kuptoi rëndësinë e trajnimit të mbikëqyrësve për të siguruar cilësinë e qëndrimit . Gisèle de Failly propozoi që ky trajnim të zhvillohej në vend, me fëmijë. Inspektori i rinisë dhe sporteve organizoi në{{Date|décembre 1936}} Një takim u zhvillua midis Gisèle dhe André Lefèvre <ref> {{Cite web |date= |title=André Lefèvre |url=https://fr.scoutwiki.org/Andr%C3%A9_Lefevre |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref>, komisionerit kombëtar të Skautëve të Francës në atë kohë, i cili, nga ana e tij, kishte pasur prej kohësh një projekt për udhëheqësit e kampeve stërvitore. Ai madje kishte marrë përsipër në vitin 1911 të stërviste të rinjtë që do ta shoqëronin para kampit veror. Pavarësisht rezervave të Gisèle de Failly, e cila mbante një pikëpamje tradicionale për skautizmin (gjini të ndara, grupe të mëdha, hierarki, etj.), të dy gjetën shumë ngjashmëri në vizionet e tyre për qendrat e fëmijëve (të përziera, të vogla, me shumë aktivitete në natyrë) dhe për trajnimin (praktik dhe jo vetëm teorik) <ref> {{Cite web |date= |title=Cappy |url=https://fr.scoutwiki.org/Cappy |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref> . Duke dashur të ftonin njerëz nga e gjithë Franca në trajnim, ata thjesht ishin të shqetësuar se kostoja e udhëtimit dhe sakrifica e kohës së pushimeve mund të dekurajonin aplikantët. Për të përmirësuar shanset e saj, shoqata më pas e politizoi projektin (në frymën e Frontit Popullor). Gisèle de Failly kontaktoi Léo Lagrange, " Ministër i Kohës së Lirë Ajo u takua me M Brunschwicg, Sekretare e Shtetit për Arsimin Kombëtar, dhe Suzanne Lacore, Sekretare e Shtetit për Shëndetin Publik, ministria e së cilës në atë kohë mbikëqyrte kampet verore. Henri Sellier, të cilin ajo e njihte tashmë, i dha asaj një subvencion prej 10 000 frangash. Jean Zay, Ministër i Arsimit, mobilizoi inspektorët dhe drejtorët e kolegjeve të trajnimit të mësuesve (të cilat trajnonin mësues të shkollave fillore), duke lëshuar një qarkore për të gjetur instruktorë dhe praktikantë me përvojë. Nëpunësit e lartë civilë e panë projektin si një sulm ndaj hierarkisë së vendosur (pse të trajnohen mësues që kanë punuar për 10 vjet dhe e dinë punën e tyre më mirë se kushdo?), por Ministri i Shëndetësisë nuk donte të përfshihej në kampet verore dhe e delegoi menjëherë këtë detyrë. Në fund, 160 persona u regjistruan brenda pak ditësh dhe numri i pjesëmarrësve u rrit në 60. E para " qendër trajnimi Kursi i trajnimit, i organizuar nga Gisèle de Failly dhe André Lefèvre, u zhvillua në Pashkë të vitit 1937 në [[Beaurecueil]], rrëzë Malit Sainte-Victoire, me rreth pesëmbëdhjetë instruktorë. Gisèle de Failly mësoi atje rreth mundësisë së vendosjes së barazisë midis instruktorëve dhe praktikantëve dhe vlerës së takimeve informuese midis instruktorëve në fund të çdo dite. Më pas ajo e kuptoi se kjo ishte një metodë që u mësohej praktikantëve për të udhëhequr dhe edukuar fëmijët. Nëpërmjet instruktorëve të tjerë, ajo zbuloi aktivitete të ndryshme që mund të mbështesnin edukimin (tregim historish, muzikë me punime instrumentesh, etj.). Ky kurs trajnimi ''më vonë'' do të bëhej ngjarja simbolike themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv ( CEMÉA ). === Në zemër të zhvillimit të CEMÉA-s === Njëmbëdhjetë kurse trajnimi u zhvilluan nga viti 1939 dhe deri në vitin 1943, që nga krijimi i qendrave të trajnimit, ishin trajnuar gjithsej 3 000 praktikantë.{{Date|septembre 1944}} Gisèle de Failly u bë drejtoreshë e CEMÉA-s, dhe Henri Laborde u bë delegat i përgjithshëm. Lëvizja fitoi vrull pas Çlirimit, me subvencione nga Ministria e Arsimit që i dhanë legjitimitet shoqatës dhe i lejuan asaj të bënte udhëheqësit e saj vullnetarë (përfshirë Gisèle) staf të përhershëm. Ajo u bë një figurë karizmatike. Në vitin 1946, ajo themeloi revistën CEMÉA '', Vers l'éducation nouvelle (Drejt Arsimit të Ri'' ), në të cilën kontribuoi me gati 120 artikuj, dhe më vonë themeloi shtëpinë botuese Éditions du Scarabée. Me Laborde, u zhvillua shkolla e re në Boulogne. Ky eksperiment arsimor zgjati nga viti 1947 deri në vitin 1952. Në vitin 1967, ajo u bë delegate e përgjithshme pas vdekjes së Henri Laborde. Në vitin 1969, ajo ia dorëzoi pozicionin e saj Denis Bordat . Gradualisht, Gisèle de Failly zhvilloi parimet e saj të edukimit progresiv, falë takimeve të shumta. Vetëm në vitin 1957 ajo i përmblodhi ato, nëpërmjet leksioneve dhe një teksti të shkruar, si ''parimet që udhëheqin veprimet tona.'' Sesione trajnimi laike, të përziera, të shkurtra, me banim pa fëmijë, të hartuara për t'i zhytur të rriturit në botën e fëmijëve, duke ofruar njëkohësisht njohuri teorike dhe duke lejuar kohë të mjaftueshme për zbatim praktik (dhe të drejtën për të bërë gabime para kontaktit me fëmijët) dhe të mësuarit përmes lojës; kampe verore të përziera, laike, me grupe të vogla, të përqendruara në nevojat e secilit individ (zhvillim personal), si dhe në të mësuarit për të jetuar në një komunitet, të mësuarit përmes lojës, zhvillimin e autonomisë, etj. Gjithashtu riafirmon të drejtën për pushime, kohë të lirë, arsim dhe kulturë për të gjithë. Ndërsa metodat vazhdojnë të evoluojnë dhe nuk ka dy kurse të njëjta, parimet e zhvilluara nga Gisèle de Failly mbeten të rëndësishme 50 vjet më vonë, jo vetëm për aktivitetet jashtëshkollore, por edhe për arsimin : === Parimet e tij pedagogjike === * " Çdo qenie njerëzore mund të zhvillohet dhe madje të transformohet gjatë jetës së saj. Ata kanë dëshirën dhe aftësinë për ta bërë këtë. * Ekziston vetëm një arsim. Është për të gjithë. Është i vazhdueshëm. * Veprimet tona kryhen në kontakt të ngushtë me realitetin. * Çdo qenie njerëzore, pa dallim seksi, moshe, origjine, besimi, kulture apo statusi shoqëror, ka të drejtën e respektit dhe konsideratës sonë. * Mjedisi jetësor luan një rol vendimtar në zhvillimin e individit. * Arsimi duhet të bazohet në aktivitet, i cili është thelbësor në zhvillimin personal dhe në përvetësimin e kulturës. * Përvoja personale është një faktor i domosdoshëm në zhvillimin e personalitetit. * Sekularizmi ka të bëjë me hapjen ndaj të kuptuarit të të tjerëve, pranimin e dallimeve dhe respektimin e pluralizmit. Është gjithashtu lufta për lirinë e shprehjes së të gjithëve dhe kundër të gjitha formave të obskurantizmit, diskriminimit, përjashtimit dhe padrejtësisë. (fragmente nga parimet) == Shih edhe == * [[CEMEA]] * [[Arsimi në Francë]] * [[Lëvizja e Shkollës së Re]] == Referime == [[Kategoria:Arsimi i ri]] [[Kategoria:Psikologë francezë]] [[Kategoria:Artikuj me të dhëna të kontrollit normativ]] [[Kategoria:Pedagogë francezë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] [[Kategoria:Gra franceze]] tr37mv2xy6n6ynd1jvrp9i81pak2ypf 2995488 2995487 2026-06-09T17:11:26Z Edukatori 112234 2995488 wikitext text/x-wiki '''Gisèle de Failly''' (20 korrik 1905 - 4 mars 1989) ka qenë një edukatore dhe pedagoge franceze, themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv (CEMÉA). == Biografia == Gisèle de Failly, e lindur më{{Date|20 juillet 1905}} E lindur në një familje tradicionale katolike borgjeze, Gisèle de Failly u distancua shpejt nga modeli familjar, duke i prerë përfundimisht të gjitha lidhjet. Ajo ishte një grua e re e pavarur me një etje të madhe për dije. === Trajnim, zhvillim i ideve personale === Gisèle de Failly kishte një formim shkencor. Ishte gjatë udhëtimeve të saj jashtë vendit që vizioni i saj për arsimin ndryshoi rrënjësisht. :{{Blockquote |text= J’avais visité, dans la banlieue de [[Londres]], un établissement secondaire d’avant-garde qui accueillait enfants et jeunes de onze à dix-huit ans et, en entrant dans une vaste pièce que l’on appelait « laboratoire d’histoire et de géographie », [...] j’avais pu voir des élèves de tous âges, affairés dans les travaux que leur assignaient des « tâches » prévues pour accomplir un programme minimum qui permettait d’atteindre le niveau des examens officiels et laissait le reste du temps à l’activité libre. Chacun à son gré faisait ses recherches, disposait ses papiers par terre ou sur un mur, relevait une information, écrivait, dessinait, peignait, allait vers une bibliothèque. Des groupes de discussion se formaient, les petits se mêlant souvent aux grands avec curiosité. Le maître, professeur d’histoire, se trouvait parmi les jeunes et venait là où on l’appelait. J’étais en admiration devant cet ordre dans le désordre, ordre de la pensée qui se cherche et se construit dans le foisonnement de la vie. Le « laboratoire de mathématiques » où je passai quelques instants était non moins animé et actif. J’eus l’occasion de voir ailleurs d’autres essais : l’[[école Decroly]] à Bruxelles ; l’[[Odenwaldschule|Odenwald Schule]] en Suisse ; des [[classes nouvelles de la Libération|classes nouvelles]] en France, notamment au lycée d’Orléans, etc., mais ces premières impressions d’un monde nouveau entrevu où la sélection, la compétition n’avaient plus de sens, devaient me donner la certitude qu’une autre éducation était possible et la volonté de contribuer à la transformation des idées habituellement reçues et des préjugés sur lesquels nous vivions<ref name=developpement>[https://www.cemea.asso.fr/spip.php?article4052 ''S’il avait été difficile de naître, il serait plus difficile encore de grandir''], Gisèle de Failly, dans ''Les Ceméa, qu’est-ce que c’est ?'', Denis Bordat, ed François Maspero, 1976</ref>.