Wikipedia sqwiki https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wikipedia Wikipedia diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim Portal Portal diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk 0 4869 2996078 2941034 2026-06-11T23:50:04Z Edukatori 112234 Foto e [[Baca Kurti]]t me shokë 2996078 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = Lidhja e Prizrenit | native_name = | image = File:LidhjaPrizrenit.jpg | image_size = 250 | caption = | map = File:League of Prizren Map.png | map_caption = Katër vilajetet osmane të ndara (me të kuqe: Vilajeti i Shkodrës, i Janinës, i Manastirit dhe i Kosovës ashtu siç u propozua për autonomi të plotë nga Lidhja e Prizrenit). | map_size = 270px | formation = {{start date|1878|06|10|df=y}} | founder = 47 [[Beu|bejlerë]] shqiptarë | dissolved = Prill 1881 | purpose = | location = [[Prizreni|Prizren]], [[Vilajeti i Kosovës]] | leader_name = [[Abdyl Frashëri]] | key_people = | footnotes = | Bandiera = }} '''Lidhja e Prizrenit''' ({{Lang-tr|Prizren Itifaki ose Ittihadi}}), ishte një organizim politik i parisë së katër vilajeteve që ishin shumicë shqiptare për nga popullsia në [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]], themeluar zyrtarisht më 10 qershor 1878 në [[Xhamia e Gazi Mehmet Pashës|xhaminë Bajraklie]] të [[Prizreni]]t, qytet ku deri një vit përpara ishte qendra e [[Vilajeti i Kosovës|Vilajetit të Kosovës]]. [[Traktati i Shën Stefanit|Traktatet e Shën Stefanit]] dhe [[Traktati i Berlinit|Berlinit]] u kishin caktuar territore të banuara edhe nga shqiptarë shteteve të tjera pas [[Lufta Ruso-Turke (1877-1878)|Luftës Ruso-Turke]], shqiptarët u përgatitën për rezistencë [[Kombi|kombëtare]]. Në pamundësi që Perandoria Osmane t'u shmangej traktateve, [[Sulltani|Sulltan]] [[Abdyl Hamiti II|Abdyl-Hamidi II]] thirri në [[Stamboll]] [[Sheh Mustafa Tetova|Sheh Mustafa Tetovën]] dhe [[Abdyl bej Dume-Frashëri|Abdyl bej Dume-Frashërin]] në shenjë përkrahjeje; dhe u shkroi letra [[Kadiu (Perandoria Osmane)|kadiut]] të [[Gjakovë]]s Ahmet efendi Koronicës, [[Myderizi|myderrizit]] të Prizrenit Ymer Efendiut dhe [[myftiu]]t të Dibrës Jonuz Efendiut, ndërsa i dha urdhër komandantëve ushtarakë në [[vilajet]]et shqiptare që të mos e pengonin zhvillimin e Lidhjes.<ref name=":0">{{Cite book|last=Belegu|first=Xhaferr|title=Lidhja e Prizrenit e veprimet e sajë, 1878 – 1881|publisher=Kristo Luarasi|year=1939|location=Tiranë|pages=17-18nb|language=sq|author-link=Xhaferr Belegu}}</ref><ref>{{Cite book|last=Frashëri|first=Mehdi|title=Lidhja e Prizrenit edhe efektet dipllomatike të saj|publisher=Kristo Luarasi|year=1938|location=Tiranë|pages=34|language=sq|author-link=Mehdi bej Frashëri}}</ref> Qëndrimet fillestare të Lidhjes, në krye të komitetit qendror të së cilës ishte [[Iljaz pashë Çoku|Iljaz pashë Dibra]], u parashtruan në ''[[Kararnameja|Kararname]]''. Në këtë dokument prijësit shqiptarë theksonin synimin e tyre që të ruanin dhe mbanin integritetin e territoreve të Perandorisë Osmane në [[Ballkan]] në mbështetje të [[Porta e Lartë|Portës]]. Megjithatë qëndrimet dhe projekti i Lidhjes përvijoi ndryshe duke përshfaqur rrymat e brendshme. == Konteksti == Lufta Ruso-Turke e viteve 1877-78 i dha goditje të rëndë fuqisë osmane në Ballkan, duke i lënë Perandorisë Osmane në zotërim vetëm vilajetet shqiptare dhe Ballkanin Lindor. Nga fundi i 1877-s qëndresa u bë e vështirë; më 13 dhjetor 1877 Serbia i shpalli luftë Perandorisë Osmane, edhe Mali i Zi po ashtu. Të dy shtetet mbështeteshin nga Ushtria Ruse dhe i shtrinë sulmet e tyre në Shqipërinë Veriperëndimore dhe Verilindore.<ref>{{Cite book|last=Gawrych|first=George|url=https://books.google.com.au/books?id=wPOtzk-unJgC&printsec=frontcover&dq=The+crescent+and+the+eagle:+Ottoman+rule,+Islam+and+the+Albanians,+1874-1913+lexicon&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiT94zl8ebXAhWJT7wKHYRLADEQ6AEIJjAA#v=onepage&q&f=false|title=The Crescent and the Eagle: Ottoman Rule, Islam and the Albanians, 1874-1913|publisher=I.B.Tauris|year=2006|isbn=9781845112875|pages=43-44nb|language=en}}</ref> Pas pushtimit të këtyre territoreve, ofiqarët osmanë shumica prej tyre të etnisë shqiptare, lironin territoret dhe/ose dëboheshin. Gjatë kësaj lufte, ushtria serbe [[Dëbimi i shqiptarëve 1877-1878|shpërnguli dhe dëboi shumicën e popullsisë muslimane]] në [[Sanxhaku i Nishit|sanxhakun e Nishit]] dhe rrethinat e [[Toplica (Serbi)|Toplicës]] drejt vilajetit të Kosovës duke rritur trazimet që parapërgatitën frymën e Lidhjes si kundërpërgjigje ndaj Krizës së Madhe Lindore.<ref name="Frantz460461">{{cite journal|last=Frantz|first=Eva Anne|year=2009|title=Violence and its Impact on Loyalty and Identity Formation in Late Ottoman Kosovo: Muslims and Christians in a Period of Reform and Transformation|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13602000903411366|journal=Journal of Muslim Minority Affairs|language=en|volume=29|issue=4|pages=460–461}} "In consequence of the Russian-Ottoman war, a violent expulsion of nearly the entire Muslim, predominantly Albanian-speaking, population was carried out in the sanjak of Niš and Toplica during the winter of 1877–1878 by the Serbian troops. This was one major factor encouraging further violence, but also contributing greatly to the formation of the League of Prizren. The league was created in an opposing reaction to the Treaty of San Stefano and the Congress of Berlin and is generally regarded as the beginning of the Albanian national movement.</ref> Më 27 shkurt 1878 andartë grekë, të udhëhequr nga dy shqiptarë ortodoksë,<ref>{{Cite book|last=Vlora|first=Eqrem bej|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=158|language=sq|translator=[[Afrim Koçi]]|trans-title=Lebenserinnerungennb|author-link=Eqrem bej Vlora|origyear=1963}}</ref> Minoas Lappas dhe qepariotit major Gogo Stefani, zbarkuan në [[Saranda|Sarandë]] dhe shtinë në dorë Gjashtën dhe [[Lëkurësi|Lëkurësin]]. Më 4 mars ata u dëbuan dhe u shpërndanë nga njësitë e nisura prej Janinës.<ref>{{cite book|last=Sakellariou|first=M. V.|url=https://books.google.com/books?id=UV1oAAAAMAAJ&q=Epirus+4000&dq=Epirus+4000&lr=&as_brr=0&hl=|title=Epirus, 4000 years of Greek history and civilization|publisher=Ekdotike Athenon|year=1997|isbn=978-960-213-371-2|pages=292|language=en|ref=Sakellariou}}</ref>[[Skeda:27vula4.jpg|parapamje|[[Vula e Lidhjes s'Prizrenit|Vula e Lidhjes së Prizrenit]] |majtas]]Droja e shqiptarëve se mos territoret e tyre do të ndaheshin mes Malit të Zi, Serbisë, Bullgarisë dhe Greqisë i mbushi me zell për të bërë qëndresë.<ref>{{Harvnb|Gawrich|2006|page=38}}.</ref><ref>{{Cite book|last=Skëndi|first=Stavro|url=https://books.google.al/books?id=8QPWCgAAQBAJ&dq=The+Albanian+National+Awakening&lr=&source=gbs_navlinks_s|title=The Albanian National Awakening|publisher=Princeton University Press|year=2015|isbn=9781400847761|pages=33-34nb|language=en|author-link=Stavro Skëndi|origyear=1967}}</ref> Në traktatin e parë të pasluftës, në Shën Stefan, u nënshkrua dorëzimi i disa territoreve të Perandorisë Osmane, ndër to edhe territore të banuara nga shqiptarë.<ref>{{Harvnb|Skëndi|1967|pages=33-34}}.</ref> Perandoria Austro-Hungareze dhe Britania e Madhe e bllokuan marrëveshjen, duke qenë se do t'i jepte Rusisë pozicione kyçe në Ballkan, duke prishur kësodore peshoren e fuqive. Për ta zgjidhur këtë çështje, një konferencë paqeje u mbajt po atë vit në [[Berlini|Berlin]].<ref name=":1">{{Harvnb|Gawrich|2006|pages=44-45}}.</ref><ref>{{Harvnb|Skëndi|1967|pages=43-44}}.</ref> Krejt situata çoi në organizimin e shqiptarëve me këshillimin e Stambollit në këshilla vendorë për të mbrojtur territoret e banuara nga shqiptarët.<ref>{{Harvnb|Gawrich|2006|page=40}}.</ref> Të nxitur nga rrethanat, në dhjetor të 1877-s Abdyl Frashëri organizoi [[Komiteti i Stambollit|Komitetin e Stambollit]] - anëtarët bënë një mbledhje të përgjithshme majin e 1878-s.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Harvnb|Skëndi|1967|pages=36-38}}.</ref> == Mbledhjet në Prizren == {{Shiko gjithashtu|Rrymat Politike dhe Protestat Shqiptare|Kuvendi i Prevezës}} [[Image:League of Prizren building.jpg|thumb|300px|Pamja e sotme e kompleksit, ku u mbajt Lidhja e Prizrenit]] Më 10 qershor 1878 përfaqësues nga paria shqiptare e Vilajetit të Kosovës u mblodhën në [[Kuvendi i Lidhjes së Prizrenit|Kuvendin e Lidhjes së Prizrenit]] takim ky i organizuar në mjediset e [[Xhamia e Mehmed Pashës|xhamisë Bajraklie]]<ref name=":5">{{Cite book|last=Bartl|first=Peter|title=Shqiptarët|publisher=IDK|year=2017|isbn=978-99943-982-87|location=Tiranë|pages=104nb|language=sq|translator=[[Afrim Koçi]]|origyear=1995}}</ref> të Prizrenit për të ngritur një platformë si kundërpërgjigje ndaj vendimeve të marra në Traktatin e Shën Stefanit. Në mbledhjen e radhës të parisë të datës 18 qershor u radhitën qëndrimet e mbajtura në një shkresë të vendimeve quajtur ''Kararnamé'', që u firmos nga 47 përfaqësues të kazave të vilajetit, ku në krye janë firmat e Iljaz pashë Dibrës dhe [[Abdullah Pashë Dreni|Abdullah pashë Drenit]].<ref name="albanianhistory.net">{{cite web|last=Elsie|first=Robert|author-link=Robert Elsie|title=1878: The Resolutions of the League of Prizren|url=http://www.albanianhistory.net/texts19/AH1878_2.html|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.albanianhistory.net%2Ftexts19%2FAH1878_2.html&date=2011-02-19|archivedate=20 shkurt 2011|website=albanianhistory.net|language=en}}</ref> Po atë ditë paria e Shkodrës i telegrafoi shtabit të Lidhjes se do t'i bashkohej lëvizjes dhe se së shpejti do të dërgonte delegatët.<ref name=":22">{{Cite book|last=Bushati|first=Hamdi|title=Shkodra dhe motet v. I|publisher=Kolë Idromeno|year=1998|location=Shkodër|pages=430nb|language=sq|author-link=Hamdi Bushati}}</ref> Më 23 qershor do të ishin të pranishëm krejt delegatët e qyteteve shqiptare në Prizren. Më 30 qershor u paraqitën edhe delegatët e Shkodrës me Jusuf agë Sokolin me një delegat nga [[Podgorica]] dhe 7 krenë prej Malësie.<ref name=":22" /><ref>{{Harvnb|Belegu|1939|page=22}}.</ref> Në ''Kararnamé'' u dokumentua vullneti nistor i organizimit, ku flitej për tërësinë territoriale të perandorisë dhe t'u rikthehej status quo-ja e para Luftës Ruso-Turke.<ref name=":2">{{Harvnb|Gawrich|2006|page=47}}.</ref><ref>{{Harvnb|Skëndi|1967|page=45}}.</ref> Synimi kryesor ishte mbrojtja ndaj rreziqeve të mënjëhershme, lakohej mbrojtja e ''[[Dini]]t, [[Shteti|Devletit]]'' dhe ''[[Vatani]]t,''<ref>{{Cite web|last=Jazexhiu|first=Olsi|date=1 qershor 2007|title=Mbi identitetin islamik të Lidhjes së Prizrenit|url=http://gazetaimpakt.com/lidhja-e-prizrenit-nuk-ishte-lidhje-shqiptare-por-ishte-lidhje-islamike/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614214128/http://gazetaimpakt.com/lidhja-e-prizrenit-nuk-ishte-lidhje-shqiptare-por-ishte-lidhje-islamike/|archive-date=14 qershor 2018|access-date=11 qershor 2018|website=gazetaimpakt.com|publisher=Gazeta Impakt|language=sq}}</ref> mosnjohja e Bullgarisë dhe rikthimi me armë i territoreve të pushtuara nga [[Serbia]] dhe [[Mali i Zi]] nëse nuk do t'i dorëzonin me vullnet të lirë.<ref name="albanianhistory.net" /> Delegatët ngritën një organizim, Lidhjen e Prizrenit, që kishte fuqinë të vendoste taksa dhe të mobilizonte një ushtri.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Harvnb|Skëndi|1967|pages=54-56}}.</ref> Pas një mbledhjeje, Lidhja u organizua në tre komitete, për Punët e Jashtme, për të Brendshmet dhe për Financat. * Komisioni i Punëve të Jashtme përbëhej nga Abdyl bej Frashëri me bashkëpunëtorët Shaban bej Pejën, Galip bej Shkupin dhe Asaf efendi Manastirin. Ky komision merrej me dërgesat e lutjeve dhe protestave ndaj Kongresit dhe me korrespondencën me filoshqiptarët e me shqiptarët jashtë atdheut. * Komisioni i Punëve të Brendshme përbëhej prej Haxhi Shabanit nga Prizreni, myderrizit të Shkupit Qorr Abdyl Efendiut, Mahmut Qypërliut dhe Esat pashë Tetovës. Merrej me administrimin e territorit, mbajtjen e qetësisë, mbledhjen e ushtrisë vullnetare dhe kishte fuqi zbatuese. * Komisioni i Financës përbëhej nga [[Sulejman agë Vokshi]], Zija bej Prishtinës, Shefik bej Gjilanit dhe dy të tjerëve, të cilët nuk dihen. Kujdeseshin për mbledhjen e fondeve për armatimin e ushtrisë dhe furnizimin e saj. Këta komisione funksiononin vetëm në kohë të mbledhjes së përgjithshme. Detyrat e tyre i mbikëqyrte Dega lokale e Prizrenit që kryesohej prej [[Ymer efendi Prizreni]]t.<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|pages=30-32}}.</ref> Lidhja në korrik u nda në komitete,<ref name=":5" /> të cilat kishin dy degë madhore: e veriut me qendër në Prizren dhe e jugut.<ref name=":1" /><ref name=":4" /> Dega e Prizrenit drejtohej nga Iljaz pashë Çoku me përfaqësues nga Kërçova, Tetova, Prishtina, Mitrovica, Vuçitërna, Shkupi, Gjilani, Manastiri, Dibra dhe Gostivari.<ref name="albanianhistory.net" /> Komisioni i Degës së Shkodrës përbëhej kryetarit Daut efendi Boriçit, Selim efendi Çoba, Shaban beu i [[Bushatllinjtë|Bushatllinjve]], Haxhi agë Lohja, [[Selim agë Gjyrezi]], Et'hem agë Kazazi, Ibrahim efendi Dragusha, Ibrahim Idriz Hoxha, Osman Bekteshi, Filip Çeka, Ndrekë Shiroka, Gjon Muzhani e Zef Simoni. Për këtë degë, Et'hem agë Kazazi qëndronte gjithnjë në Prizren.<ref name=":22" /> Dega e jugut që kishte mbajtur një takim po të tillë në Gjirokastër, drejtohej prej Abdyl Frashërit dhe përbëhej prej përfaqësuesve të Kolonjës, Korçës, Artës, Beratit, Pargës, Gjirokastrës, Përmetit, Paramithisë, Filatit, Margëlliçit, [[Vlora|Vlorës]], [[Tepelena|Tepelenës]] dhe [[Delvina|Delvinës]].<ref>{{cite journal|last=Skendi|first=Stavro|title=Beginnings of Albanian Nationalist and Autonomous Trends: The Albanian League, 1878–1881Author|journal=American Slavic and East European Review|language=en|publisher=American Slavic and East European Review|volume=12|page=4|jstor=2491677|quote=The southern branch of the League was formed at Gjinokastër (Argyrokastro), where;Albanian leaders held a meeting at which the districts of Janina, Gjirokastër, Delvina, Përmet, Berat, Vlora (Valona), Filat, Margariti, Ajdonat, Parga, Preveza, Arta, Tepelena, Kolonja, and Korca were represented.}}</ref> Në këto vise lëvizja mbështetej më shumë tek elementi musliman, për arsye se elementi ortodoks ishte më së shumti nën ndikimin grek.<ref name="Skendi108">{{harvnb|Skendi|1967|p=108.}}</ref> Nga ana tjetër, në veri muslimanët me katolikët ishin bërë palë për synimet e Lidhjes.<ref name=":3" /><ref name="Skendi108" /> Të dy komitetet hynin në kontakt me njëri-tjetrin nga njerëz të besuar që piqeshin në [[Elbasani|Elbasan]].<ref name=":02">{{Cite web|last=Ippen|first=Theodor|date=2004|title=Kontribute historís së mbrêndshme të Shqipnís në qv. XIX" nga ''Vëzhgime iliro-shqiptare''|trans-title="Beiträge zur inneren Geschichte Albaniens im XIX. Jahrhundert" auf ''Illyrisch-Albanische Forschungen''|url=http://www.albanianhistory.net/1916_Ippen/index.html|location=Shkodër|page=180|language=sq|isbn=99927-56-34-9|origyear=1916|translator=[[Mustafa Kruja]]}}</ref> {{Shiko gjithashtu|Kriza lindore dhe lëvizja shqiptare|Shqipëria në fillim të Krizës Lindore (1875-1876)|Komiteti i Janinës dhe projekti i kryengritjes çlirimtare kundërosmane (1877)}} == Çështja e viseve shqiptare në Kongresin e Berlinit == [[File:Albanian vilayet as proposed by League of Prizren - reworked version.png|thumb|Katër vilajetet shqiptare ]] Mbasi u hap [[Kongresi i Berlinit]] më 13 qershor, dega e Lidhjes me pëlqimin e [[Vilajeti i Shkodrës|vilajetit të Shkodrës]] dhe [[Sanxhaku i Dibrës|Sanxhakut të Dibrës]], vendosën me i nisë një telegram Kongresit me lutje që [[Tivari]], [[Shpuza (Mal i Zi)|Shpuza]], [[Podgorica]] t'i mbeteshin vilajetit të Shkodrës.<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|page=25}}.</ref> Telegrami u nënshkrua prej 500 vetëve në Shkodër, nga të cilët më të rëndësishmit ishin: [[Daut efendi Boriçi]] në cilësinë e kryetarit të degës, Jusuf agë Sokoli, Selim agë Gjyrezi, Filip Suma, Gjon Muzhani, etj.<ref name=":22" /> Memorandumi nuk u përfill nga Kongresi, që ua njohu kërkesat Serbisë dhe Bullgarisë ndaj territoreve të lëshuara nga Perandoria Osmane krahas kërkesave shqiptare.<ref>{{Harvnb|Gawrych|2006|pages=48-49}}.</ref> Kancelari prusian, [[Otto von Bismarck|Bismark]], e çmoi Ballkanin si pjesë e [[Çështja Lindore|Çështjes Lindore]] se "i gjithi nuk ia vlen as sa eshtrat e shëndetshme të një granadieri të vetëm pomeranez".<ref>{{Cite book|last=Ludwig|first=Emil|title=Bismark: the Story of a Fighter|publisher=Little|year=1927|pages=511|language=en}}</ref> Qëndrimet e Lidhjes u përkrahën po ashtu edhe nga kolonia shqiptare e Stambollit, e përbërë prej nëpunësish të mëdhenj dhe të vegjël, të cilët më 20 qershor 1878 i nisën një memorandum ministrit të Punëve të Jashtme të Perandorisë Austro-Hungareze, kontit Andrassy. Në memorandum i luteshin që të kishin parasysh të drejtat shqiptare. Pjesë nga memorandumi ku kërkohej përparimi i synimeve kombëtare:<blockquote>«[...] Populli shqiptar i frymzuem prej traditave dhe interesave të tij do dhe dëshiron, të jetojë në gjinin e perandorís nën skeptrin e Madhnis së Ti Sulltanit dhe nuk pranon në asnji mënyrë që të jetë i damë prej saj. Mbas vendimeve të Shin Stefanit, mënyra e administrimit të mbrendshëm do të ndryshojë e në kët rasë populli shqiptar pa i cënue të drejtat e përjetshme të sovranitetit të Madhnis së Tij Sulltanit kërkon që të formohet për kët qëllim nji komision i përbâmë prej Shqiptarësh, i cili nën mbrojtje e Ti të naltë dhe me pëlqimin e Portës së Naltë të studiojë formën e përshtatshme dhe të ndalojë institucionet e reja lokale duke u a përshtat karakterit, zakoneve dhe nevojave të vendit. [...]»</blockquote>Më 21 qershor, ish-deputeti i Podgoricës në Mexhlisin Osman, Jusuf Efendiu u drejtoi një telegram fuqive të mëdha dhe një Kongresit që [[Podgorica]] t'i mbetej Perandorisë Osmane. Rilindasi [[Jeronim de Rada]] i dërgoi një letër kryeministrit britanik, lordit Beaconsfield me të cilën i lutej që të interesohej për të drejtat shqiptare.<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|pages=28-29}}.</ref> == Rezistenca ushtarake == [[File:Ali pasha i Prizrenska liga (1).jpg|thumb|Ali Pasha dhe Lidhja e Prizrenit]] [[File:The delegation of Sanjak of Shkodra in the League of Prizren.jpg|thumb|[[Baca Kurti]] dhe delegacioni i [[Sanxhaku i Shkodrës|Sanxhakut të Shkodrës]] në Lidhjen e Prizrenit]] <blockquote>''Shih edhe: [[Aksioni i Gjakovës]]; [[Beteja e Plavës dhe Gucisë]]; [[Lufta e Ulqinit]]; [[Kuvendi i Dibrës]]; [[Veprime Ushtarake te Lidhjes]]''</blockquote>Marshalli osman [[Mehmed Ali Pasha|Mehmed pashë Maxharri]], pjesë e delegacionit osman në Kongresin e Berlinit, u caktua të mbikëqyrte përcaktimin e kufijve të rinj në viset veriore shqiptare, përkatësisht [[Kazaja e Gucisë|kazanë e Gucisë]]. Me të vajtur për të përcjellur lajmin e ardhur nga Stambolli, ana më e bindur e Lidhjes i kërkuan që të largohej, mirëpo ''ra mik'' tek kryetari i degës së Lidhjes në Gjakovë, mikut të tij Abdullah pashë Drenit. Ndodhia u përshkallëzua ngaqë Abdullah Pasha nuk e dorëzonte dot mysafirin, si pasojë u rrethua dhe u vranë të dy pashallarët në atë që njihet si [[Aksioni i Gjakovës]]. Kjo gjakderdhje mbahet si veprimi i parë ushtarak i Lidhjes kundër nismës së dorëzimit të një territori të banuar nga shqiptarë.<ref>{{cite book|last=Frashëri|first=Kristo|title=Historia e Popullit Shqiptar|publisher=Toena|year=2002|isbn=9992716231|editor=Kristaq Prifti|volume=2|location=Tiranë|pages=169|language=sq}}</ref> Fuqitë e Lidhjes u përplasën me njësitë malazeze nga tetori i 1879 deri në janar të 1880 në Plavë e Guci, me në krye [[Ali Pashë Gucia|Ali pashë Gucinë]]. Pas qëndresës për lëshimin e atyre viseve, u mendua t'i jepej Malit të Zi një rrip toke buzë [[Lumi i Cemit|lumit Cem]] sipas ''kompromisit i [[Luixhi Korti|Kortit]]'', delegat i Italisë në Kongres. Porsa u mor vesh ndërrimi i Plavës dhe Gucisë me Hotin, 2/3 e Grudës dhe stane e kullota të Kelmendit,<ref>{{Harvnb|Bartl|1995|page=107}}.</ref> bajraktarët e viseve i dërguan lutje konsullit austro-hungarez në Shkodër. Me datën 11 prill 1880 në një mbledhje Dega e Lidhjes në Bibliotekën e Pazarit u vendos mbyllja e Pazarit dhe u lajmërua populli të ishte gati për luftë. Më 22 prill komandanti i ushtrisë së [[Tuzi]]t, Haxhi Osman Pasha, ndoqi urdhërin e dorëzimit të territoreve ndaj malazezëve, por u shpërndau fishekë e armë vullnetarëve shqiptarë. Nga Shkodra u mobilizuan 1500 burra të armatosun, të drejtuar nga [[Hodo Sokoli|Hodo Begu]] dhe më pas iu shtua kapidani [[Preng Bibë Doda]]. Beteja e parë mes forcave u zhvillua te Ura e Rrzhanicës. Pas qëndresës së radhës, Fuqitë e Mëdha ripërcaktuan lëshimin e territoreve duke i dhënë Malit të Zi, Ulqinin me rrethet e tij deri në [[Lumi i Bunës|Bunë]].<ref>{{Harvnb|Bushati|1998|pages=431-434}}.</ref> === Qëndrimi autonomist === Më 27 shtator 1878 në gazetën "Tercüman-i sark", botuar në Stamboll, kryeredaktor i së cilës ishte [[Sami Frashëri]], u botua një program autonomie për vilajetet e banuara nga shqiptarët. Sipas tij, duhej që këto vilajete: 1. të bashkoheshin në një [[Vilajeti shqiptar|vilajet shqiptar]]; 2. nëpunësit që do të punonin atje të dinin gjuhën shqipe; 3. dy herë në vit të mblidhej një Kuvend i Përgjithshëm i vilajetit; 4. gjuha e shkollës dhe e administratës të jetë shqipja, turqishtja të përdorej vetëm në komunikim me pushtetin qendror; 5. të krijohej një milici shqiptare për gjithë vilajetin. Qëndrimi fillestar centralist i dokumentuar te Kararnameja mori kahje autonomiste nga fundi i vitit 1880,<ref>{{Harvnb|Bartl|1995|pages=108-110}}.</ref> me sa duket nga ndikimi i Abdyl Frashërit.<ref>{{Citation|last=Kopeček|first=Michal|title=Discourses of collective identity in Central and Southeast Europe (1770–1945)|url=https://books.google.com/books?id=TpPWvubBL0MC&printsec=frontcover&dq=Discourses+of+collective+identity+in+Central+and+Southeast+Europe#v=onepage&q&f=false|accessdate=18 janar 2011|volume=2|year=2006|publisher=Central European University Press|location=Budapest, Hungary|isbn=963-7326-60-X|quote=Soon after this first meeting, ... mainly under the influence of ... Abdyl Frashëri ... new agenda included ... the fonding of an autonomous Albanian Vilayet|lang=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Lidhja e Pejës]] * [[Lidhja e Lezhës]] * [[Lidhja e Dytë e Prizrenit]] * [[Kompleksi i Lidhjes së Prizrenit]] * [[Lista e pjesëmarrësve në Lidhjen e Prizrenit]] == Literatura == * {{Cite book|last=Frashëri|first=Kristo|url=https://books.google.com/books/about/Lidhja_Shqiptare_e_Prizrenit.html?id=DIfEzwEACAAJ|title=Lidhja Shqiptare e Prizrenit: 1878 - 1881|date=1979|publisher=Shtëpia Botuese "8 Nëntori"|language=sq}} * [[Peter Bartl]]: ''Albanien. Vom Mittelalter bis zur Gegenwart.'' Regensburg 1995, ISBN 3-7917-1451-1. * Peter Bartl: ''Die Albanischen Muslime zur Zeit der nationalen Unabhängigkeitsbewegung (1878-1912).'' Wiesbaden 1968. * Peter Bartl: ''Die Liga von Prizren im Lichte vatikanischer Akten. (Archiv der Propagandakongregation)''. In: Südost-Forschungen, 47 (1988) S. 145–186. * Skendi Stavro: ''The Albanian National Awaking 1878-1912.'' Princeton, New Jersey 1967, ISBN 0-691-05100-3. == Lidhje të jashtme == * [http://historia.shqiperia.com/rilindja/kreu_5.php Lidhja shqiptare e Prizrenit] - amëza: shqiperia.com == Referime == {{reflist|3}} {{Lidhja e Prizrenit}} {{Prizreni}} [[Kategoria:Kryengritje]] [[Kategoria:Lidhja e Prizrenit|*]] [[Kategoria:Rilindja Kombëtare Shqiptare]] [[Kategoria:Shqipëria nën Perandorinë Osmane]] [[Kategoria:Historia e Prizrenit]] [[Kategoria:Lëvizje kombëtare shqiptare]] [[Kategoria:Historia e Kosovës]] 15cerwithcxlqiac95883fknrjnkhg3 2996079 2996078 2026-06-11T23:56:45Z Edukatori 112234 /* Mbledhjet në Prizren */ foto e [[Abdyl Frashëri]]t 2996079 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = Lidhja e Prizrenit | native_name = | image = File:LidhjaPrizrenit.jpg | image_size = 250 | caption = | map = File:League of Prizren Map.png | map_caption = Katër vilajetet osmane të ndara (me të kuqe: Vilajeti i Shkodrës, i Janinës, i Manastirit dhe i Kosovës ashtu siç u propozua për autonomi të plotë nga Lidhja e Prizrenit). | map_size = 270px | formation = {{start date|1878|06|10|df=y}} | founder = 47 [[Beu|bejlerë]] shqiptarë | dissolved = Prill 1881 | purpose = | location = [[Prizreni|Prizren]], [[Vilajeti i Kosovës]] | leader_name = [[Abdyl Frashëri]] | key_people = | footnotes = | Bandiera = }} '''Lidhja e Prizrenit''' ({{Lang-tr|Prizren Itifaki ose Ittihadi}}), ishte një organizim politik i parisë së katër vilajeteve që ishin shumicë shqiptare për nga popullsia në [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]], themeluar zyrtarisht më 10 qershor 1878 në [[Xhamia e Gazi Mehmet Pashës|xhaminë Bajraklie]] të [[Prizreni]]t, qytet ku deri një vit përpara ishte qendra e [[Vilajeti i Kosovës|Vilajetit të Kosovës]]. [[Traktati i Shën Stefanit|Traktatet e Shën Stefanit]] dhe [[Traktati i Berlinit|Berlinit]] u kishin caktuar territore të banuara edhe nga shqiptarë shteteve të tjera pas [[Lufta Ruso-Turke (1877-1878)|Luftës Ruso-Turke]], shqiptarët u përgatitën për rezistencë [[Kombi|kombëtare]]. Në pamundësi që Perandoria Osmane t'u shmangej traktateve, [[Sulltani|Sulltan]] [[Abdyl Hamiti II|Abdyl-Hamidi II]] thirri në [[Stamboll]] [[Sheh Mustafa Tetova|Sheh Mustafa Tetovën]] dhe [[Abdyl bej Dume-Frashëri|Abdyl bej Dume-Frashërin]] në shenjë përkrahjeje; dhe u shkroi letra [[Kadiu (Perandoria Osmane)|kadiut]] të [[Gjakovë]]s Ahmet efendi Koronicës, [[Myderizi|myderrizit]] të Prizrenit Ymer Efendiut dhe [[myftiu]]t të Dibrës Jonuz Efendiut, ndërsa i dha urdhër komandantëve ushtarakë në [[vilajet]]et shqiptare që të mos e pengonin zhvillimin e Lidhjes.<ref name=":0">{{Cite book|last=Belegu|first=Xhaferr|title=Lidhja e Prizrenit e veprimet e sajë, 1878 – 1881|publisher=Kristo Luarasi|year=1939|location=Tiranë|pages=17-18nb|language=sq|author-link=Xhaferr Belegu}}</ref><ref>{{Cite book|last=Frashëri|first=Mehdi|title=Lidhja e Prizrenit edhe efektet dipllomatike të saj|publisher=Kristo Luarasi|year=1938|location=Tiranë|pages=34|language=sq|author-link=Mehdi bej Frashëri}}</ref> Qëndrimet fillestare të Lidhjes, në krye të komitetit qendror të së cilës ishte [[Iljaz pashë Çoku|Iljaz pashë Dibra]], u parashtruan në ''[[Kararnameja|Kararname]]''. Në këtë dokument prijësit shqiptarë theksonin synimin e tyre që të ruanin dhe mbanin integritetin e territoreve të Perandorisë Osmane në [[Ballkan]] në mbështetje të [[Porta e Lartë|Portës]]. Megjithatë qëndrimet dhe projekti i Lidhjes përvijoi ndryshe duke përshfaqur rrymat e brendshme. == Konteksti == Lufta Ruso-Turke e viteve 1877-78 i dha goditje të rëndë fuqisë osmane në Ballkan, duke i lënë Perandorisë Osmane në zotërim vetëm vilajetet shqiptare dhe Ballkanin Lindor. Nga fundi i 1877-s qëndresa u bë e vështirë; më 13 dhjetor 1877 Serbia i shpalli luftë Perandorisë Osmane, edhe Mali i Zi po ashtu. Të dy shtetet mbështeteshin nga Ushtria Ruse dhe i shtrinë sulmet e tyre në Shqipërinë Veriperëndimore dhe Verilindore.<ref>{{Cite book|last=Gawrych|first=George|url=https://books.google.com.au/books?id=wPOtzk-unJgC&printsec=frontcover&dq=The+crescent+and+the+eagle:+Ottoman+rule,+Islam+and+the+Albanians,+1874-1913+lexicon&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiT94zl8ebXAhWJT7wKHYRLADEQ6AEIJjAA#v=onepage&q&f=false|title=The Crescent and the Eagle: Ottoman Rule, Islam and the Albanians, 1874-1913|publisher=I.B.Tauris|year=2006|isbn=9781845112875|pages=43-44nb|language=en}}</ref> Pas pushtimit të këtyre territoreve, ofiqarët osmanë shumica prej tyre të etnisë shqiptare, lironin territoret dhe/ose dëboheshin. Gjatë kësaj lufte, ushtria serbe [[Dëbimi i shqiptarëve 1877-1878|shpërnguli dhe dëboi shumicën e popullsisë muslimane]] në [[Sanxhaku i Nishit|sanxhakun e Nishit]] dhe rrethinat e [[Toplica (Serbi)|Toplicës]] drejt vilajetit të Kosovës duke rritur trazimet që parapërgatitën frymën e Lidhjes si kundërpërgjigje ndaj Krizës së Madhe Lindore.<ref name="Frantz460461">{{cite journal|last=Frantz|first=Eva Anne|year=2009|title=Violence and its Impact on Loyalty and Identity Formation in Late Ottoman Kosovo: Muslims and Christians in a Period of Reform and Transformation|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13602000903411366|journal=Journal of Muslim Minority Affairs|language=en|volume=29|issue=4|pages=460–461}} "In consequence of the Russian-Ottoman war, a violent expulsion of nearly the entire Muslim, predominantly Albanian-speaking, population was carried out in the sanjak of Niš and Toplica during the winter of 1877–1878 by the Serbian troops. This was one major factor encouraging further violence, but also contributing greatly to the formation of the League of Prizren. The league was created in an opposing reaction to the Treaty of San Stefano and the Congress of Berlin and is generally regarded as the beginning of the Albanian national movement.</ref> Më 27 shkurt 1878 andartë grekë, të udhëhequr nga dy shqiptarë ortodoksë,<ref>{{Cite book|last=Vlora|first=Eqrem bej|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|pages=158|language=sq|translator=[[Afrim Koçi]]|trans-title=Lebenserinnerungennb|author-link=Eqrem bej Vlora|origyear=1963}}</ref> Minoas Lappas dhe qepariotit major Gogo Stefani, zbarkuan në [[Saranda|Sarandë]] dhe shtinë në dorë Gjashtën dhe [[Lëkurësi|Lëkurësin]]. Më 4 mars ata u dëbuan dhe u shpërndanë nga njësitë e nisura prej Janinës.<ref>{{cite book|last=Sakellariou|first=M. V.|url=https://books.google.com/books?id=UV1oAAAAMAAJ&q=Epirus+4000&dq=Epirus+4000&lr=&as_brr=0&hl=|title=Epirus, 4000 years of Greek history and civilization|publisher=Ekdotike Athenon|year=1997|isbn=978-960-213-371-2|pages=292|language=en|ref=Sakellariou}}</ref>[[Skeda:27vula4.jpg|parapamje|[[Vula e Lidhjes s'Prizrenit|Vula e Lidhjes së Prizrenit]] |majtas]]Droja e shqiptarëve se mos territoret e tyre do të ndaheshin mes Malit të Zi, Serbisë, Bullgarisë dhe Greqisë i mbushi me zell për të bërë qëndresë.<ref>{{Harvnb|Gawrich|2006|page=38}}.</ref><ref>{{Cite book|last=Skëndi|first=Stavro|url=https://books.google.al/books?id=8QPWCgAAQBAJ&dq=The+Albanian+National+Awakening&lr=&source=gbs_navlinks_s|title=The Albanian National Awakening|publisher=Princeton University Press|year=2015|isbn=9781400847761|pages=33-34nb|language=en|author-link=Stavro Skëndi|origyear=1967}}</ref> Në traktatin e parë të pasluftës, në Shën Stefan, u nënshkrua dorëzimi i disa territoreve të Perandorisë Osmane, ndër to edhe territore të banuara nga shqiptarë.<ref>{{Harvnb|Skëndi|1967|pages=33-34}}.</ref> Perandoria Austro-Hungareze dhe Britania e Madhe e bllokuan marrëveshjen, duke qenë se do t'i jepte Rusisë pozicione kyçe në Ballkan, duke prishur kësodore peshoren e fuqive. Për ta zgjidhur këtë çështje, një konferencë paqeje u mbajt po atë vit në [[Berlini|Berlin]].<ref name=":1">{{Harvnb|Gawrich|2006|pages=44-45}}.</ref><ref>{{Harvnb|Skëndi|1967|pages=43-44}}.</ref> Krejt situata çoi në organizimin e shqiptarëve me këshillimin e Stambollit në këshilla vendorë për të mbrojtur territoret e banuara nga shqiptarët.<ref>{{Harvnb|Gawrich|2006|page=40}}.</ref> Të nxitur nga rrethanat, në dhjetor të 1877-s Abdyl Frashëri organizoi [[Komiteti i Stambollit|Komitetin e Stambollit]] - anëtarët bënë një mbledhje të përgjithshme majin e 1878-s.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Harvnb|Skëndi|1967|pages=36-38}}.</ref> == Mbledhjet në Prizren == {{Shiko gjithashtu|Rrymat Politike dhe Protestat Shqiptare|Kuvendi i Prevezës}} [[Image:League of Prizren building.jpg|thumb|300px|Pamja e sotme e kompleksit, ku u mbajt Lidhja e Prizrenit]] Më 10 qershor 1878 përfaqësues nga paria shqiptare e Vilajetit të Kosovës u mblodhën në [[Kuvendi i Lidhjes së Prizrenit|Kuvendin e Lidhjes së Prizrenit]] takim ky i organizuar në mjediset e [[Xhamia e Mehmed Pashës|xhamisë Bajraklie]]<ref name=":5">{{Cite book|last=Bartl|first=Peter|title=Shqiptarët|publisher=IDK|year=2017|isbn=978-99943-982-87|location=Tiranë|pages=104nb|language=sq|translator=[[Afrim Koçi]]|origyear=1995}}</ref> të Prizrenit për të ngritur një platformë si kundërpërgjigje ndaj vendimeve të marra në Traktatin e Shën Stefanit. Në mbledhjen e radhës të parisë të datës 18 qershor u radhitën qëndrimet e mbajtura në një shkresë të vendimeve quajtur ''Kararnamé'', që u firmos nga 47 përfaqësues të kazave të vilajetit, ku në krye janë firmat e Iljaz pashë Dibrës dhe [[Abdullah Pashë Dreni|Abdullah pashë Drenit]].