}} Në vitin 1932, në Kongresin e Botëror të [[Lidhja Ndërkombëtare për Arsimin e Ri|Lidhjes Ndërkombëtare]], në të cilin morën pjesë dyzet vende dhe tema e të cilit ishte : arsimi në marrëdhënien e saj me evolucionin shoqëror “, zbulon Gisèle de Failly nga bazat shkencore te eksperimentet zbatimin e të cilave [ajo i ka parë] Megjithatë, pas një incidenti në një shkollë që praktikonte këto eksperimente edukative (një ëndërr e rrëfyer nga një fëmijë në klasë që përfshinte një figurë të shquar) dhe konfliktit që pasoi me administratën, ajo mat pamundësinë e nisjes së shtigjeve të reja brenda kornizës institucionale " Në vitin 1934, Gisèle de Failly ndoqi një kurs veror të drejtuar nga [[Maria Montessori]], i cili i zgjeroi horizontet. Ndërsa mbante veten, ajo fitoi një diplomë në psikologji të aplikuar nga Instituti i Psikologjisë, me qëllim që… për të kuptuar më mirë problemet e arsimit » . Derisa{{Date|janvier 1936}} ajo kryen funksionin e " përgjegjës për koordinimin e elementëve të shërbimit social Në bashkinë e Suresnes, kryetari i bashkisë së së cilës, Henri Sellier, u bë Ministër i Shëndetësisë në qeverinë e Frontit Popullor disa muaj më vonë, Gisèle u përball me probleme të rëndësishme sociale, të cilat zgjeruan perspektivën e saj nga individi tek popullata në tërësi. Megjithatë, ajo e la këtë punë të vështirë për arsye shëndetësore. Ajo iu bashkua shoqatës Hygiene by Example (HPE), qëllimi i së cilës ishte të instalonte objekte higjienike në komunitetet rurale, shpesh të disavantazhuara. === Eksperimentet e saj të para në arsimin e ri === Në [[1936|vitin 1936]], u shfaq një mundësi për projektin e saj. M Fillon, një mësuese kopshti, propozoi që objektet e ndërtuara në shkolla të vendosura mirë dhe të përshtatshme të përdoren gjatë verës për të pritur fëmijë për kampe pushimesh. Projekti i pëlqeu shoqatës dhe u emërua " Shtëpi fshati për nxënës shkolle U zgjodh një shkollë me katër klasa. Ajo ndodhej në Saint-Maurice-sur-Moselle, në [[Vosges]], një rajon me male të vogla, i cili ishte i rëndësishëm për shoqatën. Shkolla kishte lavamanë, dushe dhe një mensë . Drejtori i shkollës ndihmoi në organizimin e dy udhëtimeve për 27 fëmijë secila. Gisèle u përfshi shumë në këtë projekt dhe zbuloi problemet e rekrutimit të fëmijëve, të mbikëqyrësit ", drejtorët, pikëpamjet dhe kërkesat e organizatorëve, si dhe probleme të shumta logjistike (kontroll mjekësor, marrëdhënie me prindërit, pajisje) . Drejtorët dhe Gisèle zhvillojnë një projekt edukativ që duhet të " të bëhej një dallim i thellë midis shtëpive fshatare për nxënësit e shkollave dhe kampeve të pushimeve, dhe veçanërisht nga kolonia e ngjashme me kazermat, e cila po përhapej me hierarkinë, rregulloret dhe disiplinën e saj. » Gjatë qëndrimit të saj, Gisèle është e habitur nga injoranca e mbikëqyrësit "i punësuar", që po zbulonin malin në të njëjtën kohë me fëmijët dhe nuk kishin idenë se cili mund të ishte roli i tyre » . Pas kthimit të tyre, shoqata e kuptoi rëndësinë e trajnimit të mbikëqyrësve për të siguruar cilësinë e qëndrimit . Gisèle de Failly propozoi që ky trajnim të zhvillohej në vend, me fëmijë. Inspektori i rinisë dhe sporteve organizoi në{{Date|décembre 1936}} Një takim u zhvillua midis Gisèle dhe André Lefèvre <ref> {{Cite web |date= |title=André Lefèvre |url=https://fr.scoutwiki.org/Andr%C3%A9_Lefevre |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref>, komisionerit kombëtar të Skautëve të Francës në atë kohë, i cili, nga ana e saj, kishte pasur prej kohësh një projekt për udhëheqësit e kampeve stërvitore. Ai madje kishte marrë përsipër në vitin 1911 të stërviste të rinjtë që do ta shoqëronin para kampit veror. Pavarësisht rezervave të Gisèle de Failly, e cila mbante një pikëpamje tradicionale për skautizmin (gjini të ndara, grupe të mëdha, hierarki, etj.), të dy gjetën shumë ngjashmëri në vizionet e tyre për qendrat e fëmijëve (të përziera, të vogla, me shumë aktivitete në natyrë) dhe për trajnimin (praktik dhe jo vetëm teorik) <ref> {{Cite web |date= |title=Cappy |url=https://fr.scoutwiki.org/Cappy |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref> . Duke dashur të ftonin njerëz nga e gjithë Franca në trajnim, ata thjesht ishin të shqetësuar se kostoja e udhëtimit dhe sakrifica e kohës së pushimeve mund të dekurajonin aplikantët. Për të përmirësuar shanset e saj, shoqata më pas e politizoi projektin (në frymën e Frontit Popullor). Gisèle de Failly kontaktoi Léo Lagrange, " Ministër i Kohës së Lirë Ajo u takua me M Brunschwicg, Sekretare e Shtetit për Arsimin Kombëtar, dhe Suzanne Lacore, Sekretare e Shtetit për Shëndetin Publik, ministria e së cilës në atë kohë mbikëqyrte kampet verore. Henri Sellier, të cilin ajo e njihte tashmë, i dha asaj një subvencion prej 10 000 frangash. Jean Zay, Ministër i Arsimit, mobilizoi inspektorët dhe drejtorët e kolegjeve të trajnimit të mësuesve (të cilat trajnonin mësues të shkollave fillore), duke lëshuar një qarkore për të gjetur instruktorë dhe praktikantë me përvojë. Nëpunësit e lartë civilë e panë projektin si një sulm ndaj hierarkisë së vendosur (pse të trajnohen mësues që kanë punuar për 10 vjet dhe e dinë punën e tyre më mirë se kushdo?), por Ministri i Shëndetësisë nuk donte të përfshihej në kampet verore dhe e delegoi menjëherë këtë detyrë. Në fund, 160 persona u regjistruan brenda pak ditësh dhe numri i pjesëmarrësve u rrit në 60. E para " qendër trajnimi Kursi i trajnimit, i organizuar nga Gisèle de Failly dhe André Lefèvre, u zhvillua në Pashkë të vitit 1937 në [[Beaurecueil]], rrëzë Malit Sainte-Victoire, me rreth pesëmbëdhjetë instruktorë. Gisèle de Failly mësoi atje rreth mundësisë së vendosjes së barazisë midis instruktorëve dhe praktikantëve dhe vlerës së takimeve informuese midis instruktorëve në fund të çdo dite. Më pas ajo e kuptoi se kjo ishte një metodë që u mësohej praktikantëve për të udhëhequr dhe edukuar fëmijët. Nëpërmjet instruktorëve të tjerë, ajo zbuloi aktivitete të ndryshme që mund të mbështesnin edukimin (tregim historish, muzikë me punime instrumentesh, etj.). Ky kurs trajnimi ''më vonë'' do të bëhej ngjarja simbolike themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv ( CEMÉA ). === Në zemër të zhvillimit të CEMÉA-s === Njëmbëdhjetë kurse trajnimi u zhvilluan nga viti 1939 dhe deri në vitin 1943, që nga krijimi i qendrave të trajnimit, ishin trajnuar gjithsej 3 000 praktikantë.{{Date|septembre 1944}} Gisèle de Failly u bë drejtoreshë e CEMÉA-s, dhe Henri Laborde u bë delegat i përgjithshëm. Lëvizja fitoi vrull pas Çlirimit, me subvencione nga Ministria e Arsimit që i dhanë legjitimitet shoqatës dhe i lejuan asaj të bënte udhëheqësit e saj vullnetarë (përfshirë Gisèle) staf të përhershëm. Ajo u bë një figurë karizmatike. Në vitin 1946, ajo themeloi revistën CEMÉA '', Vers l'éducation nouvelle (Drejt Arsimit të Ri'' ), në të cilën kontribuoi me gati 120 artikuj, dhe më vonë themeloi shtëpinë botuese Éditions du Scarabée. Me Laborde, u zhvillua shkolla e re në Boulogne. Ky eksperiment arsimor zgjati nga viti 1947 deri në vitin 1952. Në vitin 1967, ajo u bë delegate e përgjithshme pas vdekjes së Henri Laborde. Në vitin 1969, ajo ia dorëzoi pozicionin e saj Denis Bordat . Gradualisht, Gisèle de Failly zhvilloi parimet e saj të edukimit progresiv, falë takimeve të shumta. Vetëm në vitin 1957 ajo i përmblodhi ato, nëpërmjet leksioneve dhe një teksti të shkruar, si ''parimet që udhëheqin veprimet tona.'' Sesione trajnimi laike, të përziera, të shkurtra, me banim pa fëmijë, të hartuara për t'i zhytur të rriturit në botën e fëmijëve, duke ofruar njëkohësisht njohuri teorike dhe duke lejuar kohë të mjaftueshme për zbatim praktik (dhe të drejtën për të bërë gabime para kontaktit me fëmijët) dhe të mësuarit përmes lojës; kampe verore të përziera, laike, me grupe të vogla, të përqendruara në nevojat e secilit individ (zhvillim personal), si dhe në të mësuarit për të jetuar në një komunitet, të mësuarit përmes lojës, zhvillimin e autonomisë, etj. Gjithashtu riafirmon të drejtën për pushime, kohë të lirë, arsim dhe kulturë për të gjithë. Ndërsa metodat vazhdojnë të evoluojnë dhe nuk ka dy kurse të njëjta, parimet e zhvilluara nga Gisèle de Failly mbeten të rëndësishme 50 vjet më vonë, jo vetëm për aktivitetet jashtëshkollore, por edhe për arsimin : === Parimet e saj pedagogjike === * " Çdo qenie njerëzore mund të zhvillohet dhe madje të transformohet gjatë jetës së saj. Ata kanë dëshirën dhe aftësinë për ta bërë këtë. * Ekziston vetëm një arsim. Është për të gjithë. Është i vazhdueshëm. * Veprimet tona kryhen në kontakt të ngushtë me realitetin. * Çdo qenie njerëzore, pa dallim seksi, moshe, origjine, besimi, kulture apo statusi shoqëror, ka të drejtën e respektit dhe konsideratës sonë. * Mjedisi jetësor luan një rol vendimtar në zhvillimin e individit. * Arsimi duhet të bazohet në aktivitet, i cili është thelbësor në zhvillimin personal dhe në përvetësimin e kulturës. * Përvoja personale është një faktor i domosdoshëm në zhvillimin e personalitetit. * Sekularizmi ka të bëjë me hapjen ndaj të kuptuarit të të tjerëve, pranimin e dallimeve dhe respektimin e pluralizmit. Është gjithashtu lufta për lirinë e shprehjes së të gjithëve dhe kundër të gjitha formave të obskurantizmit, diskriminimit, përjashtimit dhe padrejtësisë. (fragmente nga parimet) == Shih edhe == * [[CEMEA]] * [[Arsimi në Francë]] * [[Lëvizja e Shkollës së Re]] == Referime == [[Kategoria:Arsimi i ri]] [[Kategoria:Psikologë francezë]] [[Kategoria:Artikuj me të dhëna të kontrollit normativ]] [[Kategoria:Pedagogë francezë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] [[Kategoria:Gra franceze]] o820f9ncpw6p5iiow3frvvhzcxqbqsy 2995490 2995488 2026-06-09T17:14:28Z Edukatori 112234 2995490 wikitext text/x-wiki '''Gisèle de Failly''' (20 korrik 1905 - 4 mars 1989) ka qenë një edukatore dhe pedagoge franceze, themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv (CEMÉA). == Biografia == Gisèle de Failly, e lindur më{{Date|20 juillet 1905}} E lindur në një familje tradicionale katolike borgjeze, Gisèle de Failly u distancua shpejt nga modeli familjar, duke i prerë përfundimisht të gjitha lidhjet. Ajo ishte një grua e re e pavarur me një etje të madhe për dije. Gisèle de Failly kishte një formim shkencor. Ishte gjatë udhëtimeve të saj jashtë vendit që vizioni i saj për arsimin ndryshoi rrënjësisht. :{{Blockquote |text= J’avais visité, dans la banlieue de [[Londres]], un établissement secondaire d’avant-garde qui accueillait enfants et jeunes de onze à dix-huit ans et, en entrant dans une vaste pièce que l’on appelait « laboratoire d’histoire et de géographie », [...] j’avais pu voir des élèves de tous âges, affairés dans les travaux que leur assignaient des « tâches » prévues pour accomplir un programme minimum qui permettait d’atteindre le niveau des examens officiels et laissait le reste du temps à l’activité libre. Chacun à son gré faisait ses recherches, disposait ses papiers par terre ou sur un mur, relevait une information, écrivait, dessinait, peignait, allait vers une bibliothèque. Des groupes de discussion se formaient, les petits se mêlant souvent aux grands avec curiosité. Le maître, professeur d’histoire, se trouvait parmi les jeunes et venait là où on l’appelait. J’étais en admiration devant cet ordre dans le désordre, ordre de la pensée qui se cherche et se construit dans le foisonnement de la vie. Le « laboratoire de mathématiques » où je passai quelques instants était non moins animé et actif. J’eus l’occasion de voir ailleurs d’autres essais : l’[[école Decroly]] à Bruxelles ; l’[[Odenwaldschule|Odenwald Schule]] en Suisse ; des [[classes nouvelles de la Libération|classes nouvelles]] en France, notamment au lycée d’Orléans, etc., mais ces premières impressions d’un monde nouveau entrevu où la sélection, la compétition n’avaient plus de sens, devaient me donner la certitude qu’une autre éducation était possible et la volonté de contribuer à la transformation des idées habituellement reçues et des préjugés sur lesquels nous vivions<ref name=developpement>[https://www.cemea.asso.fr/spip.php?article4052 ''S’il avait été difficile de naître, il serait plus difficile encore de grandir''], Gisèle de Failly, dans ''Les Ceméa, qu’est-ce que c’est ?'', Denis Bordat, ed François Maspero, 1976</ref>.}} Në vitin 1932, në Kongresin e Botëror të [[Lidhja Ndërkombëtare për Arsimin e Ri|Lidhjes Ndërkombëtare]], në të cilin morën pjesë dyzet vende dhe tema e të cilit ishte : arsimi në marrëdhënien e saj me evolucionin shoqëror “, zbulon Gisèle de Failly nga bazat shkencore te eksperimentet zbatimin e të cilave [ajo i ka parë] Megjithatë, pas një incidenti në një shkollë që praktikonte këto eksperimente edukative (një ëndërr e rrëfyer nga një fëmijë në klasë që përfshinte një figurë të shquar) dhe konfliktit që pasoi me administratën, ajo mat pamundësinë e nisjes së shtigjeve të reja brenda kornizës institucionale " Në vitin 1934, Gisèle de Failly ndoqi një kurs veror të drejtuar nga [[Maria Montessori]], i cili i zgjeroi horizontet. Ndërsa mbante veten, ajo fitoi një diplomë në psikologji të aplikuar nga Instituti i Psikologjisë, me qëllim që… për të kuptuar më mirë problemet e arsimit » . Derisa{{Date|janvier 1936}} ajo kryen funksionin e " përgjegjës për koordinimin e elementëve të shërbimit social Në bashkinë e Suresnes, kryetari i bashkisë së së cilës, Henri Sellier, u bë Ministër i Shëndetësisë në qeverinë e Frontit Popullor disa muaj më vonë, Gisèle u përball me probleme të rëndësishme sociale, të cilat zgjeruan perspektivën e saj nga individi tek popullata në tërësi. Megjithatë, ajo e la këtë punë të vështirë për arsye shëndetësore. Ajo iu bashkua shoqatës Hygiene by Example (HPE), qëllimi i së cilës ishte të instalonte objekte higjienike në komunitetet rurale, shpesh të disavantazhuara. === Eksperimentet e saj të para në arsimin e ri === Në [[1936|vitin 1936]], u shfaq një mundësi për projektin e saj. M Fillon, një mësuese kopshti, propozoi që objektet e ndërtuara në shkolla të vendosura mirë dhe të përshtatshme të përdoren gjatë verës për të pritur fëmijë për kampe pushimesh. Projekti i pëlqeu shoqatës dhe u emërua " Shtëpi fshati për nxënës shkolle U zgjodh një shkollë me katër klasa. Ajo ndodhej në Saint-Maurice-sur-Moselle, në [[Vosges]], një rajon me male të vogla, i cili ishte i rëndësishëm për shoqatën. Shkolla kishte lavamanë, dushe dhe një mensë . Drejtori i shkollës ndihmoi në organizimin e dy udhëtimeve për 27 fëmijë secila. Gisèle u përfshi shumë në këtë projekt dhe zbuloi problemet e rekrutimit të fëmijëve, të mbikëqyrësit ", drejtorët, pikëpamjet dhe kërkesat e organizatorëve, si dhe probleme të shumta logjistike (kontroll mjekësor, marrëdhënie me prindërit, pajisje) . Drejtorët dhe Gisèle zhvillojnë një projekt edukativ që duhet të " të bëhej një dallim i thellë midis shtëpive fshatare për nxënësit e shkollave dhe kampeve të pushimeve, dhe veçanërisht nga kolonia e ngjashme me kazermat, e cila po përhapej me hierarkinë, rregulloret dhe disiplinën e saj. » Gjatë qëndrimit të saj, Gisèle është e habitur nga injoranca e mbikëqyrësit "i punësuar", që po zbulonin malin në të njëjtën kohë me fëmijët dhe nuk kishin idenë se cili mund të ishte roli i tyre » . Pas kthimit të tyre, shoqata e kuptoi rëndësinë e trajnimit të mbikëqyrësve për të siguruar cilësinë e qëndrimit . Gisèle de Failly propozoi që ky trajnim të zhvillohej në vend, me fëmijë. Inspektori i rinisë dhe sporteve organizoi në{{Date|décembre 1936}} Një takim u zhvillua midis Gisèle dhe André Lefèvre <ref> {{Cite web |date= |title=André Lefèvre |url=https://fr.scoutwiki.org/Andr%C3%A9_Lefevre |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref>, komisionerit kombëtar të Skautëve të Francës në atë kohë, i cili, nga ana e saj, kishte pasur prej kohësh një projekt për udhëheqësit e kampeve stërvitore. Ai madje kishte marrë përsipër në vitin 1911 të stërviste të rinjtë që do ta shoqëronin para kampit veror. Pavarësisht rezervave të Gisèle de Failly, e cila mbante një pikëpamje tradicionale për skautizmin (gjini të ndara, grupe të mëdha, hierarki, etj.), të dy gjetën shumë ngjashmëri në vizionet e tyre për qendrat e fëmijëve (të përziera, të vogla, me shumë aktivitete në natyrë) dhe për trajnimin (praktik dhe jo vetëm teorik) <ref> {{Cite web |date= |title=Cappy |url=https://fr.scoutwiki.org/Cappy |access-date=2/09/2018 |website=Scoutopedia}}.</ref> . Duke dashur të ftonin njerëz nga e gjithë Franca në trajnim, ata thjesht ishin të shqetësuar se kostoja e udhëtimit dhe sakrifica e kohës së pushimeve mund të dekurajonin aplikantët. Për të përmirësuar shanset e saj, shoqata më pas e politizoi projektin (në frymën e Frontit Popullor). Gisèle de Failly kontaktoi Léo Lagrange, " Ministër i Kohës së Lirë Ajo u takua me M Brunschwicg, Sekretare e Shtetit për Arsimin Kombëtar, dhe Suzanne Lacore, Sekretare e Shtetit për Shëndetin Publik, ministria e së cilës në atë kohë mbikëqyrte kampet verore. Henri Sellier, të cilin ajo e njihte tashmë, i dha asaj një subvencion prej 10 000 frangash. Jean Zay, Ministër i Arsimit, mobilizoi inspektorët dhe drejtorët e kolegjeve të trajnimit të mësuesve (të cilat trajnonin mësues të shkollave fillore), duke lëshuar një qarkore për të gjetur instruktorë dhe praktikantë me përvojë. Nëpunësit e lartë civilë e panë projektin si një sulm ndaj hierarkisë së vendosur (pse të trajnohen mësues që kanë punuar për 10 vjet dhe e dinë punën e tyre më mirë se kushdo?), por Ministri i Shëndetësisë nuk donte të përfshihej në kampet verore dhe e delegoi menjëherë këtë detyrë. Në fund, 160 persona u regjistruan brenda pak ditësh dhe numri i pjesëmarrësve u rrit në 60. E para " qendër trajnimi Kursi i trajnimit, i organizuar nga Gisèle de Failly dhe André Lefèvre, u zhvillua në Pashkë të vitit 1937 në [[Beaurecueil]], rrëzë Malit Sainte-Victoire, me rreth pesëmbëdhjetë instruktorë. Gisèle de Failly mësoi atje rreth mundësisë së vendosjes së barazisë midis instruktorëve dhe praktikantëve dhe vlerës së takimeve informuese midis instruktorëve në fund të çdo dite. Më pas ajo e kuptoi se kjo ishte një metodë që u mësohej praktikantëve për të udhëhequr dhe edukuar fëmijët. Nëpërmjet instruktorëve të tjerë, ajo zbuloi aktivitete të ndryshme që mund të mbështesnin edukimin (tregim historish, muzikë me punime instrumentesh, etj.). Ky kurs trajnimi ''më vonë'' do të bëhej ngjarja simbolike themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv ( CEMÉA ). == Në zemër të zhvillimit të CEMÉA-s == Njëmbëdhjetë kurse trajnimi u zhvilluan nga viti 1939 dhe deri në vitin 1943, që nga krijimi i qendrave të trajnimit, ishin trajnuar gjithsej 3 000 praktikantë.{{Date|septembre 1944}} Gisèle de Failly u bë drejtoreshë e CEMÉA-s, dhe Henri Laborde u bë delegat i përgjithshëm. Lëvizja fitoi vrull pas Çlirimit, me subvencione nga Ministria e Arsimit që i dhanë legjitimitet shoqatës dhe i lejuan asaj të bënte udhëheqësit e saj vullnetarë (përfshirë Gisèle) staf të përhershëm. Ajo u bë një figurë karizmatike. Në vitin 1946, ajo themeloi revistën CEMÉA '', Vers l'éducation nouvelle (Drejt Arsimit të Ri'' ), në të cilën kontribuoi me gati 120 artikuj, dhe më vonë themeloi shtëpinë botuese Éditions du Scarabée. Me Laborde, u zhvillua shkolla e re në Boulogne. Ky eksperiment arsimor zgjati nga viti 1947 deri në vitin 1952. Në vitin 1967, ajo u bë delegate e përgjithshme pas vdekjes së Henri Laborde. Në vitin 1969, ajo ia dorëzoi pozicionin e saj Denis Bordat . Gradualisht, Gisèle de Failly zhvilloi parimet e saj të edukimit progresiv, falë takimeve të shumta. Vetëm në vitin 1957 ajo i përmblodhi ato, nëpërmjet leksioneve dhe një teksti të shkruar, si ''parimet që udhëheqin veprimet tona.'' Sesione trajnimi laike, të përziera, të shkurtra, me banim pa fëmijë, të hartuara për t'i zhytur të rriturit në botën e fëmijëve, duke ofruar njëkohësisht njohuri teorike dhe duke lejuar kohë të mjaftueshme për zbatim praktik (dhe të drejtën për të bërë gabime para kontaktit me fëmijët) dhe të mësuarit përmes lojës; kampe verore të përziera, laike, me grupe të vogla, të përqendruara në nevojat e secilit individ (zhvillim personal), si dhe në të mësuarit për të jetuar në një komunitet, të mësuarit përmes lojës, zhvillimin e autonomisë, etj. Gjithashtu riafirmon të drejtën për pushime, kohë të lirë, arsim dhe kulturë për të gjithë. Ndërsa metodat vazhdojnë të evoluojnë dhe nuk ka dy kurse të njëjta, parimet e zhvilluara nga Gisèle de Failly mbeten të rëndësishme 50 vjet më vonë, jo vetëm për aktivitetet jashtëshkollore, por edhe për arsimin : == Parimet e saj pedagogjike == * " Çdo qenie njerëzore mund të zhvillohet dhe madje të transformohet gjatë jetës së saj. Ata kanë dëshirën dhe aftësinë për ta bërë këtë. * Ekziston vetëm një arsim. Është për të gjithë. Është i vazhdueshëm. * Veprimet tona kryhen në kontakt të ngushtë me realitetin. * Çdo qenie njerëzore, pa dallim seksi, moshe, origjine, besimi, kulture apo statusi shoqëror, ka të drejtën e respektit dhe konsideratës sonë. * Mjedisi jetësor luan një rol vendimtar në zhvillimin e individit. * Arsimi duhet të bazohet në aktivitet, i cili është thelbësor në zhvillimin personal dhe në përvetësimin e kulturës. * Përvoja personale është një faktor i domosdoshëm në zhvillimin e personalitetit. * Sekularizmi ka të bëjë me hapjen ndaj të kuptuarit të të tjerëve, pranimin e dallimeve dhe respektimin e pluralizmit. Është gjithashtu lufta për lirinë e shprehjes së të gjithëve dhe kundër të gjitha formave të obskurantizmit, diskriminimit, përjashtimit dhe padrejtësisë. (fragmente nga parimet) == Shih edhe == * [[CEMEA]] * [[Arsimi në Francë]] * [[Lëvizja e Shkollës së Re]] == Referime == [[Kategoria:Arsimi i ri]] [[Kategoria:Psikologë francezë]] [[Kategoria:Artikuj me të dhëna të kontrollit normativ]] [[Kategoria:Pedagogë francezë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] [[Kategoria:Gra franceze]] 81ufxrwscy5p4p5log4c2fmd7ht5sbo 2995491 2995490 2026-06-09T17:19:06Z Edukatori 112234 2995491 wikitext text/x-wiki '''Gisèle de Failly''' (20 korrik 1905 - 4 mars 1989) ka qenë një edukatore dhe pedagoge franceze, themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv (CEMÉA). == Biografia == Gisèle de Failly, e lindur më 20 korrik 1905 në një familje tradicionale katolike borgjeze, Gisèle de Failly u distancua shpejt nga modeli familjar, duke i prerë përfundimisht të gjitha lidhjet. Ajo ishte një grua e re e pavarur me një etje të madhe për dije. Gisèle de Failly kishte një formim shkencor. Ishte gjatë udhëtimeve të saj jashtë vendit që vizioni i saj për arsimin ndryshoi rrënjësisht. :{{Blockquote |text= J’avais visité, dans la banlieue de [[Londres]], un établissement secondaire d’avant-garde