<ref name="albanianhistory.net">{{cite web|last=Elsie|first=Robert|author-link=Robert Elsie|title=1878: The Resolutions of the League of Prizren|url=http://www.albanianhistory.net/texts19/AH1878_2.html|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.albanianhistory.net%2Ftexts19%2FAH1878_2.html&date=2011-02-19|archivedate=20 shkurt 2011|website=albanianhistory.net|language=en}}</ref> Po atë ditë paria e Shkodrës i telegrafoi shtabit të Lidhjes se do t'i bashkohej lëvizjes dhe se së shpejti do të dërgonte delegatët.<ref name=":22">{{Cite book|last=Bushati|first=Hamdi|title=Shkodra dhe motet v. I|publisher=Kolë Idromeno|year=1998|location=Shkodër|pages=430nb|language=sq|author-link=Hamdi Bushati}}</ref> Më 23 qershor do të ishin të pranishëm krejt delegatët e qyteteve shqiptare në Prizren. Më 30 qershor u paraqitën edhe delegatët e Shkodrës me Jusuf agë Sokolin me një delegat nga [[Podgorica]] dhe 7 krenë prej Malësie.<ref name=":22" /><ref>{{Harvnb|Belegu|1939|page=22}}.</ref> Në ''Kararnamé'' u dokumentua vullneti nistor i organizimit, ku flitej për tërësinë territoriale të perandorisë dhe t'u rikthehej status quo-ja e para Luftës Ruso-Turke.<ref name=":2">{{Harvnb|Gawrich|2006|page=47}}.</ref><ref>{{Harvnb|Skëndi|1967|page=45}}.</ref> Synimi kryesor ishte mbrojtja ndaj rreziqeve të mënjëhershme, lakohej mbrojtja e ''[[Dini]]t, [[Shteti|Devletit]]'' dhe ''[[Vatani]]t,''<ref>{{Cite web|last=Jazexhiu|first=Olsi|date=1 qershor 2007|title=Mbi identitetin islamik të Lidhjes së Prizrenit|url=http://gazetaimpakt.com/lidhja-e-prizrenit-nuk-ishte-lidhje-shqiptare-por-ishte-lidhje-islamike/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614214128/http://gazetaimpakt.com/lidhja-e-prizrenit-nuk-ishte-lidhje-shqiptare-por-ishte-lidhje-islamike/|archive-date=14 qershor 2018|access-date=11 qershor 2018|website=gazetaimpakt.com|publisher=Gazeta Impakt|language=sq}}</ref> mosnjohja e Bullgarisë dhe rikthimi me armë i territoreve të pushtuara nga [[Serbia]] dhe [[Mali i Zi]] nëse nuk do t'i dorëzonin me vullnet të lirë.<ref name="albanianhistory.net" /> Delegatët ngritën një organizim, Lidhjen e Prizrenit, që kishte fuqinë të vendoste taksa dhe të mobilizonte një ushtri.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Harvnb|Skëndi|1967|pages=54-56}}.</ref> Pas një mbledhjeje, Lidhja u organizua në tre komitete, për Punët e Jashtme, për të Brendshmet dhe për Financat. [[File:Abdyl Frashëri.jpg|thumb|[[Abdyl Frashëri]] ishte figurë udhëheqëse e Lidhjes së Prizrenit]] * Komisioni i Punëve të Jashtme përbëhej nga Abdyl bej Frashëri me bashkëpunëtorët Shaban bej Pejën, Galip bej Shkupin dhe Asaf efendi Manastirin. Ky komision merrej me dërgesat e lutjeve dhe protestave ndaj Kongresit dhe me korrespondencën me filoshqiptarët e me shqiptarët jashtë atdheut. * Komisioni i Punëve të Brendshme përbëhej prej Haxhi Shabanit nga Prizreni, myderrizit të Shkupit Qorr Abdyl Efendiut, Mahmut Qypërliut dhe Esat pashë Tetovës. Merrej me administrimin e territorit, mbajtjen e qetësisë, mbledhjen e ushtrisë vullnetare dhe kishte fuqi zbatuese. * Komisioni i Financës përbëhej nga [[Sulejman agë Vokshi]], Zija bej Prishtinës, Shefik bej Gjilanit dhe dy të tjerëve, të cilët nuk dihen. Kujdeseshin për mbledhjen e fondeve për armatimin e ushtrisë dhe furnizimin e saj. Këta komisione funksiononin vetëm në kohë të mbledhjes së përgjithshme. Detyrat e tyre i mbikëqyrte Dega lokale e Prizrenit që kryesohej prej [[Ymer efendi Prizreni]]t.<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|pages=30-32}}.</ref> Lidhja në korrik u nda në komitete,<ref name=":5" /> të cilat kishin dy degë madhore: e veriut me qendër në Prizren dhe e jugut.<ref name=":1" /><ref name=":4" /> Dega e Prizrenit drejtohej nga Iljaz pashë Çoku me përfaqësues nga Kërçova, Tetova, Prishtina, Mitrovica, Vuçitërna, Shkupi, Gjilani, Manastiri, Dibra dhe Gostivari.<ref name="albanianhistory.net" /> Komisioni i Degës së Shkodrës përbëhej kryetarit Daut efendi Boriçit, Selim efendi Çoba, Shaban beu i [[Bushatllinjtë|Bushatllinjve]], Haxhi agë Lohja, [[Selim agë Gjyrezi]], Et'hem agë Kazazi, Ibrahim efendi Dragusha, Ibrahim Idriz Hoxha, Osman Bekteshi, Filip Çeka, Ndrekë Shiroka, Gjon Muzhani e Zef Simoni. Për këtë degë, Et'hem agë Kazazi qëndronte gjithnjë në Prizren.<ref name=":22" /> Dega e jugut që kishte mbajtur një takim po të tillë në Gjirokastër, drejtohej prej Abdyl Frashërit dhe përbëhej prej përfaqësuesve të Kolonjës, Korçës, Artës, Beratit, Pargës, Gjirokastrës, Përmetit, Paramithisë, Filatit, Margëlliçit, [[Vlora|Vlorës]], [[Tepelena|Tepelenës]] dhe [[Delvina|Delvinës]].<ref>{{cite journal|last=Skendi|first=Stavro|title=Beginnings of Albanian Nationalist and Autonomous Trends: The Albanian League, 1878–1881Author|journal=American Slavic and East European Review|language=en|publisher=American Slavic and East European Review|volume=12|page=4|jstor=2491677|quote=The southern branch of the League was formed at Gjinokastër (Argyrokastro), where;Albanian leaders held a meeting at which the districts of Janina, Gjirokastër, Delvina, Përmet, Berat, Vlora (Valona), Filat, Margariti, Ajdonat, Parga, Preveza, Arta, Tepelena, Kolonja, and Korca were represented.}}</ref> Në këto vise lëvizja mbështetej më shumë tek elementi musliman, për arsye se elementi ortodoks ishte më së shumti nën ndikimin grek.<ref name="Skendi108">{{harvnb|Skendi|1967|p=108.}}</ref> Nga ana tjetër, në veri muslimanët me katolikët ishin bërë palë për synimet e Lidhjes.<ref name=":3" /><ref name="Skendi108" /> Të dy komitetet hynin në kontakt me njëri-tjetrin nga njerëz të besuar që piqeshin në [[Elbasani|Elbasan]].<ref name=":02">{{Cite web|last=Ippen|first=Theodor|date=2004|title=Kontribute historís së mbrêndshme të Shqipnís në qv. XIX" nga ''Vëzhgime iliro-shqiptare''|trans-title="Beiträge zur inneren Geschichte Albaniens im XIX. Jahrhundert" auf ''Illyrisch-Albanische Forschungen''|url=http://www.albanianhistory.net/1916_Ippen/index.html|location=Shkodër|page=180|language=sq|isbn=99927-56-34-9|origyear=1916|translator=[[Mustafa Kruja]]}}</ref> {{Shiko gjithashtu|Kriza lindore dhe lëvizja shqiptare|Shqipëria në fillim të Krizës Lindore (1875-1876)|Komiteti i Janinës dhe projekti i kryengritjes çlirimtare kundërosmane (1877)}} == Çështja e viseve shqiptare në Kongresin e Berlinit == [[File:Albanian vilayet as proposed by League of Prizren - reworked version.png|thumb|Katër vilajetet shqiptare ]] Mbasi u hap [[Kongresi i Berlinit]] më 13 qershor, dega e Lidhjes me pëlqimin e [[Vilajeti i Shkodrës|vilajetit të Shkodrës]] dhe [[Sanxhaku i Dibrës|Sanxhakut të Dibrës]], vendosën me i nisë një telegram Kongresit me lutje që [[Tivari]], [[Shpuza (Mal i Zi)|Shpuza]], [[Podgorica]] t'i mbeteshin vilajetit të Shkodrës.<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|page=25}}.</ref> Telegrami u nënshkrua prej 500 vetëve në Shkodër, nga të cilët më të rëndësishmit ishin: [[Daut efendi Boriçi]] në cilësinë e kryetarit të degës, Jusuf agë Sokoli, Selim agë Gjyrezi, Filip Suma, Gjon Muzhani, etj.<ref name=":22" /> Memorandumi nuk u përfill nga Kongresi, që ua njohu kërkesat Serbisë dhe Bullgarisë ndaj territoreve të lëshuara nga Perandoria Osmane krahas kërkesave shqiptare.<ref>{{Harvnb|Gawrych|2006|pages=48-49}}.</ref> Kancelari prusian, [[Otto von Bismarck|Bismark]], e çmoi Ballkanin si pjesë e [[Çështja Lindore|Çështjes Lindore]] se "i gjithi nuk ia vlen as sa eshtrat e shëndetshme të një granadieri të vetëm pomeranez".<ref>{{Cite book|last=Ludwig|first=Emil|title=Bismark: the Story of a Fighter|publisher=Little|year=1927|pages=511|language=en}}</ref> Qëndrimet e Lidhjes u përkrahën po ashtu edhe nga kolonia shqiptare e Stambollit, e përbërë prej nëpunësish të mëdhenj dhe të vegjël, të cilët më 20 qershor 1878 i nisën një memorandum ministrit të Punëve të Jashtme të Perandorisë Austro-Hungareze, kontit Andrassy. Në memorandum i luteshin që të kishin parasysh të drejtat shqiptare. Pjesë nga memorandumi ku kërkohej përparimi i synimeve kombëtare:<blockquote>«[...] Populli shqiptar i frymzuem prej traditave dhe interesave të tij do dhe dëshiron, të jetojë në gjinin e perandorís nën skeptrin e Madhnis së Ti Sulltanit dhe nuk pranon në asnji mënyrë që të jetë i damë prej saj. Mbas vendimeve të Shin Stefanit, mënyra e administrimit të mbrendshëm do të ndryshojë e në kët rasë populli shqiptar pa i cënue të drejtat e përjetshme të sovranitetit të Madhnis së Tij Sulltanit kërkon që të formohet për kët qëllim nji komision i përbâmë prej Shqiptarësh, i cili nën mbrojtje e Ti të naltë dhe me pëlqimin e Portës së Naltë të studiojë formën e përshtatshme dhe të ndalojë institucionet e reja lokale duke u a përshtat karakterit, zakoneve dhe nevojave të vendit. [...]»</blockquote>Më 21 qershor, ish-deputeti i Podgoricës në Mexhlisin Osman, Jusuf Efendiu u drejtoi një telegram fuqive të mëdha dhe një Kongresit që [[Podgorica]] t'i mbetej Perandorisë Osmane. Rilindasi [[Jeronim de Rada]] i dërgoi një letër kryeministrit britanik, lordit Beaconsfield me të cilën i lutej që të interesohej për të drejtat shqiptare.<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|pages=28-29}}.</ref> == Rezistenca ushtarake == [[File:Ali pasha i Prizrenska liga (1).jpg|thumb|Ali Pasha dhe Lidhja e Prizrenit]] [[File:The delegation of Sanjak of Shkodra in the League of Prizren.jpg|thumb|[[Baca Kurti]] dhe delegacioni i [[Sanxhaku i Shkodrës|Sanxhakut të Shkodrës]] në Lidhjen e Prizrenit]] <blockquote>''Shih edhe: [[Aksioni i Gjakovës]]; [[Beteja e Plavës dhe Gucisë]]; [[Lufta e Ulqinit]]; [[Kuvendi i Dibrës]]; [[Veprime Ushtarake te Lidhjes]]''</blockquote>Marshalli osman [[Mehmed Ali Pasha|Mehmed pashë Maxharri]], pjesë e delegacionit osman në Kongresin e Berlinit, u caktua të mbikëqyrte përcaktimin e kufijve të rinj në viset veriore shqiptare, përkatësisht [[Kazaja e Gucisë|kazanë e Gucisë]]. Me të vajtur për të përcjellur lajmin e ardhur nga Stambolli, ana më e bindur e Lidhjes i kërkuan që të largohej, mirëpo ''ra mik'' tek kryetari i degës së Lidhjes në Gjakovë, mikut të tij Abdullah pashë Drenit. Ndodhia u përshkallëzua ngaqë Abdullah Pasha nuk e dorëzonte dot mysafirin, si pasojë u rrethua dhe u vranë të dy pashallarët në atë që njihet si [[Aksioni i Gjakovës]]. Kjo gjakderdhje mbahet si veprimi i parë ushtarak i Lidhjes kundër nismës së dorëzimit të një territori të banuar nga shqiptarë.<ref>{{cite book|last=Frashëri|first=Kristo|title=Historia e Popullit Shqiptar|publisher=Toena|year=2002|isbn=9992716231|editor=Kristaq Prifti|volume=2|location=Tiranë|pages=169|language=sq}}</ref> Fuqitë e Lidhjes u përplasën me njësitë malazeze nga tetori i 1879 deri në janar të 1880 në Plavë e Guci, me në krye [[Ali Pashë Gucia|Ali pashë Gucinë]]. Pas qëndresës për lëshimin e atyre viseve, u mendua t'i jepej Malit të Zi një rrip toke buzë [[Lumi i Cemit|lumit Cem]] sipas ''kompromisit i [[Luixhi Korti|Kortit]]'', delegat i Italisë në Kongres. Porsa u mor vesh ndërrimi i Plavës dhe Gucisë me Hotin, 2/3 e Grudës dhe stane e kullota të Kelmendit,<ref>{{Harvnb|Bartl|1995|page=107}}.</ref> bajraktarët e viseve i dërguan lutje konsullit austro-hungarez në Shkodër. Me datën 11 prill 1880 në një mbledhje Dega e Lidhjes në Bibliotekën e Pazarit u vendos mbyllja e Pazarit dhe u lajmërua populli të ishte gati për luftë. Më 22 prill komandanti i ushtrisë së [[Tuzi]]t, Haxhi Osman Pasha, ndoqi urdhërin e dorëzimit të territoreve ndaj malazezëve, por u shpërndau fishekë e armë vullnetarëve shqiptarë. Nga Shkodra u mobilizuan 1500 burra të armatosun, të drejtuar nga [[Hodo Sokoli|Hodo Begu]] dhe më pas iu shtua kapidani [[Preng Bibë Doda]]. Beteja e parë mes forcave u zhvillua te Ura e Rrzhanicës. Pas qëndresës së radhës, Fuqitë e Mëdha ripërcaktuan lëshimin e territoreve duke i dhënë Malit të Zi, Ulqinin me rrethet e tij deri në [[Lumi i Bunës|Bunë]].<ref>{{Harvnb|Bushati|1998|pages=431-434}}.</ref> === Qëndrimi autonomist === Më 27 shtator 1878 në gazetën "Tercüman-i sark", botuar në Stamboll, kryeredaktor i së cilës ishte [[Sami Frashëri]], u botua një program autonomie për vilajetet e banuara nga shqiptarët. Sipas tij, duhej që këto vilajete: 1. të bashkoheshin në një [[Vilajeti shqiptar|vilajet shqiptar]]; 2. nëpunësit që do të punonin atje të dinin gjuhën shqipe; 3. dy herë në vit të mblidhej një Kuvend i Përgjithshëm i vilajetit; 4. gjuha e shkollës dhe e administratës të jetë shqipja, turqishtja të përdorej vetëm në komunikim me pushtetin qendror; 5. të krijohej një milici shqiptare për gjithë vilajetin. Qëndrimi fillestar centralist i dokumentuar te Kararnameja mori kahje autonomiste nga fundi i vitit 1880,<ref>{{Harvnb|Bartl|1995|pages=108-110}}.</ref> me sa duket nga ndikimi i Abdyl Frashërit.<ref>{{Citation|last=Kopeček|first=Michal|title=Discourses of collective identity in Central and Southeast Europe (1770–1945)|url=https://books.google.com/books?id=TpPWvubBL0MC&printsec=frontcover&dq=Discourses+of+collective+identity+in+Central+and+Southeast+Europe#v=onepage&q&f=false|accessdate=18 janar 2011|volume=2|year=2006|publisher=Central European University Press|location=Budapest, Hungary|isbn=963-7326-60-X|quote=Soon after this first meeting, ... mainly under the influence of ... Abdyl Frashëri ... new agenda included ... the fonding of an autonomous Albanian Vilayet|lang=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Lidhja e Pejës]] * [[Lidhja e Lezhës]] * [[Lidhja e Dytë e Prizrenit]] * [[Kompleksi i Lidhjes së Prizrenit]] * [[Lista e pjesëmarrësve në Lidhjen e Prizrenit]] == Literatura == * {{Cite book|last=Frashëri|first=Kristo|url=https://books.google.com/books/about/Lidhja_Shqiptare_e_Prizrenit.html?id=DIfEzwEACAAJ|title=Lidhja Shqiptare e Prizrenit: 1878 - 1881|date=1979|publisher=Shtëpia Botuese "8 Nëntori"|language=sq}} * [[Peter Bartl]]: ''Albanien. Vom Mittelalter bis zur Gegenwart.'' Regensburg 1995, ISBN 3-7917-1451-1. * Peter Bartl: ''Die Albanischen Muslime zur Zeit der nationalen Unabhängigkeitsbewegung (1878-1912).'' Wiesbaden 1968. * Peter Bartl: ''Die Liga von Prizren im Lichte vatikanischer Akten. (Archiv der Propagandakongregation)''. In: Südost-Forschungen, 47 (1988) S. 145–186. * Skendi Stavro: ''The Albanian National Awaking 1878-1912.'' Princeton, New Jersey 1967, ISBN 0-691-05100-3. == Lidhje të jashtme == * [http://historia.shqiperia.com/rilindja/kreu_5.php Lidhja shqiptare e Prizrenit] - amëza: shqiperia.com == Referime == {{reflist|3}} {{Lidhja e Prizrenit}} {{Prizreni}} [[Kategoria:Kryengritje]] [[Kategoria:Lidhja e Prizrenit|*]] [[Kategoria:Rilindja Kombëtare Shqiptare]] [[Kategoria:Shqipëria nën Perandorinë Osmane]] [[Kategoria:Historia e Prizrenit]] [[Kategoria:Lëvizje kombëtare shqiptare]] [[Kategoria:Historia e Kosovës]] n63z5dkjhncfke63nduf7gymz948l5k 0 7588 2996109 2986897 2026-06-12T03:39:55Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996109 wikitext text/x-wiki {{Faqe për grisje}} Kjo është '''[[lista]] e qyteteve sipas banorëve'''. {| class="sortable wikitable" style="vertical-align:center; text-align:center; background:#FFFFF;" |- !Radh !Qyteti !Foto !Popullsia !Përkufizimi !Sipërfaqja totale (km²) !Dendësia e popullsisë (/km²) !Shteti |- |1 | [[Shangai]] | [[Skeda:Shanghai - Pudong - Lujiazui.jpg|125px]] | {{nts|24,750,000}}<ref>[http://www.chinadaily.com.cn/china/2014-02/27/content_17311272.htm Shanghai's permanent population exceeds 24 million]</ref> | Municipalitet në Kinë<ref>{{cite web|title=KINA: Ndarja administrative e Shangait(上海市)|url=http://www.citypopulation.de/php/china-township-shanghai-admin.php|publisher=CityPopulation.De|accessdate=11 mars 2014}}</ref> | {{nts|6340.5}} | {{nts|3809}} | {{CHN}} |- |2 | [[Pekini]] | [[Skeda:view of Beijing.jpg|125px]] | {{nts|21,150,000}}<ref>{{cite web|url=http://www.bjstats.gov.cn/xwgb/tjgb/ndgb/201302/t20130207_243837.htm|title=北京市2012年国民经济和社会发展统计公报|date=2013-02-07|accessdate=2013-02-18|publisher=Beijing Statistics Bureau|archive-date=3 tetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003092900/http://www.bjstats.gov.cn/xwgb/tjgb/ndgb/201302/t20130207_243837.htm|url-status=dead}}</ref> | Kryeqytet | {{nts|16410.54}} | {{nts|1289}} | {{CHN}} |- |3 | [[Karaçi|Karashi]] | [[Skeda:Pakistan - Karachi - 03 - Shahar - 20060121 164513.jpg|125px]] | {{nts|19,500,000}}<ref>{{cite news|url=http://tribune.com.pk/story/614409/population-explosion-put-an-embargo-on-industrialisation-in-karachi/|title=Population explosion: Put an embargo on industrialisation in Karachi|publisher=tribune.com.pk|date=2 tetor 2013|accessdate=31 korrik 2014}}</ref> | Qytet dhe Qark i Qeverisë<ref>{{cite web|url=http://www.kmc.gos.pk/Contents.aspx?id=94|title=Harta e Qarkut|publisher=Karachi Metropolitan Corporation (KMC)|accessdate=31 korrik 2014|archive-date=9 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140209055206/http://kmc.gos.pk/Contents.aspx?id=94|url-status=dead}}</ref> | {{nts|3527}} | {{nts|6663}} | {{PAK}} |- |4 | [[Delhi]] | [[File:Skyscrapers connaught place New Delhi.JPG|125px]] | {{nts|17,838,842}} | Kryeqytet | {{nts|1484.0}} | {{nts|7845.9}} | {{IND}} |- |5 | [[Lagos]] | [[File:Lagos Island.jpg|125px]] | {{nts|17,060,307}}<ref>{{cite web|title=Local Government Lagos - Population (2006)|url=http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6|publisher=Lagos Bureau of Statistics|accessdate=13 mars 2014|archive-date=26 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226013214/http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6%20|url-status=dead}}</ref> | Qytet Metropolitanë<ref>{{cite web|title=NIGERIA: Metro Lagos|url=http://www.citypopulation.de/php/nigeria-metrolagos.php|publisher=CityPopulation.De|accessdate=13 mars 2014}}</ref> | {{nts|999.58}}<ref>Sipërfaqja e Metropolitane Lagos është 1171 kilometra katrorë, por 171 kilometra katrorë të saja janë ujë</ref> | {{nts|17068}} | {{flagicon|Nigeria}}Nigeria |- |6 | [[Istanbul]] | [[File:Halic.png|125px]] | {{nts|14,160,467}}<ref>{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_buyukbelediye.RDF&p_il1=34&p_kod=2&p_yil=2013&p_dil=2&desformat=html|title=The Results of Address Based Population Registration System, 2013|publisher=Turkish Statistical Institute|accessdate=1 dhjetor 2013|archive-date=12 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912212448/http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_buyukbelediye.RDF&p_il1=34&p_kod=2&p_yil=2013&p_dil=2&desformat=html|url-status=dead}}</ref> | Qark dhe komunë metropolitane | {{nts|2189.79}} | {{nts|6467}} | {{TUR}} |- |7 | [[Guangzhou]] | [[File:Pearl River Night Cruise.jpg|125px]] | {{nts|12,700,800}}<ref>{{cite web|url=http://www.gzstats.gov.cn/tjgb/glpcgb/201105/t20110517_25227.htm|title=广州市2010年第六次全国人口普查主要数据公报|publisher=China National Census|accessdate=9 maj 2014|archive-date=7 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107053144/http://www.gzstats.gov.cn/gzstats/error404.shtml|url-status=dead}}</ref> | Qytet Nën-Krahinor | {{nts|3843.43}} | {{nts|3305}} | {{CHN}} |- |8 | [[Mumbai]] | | {{nts|12,655,220}}<ref name="india1">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|publisher=Census of India|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|accessdate=2011-10-18}}</ref> | Bashkësi komunale | {{nts|603.4}} | {{nts|20680}} | {{IND}} |- |9 | [[Moscow]] | [[File:MIBC 12th June 2014.jpg|125px]] | {{nts|12,111,194}}<ref>{{cite web|url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul.xls|title=RUSSIA: Moscow|publisher=mos.ru|accessdate=31 korrik 2014|archive-date=25 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225132215/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul.xls%0A|url-status=dead}}</ref> | Kryeqytet<ref>{{cite web|url=http://www.mos.ru/en/authority/structure/|title=Территориальное устройство|publisher=Moscow City Government|accessdate=31 korrik 2014|archive-date=8 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130108044822/http://mos.ru/en/authority/structure/|url-status=dead}}</ref> | {{nts|2510.12}}<ref name="RusArea2009">{{Cite web|url=http://www.rosreestr.ru/upload/www/files/gos_doclad_2008.pdf|title=Ministria e Zhvillimit dhe e Ekonomiës së Federatës Ruse. Rusisht|access-date=25 shtator 2014|archive-date=10 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141010021939/https://rosreestr.ru/upload/www/files/gos_doclad_2008.pdf|url-status=dead}}</ref> | {{nts|4825}} | {{RUS}} |- |10 | [[Dhaka]] | [[File:Dhaka-Bangladesh.jpg|125px]] | {{nts|12,043,977}}<ref>{{cite web|title=BANGLADESH: Dhaka (Census 2011)|url=http://www.citypopulation.de/php/bangladesh-admin.php|work=CityPopulation.De|accessdate=10 mars 2014}}</ref> | Qytet bashkiiakë | {{nts|302.92}}<ref>{{cite web|title=Dhaka Zila|url=http://www.geohive.com/cntry/bangladesh.aspx|work=GeoHive|accessdate=10 mars 2014|archive-date=26 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226131728/http://www.geohive.com/cntry/bangladesh.aspx|url-status=dead}}</ref> | {{nts|39760}} | {{BAN}} |- |11 | [[Kajro]] | [[File:Kairo 001.jpg|125px]] | {{nts|11,922,949}}<ref name="Capmas2013">{{cite web|url=http://www.capmas.gov.eg/pdf/Electronic%20Static%20Book2013/english/population/untitled1/pop.aspx|title=Popullsia e vlerësuar nga Governorata|publisher=CAPMAS|accessdate=1 shtator 2013|archive-date=31 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231000306/http://www.capmas.gov.eg/pdf/Electronic%20Static%20Book2013/english/population/untitled1/pop.aspx|url-status=dead}}</ref> | Governoratë | {{nts|3085.1}}<ref>[http://www.citypopulation.de/php/egypt-cairo-admin.php Egjipt: Kajro]</ref> | {{nts|3864}} | {{EGY}} |- |12 | [[São Paulo]] | [[File:São Paulo city (Bela Vista).jpg|125px]] | {{nts|11,821,873}}<ref name="brazil1">{{cite web|url=ftp://ftp.ibge.gov.br/Estimativas_de_Populacao/Estimativas_2013/estimativa_2013_dou.pdf|title=ESTIMATIVAS DA POPULAÇÃO RESIDENTE NOS MUNICÍPIOS BRASILEIROS COM DATA DE REFERÊNCIA EM 1º DE JULHO DE 2013|publisher=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística|language=Pt|accessdate=31 gusht 2013}}</ref> | Qytet komunal | {{nts|1521.11}}<ref name="IBGE">{{Cite web|url=http://www.ibge.gov.br/home/geociencias/areaterritorial/area.php?nome=Rio+de+Janeiro|title=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (2013)|access-date=10 tetor 2012|archive-date=10 tetor 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/6BIdrjSEI?url=http://www.ibge.gov.br/home/geociencias/areaterritorial/area.php?nome=Rio+de+Janeiro|url-status=live}}</ref> | {{nts|7772}} | {{BRA}} |- |13 | [[Lahore]] | [[File:Kalma Underpass1.jpg|125px]] | {{nts|11,318,745}}<ref name="pakistan"/> | Qytet Qarku | {{nts|1772}}<ref name="pakistan">{{cite web|url=http://www.geohive.com/cntry/pakistan.aspx|title=Lahore City District - Lahore City Tehsil|publisher=GeoHive|accessdate=10 mars 2014|archive-date=6 prill 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130406012611/http://www.geohive.com/cntry/pakistan.aspx|url-status=dead}}</ref> | {{nts|3566}} | {{PAK}} |- |14 | [[Shenzhen]] | [[File:Shenzhen night street.JPG|125px]] | {{nts|10,467,400}}<ref>{{cite web|url=http://www.sztj.gov.cn/nj2012/szcn/3-1_1ch.htm|title=Shenzhen Statistics|publisher=Shenzhen Government Online|accessdate=14 dhjetor 2011|archive-date=3 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303202329/http://www.sztj.gov.cn/nj2012/szcn/3-1_1ch.htm|url-status=dead}}</ref> | Qytet Nën-Krahinor | {{nts|1991.64}}<ref>{{cite web|url=http://english.sz.gov.cn/gi/|title=Informacione gjenerale për Shenzenin|publisher=Shenzhen Government Online|accessdate=14 dhjetor 2018|archive-date=25 maj 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525115028/http://english.sz.gov.cn/gi/|url-status=dead}}</ref> | {{nts|5255}} | {{CHN}} |- |15 | [[Seoul]] | | {{nts|10,388,055}}<ref name="seoul2">{{cite web|url=http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=418|title=Seoul Statistikat e popullsisë (2013)|publisher=Seoul Metropolitan Government|accessdate=3 mars 2014|archive-date=3 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220844/http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=418|url-status=dead}}</ref> | Qytet special | {{nts|605.21}}<ref name="seoul1">{{cite web|url=http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=418|title=Seoul statistikat (Land Area)|publisher=Seoul Metropolitan Government|accessdate=14 dhjetor 2018|archive-date=3 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220844/http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=418|url-status=dead}}</ref> | {{nts|17164}} | {{KOR}} |- |16 | [[Bangalore]] | [[File:UB City.jpg|125px]] | {{nts|10178146}}<ref name="india1"/> | Korporatë Komunale | {{nts|709.5}}<ref>{{cite web|url=http://www.mapofbangalore.com/trip/|title=trip from Bangalore|accessdate=5 prill 2014|archive-date=4 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160504021007/http://www.mapofbangalore.com/trip/|url-status=dead}}</ref> | {{nts|11876}} | {{IND}} |- |17 | [[Xhakarta]] | [[File:Jakarta Car Free Day.jpg|125px]] | {{nts|9,988,329}}<ref>{{Cite web|url=http://dki.kependudukancapil.go.id/index.php/statistik|title=Jumlah Penduduk Provinsi DKI Jakarta (2013)|work=Dinas Kependudukan dan Pencatatan Sipil Provinsi DKI Jakarta|url-status=dead|access-date=25 shtator 2014|archive-date=26 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326015559/http://dki.kependudukancapil.go.id/index.php/statistik}}</ref> | Kryeqytet Regjion<ref>[http://www.citypopulation.de/php/indonesia-admin.php INDONESIA: Ndarja Administrative ]</ref> | {{nts|664.12}} | {{nts|15040}} | {{IDN}} |- |18 | [[Kinshasa|Kinshasaja]] | [[File:Kinshasa-Gombe, from CCIC.JPG|125px]] | {{nts|9,735,000}}<ref name="demographia">{{cite web|title=Demographia World Urban Areas (2014)|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|title=demografia e kinshasasë|publisher=Demographia|accessdate=17 mars 2014}}</ref> | Komunë dhe provincë metropolitane | {{nts|1117.62}} | {{nts|8710}} | {{COD}} |- |19 | [[Tianjin]] | [[File:天津南京路滨江道交口.jpg|125px]] | {{nts|9,341,844}}<ref>{{cite web|url=http://news.enorth.com.cn/system/2011/04/29/006466166.shtml|title=天津市公报2010年第六次全国人口普查主要数据|publisher=Enorth.com.cn|accessdate=29 prill 2011}}</ref> | Komunë e kontrolluar drejtpërdrejtë | {{nts|4037}}<ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/china-township-tianjin-admin.php|title=CHINA: Ndarja administrative e Tianjinit (天津市)|accessdate=17 mars 2014}}</ref> | {{nts|2314}} | {{CHN}} |- |20 | [[Tokyo]] | [[File:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January (revised).jpg|125px]] | {{nts|9,071,577}}<ref>{{cite web|title=「東京都の人口（推計）」の概要（平成26年2月1日現在） (2014)|url=http://www.metro.tokyo.jp/INET/CHOUSA/2014/02/60o2r100.htm|publisher=Tokyo Metropolitan Government (JPN)|accessdate=20 mars 2014|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053154/http://www.metro.tokyo.jp/INET/CHOUSA/2014/02/60o2r100.htm|url-status=dead}}</ref> | 23 Reparte të veçanta (tokubetsu-mia) | {{nts|622.99}}<ref>{{cite web|title=Toka Sipërfaqja sipas Qarkut|url=http://www.toukei.metro.tokyo.jp/tnenkan/2011/tn11q3e001.htm|work=Tokyo Metropolitan Government (ENG)|accessdate=20 mars 2014}}</ref> | {{nts|14562}} | {{JPN}} |- |21 | [[Mexico City]] | [[File:Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|125px]] | {{nts|8874724}}<ref>{{cite web|title=MEXICO: Mexico City (2014)|url=http://www.citypopulation.de/php/mexico-mexicocity.php|work=CityPopulation.De|accessdate=15 mars 2014}}</ref> | Distrikt Federal | {{nts|1485.49}}<ref name="ConapoZM">[http://www.conapo.gob.mx/index.php?option=com_content&view=article&id=133&Itemid=212 Consejo Nacional de Población, México; Delimitación de las zonas metropolitanas de México 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202063503/http://www.conapo.gob.mx/index.php?option=com_content&view=article&id=133&Itemid=212 |date=2 dhjetor 2010 }} Marrë më 26 nëntor2010</ref> | {{nts|5974}} | {{MEX}} |- |22 | [[Hyderabad]] | [[File:MindSpace campus in Hyderabad, India.jpg|125px]] | {{nts|8746490}}<ref name="india1"/> | Korporatë komunale | {{nts|621.48}}<ref name="Hyd1">{{cite web|url=http://www.ghmc.gov.in/greaterhyd.asp|title=Korporate komunale e Hyderabadit të madh 2010|publisher=GHMC|accessdate=12 prill 2010|archive-date=25 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225201010/https://www.ghmc.gov.in/greaterhyd.asp|url-status=dead}}</ref> | {{nts|10958}} | {{IND}} |- |23 | [[Lima]] | [[Skeda:Lima Plaza Mayor1 cropped.jpg|125px]] | {{nts|8693387}}<ref>{{cite web|url=http://www.larepublica.pe/17-01-2014/inei-lima-tiene-8-millones-693-mil-387-habitantes|title=PERU: Lima population|publisher=La Republica|accessdate=12 prill 2010}}</ref> | Komunë dhe Provincë metropolitane | {{nts|2672.3}} | {{nts|3253}} | {{PER}} |- |24 | [[London]] | [[File:Canary Wharf Skyline 2, London UK - Oct 2012.jpg|125px]] | {{nts|8416535}}<ref name="2013 ONS Population">[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/pop-estimate/population-estimates-for-uk--england-and-wales--scotland-and-northern-ireland/2013/stb---mid-2013-uk-population-estimates.html Vlerësimet e popullsisë, 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810071043/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/pop-estimate/population-estimates-for-uk--england-and-wales--scotland-and-northern-ireland/2013/stb---mid-2013-uk-population-estimates.html |date=10 gusht 2014 }}.</ref> | Kryeqytet | {{nts|1572.15}} | {{nts|5354}} | {{UK}} |- |25 | [[New York City]] | [[File:LowerManhattanSept2013.png|125px]] | {{nts|8405837}}<ref name="United States">{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?src=bkmk|title=Census Estimates (2013)|publisher=United States Census Bureau|accessdate=31 mars 2014}}</ref> | Pesë lagjet<ref>New York City is composed of five boroughs: Manhattan, The Bronx, Brooklyn, Queens, Staten Island</ref> | {{nts|783.84}} | {{nts|10724}} | {{USA}} |- |26 | [[Bangkoku]] | [[File:The Baiyoke Tower II in Bangkok, Thailand.jpg|125px]] | {{nts|8280925}}<ref name="2010 census 1">{{cite web|title=Table 1 Population by sex, household type and household by type, average size of private household by region and area: 2010|url=http://service.