qui accueillait enfants et jeunes de onze à dix-huit ans et, en entrant dans une vaste pièce que l’on appelait « laboratoire d’histoire et de géographie », [...] j’avais pu voir des élèves de tous âges, affairés dans les travaux que leur assignaient des « tâches » prévues pour accomplir un programme minimum qui permettait d’atteindre le niveau des examens officiels et laissait le reste du temps à l’activité libre. Chacun à son gré faisait ses recherches, disposait ses papiers par terre ou sur un mur, relevait une information, écrivait, dessinait, peignait, allait vers une bibliothèque. Des groupes de discussion se formaient, les petits se mêlant souvent aux grands avec curiosité. Le maître, professeur d’histoire, se trouvait parmi les jeunes et venait là où on l’appelait. J’étais en admiration devant cet ordre dans le désordre, ordre de la pensée qui se cherche et se construit dans le foisonnement de la vie. Le « laboratoire de mathématiques » où je passai quelques instants était non moins animé et actif. J’eus l’occasion de voir ailleurs d’autres essais : l’[[école Decroly]] à Bruxelles ; l’[[Odenwaldschule|Odenwald Schule]] en Suisse ; des [[classes nouvelles de la Libération|classes nouvelles]] en France, notamment au lycée d’Orléans, etc., mais ces premières impressions d’un monde nouveau entrevu où la sélection, la compétition n’avaient plus de sens, devaient me donner la certitude qu’une autre éducation était possible et la volonté de contribuer à la transformation des idées habituellement reçues et des préjugés sur lesquels nous vivions<ref name=developpement>[https://www.cemea.asso.fr/spip.php?article4052 ''S’il avait été difficile de naître, il serait plus difficile encore de grandir''], Gisèle de Failly, dans ''Les Ceméa, qu’est-ce que c’est ?'', Denis Bordat, ed François Maspero, 1976</ref>.}} Në vitin 1932, në Kongresin e Botëror të [[Lidhja Ndërkombëtare për Arsimin e Ri|Lidhjes Ndërkombëtare]], në të cilin morën pjesë dyzet vende dhe tema e të cilit ishte : arsimi në marrëdhënien e saj me evolucionin shoqëror “, zbulon Gisèle de Failly nga bazat shkencore te eksperimentet zbatimin e të cilave [ajo i ka parë] Megjithatë, pas një incidenti në një shkollë që praktikonte këto eksperimente edukative (një ëndërr e rrëfyer nga një fëmijë në klasë që përfshinte një figurë të shquar) dhe konfliktit që pasoi me administratën, ajo mat pamundësinë e nisjes së shtigjeve të reja brenda kornizës institucionale " Në vitin 1934, Gisèle de Failly ndoqi një kurs veror të drejtuar nga [[Maria Montessori]], i cili i zgjeroi horizontet. Ndërsa mbante veten, ajo fitoi një diplomë në psikologji të aplikuar nga Instituti i Psikologjisë, me qëllim që… për të kuptuar më mirë problemet e arsimit » . Derisa në janar 1936 ajo kryen funksionin e " përgjegjës për koordinimin e elementëve të shërbimit social Në bashkinë e Suresnes, kryetari i bashkisë së së cilës, Henri Sellier, u bë Ministër i Shëndetësisë në qeverinë e Frontit Popullor disa muaj më vonë, Gisèle u përball me probleme të rëndësishme sociale, të cilat zgjeruan perspektivën e saj nga individi tek popullata në tërësi. Megjithatë, ajo e la këtë punë të vështirë për arsye shëndetësore. Ajo iu bashkua shoqatës Hygiene by Example (HPE), qëllimi i së cilës ishte të instalonte objekte higjienike në komunitetet rurale, shpesh të disavantazhuara. === Eksperimentet e saj të para në arsimin e ri === Në [[1936|vitin 1936]], u shfaq një mundësi për projektin e saj. M Fillon, një mësuese kopshti, propozoi që objektet e ndërtuara në shkolla të vendosura mirë dhe të përshtatshme të përdoren gjatë verës për të pritur fëmijë për kampe pushimesh. Projekti i pëlqeu shoqatës dhe u emërua " Shtëpi fshati për nxënës shkolle U zgjodh një shkollë me katër klasa. Ajo ndodhej në Saint-Maurice-sur-Moselle, në [[Vosges]], një rajon me male të vogla, i cili ishte i rëndësishëm për shoqatën. Shkolla kishte lavamanë, dushe dhe një mensë . Drejtori i shkollës ndihmoi në organizimin e dy udhëtimeve për 27 fëmijë secila. Gisèle u përfshi shumë në këtë projekt dhe zbuloi problemet e rekrutimit të fëmijëve, të mbikëqyrësit ", drejtorët, pikëpamjet dhe kërkesat e organizatorëve, si dhe probleme të shumta logjistike (kontroll mjekësor, marrëdhënie me prindërit, pajisje) . Drejtorët dhe Gisèle zhvillojnë një projekt edukativ që duhet të " të bëhej një dallim i thellë midis shtëpive fshatare për nxënësit e shkollave dhe kampeve të pushimeve, dhe veçanërisht nga kolonia e ngjashme me kazermat, e cila po përhapej me hierarkinë, rregulloret dhe disiplinën e saj. » Gjatë qëndrimit të saj, Gisèle është e habitur nga injoranca e mbikëqyrësit "i punësuar", që po zbulonin malin në të njëjtën kohë me fëmijët dhe nuk kishin idenë se cili mund të ishte roli i tyre » . Pas kthimit të tyre, shoqata e kuptoi rëndësinë e trajnimit të mbikëqyrësve për të siguruar cilësinë e qëndrimit . Gisèle de Failly propozoi që ky trajnim të zhvillohej në vend, me fëmijë. Inspektori i rinisë dhe sporteve organizoi në dhjetor 1936 një takim midis Gisèle dhe André Lefèvre <ref> {{Cite web |date= |title=André Lefèvre |url=https://fr.scoutwiki.org/Andr%C3%A9_Lefevre |access-date=2 shtator 2018 |website=Scoutopedia}}.</ref>, komisionerit kombëtar të Skautëve të Francës në atë kohë, i cili, nga ana e saj, kishte pasur prej kohësh një projekt për udhëheqësit e kampeve stërvitore. Ai madje kishte marrë përsipër në vitin 1911 të stërviste të rinjtë që do ta shoqëronin para kampit veror. Pavarësisht rezervave të Gisèle de Failly, e cila mbante një pikëpamje tradicionale për skautizmin (gjini të ndara, grupe të mëdha, hierarki, etj.), të dy gjetën shumë ngjashmëri në vizionet e tyre për qendrat e fëmijëve (të përziera, të vogla, me shumë aktivitete në natyrë) dhe për trajnimin (praktik dhe jo vetëm teorik) <ref> {{Cite web |date= |title=Cappy |url=https://fr.scoutwiki.org/Cappy |access-date=2 shtator 2018 |website=Scoutopedia}}.</ref> . Duke dashur të ftonin njerëz nga e gjithë Franca në trajnim, ata thjesht ishin të shqetësuar se kostoja e udhëtimit dhe sakrifica e kohës së pushimeve mund të dekurajonin aplikantët. Për të përmirësuar shanset e saj, shoqata më pas e politizoi projektin (në frymën e Frontit Popullor). Gisèle de Failly kontaktoi Léo Lagrange, " Ministër i Kohës së Lirë Ajo u takua me M Brunschwicg, Sekretare e Shtetit për Arsimin Kombëtar, dhe Suzanne Lacore, Sekretare e Shtetit për Shëndetin Publik, ministria e së cilës në atë kohë mbikëqyrte kampet verore. Henri Sellier, të cilin ajo e njihte tashmë, i dha asaj një subvencion prej 10 000 frangash. Jean Zay, Ministër i Arsimit, mobilizoi inspektorët dhe drejtorët e kolegjeve të trajnimit të mësuesve (të cilat trajnonin mësues të shkollave fillore), duke lëshuar një qarkore për të gjetur instruktorë dhe praktikantë me përvojë. Nëpunësit e lartë civilë e panë projektin si një sulm ndaj hierarkisë së vendosur (pse të trajnohen mësues që kanë punuar për 10 vjet dhe e dinë punën e tyre më mirë se kushdo?), por Ministri i Shëndetësisë nuk donte të përfshihej në kampet verore dhe e delegoi menjëherë këtë detyrë. Në fund, 160 persona u regjistruan brenda pak ditësh dhe numri i pjesëmarrësve u rrit në 60. E para " qendër trajnimi Kursi i trajnimit, i organizuar nga Gisèle de Failly dhe André Lefèvre, u zhvillua në Pashkë të vitit 1937 në [[Beaurecueil]], rrëzë Malit Sainte-Victoire, me rreth pesëmbëdhjetë instruktorë. Gisèle de Failly mësoi atje rreth mundësisë së vendosjes së barazisë midis instruktorëve dhe praktikantëve dhe vlerës së takimeve informuese midis instruktorëve në fund të çdo dite. Më pas ajo e kuptoi se kjo ishte një metodë që u mësohej praktikantëve për të udhëhequr dhe edukuar fëmijët. Nëpërmjet instruktorëve të tjerë, ajo zbuloi aktivitete të ndryshme që mund të mbështesnin edukimin (tregim historish, muzikë me punime instrumentesh, etj.). Ky kurs trajnimi ''më vonë'' do të bëhej ngjarja simbolike themeluese e Qendrave për Trajnim në Metodat e Edukimit Aktiv ( CEMÉA ). == Në zemër të zhvillimit të CEMÉA-s == Njëmbëdhjetë kurse trajnimi u zhvilluan nga viti 1939 dhe deri në vitin 1943, që nga krijimi i qendrave të trajnimit, ishin trajnuar gjithsej 3 000 praktikantë. Në shtator 1944 Gisèle de Failly u bë drejtoreshë e CEMÉA-s, dhe Henri Laborde u bë delegat i përgjithshëm. Lëvizja fitoi vrull pas Çlirimit, me subvencione nga Ministria e Arsimit që i dhanë legjitimitet shoqatës dhe i lejuan asaj të bënte udhëheqësit e saj vullnetarë (përfshirë Gisèle) staf të përhershëm. Ajo u bë një figurë karizmatike. Në vitin 1946, ajo themeloi revistën CEMÉA '', Vers l'éducation nouvelle (Drejt Arsimit të Ri'' ), në të cilën kontribuoi me gati 120 artikuj, dhe më vonë themeloi shtëpinë botuese Éditions du Scarabée. Me Laborde, u zhvillua shkolla e re në Boulogne. Ky eksperiment arsimor zgjati nga viti 1947 deri në vitin 1952. Në vitin 1967, ajo u bë delegate e përgjithshme pas vdekjes së Henri Laborde. Në vitin 1969, ajo ia dorëzoi pozicionin e saj Denis Bordat . Gradualisht, Gisèle de Failly zhvilloi parimet e saj të edukimit progresiv, falë takimeve të shumta. Vetëm në vitin 1957 ajo i përmblodhi ato, nëpërmjet leksioneve dhe një teksti të shkruar, si ''parimet që udhëheqin veprimet tona.'' Sesione trajnimi laike, të përziera, të shkurtra, me banim pa fëmijë, të hartuara për t'i zhytur të rriturit në botën e fëmijëve, duke ofruar njëkohësisht njohuri teorike dhe duke lejuar kohë të mjaftueshme për zbatim praktik (dhe të drejtën për të bërë gabime para kontaktit me fëmijët) dhe të mësuarit përmes lojës; kampe verore të përziera, laike, me grupe të vogla, të përqendruara në nevojat e secilit individ (zhvillim personal), si dhe në të mësuarit për të jetuar në një komunitet, të mësuarit përmes lojës, zhvillimin e autonomisë, etj. Gjithashtu riafirmon të drejtën për pushime, kohë të lirë, arsim dhe kulturë për të gjithë. Ndërsa metodat vazhdojnë të evoluojnë dhe nuk ka dy kurse të njëjta, parimet e zhvilluara nga Gisèle de Failly mbeten të rëndësishme 50 vjet më vonë, jo vetëm për aktivitetet jashtëshkollore, por edhe për arsimin : == Parimet e saj pedagogjike == * " Çdo qenie njerëzore mund të zhvillohet dhe madje të transformohet gjatë jetës së saj. Ata kanë dëshirën dhe aftësinë për ta bërë këtë. * Ekziston vetëm një arsim. Është për të gjithë. Është i vazhdueshëm. * Veprimet tona kryhen në kontakt të ngushtë me realitetin. * Çdo qenie njerëzore, pa dallim seksi, moshe, origjine, besimi, kulture apo statusi shoqëror, ka të drejtën e respektit dhe konsideratës sonë. * Mjedisi jetësor luan një rol vendimtar në zhvillimin e individit. * Arsimi duhet të bazohet në aktivitet, i cili është thelbësor në zhvillimin personal dhe në përvetësimin e kulturës. * Përvoja personale është një faktor i domosdoshëm në zhvillimin e personalitetit. * Sekularizmi ka të bëjë me hapjen ndaj të kuptuarit të të tjerëve, pranimin e dallimeve dhe respektimin e pluralizmit. Është gjithashtu lufta për lirinë e shprehjes së të gjithëve dhe kundër të gjitha formave të obskurantizmit, diskriminimit, përjashtimit dhe padrejtësisë. (fragmente nga parimet) == Shih edhe == * [[CEMEA]] * [[Arsimi në Francë]] * [[Lëvizja e Shkollës së Re]] == Referime == [[Kategoria:Arsimi i ri]] [[Kategoria:Psikologë francezë]] [[Kategoria:Artikuj me të dhëna të kontrollit normativ]] [[Kategoria:Pedagogë francezë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] [[Kategoria:Gra franceze]] 3ujo34b24wa8x0ed4tba4lqomsxuktz 14 401933 2995492 2026-06-09T17:20:31Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Francezë]] 2995492 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Francezë]] ap2sat3ycqwbiruwwr27qj15jsd0hw5 2995493 2995492 2026-06-09T17:20:42Z Edukatori 112234 added [[Category:Gra sipas kombësisë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995493 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Francezë]] [[Kategoria:Gra sipas kombësisë]] chxga5iqw71tw83urlyaj1cy3d097tz 14 401934 2995494 2026-06-09T17:24:00Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Pedagogë]] 2995494 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Pedagogë]] gy55fuq75uif9eadoginbmvog4fp03k 14 401935 2995496 2026-06-09T17:28:52Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Pedagogë]] 2995496 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Pedagogë]] gy55fuq75uif9eadoginbmvog4fp03k 14 401936 2995499 2026-06-09T17:32:21Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Antropologji]] 2995499 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Antropologji]] inv0r9ihd14mxgm351o6z6k094bhjaa 3 401937 2995502 2026-06-09T17:42:04Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 2995502 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Valdrin Bajrami}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 9 qershor 2026 19:42 (CEST) o53u29t61j82nbopy67iiumngvj4dri 14 401938 2995503 2026-06-09T17:42:24Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Pedagogë]] 2995503 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Pedagogë]] gy55fuq75uif9eadoginbmvog4fp03k 14 401939 2995507 2026-06-09T17:59:43Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Pedagogë]] 2995507 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Pedagogë]] gy55fuq75uif9eadoginbmvog4fp03k 14 401940 2995511 2026-06-09T18:12:02Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Pedagogë]] 2995511 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Pedagogë]] gy55fuq75uif9eadoginbmvog4fp03k 3 401941 2995518 2026-06-09T19:23:03Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 2995518 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Hysen Doko}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 9 qershor 2026 21:23 (CEST) qasmzie6nsdti3vgrs5dawpprsf3fgv 14 401942 2995521 2026-06-09T20:02:43Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Histori e arsimit]] 2995521 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Histori e arsimit]] 0h00z1ig0t7584x66a7o63scf98m551 2995522 2995521 2026-06-09T20:02:57Z Edukatori 112234 added [[Category:Arsimi në Gjermani]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995522 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Histori e arsimit]] [[Kategoria:Arsimi në Gjermani]] hvfhskg16q0lnmws8m8rx2ygrh3ccnz 2995523 2995522 2026-06-09T20:03:11Z Edukatori 112234 added [[Category:Historia e Gjermanisë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995523 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Histori e arsimit]] [[Kategoria:Arsimi në Gjermani]] [[Kategoria:Historia e Gjermanisë]] ifylonwwh3ygf5frejl4xpt929g74sz 0 401943 2995529 2026-06-09T22:00:04Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Nëpërka]] te [[Nepërka]]: Gabim drejtshkrimor 2995529 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Nepërka]] ozitnw1w11yemyje5afw60pv3hiltlr 0 401944 2995536 2026-06-09T22:26:16Z Edukatori 112234 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:hr:Special:Redirect/revision/6958845|Sitni bosiljak]]" 2995536 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Lamiaceae]] | genus = '''''[[Ocimum]]''''' | species = ''O. minimum'' | subspecies = }}'''Borziloku i vogël''' ( [[Gjuha latine|latinisht:]] ''Ocimum minimum'' ) është një specie borziloku me origjinë nga [[India]] dhe [[Sri Lanka]] . Është një bimë njëvjeçare, dukshëm më e vogël se borziloku i shenjtë . Rritet deri në një lartësi prej 30 cm (një [[Këmba (njësi matëse)|këmbë]] ). [[Hermafroditizmi|Është hermafrodit]] që lulëzon nga [[gushti]] deri në [[Shtatori|shtator]] dhe farat piqen në shtator. Pjalmimi kryhet [[Bleta|nga bletët]] . == Vetitë shëruese == Përdoret kryesisht për të pastruar trupin në trajtimin e fryrjes, ka [[Karminativ|një efekt karminativ]] (anti-fryrje), [[antispazmatik]], si galaktogog (rrit sasinë e qumështit tek nënat që ushqejnë fëmijët me gji), [[Stomahik|stomakik]] (rrit punën e stomakut), [[tonik]], përdoret për [[I ftohti i zakonshëm|ftohjet]] dhe [[Gripi|gripin]], dispepsinë, të përzierat, dhimbjet e stomakut, gastroenteritin, [[Migrena|migrenën]], [[Insomnia|pagjumësinë]], depresionin dhe lodhjen. Nga jashtë, përdoret për të trajtuar [[aknet]], pickimet e insekteve, pickimet e gjarpërinjve dhe infeksionet e lëkurës. Vaji esencial përdoret në [[Aromaterapia|aromaterapi]] . Ekstraktet nga bima janë gjithashtu efektive kundër parazitëve të brendshëm. Borziloku largon [[Mushkonja|mushkonjat]] . Ai gjithashtu largon bimët aty pranë dhe të gjitha [[Insekti|insektet]] e tjera në shtëpi ose hapësira të tjera ku mbillet ose thahet. == Borziloku si ushqim == Në kuzhinë, përdoret në gatimet [[Domatja|me domate]], salcat [[Makaronat|e makaronave]], gatimet me fasule, [[Capsicum|speca]] dhe [[Patëllxhani|patëllxhan]] . Gjethet zakonisht përdoren të freskëta, por mund të thahen edhe për dimër. Është një shtesë shumë e këndshme në sallata, dhe gjethet kanë një aromë të këndshme. [[Çaji|Një çaj]] i bërë nga gjethet ka një efekt freskues. Farat mund të hahen veçmas ose të shtohen në brumin e bukës si aromatizues. Kur zhyten në ujë, mund të shndërrohen në një pije freskuese 'sherbet tokhum'. Në portugalisht kjo bimë njihet si ''manjerico'' ndërsa në Portugali, është një figurë ikonike e vendit, që shitet gjerësisht në dyqane ose në panaire rrugore gjatë muajit qershor për shkak të festimit të Mesverës Portugeze , që njihet me emrin ''Santos Populares'' . Shpesh është një motiv i ''Marchas Populares'' . Tradicionalisht, ''manjerico'' blihej nga burrat si dhuratë për të dashurat e tyre. Bima zakonisht vjen në një vazo të vogël me një lule letre dhe një flamur letre me një poezi të shkruar, ose kushtuar dikujt ose duke lavdëruar një qytet ose festë specifike, ose me vargje që kanë një kuptim humoristik dhe provokues. Bima lavdërohet edhe për aromën e saj karakteristike të këndshme. Ndikimi kulturor i ''manjerikos'' përshkruhet mirë në artin portugez , si në poezitë e Fernando Pessoa-s ose në fados nga Amália Rodrigues . 6qbaipgknmfnsrvbxx0r47y9s6gboui 2995537 2995536 2026-06-09T22:26:43Z Edukatori 112234 Edukatori zhvendosi faqen [[Ocimum minimum]] te [[Borziloku i vogël]] 2995536 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Lamiaceae]] | genus = '''''[[Ocimum]]''''' | species = ''O. minimum'' | subspecies = }}'''Borziloku i vogël''' ( [[Gjuha latine|latinisht:]] ''Ocimum minimum'' ) është një specie borziloku me origjinë nga [[India]] dhe [[Sri Lanka]] . Është një bimë njëvjeçare, dukshëm më e vogël se borziloku i shenjtë . Rritet deri në një lartësi prej 30 cm (një [[Këmba (njësi matëse)|këmbë]] ). [[Hermafroditizmi|Është hermafrodit]] që lulëzon nga [[gushti]] deri në [[Shtatori|shtator]] dhe farat piqen në shtator. Pjalmimi kryhet [[Bleta|nga bletët]] . == Vetitë shëruese == Përdoret kryesisht për të pastruar trupin në trajtimin e fryrjes, ka [[Karminativ|një efekt karminativ]] (anti-fryrje), [[antispazmatik]], si galaktogog (rrit sasinë e qumështit tek nënat që ushqejnë fëmijët me gji), [[Stomahik|stomakik]] (rrit punën e stomakut), [[tonik]], përdoret për [[I ftohti i zakonshëm|ftohjet]] dhe [[Gripi|gripin]], dispepsinë, të përzierat, dhimbjet e stomakut, gastroenteritin, [[Migrena|migrenën]], [[Insomnia|pagjumësinë]], depresionin dhe lodhjen. Nga jashtë, përdoret për të trajtuar [[aknet]], pickimet e insekteve, pickimet e gjarpërinjve dhe infeksionet e lëkurës. Vaji esencial përdoret në [[Aromaterapia|aromaterapi]] . Ekstraktet nga bima janë gjithashtu efektive kundër parazitëve të brendshëm. Borziloku largon [[Mushkonja|mushkonjat]] . Ai gjithashtu largon bimët aty pranë dhe të gjitha [[Insekti|insektet]] e tjera në shtëpi ose hapësira të tjera ku mbillet ose thahet. == Borziloku si ushqim == Në kuzhinë, përdoret në gatimet [[Domatja|me domate]], salcat [[Makaronat|e makaronave]], gatimet me fasule, [[Capsicum|speca]] dhe [[Patëllxhani|patëllxhan]] . Gjethet zakonisht përdoren të freskëta, por mund të thahen edhe për dimër. Është një shtesë shumë e këndshme në sallata, dhe gjethet kanë një aromë të këndshme. [[Çaji|Një çaj]] i bërë nga gjethet ka një efekt freskues. Farat mund të hahen veçmas ose të shtohen në brumin e bukës si aromatizues. Kur zhyten në ujë, mund të shndërrohen në një pije freskuese 'sherbet tokhum'. Në portugalisht kjo bimë njihet si ''manjerico'' ndërsa në Portugali, është një figurë ikonike e vendit, që shitet gjerësisht në dyqane ose në panaire rrugore gjatë muajit qershor për shkak të festimit të Mesverës Portugeze , që njihet me emrin ''Santos Populares'' . Shpesh është një motiv i ''Marchas Populares'' . Tradicionalisht, ''manjerico'' blihej nga burrat si dhuratë për të dashurat e tyre. Bima zakonisht vjen në një vazo të vogël me një lule letre dhe një flamur letre me një poezi të shkruar, ose kushtuar dikujt ose duke lavdëruar një qytet ose festë specifike, ose me vargje që kanë një kuptim humoristik dhe provokues. Bima lavdërohet edhe për aromën e saj karakteristike të këndshme. Ndikimi kulturor i ''manjerikos'' përshkruhet mirë në artin portugez , si në poezitë e Fernando Pessoa-s ose në fados nga Amália Rodrigues . 