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/C-pop/2553/000/00_C-pop_2553_000_010000_00100.xls|publisher=National Statistics Office|work=Statistic tables, NSO website|accessdate=18 shtator 2012}}</ref> | Provincë dhe komune metropolitene | {{nts|1568.74}} | {{nts|5280}} | {{THA}} |- |27 | [[Pune]] | [[File:AmonoraTownCentre.jpg|125px]] | {{nts|8242142}}<ref name="india1"/> | Korporatë komunale | {{nts|450.69}} | {{nts|6913}} | {{IND}} |- |28 | [[Dongguan]] | [[File:Dongguan Avenue (CBD) 2010.jpg|125px]] | {{nts|8220207}}<ref>{{cite web|title=China - Guangdong Province (2010)|url=http://www.geohive.com/cntry/cn-44.aspx|publisher=GeoHive|accessdate=14 mars 2014|archive-date=14 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314132337/http://www.geohive.com/cntry/cn-44.aspx|url-status=dead}}</ref> | Qytet Nën-Krahinor | {{nts|2469.4}} | {{nts|3329}} | {{CHN}} |- |29 | [[Teherani]] | [[File:Tehran tower view.jpg|125px]] | {{nts|8154051}}<ref>{{cite web|title=IRAN: Tehran City (Census 2011)|url=http://www.citypopulation.de/php/iran-tehrancity.php|publisher=CITY POPULATION.DE|accessdate=25 shkurt 2014}}</ref> | Qytet komunal<ref>{{Cite web|url=http://en.tehran.ir/Default.aspx?tabid=88|title=TEHRAN: Administrative Districts|url-status=dead|access-date=25 shtator 2014|archive-date=26 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140726092302/http://en.tehran.ir/Default.aspx?tabid=88}}</ref> | {{nts|686}}<ref>{{cite web|title=Reth Teherananit|url=http://en.tehran.ir/Default.aspx?tabid=104|publisher=Tehran Municipality|accessdate=25 shkurt 2014|archive-date=19 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140219204318/http://en.tehran.ir/Default.aspx?tabid=104|url-status=dead}}</ref> | {{nts|11886}} | {{IRN}} |- |30 | [[Bogotá]] | [[File:Centro-Internacional-Bogotá.jpg|125px]] | {{nts|7776845}}<ref>{{cite web|url=http://www.dane.gov.co/index.php/poblacion-y-demografia/proyecciones-de-poblacion|title=Estimaciones y proyecciones de hogares y viviendas|publisher=DANE (2014)|accessdate=25 shkurt 2014|archive-date=2 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160202154631/http://www.dane.gov.co/index.php/poblacion-y-demografia/proyecciones-de-poblacion|url-status=dead}}</ref> |[[Bogotá|Kryeqytet]] | {{nts|859.11}}<ref>{{cite web|url=http://www.bogota.gov.co/|title=Límites|publisher=Bogota Government Corporation|accessdate=25 shkurt 2014}}</ref> | {{nts|9052}} | {{COL}} |- |31 | [[Ho-Chi-Minh-Qytet|Ho-Chi-Minh]] | [[File:Một khúc sông Sài Gòn.JPG|125px]] | {{nts|7681700}}<ref name="vietnam1">{{cite web|url=http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=467&idmid=3&ItemID=14457|title=Average population by province|publisher=General Statistics Office Of Vietnam|accessdate=25 shkurt 2012}}</ref> | Komunë-provincë metropolitane | {{nts|2095.6}}<ref name="vietnam2">{{cite web|url=http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=467&idmid=3&ItemID=14459|title=Area, population and population density in 2012 by province|publisher=General Statistics Office Of Vietnam|accessdate=25 shkurt 2014}}</ref> | {{nts|3667}} | {{VIE}} |- |32 | [[Hong Kong]] | [[File:Hong Kong view from The Peak 01.jpg|125px]] | {{nts|7219700}}<ref>{{cite web|url=http://www.censtatd.gov.hk/press_release/pressReleaseDetail.jsp?charsetID=1&pressRID=3405|title=Year-end population for 2013|publisher=The Government of the Hong Kong Special Administration Region|accessdate=10 mars 2014}}</ref> | Rajon i veçantë administrativ | {{nts|1104.43}}<ref>{{cite web|url=http://www.landsd.gov.hk/mapping/en/publications/hk_geographic_data_sheet.pdf|title=Hong Kong Geographic|publisher=The Government of the Hong Kong Special Administration Region|accessdate=10 mars 2014}}</ref> | {{nts|6537}} | {{CHN}} |- |33 | [[Bagdadi]] | [[File:Haifa street, as seen from the medical city hospital across the tigres.jpg|125px]] | {{nts|7180889}}<ref>{{cite web|title=Demographic Statistics of Iraq (2009)|url=http://cosit.gov.iq/en/population-manpower-staatistics/life|work=Central Statistical Government of Iraq|accessdate=5 mars 2014|archive-date=5 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305055657/http://cosit.gov.iq/en/population-manpower-staatistics/life|url-status=dead}}</ref> | Kryeqytet | {{nts|4555}} | {{nts|1577}} | {{IRQ}} |- |34 | [[Vuhani]] | [[File:Wuchang-Uprising-Memorial-Square-0127.jpg|125px]] | {{nts|6886253}}<ref>{{cite web|title=武汉市2010年第六次全国人口普查主要数据公报 (Main Data from Wuhan 2010 Census)|url=http://www.whtj.gov.cn/Article/ShowArticle.aspx?id=6417|publisher=Wuhan Statistics Bureau|date=10 maj 2011|accessdate=31 korrik 2011|archive-date=25 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111025103716/http://www.whtj.gov.cn/Article/ShowArticle.aspx?id=6417|url-status=dead}}</ref> | Qytet Nën-Krahinor | {{nts|1327.61}}<ref>[http://www.whtj.gov.cn/documents/tjnj2010.pdf Statistikat e Vuhanit Yearbook 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111105213243/http://www.whtj.gov.cn/documents/tjnj2010.pdf |date=5 nëntor 2011 }} p. 15</ref> | {{nts|5187}} | {{CHN}} |- |35 | [[Hanoi]] | [[File:Hanoi Cityscape.jpg|125px]] | {{nts|6844100}}<ref name="vietnam1" /> | Kryeqytet | {{nts|3323.6}}<ref name="vietnam2" /> | {{nts|2059}} | {{VIE}} |- |36 | [[Rio de Janeiro]] | [[File:Vista aérea Centro do Rio de Janeiro RJ.jpg|125px]] | {{nts|6429923}}<ref name="brazil1"/> | [[Rio de Janeiro|Qytet komunal]] | {{nts|1200.27}}<ref name="IBGE"/> | {{nts|5357}} | {{BRA}} |- |37 | [[Foshan]] | [[File:Downtown of Guicheng.jpg|125px]] | {{nts|6151622}}<ref>{{cite web|title=佛山2010年第六次全国人口普查主要数据公报[1]|url=http://fs.house.sina.com.cn/news/2011-05-16/094028198.shtml|work=City of Foshan|accessdate=30 janar 2014|archive-date=2 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202204550/http://fs.house.sina.com.cn/news/2011-05-16/094028198.shtml|url-status=dead}}</ref> | Qytet Nën-Provincial | {{nts|2034.62}}<ref>{{cite web|title=About Foshan|url=http://www.foshan.gov.cn/english/|work=City of Foshan|accessdate=11 mars 2014}}</ref> | {{nts|3023}} | {{CHN}} |- |38 | [[Santiago]] | [[File:Santiago de Chile.jpg|125px]] | {{nts|5743719}}<ref>{{cite web|title=Chile - Santiago (Census 2012)|url=http://www.geohive.com/cntry/chile.aspx|accessdate=1 mars 2014}}</ref> | Komunë-provincë metropolitane | {{nts|1249.9}} | {{nts|4595}} | {{CHI}} |- |39 | [[Riadi]] | [[File:Riyadh 1337.jpg|125px]] | {{nts|5676621}}<ref>{{cite web|title=Composition of Population (2012)|url=http://www.arriyadh.com/openshare/Eng/ADA/Content/ADA-Public/Investment_Arriyadh_2013.pdf|work=Arriyadh Development Authority|accessdate=4 mars 2014|archive-date=23 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130823065650/http://www.arriyadh.com/openshare/Eng/ADA/Content/ADA-Public/Investment_Arriyadh_2013.pdf|url-status=dead}}</ref> | Qytet komunal | {{nts|1233.98}} | {{nts|4600}} | {{KSA}} |- |40 | [[Ahmedabad]] | [[File:Amdavad Aerial.jpg|125px]] | {{nts|5570585}}<ref name="india1"/> | Korporatë komunale | {{nts|475}} | {{nts|11727}} | {{IND}} |- |41 | [[Singapori]] | [[File:Singapore CBD skyline from Esplanade at dusk.jpg|125px]] | {{nts|5399200}}<ref>{{cite web|title=POPULATION IN BRIEF 2013|url=http://www.singstat.gov.sg/statistics/browse_by_theme/population/statistical_tables/popinbrief2013.pdf|work=singstat.gov.sg|publisher=Singapore|accessdate=22 janar 2014|archive-date=13 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113144038/http://www.singstat.gov.sg/statistics/browse_by_theme/population/statistical_tables/popinbrief2013.pdf|url-status=dead}}</ref> | Kryeqytet | {{nts|712.4}} | {{nts|7579}} | {{SIN}} |- |42 | [[Shantou]] | [[File:China-shantou03.jpg|125px]] | {{nts|5391028}}<ref>{{cite web|title=现将汕头市2010年第六次全国人口普查分区县常住人口[2]数据公布如下：|url=http://sttj.shantou.gov.cn/6rkpc/20110519.html|work=汕头市2010年第六次全国人口普查 主要数据公报[1]|accessdate=30 janar 2014|archive-date=24 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140424121611/http://sttj.shantou.gov.cn/6rkpc/20110519.html|url-status=dead}}</ref> | Qytet Nën-Provincial | {{nts|2064.42}} | {{nts|2611}} | {{CHN}} |- |43 | [[Luanda]] | [[File:Marginal Avenida 4 de Fevreiro Luanda March 2013 05 (cropped).JPG|125px]] | {{nts|5278800}}<ref>{{cite web|title=Angola (2013)|url=http://www.citypopulation.de/Angola.html|work=CityPopulation.De|accessdate=22 mars 2014}}</ref> | Komunë-provincë metropolitane | {{nts|2180.29}}<ref>{{cite web|title=Divisão Político-Administrativa da Província de Luanda|url=http://www.info-angola.ao/images/stories/dpa-grande.png|work=Info-Angola|accessdate=22 mars 2014|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034703/http://www.info-angola.ao/images/stories/dpa-grande.png|url-status=dead}}</ref> | {{nts|2421}} | {{ANG}} |- |44 | [[Saint Petersburg]] | [[File:Petersburg-square.jpg|125px]] | {{nts|5131967}}<ref name="2014Est">[[Goskomstat|Rosstat]]. [http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul.xls Оценка численности постоянного населения на 1 января 2014 г.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225132215/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul.xls%0A|date=25 dhjetor 2018}} {{ru icon}}</ref> | Qytet federal | {{nts|1439}}<ref name="RusArea2009"/> | {{nts|3566}} | {{RUS}} |- |45 | [[Chennai]] | [[File:Southern Railway HQ.jpg|125px]] | {{nts|4792949}}<ref name="2011city">{{cite web|title=Cities having population 1 lakh and above|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|work=censusindia|publisher=The Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=18 tetor 2011}}</ref> | Korporatë komunale | {{nts|426.51}}<ref>{{cite web|title=Expanded Chennai Corporationto be divided into 3 regions|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Chennai/article2658830.ece|work=The Hindu|accessdate=22 mars 2014}}</ref> | {{nts|21057}} | {{IND}} |- |46 | [[Abidjan]] | [[File:Plateau Centre-est.jpg|125px]] | {{nts|4765000}}<ref name="demographia"/> | [[Abidjan|Qytet, Qark dhe departament]] | {{nts|2119}}<ref>{{cite web|title=Presentation|url=http://www.districtabidjan.ci/presentation.php|publisher=District Autonome D'Abidjan|accessdate=17 mars 2014|archive-date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140321123118/http://www.districtabidjan.ci/presentation.php|url-status=dead}}</ref> | {{nts|2249}} | {{CIV}} |- |47 | [[Chengdu]] | | {{nts|4741929}}<ref name="2010census">{{cite web|url=http://www.chengdu.gov.cn/govAffairInfo/detail.jsp?id=425258|title=我市2010年第六次全国人口普查数据公报|publisher=Government of Chengdu|date=2011-05-13|language=Zh|accessdate=2011-08-04}}</ref> | Qytet Nën-Provincial | {{nts|421}}<ref name="2010census"/> | {{nts|11260}} | {{CHN}} |- |48 | [[Yangon]] | [[File:Downtown Yangon (2006).jpg|125px]] | {{nts|4714000}}<ref>{{cite web|title=Demographia World Urban Areas (2014)|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|publisher=Demographia|accessdate=11 mars 2014}}</ref> | Komunë metropolitane | {{nts|598.75}}<ref>[http://www.uncrd.or.jp/env/3rd-regional-est-forum/doc/23_Myanmar.pdf Third Regional EST Forum, Presentation of Myanmar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226114154/http://www.uncrd.or.jp/env/3rd-regional-est-forum/doc/23_Myanmar.pdf |date=26 shkurt 2009 }}. Retrieved 11 March 2014.</ref> | {{nts|7873}} | {{flagicon|Burma}}[[Birmania]] |- |49 | [[Aleksandria]] | [[File:Alexandria - Egypt.jpg|125px]] | {{nts|4616625}}<ref name="Capmas2013"/> | Governoratë | {{nts|2300}}<ref>{{cite web|title=Egypt: Administrative Units|url=http://www.geohive.com/cntry/egypt.aspx|work=GeoHive|accessdate=4 mars 2014}}</ref> | {{nts|2007}} | {{EGY}} |- |50 | [[Chongqing]] | [[File:Chongqing Night Yuzhong.jpg|125px]] | {{nts|4513137}}<ref>{{cite web|title=China - Chongqing City (2010)|url=http://www.geohive.com/cntry/cn-50.aspx|work=GeoHive|accessdate=14 mars 2014}}</ref> | Komunë e kontrolluar drejtpërdrejtë | {{nts|1435.07}} | {{nts|3145}} | {{CHN}} |- |51 | [[Kalkuta]] | [[File:Victoria Memorial Hall, Kolkata.jpg|125px]] | {{nts|4486679}}<ref name="india1"/> | Korporatë komunale | {{nts|200.7}} | {{nts|24252}} | {{IND}} |- |52 | [[Sian]] | [[File:Xi'an erhuan southeast.JPG|125px]] | {{nts|4467837}}<ref>{{cite web|title=西安市2010年第六次全国人口普查主要数据公报[1]|url=http://news.163.com/11/0525/03/74SC9U2E00014AED.html|work=Chinese Census 2010|accessdate=14 mars 2014|archive-date=8 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208053640/http://news.163.com/11/0525/03/74SC9U2E00014AED.html|url-status=dead}}</ref> | Qytet Nën-Provincial | {{nts|832.17}} | {{nts|5388}} | {{CHN}} |- |53 | [[Surati]] | [[File:GauravPath1.jpg|125px]] | {{nts|4462002}}<ref name="india1"/> | Korporatë komunale | {{nts|326.515}}<ref>{{Cite web|url=http://www.suratmunicipal.gov.in/content/city/demographics.shtml|title=Demographics: Surat Municipal Corporation|url-status=dead|access-date=25 shtator 2014|archive-date=4 prill 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090404112933/http://www.suratmunicipal.gov.in/content/city/demographics.shtml}}</ref> | {{nts|13666}} | {{IND}} |- |54 | [[Johannesburg]] | [[File:Johannesburg CBD.jpg|125px]] | {{nts|4434827}}<ref name="South Africa">{{cite web|title=Census (2011)|url=http://census2011.adrianfrith.com/|publisher=Statistics South Africa|accessdate=23 mars 2014|archive-date=16 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151116045932/http://census2011.adrianfrith.com/|url-status=dead}}</ref> | Qytet komunal | {{nts|1644.98}} | {{nts|2696}} | {{ZAF}} |- |55 | [[Nanjing]] | | {{nts|4393857}}<ref>Districts of Xuanwu, Qinhuai, Jianye, Gulou, Yuhuatai, Qixia; see [[Nanjing#Administrative divisions|Administrative divisions]]</ref> | Qytet Nën-Provincial | {{nts|742.85}} | {{nts|5915}} | {{CHN}} |- |56 | [[Dar es Salaam]] | [[File:Dar es Salaam aerial.jpg|125px]] | {{nts|4364541}} | Komunë-provincë metropolitane | {{nts|1631.12}}<ref>{{Cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/tanzania-admin.php|title=TANZANIA:Administrative Division|url-status=dead|access-date=25 shtator 2014|archive-date=4 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150504084822/http://www.citypopulation.de/php/tanzania-admin.php}}</ref> | {{nts|2676}} | {{TZA}} |- |57 | [[Ankara]] | [[File:Ankara and mosque wza.jpg|125px]] | {{nts|4360438}}<ref>{{cite web|title=TURKEY: Ankara (2013)|url=http://www.citypopulation.de/php/turkey-ankaracity.php|publisher=CityPopulation.De|accessdate=4 mars 2014}}</ref> | Komunë-provincë metropolitane | {{nts|1910.92}} | {{nts|2282}} | {{TUR}} |- |58 | [[Suzhou]] | [[File:China Suzhou Jinjihu Lake.jpg|125px]] | {{nts|4327066}}<ref>{{cite web|url=http://www.sztjj.gov.cn/tjnj/sqsl2014.pdf|title=Suzhou (Statistics 2013)|publisher=Sztjj.gov.cn|accessdate=20 prill 2014|archive-date=19 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419145824/http://www.sztjj.gov.cn/tjnj/sqsl2014.pdf|url-status=dead}}</ref> | Qytet Nën-Provincial | {{nts|1649.72}}<ref>Sztjj.gov.cn</ref> | {{nts|2526}} | {{CHN}} |- |59 | [[Harbin]] | [[File:Tower at Harbin Ice and Snow Festival 2012.jpg|125px]] | {{nts|4280701}}<ref>{{cite web|title=黑龙江省2010年第六次全国人口普查主要数据公报|url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjgb/rkpcgb/dfrkpcgb/201202/t20120228_30390.html|publisher=National Bureau of Statistics of the People's Republic of China|accessdate=3 shkurt 2014}}</ref> | Qytet Nën-Provincial | {{nts|1718.2}}<ref>{{cite web|title=中国年鉴信息网--中国规模最大、实力最强的研究报告提供商！|url=http://www.chinayearbook.com/pcbook/item/1/153934.html|work=Harbin Yearbook|publisher=China Yearbook|accessdate=3 shkurt 2014|archive-date=6 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506174236/http://www.chinayearbook.com/pcbook/item/1/153934.html|url-status=dead}}</ref> | {{nts|2491.4}} | {{CHN}} |- |60 | [[Giza]] | [[File:Egipt 383.jpg|125px]] | {{nts|4239988}}<ref>{{cite web|title=EGYPT: Greater Cairo (2006)|url=http://www.citypopulation.de/php/egypt-greatercairo.php|work=citypopulation.de|accessdate=20 shkurt 2014}}</ref> | Governoratë | {{nts|289.08}} | {{nts|14667}} | {{EGY}} |- |61 | [[Zhengzhou]] | | {{nts|4122087}}<ref>[[Zhengzhou#Administration and demography|Sub-Provincial City]] (Census 2010)</ref> | Qytet Nën-Provincial | {{nts|1015.66}} | {{nts|4059}} | {{CHN}} |- |62 | [[Taijpeji i ri]] | [[File:Skyline of Sanchong, New Taipei 2024.jpg|125px]] | {{nts|3954929}}<ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/taiwan-admin.php|title=TAIWAN: Administrative Division (Census 2013)|publisher=CityPopulation.De|accessdate=23 mars 2014}}</ref> | Komunë speciale | {{nts|2052.57}}<ref>{{cite web|url=http://foreigner.ntpc.gov.tw/web/SG?command=display&pageID=36568&FP=D40000002968000000_5|title=New Taipei City|publisher=New Taipei City Government|accessdate=18 tetor 2011|archive-date=9 korrik 2012|archive-url=https://archive.today/20120709080120/http://foreigner.ntpc.gov.tw/web/SG?command=display&pageID=36568&FP=D40000002968000000_5|url-status=dead}}</ref> | {{nts|1927}} | {{TWN}} |- |63 | [[Los Angeles]] | [[File:LA Skyline Mountains2.jpg|125px]] | {{nts|3884307}}<ref name="United States"/> | Qytet komunal | {{nts|1213.85}} | {{nts|3178}} | {{USA}} |- |64 | [[Kapi]] | [[File:Central Cape Town.jpg|125px]] | {{nts|3740026}}<ref name="South Africa"/> | Qytet komunal | {{nts|2444.97}} | {{nts|1530}} | {{ZAF}} |- |65 | [[Shenyang]] | [[File:Shenyang Zentrum.jpg|125px]] | {{nts|3717098 }}<ref>Districts of Shenhe, Heping, Dadong, Huangu, Tiexi; see [[Shenyang#Districts and zones|Districts and zones]]</ref> | Qytet Nën-Provincial | {{nts|166}} | {{nts|22392}} | {{CHN}} |- |66 | [[Jokohama]] | [[File:Minato Mirai In Blue.jpg|125px]] | {{nts|3680267}}<ref>{{cite web|url=http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html|title=Official monthly estimated de jure population by the Kanagawa Prefectural Government (2010)|publisher=StatJapMonthlyCityYokohama|accessdate=3 mars 2014|archive-date=24 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120424041142/http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html|url-status=dead}}</ref> | Qytet komunal | {{nts|437.38}} | {{nts|8414}} | {{JPN}} |- |67 | [[Busan|Busani]] | [[File:August Afternoon in Haeundae 2.jpg|125px]] | {{nts|3590101}}<ref name="kosispop">[http://www.mospa.go.kr/gpms/ns/mogaha/user/userlayout/bulletin/userBtView.action?userBtBean.bbsSeq=1023919&userBtBean.ctxCd=1012&userBtBean.ctxType=21010002&userBtBean.categoryCd=] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304090806/http://www.mospa.go.kr/gpms/ns/mogaha/user/userlayout/bulletin/userBtView.action?userBtBean.bbsSeq=1023919&userBtBean.ctxCd=1012&userBtBean.ctxType=21010002&userBtBean.categoryCd=|date=4 mars 2016}}, Retrieved 2013-07-01.</ref> | Qytet komunal | {{nts|766.12}}<ref name="kosispop"/> | {{nts|4686}} | {{KOR}} |- |68 | [[Hangzhou]] | [[File:Hangzhou-yellow-dragon-stad.jpg|125px]] | {{nts|3560391}}<ref name="stat">{{cite web|url=http://www.hzstats.gov.cn/web/ShowNews.aspx?id=DwGeRFDvlVg=|title=杭州市 2010年国民经济和社会发展统计公报|accessdate=2011-09-15|date=2011-02-24|publisher=Hangzhou Municipal Statistic Bureau|language=Zh|archive-date=3 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903121404/http://www.hzstats.gov.cn/web/ShowNews.aspx?id=DwGeRFDvlVg%3D|url-status=dead}}</ref> | Qytet Nën-Provincial | {{nts|728.19}}<ref name="stat"/> | {{nts|4889}} | {{CHN}} |- |69 | [[Xiamen]] | [[File:Buddhism library.jpg|125px]] | {{nts|3531347}}<ref>{{cite web|title=Xiamen (Sub-provincial city, Fujian)|url=http://www.citypopulation.de/php/china-admin.php?adm2id=3502|work=citypopulation.de|accessdate=4 mars 2014|date=1 nëntor 2010}}</ref> | Qytet Nën-Provincial | {{nts|1699}} | {{nts|2078}} | {{CHN}} |- |70 | [[Quanzhou]] | [[File:Lingshan Islamic Cemetery - city view - DSCF8486.JPG|125px]] | {{nts|3520846}} | Qytet Nën-Provincial | {{nts|1062}} | {{nts|3315}} | {{CHN}} |- |71 | [[Berlin]]i | [[File:PotsdamerPlatz Vogelperspektive 2004 1.jpg|125px]] | {{nts|3517424}}<ref>{{cite web|url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2014/14-02-18.pdf|title=Population of Berlin(01.01.2014)|publisher=Statistics Agency Berlin-Brandenburg|accessdate=3 mars 2014}}</ref> | Kryeqytet | {{nts|891.75}} | {{nts|3944}} | {{DEU}} |- |72 |[[Xhedda]] | [[File:Jeddeh4.jpg|125px]] |{{nts|3456259}}<ref>{{cite web|title=Saudi Census-2010|url=http://www.cdsi.gov.sa/yb47/Pages/MixChapter2.htm|work=Central Departament of Statistics Saudi Government|accessdate=4 mars 2014|archive-date=1 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131201022443/http://www.cdsi.gov.sa/yb47/Pages/MixChapter2.htm|url-status=dead}}</ref> | Qytet komunal |{{nts|1765}}<ref>{{cite web|title=Area and Population|url=http://www.jeddah.gov.sa/english/JeddahCity/Geographical.php|work=Jeddah Municipality|accessdate=4 mars 2014|archive-date=21 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140421215956/http://www.jeddah.gov.sa/english/JeddahCity/Geographical.php|url-status=dead}}</ref> |{{nts|1958}} |{{SAU}} |- |73 | [[Durban]] | [[File:VWestDurban.jpg|125px]] | {{nts|3442361}}<ref name="South Africa"/> | [[Durban|Qytet komunal]] | {{nts|2291.31}} | {{nts|1502}} | {{ZAF}} |- |74 | [[Kabuli]] | [[File:Khair Khana in 2012.jpg|125px]] | {{nts|3414100}}<ref>{{cite web|title=Afghanistan (2013)|url=http://www.geohive.com/cntry/afghanistan.aspx|publisher=GeoHive|accessdate=21 mars 2014}}</ref> | Qytet komunal | {{nts|275}} | {{nts|12415}} | {{AFG}} |- |75 | [[Jaipur|Jaipuri]] | [[File:DSCN1444.JPG|125px]] | {{nts|3355070}}<ref name="india1"/> | Korporatë komunale | {{nts|485}} | {{nts|6337}} | {{IND}} |- |76 | [[Hefei]] | | {{nts|3352076}}<ref>{{cite web|title=合肥市2010年第六次全国人口普查主要数据公报: 合肥市2010年第六次全国人口普查主要数据公 报[1]|url=http://wenku.baidu.com/view/5adc27c29ec3d5bbfd0a74db.html|publisher=Baidu|accessdate=15 shkurt 2014}}</ref> | Qytet Nën-Provincial | {{nts|838.52}} | {{nts|3998}} | {{CHN}} |- |77 | [[Pheniani]] | [[File:0322 Pyongyang Turm der Juche Idee Aussicht.jpg|125px]] | {{nts|3255388}}<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/2008_North_Korea_Census.pdf ('''pdf-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325102712/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/2008_North_Korea_Census.pdf |date=25 mars 2009 }} Retrieved on 2009-03-01.</ref> | Komunë e kontrolluar drejtpërdrejtë | {{nts|2113}}<ref>{{Cite web|url=http://www.northkorea1on1.com/cities.cfm?cid=pyongyan|title=PYONGYANG|url-status=dead|access-date=25 shtator 2014|archive-date=17 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717220924/http://www.northkorea1on1.com/cities.cfm?cid=pyongyan}}</ref> | {{nts|1541}} | {{PRK}} |- |78 | [[Madridi]] | [[File:Gran Vía (Madrid) 1.jpg|125px]] | {{nts|3207247}}<ref>{{cite web|title=Municipal Register: Last data published: Population at 1st January (2013)|url=http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fe260&file=inebase&L=|publisher=Instituto Nacional de Estadística (INE - Spain)|accessdate=3 mars 2014|archive-date=8 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131208094936/http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fe260&file=inebase&L=|url-status=dead}}</ref> | Kryeqytet | {{nts|605.77}} | {{nts|5294}} | {{ESP}} |- |79 | [[Ekurhuleni]] | [[File:Germiston CBD.jpg|125px]] | {{nts|3178470}}<ref name="South Africa"/> | Qytet komunal | {{nts|1975.31}} | {{nts|1609}} | {{ZAF}} |- |80 |[[Nairobi]] | [[File:NBO5.jpg|125px]] |{{nts|3138369}}<ref>{{cite web|title=Kenya (Census 2009)|url=http://www.geohive.com/cntry/kenya.aspx|publisher=Geohive|accessdate=3 mars 2014|archive-date=3 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140303020641/http://www.geohive.com/cntry/kenya.aspx|url-status=dead}}</ref> |Kryeqytet |{{nts|694.9}} |{{nts|4516}} |{{KEN}} |- |81 | [[Addis Abeba]] | [[File:Aerials Ethiopia 2009-08-27 15-26-13.JPG|125px]] | {{nts|3103673}}<ref>{{cite web|url=http://www.csa.gov.et/images/documents/pdf_files/nationalstatisticsabstract/2012/2012%20POPULATION.pdf|title=Population Size of Towns by Sex, Region, Zone and Wereda: July 2013|publisher=Central Statistical Agency - CSA|accessdate=1 korrik 2013|archive-date=23 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923211418/http://www.csa.gov.et/images/documents/pdf_files/nationalstatisticsabstract/2012/2012%20POPULATION.pdf|url-status=dead}}</ref> | Provincë-komunë metropolitane | {{nts|526.99}} | {{nts|5889}} |{{ETH}} |- |82 |[[Changsha]] | [[File:The Huángxīng Lù Commercial Pedestrian Street in Changsha.jpg|125px]] |{{nts|3093980}} | Qytet Nën-Provincial |{{nts|969}} |{{nts|3193}} |{{CHN}} |- |83 |[[Venzhou]] |[[Skeda:Shopping street in Wenzhou.jpg|125px]] |{{nts|3039439}}<ref name="Wenzhou City, in 2010 the sixth national census data bulletin">{{cite web|title=1103-浙江省温州市2010年第六次全国人口普查主要数据公报: 温州市2010年第六次全国人口普查主要数据公报|url=http://wenku.baidu.com/view/68e6f74d852458fb770b5630|publisher=Baidu|accessdate=3 mars 2014|archive-date=11 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170711083254/https://wenku.baidu.com/view/68e6f74d852458fb770b5630|url-status=dead}}</ref> |Qytet Nën-Provincial |{{nts|1187.88}} |{{nts|1187.88}} |{{nts|2559}} |{{CHN}} |- |} == Burime të jashtme == * [http://www.mongabay.com/igapo/2005_world_city_populations/2005_city_population_01.html Mongabay.com - Popullsia e qyteteve botërore sipas mongabay.com në vitin 2005] == Referime == {{reflist|colwidth=30em}} <references/> [[Kategoria:Lista e qyteteve|!]] [[Kategoria:Lista (gjeografi)|Qytete]] j1yx6fprxz1i8t8e5yc1kgkowzt2z1r 0 15772 2996030 2976540 2026-06-11T16:48:32Z Edukatori 112234 added [[Category:Sociologë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996030 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Fehmi Agani | image = Fehmi Agani.jpg|200px | caption = [[Profesor]], [[Akademik]], [[Filozof]], [[Sociolog]] | name i lindjës = Fehmi Agani | birth_date = [[1932]] | birth_place = [[Gjakovë]], [[Mbretëria Jugosllave]] | death_date = [[6 maj]] [[1999]] | death_place = Afër [[Lipjan]]it, [[Kosovë]] | pseudonym = | nationality = shqiptar | genre = | website = }} '''Fehmi Agani''' ([[Gjakovë]], [[1932]] - Lipjani, [[6 maj]] [[1999]]) ka qenë [[sociolog]] dhe [[politikan]] i Kosovës, çmohej si prijësi mendor LDK-së në vitet '90. Përfaqësonte LDK-në ndër bisedimet ndërkombëtare para luftës së Kosovës, por u vra nga forcat jugollave të sigurisë, gjatë luftës. Është nderuar me urdhrin [[Urdhri Hero i Kosovës|Hero i Kosovës]]. == Biografia == Familja e tij njihej me mbiemrin ''Mullagani'', ishin me prejardhje nga [[Plava]], i ati ishte [[Imami|imam]] në [[Rahoveci|Rahovec]], ndërsa axha i tij Bajrami, në Gjakovë.<ref>{{Cite book|title=Ditari i luftës|author=[[Zekeria Cana]]|date=1999|publisher=Zëri|language=sq}}</ref> U lind në Gjakovë, ku ndoqi dhe mbaroi shkollimin fillor, ndërsa të mesmin e kreu në Prishtinë. Studimet për filozofi i mbaroi në Universitetin e Beogradit. Studimet pasuniversitare në shkencat politike i mbaroi poashtu në Universitetin e Beogradit, duke marrë gradën shkencore Magjistër i shkencave politike me temën Pjesëmarrja e punëtorëve në procesin e vendimmarrjes në Gjermani, më 1965. Gradën doktor i shkencave të sociologjisë e mori në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Prishtinës më 1973, duke mbrojtur me sukses tezën Partitë dhe grupet politike në Shqipëri gjatë Luftës së Dytë Botërore. Në vitin 1951, iu kundërvua politikës së turqizimit të shqiptarëve dhe për herë të parë u konfrontua me PKJ. Edhe pse shumë i ri, u rreshtua në anën e LNÇ-së dhe të aleancës antifashiste. Ngjarjet e mëdha politike, veçanërisht ato të vitit 1981 e këndej, bënë që pikëpamjet dhe qëndrimet e tij politike gjithnjë e më tepër të marrin formën e social-demokracisë moderne perëndimore. Në fund të viteve ’50 dhe në fillim të viteve ’60 punoi profesor i shkollave të mesme në Gjakovë dhe në Prishtinë, ndërsa më vonë gazetar dhe redaktor i politikës së jashtme në gazetën Rilindja. Në vitet ’60 nisi punën ligjërues i sociologjisë në Fakultetin Filozofik, ku luajti një rol të dorës së parë për zgjerimin e mësimdhënies në gjuhën shqipe dhe për zhvillimet e mëvona të përgjithshme shoqërore. Në vitin 1967 u zgjodh drejtor themelues i Institutit Albanologjik të Prishtinës. Më vonë u zgjodh prodekan dhe dekan i Fakultetit Filozofik të Universitetit të Prishtinës. Ishte themelues i Degës së Sociologjisë dhe të Filozofisë në Fakultetin Filozofik dhe i Institutit të Sociologjisë të këtij fakulteti. Ishte kryeredaktor i revistave Studia Humanistica dhe Thema. Në vitin 1978 mori Shpërblimin e Dhjetorit për studimet e tij shkencore. Pas vitit 1981, për shkak të mospajtimeve me vlerësimin dhe me qëndrimet e politikës ndaj demonstratave dhe ndaj çështjes shqiptare në Jugosllavinë e atëhershme, ishte në trysni të përhershme politike, ndërsa më 1984 iu mor e drejta të jepte mësim. Ishte nënkryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe ndër kryesorët në hartimin e dokumenteve të rënëdsishme për Kosovën. Më 1993 u zgjodh anëtar korrespondent, ndërsa më 1996 anëtar i rregullt i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës. Akademik Fehmi Agani ishte bartës i shumë dekoratave, ndër të cilat edhe i Dekoratës Urdhri i Lartë Skënderbeg me të cilën e dekoroi presidenti i Shqipërisë dhe Urdhri i Lidhjes së Prizrenit me të cilën e ka dekoruar kryetari i Kosovës. Për idetë dhe angazhimet e tij për çlirimin e Kosovës, u vra afër Lipjanit nga forcat ushtarake e policore serbe më 6 maj 1999 . Fehmi Agani ishte nënkryetar shumëvjeçar i [[LDK]]-së dhe deputet i Kuvendit të [[Republika e Kosovës|Republikës së Kosovës]] Profesor Agani nga koleget e tij (Akademisë së Kosovës) merrej për demokrat i cili kishte për qëllim demokratizimi e shoqërisë shqiptare në të gjitha lëmitë e jetës. Që nga vitet [[1960|60-ta]] kur ishe paraqitur me argumentim e së drejtës së Republikës së Kosovës e deri me vrasjen e tij, Agani e kishte vënë gjithë krijimtarinë e tij në shërbim të projektimit, të argumentimit dhe të realizimit të këtij qëllimi. Kështu ai ishte pjesëmarrës aktiv në politiken e Kosovës në vitet [[1990|-ta]]. Duke pasë studiuar për filozofi, specializuar në shkencat sociologjike dhe politike, doktoruar në këto shkenca, F. Agani, pas një përvoje si arsimtar i filozofisë dhe i lëndëve të afërta në shkollat e mesme të Prishtinës, kishte vazhduar si gazetar dhe komentator i politikës së jashtme në gazetën Rilindja, për t’iu kthyer sërish arsimit - tani në rrafshin universitar si ligjërues, docent e profesor i sociologjisë dhe i sociologjisë politike, po edhe i lëndëve të afërta me to, duke u bërë njëherësh dhe themelues i Degës së Filozofisë e Sociologjisë në Universitetin e Prishtinës, po edhe një nga ndërtuesit kryesorë të Universitetit në tërësi. == Veprimtaria == Veprimtarinë e frytshme prej arsimtari universitar Fehmiu e kishte nisur para Plenumit të Brioneve, që shënoi kthesë në zhvillimet politike në ish-Jugosllavi dhe sidomos në Kosovë. Pikërisht në atë kohë të çlirimit të energjive krijuese të shqiptarëve shquhet roli i grupit të intelektualëve që përpiqeshin që ato energji t‘i kanalizonin në drejtime pozitive. Fehmiu ishte ndër ata që shquheshin posaçërisht qoftë sa i përket angazhimit për demaskimin e shtypjes barbare të ushtruar mbi shqiptarët, qoftë edhe më shumë në kërkimin e hapësirave të reja për zgjerimin e të drejtave shoqërore dhe kombëtare të shqiptarëve me synim barazimin me të tjerët në ish-Jugosllavi. Gjurmët e angazhimit të tij hetohen në disa drejtime teorike dhe praktike, një veprimtari që e mishëron teorin dhe praktikë dhe e bën gati të pamundshëm ndarjen e tyre. # Në drejtimin politik - në kërkimin e rrugëve për përparim institucional të këtyre të drejtave, krijimin e klimës politike dhe pastaj edhe të kërkesave juridike-kushtetuese për avancimin e statusit të Kosovës në kuadër të federatës jugosllave.