6qbaipgknmfnsrvbxx0r47y9s6gboui 2995540 2995537 2026-06-09T22:29:23Z Edukatori 112234 2995540 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = Bush_basil_AKA_manjerico.jpg | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Lamiaceae]] | genus = '''''[[Ocimum]]''''' | species = ''O. minimum'' | subspecies = }}'''Borziloku i vogël''' ( [[Gjuha latine|latinisht:]] ''Ocimum minimum'' ) është një specie borziloku me origjinë nga [[India]] dhe [[Sri Lanka]] . Është një bimë njëvjeçare, dukshëm më e vogël se borziloku i shenjtë . Rritet deri në një lartësi prej 30 cm (një [[Këmba (njësi matëse)|këmbë]] ). [[Hermafroditizmi|Është hermafrodit]] që lulëzon nga [[gushti]] deri në [[Shtatori|shtator]] dhe farat piqen në shtator. Pjalmimi kryhet [[Bleta|nga bletët]] . == Vetitë shëruese == Përdoret kryesisht për të pastruar trupin në trajtimin e fryrjes, ka [[Karminativ|një efekt karminativ]] (anti-fryrje), [[antispazmatik]], si galaktogog (rrit sasinë e qumështit tek nënat që ushqejnë fëmijët me gji), [[Stomahik|stomakik]] (rrit punën e stomakut), [[tonik]], përdoret për [[I ftohti i zakonshëm|ftohjet]] dhe [[Gripi|gripin]], dispepsinë, të përzierat, dhimbjet e stomakut, gastroenteritin, [[Migrena|migrenën]], [[Insomnia|pagjumësinë]], depresionin dhe lodhjen. Nga jashtë, përdoret për të trajtuar [[aknet]], pickimet e insekteve, pickimet e gjarpërinjve dhe infeksionet e lëkurës. Vaji esencial përdoret në [[Aromaterapia|aromaterapi]] . Ekstraktet nga bima janë gjithashtu efektive kundër parazitëve të brendshëm. Borziloku largon [[Mushkonja|mushkonjat]] . Ai gjithashtu largon bimët aty pranë dhe të gjitha [[Insekti|insektet]] e tjera në shtëpi ose hapësira të tjera ku mbillet ose thahet. == Borziloku si ushqim == Në kuzhinë, përdoret në gatimet [[Domatja|me domate]], salcat [[Makaronat|e makaronave]], gatimet me fasule, [[Capsicum|speca]] dhe [[Patëllxhani|patëllxhan]] . Gjethet zakonisht përdoren të freskëta, por mund të thahen edhe për dimër. Është një shtesë shumë e këndshme në sallata, dhe gjethet kanë një aromë të këndshme. [[Çaji|Një çaj]] i bërë nga gjethet ka një efekt freskues. Farat mund të hahen veçmas ose të shtohen në brumin e bukës si aromatizues. Kur zhyten në ujë, mund të shndërrohen në një pije freskuese 'sherbet tokhum'. Në portugalisht kjo bimë njihet si ''manjerico'' ndërsa në Portugali, është një figurë ikonike e vendit, që shitet gjerësisht në dyqane ose në panaire rrugore gjatë muajit qershor për shkak të festimit të Mesverës Portugeze , që njihet me emrin ''Santos Populares'' . Shpesh është një motiv i ''Marchas Populares'' . Tradicionalisht, ''manjerico'' blihej nga burrat si dhuratë për të dashurat e tyre. Bima zakonisht vjen në një vazo të vogël me një lule letre dhe një flamur letre me një poezi të shkruar, ose kushtuar dikujt ose duke lavdëruar një qytet ose festë specifike, ose me vargje që kanë një kuptim humoristik dhe provokues. Bima lavdërohet edhe për aromën e saj karakteristike të këndshme. Ndikimi kulturor i ''manjerikos'' përshkruhet mirë në artin portugez , si në poezitë e Fernando Pessoa-s ose në fados nga Amália Rodrigues . tg6cgnnde5sl8d2ssvipn5lf9uby0qx 2995541 2995540 2026-06-09T22:32:42Z Edukatori 112234 2995541 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = Bush_basil_AKA_manjerico.jpg | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Lamiaceae]] | genus = '''''[[Ocimum]]''''' | species = ''O. minimum'' | subspecies = }} '''Borziloku i vogël''' ( [[Gjuha latine|latinisht:]] ''Ocimum minimum'' ) është një specie borziloku me origjinë nga [[India]] dhe [[Sri Lanka]] . Është një bimë njëvjeçare, dukshëm më e vogël se borziloku i shenjtë . Rritet deri në një lartësi prej 30 cm (një [[Këmba (njësi matëse)|këmbë]] ). [[Hermafroditizmi|Është hermafrodit]] që lulëzon nga [[gushti]] deri në [[Shtatori|shtator]] dhe farat piqen në shtator. Pjalmimi kryhet [[Bleta|nga bletët]] . == Vetitë shëruese == Përdoret kryesisht për të pastruar trupin në trajtimin e fryrjes, ka [[Karminativ|një efekt karminativ]] (anti-fryrje), [[antispazmatik]], si galaktogog (rrit sasinë e qumështit tek nënat që ushqejnë fëmijët me gji), [[Stomahik|stomakik]] (rrit punën e stomakut), [[tonik]], përdoret për [[I ftohti i zakonshëm|ftohjet]] dhe [[Gripi|gripin]], dispepsinë, të përzierat, dhimbjet e stomakut, gastroenteritin, [[Migrena|migrenën]], [[Insomnia|pagjumësinë]], depresionin dhe lodhjen. Nga jashtë, përdoret për të trajtuar [[aknet]], pickimet e insekteve, pickimet e gjarpërinjve dhe infeksionet e lëkurës. Vaji esencial përdoret në [[Aromaterapia|aromaterapi]] . Ekstraktet nga bima janë gjithashtu efektive kundër parazitëve të brendshëm. Borziloku largon [[Mushkonja|mushkonjat]] . Ai gjithashtu largon bimët aty pranë dhe të gjitha [[Insekti|insektet]] e tjera në shtëpi ose hapësira të tjera ku mbillet ose thahet. == Borziloku si ushqim == Në kuzhinë, përdoret në gatimet [[Domatja|me domate]], salcat [[Makaronat|e makaronave]], gatimet me fasule, [[Capsicum|speca]] dhe [[Patëllxhani|patëllxhan]] . Gjethet zakonisht përdoren të freskëta, por mund të thahen edhe për dimër. Është një shtesë shumë e këndshme në sallata, dhe gjethet kanë një aromë të këndshme. [[Çaji|Një çaj]] i bërë nga gjethet ka një efekt freskues. Farat mund të hahen veçmas ose të shtohen në brumin e bukës si aromatizues. Kur zhyten në ujë, mund të shndërrohen në një pije freskuese 'sherbet tokhum'. == Në Portugali == Në Portugali kjo bimë shitet gjerësisht në dyqane ose në panaire rrugore gjatë muajit qershor për shkak të festimit të Mesverës Portugeze , që njihet me emrin ''Santos Populares''. Në portugalisht kjo bimë njihet si ''manjerico'' ndërsa në Portugali, është një figurë ikonike e vendit. Shpesh është një motiv i ''Marchas Populares'' . Tradicionalisht, ''manjerico'' blihej nga burrat si dhuratë për të dashurat e tyre. Bima zakonisht vjen në një vazo të vogël me një lule letre dhe një flamur letre me një poezi të shkruar, ose kushtuar dikujt ose duke lavdëruar një qytet ose festë specifike, ose me vargje që kanë një kuptim humoristik dhe provokues. Bima lavdërohet edhe për aromën e saj karakteristike të këndshme. Ndikimi kulturor i ''manjerikos'' përshkruhet mirë në artin portugez , si në poezitë e Fernando Pessoa-s ose në fados nga Amália Rodrigues . lymygyv802f14vowhpl8tz9hn2v42rr 2995542 2995541 2026-06-09T22:34:05Z Edukatori 112234 2995542 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = Bush_basil_AKA_manjerico.jpg | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Lamiaceae]] | genus = '''''[[Ocimum]]''''' | species = ''O. minimum'' | subspecies = }} '''Borziloku i vogël''' ( [[Gjuha latine|latinisht:]] ''Ocimum minimum'' ) është një specie borziloku me origjinë nga [[India]] dhe [[Sri Lanka]] . Është një bimë njëvjeçare, dukshëm më e vogël se borziloku i shenjtë . Rritet deri në një lartësi prej 30 cm (një [[Këmba (njësi matëse)|këmbë]] ) dhe është [[Hermafroditizmi|hermafrodit]] që lulëzon nga [[gushti]] deri në [[Shtatori|shtator]] ndërsa farat piqen në shtator. Pjalmimi kryhet [[Bleta|nga bletët]] . == Vetitë shëruese == Përdoret kryesisht për të pastruar trupin në trajtimin e fryrjes, ka [[Karminativ|një efekt karminativ]] (anti-fryrje), [[antispazmatik]], si galaktogog (rrit sasinë e qumështit tek nënat që ushqejnë fëmijët me gji), [[Stomahik|stomakik]] (rrit punën e stomakut), [[tonik]], përdoret për [[I ftohti i zakonshëm|ftohjet]] dhe [[Gripi|gripin]], dispepsinë, të përzierat, dhimbjet e stomakut, gastroenteritin, [[Migrena|migrenën]], [[Insomnia|pagjumësinë]], depresionin dhe lodhjen. Nga jashtë, përdoret për të trajtuar [[aknet]], pickimet e insekteve, pickimet e gjarpërinjve dhe infeksionet e lëkurës. Vaji esencial përdoret në [[Aromaterapia|aromaterapi]] . Ekstraktet nga bima janë gjithashtu efektive kundër parazitëve të brendshëm. Borziloku largon [[Mushkonja|mushkonjat]] . Ai gjithashtu largon bimët aty pranë dhe të gjitha [[Insekti|insektet]] e tjera në shtëpi ose hapësira të tjera ku mbillet ose thahet. == Borziloku si ushqim == Në kuzhinë, përdoret në gatimet [[Domatja|me domate]], salcat [[Makaronat|e makaronave]], gatimet me fasule, [[Capsicum|speca]] dhe [[Patëllxhani|patëllxhan]] . Gjethet zakonisht përdoren të freskëta, por mund të thahen edhe për dimër. Është një shtesë shumë e këndshme në sallata, dhe gjethet kanë një aromë të këndshme. [[Çaji|Një çaj]] i bërë nga gjethet ka një efekt freskues. Farat mund të hahen veçmas ose të shtohen në brumin e bukës si aromatizues. Kur zhyten në ujë, mund të shndërrohen në një pije freskuese 'sherbet tokhum'. == Në Portugali == Në Portugali kjo bimë shitet gjerësisht në dyqane ose në panaire rrugore gjatë muajit qershor për shkak të festimit të Mesverës Portugeze , që njihet me emrin ''Santos Populares''. Në portugalisht kjo bimë njihet si ''manjerico'' ndërsa në Portugali, është një figurë ikonike e vendit. Shpesh është një motiv i ''Marchas Populares'' . Tradicionalisht, ''manjerico'' blihej nga burrat si dhuratë për të dashurat e tyre. Bima zakonisht vjen në një vazo të vogël me një lule letre dhe një flamur letre me një poezi të shkruar, ose kushtuar dikujt ose duke lavdëruar një qytet ose festë specifike, ose me vargje që kanë një kuptim humoristik dhe provokues. Bima lavdërohet edhe për aromën e saj karakteristike të këndshme. Ndikimi kulturor i ''manjerikos'' përshkruhet mirë në artin portugez , si në poezitë e Fernando Pessoa-s ose në fados nga Amália Rodrigues . aof2pt4p1njc0r1gzf8z4s1nkvigk11 2995544 2995542 2026-06-09T22:40:19Z Edukatori 112234 added [[Category:Ocimum]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995544 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = Bush_basil_AKA_manjerico.jpg | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Lamiaceae]] | genus = '''''[[Ocimum]]''''' | species = ''O. minimum'' | subspecies = }} '''Borziloku i vogël''' ( [[Gjuha latine|latinisht:]] ''Ocimum minimum'' ) është një specie borziloku me origjinë nga [[India]] dhe [[Sri Lanka]] . Është një bimë njëvjeçare, dukshëm më e vogël se borziloku i shenjtë . Rritet deri në një lartësi prej 30 cm (një [[Këmba (njësi matëse)|këmbë]] ) dhe është [[Hermafroditizmi|hermafrodit]] që lulëzon nga [[gushti]] deri në [[Shtatori|shtator]] ndërsa farat piqen në shtator. Pjalmimi kryhet [[Bleta|nga bletët]] . == Vetitë shëruese == Përdoret kryesisht për të pastruar trupin në trajtimin e fryrjes, ka [[Karminativ|një efekt karminativ]] (anti-fryrje), [[antispazmatik]], si galaktogog (rrit sasinë e qumështit tek nënat që ushqejnë fëmijët me gji), [[Stomahik|stomakik]] (rrit punën e stomakut), [[tonik]], përdoret për [[I ftohti i zakonshëm|ftohjet]] dhe [[Gripi|gripin]], dispepsinë, të përzierat, dhimbjet e stomakut, gastroenteritin, [[Migrena|migrenën]], [[Insomnia|pagjumësinë]], depresionin dhe lodhjen. Nga jashtë, përdoret për të trajtuar [[aknet]], pickimet e insekteve, pickimet e gjarpërinjve dhe infeksionet e lëkurës. Vaji esencial përdoret në [[Aromaterapia|aromaterapi]] . Ekstraktet nga bima janë gjithashtu efektive kundër parazitëve të brendshëm. Borziloku largon [[Mushkonja|mushkonjat]] . Ai gjithashtu largon bimët aty pranë dhe të gjitha [[Insekti|insektet]] e tjera në shtëpi ose hapësira të tjera ku mbillet ose thahet. == Borziloku si ushqim == Në kuzhinë, përdoret në gatimet [[Domatja|me domate]], salcat [[Makaronat|e makaronave]], gatimet me fasule, [[Capsicum|speca]] dhe [[Patëllxhani|patëllxhan]] . Gjethet zakonisht përdoren të freskëta, por mund të thahen edhe për dimër. Është një shtesë shumë e këndshme në sallata, dhe gjethet kanë një aromë të këndshme. [[Çaji|Një çaj]] i bërë nga gjethet ka një efekt freskues. Farat mund të hahen veçmas ose të shtohen në brumin e bukës si aromatizues. Kur zhyten në ujë, mund të shndërrohen në një pije freskuese 'sherbet tokhum'. == Në Portugali == Në Portugali kjo bimë shitet gjerësisht në dyqane ose në panaire rrugore gjatë muajit qershor për shkak të festimit të Mesverës Portugeze , që njihet me emrin ''Santos Populares''. Në portugalisht kjo bimë njihet si ''manjerico'' ndërsa në Portugali, është një figurë ikonike e vendit. Shpesh është një motiv i ''Marchas Populares'' . Tradicionalisht, ''manjerico'' blihej nga burrat si dhuratë për të dashurat e tyre. Bima zakonisht vjen në një vazo të vogël me një lule letre dhe një flamur letre me një poezi të shkruar, ose kushtuar dikujt ose duke lavdëruar një qytet ose festë specifike, ose me vargje që kanë një kuptim humoristik dhe provokues. Bima lavdërohet edhe për aromën e saj karakteristike të këndshme. Ndikimi kulturor i ''manjerikos'' përshkruhet mirë në artin portugez , si në poezitë e Fernando Pessoa-s ose në fados nga Amália Rodrigues . [[Kategoria:Ocimum]] sunm24qotymsmacuew5ictb2imbvut1 2995549 2995544 2026-06-09T22:52:07Z Edukatori 112234 added [[Category:Bimë aromatike]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2995549 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = Bush_basil_AKA_manjerico.jpg | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Lamiaceae]] | genus = '''''[[Ocimum]]''''' | species = ''O. minimum'' | subspecies = }} '''Borziloku i vogël''' ( [[Gjuha latine|latinisht:]] ''Ocimum minimum'' ) është një specie borziloku me origjinë nga [[India]] dhe [[Sri Lanka]] . Është një bimë njëvjeçare, dukshëm më e vogël se borziloku i shenjtë . Rritet deri në një lartësi prej 30 cm (një [[Këmba (njësi matëse)|këmbë]] ) dhe është [[Hermafroditizmi|hermafrodit]] që lulëzon nga [[gushti]] deri në [[Shtatori|shtator]] ndërsa farat piqen në shtator. Pjalmimi kryhet [[Bleta|nga bletët]] . == Vetitë shëruese == Përdoret kryesisht për të pastruar trupin në trajtimin e fryrjes, ka [[Karminativ|një efekt karminativ]] (anti-fryrje), [[antispazmatik]], si galaktogog (rrit sasinë e qumështit tek nënat që ushqejnë fëmijët me gji), [[Stomahik|stomakik]] (rrit punën e stomakut), [[tonik]], përdoret për [[I ftohti i zakonshëm|ftohjet]] dhe [[Gripi|gripin]], dispepsinë, të përzierat, dhimbjet e stomakut, gastroenteritin, [[Migrena|migrenën]], [[Insomnia|pagjumësinë]], depresionin dhe lodhjen. Nga jashtë, përdoret për të trajtuar [[aknet]], pickimet e insekteve, pickimet e gjarpërinjve dhe infeksionet e lëkurës. Vaji esencial përdoret në [[Aromaterapia|aromaterapi]] . Ekstraktet nga bima janë gjithashtu efektive kundër parazitëve të brendshëm. Borziloku largon [[Mushkonja|mushkonjat]] . Ai gjithashtu largon bimët aty pranë dhe të gjitha [[Insekti|insektet]] e tjera në shtëpi ose hapësira të tjera ku mbillet ose thahet. == Borziloku si ushqim == Në kuzhinë, përdoret në gatimet [[Domatja|me domate]], salcat [[Makaronat|e makaronave]], gatimet me fasule, [[Capsicum|speca]] dhe [[Patëllxhani|patëllxhan]] . Gjethet zakonisht përdoren të freskëta, por mund të thahen edhe për dimër. Është një shtesë shumë e këndshme në sallata, dhe gjethet kanë një aromë të këndshme. [[Çaji|Një çaj]] i bërë nga gjethet ka një efekt freskues. Farat mund të hahen veçmas ose të shtohen në brumin e bukës si aromatizues. Kur zhyten në ujë, mund të shndërrohen në një pije freskuese 'sherbet tokhum'. == Në Portugali == Në Portugali kjo bimë shitet gjerësisht në dyqane ose në panaire rrugore gjatë muajit qershor për shkak të festimit të Mesverës Portugeze , që njihet me emrin ''Santos Populares''. Në portugalisht kjo bimë njihet si ''manjerico'' ndërsa në Portugali, është një figurë ikonike e vendit. Shpesh është një motiv i ''Marchas Populares'' . Tradicionalisht, ''manjerico'' blihej nga burrat si dhuratë për të dashurat e tyre. Bima zakonisht vjen në një vazo të vogël me një lule letre dhe një flamur letre me një poezi të shkruar, ose kushtuar dikujt ose duke lavdëruar një qytet ose festë specifike, ose me vargje që kanë një kuptim humoristik dhe provokues. Bima lavdërohet edhe për aromën e saj karakteristike të këndshme. Ndikimi kulturor i ''manjerikos'' përshkruhet mirë në artin portugez , si në poezitë e Fernando Pessoa-s ose në fados nga Amália Rodrigues . [[Kategoria:Ocimum]] [[Kategoria:Bimë aromatike]] lqahxvz1fb4yqz05fnel2hals97128o 0 401945 2995538 2026-06-09T22:26:43Z Edukatori 112234 Edukatori zhvendosi faqen [[Ocimum minimum]] te [[Borziloku i vogël]] 2995538 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Borziloku i vogël]] q9z11bgonzf1ck1b7dd0jrvwijsn6ry 14 401946 2995545 2026-06-09T22:40:57Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Bimë]] 2995545 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Bimë]] fpcqtnnsc74z5s4lze48srovkachs0o 14 401947 2995547 2026-06-09T22:49:54Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Bimë]] 2995547 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Bimë]] fpcqtnnsc74z5s4lze48srovkachs0o 1 401948 2995554 2026-06-10T00:22:41Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995554 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zbatimi i ligjit në Surinam]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995553 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.osac.gov/pages/ContentReportDetails.aspx?cid=16202. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 02:22 (CEST) giirep575axt0na67na38b2y9ren94w 1 401949 2995556 2026-06-10T00:35:46Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995556 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zeqir Ramçilloviq]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995555 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029141449/https://sobranie.mk/shoqata-per-bashkim-kulturor-te-boshnjakeve-avaz-ns_article-zeqir-ramcilloviq-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/shoqata-per-bashkim-kulturor-te-boshnjakeve-avaz-ns_article-zeqir-ramcilloviq-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 02:35 (CEST) bzdod6hsb16f1fw8qdieaqy15rtv5uc 1 401950 2995558 2026-06-10T00:37:34Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995558 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zeqirja Ibrahimi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995557 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029145911/https://sobranie.mk/levizja-besa-ns_article-zeqirja-ibrahimi-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/levizja-besa-ns_article-zeqirja-ibrahimi-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 02:37 (CEST) 0bf4asl5b8mtfn2a18rp80czbgljyqt 1 401951 2995563 2026-06-10T01:01:04Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995563 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zhabjaku (Mal i Zi)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995562 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20251123190248/http://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx për lidhjen https://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 03:01 (CEST) qhol7zzbsl0nj0f0aq9wes11ormsukp 1 401952 2995565 2026-06-10T01:03:00Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995565 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zhaklina Llazarevska]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995564 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190922153226/https://sobranie.mk/lidhja-socialdemokrate-e-maqedonise-16-ns_article-zhaklina-llazarevska-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/lidhja-socialdemokrate-e-maqedonise-16-ns_article-zhaklina-llazarevska-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 03:03 (CEST) it312hzf3q4xujzp9weqqa9jx8bqjl5 1 401953 2995567 2026-06-10T01:05:55Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995567 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zhaklina Peshevska]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995566 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190723035231/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-zhaklina-peshevska-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-zhaklina-peshevska-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 03:05 (CEST) 0d1fiea3le01ugo7r4yed6km9x4fryn 1 401954 2995569 2026-06-10T01:30:33Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995569 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zoran Gjorgjievski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995568 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190721162617/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-zoran-gjorgjievski-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-zoran-gjorgjievski-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 03:30 (CEST) 9wzksle87gic4b0va82cdhit3md5gyh 1 401955 2995571 2026-06-10T01:32:36Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995571 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zoran Ilioski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995570 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029135844/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-zoran-iliosski-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-zoran-iliosski-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 03:32 (CEST) agslxg00v52xjbib7yev7g5d51b5apn 1 401956 2995574 2026-06-10T01:56:46Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995574 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çedomir Sazdovski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995573 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190826083334/https://sobranie.mk/opsioni-qytetar-per-maqedonine-ns_article-cedomir-sazdovski-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/opsioni-qytetar-per-maqedonine-ns_article-cedomir-sazdovski-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 03:56 (CEST) e1z2i6syrpdvm20glzz2dv68lezf814 1 401957 2995578 2026-06-10T04:01:15Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995578 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Afrim Gashi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995577 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029135854/https://sobranie.mk/levizja-besa-ns_article-afrim-gashi-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/levizja-besa-ns_article-afrim-gashi-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 06:01 (CEST) ff1rx8k9p3utoxq543194xrf7xx4viz 1 401958 2995580 2026-06-10T04:12:19Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995580 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Agim Shaqiri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995579 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://sobranie.mk/bashkimi-demokratik-per-integrim-ns_article-agim-shaqiri-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 06:12 (CEST) s773ay9n9jv1nq22vs7i8zy815eo1wy 1 401959 2995584 2026-06-10T04:59:30Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995584 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alba Rohrwacher]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995583 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201028093346/https://cineday.orange.fr/actu-cine/berlinale-2016-clive-owen-et-alba-rohrwacher-dans-le-jury-de-meryl-streep-CNT000000jbrVd.html për lidhjen http://cineday.orange.fr/actu-cine/berlinale-2016-clive-owen-et-alba-rohrwacher-dans-le-jury-de-meryl-streep-CNT000000jbrVd.