( vitet 1967) # Në ndërtimin e mëtejmë të rrjetit të shkollave të larta dhe të fakulteteve, për të kaluar në organizim universitar me mësim të plotë në gjuhën shqipe. # Në themelimin dhe ngritjen e institucioneve shkencore. Më 1967 Fehmi Agani qe emëruar drejtor i Institutit të sapo ri-themeluar [[Institutit Albanologjik në Prishtinë|Albanologjik në Prishtinë]]. # Në angazhimin për hapjen e komunikimit të shqiptarëve të ish-Jugosllavisë me shqiptarët e tjerë, posaçërisht me Shqipërinë. # Në situatën e re të Kosovës në federatën jugosllave, pas Amendamenteve kushtetuese dhe Kushtetutës së vitit 1974. # Në rritjen e infrastrukturës së brendshme të institucioneve të Kosovës dhe të cilësisë e gjerësisë së punës brenda tyre. Pas Demonstratave të vitit 1981 përjashtohet nga shoqëria komuniste dhe i merret e drejta e ligjërimit. # Në fillim të viteve ´90 Fehmiu është në kreun e lëvizjes së madhe politike për pavarësinë e Kosovës, në udhëheqjen e ngushtë të LDK-së (nënkryetar dhe "lapsi" i LDK-së) # Në hartimin e të gjitha dokumenteve të rëndësishme për lëvizjen politike në Kosovë në dekadën e fundit, sidomos në hartimin e atyre dokumenteve që kanë peshë dhe vlerë ndërkombëtare. # Në ndërtimin dhe selitjen e raporteve sa më të afërta midis grupeve dhe partive në Kosovën e viteve ’90. Agani ishte aktiv me "lapsë" dhe trup e shpirt në ngjarjet politike që ndodhnin në Kosovë në vitet [[1990|90-ta]], ndër të cilat duhet vequar ngjarjet si: [[Deklarata e Pavarësisë]], [[Kushtetuta e Republikës së Kosovës]], [[Referendumi për Pavarësi]] dhe në ndërtimin e institucioneve të Kosovës në bazë të zgjedhjeve presidenciale e parlamentare të Republikës së Kosovës të vitit [[1992]]. Më [[6 maj]] [[2004]] nga ana e kryetarit të Kosovës shpallet "Hero i Kosovës". == Veprimtaria shkencore == Vitet e hershme të 60-ta : Gjatë gjithë kësaj kohe ai punonte në projektin për shoqërinë civile, njëherësh me pretendime teorike dhe me zbatime konkrete në shoqërinë kosovare dhe shqiptare në përgjithësi. Në këtë drejtimi ai kishte pregatitur disa libra të cilat përshkak të luftës nuk arriti të i botoj në vitin [[1999]]. Vitet e 60-ta : Punime sociologjiko-politike për proceset e participimit të punëtorëve në drejtimet e ndërmarrjeve (Mitbestimmung) në Gjermani. Këto punime janë publikuar në revista të ndryshme në serbokroatisht. Punime hulumtuese-shkencore për proceset shoqërore-politike në Shqipëri gjatë Luftës II Botërore, sidomos në studimin e veprimtarisë së partive politike. [[Skeda:Fehmiagani.jpg|thumb|left|200px|Prof. Dr. Fehmi Agani]] Vitet e 70-ta : Shkrime më ngushtësisht sociologjiko-teorike, përfshirë dhe tekste për nevoja të shkollave. Vitet e 80-ta : Projekti i studimit të historisë së mendimit sociologjik. Rezultat i pjesërishëm i kësaj pune është libri i vetëm i atij lloji ndër ne ''Në rrjedha të mendimit sociologjik'' i botuar më 1990. Dorëshkrime në tërësi librin rreth 200 faqesh të hartuar për nevoja të instancave shqiptare. Vitet e 90-ta : Argumentimet dhe shpjegimet shkencore politike të të drejtave shqiptare dhe të Kosovës në raport me sllavët e jugut përreth, projektimet e lëvizjeve konkrete politike përbrenda shoqërisë sonë, projektimet dhe argumentimet e pavarësisë shtetërore dhe shtetformuese të Kosovës dhe në mbrojtjen dhe përhapjen e këtyre ideve ; ana tjetër dhe gati paralele me këtë ka të bëjë me çështjet e organizimit të jetës shoqërore, përgjithësisht me organizimin e shoqërisë civile dhe me proceset e demokratizimit. Pas vdekjes : Është botuar një përmbledhje e punimeve të tij e titulluara "Pavarsia - Gjasa dhe Shpres". Prodhimtaria shkencore-intelektuale e Fehmi Aganit është shkruar pjesën më të madhe në gjuhën shqipe. Për një pjesë ajo është hartuar serbisht, por ka dhe shkrime që janë ruajtur në përkthim anglisht. Në vitin 2002, në 70-vjetorin e lindjes së tij, Shtëpia botuese Dukagjini botoi Veprat në 8 vëllime : * Vepra 1, Në rrjedha të mendimit sociologjik, f. 1-375. * Vepra 2, Për shoqërinë civile, f. 1-411. * Vepra 3, Demokracia, kombi, vetëvendosja, f. 1-376. * Vepra 4, Partitë dhe grupet politike në Shqipëri (1939-1945), f. 1-486. * Vepra 5, Sindikatat gjermane dhe shkrime të tjera, f. 1-304. * Vepra 6, Gjuha e dhunës dhe zëri i arsyes, f. 1-437. * Vepra 7, Pavarësia- gjasa dhe shpresë, f. 1-487. * Vepra 8, Intervista, reagime, f. 1-386. == Vrasja == Rrethanat e vrasjes së Aganit nga ana [[Doktrinës së shenjtë serbe]], mbeten të paqarta. Më 6 maj 1999, Agani, së bashku me familjen e tij, tentoi të linte Kosovën me tren. Në kufirin me Maqedoninë, treni u kthye mbrapsht. Diku afër Fushë Kosovës, policia ndaloi trenin dhe urdhëroi të zbrisnin të gjithë. Dëshmi të ndryshme të botuara në shtyp thonë se Agani u mor ose në një autobus së bashku me burra të tjerë shqiptarë, ose i vetëm me policët brenda një makine private. Kufoma e tij u gjend të nesërmen buzë një rruge gjithë baltë, pranë Lipjanit. Qeveria serbe ngriti pretendimin se Agani është vrarë nga UÇK-ja, në mënyrë që ta pengonin të luante rolin e negociatorit midis Rugovës e qeverisë serbe. Një deklaratë e policisë e publikuar më [[7 maj]] [[1999]], tha : ''Hamendësohet se terroristët e të ashtuquajturës UÇK e kanë mbajtur Aganin të izoluar me synimin për të penguar angazhimin e tij në negociatat midis Rugovës dhe qeverisë së Serbisë. Kur Rugova u nis për në Romë, ata nuk kanë pasur interes për ta mbajtur më tej të izoluar, kështu që e vranë. Ky akt terrorist mund të interpretohet pa asnjë dyshim si një konfirmim i vendimit tashmë të shpallur të UÇK-së për të bërë të njëjtën gjë edhe me zotin Ibrahim Rugova''<ref>Nga : '''[[Human Rights Watch|HRW]]''' - artikulli : [http://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/ UNDER ORDERS: War Crimes in Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080214174839/http://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/ |date=14 shkurt 2008 }}</ref>. == Tituj të veprave == * ''[[Në rrjedha të mendimit sociologjik]]'' - Vepra I 1990 ISBN 9951-05-000-X dhe ISBN 9951-05-001-8 * ''[[Për shoqërinë civile]]'' - Vepra II ISBN 9951-05-000-X dhe ISBN 9951-05-002-6 * ''[[Demokracia, Kombi, Vetëvendosja]]'' - Vepra III ISBN 9951-05-000-X dhe ISBN 9951-05-003-4 * ''[[Partitë dhe grupet politike në Shqipëri gajtë luftës së dytë botërore]]'' (1939 - 1945)- Vepra IV ISBN 9951-05-000-X dhe ISBN 9951-05-004-2 * ''[[Sindikatat Gjermane dhe shkrime tjera]]'' - Vepra V ISBN 9951-05-000-X dhe ISBN 9951-05-005-0 * ''[[Gjuha e dhunës dhe zëri i arsyes]]'' - Vepra VI ISBN 9951-05-000-X dhe ISBN 9951-05-006-9 * ''[[Pavarësia gjasa dhe shpresë]]'' - Vepra VII ISBN 9951-05-000-X dhe ISBN 9951-05-007-7. * ''[[Intervista, reagime]]'' - Vepra VIII ISBN 9951-05-000-X dhe ISBN 9951-008-5. == Mirënjohjet == * [[Urdhri Hero i Kosovës]] * [[Medalja e Artë e Pavarësisë]] * [[Medalja e Artë e Lidhjes së Prizrenit]] === Tituj shkencorë === * Studiues i diplomuar i Filozofis - 1959, [[Universiteti i Beogradit]]<ref name="IA">>[https://web.archive.org/web/20070928165603/http://www.albanisches-institut.ch/pdf/text50.pdf SHKENCËTAR DHE PERSONALITET I GJITHANSHËM] - [[Rexhep Ismajli]] dhe [[Eqrem Basha]] - internet prill 2007</ref> * Magjistër i Shkencave Politike - 1965, [[Universiteti i Beogradit]]<ref name="IA" /> * Doktor i Shkencave Sociologjike - 1973, [[Fakulteti Filozofik Prishtinë]]<ref name="IA" /> * Profesor universitar [[Universiteti i Prishtinës]]<ref name="IA" /> * Akademik i Akademisë së Arteve dhe Shkencave të Kosovës == Referime == {{reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://edition.cnn.com/WORLD/europe/9903/29/nato.attack.02/index.html CNN - NATO says prominent Kosovo leaders executed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191028203246/http://edition.cnn.com/WORLD/europe/9903/29/nato.attack.02/index.html |date=28 tetor 2019 }} - {{en}} * [http://www.independent.ie/world-news/death-squads-go-door-to-door-executing-kosovo-intel-lectuals-416731.html Death squads go door to door `executing' Kosovo intel lectuals] - {{en}} * [http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=/archive/1999/05/09/wkos409.html Kosovo peace envoy killed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050906085251/http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1999%2F05%2F09%2Fwkos409.html |date=6 shtator 2005 }} - {{en}} * [http://www.highbeam.com/doc/1P1-22106263.html The Suspended Flight of a Kosovo Dove; Peacemaker Fehmi Agani's Family Tells of His Final Days]{{Lidhje e thyer}} - {{en}} * [https://archive.today/20130111005303/www.highbeam.com/doc/1P1-21463236.html Highlights of the AAP newsfile, Tuesday morning] - {{en}} * [http://www.nrc.nl/W2/Nieuws/1999/03/29/Vp/agani050698.html Albanese leiders geëxecuteerd] * Revista [http://www.pasqyra.com/arkivi/2002/01072002/faqe/mbiveprimtarineefehmiaganit.htm PASQYRA] * [https://web.archive.org/web/19990508122303/http://www.salon.com/news/1999/03/31newsa2.html Milosevic revokes Kosovo's autonomy] - {{en}} * [https://web.archive.org/web/20071007122208/http://www.svoboda.org/archive/crisis/kosovo/0599/ll.051099_6.asp Liberty Live - Фехми Агани, второй человек в партии Демократический Союз Косово - был убит 7 мая] {{Fehmi Agani}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Fehmi Agani]] [[Kategoria:Lindje 1932]] [[Kategoria:Vdekje 1999]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjakova]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Akademikë shqiptarë]] [[Kategoria:Hero i Kosovës]] [[Kategoria:Politikanë të Lidhjes Demokratike të Kosovës]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Anëtarë të Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Beogradit]] [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] rfbs87gv3kudbtg5kvjls8n9orj8vs5 0 24712 2996171 2993171 2026-06-12T11:09:38Z Ehrlich91 34047 2996171 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''Bixhovë''' | native_name = Биџево | settlement_type = Fshat | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = |Stema_gjerësia = | image_skyline = Воздушен поглед на дел од Биџево 2.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni jugperëndimor (Maqedoni)|Jugperëndimor]] |Komuna = [[Komuna e Strugës|Strugë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = 546 | population_total_viti = 2002 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = Bixhovas |Krahina = |Lartësia = 694 |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = 6338 |Prefiksi = (46) 708 | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=41 | gjer_m=13 | gjer_s=48 | gjer_dr =N | gjat_g=20 | gjat_m=41 | gjat_s=53 | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} '''Bixhovë''', ({{lang-mk|Биџево/Bidževo}}) është fshat në [[Komuna e Strugës|komunën e Strugës]], [[Republika e Maqedonisë|Maqedoni]]. == Gjeografia == Bixhova është fshat në rrethinën e Strugës. Fshati shtrihet 6&nbsp;km larg qytetit. Bën pjesë në grupin e fshatrave të vogla dhe është një fshat i cili ka filluar të popullohet gjatë viteve të 50-ta. Afër 50% e banorëve ndodhen në mërgim së bashku me familjet, gjë kjo që ka ndikuar në numrin e pakët të banorëve. Fshati shtrihet në ultësirë dhe paraqet një tokë të mirë për zhvillimin e bujqësisë. == Demografia == Sipas të dhënave statistikore të vitit 2002, fshati ka 546 banorë nga të cilët shumica janë Shqiptarë.<ref name="stat">[http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf Regjistrimi Kombëtar i Maqedonisë, 2002 (sipas etnitetit, gjinisë, përkatësisë fetare, dhe gjuhës)] {{mk}} {{en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Kombësia !! Banorë !! % |- | Shqiptarë || 421 || 77.1 % |- | Sllavo-maqedonas || 118 || 21.6 % |- | Të tjerë || 7 || 1.3 % |} <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> <!-- == Historia == --> <!-- == Shih edhe == --> == Burimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == *[http://www.fallingrain.com/world/MK/00/Bidzovo.html vendndodhja] {{Komuna e Strugës}} [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Përlepit]] [[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]] [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Strugës]] {{MKD-gjeo-cung}} ccn9xuxyk8u1phq5nmkibwhg7glznst 0 27048 2996060 2715056 2026-06-11T21:02:08Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Kafkë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996060 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Human skull front simplified (bones).svg|thumb|220px|Kafka e njeriut (përballë)]] [[Skeda:740px-Human skull side simplified (bones)111.jpg|thumb|222px|Kafka e njeriut (anash)]] '''Kafka''' është skeleti i kokës. Në fjalorin e gjuhës shqipe ''Kafka'' është: Tërsia e [[Eshtrat|kockave]] të kokës që e rrethojnë [[sistemi nervor qendror|trutë]], kupa e kokës, kapaku i kokës, rrashti i kresë apo koka e një të vdekuri, e zhveshur nga mishrat <ref>[[Fjalor i Gjuhës së Sotme Shqipe]] - [[Tiranë]], [[1980]]</ref>. [[Skeda:Gray188.png|Kafka ( anash )|right|thumb]] == Ndarja e eshtrave të kokës te njeriu == * Skeleti është i ndarë në dy pjesë: * [[Eshtrat e njeriut|Eshtrat]] kraniale (cranium) * [[Eshtrat e njeriut|Eshtrat]] e fytyrës ==== [[Eshtrat e njeriut|Eshtrat]] kraniale(cranium) ==== [[Eshtrat e njeriut|Eshtrat]] kraniale formojnë një hapsirë topthore e mbuluar me [[Eshtrat e njeriut|eshtrat]] të cilat i japin formën dhe që e mbron trurin. [[Skeleti i njeriut|Skeleti]] kranial përbëhet prej disa copa [[Eshtrat e njeriut|eshtrash]]: * '''Ashti ballor (os frontales)''' përbën pjesën e përparme të kafkës. Kjo pjesë mbulon dy sytë dhe hapsirën e hundës. Në këtë asht ka zbaztira të cilat quhen sinuse ballore të cilat janë të lidhura me hapsirën hundore. Këto sinuse bashkarisht me sinuset e tjera janë shumë afër hundës quhen sinuse paranazale të kafkës. * '''Ashti muror (os parietale)''' Ky asht e nderton pjesen e mesme te kubës se kafkës.Ne vijën e mesme ajo nyjëzohet me ashtin rrashtor në të kundërtën me të ashtuquajturën sutura sagitalis. Ky asht ka trajtën e një pllake katëransore, konvekse nga ana e jashtme. Pjesa më konvekse e saj quhet "tuber parietale". * '''Ashti tëmthor (os temporale)''' prërbën pjesët anësore të eshtrave të kafkës. Këtu bën pjes sinusi mastoid I cili është I specializuar për kanalet e veshit, lodren e veshit si dhe gjith veshin e brendshëm dhe veshin e mesëm. * '''Ashti sitor (os ethmoidal)''' është shumë I leht dhe thyhet leht, gjendet në mes të syve. Ky lloj ashti merr pjesë si mur I mesëm ne dy zbraztirat e syve.Gjithashtu ka disa dhoma ajrore që është pjesë e sinuseve paranazal. përbën edhe pjesën më të madhe të murit. * '''Ashti pykor (os sphenoidales)''' gjendet në bazën e kafkës para dy eshtrave temporale. * '''Ashti zverkor (occipitale)''' paraqet pjesën e pasme të kafkës. Në pjesën bazë të këtij ashti gjendet një vrimë e madhe që quhet (foramen magnum) në të cilën lidhet palca kurrizore me trurin. ==== [[Eshtrat e fytyrës]] ==== [[Eshtrat e njeriut|Eshtrat]] e [[Eshtrat e fytyrës|fytyrës]] (pjesa e skeletit të fytyrës) përbëhet prej 15 eshtra: * [[Nofulla e poshtme]] * [[Nofulla e sipërme]] * [[Ashti mollzor]] * [[Ashti i hundës]] * [[Ashti i lotit]] * [[Vomeri]] * [[Guaska e hundës]] * [[Ashti i qjellzës]] * [[Ashti i nengjuhes]] == Shiko edhe == :[[Eshtrat e njeriut]] :[[Skeleti i njeriut]] :[[Vertebra]] :[[Kafazi i krahërorit të njeriut]] == Burim i të dhënave == <references /> == Lidhje të jashtme == {{Tiparet anatomike të njeriut}} [[Kategoria:Skeleti i njeriut]] [[Kategoria:Anatomi e njeriut]] [[Kategoria:Kafkë]] o78t9dldvu60n13wpk1wnwyrteovtbo 0 31908 2996032 2993276 2026-06-11T18:34:35Z Ehrlich91 34047 2996032 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''{{PAGENAME}}''' | native_name = Цапари | settlement_type = Fshat | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = |Stema_gjerësia = | image_skyline = Воздушен поглед на Цапари.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni i Pellagonisë|Pellagonia]] |Komuna = [[Komuna e Manastirit|Manastir]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = | population_total_viti = 2002 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = |Krahina = |Lartësia = |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = |Prefiksi = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjer_dr =N | gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} <!-- == Gjeografia == --> <!-- == Demografia == --> <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> <!-- == Historia == --> <!-- == Shih edhe == --> <!-- == Burimet == --> {{reflist}} <!-- == Lidhje të jashtme == --> {{Komuna e Manastirit}} [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Manastirit]] {{MKD-gjeo-cung}} tpv71rzmt7s1yqaajmoyhca406b2day 0 36641 2996074 2350273 2026-06-11T22:15:40Z Qendrimi15 122927 2996074 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Vorarlberg | settlement_type = [[Shtetet e Austrisë|Shtet federal]] | image_flag = Flag of Vorarlberg (state).svg | image_seal = Vorarlberg CoA.svg | image_map = Vorarlberg in Austria.svg | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{AUT}} | seat_type = Kryeqyteti | seat = [[Bregenz]] | governing_body = [[Landtagu i Vorarlbergut]] | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Markus Wallner]] | leader_party = [[Partia e Njerëzve të Austrisë|ÖVP]] | area_total_km2 = 2533.84 | area_total_sq_mi = 978.32 | population_total = 401,674 | population_as_of = 1 janar 2022 | population_density_km2 = 158.524 | population_density_sq_mi = 410.575 | demographics_type1 = GDP | demographics1_footnotes = <ref>{{cite web | url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en | title=EU regions by GDP, Eurostat|access-date=18 shtator 2023|website=www.ec.europa.eu|language=en}}</ref> | demographics1_title1 = Gjithsej | demographics1_info1 = €23.214 trilion (2024) | demographics1_title2 = Per capita | demographics1_info2 = €56,482 (2024) | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | blank_name_sec1 = [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|HDI]] (2022) | blank_info_sec1 = 0.917<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web |title=Sub-national HDI – Area Database |url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |publisher=Global Data Lab |access-date=2018-09-13 |language=en}}</ref><br/>{{color|green|very high}} · [[Lista e shteteve austriake sipas Indeksit të Zhvillimit Njerëzor|6-të nga 9]] | website = {{URL|http://vorarlberg.at/}} }} '''Vorarlberg''' ({{IPA-de|ˈfoːɐ̯ʔarlbɛrk}}) është [[Shtetet e Austrisë|shteti federal]] (''Bundesland'') më perëndimor i [[Austria|Austrisë]]. Ajo ka sipërfaqen e dytë më të vogël gjeografike pas [[Vjena|Vjenës]], dhe megjithëse ka popullsinë e dytë më të vogël, ajo gjithashtu ka dendësinë e dytë më të lartë të popullsisë (gjithashtu pas Vjenës). Kufizohet me tri shtete: [[Gjermania]] ([[Bavaria]] dhe [[Baden-Württemberg]] përmes [[Liqeni i Bodenit|Liqenit të Bodenit]]), [[Zvicra]] ([[Kantoni Graubünden|Grisons]] dhe [[St. Gallen]]) dhe [[Lihtenshtajni]]. I vetmi shtet austriak që ndan një kufi me Vorarlberg është [[Tiroli]] në lindje. Kryeqyteti i Vorarlbergut është [[Bregenz]] (29,698 banorë), megjithëse [[Dornbirn]] (49,845 banorë) dhe [[Feldkirch]] (34,192 banorë) kanë popullsi më të madhe.<ref>{{Cite web|url=http://bevoelkerung.at/bundesland/vorarlberg|title=Vorarlberg Bevölkerung, Einwohner, Fläche|website=bevoelkerung.at|access-date=2019-02-08|language=de}}</ref> Vorarlbergu është gjithashtu i vetmi shtet në Austri ku dialekti lokal nuk është [[Gjuha bavareze|austro-bavarishtja]], por më tepër një [[Gjuha alemaniko-gjermane|dialekt alemanik]]; prandaj ka shumë më tepër të përbashkëta kulturore me (historikisht) [[Zvicra gjermanishtfolëse|Zvicrën gjermanishtfolëse]] alemanike, [[Lihtenshtajni]]n, [[Baden-Württemberg]], [[Svabia Bavareze|Svabinë Bavareze]] dhe [[Alzasa|Alzasën]] sesa me pjesën tjetër të Austrisë, [[Bavaria|Bavarinë]] juglindore dhe [[Tiroli Jugor|Tirolin Jugor]]. Vorarlbergu është në një masë të madhe malor dhe dy të tretat e shtetit ndodhen mbi 1,000 m lartësi. Rreth 37% (97,000 hektarë ose 240,000 akra) e sipërfaqes së tij është pyll.<ref>{{Cite web|title=Daten und Fakten |url=https://www.waldverein.at/wald-in-vorarlberg/daten-und-fakten/|access-date=2020-07-30|publisher=Waldverein|language=de}}</ref> == Etimologjia == ''Vorarlberg'' fjalë për fjalë do të thotë 'përballë malit Arl'. Emri ''Arl'' ose ''Arlberg'' mund të gjurmohet që nga viti 1218 në shqiptime të ndryshme (''Arle, Arlen, Mons Arula, Arlenperge'') dhe rrjedh nga shkurret e shumta të Arlenit atje, të ashtuquajturat pisha malore.<ref>{{Cite web|title=Geschichte der Arlberg-Region in Österreich|url=http://www.arlberg-panoramacamping.at/arlberg/geschichte.php|access-date=2020-07-30|website=www.arlberg-panoramacamping.at|language=de}}</ref> Nofka e tij është ''Ländle'' ('tokë e vogël'). Korniza e referencës për këtë ishte qarku shumë më i madh dhe më i populluar i [[Qarku i Tirolit|Tirolit]], nga i cili rrethi i vogël në perëndim të Arlbergut u përpoq të shkëputej. Në vitin 1861, Vorarlbergu më në fund u ngrit në një tokë kurorë me parlamentin e vet shtetëror. Gjatë rrugës për shkëputjen nga Tiroli, identifikimi me ''Ländle'' mbeti me rëndësi të madhe.<ref>{{Cite web |date=2016-05-07 |title=War Vorarlberg immer schon ein "Ländle"?|url=https://themavorarlberg.at/kultur/war-vorarlberg-immer-schon-ein-laendle |access-date=2020-07-30 |website=Thema Vorarlberg |language=de }}</ref> == Gjeografia == == Demografia == == Religjioni == == Ekonomia == == Kultura == == Historia == == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [http://vorarlberg.at/ Faqja zyrtare] (Gjermanisht) * [https://www.vorarlberg.travel/ Turizmi] (Gjermanisht) {{Shtetet e Austrisë}} [[Kategoria:Shtete në Austri]] dslfrok7xtxxi2im5y7dhp31ne8qaqs 0 38439 2996070 2373706 2026-06-11T21:50:30Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996070 wikitext text/x-wiki {{Ky artikull|Ky artikull merret me [[komuna|komunën]], për [[qyteti]]n shiko: '''[[Budua]]'''}} {{Infobox settlement | settlement_type = Komunë |Emri = Budua | image_seal = Flag of Budva, Montenegro.svg | image_map = Budva-Position.PNG | image_skyline = Budva-grb.gif | population_total = 15.909 |Dendësia = 130,40 |Sipërfaqja = 122 |Shteti = Mali i Zi |Qarku = |Adresa e kuvendit = | postal_code = |Prefiksi = +382 | website = [http://www.budva.cg.yu/ budva.cg.yu] |Kryetari i Bashkisë = |Partia udhëheqëse = |Shënim = }} '''Komuna Budua''' është njësi adminitrative e nivelit lokal në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Qendra e njësis është qyteti [[Budua]]. == Pak histori == == Ekonomia == == Demografia == Sipas rezultateve preliminare të regjistrimit të popullsisë së vititi 2011, komuna e Buduës ka pasur 19170 banorë me 6982 ekonomi familjare dhe 24002.<ref>[http://www.monstat.org/cg/page.php?id=387&pageid=322 Zavod za statistiku Crne Gore - MONSTAT<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref> == Kultura == == Politika == == Shiko edhe këtë == {{Komuna në Mal të Zi}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.budva.com/ Budva Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210211024052/http://www.budva.com/ |date=11 shkurt 2021 }} * [https://web.archive.org/web/20070124224407/http://www.tob.cg.yu/ Budva Tourism Organization] * [https://web.archive.org/web/20081001215656/http://www.destination-montenegro.com/budva.htm Destination-Montenegro.com] * [http://www.visit-montenegro.com/cities-budva.htm Visit-Montenegro.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070321065358/http://www.visit-montenegro.com/cities-budva.htm |date=21 mars 2007 }} * [https://web.archive.org/web/20060711183246/http://www.photo-montenegro.com/home.php?akcija=rezpret&fKategorija=Budva Photo-Montenegro.com] * [https://web.archive.org/web/20060518112134/http://rivijera.net/ Budva Tourist Guide] * [https://web.archive.org/web/20070321032401/http://www.visit-montenegro.org/ National Tourism Organization of Montenegro] * [https://web.archive.org/web/20080926174816/http://www.rastko.org.yu/rastko-bo/ Foundation for Culture and Tradition of Boka Kotorska "Project Rastko-Boka"] * [https://web.archive.org/web/20080916110935/http://rastko.users.cg.yu/ Foundation Rastko-Boka News] ==Referime== {{ref}} {{Commonskat|Budva, Montenegro|{{PAGENAME}}}} [[Kategoria:Komuna në Mal të Zi]] {{MNE-gjeo-cung}} cyg2jtsmor5fc4xrexyj514lo5nnqfl 0 38682 2995997 2891213 2026-06-11T14:25:46Z Doko28483691 175472 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Marriages and family" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1355982020|Svante Arrhenius]]" 2995997 wikitext text/x-wiki [[File:Svante Arrhenius 01.jpg|thumb|right|200px|Svante Arrhenius (1909)]] '''Svante August Arrhenius''' u lind më [[19 shkurt]] [[1859]] në [[Gut Wik]] afër [[Uppsala]], [[Suedi]] dhe ndërroi jetë më [[2 tetor]] [[1927]] në [[Stockholm]] ishte kimist dhe fizikan [[suedez]].Ai propozoi ne vitin 1880 teorine e pare per nje shpjegim te sakte te percjellshmerise se tretersirave.Arrheniusi shkroi tezen e doktorates pikerisht per percjellshmerine elektrike te tretesirave,pra mbi elektrolitet.Per fat te keq drejtuesi i temes dhe kolegji i profesoreve nuk u binden nga argumenat e dhene, keshtu qe teoria e tij u shperfill madje dhe u tall nga pjesa me e madhe e komunitetit shkencor.Vetem shume vone u pranua njezeri dhe Arrheniusi u vleresua me cemimin nobel per kimine ne vitin 1903. Ai ishte martuar dy here: me 1894 me Sofia Rudbek,me te cilen beri nje djale dhe me 1905 me Maria Johanson me te cilen beri nje djale dhe dy vajza. [[Kategoria:Kimistë suedezë]] [[Kategoria:Lindje 1859]] [[Kategoria:Vdekje 1927]] [[Kategoria:Çmimi Nobel për Kimi]] == Martesat dhe familja == Ai u martua dy herë, herën e parë ish-nxënësen e tij Sofia Rudbeck (1894–1896), me të cilën pati një djalë, {{Interlanguage link|Olof Arrhenius|sv||fr|Olof Vilhelm Arrhenius}}, dhe pastaj te Maria Johansson (1905–1927), me të cilën pati dy vajza dhe një djalë. Arrhenius ishte gjyshi i bakteriologes Agnes Wold, <ref>{{Cite web |date=1 February 2011 |title=Mot bacillskräck och gubbvälde |trans-title=Against bacillus fear and old man rule |url=http://fof.se/tidning/2011/2/mot-bacillskrack-och-gubbvalde |access-date=17 December 2022}}</ref> kimistit Svante Wold, <ref>{{Cite web |title=Svante Wold |url=https://www.umu.se/personal/svante-wold/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118180926/https://www.umu.se/personal/svante-wold/ |archive-date=18 January 2021 |access-date=31 October 2020 |website=www.umu.se |language=sv}}</ref> dhe biogjeokimistit [[Oqeanografia|të oqeaneve]] {{Interlanguage link|Gustaf Arrhenius (oceanographer)|sv|Gustaf Arrhenius|fr|Gustaf Olof Svante Arrhenius|ru|Аррениус, Густаф Олоф Сванте|zh|古斯塔夫·阿伦尼乌斯}} <ref>{{Cite journal |last=Arrhenius |first=O. |date=January 1923 |title=Statistical Investigations in the Constitution of Plant Associations |journal=Ecology |volume=4 |issue=1 |pages=68–73 |bibcode=1923Ecol....4...68A |doi=10.2307/1929275 |jstor=1929275}}</ref> Svante Thunberg, babai i aktivistes klimatike [[Greta Thunberg]] dhe kushëri paraardhës i Arrhenius, është emëruar sipas tij. <ref name="House">Greta Thunberg, Svante Thunberg, Malena Ernman, Beata Ernman, ''Our House is on Fire: Scenes of a Family and a Planet in Crisis'' (Penguin Publishing Group, 17 March 2020), {{ISBN|978-0525507376}}, p. 141</ref> h350jjoyu0by5jzmgw3o0gyx8pby1oj 2995999 2995997 2026-06-11T14:36:30Z Doko28483691 175472 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Works" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1355982020|Svante Arrhenius]]" 2995999 wikitext text/x-wiki [[File:Svante Arrhenius 01.jpg|thumb|right|200px|Svante Arrhenius (1909)]] '''Svante August Arrhenius''' u lind më [[19 shkurt]] [[1859]] në [[Gut Wik]] afër [[Uppsala]], [[Suedi]] dhe ndërroi jetë më [[2 tetor]] [[1927]] në [[Stockholm]] ishte kimist dhe fizikan [[suedez]].Ai propozoi ne vitin 1880 teorine e pare per nje shpjegim te sakte te percjellshmerise se tretersirave.Arrheniusi shkroi tezen e doktorates pikerisht per percjellshmerine elektrike te tretesirave,pra mbi elektrolitet.Per fat te keq drejtuesi i temes dhe kolegji i profesoreve nuk u binden nga argumenat e dhene, keshtu qe teoria e tij u shperfill madje dhe u tall nga pjesa me e madhe e komunitetit shkencor.Vetem shume vone u pranua njezeri dhe Arrheniusi u vleresua me cemimin nobel per kimine ne vitin 1903. Ai ishte martuar dy here: me 1894 me Sofia Rudbek,me te cilen beri nje djale dhe me 1905 me Maria Johanson me te cilen beri nje djale dhe dy vajza. [[Kategoria:Kimistë suedezë]] [[Kategoria:Lindje 1859]] [[Kategoria:Vdekje 1927]] [[Kategoria:Çmimi Nobel për Kimi]] == Martesat dhe familja == Ai u martua dy herë, herën e parë ish-nxënësen e tij Sofia Rudbeck (1894–1896), me të cilën pati një djalë, {{Interlanguage link|Olof Arrhenius|sv||fr|Olof Vilhelm Arrhenius}}, dhe pastaj te Maria Johansson (1905–1927), me të cilën pati dy vajza dhe një djalë. Arrhenius ishte gjyshi i bakteriologes Agnes Wold, <ref>{{Cite web |date=1 February 2011 |title=Mot bacillskräck och gubbvälde |trans-title=Against bacillus fear and old man rule |url=http://fof.se/tidning/2011/2/mot-bacillskrack-och-gubbvalde |access-date=17 December 2022}}</ref> kimistit Svante Wold, <ref>{{Cite web |title=Svante Wold |url=https://www.umu.se/personal/svante-wold/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118180926/https://www.umu.se/personal/svante-wold/ |archive-date=18 January 2021 |access-date=31 October 2020 |website=www.umu.se |language=sv}}</ref> dhe biogjeokimistit [[Oqeanografia|të oqeaneve]] {{Interlanguage link|Gustaf Arrhenius (oceanographer)|sv|Gustaf Arrhenius|fr|Gustaf Olof Svante Arrhenius|ru|Аррениус, Густаф Олоф Сванте|zh|古斯塔夫·阿伦尼乌斯}} <ref>{{Cite journal |last=Arrhenius |first=O. |date=January 1923 |title=Statistical Investigations in the Constitution of Plant Associations |journal=Ecology |volume=4 |issue=1 |pages=68–73 |bibcode=1923Ecol....4...68A |doi=10.2307/1929275 |jstor=1929275}}</ref> Svante Thunberg, babai i aktivistes klimatike [[Greta Thunberg]] dhe kushëri paraardhës i Arrhenius, është emëruar sipas tij. <ref name="House">Greta Thunberg, Svante Thunberg, Malena Ernman, Beata Ernman, ''Our House is on Fire: Scenes of a Family and a Planet in Crisis'' (Penguin Publishing Group, 17 March 2020), {{ISBN|978-0525507376}}, p. 141</ref> == Vepra == * 1884, ''Recherches sur la conductibilité galvanique des électrolytes'', disertacion doktorature, Stokholm, Shtëpia botuese Mbretërore, PA Norstedt & Söner, 155 faqe. * 1896a, ''Ueber den Einfluss des Atmosphärischen Kohlensäurengehalts auf die Temperatur der Erdoberfläche'', në Proceedings of the Royal Swedish Academy of Science, Stokholm 1896, Vëllimi 22, I N. 1, faqet 1–101. * 1896b, ''[http://www.rsc.org/images/Arrhenius1896_tcm18-173546.pdf Mbi Ndikimin e Acidit Karbonik në Ajër mbi Temperaturën e Tokës]'', Revista Filozofike dhe Revista e Shkencës në Londër, Edinburg dhe Dublin (seria e pestë), Prill 1896. vëll. 41, faqet 237–275. * 1901a, ''Ueber die Wärmeabsorption durch Kohlensäure'', Annalen der Physik, Vol 4, 1901, faqe 690–705. * 1901b, ''Über Die Wärmeabsorption Durch Kohlensäure Und Ihren Einfluss Auf Die Temperatur Der Erdoberfläche'' . Përmbledhje e punimeve të Akademisë Mbretërore të Shkencave, 58, 25–58. * Arrhenius, Svante. [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015080300869;view=1up;seq=503 Die Verbreitung des Lebens im Weltenraum] . Die Umschau, Frankfurt a. M., 7, 1903, 481–486. * {{Cite book |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=6781113 |title=Lehrbuch der kosmischen Physik |publisher=Hirzel |year=1903 |volume=1 |location=Leipzig |language=de}} ** {{Cite book |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=6779391 |title=Lehrbuch der kosmischen Physik |publisher=Hirzel |year=1903 |volume=2 |location=Leipzig |language=de}} * 1906, ''Die vermutliche Ursache der Klimaschwankungen'', Meddelanden från K. Vetenskapsakademiens Nobelinstitut, Vol 1 No 2, faqet 1–10 * 1908, ''[[iarchive:worldsinmakingev00arrhrich|Das Werden der Welten]]'' (Botë në krijimin; evolucioni i universit), Shtepia * Botuese Akademike, Leipzig, 208 faqe. 25ppjnr08g20eif57pwy9pepsdav2yd 2996001 2995999 2026-06-11T14:50:13Z Doko28483691 175472 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Biography" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1355982020|Svante Arrhenius]]" 2996001 wikitext text/x-wiki [[File:Svante Arrhenius 01.jpg|thumb|right|200px|Svante Arrhenius (1909)]] '''Svante August Arrhenius''' u lind më [[19 shkurt]] [[1859]] në [[Gut Wik]] afër [[Uppsala]], [[Suedi]] dhe ndërroi jetë më [[2 tetor]] [[1927]] në [[Stockholm]] ishte kimist dhe fizikan [[suedez]].Ai propozoi ne vitin 1880 teorine e pare per nje shpjegim te sakte te percjellshmerise se tretersirave.Arrheniusi shkroi tezen e doktorates pikerisht per percjellshmerine elektrike te tretesirave,pra mbi elektrolitet.Per fat te keq drejtuesi i temes dhe kolegji i profesoreve nuk u binden nga argumenat e dhene, keshtu qe teoria e tij u shperfill madje dhe u tall nga pjesa me e madhe e komunitetit shkencor.Vetem shume vone u pranua njezeri dhe Arrheniusi u vleresua me cemimin nobel per kimine ne vitin 1903. Ai ishte martuar dy here: me 1894 me Sofia Rudbek,me te cilen beri nje djale dhe me 1905 me Maria Johanson me te cilen beri nje djale dhe dy vajza. [[Kategoria:Kimistë suedezë]] [[Kategoria:Lindje 1859]] [[Kategoria:Vdekje 1927]] [[Kategoria:Çmimi Nobel për Kimi]] == Martesat dhe familja == Ai u martua dy herë, herën e parë ish-nxënësen e tij Sofia Rudbeck (1894–1896), me të cilën pati një djalë, {{Interlanguage link|Olof Arrhenius|sv||fr|Olof Vilhelm Arrhenius}}, dhe pastaj te Maria Johansson (1905–1927), me të cilën pati dy vajza dhe një djalë. Arrhenius ishte gjyshi i bakteriologes Agnes Wold, <ref>{{Cite web |date=1 February 2011 |title=Mot bacillskräck och gubbvälde |trans-title=Against bacillus fear and old man rule |url=http://fof.se/tidning/2011/2/mot-bacillskrack-och-gubbvalde |access-date=17 December 2022}}</ref> kimistit Svante Wold, <ref>{{Cite web |title=Svante Wold |url=https://www.umu.se/personal/svante-wold/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118180926/https://www.umu.se/personal/svante-wold/ |archive-date=18 January 2021 |access-date=31 October 2020 |website=www.umu.se |language=sv}}</ref> dhe biogjeokimistit [[Oqeanografia|të oqeaneve]] {{Interlanguage link|Gustaf Arrhenius (oceanographer)|sv|Gustaf Arrhenius|fr|Gustaf Olof Svante Arrhenius|ru|Аррениус, Густаф Олоф Сванте|zh|古斯塔夫·阿伦尼乌斯}} <ref>{{Cite journal |last=Arrhenius |first=O. |date=January 1923 |title=Statistical Investigations in the Constitution of Plant Associations |journal=Ecology |volume=4 |issue=1 |pages=68–73 |bibcode=1923Ecol....4...68A |doi=10.2307/1929275 |jstor=1929275}}</ref> Svante Thunberg, babai i aktivistes klimatike [[Greta Thunberg]] dhe kushëri paraardhës i Arrhenius, është emëruar sipas tij. <ref name="House">Greta Thunberg, Svante Thunberg, Malena Ernman, Beata Ernman, ''Our House is on Fire: Scenes of a Family and a Planet in Crisis'' (Penguin Publishing Group, 17 March 2020), {{ISBN|978-0525507376}}, p. 141</ref> == Jetëshkrimeria == === Vitet e hershme === Arrhenius u lind më 19 shkurt 1859 në Vik pranë [[Uppsala|Uppsalës]], [[Suedia|Mbretëria e Suedisë]], djali i Svante Gustaf dhe Carolina Thunberg Arrhenius, të cilët ishin luteranë. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Y0c4PgFznyMC&q=%22Christina+Thunberg+Arrhenius%22+%22lutheran%22 |title=The Who's Who of Nobel Prize Winners, 1901-1995 |publisher=Oryx Press |year=1996 |isbn=9780897748995}}</ref> I ati kishte qenë gjeodet për [[Universiteti në Uppsala|Universitetin e Uppsalës]], duke u ngritur në një vend mbikëqyrës. Në moshën tre vjeç, Arrheniusi mësoj vetëm të lexonte pa ndihmën e prindërve të tij dhe, i ba nji mrekullueshme në aritmetikë Në jetën e mëvonshme, Arrhenius ishte thellësisht i apasionuar pas koncepteve matematikore, analizës së të dhënave dhe zbulimit të marrëdhënieve dhe ligjeve të tyre. [[Category:Articles with unsourced statements from June 2023]] <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2023)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> Në moshën tetë vjeç, ai hyri në shkollën lokale të katedrales, duke filluar në klasën e pestë, duke u dalluar në [[Fizika|fizikë]] dhe [[Matematika|matematikë]], dhe duke u diplomuar si nxënësi më i ri dhe më i aftë në vitin 1876. [[Category:Articles with unsourced statements from June 2023]] <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2023)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> === Disociimi jonik === Në Universitetin e Upsalës, ai ishte i pakënaqur me instruktorin kryesor të fizikës dhe të vetmin anëtar të fakultetit që mund ta kishte mbikëqyrur në kimi, Per Teodor Cleve, kështu që ai u largua për të studiuar në Institutin e Fizikës të Akademisë Suedeze të Shkencave në [[Stokholmi|Stokholm]] nën fizikanin Erik Edlund në vitin 1881. <ref>{{Cite web |last=Laboratory |first=National High Magnetic Field |title=Svante Arrhenius - Magnet Academy |url=https://nationalmaglab.org/magnet-academy/history-of-electricity-magnetism/pioneers/svante-arrhenius/ |access-date=2024-04-15 |website=nationalmaglab.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLaboratory">Laboratory, National High Magnetic Field. [https://nationalmaglab.org/magnet-academy/history-of-electricity-magnetism/pioneers/svante-arrhenius/ "Svante Arrhenius - Magnet Academy"]. ''nationalmaglab.org''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">15 April</span> 2024</span>.</cite></ref> Puna e tij u përqendrua në përçueshmërinë e [[Elektroliti|elektroliteve]] . Në vitin 1884, bazuar në këtë punim, ai paraqiti një disertacion prej 150 faqesh mbi përçueshmërinë elektrolitike në Uppsala për [[Doktor i Filozofisë|doktoraturë]] . Kjo nuk u bëri përshtypje profesorëve, përfshirë edhe Cleve-in, dhe ai mori një diplomë të klasit të katërt, por pas mbrojtjes së tij, ajo u riklasifikua si e klasit të tretë. Më vonë, zgjerimet e kësaj pune do t'i jepnin atij Çmimin Nobel në Kimi në vitin 1903. <ref>{{Cite web |title=The Nobel Prize in Chemistry 1903 |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1903/index.html |access-date=18 March 2018 |website=www.nobelprize.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1903/index.html "The Nobel Prize in Chemistry 1903"]. ''www.nobelprize.org''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 March</span> 2018</span>.</cite></ref> Arrhenius paraqiti 56 [[teza]] në disertacionin e tij të vitit 1884, shumica e të cilave do të pranoheshin edhe sot të pandryshuara ose me ndryshime të vogla. Ideja më e rëndësishme në disertacion ishte shpjegimi i tij për faktin se kripërat e ngurta kristalore shkëputen në grimca të ngarkuara të çiftëzuara kur treten, për të cilat ai do të fitonte Çmimin Nobel në Kimi në vitin 1903 nji nga mate paret që u japin Shpjegimi i Arrheniusit ishte se, gjatë formimit të nji [[Tretësirat|tretësire]], kripa shpërbëhet në grimca të ngarkuara që [[Michael Faraday]] i kishte quajtur [[Joni|jone]] shumë vite më parë. Besimi i Faradeit kishte qenë se jonet prodhoheshin në procesin e [[Elektroliza|elektrolizës]], domethënë, një burim i jashtëm i rrymës së vazhdueshme të energjisë elektrike ishte i nevojshëm për të formuar jone. Arrhenius propozoi që, edhe në mungesë të rrymës elektrike, tretësirat ujore të kripërave përmbanin jone. Kështu, ai propozoi që reaksionet kimike në tretësirë ishin reaksione midis joneve. <ref name="columbia">{{Cite book |url=https://archive.org/details/newcolumbiaencyc00harr/page/155 |title=The New Columbia Encyclopedia |date=1975 |publisher=Columbia University |isbn=978-0-231035-729 |editor-last=Harris |editor-first=William |edition=4th |location=New York City |page=[https://archive.org/details/newcolumbiaencyc00harr/page/155 155] |editor-last2=Levey |editor-first2=Judith |url-access=registration}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHarrisLevey1975">Harris, William; Levey, Judith, eds. (1975). <span class="id-lock-registration" title="Free registration required">[[iarchive:newcolumbiaencyc00harr/page/155|''The New Columbia Encyclopedia'']]</span> (4th&nbsp;ed.). New York City: Columbia University. p.&nbsp;[[iarchive:newcolumbiaencyc00harr/page/155|155]]. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-231035-729|<bdi>978-0-231035-729</bdi>]].</cite></ref> <ref name="EncBrit">{{Cite book |title=The New Encyclopædia Britannica |date=1992 |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |isbn=978-085-229553-3 |editor-last=McHenry |editor-first=Charles |edition=15 |volume=1 |location=Chicago |page=587}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMcHenry1992">McHenry, Charles, ed. (1992). ''The New Encyclopædia Britannica''. Vol.&nbsp;1 (15&nbsp;ed.). Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. p.&nbsp;587. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-085-229553-3|<bdi>978-085-229553-3</bdi>]].</cite></ref> <ref name="SciBio">{{Cite book |title=Dictionary of Scientific Biography |date=1970 |publisher=Charles Scribner's Sons |isbn=978-0-684101-125 |editor-last=Cillispie |editor-first=Charles |edition=1 |location=New York City |pages=296–302}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCillispie1970">Cillispie, Charles, ed. (1970). ''Dictionary of Scientific Biography'' (1&nbsp;ed.). New York City: Charles Scribner's Sons. pp.&nbsp;<span class="nowrap">296–</span>302. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-684101-125|<bdi>978-0-684101-125</bdi>]].</cite></ref> Disertacioni nuk i bëri përshtypje profesorëve në Uppsala, por Arrheniusi ua dërgoi atë një numri shkencëtarësh në Evropë që po zhvillonin shkencën e re të [[Kimia fizike|kimisë fizike]], siç ishin Rudolf Clausius, [[Wilhelm Ostwald|Vilhelm Ostvald]] dhe Xhacobus Henricus van 't Hoff .Ata mbetën shumë më të impresionuar dhe Ostwald madje erdhi në Uppsala për të bindur Arrheniusin të bashkohej me ekipin e tij kërkimor në Riga. Megjithatë, Arrheniusi refuzoi, pasi preferonte të qëndronte në Suedi-Norvegji për një kohë (babai i tij ishte shumë i sëmurë dhe do të vdiste në vitin 1885) dhe kishte marrë një takim në Uppsala. <ref name="columbia">{{Cite book |url=https://archive.org/details/newcolumbiaencyc00harr/page/155 |title=The New Columbia Encyclopedia |date=1975 |publisher=Columbia University |isbn=978-0-231035-729 |editor-last=Harris |editor-first=William |edition=4th |location=New York City |page=[https://archive.org/details/newcolumbiaencyc00harr/page/155 155] |editor-last2=Levey |editor-first2=Judith |url-access=registration}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHarrisLevey1975">Harris, William; Levey, Judith, eds. (1975). <span class="id-lock-registration" title="Free registration required">[[iarchive:newcolumbiaencyc00harr/page/155|''The New Columbia Encyclopedia'']]</span> (4th&nbsp;ed.). New York City: Columbia University. p.&nbsp;[[iarchive:newcolumbiaencyc00harr/page/155|155]]. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-231035-729|<bdi>978-0-231035-729</bdi>]].</cite></ref> <ref name="EncBrit">{{Cite book |title=The New Encyclopædia Britannica |date=1992 |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |isbn=978-085-229553-3 |editor-last=McHenry |editor-first=Charles |edition=15 |volume=1 |location=Chicago |page=587}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMcHenry1992">McHenry, Charles, ed. (1992). ''The New Encyclopædia Britannica''. Vol.&nbsp;1 (15&nbsp;ed.). Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. p.&nbsp;587. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-085-229553-3|<bdi>978-085-229553-3</bdi>]].</cite></ref> <ref name="SciBio">{{Cite book |title=Dictionary of Scientific Biography |date=1970 |publisher=Charles Scribner's Sons |isbn=978-0-684101-125 |editor-last=Cillispie |editor-first=Charles |edition=1 |location=New York City |pages=296–302}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCillispie1970">Cillispie, Charles, ed. (1970). ''Dictionary of Scientific Biography'' (1&nbsp;ed.). New York City: Charles Scribner's Sons. pp.&nbsp;<span class="nowrap">296–</span>302. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-684101-125|<bdi>978-0-684101-125</bdi>]].</cite></ref> Në një zgjerim të [[Joni|teorisë së tij jonike,]] Arrhenius propozoi përkufizime për [[Acidi|acidet]] dhe [[bazat]], në vitin 1884. Ai besonte se acidet ishin substanca që prodhojnë jone hidrogjeni në tretësirë dhe se bazat ishin substanca që prodhojnë jone hidroksidi në tretësirë. === Periudha e Mesme === [[File:Arrhenius,_Svante_August_–_Lehrbuch_der_kosmischen_Physik,_1903_–_BEIC_6781113.jpg|parapamje|''Lehrbuch der kosmischen Physik'', 1903]] Në vitin 1885, Arrhenius mori më pas nji grant udhëtimi nga Akademia Suedeze e Shkencave, i cili i mundësoi atij të studionte me Ostvald në [[Riga]] (Letoni), me Friedrich Kohlrausch në [[Würzburg|Vurzburg]], [[Gjermania|Gjermani]], me [[Ludwig Boltzmann|Ludvig Boltzmann]] në [[Grac|Graz, Austri]] dhe me Xhacobus Henricus van 't Hoff në [[Amsterdami|Amsterdam]] . Në vitin 1889, Arrhenius shpjegoi faktin se shumica e reaksioneve kërkojnë energji të shtuar të nxehtësisë për të vazhduar duke formuluar konceptin e energjisë së aktivizimit, një barrierë energjitike që duhet të kapërcehet përpara se dy molekula të reagojnë. Ekuacioni i Arrheniusit jep bazën sasiore të marrëdhënies midis energjisë së aktivizimit dhe shkallës me të cilën zhvillohet një reaksion. Në vitin 1891, ai u bë lektor në Kolegjin Universitar të Stokholmit ( ''Stockholms Högskola'', tani [[Universiteti i Stokholmit]] ), duke u promovuar në profesor të fizikës (me shumë kundërshtime) në vitin 1895 dhe [[Rektori|rektor]] në vitin 1896. === Çmimet Nobel === Rreth vitit 1900, Arrhenius u përfshi në ngritjen e Instituteve Nobel dhe [[Çmimi Nobel|Çmimeve Nobel]] . Ai u zgjodh anëtar i Akademisë Mbretërore Suedeze të Shkencave në vitin 1901. Për pjesën tjetër të jetës së tij, ai do të ishte anëtar i Komitetit Nobel për Fizikë dhe një anëtar de facto i Komitetit Nobel për Kimi. Ai i përdori pozicionet e tij për të organizuar çmime për miqtë e tij ( Jacobus van 't Hoff, [[Wilhelm Ostwald]], Theodore Richards ) dhe për t'u përpjekur t'ua mohonte ato armiqve të tij ( Paul Ehrlich, [[Walther Hermann Nernst|Walther Nernst]], [[Dmitri Mendelejev|Dmitri Mendeleev]] ). Në vitin 1901, Arrhenius u zgjodh në Akademinë Suedeze të Shkencave, pavarësisht kundërshtimit të fortë. Në vitin 1903, ai u bë suedezi i parë që iu dha Çmimi Nobel në Kimi .Në vitin 1905, me themelimin e Institutit Nobel për Kërkime Fizike në Stokholm, ai u emërua [[Rektori|rektor]] i institutit, pozicion ku qëndroi deri në pension në vitin 1927. Në vitin 1911, ai fitoi Çmimin e parë Willard Gibbs. <ref>{{Cite web |title=Willard Gibbs Award |url=http://chicagoacs.org/content.php?page=Willard_Gibbs_Award |access-date=18 March 2018 |website=chicagoacs.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://chicagoacs.org/content.php?page=Willard_Gibbs_Award "Willard Gibbs Award"]. ''chicagoacs.org''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 March</span> 2018</span>.</cite></ref> === Anëtarësimet në shoqëri === Ai u zgjodh Anëtar Ndërkombëtar i Akademisë Kombëtare të Shkencave të Shteteve të Bashkuara në vitin 1908. <ref>{{Cite web |title=Svante A. Arrhenius |url=https://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/20001930.html |access-date=2023-11-27 |website=www.nasonline.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/20001930.html "Svante A. Arrhenius"]. ''www.nasonline.org''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 November</span> 2023</span>.</cite></ref> Ai u zgjodh Anëtar Nderi i Shoqërisë Kimike të Holandës në vitin 1909. Ai u bë Anëtar i Jashtëm i Shoqërisë Mbretërore (ForMemRS) në vitin 1910. <ref>{{Cite web |last=Royal Society |title=Fellows of the Royal Society |url=https://royalsociety.org/about-us/fellowship/fellows/}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRoyal_Society">Royal Society. [https://royalsociety.org/about-us/fellowship/fellows/ "Fellows of the Royal Society"].</cite></ref> Ai u zgjodh Anëtar Ndërkombëtar i Shoqërisë Filozofike Amerikane në vitin 1911. <ref>{{Cite web |title=APS Member History |url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Svante+A.+Arrhenius&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced |access-date=2023-11-27 |website=search.amphilsoc.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Svante+A.+Arrhenius&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced "APS Member History"]. ''search.amphilsoc.org''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 November</span> 2023</span>.</cite></ref> Në vitin 1912, ai u zgjodh Anëtar Nderi i Huaj i Akademisë Amerikane të Arteve dhe Shkencave <ref name="AAAS">{{Cite web |title=Book of Members, 1780–2010: Chapter A |url=http://amacad.org:80/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf#page=14&zoom=auto,-76,792 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060618085753/http://amacad.org:80/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf#page=14&zoom=auto,-76,792 |archive-date=18 June 2006 |access-date=25 April 2011 |publisher=American Academy of Arts and Sciences}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20060618085753/http://amacad.org:80/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf#page=14&zoom=auto,-76,792 "Book of Members, 1780–2010: Chapter A"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. American Academy of Arts and Sciences. Archived from [http://amacad.org:80/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf#page=14&zoom=auto,-76,792 the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 18 June 2006<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 April</span> 2011</span>.</cite> Page 14, third column, on the right.</ref> Në vitin 1919, ai u bë anëtar i huaj i Akademisë Mbretërore të Arteve dhe Shkencave të Holandës . <ref>{{Cite web |title=Svante August Arrhenius (1859–1927) |url=http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00004828 |access-date=19 July 2015 |publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00004828 "Svante August Arrhenius (1859–1927)"]. Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2015</span>.</cite></ref> === Vitet e mëvonshme === [[File:Arrhenius_family_grave.jpg|parapamje|Varri i familjes Arrhenius në [[Uppsala]]]] Përfundimisht, teoritë e Arrhenius u pranuan përgjithësisht dhe ai iu drejtua temave të tjera shkencore. Në vitin 1902, ai filloi të hetonte problemet [[Fiziologjia|fiziologjike]] në terma të teorisë kimike. Ai përcaktoi se reaksionet në organizmat e gjallë dhe në epruvetë ndiqnin të njëjtat ligje. Në vitin 1904, ai mbajti në Universitetin e Kalifornisë një kurs leksionesh, qëllimi i të cilit ishte të ilustronte zbatimin e metodave të kimisë fizike në studimin e teorisë së [[Toksina|toksinave]] dhe antitoksinave, dhe të cilat u botuan në vitin 1907 me titullin ''Imunokimia'' . {{Sfn|Chisholm|1911}} <ref>{{Cite book |last=Svante Arrhenius |url=https://archive.org/details/cu31924000273718 |title=Immunochemistry; the application of the principles of physical chemistry to the study of the biological antibodies |date=1907 |publisher=The Macmillan Company}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSvante_Arrhenius1907">Svante Arrhenius (1907). [[iarchive:cu31924000273718|''Immunochemistry; the application of the principles of physical chemistry to the study of the biological antibodies'']]. The Macmillan Company.</cite></ref>Ai gjithashtu e ktheu vëmendjen e tij te [[gjeologjia]] (origjina e [[Koha e akullit|epokave të akullnajave]] ), [[astronomia]], [[kozmologjia fizike]] dhe [[astrofizika]], duke shpjeguar lindjen e [[Sistemi diellor|Sistemit Diellor]] nga përplasja ndëryjore.Ai e konsideroi Trysnien e rrezatimit si shkak për [[Kometa|kometat]], koronën diellore, [[Aurora polare|aurorën boreale]] dhe dritën zodiakale . Ai mendonte se jeta mund të ishte transportuar nga një planet në tjetrin me anë të transportit të sporeve, teoria që tani njihet si panspermia . {{Sfn|Chisholm|1911}} Ai mendoj për idenë e një gjuhe ndërkombëtare duke shtruar një ndryshim të [[Gjuha angleze|gjuhës angleze]] . Ai ishte anëtar i bordit të ''Shoqërisë Suedeze për Higjienën Raciale'' (e themeluar në vitin 1909), e cila mbështeti mendelizmin në atë kohë dhe kontribuoi në temën e kontraceptivëve rreth vitit 1910. Megjithatë, deri në vitin 1938, informacioni dhe shitja e kontraceptivëve ishte e ndaluar në Mbretërinë e Suedisë. Gordon Stein shkroj së Svante Arrhenius ishte ateist. <ref>{{Cite book |last=Gordon Stein |title=The encyclopedia of unbelief |date=1988 |publisher=Prometheus Books |isbn=9780879753078 |volume=1 |page=594 |quote=Svante Arrhenius (I859-I927), recipient of the Nobel Prize in chemistry (I903), was a declared atheist and the author of The Evolution of the Worlds and other works on cosmic physics.}}</ref> <ref>{{Cite web |last=NNDB.com |title=Svante Arrhenius |url=http://www.nndb.com/people/875/000092599/ |access-date=11 September 2012 |publisher=Soylent Communications}}</ref> Burime të tjera e paraqesin atë si Luteran. <ref>{{Cite book |last=Sherby |first=Louise S. |title=The Who’s Who of Nobel Prize Winners 1901–2000 |date=2001-12-30 |publisher=Oryx Press |isbn=1573564141 |page=3}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSherby2001">Sherby, Louise S. (30 December 2001). ''The Who’s Who of Nobel Prize Winners 1901–2000''. Oryx Press. p.&nbsp;3. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1573564141|<bdi>1573564141</bdi>]].</cite></ref>Në vitet e tij të fundit ai shkroi nji tekste shkollore ashtu edhe libra të njohur, duke u përpjekur të theksonte nevojën për punë të mëtejshme mbi temat që diskutonte. Në shtator të vitit 1927, ai u sëmur pas një sulme i katarrit akut të zorrëve dhe vdiq më 2 tetor. Ai u varros në Uppsala. == Vepra == * 1884, ''Recherches sur la conductibilité galvanique des électrolytes'', disertacion doktorature, Stokholm, Shtëpia botuese Mbretërore, PA Norstedt & Söner, 155 faqe. * 1896a, ''Ueber den Einfluss des Atmosphärischen Kohlensäurengehalts auf die Temperatur der Erdoberfläche'', në Proceedings of the Royal Swedish Academy of Science, Stokholm 1896, Vëllimi 22, I N. 1, faqet 1–101. * 1896b, ''[http://www.rsc.org/images/Arrhenius1896_tcm18-173546.pdf Mbi Ndikimin e Acidit Karbonik në Ajër mbi Temperaturën e Tokës]'', Revista Filozofike dhe Revista e Shkencës në Londër, Edinburg dhe Dublin (seria e pestë), Prill 1896. vëll. 41, faqet 237–275. * 1901a, ''Ueber die Wärmeabsorption durch Kohlensäure'', Annalen der Physik, Vol 4, 1901, faqe 690–705. * 1901b, ''Über Die Wärmeabsorption Durch Kohlensäure Und Ihren Einfluss Auf Die Temperatur Der Erdoberfläche'' . Përmbledhje e punimeve të Akademisë Mbretërore të Shkencave, 58, 25–58. * Arrhenius, Svante. [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015080300869;view=1up;seq=503 Die Verbreitung des Lebens im Weltenraum] . Die Umschau, Frankfurt a. M., 7, 1903, 481–486. * {{Cite book |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=6781113 |title=Lehrbuch der kosmischen Physik |publisher=Hirzel |year=1903 |volume=1 |location=Leipzig |language=de}} ** {{Cite book |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=6779391 |title=Lehrbuch der kosmischen Physik |publisher=Hirzel |year=1903 |volume=2 |location=Leipzig |language=de}} * 1906, ''Die vermutliche Ursache der Klimaschwankungen'', Meddelanden från K. Vetenskapsakademiens Nobelinstitut, Vol 1 No 2, faqet 1–10 * 1908, ''[[iarchive:worldsinmakingev00arrhrich|Das Werden der Welten]]'' (Botë në krijimin; evolucioni i universit), Shtepia * Botuese Akademike, Leipzig, 208 faqe. eidpfnkxpg0laldrlwq9fm7lwgnvgpq 0 46478 2996009 2995862 2026-06-11T16:21:42Z Edukatori 112234 2996009 wikitext text/x-wiki {{Dalloje|Pedagogu}} '''Profesor''' është titull shkencor për mësimëdhënësit ne arsimin e larte universitar, të cilët kanë treguar aftësi të veçanta ne fushen e tyre. Në jetën e përditëshme, në shkollat e larta, te gjithe mësimëdhënsit thirren me këtë titull nga ana e studenteve. Por, titulli zyrtar "'''Profesor'''" jepet nga institucione të larta univesitare. Ne [[Shqipëria|Shqipëri]], kushtet qe duhen plotesuar nga nje person qe desheron te fitoje titullin "'''Profesor'''" percaktohen nga Ligji per Arsimin e Larte. Keto kerkesa ndryshojne periodikisht (perfshire numrin e botimeve, vitet ne mesimdhenie, etj.), megjithate kerkesat e pergjithshme jepen me poshte. == Kerkesa te pergjithshme per te fituar titullin "Profesor" te percaktuara nga Ministria e Arsimit ne Shqipëri == * Grada e [[Doktor i shkencave]] ose nje grade ekuivalente me të, * Nivel i lartë i dijes dhe njohurive ne lemin perkates. Kjo dëshmohet me botimet e teksteve universitare dhe publikimeve ne revista shkencore kombetare e ndërkombëtare, * Pjesëmarrje në konferenca kombetare e ndërkombëtare dhe në aktivitete të tjera, * Aftësi për udhëheqje akademike. Kjo dëshmohet me udheheqjen e kandidatëve per graden [[Master]] dhe [[Doktor i shkencave]]. Në lëmin e arteve ose fusha të tjera ku nuk jepet grada [[Doktor i shkencave]], kushtet per fitimin e titullit "Profesor" jane të veçanta. Ne rastin e universiteteve private, bordi drejtues i universitetit percakton kriteret e nevojshme per titujt shkencore. == Tituj te tjere shkencore te rangut me te ulet == # [[Docenti]] # [[Ligjëruesi]] # [[Profesor asistent]] # [[Profesor i asociuar]] == Shih edhe == [[Doktor i shkencave]]; [[Master]] {{Profesionet}} [[Kategoria:Profesione]] [[Kategoria:Mësimdhënës]] [[Kategoria:Grada akademike]] 0teh1kyhakupcrxys1muc7w1qbelzmz 2996011 2996009 2026-06-11T16:28:20Z Edukatori 112234 2996011 wikitext text/x-wiki {{Dalloje|Pedagogu}} '''Profesor''' është titull shkencor për mësimëdhënësit ne arsimin e larte universitar, të cilët kanë treguar aftësi të veçanta ne fushen e tyre. Në jetën e përditëshme, në shkollat e larta, te gjithe mësimëdhënsit thirren me këtë titull nga ana e studenteve. Por, titulli zyrtar "'''Profesor'''" jepet nga institucione të larta univesitare. Ne [[Shqipëria|Shqipëri]], kushtet qe duhen plotesuar nga nje person qe desheron te fitoje titullin "'''Profesor'''" percaktohen nga Ligji per Arsimin e Larte. Keto kerkesa ndryshojne periodikisht (perfshire numrin e botimeve, vitet ne mesimdhenie, etj.), megjithate kerkesat e pergjithshme jepen me poshte. == Etimologjia == Termi "profesor" u përdor për herë të parë në fund të shekullit të 14-të për të nënkuptuar "dikush që jep mësim në një degë të dijes". [1] Fjala vjen nga frëngjishtja e vjetër professeur (shekulli i 14-të) dhe drejtpërdrejt nga latinishtja professor, që nënkupton një "person që deklarohet ekspert në një fushë artistike ose shkencore; mësues i rangut më të lartë". Ky term latin rrodhi si emër veprues nga folja profiteri — "deklaroj hapur, pohoj". Si titull që vendoset para emrit, ai daton që nga viti 1706, ndërsa forma e shkurtuar "prof." është dokumentuar që nga viti 1838. Termi "profesor" është përdorur gjithashtu edhe me një kuptim tjetër: "dikush që deklaron/guxon të shprehë fenë e tij". Ky përdorim specifik i fjalës buron nga periudha elizabetiane, por sot është i vjetruar në Angli. [1] == Kerkesa te pergjithshme per te fituar titullin "Profesor" te percaktuara nga Ministria e Arsimit ne Shqipëri == * Grada e [[Doktor i shkencave]] ose nje grade ekuivalente me të, * Nivel i lartë i dijes dhe njohurive ne lemin perkates. Kjo dëshmohet me botimet e teksteve universitare dhe publikimeve ne revista shkencore kombetare e ndërkombëtare, * Pjesëmarrje në konferenca kombetare e ndërkombëtare dhe në aktivitete të tjera, * Aftësi për udhëheqje akademike. Kjo dëshmohet me udheheqjen e kandidatëve per graden [[Master]] dhe [[Doktor i shkencave]]. Në lëmin e arteve ose fusha të tjera ku nuk jepet grada [[Doktor i shkencave]], kushtet per fitimin e titullit "Profesor" jane të veçanta. Ne rastin e universiteteve private, bordi drejtues i universitetit percakton kriteret e nevojshme per titujt shkencore. == Tituj te tjere shkencore te rangut me te ulet == # [[Docenti]] # [[Ligjëruesi]] # [[Profesor asistent]] # [[Profesor i asociuar]] == Shih edhe == [[Doktor i shkencave]]; [[Master]] {{Profesionet}} [[Kategoria:Profesione]] [[Kategoria:Mësimdhënës]] [[Kategoria:Grada akademike]] 91509n7gzlggufbpcd5h0cc4c136j6u 2996012 2996011 2026-06-11T16:30:08Z Edukatori 112234 solla burimin 2996012 wikitext text/x-wiki {{Dalloje|Pedagogu}} '''Profesor''' është titull shkencor për mësimëdhënësit ne arsimin e larte universitar, të cilët kanë treguar aftësi të veçanta ne fushen e tyre. Në jetën e përditëshme, në shkollat e larta, te gjithe mësimëdhënsit thirren me këtë titull nga ana e studenteve. Por, titulli zyrtar "'''Profesor'''" jepet nga institucione të larta univesitare. Ne [[Shqipëria|Shqipëri]], kushtet qe duhen plotesuar nga nje person qe desheron te fitoje titullin "'''Profesor'''" percaktohen nga Ligji per Arsimin e Larte. Keto kerkesa ndryshojne periodikisht (perfshire numrin e botimeve, vitet ne mesimdhenie, etj.), megjithate kerkesat e pergjithshme jepen me poshte. == Etimologjia == Termi "profesor" u përdor për herë të parë në fund të shekullit të 14-të për të nënkuptuar "dikush që jep mësim në një degë të dijes". Fjala vjen nga frëngjishtja e vjetër professeur (shekulli i 14-të) dhe drejtpërdrejt nga latinishtja professor, që nënkupton një "person që deklarohet ekspert në një fushë artistike ose shkencore; mësues i rangut më të lartë". Ky term latin rrodhi si emër veprues nga folja profiteri — "deklaroj hapur, pohoj". Si titull që vendoset para emrit, ai daton që nga viti 1706, ndërsa forma e shkurtuar "prof." është dokumentuar që nga viti 1838. Termi "profesor" është përdorur gjithashtu edhe me një kuptim tjetër: "dikush që deklaron/guxon të shprehë fenë e tij". Ky përdorim specifik i fjalës buron nga periudha elizabetiane, por sot është i vjetruar në Angli. <ref>David K. Knox "Socrates: The First Professor" ''Innovative Higher Education'' December 1998, Volume 23, Issue 2, pp 115–126</ref> == Kerkesa te pergjithshme per te fituar titullin "Profesor" te percaktuara nga Ministria e Arsimit ne Shqipëri == * Grada e [[Doktor i shkencave]] ose nje grade ekuivalente me të, * Nivel i lartë i dijes dhe njohurive ne lemin perkates. Kjo dëshmohet me botimet e teksteve universitare dhe publikimeve ne revista shkencore kombetare e ndërkombëtare, * Pjesëmarrje në konferenca kombetare e ndërkombëtare dhe në aktivitete të tjera, * Aftësi për udhëheqje akademike. Kjo dëshmohet me udheheqjen e kandidatëve per graden [[Master]] dhe [[Doktor i shkencave]]. Në lëmin e arteve ose fusha të tjera ku nuk jepet grada [[Doktor i shkencave]], kushtet per fitimin e titullit "Profesor" jane të veçanta. Ne rastin e universiteteve private, bordi drejtues i universitetit percakton kriteret e nevojshme per titujt shkencore. == Tituj te tjere shkencore te rangut me te ulet == # [[Docenti]] # [[Ligjëruesi]] # [[Profesor asistent]] # [[Profesor i asociuar]] == Shih edhe == [[Doktor i shkencave]]; [[Master]] {{Profesionet}} [[Kategoria:Profesione]] [[Kategoria:Mësimdhënës]] [[Kategoria:Grada akademike]] k43b9cux8fsysm9bbnjnu19rcrik99d 2996013 2996012 2026-06-11T16:31:18Z Edukatori 112234 2996013 wikitext text/x-wiki {{Dalloje|Pedagogu}} '''Profesor''' është titull shkencor për mësimëdhënësit ne arsimin e larte universitar, të cilët kanë treguar aftësi të veçanta ne fushen e tyre. Në jetën e përditëshme, në shkollat e larta, te gjithe mësimëdhënsit thirren me këtë titull nga ana e studenteve. Por, titulli zyrtar "'''Profesor'''" jepet nga institucione të larta univesitare. Ne [[Shqipëria|Shqipëri]], kushtet qe duhen plotesuar nga nje person qe desheron te fitoje titullin "'''Profesor'''" percaktohen nga Ligji per Arsimin e Larte. Keto kerkesa ndryshojne periodikisht (perfshire numrin e botimeve, vitet ne mesimdhenie, etj.), megjithate kerkesat e pergjithshme jepen me poshte. == Etimologjia == Termi "profesor" u përdor për herë të parë në fund të shekullit të 14-të për të nënkuptuar "dikush që jep mësim në një degë të dijes". Fjala vjen nga frëngjishtja e vjetër professeur (shekulli i 14-të) dhe drejtpërdrejt nga latinishtja professor, që nënkupton një "person që deklarohet ekspert në një fushë artistike ose shkencore; mësues i rangut më të lartë". Ky term latin rrodhi si emër veprues nga folja profiteri — "deklaroj hapur, pohoj". Si titull që vendoset para emrit, ai daton që nga viti 1706, ndërsa forma e shkurtuar "prof." është dokumentuar që nga viti 1838. Termi "profesor" është përdorur gjithashtu edhe me një kuptim tjetër: "dikush që deklaron/guxon të shprehë fenë e tij". Ky përdorim specifik i fjalës buron nga periudha elizabetiane, por sot është i vjetruar në Angli. <ref>David K. Knox "Socrates: The First Professor" ''Innovative Higher Education'' December 1998, Volume 23, Issue 2, pp 115–126</ref> == Kerkesa te pergjithshme per te fituar titullin "Profesor" te percaktuara nga Ministria e Arsimit ne Shqipëri == * Grada e [[Doktor i shkencave]] ose nje grade ekuivalente me të, * Nivel i lartë i dijes dhe njohurive ne lemin perkates. Kjo dëshmohet me botimet e teksteve universitare dhe publikimeve ne revista shkencore kombetare e ndërkombëtare, * Pjesëmarrje në konferenca kombetare e ndërkombëtare dhe në aktivitete të tjera, * Aftësi për udhëheqje akademike. Kjo dëshmohet me udheheqjen e kandidatëve per graden [[Master]] dhe [[Doktor i shkencave]]. Në lëmin e arteve ose fusha të tjera ku nuk jepet grada [[Doktor i shkencave]], kushtet per fitimin e titullit "Profesor" jane të veçanta. Ne rastin e universiteteve private, bordi drejtues i universitetit percakton kriteret e nevojshme per titujt shkencore. == Tituj te tjere shkencore te rangut me te ulet == # [[Docenti]] # [[Ligjëruesi]] # [[Profesor asistent]] # [[Profesor i asociuar]] == Shih edhe == * [[Master]] * [[Doktor i shkencave]] {{Profesionet}} [[Kategoria:Profesione]] [[Kategoria:Mësimdhënës]] [[Kategoria:Grada akademike]] 5lymiz8yogigd52xgrv27mgcej7riqt 2996014 2996013 2026-06-11T16:32:52Z Edukatori 112234 2996014 wikitext text/x-wiki {{Dalloje|Pedagogu}} '''Profesor''' është titull shkencor për mësimëdhënësit ne arsimin e larte universitar, të cilët kanë treguar aftësi të veçanta ne fushen e tyre. Në jetën e përditëshme, në shkollat e larta, te gjithe mësimëdhënsit thirren me këtë titull nga ana e studenteve. Por, titulli zyrtar "'''Profesor'''" jepet nga institucione të larta univesitare. Ne [[Shqipëria|Shqipëri]], kushtet qe duhen plotesuar nga nje person qe desheron te fitoje titullin "'''Profesor'''" percaktohen nga Ligji per Arsimin e Larte. Keto kerkesa ndryshojne periodikisht (perfshire numrin e botimeve, vitet ne mesimdhenie, etj.), megjithate kerkesat e pergjithshme jepen me poshte. == Etimologjia == Termi "profesor" u përdor për herë të parë në fund të shekullit të 14-të për të nënkuptuar "dikush që jep mësim në një degë të dijes". Fjala vjen nga frëngjishtja e vjetër professeur (shekulli i 14-të) dhe drejtpërdrejt nga latinishtja professor, që nënkupton një "person që deklarohet ekspert në një fushë artistike ose shkencore; mësues i rangut më të lartë". Ky term latin rrodhi si emër veprues nga folja profiteri — "deklaroj hapur, pohoj". Si titull që vendoset para emrit, ai daton që nga viti 1706, ndërsa forma e shkurtuar "prof." është dokumentuar që nga viti 1838. Termi "profesor" është përdorur gjithashtu edhe me një kuptim tjetër: "dikush që deklaron/guxon të shprehë fenë e tij". Ky përdorim specifik i fjalës buron nga periudha elizabetiane, por sot është i vjetruar në Angli. <ref>David K. Knox "Socrates: The First Professor" ''Innovative Higher Education'' December 1998, Volume 23, Issue 2, pp 115–126</ref> == Kerkesa te pergjithshme per te fituar titullin "Profesor" te percaktuara nga Ministria e Arsimit ne Shqipëri == * Grada e [[Doktor i shkencave]] ose nje grade ekuivalente me të, * Nivel i lartë i dijes dhe njohurive ne lemin perkates. Kjo dëshmohet me botimet e teksteve universitare dhe publikimeve ne revista shkencore kombetare e ndërkombëtare, * Pjesëmarrje në konferenca kombetare e ndërkombëtare dhe në aktivitete të tjera, * Aftësi për udhëheqje akademike. Kjo dëshmohet me udheheqjen e kandidatëve per graden [[Master]] dhe [[Doktor i shkencave]]. Në lëmin e arteve ose fusha të tjera ku nuk jepet grada [[Doktor i shkencave]], kushtet per fitimin e titullit "Profesor" jane të veçanta. Ne rastin e universiteteve private, bordi drejtues i universitetit percakton kriteret e nevojshme per titujt shkencore. == Tituj te tjere shkencore te rangut me te ulet == # [[Docenti]] # [[Ligjëruesi]] # [[Profesor asistent]] # [[Profesor i asociuar]] == Shih edhe == * [[Master]] * [[Doktor i shkencave]] == Referime == {{reflist}} {{Profesionet}} [[Kategoria:Profesione]] [[Kategoria:Mësimdhënës]] [[Kategoria:Grada akademike]] ik2rx5i2eoh999rad6798bu71i2htts 2996015 2996014 2026-06-11T16:33:44Z Edukatori 112234 added [[Category:Profesorë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996015 wikitext text/x-wiki {{Dalloje|Pedagogu}} '''Profesor''' është titull shkencor për mësimëdhënësit ne arsimin e larte universitar, të cilët kanë treguar aftësi të veçanta ne fushen e tyre. Në jetën e përditëshme, në shkollat e larta, te gjithe mësimëdhënsit thirren me këtë titull nga ana e studenteve. Por, titulli zyrtar "'''Profesor'''" jepet nga institucione të larta univesitare. Ne [[Shqipëria|Shqipëri]], kushtet qe duhen plotesuar nga nje person qe desheron te fitoje titullin "'''Profesor'''" percaktohen nga Ligji per Arsimin e Larte. Keto kerkesa ndryshojne periodikisht (perfshire numrin e botimeve, vitet ne mesimdhenie, etj.), megjithate kerkesat e pergjithshme jepen me poshte. == Etimologjia == Termi "profesor" u përdor për herë të parë në fund të shekullit të 14-të për të nënkuptuar "dikush që jep mësim në një degë të dijes". Fjala vjen nga frëngjishtja e vjetër professeur (shekulli i 14-të) dhe drejtpërdrejt nga latinishtja professor, që nënkupton një "person që deklarohet ekspert në një fushë artistike ose shkencore; mësues i rangut më të lartë". Ky term latin rrodhi si emër veprues nga folja profiteri — "deklaroj hapur, pohoj". Si titull që vendoset para emrit, ai daton që nga viti 1706, ndërsa forma e shkurtuar "prof." është dokumentuar që nga viti 1838. Termi "profesor" është përdorur gjithashtu edhe me një kuptim tjetër: "dikush që deklaron/guxon të shprehë fenë e tij". Ky përdorim specifik i fjalës buron nga periudha elizabetiane, por sot është i vjetruar në Angli. <ref>David K. Knox "Socrates: The First Professor" ''Innovative Higher Education'' December 1998, Volume 23, Issue 2, pp 115–126</ref> == Kerkesa te pergjithshme per te fituar titullin "Profesor" te percaktuara nga Ministria e Arsimit ne Shqipëri == * Grada e [[Doktor i shkencave]] ose nje grade ekuivalente me të, * Nivel i lartë i dijes dhe njohurive ne lemin perkates. Kjo dëshmohet me botimet e teksteve universitare dhe publikimeve ne revista shkencore kombetare e ndërkombëtare, * Pjesëmarrje në konferenca kombetare e ndërkombëtare dhe në aktivitete të tjera, * Aftësi për udhëheqje akademike. Kjo dëshmohet me udheheqjen e kandidatëve per graden [[Master]] dhe [[Doktor i shkencave]]. Në lëmin e arteve ose fusha të tjera ku nuk jepet grada [[Doktor i shkencave]], kushtet per fitimin e titullit "Profesor" jane të veçanta. Ne rastin e universiteteve private, bordi drejtues i universitetit percakton kriteret e nevojshme per titujt shkencore. == Tituj te tjere shkencore te rangut me te ulet == # [[Docenti]] # [[Ligjëruesi]] # [[Profesor asistent]] # [[Profesor i asociuar]] == Shih edhe == * [[Master]] * [[Doktor i shkencave]] == Referime == {{reflist}} {{Profesionet}} [[Kategoria:Profesione]] [[Kategoria:Mësimdhënës]] [[Kategoria:Grada akademike]] [[Kategoria:Profesorë]] gari1j4fe9zizn7k5ur4x6wygbrwppd 14 49434 2996067 1776321 2026-06-11T21:38:39Z Edukatori 112234 2996067 wikitext text/x-wiki {{Kategoria|Pedagogu}} [[Kategoria:Arsim]] [[Kategoria:Pedagogji]] [[Kategoria:Mësimdhënës]] mz4kj4mi9xsui31a49mpv6p4aay24hq 1 49444 2996112 2984869 2026-06-12T04:16:30Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Harry Potter/Arkivi 1]] 2996112 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Harry Potter/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{WPWikiPotter}} 51n5ka2yzxf33zbjjaba9od1okqfyfe 0 63666 2996024 2917789 2026-06-11T16:46:15Z Edukatori 112234 removed [[Category:Sociologë]]; added [[Category:Sociologë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996024 wikitext text/x-wiki {{pa referenca}} {{Ngjan me CV|}} {{pp}} Prof. Dr. '''Zyhdi Dervishi''' lindi në Prezë të Tiranës. Është profesor në Departamentin e Sociologjisë, [[Universiteti i Tiranës]]. Babai i tij, Sherif Dervishi, ka marrë pjesë me armë në dorë në luftë për çlirimin e Shqipërisë nga pushtuesit nazistë përgjatë viteve të Luftës së Dytë Botërore. Pas përfundimit të kësaj lufte, ka punuar si mësues. Zyhdi Dervishi arsimimin tetëvjeçar e kreu në Prezë ndërsa arsimimin e mesëm në gjimnazin “Gjergj Kastrioti - Skënderbeu” në Krujë. Ka qenë nxënës me përparim të shkëlqyer në mësime në të gjitha lëndët. Dallohej veçanërisht në matematikë, fizikë dhe letërsi. Si përfaqësues i këtij gjimnazi ka fituar çmime në  disa konkurse për lëndë të ndryshme dhe në olimpiada të matematikës në nivel rrethi dhe në shkallë kombëtare. Që në vitin e dytë të gjimnazit nisi të botojë poezitë e para në gazetat e revistat e kohës. [[Skeda:Zdervishi.jpg|parapamje|Prof. Dr. Zyhdi Dervishi]] Në korrik 1981 u diplomua “Punonjës i shkencave politike” në Fakultetin e Shkencave Politike e Juridike në Universitetin Shtetëror të Tiranës. Për rezultate të shkëlqyera në studime Ministria e Arsimit dhe e Shkencës e shtetit shqiptar e dekoroi me “Medalje e Artë”. Duke qenë studenti i parë me Diplomë të Artë në këtë fakultet, sapo përfundoi studimet u emërua pedagog e punonjës shkencor në “Sektori i studimeve sociale” të Universitetit të Tiranës. Si punonjës shkencor është angazhuar kryesisht në fushën e studimeve për kulturën dhe inteligjencien shqiptare. Në vitin 1986 mbrojti tezën e doktoratës me një studim për disa profile sociale e profesionale të inteligjencies shqiptare përgjatë viteve 1930-1960 dhe funksionet e saj kryesore në përpjekjet për çlirimin e popullit shqiptar nga pushtuesit fashisto-naziste dhe për zhvillimin dhe emancipimin e shumanshëm të shoqërisë shqiptare. Pas vitit 1990 kreu disa specializime afatmesme e afatshkurtra në fusha të sociologjisë së kulturës, të sociologjisë së shkencës dhe të artit në Itali dhe Gjermani. Në më shumë se 50 konferenca shkencore kombëtare dhe ndërkombëtare ka referuar për probleme të ndryshme të zhvillimit të shoqërisë dhe veçanërisht të kulturës shqiptare. Ka botuar më shumë se 80 artikuj studimore në revista shkencore të profiluara në fusha të sociologjisë dhe përgjithësisht të shkencave sociale e historike, të cilat botohen në hapësirën shqiptare dhe në vende të tjerë si Italia, Rumania, Bullgaria, Turqia, Shtetet e Bashkuara të Amerikës etj. Është lektor i parë i lëndëve universitare ''Sociologji e përgjithshme, Sociologji kulture, Sociologji njohje e arti dhe Analizë simbolike e shoqërisë,'' që zhvillohen në Universitetin e Tiranës. Në vitin 2007, iu akordua titulli shkencor “''Profesor''” Në vitet 1995-2006 në rolin e kryeredaktorit ka themeluar dhe drejtuar revistën e përtremuajshme sociologjike, juridike e kulturologjike “Pajtimi”, e cila është njohur si periodik shkencor nga Ministria e Arsimit dhe e Shkencës së Republikës të Shqipërisë. Në vitet 2011-2013 ka themeluar dhe drejtuar me statusin e kryeredaktorit revistën sociologjike të përgjashtëmuajshme “Lente sociologjike”, botim i Departamentit të Sociologjisë, Universiteti i Tiranës. Që në fillim të viteve 1990 për më shumë se 30 vjet ka luajtur rol kryesor në hartimin e teksteve origjinale të sociologjisë për nxënësit dhe mësuesit e shkollave të mesme në Republikën e Shqipërisë (autor i tri teksteve dhe bashkautor në dy tekste). Tekstet dhe monografitë e tij janë studiuar dhe studiohen nga studentë të disa degëve si pjesë e programeve të disa lëndëve sociologjike që zhvillohen në disa universitete të hapësirës shqiptare, si në Universitetin e Tiranës, në Universitetin “Luigj Gurakuqi” të Shkodrës, në Universitetin “Aleksandër Xhuvani” të Elbasanit, në Universitetin “Fan Noli” të Korçës, në Universitetin e Podgoricës (degët në gjuhën shqipe) në Republikën e Malit të Zi etj. Për librat e tij janë botuar rreth 90 shkrime vlerësuese nga publicistë, gazetarë dhe nga specialistë me tituj e grada shkencore si: Akademik Hamit Beqja, Akademik Artan Fuga, Prof. Dr. Fatmira Musaj, Prof. Dr. Jakup Mato, Prof. Dr. Fatmira Rama, Prof. Dr. Viron Koka, Prof. Dr. Fatmir Terziu etj. Ka botuar më shumë se 800 shkrime teoriko-publicistike në gazeta të përditshme dhe periodike që botohen në hapësirën shqiptare në Ballkan, në Itali, në Greqi etj. Sidomos në vitet 1995-2022 ka qenë sistematikisht i pranishëm në të gjithë ekranet e televizioneve shqiptare, ku ka parashtruar rezultatet e shumë studimeve që ka realizuar për probleme të ndryshme të zhvillimit të kulturës, të shoqërisë shqiptare e më gjerë. Në vitet 2004-2005 ka kryer detyrën e kryetarit të shoqatës kulturore “Preza” dhe të kryeredaktorit të gazetës “Preza”. Zyhdi Dervishi ka botuar 6 libra me poezi, të cilat nga kritika profesionale janë vlerësuar si krijime artistike me profil origjinal, me figura artistike të mirëstrukturuara, me vizione idealiste dhe theks të veçantë kritik. Më 31 maj 2019 Universiteti “Fan S. Noli” Korçë në bashkëpunim me Universitetin publik të Prishtinës dhe Departamentin e Sociologjisë të Universitetit të Tiranës kanë organizuar Konferencën Mbarëkombëtare me titull “Arritje dhe sfida në fushën e studimeve sociologjike në Shqipëri: Prof. Dr. Zyhdi Dervishi, protagonist dhe model i një studiuesi të suksesshëm”, e cila i kushtohet vetëm veprimtarisë pedagogjike dhe shkencore të Prof. Dr. Zyhdi Dervishit. Referatet dhe kumtesat që u mbajtën në këtë konferencë janë botuar në numër të posaçëm (III-2019) të revistës shkencore “Natyra dhe Kultura”, botim i Universitetit të Korçës. Më 31 maj 2019 Universiteti “Fan S. Noli” i Korçës e ka dekoruar me “Emblema e artë”. Nga viti 1997 deri në vitin 2022 Zyhdi Dervishi ka udhëhequr 20 punime të doktoratave në fusha të ndryshme të studimeve sociologjike. Në vitet 2012-2016 dhe 2012-2022 ka kryer përkatësisht funksionin e përgjegjësit të Departamentit të Sociologjisë dhe të drejtuesit të Shkollës Doktorale pranë këtij Departamenti. == '''TEKSTE DHE MONOGRAFI SHKENCORE''' == 1.        '''Volunteerism, Multifunctional Thread in Albanian Society''', ''Lambert Academic Publishing (LAP),'' ''' '''Berlin 2014. 2.        '''Arnavut Kültürünün Renkleri,''' ''Kaknüs Yayinlari''''',''' Instambul 2022. 3.        '''Fillime vizionare në kohë të traumatizuar''' (Sociologji shkence 1), Tiranë 2019. 4.        '''Sociologjia''' ''(Tekst për klasën XII të shkollave të mesme të Republikës së Shqipërisë),'' Tiranë 2018. 5.        [[Lente të ndërveprimit simbolik|'''Lente të ndërveprimit simbolik''']] (''Analizë sociologjike e rolit të simboleve kulturore, të komunikimit joverbal, botim i dytë i plotësuar),'' Tiranë 2016. 6.        '''Nëpër degëzime të kulturës shqiptare''' ''(Trajtesë sociologjike e disa profileve të modelimit psikokulturor të shqiptarëve),'' Tiranë 2014. 7.        '''Gratë në turbulencat e mendësive dhe realiteti politik''' ''(Analizë sociologjike e përfshirjes së grave shqiptare në jetën politike),'' Tiranë 2011. 8.        '''Sociologjia''' ''(Tekst për mësuesit e shkollave të mesme të Republikës së Shqipërisë),'' Tiranë 2010. 9.        '''Lente të ndërveprimit simbolik''' ''(Analizë sociologjike e rolit të simboleve kulturore, të komunikimit joverbal),'' Tiranë 2008. 10.    '''Vullnetarizmi – ind shumëfunksional i shoqërisë''' ''(Trajtesë sociologjike),'' Tiranë 2004. 11.    '''Flirte me plagët''' ''(Trajtesë sociologjike e problematikës socialkulturore të planifikimit familjar, të infeksionit HIV/AIDS, të konsumit të pijeve alkoolike dhe të  lëndëve narkotike nga të rinjtë shqiptar),'' Tiranë 2003. 12.    '''Ndërmjet fshatit dhe qytetërimit global''' ''(Trajtesë sociologjike e integrimit shoqëror të të rinjve të zonave fshatare në dritëhijet e arsimit të mesëm. Ky libër është në bashkautorësi me Prof. Dr. Artan Fugën),'' Tiranë 2002. 13.    '''Adoleshentët, bashkëjetesë me demonët e konflikteve''' ''(Trajtesë sociopsikologjike e konfliktimit të nxënësve adoleshentë në Shqipëri)'', Tiranë 2001. 14.    '''Sociologjia II''' ''(Tekst për shkollat e mesme të profilizuara),'' Tiranë 2000. 15.    '''Gratë në  syrin e ciklonit të sfidave dhe perspektiva''' ''(Trajtesë sociologjike e problematikës sociokulturore të vajzave e grave shqiptare në vitet ’90 të shekullit XX),'' Tiranë 2000. 16.    '''Vështrime të kryqëzuara në det/ Sociologji kulture 1''' ''(Analizë e kulturës shqiptare e krahasuar me kulturën italiane përmes integrimit sociokulturor të emigrantëve  shqiptarë në Itali),'' Tiranë 1999. 17.    '''Sociologjia I''' ''(Tekst  mësimor për shkollat e mesme  të profilizuara),'' Tiranë 1999. 18.    '''Njohuri për shoqërinë 1''' ''(Tekst për vitin e parë të shkollës së mesme, bashkautorësi në masën 90 për qind, çka është e dokumentuar në këtë tekst)''''',''' Tiranë 1995. '''19.    Inteligjencia shqiptare dhe ndërtimi i bazave të socializmit,''' Tiranë 1989. == Bashkautor në libra ose studime == '''1.        Didaktika e shkencave 2015''', Botuar nga Universiteti “Fan S. Noli”, Korçë 2015. '''2.        Mendimi shqiptar dhe shkolla shqipe,''' Botuar nga Qendra e Studimeve Albanologjike dhe Shtëpia Botuese “Plejad”, Tiranë 2009 '''3.        Politika kulturore në Shqipëri''', Shtëpia Botuese “Naim Frashëri”, Tiranë 2001. '''4.        Raporti i zhvillimit human për Shqipërinë,''' Botim i UNDP-së, Tiranë 2000. '''5.        Adoleshentët: të konfliktuar apo…?!''' – Shtëpia Botuese “D.I.J.A. – Poradeci”, Pogradec 1998. '''6.        Antropologjia e shqiptarëve,''' Botim i Shoqatës Antropologjike Shqiptare, Tiranë 1997. '''7.        Refleksione socialpedagogjike,''' Shtëpia Botuese “Aza-Se soft”, Tetovë 1996. '''8.        Raporti i zhvillimit human për Shqipërinë,''' Botim i UNDP-së, Tiranë 1995. '''9.        Të rinjtë në shqetësimet e tranzicionit,''' Shtëpia Botuese “Europa”, Tiranë 1995. == Krijimtari letrare == '''1.    Hakerat mjegullës''' (Poezi), Tiranë 2022. '''2.    Në kryqin e udhëkryqit''' (Poezi), Tiranë 2019. '''3.    Mokra e hijeve''' (Poezi), Tiranë 2014. '''4.    Vetëklonimi i maskave''' (Poezi), Tiranë 2009. '''5.    Jehonëlebetia''' (Poezi), Tiranë 2005. 6.    '''Qiej të përthyer''' (Poezi), Tiranë 1999. [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] [[Kategoria:Pedagogë shqiptarë]] s6f64ab8zbhq13ewsru3wyi524f31mt 0 65879 2996152 2978285 2026-06-12T09:06:17Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996152 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Map_of_Albania_during_WWII.png|parapamje|Tokat e çliruara shqiptare gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]].]] Pranverën e vitit 6 prrill 1939 [[Italia]] fashiste pushtoi [[Shqipëria|Shqipërinë]]. Në të gjithë [[Ballkani Perëndimor|Ballkanin]] nisën të ndodhin gjëra të çuditshme. [[Mbreti Zogu I|Mbreti Zog]], me Shtabin dhe bajraktarët e grupit të tij, u vendos në [[Kajro]]. Erdhi edhe pushtimi nga Gjermania naziste dhe shqiptarët u vendosën në male. U formuan edhe grupe të armatosura guerilësh [[Shqiptarët|shqiptarë]], formacione luftarake të armatosura të ndarë në dy pjesë: ato partizane me ide komuniste të udhëhequra dhe nën influencën e [[Komintern|Kominterni]]t, kurse nga ana tjetër dëgjohej oshtima e armëve të grupeve nacionaliste shqiptare, siç ishin ato të “[[Balli Kombëtar|Ballit Kombëtar]]” etj.. Edhe këtu, në kohë dhe hapësirë, grindjet, hakmarrjet e përçarjet bënin të vetën dhe lanë gjurmë të pashlyera tragjike, të cilën e shfrytëzonte me dinakëri pushtues të huaj. Pjesa tjeter pushtohet me 7 prill 1941). Për shqiptarët, edhe ky pushtim u konsideruar si edhe ai i (1919, Versajit) Mbreterisë SKS (Jugosllava e parë) ishte i tillë, dhe në zonen gjermane,italiane dhe bullgare. Në bisedimet e Vjenës, Gjermania kërkoi edhe plotësimin e kërkesave të Bullgarisë, aleatit tjetër të Bllokut Fashist. Kështu, në Vjenë parashikohej që të kalonin nën sundimin bullgar një pjesë e rretheve të Gjilanit, e të Ferizajit, Vitia, Kaçaniku, rajoni i Preshevës, i Kumanovës dhe i Shkupit. Në marrëveshjen e arritur në Vjenë, më 21-22 prill 1941, ndërmjet Berlinit dhe Romës, të përfaqësuar nga ministri i Jashtëm gjerman, Ribentrop, dhe ministrit i Jashtëm i Italisë, Galeaco Çiano, ishte përcaktuaa harta e re politike të Ballkanit. Harta mbështetej në parimet e ndarjes së zonave të influencës midise Gjermanisë, Italisë dhe Bullgarisë. Nga ky parim viset shqiptare nën Jugosllavi u ndanë ndërmjet këtyre tri shteteve. Në këtë marrëveshje Italia do të merrte pjesën më të madhe të Rrafshit të Kosovës, me qytete si Prishtinën, Ferizajn, Gjilanin, Kamenicën, rajonin e Drenicës, Rrafshin e Dukagjinit me Pejën, Gjakovën, Prizrenin, territoret në veri, Ulqinin, Tuzin, Plavën e Gucinë si dhe ato në lindje: Tetovën, Gostivarin, Kërҫovën, Strugën dhe një pjesë të viseve të Prespës, duke krijuara të ashtuquajturën Shqipërinë e Madhe. Ndërsa rajoni i Mitrovicës, Pudujevës dhe Vuҫitërnës, për shkake të industrisë, minierave të Trepҫës dhe pasurisë nëntokësore që ofronte ky rajon dhe për interesa strategjike të Gjermanisë dhe nevojat që kishte për luftë, u përfshinë në kuadër të shtetit kuisling serb të Nediҫit. <ref>{{Cite web|url=https://www.votramagazine.com/historia-e-arsimit-shqip-ne-kosove-me-theks-te-vecante-gjate-luftes-se-dyte-boterore/|title=Kosovë, me theks të veçantë gjatë Luftës së Dytë Botërore}}</ref> M. Nediqi, ministër i Ushtrisë dhe i marinës jugosllave, në Kralevë, bisedoi me gjermanët dhe nga ta kërkoi mbrojtje nga shqiptarët. Në fakt, serbët, gjermanëve u parashtruan kërkesat e tyre që të ruhet një territor kompakt që do të konsiderohej Serbi. Dhe ky territor duhej t'i përfshinte territoret që nga Zemuni e deri në Gërlicë, ngase, më poshtë, andej nga Kaçaniku dhe Shkupi territoret kontrolloheshin nga bullgarët. Serbët në këtë hapësirë ia vunë pllakën edhe itinerarit të të ashtuquajturës hekurudhë serbe. Për ta siguruar territorin e caktuar, serbët nisën edhe ushtrinë e tyre për ta ripushtuar Kosovën, Ilaz Agushi, figura e të cilit fatkeqësisht deri më sot ka mbetur e pandriçuar, erdhi në Ferizaj, Gjilan, Prishtinë ku mbajti fjalime të zjarrta dhe kërkoi nga atdhetarët shqiptarë që në Kosovë të formohej një qeveri kalimtare dhe që njerëzit të qesin në kokë sa më shumë plisa kështu që bota të kuptojë se në Kosovë jetojnë shqiptarët dhe se kjo është tokë shqiptare. Mirëpo i përndritshmi Ilaz Agushi, i nxorri në Prelluzhë grupet e vullnetarëve shqiptarë dhe e ndalën hovin e ushtrisë serbe. Nga ana tjetër, Nediqi me bashkëpunëtorët e tij morën nja shtatëmbëdhjetë oficerë gjermanë që atyre t'ua dorëzojnë qeverisjen e Kosovës. Kur vijnë në Prishtine atyre u del para Ilazi. Gjermanët u habitën kur i panë tërë ata shqiptarë me plisa. Ceshte e vërteta gjermanët na donin neve shumë më shumë sesa sllavët dhe kryesori i këtij grupi tha që të shkonim në Prizren tek komandanti i tyre dhe të bisedonim për situatën. Ilazi shkon në Prizren me pajton dhe atje takohet me Qazim Bllacën, i cili fatmirësisht qe shkolluar në Gjermani dhe kjo ishte një përparësi në nivelin e komunikimit me komandën gjermane. Komandanti gjerman i thotë Ilazit: "Peja, Gjakova, Rahoveci, Prizreni, Prishtina, Gjilani, Ferizaj dhe Kaçaniku do të mbeten me Shqipëri". Ndërsa Mitrovica, Vushtrria dhe Podujeva mbeten nën administrimin e Beogradit. Ali Draga, i biri i Ferat Dragës u bë ministër në Beograd. Xhafer Deva ishte një njeri i besueshëm i gjermanëve në Mitrovicë. Kështu që kufiri ngeli në Prelluzhë dhe aty ia ndërronin pllakat. Mbishkrimi, deri në Prelluzhë ishte Jugosllavia, aty e andej, deri në Gërlicë mbishkrimi i trenit ishte: ALBANIA.<ref>{{cite book|last1=Xhemail|first1=Mustafa|title=,Mustafë Xhemajli: Hysen Tërpeza, një legjendë për Kosovën, Biseda/intervista|accessdate=29 qershor 2018}}</ref> ==Rezistenca e armatosur e Karadakut në juglindje të Kosovës 1941-1951== [[File:Axis occupation of Yugoslavia 1941-43.png|thumbnail|left|Në Vjena, më 11 qershor 1941, u bë ndarja në tre zona:Gjermane, italiane dhe bullgare.]] [[Skeda:Map_of_Kosovo_during_WW_II.png|parapamje|250x250px|Harta e Kosovës gjatë Luftës së Dytë Botërore.]] Shqiptarët sikur edhe popujt tjerë u gjenden para sfidave dhe shpëtimi nga pushtimi fashist dhe në një koalicioni kundër tyre. Pas që në [[Vjena]], më 11 qershor 1941, u bë ndarja në tre zona: [[Gjerman]]e, [[italia]]ne dhe [[bullgar]]e<ref>[http://m.telegrafi.com/lajme/hitleri-refuzoi-kerkesen-bullgare-per-te-marre-territore-shqiptare-78-13816.html|Hitleri refuzoi kërkesën bullgare për të marrë territore shqiptare!]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> dhe, me formimin e grupeve të para ilegale të rezistencës së armatosur u radhët edhe shqiptarët në zonën e pushtuar nga bullgaret të [[Kosovës]] ushtrohej dhunë e represion gjithmonë e më i madh, prandaj edhe LNÇ-ja, po zhvillohej ne ato zona në përmasa më gjithë përfshirëse. Karadaku i Gjilanit, Preshevës Kumanova, Shkupi, Manastiri, Dibra dhe Ohri i takuan Bullgarisë, sipas ndarjes në tre zona në mes të Gjermanisë, Italisë dhe Bullgarisë pas marrëveshjes së Vjenës(11 qershor 1941). Për shqiptarët, edhe ky pushtim u konsideruar si edhe ai i (1919, Versajit) Mbreterisë SKS (Jugosllava e parë) ishte i tillë, dhe në zonen bullgare edhe më i egërsuar. Sipas një dokumenit në gusht të vitit 1942,<ref>(A.Q. i shtetit-Tiranë. Fondi 251, dos.71 fl.9-11)</ref> nga ana e qeverisë bullgare, ajo kërkonte që shqiptarët e rretheve të Shkupit e Manastirit dhe territoreve tjera të rishikonin origjinën e tyre, ose në të kundërtën ata, si të gjithë banorët e huaj duhej të shpërnguleshin. ja një shembullë nga ajo që kishte ndodhur në zonë e okupimit bullgar:<ref>[http://www.rajonipress.com/shfleto-artikujt.php?id=31292] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304200436/http://www.rajonipress.com/shfleto-artikujt.php?id=31292|date=4 mars 2016}}(A.Q. i shtetit-Tiranë. Fondi 251, dos.71 fl.9-11)</ref> Ne rrethin e ketushem kanë hyrë gati 3.000 frymë shqiptarë që emigruan nga tokat nën kontrollin bullgar. (Ne një shkrese te këtillë dërguar Inspektorisë së Tokave të Liruara pos te tjerash thuhet : Këta kanë ardhë pa pru kurgjo me vedi.Jetojnë mizorisht, kanë mbete pa strehe e banojnë përjashta nder hajate, kopshte e fusha<ref>[[Rifat Berisha]], nënprefekt i [[Gjilani]]t:(Nr.412.d30,f.148/74, rez. Gjilan) ne Prizren me 25 korrik 1942 pos te tjerash thuhet : ''Këta kanë ardhë pa pru kurgjo me vedi.Jetojnë mizorisht, kanë mbete pa strehe e banojnë përjashta nder hajate, kopshte e fusha” [http://kosovare.forumotion.com/shqiptaret&shy;f20/c&shy;dime&shy;per&shy;medvegjen&shy;t176.htm|Prof.Rifat Berisha]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}''</ref> Lufta e dytë botërore, popullsisë së Preshevës i solli okupimin bullgarë. Me luftë të armatosur dhe forma të ndryshme, udhëheqësit shqiptarë u munduan të realizonin të drejtat sociale kombëtare.<ref>Në këtë drejtim kontribut të veçantë kanë dhënë: [[Abdullah Presheva]], Selim Selimi, Skender Hasani, Xheladin Kurbaliu, Riza Selimi &#xAD;Ilinca, [[Limon Staneci]], [[Ibrahim Kelmendi]], [[Ali Aliu]], Selami Hallaçi, [[Hazir Haziri]] Shinasi Hallaçi e te tjerë. Ishte vlerësim i kryesuesit të konferencës shkencore, mbajtur në [[Preshevë]] më 13/14 dhjetor 2014 B.Salihu</ref>. Kjo bëri që rrathët e fshatarëve dhe minatorëve po shtoheshin përkrah LNÇ-së, ku pas daljes nga burgu [[Xheladin Kurbalia]], formohet '''grupi i parë''' ilegal nga Babush e [[Kadri Halimi]], Kurtesh Agushi, Selami dhe Shemsi Hallaçi, mësuesit nga pjesa tjetër shqiptare: Hasan Dyngjeri, Sadri Mehmeti, Muharrem Çollaku, Malë Beci, Vesel dhe Vehbi Rexhepi.[[Figura:Kosova_juglindore.1193x1135.jpg|200px|left|thumb|Magjistralja e kështjellave të Kosovës juglindore.]] Në muajt e verës korrikut të vitit [[1942]], po zgjeroheshin radhët edhe në mes të [[Gjilani]]t dhe Dardanës (ish-[[Kamenica]]) si në Petroc nga [[Xheledin Kurbaliu]] formohet një grup, prej andej përmes Sinan Hasanit një tjetër në Pozhoran dhe nga ana e Ramadan Agushit në Tërpezë të Vitia. Edhe në [[Presheva|Preshevë]] përmes [[Avdullah Presheva]]-Krashnicës formohet një grup nga vëllazërit Selami e Shenasi Hallaçi, Riza Selimi, Selim Selimi, Xhemush Bina përmes një lidhje nëpër [[Karadaku]]n e [[Shkupi]]t dhe nga [[Kumanova]] nga ana e [[Hazir Haziri]]t', Kurtesh Agushi<ref>Dr.[[Fehmi Rexhepi|Fehmi Rexhepit]], historian dhe dokumenteve arkivore të arkivit rajonal të [[Gjilani|Gjilanit]], [[Shkupi|Shkupit]], [[Kumanovë|Kumanovës]] të arkivuara nga Selim Norça, [[Kurtesh Agushi]], Hoxhë Ibrahim Capari, si dhe të bashkëpunëtorëve e dëshmitarëve të atyre ngjarjeve të Karadakut 1941-1943, të botuara edhe në librin "[[Flaka]]" (pjesa e V-IX) nga Autobiografia.</ref> në zonën e Karadakut të Gjilanit. [[Figura:karadaku.600x450.jpg|200px|right|thumb|Pamje nga Karadaku.]] Aradha e parë shqiptare partizane e [[Kosovë]]s u formua me [[28 shtator]] [[1942]] në Ramjan te [[Vitia]]. Përballja po zinte fill si rezistencë e mos durimit, mbylljes brenda vetëvetës dhe shikimi i horizontit për të qarë këtë rrethimë të hekurt që po ngushtohej ditë e për ditë shtohej edhe më tepër. Kjo po bëhej në mes brigjeve të lumit Morava dhe Bjeshkës së Madhe, Karadakut përmes mësuesve, nxënësve e studentëve nëpër manastire e mejtepe që për herë po shtohej me mësimin anëtarë ndër oda e konakë të kthyera në mësojtore të para si ato fetare edhe laike. Më [[28 shtator]] [[1942]], pas një konsultimi nga grupet e armatosura antifashiste në një fshat të Ferizajt erdhën deri te marrëveshja që në misrishtën e Ramjanit të mblidhen si një tog ndër ata që bënin bërthamat e para të atyre motmoteve në frymën e luftës çlirimtare, po prini Babushi e [[Kadri Halimi]], Kurti, Selami, Meta, Çollaku dhe Beci.<ref>Sulimi i parë i armatosur për marrjen e Minierës së [[Llojani|Llojanit]] në mes të [[Preshevë|Preshevës]] dhe [[Kumanovë|Kumanovës]].Natën e 28 shtatorit të asaj vjeshtës së hershme kishin arritur edhe luftëtarë të tjerë që zgjodhën Xheledin Kurbalën për t'i prirë në aksionin e parë për të liruar nga pushtuesit digat e pasura të minierës, në të cilin aksion prijnë Xheladin Kurbaliu, komandant, Fadil Hoxha, Komisar Kurtesh Agushi, Sinan Hasani, Riza Selimi, Reshat Xhaferi, etjer.si dhe Hazir Kokës dhe pas vrasjes së tij, caktohet Ramiz Cërnica dhe Kurtesh Agushi. Kurtesh Agushi jetonte në Shkup, ishte një ish-student i Beogradit, dhe njeri kyq i LNÇ-së në rajonin juglindor të Kosovës, i cili në vitin 1936 kishte marrë pjesë në demostratat e studentëve dhe të komunistëve të Beogradit për të kërkuar armë që të shkonte e të luftonte në Spanjë, dhe kryetar komune në Kamenicë(Dardanë).[[Xheladin Kurbalia]] sapo ishte kthyer nga burgu me një përvojë të madhe po i mbledh rreth vetës në shtëpinë e tij të marrë për banim prej se ishte ik si muhaxhirë nga anën tjetër që shtypej më fortë nga dajaku e plumbi i Bugarit dytë. ''Mëhallë më mëhallë po endeshin njerëzit e tyre për t'i bërë mendjet në forcimin e krahëve të tyre, jo vetëm për në punët e mundimshme që bënin nëpër minierat që po grabisin të huajt pasurin e tyre, por edhe nga një krah pushke për të forcuar përballjen përmes një rezistence të pamposhtur, duke u ndërlidhur përmes koriereve nëpër të gjitha shtigjet që çonin drejt një udhe që e shihnin dritën dhe të nesërmen e tyre të lirë''. Ata besoni në bindjet e tyre që do ta arrinin me formimin dhe rreshtimin e tyre në aradhen e parë që kishte bërë skeletin e një hierarkie ushtarake komanduese e të ndërlidhur me një front të përbashkët që lidhja mbahej përmes Kokës. Komitetin e Gjilanit e përfaqësonte Xheledin Kurbaliu, sepse një lidhje e tillë serioze ishte mjaftë bindëse e shpresëdhënëse nisi në një cep të Ramajve në drithnajat që po vihej në një bazë të fortë përmes një të dërguari [[Fadil Hoxha]] nga ana tjetër e tokës së Kosovës Juglindore së bashku me Spahiun, Kërpuskën, Gulin, Kaspin, Dejdini dhe Sojevën. Libri "Anamorava në LDB 1941-45'' bot. koautor dhe nga ''Deklaratë e [[Kurtesh Agushi|Kurtesh Agushit]] dhënë për [[Hazir Haziri]] të botuar te[[Kosova në revulucion, pjesa - IX]].</ref> Sulimi i parë i armatosur për marrjen e Minierës së Llojanit në mes të Preshevës dhe Kumanovës. Natën e [[28 shtator]]it të asaj vjeshtës së hershme kishin arritur edhe luftëtarë të tjerë që zgjodhën Xheledin Kurbalën për t'i prirë në aksionin e parë për të liruar nga pushtuesit digat e pasura të minierës, në të cilin aksion prijnë [[Xheladin Kurbaliu]], komandant, [[Fadil Hoxha]], Komisar [[Kurtesh Agushi]], [[Sinan Hasani]], [[Riza Selimi]], Reshat Xhaferi, etj. si dhe Hazir Kokës'<ref>Lufta e II Botërore, si dhe dëshmitarëve të pjesëmarrësve të gjallë të atyre ngjarje'', Selim Selimi [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Flaka_e_Revulucionit,_pjesa_e_IX&action=edit&redlink=1 Flaka e Revulucionit, pjesa e IX] dhe pas vrasjes së tij, caktohet [[Ramiz (Hoxha) Cërnica|Ramiz Cërnica]] dhe Kurtesh Agushi,[http://www.zemrashqiptare.net/article/Historia/5387/]''</ref>. Ata po i mbështeste fuqishëm edhe iu bashkuar edhe nënprefekti i kazasë [[Rifat Berisha]] dhe nga anën e [[Limon Staneci]] që përbënte karahun tjetër në [[Kosavë Lindore]][[Lidhja e Dytë e Prizrenit]] të një lidhje gjithandej etnisë. [[File:Kufiri Shqiptaro-Shqiptar.jpg|thumb|Kufiri Shqiptaro-shqiptar në malet e Sharrit.]] Më pas nis një varg zinxhir i shtrirjes së dhunës përmes një sulimi i parë i armatosur vale të re të arrestimeve, burgosjeve, por edhe vrasjeve sikur që pasoi detyrimisht tërheqjen kah maja e Sharrit që shoqërohet me një anarki të parnim-dorëzimit në mes forcave të huaja të koalicionit fashist. Nga ana tjetër pas një konflikti të armatosur ka dalë në skenë Mullai i kazasë në mbrojtje të atyre që po u rrezikohej jeta, pasuria dhe lëvizja e tyre nga të ashtuquajtur "Dora e zezë" që vriste e priste natën dhe ditëm drekë, edhe atë në qendër të kazasë së vjetër.<ref>[[Anamorava e Kosovës]] në revulucion 1941-1945|Grup autorësh, artikujt nga autori [[Nijazi Ramadani]]: Revista "Fjala jonë",(në disa vazhdime) [[Prishtinë]], qershor/ nentor 1996, nr.6-9, "Dëshmi mbi luftën e (fundit)në përfundim të Luftës Dytë Botrore". Si embrone të para të LNÇK-së nga viti 1942 në [[Kosovë]] u formuan çeta të armatosura partizane: " [[Zenel Hajdini]] " ( shtator 1942) çeta e Sharrit ( nëntor 1942), " [[Emin Duraku]] (janar 1943 ), e [[Karadaku|Karadakut]] ( janar 1943 ), dy bataljionet kosovare dhe Brigada maqedono-kosovare ( shtator 1943).Në prill 1943 u formua Shtabi Kryesor i Ushtrisë NÇ për Kosovë, Në fund të v. 1943 në K. ishin ngritur 81 këshilla NÇ. Pra Komiteti Krahinor i Kosovës dhe Shtabi Kryesor i UNÇ të Kosovës - komandant [[Fadil Hoxha]] kanë qenë të pavarura. Gjatë LANÇ të Kosovës, (Fadil Hoxha) as Shtabi Kryesor i Ushtrisë NÇ për Kosovë, në asnjë mënyrë nuk iu është drejtuar Shtabit Suprem të UNÇJ ose Titos si komandant suprem ose Shtabit Kryesor të Serbisë. Bashkëpunimi dhe kontaktet me Shtabin kryesor të UNÇ të Shqipërisë ishin të shpeshta. Brigada e Parë dhe e Katërt e Kosoves dhe Brigada e Tretë dhe e Pestë e [[UNÇSH]]-së, çliruan Kosoven dhe Rr.e Dukagjinit. U shkel mbi gjakun e mijëra dëshmorëve dhe vendimeve të sjelura nga [[Konferenca e Bujanit]], e cila u mbajtë pikërisht për ti kundërshtuar vendimet e Mbledhjes së II të [[AVNOJ]] -it në [[Jajcë]] 29-30 nëntor 1943 ,dhe më 27 koorik 1945, ku këtu ishte vendosur që [[Kosova]] dhe viset tjera shqiptare në RPFJ([[RSFJ]]). të mbesin në përbërje të J. si më parë.Dr. Xhelal Gjevori, dhe [http://www.gazetarepublika.al/cgi-sys/suspendedpage.cgi%7Chttps://sq.wikibooks.org/wiki/Vitviteja/Fadil_Hoxha/R._Mexhuani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200108062224/http://www.gazetarepublika.al/cgi-sys/suspendedpage.cgi%7Chttps%3A//sq.wikibooks.org/wiki/Vitviteja/Fadil_Hoxha/R._Mexhuani|date=8 janar 2020}}</ref> [[File:The yeard of "Lidhja e Prizrenit".jpg|thumb|Vjeqari i “Lidhja e Prizrenit”.]] == Krahu [[Lidhja e Dytë e Prizrenit]] rezistenca e armatosur për mbrojtjen e tokave të liruara në fund të LDB'== [[Lidhja e Dytë e Prizrenit]] u mbajt ([[Lidhja e Dytë e Prizrenit]] prej 16-20 shtator 1943, ku shprëhja gjeografike [[Kosova|KOSOVA nuk]] përfshinë vetem vendet që përmblidhen mbrenda kufijve administrativ të krahinës([[Kosovë]]s, e cila mbanë këtë men dhe ka ruejtë shumë qendermuese e kompakte të banorëve shqiptarë, por shi për këtë arsye ajo përfaqëson dhe symbolizon edhe të gjitha viset tjera Shqiptare të "robnueme" nën pushtimin e Jugosllavis. Mbështetur në frymën politike të shkrimeve autentike të pjesëmarrësve në Kuvendin themelues, më 16-19 shtator 1943, [[Lidhja e Dytë e Prizrenit]] është organizatë politiko-ushtarake kombëtare demokratike shqiptare<ref>Libri i Tahir Zajmi: “Lidhja e Dytë e Prizrenit dhe lufta heroike e popullit për brotjen e Kosovës”, Bruksel, 1964([[Bruxelles]], 6 [[Qershuer]] [[1964]].