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 06:59 (CEST) q1p1k2vb6l6jm0a79sfq3q6gekzutde 1 401960 2995590 2026-06-10T05:24:09Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995590 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aleksandar Kiracovski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995589 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190922154054/https://sobranie.mk/lidhja-socialdemokrate-e-maqedonise-16-ns_article-aleksandar-kiracovski-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/lidhja-socialdemokrate-e-maqedonise-16-ns_article-aleksandar-kiracovski-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 07:24 (CEST) 50qlusy5w7phsx4yo0lq2mwrrs1rlru 1 401961 2995592 2026-06-10T05:29:56Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995592 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Manzoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995591 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090502111412/http://notes9.senato.it/ për lidhjen http://notes9.senato.it/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 07:29 (CEST) 00jcjme1ot0y0spkjnr7ghjfr56bd5f 1 401962 2995596 2026-06-10T05:46:04Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995596 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alija Kamberoski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995595 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191022202005/https://sobranie.mk/partia-e-ardhmerise-evropiane-16-ns_article-alija-kamberoski-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/partia-e-ardhmerise-evropiane-16-ns_article-alija-kamberoski-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 07:46 (CEST) byjy594uxn4v5eggjvemsuxe7qhw35a 1 401963 2995598 2026-06-10T06:06:24Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995598 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Amdi Bajram]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995597 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029145959/https://sobranie.mk/lidhja-e-romeve-16-ns_article-amdi-bajram-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/lidhja-e-romeve-16-ns_article-amdi-bajram-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 08:06 (CEST) m1b7lvdpm2fv30b8tsjeub9vy0sjeh9 1 401964 2995600 2026-06-10T06:10:49Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995600 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Amina Nuraj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995599 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260124120145/https://lajmial.com/amina-nuraj-zeri-qe-nuk-u-shua-kurre/ për lidhjen https://lajmial.com/amina-nuraj-zeri-qe-nuk-u-shua-kurre/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 08:10 (CEST) ni5e3mpzulr4uvr6oa2k0ar46knjcr8 1 401965 2995602 2026-06-10T06:35:45Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995602 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ane Llashkoska]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995601 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029135908/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-ane-llashkoska-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-ane-llashkoska-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 08:35 (CEST) 3zmikpnd941v93afctklsahrmmpik0z 1 401966 2995606 2026-06-10T06:57:40Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995606 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Antonijo Milloshoski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995605 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029135819/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-antonijo-milloshoski-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-antonijo-milloshoski-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 08:57 (CEST) 3okmew5gjhlp4h2ugjue0cfki43vbod 1 401967 2995608 2026-06-10T07:13:09Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995608 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[April (organizatë)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995607 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240426190113/http://www.gnu.org/philosophy/philosophy.fr.html për lidhjen http://www.gnu.org/philosophy/philosophy.fr.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 09:13 (CEST) a4jvvfpjq7d7yrebp856sl27tdjugp7 1 401968 2995618 2026-06-10T09:01:09Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995618 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Artan Grubi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995617 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190826082240/https://sobranie.mk/bashkimi-demokratik-per-integrim-ns_article-artan-grubi-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/bashkimi-demokratik-per-integrim-ns_article-artan-grubi-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 11:01 (CEST) k69uwvj390tutgh7xz9j6luqfwv19xh 0 401969 2995619 2026-06-10T09:08:13Z Edukatori 112234 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1352278584|Ćafa, Podgorica]]" 2995619 wikitext text/x-wiki '''Qafa''' është një vendbanim në [[Komuna e Podgoricës|Komunën e Podgoricës]], [[Mali i Zi]] . Sipas regjistrimit të vitit 2011, popullsia e saj ishte 102 banorë. <ref>{{Cite web |title=Tabela N1. Stanovništvo prema nacinalnoj odnosno etničkoj pripadnosti po naseljima, Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Crnoj Gori 2011. godine |url=http://www.monstat.org/cg/page.php?id=536&pageid=322 |access-date=January 27, 2012 |publisher=[[Statistical Office of Montenegro]] |language=Montenegrin}}</ref> [[Kategoria:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] [[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]] a1in7fk6x81u8dux3r9fjoropa563u7 2995620 2995619 2026-06-10T09:10:38Z Edukatori 112234 2995620 wikitext text/x-wiki '''Qafa''' është një vendbanim në [[Komuna e Podgoricës|Komunën e Podgoricës]], [[Mali i Zi]] . Sipas regjistrimit të vitit 2011, popullsia e saj ishte 102 banorë. <ref>{{Cite web |title=Tabela N1. Stanovništvo prema nacinalnoj odnosno etničkoj pripadnosti po naseljima, Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Crnoj Gori 2011. godine |url=http://www.monstat.org/cg/page.php?id=536&pageid=322 |access-date=27 janar 2012 |publisher=[[Statistical Office of Montenegro]] |language=Montenegrin}}</ref> == Shih edhe == * [[Podgorica]] * [[Komuna e Tuzit]] == Referime == {{reflist}} {{Komuna e Podgoricës}} [[Kategoria:Vendbanime në Komunën e Podgoricës]] [[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]] ps6my39ljdxuav5noupr5iwxvb4urzk 14 401970 2995645 2026-06-10T09:37:45Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Sociologë]] 2995645 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Sociologë]] gnjef4otrbl7tmbtkw15izt3bbu5ijz 1 401971 2995651 2026-06-10T09:40:54Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995651 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Atdheu na Bashkon]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995650 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123091336/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2009/09/14/bisede-me-avokatin-sabri-gjoni-nenkryetar-i-levizjes-atdheu-na-bashkon/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/blog/2009/09/14/bisede-me-avokatin-sabri-gjoni-nenkryetar-i-levizjes-atdheu-na-bashkon. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 11:40 (CEST) c683rdjatbozwzae3mt5cn7qlvoz0hn 1 401972 2995659 2026-06-10T10:50:18Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995659 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bardhyl Dauti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995658 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170912220510/http://www.sobranie.mk/partia-demokratike-shqiptare-16-20-ns_article-bardhyl-dauti-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/partia-demokratike-shqiptare-16-20-ns_article-bardhyl-dauti-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 12:50 (CEST) cya6cwrcyijfg9c5f60g9gdmn9dynon 1 401973 2995667 2026-06-10T11:03:50Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995667 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bashkia Belsh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995666 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924035357/http://www.instat.gov.al/media/153742/tab_4.01.xls për lidhjen http://www.instat.gov.al/media/153742/tab_4.01.xls. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 13:03 (CEST) sr47xj1gyj3lcdzlu4mfroms1cdnqie 1 401974 2995678 2026-06-10T11:44:11Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995678 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Benedetto Croce]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995677 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211128090659/https://emergenze.protezionecivile.gov.it/it/sismiche/terremoto-di-avezzano-1915/ për lidhjen https://emergenze.protezionecivile.gov.it/it/sismiche/terremoto-di-avezzano-1915. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140303100706/http://www.loccidentale.it/node/8259 për lidhjen http://www.loccidentale.it/node/8259. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 13:44 (CEST) ioshvcpgn280bqs79ed2qoh6peostsy