(Shih edhe: Tahir Zajmi, Lidhja e II e Prizrenit dhe lufta heroike e popullit për mbrojtjen e Kosovës (Bruksel, 1964), f. 136.</ref> [[Skeda:Limon Arsllani - Staneci.jpg|frame|Limon (Asllan) Staneci ([[1916]] - [[1991]])]] Pra, sikur që dihet ky deklarim blebishitar kaloi nga [[Marrëveshja e Mukjes]], [[Mbledhja e Pezës]] dhe [[Konferenca e Bujanit]] (e cila doli si rezultat i mohimit të etnitetit të pavarur të Kosovë nga Mbledhja e Dytë e AVNOJ-it), edhe përkrahur nga [[Lidhja e Dytë e Prizrenit]]. Edhe në juglindje të Kosovës në krye me [[Adem Gllavica]] e [[Mulla Idriz Gjilani]], sipas T.Zajmit po aty.[[Beteja e Kikës|Beteja maja e Kikës]] ishte e parë m‰ 29 qershor 1944, u zhvillua në mes forcave serbo çetnike, Sipas [[Limon Staneci]]Sekretar dhe zëvendës nënprefekturën e Gjilanit, ishte Sekretar i Komitetit Qarkor të [[Lidhja e Dytë e Prizrenit|Lidhjes së Dytë të Prizrenit]], sekretar dhe nënprefekturën e [[Gjilani]]t. Ishte gazetar dhe përgjegjës për informim në kuader të organit|[[Liria]]" [[Lidhja e Dytë e Prizrenit|Lidhjes Dytë të Prizrenit]] për frontin lindor dhe ushtarak që raportonte nga vijat e para të frontit për luftimet për mbrojtën e trojeve etnike në [[Lugina e Preshevës|Kosovën Lindore]] në gazetën [[Liria]] [[Lidhja e Dytë e Prizrenit|“Lidhja e Dytë e Prizrenit”]]. Me 13. IX. kur u hoq pushteti okupues bullgar u zgjodh nënprefekt i nënprefekturës së [[Preshevë]]s. Ishte edhe sekretar i [[mulla Idriz Gjilani|mulla Idriz Hajrullahut]], gjykatës, kryeshef i Rethit të [[Gjilani]]t.- i cili raportoi nga fronti i [[Gjilani]]t për fitoret e 'Mbrojtjes Kombëtare të Kosovës më 1944, në fletoren [[Lidhja e Prizrenit]]gazeta Liria. Me artikullin 'Një shpartallim i ri i çetave komuniste n'anë të Gjilanit" të datës 9korrik 1944 konstatohej: "Armiku shekullor, lakmues i tokave të huaja i dejun me ideologjina të ndryshme (komuniste, nacionaliste e që të dyja këto formojnë një të tretë: Pansllaviste)" prapë, Limon Staneci me datën 28 qershor 1944, në një numër aproksimativisht 400-500 vetash sulmoi tokat shqiptare, tue kalue kufinin ne vendin e quejtun "Kika", mbasi në afërsinën e katundeve Cfircë e Tugjevc nuk kishte muejtë. Forcat tona te përbame prej ushtrisë të rregulltë dhe fuqisë kreshnike, të komandueme prej oficerave dhe N/oficerave trima, filluen luftën. Gjatë luftës që vazhdoi 12 orë dhe betejës me datë 29.6.1944 grupet -komuniste, Nacional-shoveniste-pansllaviste, u shpartalluen me humbje për ta... Kjo ndeshje me bandat komuniste, që lumnisht përfundoi me fitimin t'onë, u prit me manifestime simpatike nga populli, i cili u betue me ketë rast se do të ndjekin gjurmën e dëshmorvet si kapter Abdi Gjoka, nga mati, Anëtar i Komitetit Komunal të Lidhjes II të prizrenit, Bajram Poliçka e tjerve, që ranë viktimë në ket betejë për lirinë dhe kurr nuk kanë me lanë qi kamba.e anmikut të shkeli tokat t'ana te bekueme...” "Dhe, sikurse për Luftën e Velegllavës të 28 qershorit 1944, sekretari i Komitetit të Lidhjes së Prizrenit për Rrethin e Gjilanit, Limon Staneci raportoi nga linja e zjarrit edhe për Luftën e Kikës, të 26 gushtit 1944, [[Figura:MullaIdrizGjilani.jpg|thumb|[[Mulla Idriz Gjilani]].]]Raporti i tij, si gazetar, ushtar përjetues e komandant i vullnetarëve" "Fronti i Gjilanit, shpartallimi i Dytë i Brigadave Komuniste Drazhiste-Pansllaviste në Rrethin e N .Prefekturës Gjilanit, shquhet për saktësi materiale, gjykim politik të drejtë dhe afirmim të një epopeje kombëtare të rëndësishme për historinë e popullit shqiptar”. [[Mulla Idriz Gjilani]]<ref>{{Cite web|url=http://2lonline.com/category/lajmet/article-page.php?id=10649|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=22 janar 2015|archive-date=5 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305134839/http://2lonline.com/category/lajmet/article-page.php?id=10649}}</ref>:Fetar, atdhetar konseguent, orator e mjeshtër i penës, i zoti i punës, besnik i fjalës, predikues fetar dhe mualim-mësues iluminist, ideolog dhe luftëtar i lirisë, i vendosur në idealet e veta liridashëse si bjeshkët e Kosovës të cilat i mbrojti me fjalë, me pushkë, me gjak, burrërisht, trimërisht, i pathyeshëm, me plagë në zemër e në trup, nuk u dorëzua për t'u bërë legjendë. Kështu e portretizoi Studuesi [[Muhamet Pirraku]], si udhëheqësin Shpirtëror, Politik dhe Ushtarak të madhin [[Mulla Idriz Gjilani]]. Dr. [[Muhamet Pirraku]]: [[Mulla Idriz Gjilani]] dhe Mbrojtja Kombëtare eKosovës Lindore, Prishtinë 1995, . Poaty f. 328 / Dr[[Muhamet Pirraku]]t. Populli ishte mbledhur me krerët e gjitha krahinave juglindore në një besëlidhje për të mos lejuar asnjë trup të trupave të huaja për të kaluar këndej kufirit përgjatë udhës së Frëngut nëpër të cilën udhë lëviznin përmes vijës hekurudhore në juglindje dhe perëndim. Aty bashkohen të gjithë në një fushëbetejë të mbeten të pamposhtur te [[Beteja e Rekës Raincës]]Gjakut, ku trupat pushtuese u kapën nga forcat vullnetare në një trekëndësh të asaj ngushtice që nisi përpjetë deri kah [[maja e Zezë]], në [[Brezë]]s dhe atë të [[Sharri]]t, duke iu dhënë një mësim se si luftonin për tokën e tyre, ku me atë rast si ditë feste muarën dhe vendosën Shkabën dykrenare pa kurrfarë nishani tjetër në të gjitha qendrat përgjatë frontit juglindor.Në një copë të vogël tokë, në një cep të saj, po bënë luftë të madhe...[[Figura:karadaku.275x183.jpg|200px|right|thumb|Foto(1943) ulur nga e majta [[Abdullah]] [[Abdullah Krashnica Presheva|Presheva]], [[Limon Staneci]], Riza Hyseni(Norqa), [[Mark Gashi]] dhe ne kembe Asllani (vëllai i Limonit),[[Hetë Koka]], Xhelili Xhemës , Saqip Bukuviku Azem DEPCA) Paria e Kosovës lindore - Paria e Karadakut]]. [[Figura:Kosava_verilindore.452x452.jpg|200px|right|thumb|Kosova Lindore.]] == Lufta në fushëgropen e Kumanovës == Prej [[Kumanova|Kumanove]], shkova në katundin Mateç, siç pata mësue gjindej Sylë Hotla me 150 vetë të armatosun. Përveç këtyne, ai kishte edhe tjerë shokë që kishin armë, dhe më tha se në rast nevoje edhe ata mund të vijshin. Për ketë plak të sinqertë, trim dhe me dinjitet, shokët e tij dhe të gjithë shqiptarët e rrethit të Kumanovës kishin respekt. Pa ndonjë vështirësi, ky plak kreshnik dhe unë u muarëm vesh me i luftue partizanët, se sa këta tentojshin me kalue hekurudhën, e cila ndan shumicën shqiptare prej shumicës serbo-maqedone.[[Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore#cite note-48|]]]<ref>Citat nga libri [[Ibrahim Kelmendi|Ibrahim Kelmendit]]- Aliu "Presheva një shtyllë e Kosovës", bot. nga autori Ibrahim Osmani-Kelmendi në Melburn të Australisë|Citat i Kërste Cërvenkovski, funksionari i lartë nga një raport i drejtuar Byrosë Politike të PKM-së dhe PKJ</ref> Me 11 shtator 1944, u ktheva në [[Preshevë]][[Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore#cite note-49|[49]]] Lidhjes së Dytë të Prizrenit, të udhëhequra nga [[Xhafer Deva]], i cili në shënimet më të reja bibliografike në një kuvend burrash, në fillim të vitit 1944, Sulë Hotla do të zgjidhet për komandant të çetave të Ballit Kombëtar për krejt viset e Kumanovës. Në të vërtetë, pas tërheqjes së Bullgarisë fashiste, në shtator të vitit 1944, me iniciativë të Sulë Hotlës, në Mateç mbahet një tubim i madh me flamuj kombëtar, ku marrin pjesë mbi 2000 veta dhe kreu më i lartë i rezistencës shqiptare nga kjo anë si Ali Syla, Mulla Hajdari, Mulla Dulla, Iljaz Hoxha, Ferat Efendija, Xhemail Hoxha, Destan Kumanova, Ramadan Qazimi etj. Me këtë rast, Mulla Dulla i Hotlës (Abdulla Ebibi 1904-1944) zgjedhet nënprefekt i prefekturës së [[Mateçi|Mateçit]], Sulë Hotla komandant i forcave ushtarake, ndërsa Mulla Hajdari i Orizarës zgjedhet komesar politik, me detyrë që të furnizojë ushtrinë me ushqim dhe armatim. Prej kësaj periudhe deri kah mesi i nëntorit forcat shqiptare që numëronin rreth 3.600 ushtarë, arritën t’i përballojnë të gjitha sulmet ushtarake që vinin nga ana e divizionit të Kumanovës, që përfshinin Brigadën XVI dhe XVII-të të LNÇ-së maqedone. Këto brigada u krijuan po në këtë kohë, ndërsa shumica e tyre ishin çetnikë të Drazha Mihajlloviçit dhe ushtarë të ish-ushtrisë fashiste bullgare. Jataku i Kaçakëve - |Në një dokument të 23 nëntorit 1944, thuhet se “forcat reaksionare në rajonin e Karadakut të Shkupit numëronin rreth 3000 veta”, kurse në një dokument të 21 dhjetorit, thuhet se “vetëm në Gjilan kjo shifër është në rreth 2000 ballistë”. Më tej në dokumentet e udhëheqësisë sllavo-komuniste thuhet se këto forca shqiptare filluan t’i sulmojnë njësitë e LNÇ-së në Maqedoni dhe ta pamundësojnë punën e organeve të “pushtetit popullor”. Lajmi mbi masakrat e filluara të ushtrisë sllavo-partizane mbi popullatën e pafajshme shqiptare të Preshevës, edhe atë mu në natën e Bajramit të madh, në vjeshtën e vitit 1944, Sulë Hotla dhe Mulla Idriz Gjilani, me njësitë e tyre të armatosura dhe me mendjehollësinë e prof. [[Ibrahim Kelmendi|Ibrahim Kelmendit]], Sami Sh. Arizare, Ali Syla (Staneci), Hamëz Ballanoci, Kamber Xhagaduri - Miratoca do të bëjë pushkën një me preshevarët, dhe pas 12 orë luftimesh do të thyhen keq. “Më e komplikuar situata është në Kumanovë. Atje edhe pse janë kryer burgosje të një pjese jatakësh, përsëri deri te informacionet e sakta nuk kemi mundësi të vijmë”, ai thekson : Popullata shqiptare ka besim të plotë ndaj Sulës dhe disa anëtarëve të këshillit Popullor, kështuqë secili çoban apo fshatar dijnë për lëvizjen e bandave, mirëpo nuk i tregojnë pushtetit. Ata ndaj Frontit dhe pushtetit qëndrojnë anash, citat i nxherë nga kryeshefi i OZNA-s për qarkun e Shkupit, në një takim me kreun e Byrosë Politike të PKM-së. “Menjëherë pas çlirimit u mor aksioni për ta stabilizuar vendin, duke ju dhënë të drejta pakicës shqiptare. Me këtë u krijuan kushte për formimin e partisë, në rrethin e Dibrës dhe Kërçovës më 1945, ndërsa në rrethet e tjera kryesisht aty ka vitet 1947 dhe 1948. Mirëpo edhe përkundër asaj që është arritur stabilizimi politik, menjëherë duhet pranuar fakti se te masa shqiptare në atë moment nuk u arrit diferencimi politik dhe klasor. Mu për këtë edhe sot në qarkun e Tetovës dhe Gostivarit, grupi më i madh i popullatës ankohen për humbjen e banditëve në kohën e pastrimeve, dhe konsiderohet si një grusht kundër shqiptarëve, për t’ua marrë të drejtat e tyre. Në [[Kumanovë]] ende për Sulë Hotlën mbretërojnë legjendat dhe nuk besohet se ai është likuiduar. Edhe më tutje ai jeton në memoaret e tyre, kjo po vërehet në fshatrat : [[Hotël]], [[Sllupçan]], [[Mateç]], [[Orizare]] etj...” përshkruar gjendjen e para fillimit të luftimeve për mbrojtjen e Preshevës dhe kufijve etnikë. Lidhjes së Dytë të Prizrenit, të udhëhequra nga Xhafer Deva, i cili në shënimet më të reja bibliografike thuhet se në një kuvend burrash, në fillim të vitit 1944, Sulë Hotla do të zgjidhet për komandant të çetave të Ballit Kombëtar për krejt viset e Kumanovës. Në të vërtetë, pas tërheqjes së Bullgarisë fashiste, në shtator të vitit 1944, me iniciativë të Sulë Hotlës, në Mateç mbahet një tubim i madh me flamuj kombëtar, ku marrin pjesë mbi 2000 veta dhe kreu më i lartë i rezistencës shqiptare nga kjo anë si Ali Syla, Mulla Hajdari, Mulla Dulla, Iljaz Hoxha, Ferat Efendija, Xhemail Hoxha, Destan Kumanova, Ramadan Qazimi etj. Me këtë rast, Mulla Dulla i Hotlës (Abdulla Ebibi 1904-1944) zgjedhet nënprefekt i prefekturës së [[Mateçi|Mateçit]], Sulë Hotla komandant i forcave ushtarake, ndërsa Mulla Hajdari i Orizarës zgjedhet komesar politik, me detyrë që të furnizojë ushtrinë me ushqim dhe armatim. Prej kësaj periudhe deri kah mesi i nëntorit forcat shqiptare që numëronin rreth 3.600 ushtarë, arritën t’i përballojnë të gjitha sulmet ushtarake që vinin nga ana e divizionit të Kumanovës, që përfshinin Brigadën XVI dhe XVII-të të LNÇ-së maqedone. Këto brigada u krijuan po në këtë kohë, ndërsa shumica e tyre ishin çetnikë të Drazha Mihajlloviçit dhe ushtarë të ish-ushtrisë fashiste bullgare. Jataku i Kaçakëve - |Në një dokument të 23 nëntorit 1944, thuhet se forcat reaksionare në rajonin e Karadakut të Shkupit numëronin rreth 3000 veta, kurse në një dokument të 21 dhjetorit, thuhet se vetëm në [[Gjilan]] kjo shifër është në rreth 2000 ballistë”. Më tej në dokumentet e udhëheqësisë sllavo-komuniste thuhet se këto forca shqiptare filluan t’i sulmojnë njësitë e LNÇ-së në Maqedoni dhe ta pamundësojnë punën e organeve të “pushtetit popullor”.|Lajmi mbi masakrat e filluara të ushtrisë sllavo-partizane mbi popullatën e pafajshme shqiptare të Preshevës, edhe atë mu në natën e Bajramit të madh, në vjeshtën e vitit 1944, Sulë Hotla dhe Mulla Idriz Gjilani, me njësitë e tyre të armatosura [[Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore#cite note-50|[50]]] pra, Sami Sh. Arizare, Ali Syla (Staneci), Hamëz Ballanoci, Kamber Xhagaduri - Miratoca do të bëjë pushkën një me preshevarët, dhe pas 12 orë luftimesh do të thyhen keq. “Më e komplikuar situata është në Kumanovë.[[Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore#cite note-51|[51]]] Atje edhe pse janë kryer burgosje të një pjese jatakësh, përsëri deri te informacionet e sakta nuk kemi mundësi të vijmë”, ai thekson : Popullata shqiptare ka besim të plotë ndaj Sulës dhe disa anëtarëve të këshillit Popullor, kështuqë secili çoban apo fshatar dijnë për lëvizjen e bandave, mirëpo nuk i tregojnë pushtetit. Ata ndaj Frontit dhe pushtetit qëndrojnë anash, citat i nxherë nga kryeshefi i OZNA-s për qarkun e Shkupit, në një takim me kreun e Byrosë Politike të PKM-së. “Menjëherë pas çlirimit u mor aksioni për ta stabilizuar vendin, duke ju dhënë të drejta pakicës shqiptare. Me këtë u krijuan kushte për formimin e partisë, në rrethin e Dibrës dhe Kërçovës më 1945, ndërsa në rrethet e tjera kryesisht aty ka vitet 1947 dhe 1948. Mirëpo edhe përkundër asaj që është arritur stabilizimi politik, menjëherë duhet pranuar fakti se te masa shqiptare në atë moment nuk u arrit diferencimi politik dhe klasor. Mu për këtë edhe sot në qarkun e Tetovës dhe Gostivarit, grupi më i madh i popullatës ankohen për humbjen e banditëve në kohën e pastrimeve, dhe konsiderohet si një grusht kundër shqiptarëve, për t’ua marrë të drejtat e tyre. Në Kumanovë ende për Sulë Hotlën mbretërojnë legjendat dhe nuk besohet se ai është likuiduar. Edhe më tutje ai jeton në memoaret e tyre, kjo po vërehet në fshatrat : Hotël, Sllupçan, Mateç, Orizare etj...”[[Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore#cite note-52|[52]]] |Kolonel Fuad Dibra pas mbajtjes së një takimi me kryetarët e komunave të nënprefekturës së Gjilanit (në fillim të nëntorit) ishte i urdhëruar nga Komanda Supreme e Ushtrisë Mbretërore që ta lëshojë frontin te Kosova Lindore dhe të tërhiqte ushtrinë brenda Shqipërisë londineze. Fuad Dibra nga Gjilani doli me 14 nëntor 1944, me dy kamionë dhe u drejtua “për Shqipëri !”. Njësisë së kolonel Fuad Dibrës, gjatë tërheqjes do t’i prehet rruga diku midis Prizrenit e Krakushtës (Dragashit) dhe në luftë me njësitë partizane të Shqipërisë do të vriten shumë ushtarë, kurse Kolonel Fuad Dibra do të kapet rob. Ai, më vonë do t’i dorëzohet Shtabit të AP të UNÇ të Kosovë e Metohisë, dhe sipas dëshmive të disidentit Hysen Tërpeza, Kolonel Fuad Dibra do të pushkatohet. (Shih Dr. Muhamet Pirraku|[[Mulla Idriz Gjilani]] dhe Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore, fq.125).|Në vitin 1945 komuna e Preshevës në mënyrë arbitrare, pa vullnetin e popullit shqiptar dhe me qëllim të asimilimit dhe ngushtimit të truallit etnik, u nda nga Shqiptarët e Kosovës dhe Maqedonisë, për t`u vënë në lidhje kontrolli nga lartë, hërë nga Rrethi i Vranjës e herë nga ai i Leskocit. Ne rrethin e ketushem kanë hyrë gati 3.000 frymë shqiptarë te emigruan nga tokat nën kontrollin bullgar.<ref>(Ne një shkrese te këtillë dërguar Inspektorisë së Tokave të Liruara</ref>[[Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore#cite note-53|[53]] [[Skeda:Karadaku.275x183.jpg|parapamje]] ==Beteja e Preshevës me rrethinë == Për luftërat që u bënë mbrenda këtyre 3 - 4 ditëve na nuk ishim të organizuem, për të bamë një organizim civil dhe ushtarak u mbajt një mbledhje në Bashkinë e Preshevës , me 13 shtarë , në të cilën përveç meje mueren pjesë ; [[Petriti]] , Jetulla [[Seferi (Preshevë)|Seferi]] , [[Limon Staneci]] , [[Adem Kamberi]] dhe [[Immer Rama]] .. Sherbimet kryesore u ndan në këto mënyra; Ademit ia dhanë kryesinë e Bashkisë, [[Limon Staneci]] drejtimin dhe organizimin e nënprefekturave dhe mue mi lanë organizimin dhe drejtimin e operacioneve ... Mbrenda 24 orëve përgadita listat e vullnetarëve Ballistë për krejt rrethinën e [[Presheva|Preshevës]], përveç disa katundeve afër [[Bujanoci|Bujanovcit]].[[Presheva]] kishte 300 vullnetarë,[[Rahovica]] 160, [[Miratoca]] 240 dhe kështu me rradhë edhe katundet e tjera që janë ma të vegjël, vullnetarët i ndava në grupet A dhe B.Si vijë kufini për të mbrojtë caktova udhën e hekurit që ishte lehtë për ta mbrojtë.<ref>Lidhur me disa beteja të organizuara në [[Preshevë]] me rrethinën e saj, në gazetën ,,[[BESA]]" që dilte në [[Stamboll]] në korrik 1960, nën titullin ,,Kosova në Luftë", shkruan prof Ibrahim Kelmendi</ref> Luftën e Raincës-[[Preshevë]]s, më 18-19 shtator 1944, ku në natën e [[Bajrami i Madh|Festa e Bajramit]], janë përleshur forcat vullnetare shqiptare, në mbrojtje të kufirin, me ato çetniko-partizane, të cilat po tentonin të depërtonin nëpërmes [[Kosovë]]s lindore, ku pati shumë të vrarë e të plagosur. Sipas librit në fjalë, në faqen 96, thuhet se në këtë betejë, forcat vullnetare janë udhëhequr nga atdhetari [[Ramiz Cërnica|Ramiz Cernica]]. Ndjej për obligim që për hir të objektivitetit shkencor historike, t’i bëj disa sqarime rreth asaj se kush ishte komandant kryesor, i forcave vullnetare në këtë betejë, ku ngadhënjyen forcat vullnetare shqiptare.<ref>Nga Biografia e shkruar nga [[Mehmet Halimi]] bot. te Libri Shpalime kujtimesh të Kadri Halimit për tribunin e popullit Ramiz Cernicën (marrë nga arkivi personal i dr. Mehmet Halimit)[[Ramiz Hoxha Cërnica]]</ref> Pas kapitullimit të Bullgarisë fashiste, më 9 shtator 1944, forcat e rezistencës kombëtare, konformë urdhëresës së KQ të Lidhja e Dytë e Prizrenit, në viset e çliruara, u themeluan organet politiko-ushtarake edhe për nënprefekturën e Preshevës. Nënprefekt u zgjodh [[Limon Staneci]] , komandant i xhandarmerisë Ali Staneci, kurse komandant i forcave të rezistencës u zgjodh Ibrahim Kelmendi. Filloi mobilizimi i vullnetarëve dhe u caktuan komandat e zonave mbrojtëse, në vijën hekurudhore [[Kumanovë]]-[[Preshevë]] [[Bujanoc]], të udhëhequr nga njerëzit me ndikim si Xheladin Kurbalia, Hoxhë Lipovica, Sylë Hotla etj,<ref>thuhet në deklaratë [[Hoxhë Lipovica|Hoxhë Lipovican]]ë Gjykatën e Qarkut në [[Gjilan]], më 11.12.1946, lidhur me pjesëmarrjen e tij në luftën e Preshevës, (Kërkesë e Zaharije Orgjinikidtze-kryetar i Gjyqit të Qarkut në Gjilan, K. nr. 88/47, dërguar Gjyqit të Rrethit-Nish, më 11 shtator 1947, lidhur me deklaratën e mëparshme të Ramiz Cernicës sipas historianit mr. [[Aliriza Selmani|Aliriza]], botoi revista ''Dituria Islame", Prsishtinë Në përkujtim të atdhetarit të devotshëm, Jusuf Baftjari, Alias Hoxhë Lipovica 1883-1948. Autorët, Aliriza Selmani. Botuar, 2012.''</ref> Grupet ndëroheshin çdo dhjetë ditë. Në këtë mënyrë udha ruhej prej depërtimit të shkjaut dhe punët e vjeshtës në fusha kryheshin ..". [[Ibrahim Kelmendi]]: Si anëtarë i '''Komitetit Qendror të Ballit Kombëtar për Kosovë''' pas përforcimit të mbrojtjes kufitare të trojeve etnike, prof. Kelmendi do të kalojë me instruksionet e tija në [[Malet e Karadakut|Karadak]] e [[Komuna e Sharrit|Sharr]], do të ndihmojë [[Idriz Gjilani|Mulla Idriz Gjilani]] e [[Xhemë Gostivari]]n, do të marrë pjesë në betejën e Ferizajit me rininë Nacionaliste së bashku me prof.[[Luan Gashi]]n e [[Abdyl Henci]]n e nacionalistët e tjerë. Por sidoqoftë atë ç'ka s'mundën do ta arrijnë bandat çetniko-partizane sllavo komuniste, mundën ta bëjnë, tradhëtarët e shitur tek komunizmi ortodokso-sllav, së bashku me çetat [[Gjuha maqedonase|maqedonas]]-[[serb]]-[[bullgar]] e kryen misionin për të cilin ishin dhe të ngarkuar. Pas kapitullimit të Bullgarisë fashiste, më 9 shtator 1944, forcat e rezistencës kombëtare, konformë urdhëresës së KQ të Lidhja e Dytë e Prizrenit, në viset e çliruara, u themeluan organet politiko-ushtarake edhe për nënprefekturën e Preshevës. Nënprefekt u zgjodh Limon Staneci, komandant i xhandarmerisë Ali Staneci, kurse komandant i forcave të rezistencës u zgjodh Ibrahim Kelmendi. Filloi mobilizimi i vullnetarëve dhe u caktuan komandat e zonave mbrojtëse, në vijën hekurudhore Kumanovë-Preshevë Bujanoc, të udhëhequr nga njerëzit me ndikim si Xheladin Kurbalia, Hoxhë Lipovica, Sylë Hotla etj. Lufta e Raincës-Preshevës, më 18-19 shtator 1944, ku në natën e festës së bajramit janë përleshur forcat vullnetare shqiptare në mbrojtje të kufirin me ato çetniko-partizane, të cilat po tentonin të depërtonin nëpërmes Kosovës Lindore, ku pati shumë të vrarë e të plagosur. Hoxhë Lipovica ishte komandant kryesor, i forcave vullnetare në këtë betejë, ku ngadhënjyen forcat vullnetare shqiptare.[38] Pas kapitullimit të Bullgarisë fashiste, më 9 shtator 1944, forcat e rezistencës kombëtare, konform urdhëresës së KQ-së të Lidhjes së Dytë të Prizrenit, në viset e çliruara, u themeluan organet politiko-ushtarake edhe për nënprefekturën e Preshevës. Nënprefekt u zgjodh Limon Staneci , komandant i xhandarmerisë Ali Staneci, kurse komandant i forcave të rezistencës u zgjodh Ibrahim Kelmendi. Filloi mobilizimi i vullnetarëve dhe u caktuan komandat e zonave mbrojtëse, në vijën hekurudhore Kumanovë- Preshevë Bujanoc, të udhëhequr nga njerëzit me ndikim si Xheladin Kurbalia, hoxhë Lipovica, Sylë Hotla etj, [39] == Beteja e Myqybabës == '''Beteja e Myqybabës'''. Më 30 nëntor të viti [[1944]] rreth Brigada e XVI Maqedone<ref>[http://koha.mk/lajmi_dites/18587-masakra-e-bllaces-dhe-cetniku-sharanoviq.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304125401/http://koha.mk/lajmi_dites/18587-masakra-e-bllaces-dhe-cetniku-sharanoviq.html|date=4 mars 2016}} Burimet arkivore, ndodhi midis datës 18-19 nëntor 1944] Në vazhdim po e publikojmë raportin e komandantit të brigadës së sipërpërmendur, Sharanoviq, dërguar me 22 nëntor 1944, Divizionit të Kumanovës. Dokumenti gjendet në Arkivin Shtetëror të Republikës së Maqedonisë, fondi "Brigada e XVI e LNÇM-së, pra, masakra e Bllacës, ''është kryer me urdhër të Shtabit të Përgjithshëm të LNÇM-së, përkatësisht të Divizionit të Kumanovës, ku si ekzekutor ishte caktuar krimineli, përkatësisht çetniku i konvertuar në partizan, Gligorije Sharanoviq''Mr.Q.Lita</ref> Me mobilizuar me qindra veta prej [[Gjilani]]t, në [[Pisjan]] e në [[Zhegra|Zhegër]] kaluan lumin [[Morava e Binçes]] dhe para orës nëntë të mëngjesit iu ofruan Muqybabës. Aty i npriten në barikadat për të mbrojtur ashtu si në [[Beteja e Kikës]] nga shqiptaret e rajonit të Karadakut lindor, Kuvendimi te '''Livadhi i Shehit''', ku ishin zhvilluar disa takimi pas luftimeve të vetë organizuara për "Udhë t'frenguttë Preshevës. Nga Shtabi i Brigadës XVI, komanduar nga Glisha Sharanoviq, trupat e kësaj Brigade janë zhvilluar disa runde bisedimesh në mes te Ymer Myqybabës dhe të dërguareve serb të Pasjanit, (një nga ata me emrin Damjan) por, nuk pati marrëveshje dhe kah ana tjeter e Zhegres dhe Llashticës, kanë arritur trupat shtrirë barkas për dhe, . Ata kishin kërkuar leje me kalue gjëja se për [[Preshevë]]. Kjo kërkesë e tyre nuk u pranua dhe ne ora 10-të filloi sulmi i tyre.<ref>Monografia për Kokajt 1842-2012) N.Ramadani [upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/b/bc/MONOGRAFIA_FINALE.pdf] fq.19-22 bot. ''Rrjedha'', [[Gjilan]] [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/b/bc/MONOGRAFIA_FINALE.pdf]</ref> Forcat e koalicionit te komofluara antifashist që mësynte prej tri anëve në ora tetë hynë në katund, nga i cili gratë dhe fëmijët ishin larguar në drejtim të [[Karadaku]]t lindor me kohë dhe ishin vendos ne [[Kokaj]], dhe [[Llocë]]. Më vonë pas depërtimeve nga maja e Curretëve, ku ishte edhe komandant pas që ka marrë plagë vdekjepruese, si edhe një luftëtar nga [[Llovca]], [[Ahmet Haziri]],> ,<ref>http://www.rajonipress.com/shfleto-artikujt.php?id=33563|Rajonipress {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306022939/http://rajonipress.com/shfleto-artikujt.php?id=33563%7Crajonipress |date=6 mars 2016 }} Gjilan</ref> i cili vdiç më vonë nga plagët e marra. Kah mbrëmja e asaj dite dhe tërheqjes në drejtim të [[Kokaj]]ve në verilindje, fshatit i vihet zjarri shtëpive nga forcat okupuese. Pas plagosjes në anën e majtë nën kraharorë të Ymerit, rezistencën e armatosur e kishte pas mbajtur një grup në tërheqje në krye me Xhemë Lekin, ku i kishte pas veti njësitin e vëzhguesve në prapavijën e luftës barikadohet në Llapushnicë, ku derdhet proi i Hardhisë në shpatin e Kokajve, po atë ditë ditë pas Shën-Mitrit të vitit 1944, pasdite një luftë ballë për ballë me forcat armike që ia kishini vënë zjarrin Myqybabës.<ref>Monografia për Kokajt 1842-2012) N.Ramadani [upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/b/bc/MONOGRAFIA_FINALE.pdf] fq.18-23 bot. ''Rrjedha'', Gjilan, ISBN 978-9951-453-14-1|</ref> Forcat shqiptare në Myqybabë sipas të dhënave nuk kalonion mbi 120, dhe gjat ditës këtij numri iu shtuan edhe disa vetë, pasiqë kishin dëgjuar të shtënat. Partizanët u zbrapsën dISA herë dhe u ndoqën deri në [[Pasjani|Pasjan]]. Numri i tyre vinte e shtohej duke u shtuar me serb të katundeve të [[Anamorava|Anamoravës]]. Depërtimi i shpejtë i forcave të rreshtuara nga mbeturinat e forcave çetnik serbo-bullgare të Ballkan tronditi parinë politike që i udhëheqete shqiptarët dhe atë të vendeve fqinje, për shkak të ndikimit prorus, karshi boshtit anglo-amerikan të boshtit antifshiast...<ref>pasusi i botuar nga revista ''Fjala jonë, Prishtinë,qershor 1993, autor [[Nijazi Ramadani]]''</ref> me [[6 tetor]] [[1944]] u formua brigada XVI maqedonase. Ndër masakrat që tmerruan opinionin shqiptarë e më gjerë në përfundim të Luftës së Dytë Botërore, gjithsesi ishte masakra e kryer në fshatin Bllacë të Shkupit, ku sipas dëshmive të zbuluara në kohë të fundit, forcat partizane të Brigadës XVI jugosllave vranë 111 civil shqiptarë, kufomat e të cilëve ngelën me ditë të tëra pa u varrosur Me 6 tetor 1944 u formua brigade XVI maqedonase me Glisha Sharanoviqin,<ref>[http://almakos.com/shenja/7376-masakrat-ne-fushegropen-e-kumanoves-dhe-ne-bllace.html (sipas Mr. Qerim Lita)]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> riorganizohet nga kolonet serb lokal te lumi i Morava e Binçës, mobilizim të Brigadës XVII maqedono-kosovare, po i vinte (në ndihëm edhe nga serbet [[Pasjani]]t me [[Glisha Sharanoviqi]]n komandant, që shpejt shtoi radhët e numrin e ushtarëve. Me [[14 nëntor]], kjo brigadë hyri në Shkup për t`u nisur po atë ditë për në Kaçanik. Vetëm për një muaj e diçka, deri me [[14 nëntor]] [[1944]] likuidoi rreth 200 shqiptarë.<ref>[http://almakos.com/shenja/7376-masakrat-ne-fushegropen-e-kumanoves-dhe-ne-bllace.html|{{Lidhje e thyer}} sipas Mr. Qerim Lita, historian i cili nga shkrimet e botuara: ''8-19 nëntor 1944, kurse sipas gojëdhënave të fshatarëve mes 16 dhe 17 nëntor, kur njësitë partizane të Brigadës XVI u futën në fshat pa ndonjë ezistencë,...''[[Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore#cite_</ref>|<ref>nga autori [[Nijazi Ramadani]]: Revista "Fjala jonë",(në disa vazhdime) Prishtinë, qershor/ nentor 1996, "Dëshmi mbi luftën e (fundit)në përfundim të Luftës Dytë Botrore"</ref> Pas vrasjes se 111 vetave në fshatin Bllacë e Ultë,<ref>Brigada XVII jugosllave, nën komandën e çetnikut Gligorije Sharanoviq, u vranë 111 civil shqiptarë, kufomat e të cilëve ngelën me ditë të tëra pa u varrosur [http://koha.mk/lajmi_dites/18587-masakra-e-bllaces-dhe-cetniku-sharanoviq.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304125401/http://koha.mk/lajmi_dites/18587-masakra-e-bllaces-dhe-cetniku-sharanoviq.html|date=4 mars 2016}}</ref> kjo brigadë u nis për në [[Karadaku|Karadak]] të [[Gjilani]]t, me atë rast në Stubell masakroi mizorisht tetë shqiptare. Më [[30 nëntor]] të viti [[1944]], popullata shqiptare e kësaj zone, i përgjigjet thirrjes së lidhur në Kuvendin e Livadhit të Shehit te Bria e Preshevës një ditë më parë ku u ishin përgjigjur vetëm vullnetarët e kësaj zone të Karadakut, të fshatrave [[[[Burinca|Burica]]]], [[Lipovica]], [[Kokaj]], [[Llocë]], [[Depcë]] deri në dhjetra veta, por numri i tyre vinte duke u shtuar edhe për disa vetë pos atyre prej Buricës, Lipovicës, Myqybabëe edhe nga Kokajt dhe Llovca.<ref>NIJAZI RAMADANI SHTEGTIM NË HISTORI (Monografia për Kokajt 1842-2012) ... [upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/b/bc/MONOGRAFIA_FINALE.pdf] fq.18-23 bot. ''Rrjedha'', Gjilan, ISBN 978-9951-453-14-1|</ref> Trupat e mobilizuara të komanduara nga Sharanoviqi prej Gjilanit, depërtojnë përmes Pisjanit dhe nëpër [[Zhegra|Zhegër]], duke trupuar lumin [[Morava e Binçes]] për ta shkelur [[Karadaku]]n. Siç dihet pas tri runde bisedimeve të ndërmjetësuara e nga serb lokal te cilet nuk kishte garantuar se Brigada e XVII-të proletare kosovare-maqedone do të kalonte pa shkelur "në çdo pëllëmbë toke, duke hyrë edhe nëpër brenda nëpër shpia", nuk ishte arritur marrëveshja për leje kalimin nëpër [[Karadaku|Karadak]], pasiqë edhe para orës para të mëngjesit iu ofruan [[Muçibaba|Myqybabës]].Nuk ka kaluar shumë kohë, aty i priten rojet vendore. Kolonat pushtuese janë shtrirë përdhe barkas dhe kishin kërkuar leje me kalue për [[Preshevë]]. Kjo kërkesë e tyre nuk u pranua, dhe ne ora 10-të filloi sulmi i tyre. Fillimisht, mbrojta e barikaduar mirë i theu mbi tri herë dhe mobilizoheshin prapë me vullnetar tjerë në Pasjan, duke qëndruar deri në mbarmje. Numri i tyre vinte e shtohej gjithnjë, duke u shtuar me serb të katundeve Anamoravë, deri sa ndodhi dhe u plagos komandanti i forcave shqiptare Ymer [[Myqybaba]], i cili përherë ishte në krahun e mbrojtjes së popullatës civile, edhe të serbëve të Pasjanit gjatë pushtimit italo-bullgar dhe, ku shumë kishte të plagosur tjerë e të vrarë.<ref>SHTEGTIM NË HISTORI (Monografia për Kokajt 1842-2012) N.Ramadani [upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/b/bc/MONOGRAFIA_FINALE.pdf] fq.18-23 bot. ''Rrjedha'', Gjilan</ref> [[Figura:Myqybaba.1600x1200.jpg|200px|thumb|Pamje nga Myqybaba].]]Vullnetarët e armatosur dhe popullata e kësaj treve,<ref>CITAT : “SHQIPTARËT E LUGINËS SË PRESHEVËS DHE TË TROJEVE ETNIKE NË ISH-JUGOSLLAVI, NË MBARIM TË LUFTËS SË DYTË BOTËRORE” , punim i lexuar nga N.Ramadani në Konferencën shkencore në Preshevë, më 12 dhe 13 dhjetor 2014</ref> ia kishin mbajtur krahun perëndimor në Komitetin për mbrojtjen e trojeve etnike nga aneksimi i dhunshëm serb, për t’ia prerë vijën hyrjeve të forcave të huaja, përmes enklavave, te lumi [[Morava]] të Brigadës XVI-të serbo-bullgare dhe asaj të XVI-të maqedone, kur u bë një rezistencë e armatosur nga vullnetarët për ta mbrojtur prakun e shtëpive të tyre të prirë nga Komandant Ymer Saqipi (Myqybaba) dhe pas plagosjes në anën e majtë nën kraharorë të Ymerit, rezistencën e armatosur e kishte pas mbajtur një grup në tërheqje, ku i kishte pas veti njësitin e vëzhguesve në prapavijën e luftës barikadohet në Llapushnicë, ku derdhet proi i Hardhisë në shpatin e Kokajve, po atë ditë ditë pas Shën-Mitrit të vitit 1944, pasdite një luftë ballë për ballë me forcat armike që ia kishini vënë zjarrin [[Myqybabë]]s. Atë ditë në vijën e frontit siç dihet kishte mbet i plagosur për vdekje Ymer Myqybaba sa ishte në tërheqje në drejtim të Kokajve, si edhe një luftëtar nga fshati Llovcë i lagjes së Hazirajve, Ahmet Haziri, plagoset dhe pas dy javësh vdes më vonë nga plagë e maarrë vdekjepruese me [[14 dhjetor]] [[1944]].<ref>data e vdekjes është sipas të dhënave të familjarëve dhe ditës së plagosjes në fushë-betejë,N.R.</ref>[[File:Kokaj , harta.png|thumb|Kokajt.]] '''Vija frontale e Betejës ishte nga Kotliana e deri te Gryka e Lerajve e deri te maja e Curretëve.''' Në tërheqje disa luftëtar me Xhemë Leraj<ref>Rrëfime të Ramës Lerajve dhe Jasharit e Kadriut të [[Kokaj]]ve të cilët janë kapur nga forcat partizane në Kokaj, sepse kishin ngelur në fshat sipas të moshes 13-15 vj. Dëshmi nga familjarët e [[Kokaj]]t nga plaku Salih Rrahmani Koka, bot. te revista ''Fjala jonë'', Prishtinë, qershor 1995, N.R</ref> u fortifikuan në një shpellë guri dhe vranë togun e diversant të armikut, për ti dhënë leksion atyre që kishte mësy me shkel Karadakun. Disa prej tyre i kish pas nxënë taksiroti, e vriten aty, 6-të të parët mbetën të vrarë, dhe ma vonë përforcimet pati tjera që arritën të kapen dhe mbahen rob nga ana e çetnikëve, dy të rinjët, Jashari e Kadri Koka pasiqë i lidhën për pushkatim, i liruan sa për ti bartur me gomar për t'i ngarkuar të vrarët në Llapushnicë, ndërsa të tjerët e vrarë anës tjetër të vendi i quajtur te Qafa e Lekit në mes Buricës, Lipovicës e Myqybabës, të cilët i përcollën me çerret të mbushur përplot me trupa të tyre e bartur me trina kah [[Pasjani]]. Të vrarët në fund të prrot të katunishtës që bie në lumin Llapushnicë, një nga një lidhur si ngarkesa me dry, dhe i kishin ngarkuar me një gomar, por një prej kufomave që ishte më i leht ia mërrte anën dhe, prej tyre e kishin lidhë në paragon të samarit deri te laku, te Mullini i Kokajve. Aty në lakesën për ballë Birës së kaçakëve u kishte rrëshitur njeri prej tyre e u kishte ra me kokë përtokë. Këtë e paguan me nga një të rënie të kondaktit të pushkëve, Arifi i Myqybabës, Jashari me Kadriun e Kokajve, dhe nuk iu nda fare stupci deri sa ishin varrosur te vendi i quajtur varret e huajave në kodër të [[Kokaj]]. Plaku Sali Koka i kishte pritur te vendi i quajtur Rup, partizanet e revoltuar të cilëve u kumtua në emër të fshatit Kokaj se, pos fëmijëve deri 13 vjeç dhe pleqve e grave e të sëmurëve nuk kishte njeri tjetër në Kokaj dhe nuk do të ketë rezistencë të armatuasur, ndërsa burrat janë larguar nga paniku se mund të ju ndodh ndonjë e keqe, pasi që ishin dëgjuar të shtëna me armë dhe shkëmbim zjarri në Myqybabë dhe te Reka eLlapushnicës.<ref>Tregim i familjarëve te [[Kokaj]]t nga plaku Salih Rrahmani, bot te revista ''Fjala jonë'', Prishtinë,qershor 1995, N.R</ref> Gjatë ë kalimit nëpër Kokaj, pas nesh ishte një njësit vëzhgues diversabt i forcave partizane që na përcillnin këmbë pas këmbe, duke kaluar nga podi i kishës së epërme mes Kokajve dhe Llocës, kishte hasur në një zgurë lisi të fshehur te Mëhalla e poshtme e Kokajve, plakun Sinan Burica, (plakë 70 vejçar të cilin e kishin vrarë me gjakftohtësi nga afërsia te [[Kokaj]]t e poshtëm. Sipas deklaratës së Zenel Ibrahimit janë mbetur të vrarë në luftën, si te ajo e Preshevës dhe më vonë, edhe Sinan Rexhepit, (në rrugë për në Maxhere), Rashiti i Ajetit,plak është therrë me bajonetë, Neziri i Arifit, Ajazi i Jasharit, edhe komandanti Imeri Saçipi [[Myqybaba]], Rifat Ibrahimi, Rexhep Veseli, Qazim Sherifi, dhe Rizaku i Shaqirit, hoxhë i fshatit, 33 vjeçar.Nga fshati Buricë, janë vrarë:Sejdë Hajdari,Bejta i Zymerit,Ademi i Hajdarit dhe Azemi i Rexhepit. Nga fshati Lipovicë janë vrarë: Kadri e Rifat Selimi; nga Lloca është vrarë Hetem Rrustemi; nga Gosponica: 33 veta, në mes tyre edhe Rrustemi i Dalipit Kokajve, Ramizi i Xhemajlit (dhe shoqja e Brahim Gosponicës, nëna e Sejdës, e cila është vrarë në derë të shtëpisë para syve të fëmijëve; nga fshati Kokaj është vrarë në Correticë, Dauti, djali i Dalip Kokës; nga [[Ranatoci]] Shabani i Halitit, dhe nga Sllubica disa ditë më vonë janë vrarë ose kanë mbetur të plagosur: (Asllan Sadriu,Habib Selimi, Hasan ZAHIRI • |Baftjar ZAHIRI 26 v |Bajram HASANI 35 v |Daut SYLEJMANI 26 v • |Isuf LIMONI 30 v • |Jahi AVDULLI 32 v • |Miftar ZAHIRI 19 v • |Ruhdi HASANI 22 v • |Shaban LIMONI 30 v • |Shaban SYLEJMANI 28 v • |SHERIF HASANI 26 v • |TAHIR ZAHIRI) (plagosur Ahmeti i Zahirit, Habibi i Selimit, Asllani i Sadrisë, -13-14 anëtarësh<ref>Sipas haxhi Zenel Ibrahimit në këtë luftë të shqiptarëve janë plagosur dhe të vrarë nga kjo Brigadë maqedone dhënë U.Zajmit [http://www.rajonipress.com/shfleto-artikujt.php?id=31292] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304200436/http://www.rajonipress.com/shfleto-artikujt.php?id=31292|date=4 mars 2016}}</ref> Nga fshati [[Lipovicë]] janë vrarë: Kadri e Rifat Selimi; nga [[Lloca]] është vrarë Hetem Rrustemi; nga Gosponica: Ramizi i Xhemajlit dhe nëna e Sejdës, e cila është vrarë në derë të shtëpisë para syve të fëmijëve; nga fshati Kokaj është vrarë djali i Dalip Kokës; nga Ranatoci Shabani i Halitit, dhe nga Sllubica një familje 13-14 anëtarësh.<nowiki></ref></nowiki> Por, përshkak të moshës u fsheh te një sgurë lisi në të dal te rruigës kokajve të pushtme afer shtëpive të Maliqeve të Kokajve. Banorët e kësaj lagje, kryesisht gra e fëmijë të ngelur në shtëpitë e strehuar, tregojnë se ishte dëgjuar një kollitje pastaj një klithje kur ishte therur me bajoneta të pushkës, në zgurin e atij një lisi, tregojnë ata me të cilët kishte udhëtuar deri te lisi i Rrahit të Kokajve të poshtme.Nuk kaluan shumë ditë dhe prapë u kthyen të paftuar ashtu siç kishin ardhur pas tri javë -<ref>SHTEGTIM NË HISTORI (Monografia për Kokajt 1842-2012) [[Nijazi Ramadani|N. Ramadani]] [upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/b/bc/MONOGRAFIA_FINALE.pdf] fq.22-24 bot. ''Rrjedha'',ISBN ISBN 978-9951-453-14-1| Gjilan</ref> Tre muaj pas Shën-Mitrit për t'i marrë eshtrat e atyre që ishin vrarë për tokën e huaj. Halla Duda te Kokajt që kishte qëlluar rastësisht ti bie aty pari në arën e saj, ku ishin varrosur, kishte dalë njëri nga ata që drejtonte ceremonialin e zhvarrimit për ti kërkuar asaj nëse, u kishte mbetur borxh për tokën që kishin varrosur aty. Sot e atë ditë vendi quhet vend i vakafit. Kjo është quajtur këtu prej atëherë si hanë e donë si vakaf, ku janë varrosur e zhvarrosur asqeria e huaj, secili prej atyre që u vranë i kanë mbledhur eshtrat, thonë pjesëmarrës të asaj lufte pas kthimit të tyre nga mali, të cilët ishin vullnetar në vijën frontale te Qafa e Myqybabës,<ref>Januzi dhe Qahili i Kokajve. bot. Revista "Fjala jonë",(në disa vazhdime) Prishtinë, qershor/ qershor-nentor 1996, nr.6 ''Dëshmi mbi luftën e (fundit)në përfundim të Luftës Dytë Botrore''fq dhe deklaratës së Zenel Ibrahimit, Myqybaba për U.Zajmin:</ref>{{Artikulli|Beteja e Myqybabës}} == Terrorizmi serbo-bullgar dhe Fronti Lindor == '''Karadaku lindor pas Betejes së Preshevës''' Më 30 nëntor të viti 1944, thirrjes së lidhur në Kuvendin e Livadhit të Shehit, një ditë më parë u ishin përgjigjur vetëm vullnetarët e tri fshatrave ; Buricë, Lipovicë, Kokaj, Llocë, Depcë deri në dhjetëra veta, por numri i tyre iu shtuan edhe për disa vetë. Forcat tjera shqiptare të prirë nga Ali Syla ishin në krahinë tjetër te Përroni Vaçka Ilicës, ndërsa Mulla Idris Gjilani, po kalonte me truprojën te "Ura e Budrikës", sikur edhe trupat e komanduar nga Hysen Tërpeza në gjendje gatishmërie për mbrojtje të popullatës civile. Limon Staneci- ishsekretar në nënprefekturën e Gjilanit, Ibrahim Kelmendi në përcjellje të situatës te Prroni i Kokajve të poshtëm, dhe pastaj kalojnë në anën e Sllubicës përkarshi, ndërsa Adem Stançiqi,Hysen TërpeZa, Ymer Rama,..[8]. Rezistencën e armatosur në Kosovën lindore si Betejën e udhës së Frengit afër Preshevës, më 18-19 shtator 1944, në të cilën luftë të armatosur dhe të organizuar nga Fronti i Teritoreve të Çliruara Etnike Shqiptare, pikërisht në natën e Bajramit, kur forcat çetnike serbo-bullgare të mobilizuar janë përleshur me forcat vullnetare shqiptare, në mbrojtje të kufirin, të njofur për udhë të Frengit, ku trimfalisht fitohet beteja kundër atyre forcave çetniko të modifikuara si Brigada çlirimtare serbo-bullgare si partizane, të cilat po tentonin të depërtonin në territorin e Kosovës, ku patin humbje mbi 273 të vrarë e të plagosur karshi forcave nga Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore . Pasi që filloi mobilizimi i vullnetarëve takimi te Livadhi i Shehit, afër Preshevës, si dhe u caktuan komandat e zonave mbrojtëse, në vijën hekurudhore Kumanovë-Preshevë Bujanoc, të udhëhequr nga njerëzit me ndikim si Xheladin Kurbalia, Hoxhë Lipovica, Sylë Hotla etj. Sipas kronologjisë së ngjarjeve pas kapitullimit të Bullgarisë fashiste, më 9 shtator 1944, forcat e rezistencës kombëtare, konformë urdhëresës së KQ të Lidhja e Dytë e Prizrenit, fronti LIndor i udhëhqur nga Adem Gllavica në viset e çliruara, u themeluan organet politiko-ushtarake edhe për nënprefekturën e Preshevës, nënprefekt u zgjodh Limon Staneci, komandant i xhandarmerisë Ali Staneci, kurse komandant i forcave të rezistencës u zgjodh Ibrahim Kelmendi. Në muajin shtator 1944, i është besuar detyra e komandantit të trupave vullnetare-balliste në luftë kundër partizanëve në frontin e Preshevës dhe atë në sektorin Raincë- Corroticë, ku edhe ishte aktiv në luftë, dhe ku më 19 shtator 1944-në ditën e bajramit, në atë sektor janë vra mbi 100 dhe janë zënë rob 206 të tjerë. “Pas kapitullimit të Bullgarisë më thirri nënprefekti i Gjilanit Hamit Kroj dhe kërkoj nga unë që të tuboj sa më shumë vullnetarë, dhe të kontaktoj me Limon Stanecin-nënprefekt i Preshevës, “Limoni kërkoi nga unë që ta formoj shtabin për luftë kundër sulmeve të forcave partizane në sektorin Corroticë-Rainca, ku edhe kam qëndruar afër dy muaj” (mr. Aliriza Selmani, historian). Kurse Hysen Tërpeza-atdhetar i shquar, kur bënë fjalë për Luftën e Preshevës, mes tjerash thotë: “...Ishte ditë bajrami...kur arritëm në Preshevë e kuptuam se ishte ndalur lufta, në të cilën pati shumë të vrarë... Atëherë pash se në Preshevë kishin arritur edhe Mulla Idrizi me një fuqi, Ramiz Cernica, ish- kryetar komunës sëi Parteshit, Sylë Hotli nga Kumanova, të tubuar rreth Mulla Idriz Velekincës, zëvendskomabdant Sylë Hotli, Sylë Zarbicës, Hoxhë, Lipovica, Xheladin Kurbaliu, dhe Ramiz Cernica . Pasojat e kësaj ditë, ku në vijën e frontit siç dihet kishte mbet i plagosur për vdekje Komandanti Ymer Saqapi në tërheqje në drejtim të Kokajve, ku dhe vdesë dhe varroste te varrezat e mëhallës së poshtme. Edhe një luftëtar nga fshati Llovcë i lagjes së Hazirajve, Hetem Haziri, plagoset dhe pas dy javësh vdes më vonë nga plagë e marrë vdekjepruese me [[14 dhjetor]] [[1944]]. Të plagosur dhe të vrarë në radhët e luftëtarëve shqiptar pati në istikamet në Lipovicë-Buricë, si dy bijtë e Mulla Isuf Baftjari<ref>{{Cite web|url=http://issuu.com/bislame.net/docs/dituria254/32%7CIsuf|title=Baftjari nga Aliriza Selmani|url-status=dead|access-date=24 shtator 2019|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311010304/https://issuu.com/bislame.net/docs/dituria254/32%7cisuf}}</ref> - Lipovicës, Rifati i Hoxhës (edhe Selimi mbet i plagosur) vdesë në shpatin e Llapushnicës gjashtë javë më vonë nga plagët e marra, si dhe pati edhe të tjerë si dy djemtë i axhë Baftjar Depcës, të cilët janë strehuar në mes të fshatit Llovcë dhe Kokaj te Livadhet e Kishës me vetëm nga një bombë në kokë, të cilët i shpëtuan ekspeditës pushtuese serbo-bullgare. '''Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore''', Ymer Saqipi- i plagosur u transferua në fshtin Kokaj, te proi i Kokajve, ku pas ishte me plagë vdekjepruese ndërroi jetë dhe u vorros në varrezat e Mëhallës së poshtme të Kokajve. Djegeja e 73 shtëpive, hambarëve dhe plemeve të Muçibabës u bë me [[30 nëntor]] [[1944]] dhe fillim të dhjetor 1944, duke mobilizuar serbët lokal, dhe trupat dezertuar çetnike për t'iu vërsulur drejt territorit të [[Karadaku]]t lindor të [[Gjilani]]t dhe [[Preshevë]]s, kinse për ti ndihmuar brigadën XVI të [[Serbi]]së, të cilat bëjnë plojën në Iseukaj, ku u masakruan 93 veta, 33 veta në Gosponicë, 13 veta në Sllubicë, në Kokajt 5 dëshmorë e martir të asaj lufte, sikur gjithandej tjerët në trojet e liruara të Kosovës lindore. Komandanti, Ymer Saqip Myqybaba kishte mbajtur krahun perëndimor në Komitetin për mbrojtjen e trojeve etnike nga aneksimi i dhunshëm serb, për t’ia prerë vijën hyrjeve të forcave të huaja, përmes enklavave, te lumi i Morava e Binçës, të Brigadës XVII maqedono-kosovare, poi vinte në ndihë Brigadës XVI serbe të shpartalluar gjat depërtimit në malësi të Karadakut dhe Gollakut përgjat vijës frontale prej majës Kikës e përtej vijës hekurudhore udhës frëngut e gjer të Reka e Raincë dhe të Brezës nga '''Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore''' . Brigada në fjalë vazhdoi rrugëtimin për të kaluar në Gollak, ku fati i një batalloni të saj ishte shkatërruar në mes të Qarrit, Vriçecit dhe Gurit të zi, nga kishin arritur të shpëtojnë vetë gjashtë veta kanë arritur të gjallë në Vranjë, arkivi rajonal Gjilan, LNÇ. == Fronti i Kosovës lindore == Siç dihet, deri në gjysmën e dytë të vitit 1943, pjesa juglindore e Kosovës ishte zonë nën okupimin Bullgar. Pasi që Brigadat nacional çlirimtare shqipare i ndjekin këmbë pas këmbe deri sa kapitullojnë: Gjermania, Italia dhe Bullgaria fashiste. Siç dihet deri atëherë ishte nën kontrollin e forcave mbi tokat e liruara shqiptare dhe përkrahjen e marin forcat naziste Gjermane. Deri atëherë ishte kulmi i Luftës së Dytë Botërore*(LDB), ndonëse edhe zonat qe ishin nen okupimin Bullgar i bashkohen Shqiperise se asaj kohe qeverisjes së Rexhep Mitrovicës, pushteti Gjerman ia kishte njohur „neutralitetin“. [[Skeda:Ethnic albania.jpg|thumb|260px|Njeri nga shumë propozimet e kursit të kufinjve e Shqipërisë natyrale.]] Në rajonin e Gjilanit në mbarim të '44-tës,<ref>[http://bkdsh.de.tl/Prof-.--Ymer-Berisha-.htm]</ref> vepronin çetat e Shyt Marefcit, Shaban Smires, Lote Vakes, [[Hetë Koka|Hetë]] Kokës (udhëheqës i forcave shqiptare nënprefekturën e Gjilanit), Hasan Kabashit-Vitia, Hasan Remnikut, Hajriz Kajollit, Ajet Kosovices, Ali Stanecit, kapiten Bajrush Xhaklit, Hoxhe Lipovices; [[Sherif Maliqi]] Hajdar Tugjefcit, [[Hysen Tërpeza|Hysen Terpezes]], [[Mulla Idriz Gjilani]]t etj.<ref>[Tahir Zajmi: “Lidhja e Dytë e Prizrenit dhe lufta heroike e popullit për brotjen e Kosovës”, Bruksel, 1964]</ref> [[17 dhjetor]] [[1944]], rreth 1000 burrave nën armë, të Malësisë së Bujanocit në Zarbincë, dhe të [[Karadaku]]t të [[Preshevë]]s u mbajt Kuvendi i themelues u zgjodh ]Shtabit Drejtues të Rezistencës Shqiptare për Kosovën Lindore], nën udhëheqjen e [[Mulla Idriz Gjilani]]t,[[Mulla Idriz Gjilani]] - ]Mbrojtja kombëtare për Kosovë lindore.] i cili u zgjodh edhe komandant i Forcave vullnetare shqiptare të krahut Lindor dhe sekretar Muharrem Fejza, zëvendëskomandant Sylë Zarbinca, kurse për anëtarë u emëruan komandantët e njësive (guerile) : Shefki Hajdini-Desivojca, Ajet Rainca, [[Lam Breznica]], Ajet Kosovica, Xheladin Kurbalia, Lotë Vaku, Hoxhë Isuf Lipovica, [[Faik Tairi]] dhe [[Sulë Hotla]].Komandanti i çetave të armatosura balliste për krejt viset e Kumanovës edhe në rolin e anëtarit të Shtabit të Lëvizjes së Rezistencës Shqiptare të Kosovës Lindore, edhe në rolin e promotorit për organizimin e Komiteteve të Rinisë Nacionaliste për Mbrojtjen e Kosovës në viset e Kumanovës. Më 17 dhjetor 1944, rreth 1000 burra me armë të Malësisë së Bujanocit në Zarbincë, dhe të Preshevës u mbajt Kuvendi i themelues, ku u zgjodh Shtabit Drejtues i Rezistencës Shqiptare për Kosovën Lindore, nën udhëheqjen e [[Mulla Idriz Gjilani]]. Mbrojtja Kombëtare për Kosovën Lindore, i cili u zgjodh edhe komandant i Forcave Vullnetare Shqiptare të krahut lindor dhe sekretar Muharrem Fejza, zëvendëskomandant Sylë Zarbinca, kurse për anëtarë u emëruan komandantët e njësive (guerile): Shefki Hajdini-Desivojca, Ajet Rainca, Lam Breznica, Ajet Kosovica, Xheladin Kurbalia, Lotë Vaku, hoxhë Isuf Lipovica, Faik Tairi dhe Sulë Hotla. Komandanti i çetave të armatosura balliste për krejt viset e Kumanovës edhe në rolin e anëtarit të Shtabit të Lëvizjes së Rezistencës Shqiptare të Kosovës Lindore, edhe në rolin e promotorit për organizimin e Komiteteve të Rinisë Nacionaliste për Mbrojtjen e Kosovës në viset e Kumanovës, [36] Sulë Hotla, ndërsa në rajonin e Karadakut të Kumanovës vepronte Batalioni i Karadakut nën udhëheqjen e Sulë Hotlës, sipas urdhrave, që vinin nga Mulla Idriz Gjilani, respektivisht prefektura e Gjilanit dhe Shtabi Suprem për Mbrojtjen e Tokave të Liruara Shqiptare të Kosovës Lindore. Masakra e Bllacës dhe çetniku Sharanoviq, ishin ndër masakrat që tmerruan opinionin shqiptar e më gjerë në përfundim të Luftës së Dytë Botërore, gjithsesi ishte masakra e kryer në fshatin Bllacë të Shkupit, ku sipas dëshmive të zbuluara në kohë të fundit, forcat partizane të Brigadës XVI jugosllave vranë 111 civilë shqiptarë, kufomat e të cilëve ngelën me ditë të tëra pa u varrosur. Pas kapitullimit të Bullgarisë më thirri nënprefekti i Gjilanit Hamit Kroj dhe kërkoj nga unë që të tuboj sa më shumë vullnetarë, dhe të kontaktoj me Limon Stanecin -nënprefekt i Preshevës, Limon Staneci kërkoi nga unë që ta formoj shtabin për luftë kundër sulmeve të forcave partizane në sektorin Corroticë -Rainca, ku edhe kam qëndruar afër dy muaj Isuf Baftjari alias Hoxhë Lipovica,[37]. Depertimi kah kufiri verilindor shtrihej tani prej Gurit të Zi, ne majen e Sitilise e gjer ne Bujanoc, dhe permes “udhës së hekurit (frengit)“, siç quhej fronti për hekurudhë të Frëngut, njëra shinë shqiptare dhe tjetra serbo-maqedone deri në periferi te [[Shkupi]]t. Kjo gjendje zgjat deri në fund te vitit 1944, kur pushtetin mbi tokat shqiptare e marrin partizanet Shqiptare dhe Jugosllave. Në fshatrat shqiptare në mes te Kikes (Kitkes) dhe Bujanocit, brigadat partizane maqedono-bullgare, nisin të depërtojnë në pranverë të vitit 1944. Nga luftimet që janë zhvilluar në Vriqec-Qarr dhe Guri i Zi të Malësisë së Bujanocit, në mes te pjesetarëve të Brigadës se XVI Maqedone- kosovare e njohur me nofken „Brigada e ushtrisë së Kuqe“, sepse kuh do që kishte kaluar në përgjakeje me resistencën shqiptaret kunder dhunës dhe terrorit mbi masën e pambrojtur, duke filluar nga Bllaca dhe luftimet në Myqybabë në Karadakun e Shkupit e deri në malësi të Gollakut, mes forcave vullnetare të Kosovës juglindore. Gjysmën e dytë të dhjetorit, këtë Brigade famëkeqe e gjejmë me 22 dhjetor në rrugëtimin e saj, që përshkruan nga Gjilani drejt fshatit Rogocicë. Në Katushnicë, Brigada XVI ndahet në dy drejtime, disa nga njësitë e saj merrin drejtimin për në Hogosht dhe tjetra për në malësinë e Gallapit të Kamenicës, ndërsa tjetra për të dal në Qarr, me qëllim vihet kontrrollit ndaj grupeve të forcave vullnetare Shqiptare, të grumbulluara në Cuken e Qarrit. Brigada kishte me rreth 800 pjesëtarë, arrinë në Qarr me 23 dhjetor te vitit 1944 (Natën e Kershtlindjeve), ku ishin marrë edhe disa banorë peng për mburojën e tyre. Komandant i këtij Bataloni ishte Lluka Bozhoviç dhe komisari Lluka Qauriç dhe Kryeshef shtabi ishte Ilija Malazezi, kurse forcat shqiptare e përbënin njesitë vullnetare të tokave të liruara shqiptare në Kosovën jug lindore, nën komandën e atedhetarit, Mulla Idriz Velekinca. Kjo brigade bene tmerre ne Qarr, duke ua vene shtepive zjarrin dhe duke i therre bagetine. Pastaj, kjo brigade i arreston tinzisht meshkujt mbi moshen 18 vjecare dhe i pushkaton (21 meshkuj te pushkatuar, te cileve as sot nuk u dihen varret). Sipas të dhënave të konfirmuara nga dëshmitarët udhës për në Gjilan, ku i kanë bashkuar edhe 12 tjerë nga Shipashnica. Ata janë dërguar ne Gjilan, por janë pushkatuar në Domoroc (te plehnat e Domorocit), lumi “Kriva Reke” dhe janë hudhur të gjithe në nje grope varrezë masive. ==Masakra e njohur e Gjilanit == Pas sulmit të Gjilanit me 23 dhjetor te vitit 1944 nga njësitë shqiptare për mbrojtjen e kufirit, marrjes së qytetit nga ta, por edhe detyrimi për t'u tërhequr, nga se në Gjilan erdhën partizanët e aradhës së Shqipërisë të komanduara nga Shaban Demaliaj, Spahiu, qyteti mbeti pa mbrojtje shqiptare dhe banorët shqiptar të Gjilanit përjetuan masakër të paparë. Këtë që do ta lexoni në vazhdim janë vetëm dy rrëfime trishtuese për ato ditë. Pas përgjakjes së Gjilanit, më 29 dhjetor 1944 mbahet një takim i ndërmjetësuar nga Tahir Zhegoci i cili mbahet në shtëpin e tij në Zhegoc të ndëmjertsuar nga [[Hysen Tërpeza]] në mes Mulla Idriz Gjilanit me përfaqësuesin e UNÇSH’së Shefqet Peçin. Sipas të dëshmive të atdhetarit Ramiz Cërnica, takimi midis Mulla Idris Gjilanit dhe Shefqet Peçit u mbajt, në malet midis fshatrave Livoç, Ponesh, Gumnishtë dhe Pasjak të Gjilanit. Mulla Idrisin në këtë takim e kanë shoqëruar rreth 20 bashkëluftëtarë, kurse Shefqet Peçin e shoqëroi komandanti i Brigadës VII të kosmetit Shaban Haxhia nofka ”Përzha”, me një grup partizanësh nga njësia përcjellëse e shtabit. Në këtë takim sipas dëshmitarit tjetër Tahir Zajmi, Shefqe Peqi ka arritur ta bind Mulla Idrisin që të heq dorë nga rezistenca e mëtutjeshme. Shefqet Peçi, me këtë rast Mulla Idrisit i ka thënë Pse luftoni e derdhni gjak kot, mbasi porsa të stabilizohet gjendja, Kosova dhe gjithë viset shqiptare të Jugosllavisë pa tjetër do të bashkohen me Shqipni, gja për të cilën mund të jeni fare të sigurt... ? 5/6 Zhvillimet e mëvonshme, në Kosovë dhe në trojet tjera etnike shqiptare, që mbetën padrejtësisht nën administrimin e Jugosllavisë së Titos, dëshmuan të kundërtën e premtimeve të Shefqet Peçit. <ref>[http://www.koha.mk/lajmi_dites/18587.html|Nov_5_2012|{{Lidhje e thyer}} Qerim LITA|Qerim Lita, autor Brigada XVI maqedone dhe terroi mbi populaten civile të Bllacës[</ref> [[Sulë Hotla]], ndërsa në rajonin e Karadakut të Kumanovës vepronte Batalioni i Karadakut nën udhëheqjen e Sulë Hotlës, sipas urdhrave që vinin nga [[Mulla Idriz Gjilani]], respektivisht prefektura e Gjilanit dhe Shtabi Suprem për Mbrojtjen e Tokave të Liruara Shqiptare të Kosovës Lindore.Masakra e Bllacës dhe çetniku Sharanoviq Ndër masakrat që tmerruan opinionin shqiptarë e më gjerë në përfundim të Luftës së Dytë Botërore, gjithsesi ishte masakra e kryer në fshatin Bllacë të Shkupit, ku sipas dëshmive të zbuluara në kohë të fundit, forcat partizane të Brigadës XVI jugosllave vranë 111 civil shqiptarë, kufomat e të cilëve ngelën me ditë të tëra pa u varrosur. Pas kapitullimit të Bullgarisë më thirri nënprefekti i Gjilanit Hamit Kroj dhe kërkoj nga unë që të tuboj sa më shumë vullnetarë, dhe të kontaktoj me [[Limon Staneci]]n -nënprefekt i Preshevës, [[Limon Staneci]] kërkoi nga unë që ta formoj shtabin për luftë kundër sulmeve të forcave partizane në sektorin Corroticë-[[Rainca]], ku edhe kam qëndruar afër dy muaj|Isuf Baftjari alias Hoxhë Lipovica, sikur edhe për Luftën e Preshevës, mes tjerash thotë: “...Ishte ditë bajrami...kur arritëm në Preshevë e kuptuam se ishte ndalur lufta, në të cilën pati shumë të vrarë...Atëherë pash se në Preshevë kishin arritur edhe Mulla Idrizi me një fuqi, Ramiz Cernicaish- kryetar komunës sëi Parteshit, Sylë Hotli nga Kumanova, të< këto veprimtari ishte denuar me vdekje dhe më vonë i shëndrrohet ne burg, me 23.01.1953 lirohet prej burgut.|[[Hysen Tërpeza]] - atdhetar i shquar, kur bë tubuar rreth [[Mulla Idriz Gjilani]] Velekincës, zëvendskomabdant Sylë Hotli, Sylë Zarbicës dhe Ramiz Cernica Edhe Ramiz Cërrnica, në shqyrtimin kryesorë kundër tij. * >[[Ramiz Cërnica]]- [[Ramiz Cërnica|Ramiz Hoxha - Cernica]] mori pjesë aktive në luftë-fillimisht i’u bashkua Lëvizjes kombëtare të atyre viteve në Frontin antifashist, nga marsi i 1943, ishte lidhja kryesore e Lëvizjes së atyre viteve nëpër [[Karadaku]]n e [[Shkupi]]it, ku posaqërishtduke shpetuar nga një rrethim i Aradhës së parë të UNÇK- [[Zenel Hajdini]]-pastaj asaj të Sharrit, ku me autoriteti i tij, bëri që të mobilizohen shumë vullnetarë të kësaj ane, të cilët ndihmuan vëllezërit e tyre në luftë, për mbrojtjen e kufirit të Kosovës Lindore. Kjo ndriçon veprën madhore të Ramiz Cernicës, patriotizmi i të cilit ka arritur piedestalin në [[Lidhja e Prizrenit|Kuvendin Prizrenit]], në 27 korrik 1945, me fjalët që e bëjnë të pavdekshëm: *'''Me Serbin Jo, me Shipninë Po!'''. Më 27 korrik të vitit 1945, Ramizi si delegat i rrethit të [[Gjilani]]t mori pjesë në Konferencën famëkeqe të Prizrenit, ku edhe formalisht po zyrtarizohej aneksimi i [[Kosovës]] nga ana e [[Serbe|Serbisë]].<ref>Në këtë konferencë haptas do të deklarojë se: ...është kundër aneksimit të Kosovës nga ana e Serbisë", duke shprehur njëkohësisht vullnetin e popullit të Kosovës për bashkim me Shqipërinë. Kjo paraqitje e Ramizit në këtë konferencë shkaktoi një tollovi dhe një tërbim të egër të udhëheqësve të Kosmetit, sidomos të [[Ali Shukriu]]t, kështu që Ramizit ia ndërprenë fjalën dhe kryesia e punës dha një pushim, ndërprerje të shkurtër të punës, sepse u pa se pas Ramizit, të inkurajuar nga fjala e tij, i ngrenë duart për të marrë fjalën edhe ca delegatë të tjerë. Ky deklarim i hapur e i guximshëm i kushtoi shumë shtrenjtë Ramizit. Pas pak ditësh pushteti antishqiptar në Gjilan e dënoi me 20 vjet burg të rëndë. “-Sot jemi mbledhur ne të deleguarit e popullit të Kosovës e të Rrafshit të Dukagjinit për të shprehur vullnetin dhe dëshirën e popullit (shqiptar) të kësaj Krahine.Unë jam i deleguar i popullatës së rrethit të Gjilanit. Këtu sot do të vendoset për fatin e Kosovës dhe të Rrafshit të Dukagjinit. Ai ishte për bashkim me Shqipërinë. Ramizi:Unë jam për t’iu bashkuar Kosmeti Shqipërisë, sepse me këtë po shpreh dëshirën e popullit.Kjo dëshirë e popullit për bashkim me Shqipërinë është shprehur e shkruar edhe në Rezolutën e Konferencës së Bujanit. Gjatë luftës në këtë drejtim e kuptim i kemi folur edhe popullit tonë. Domethënë fjalët i kemi pasur ndryshe, e sot na doli krejt e kundërta.Nuk dua që brezat e rinj të më mallkojnë përjetë, prandaj po them'', ''me Serbinë –JO!, me Shqipërinë – PO! (Sipas [[Mehmet Halimi]]t)Ramizi: ... m’u afruan [[Fadil Hoxha]] dhe [[Xhavit Nimani]] dhe duke më marrë ndërmjet tyre, së bashku me ta morëm rrugën drejt Sheshit të Shadërvanit të Prizrenit. Këta dy në bisedë e sipër i kishin thënë Ramizit: Ramiz, deri këtu e deri më tash sa kemi mundur të kemi ruajtur, kurse tash e mbas nuk mund të mbrojmë më. Ruaju se është droje që mund të vrasin serbomalazezët që tash në rrugë''. Pasi shpëtoi nga vrasja e atypëratyshme, Ramizi udhëtoi për në Gjilan, pa përfunduar mbledhja. Mirëpo, në Gjilan menjëherë e burgosën dhe e dënuan me 20 vjet burg të rëndë, kurse prokurori Gorolub Popoviqi me këmbëngulje kërkonte dënim me vdekje. Nuk bëri para as deklarata e dhënë me shkrim për gjykatën nga ana e [[Fadil Hoxha]] për ndihmë që '''Ramizi i kishte dhënë Aradhës së parë shqiptare partizane [[Zenel Hajdini]] me Fadilin në krye, të rrethuar nga italianët në malet te [[Livoçi i Epërm]], [[Gjilan]] në pranverë të vitit 1943. Gjykata ushtarake e Shtabit Opertiv në [[Prishtinë]] ia dënoi me vdekje edhe djalin, Raifin, dënim të cilin më vonë ia zëvendësuan me 20 vjet burg të rëndë.</ref> == Rezistenca e armatosur me grupin e fundit == [[Figura:Mustafa_Koka.220x327.jpg|Mësuesi [[Mustafë Koka|Mustafë Hetë Koka]].|i_kornizuar]] Rezistenca e armatosur me grupin e fundit Hasan Alisë e mësuesit [[Mustafë Koka]].<ref>[http://www.kosovapress.com/index.php?cid=1,26,55507|Familjarët shpresojnë se kanë gjetur eshtrat e Hasan Alisë dhe luftëtarëve të tij]*|[http://www.2lonline.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3787:ramadan-asllani-monografia-hasan-alia-luftetar-per-etnine-shqiptare&catid=82:kultur&Itemid=410|Ramadan Asllani Libri..]*|[http://www.zeri-yne.org/revista%20paqja/numri22.pdf|Fate njerëzish te Revista Paqja Mustaf Koka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150629081052/http://www.zeri-yne.org/revista%20paqja/numri22.pdf%7CFate |date=29 qershor 2015 }}*|[http://www.kosova-sot.info/kulture/hasan-alia-luftetar-per-etnine-shqiptare|Hasn Alia dhe Mustafë Koka luftëtar për etninë shqiptare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312142256/http://kosova-sot.info/kulture/hasan-alia-luftetar-per-etnine-shqiptare%7Chasn |date=12 mars 2016 }}*|http://www.revistadrini.com/2011/10/musa-sabedini-botohet-monografia-per-hasan-alin-remnikun/|Musa {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241127123455/http://www.revistadrini.com/2011/10/musa-sabedini-botohet-monografia-per-hasan-alin-remnikun/%7CMusa |date=27 nëntor 2024 }} Sabedini: Botohet Monografia për grupin e Hasan Ali-Remnikun]/[http://kk.rks-gov.net/gjilan/News/Advertisement/Lista-e-emrave-te-deshmoreve-dhe-te-reneve-per-lir.aspx|Lista e emrave të dëshmorëve te LAPIDARI GJILAN]{{Lidhje e vdekur}} * |[http://www.zemrashqiptare.net/news/id_13115/cid_125/Sabile-Ke%C3%A7mezi-Basha:-Hasan-Alia-Remniku:-me-shok%C3%AB-dhe-veprimtaria-e-tyre-atdhetare.html|Hasan Alia dhe grupi i tij nga Dr.Sabile Keçmezi-Basha]* |[http://zeriikosoves.org/index.php?option=com_content&view=article&id=699:si-u-tradhtua-gjon-serreci-dhe-ibrahim-lutfiu&catid=1:politike&Itemid=2|Si i trathëtua Gjon Sereqi... dhe mësuesi Mustafë Koka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200108062225/http://zeriikosoves.org/index.php?option=com_content&view=article&id=699%3Asi-u-tradhtua-gjon-serreci-dhe-ibrahim-lutfiu&catid=1%3Apolitike&Itemid=2%7CSi |date=8 janar 2020 }}</ref> === Përballja e mesuesit Mustafë Koka me UDB-në === Në fund të muajit maj 1951, të fillimit të gjysmës së dytë të shekullit të kaluar, dy oficerë të lartë të UDB-së e ndjekin hap pas hapi. Ardhjen e UDB-së në fshat e parandiente mësuesi Mustafë Koka si kob i rikthyer nga ajo ditë që kishte përcjellë për në burg, babanë, axhën dhe vëllain. Kah gjysma e atij muaji i trokasin në derën e banesës së tij në Remnik. Sipas Arif Sylës, sekretar nëinstancat komunale të arsimit, tregon sot me rastin e 57 vjetrit të atyre ngjarjeve se, "Mustafa ishtei ri dhe nuk mund ta duronte ma maltretimin dhe zullumin e UDB- ashëve, të cilët e merrënin të premteve pas mësimitdhe deri të hënëve nuk e lëshonin, kur një ditëpara se tëkthehej mësuesi nga një mbledhje e katundit, i cili i kishte kërkuar që të vihen në lidhje me Hasanin sepse nuk mund tëqëndronte në ilegalitet, kur kërkohej që ta dorëzonin njeriun e fundit të ilegales. Lila dhe Voja, futen të paftuar nëbanesën e tij, kinse për ta kaluar natën, por, qëllimi i tyre,ishte që ta dëbojnë atë për tej bjeshkëve. Pasi kërkoi ta lejonin të shkonte për të fjetur te shërbëtori i shkollës, sepse aty ishte ngushtë ai e kishte lënë një revole, “pallaber” i gjermanit për ta ruajtur kokën. Në mëngjes kuru kthye nuk patën kohë për t'u përshëndetur sepse u kthyen për ta përcjellë ardhjen e UDB-së. Andaj vendosi t'i kthehet malit, tjetër udhë nuk pati. Merr revolen “beretë”, që e kishte amanet nga babai dhe ju kthehet "mysafirëve" në odën etij për ta dërguar amanetin e etërve në vend. Me të hyrë në derë, i gjen duke luajtur shah, por në vend se t'i luante figurat e shahut për t'i nxënë në mat, nxjerr revolen dhe zbrazi në ta. Duke dalë jashtë me nxitim, e pa gruan e axhës Ahmet në oborrin e shtëpisë së tij. Përballja kundër atyre pushtuesve po zinte fill si rezistencën e mosdurimit, mbylljes brenda vetvetes dhe shikimi i horizontit për të qarë atë rrethim të hekurt që po ngushtohej ditë e për ditë shtohej edhe më tepër. Ajo po bëhej në mes brigjeve të lumit Morava dhe Bjeshkës së Madhe, Karadakut përmes mësueseve, nxënësve e studentëve nëpër manastire e mejtepe që përherë po shtohej me mësimin amtar ndër oda e konake të kthyera në mësojtore të para fetare dhe laike, siç u veprua me rastin e mësuesit Mustafë, cili mbante në një sistem strukturën e një lëvizje ilegale që po shtohej në radhët e shqiptarëve jashtë kufijve të Shqipërisë që kishte filluar mbi atë Lëvizjen Çlirimtare që për shqiptarët. Mustafa kaloi shtëpi më shtëpi, mal më mal e gur më gur, deri në jatakun më të sigurt. Më vonë ra në lidhje me Hasan Alinë, të cilët vendosën të largohen nga atje, për shkak se ishte shtuar zullumi mbi jatakët e tyre. Kah fillimi i vjeshtës shkuan në anën tjetër të Arbërisë së lirë. Ata nuk arritën ta kapërcejnë malin për të dalë përtej gardhit, bënte mjegull dhe binte shi vazhdimisht. Ishte një mot i lig që mbahet mend më gjatë se hereve tjera. Por papërkulshmëria dhe lufta e vazhdueshme, edhe pse i kanë zvogëluar në masë, nuk kanë arritur asnjëherë të na zhdukin. Udha e këputur në mes të kufirit shqiptar - Një ditë vjeshte, derisa po priste lidhjen në Kokaj, kishte vendosur të rrezikonte: do të qëndronte në kullën e vet. Mustafa po i qëndronte në besë nënës, se nuk do t'i bie në duar UDB-së për të pësuar si ishe keq e më keq, ashtu siç i ndodhi babait të tij, edhe pas amnistisë së premtuar. Mustafa e nuhati i pari tradhtinë dhe nuk e lëshonte nga tyta e armës I.Z. që kishte marrë përsipër për t'i përcjell matanë gardhit. Iu kujtua edhe vrasja e dhjetë vjet më parë buzë kufijve të gardhit të thurur me zapti edheaty, ku kurrë nuk e patën vendin. Edhe pas lënë me fjalë të varrosët në mezhde të kufirit për të cilin kishte luftuar gjithnjë para se ta lëshonin në mënyrë kolektive tokën te Molla e Kuqe, për t'i shpëtuar shfarosjes. Sipas planit të marrë nga UDB-ja e dinte se Hasan Alia do të goditët në gjoks, Mustafën në Kokë, ndërsa Agush Bresalci të pritët me breshëri, derisa do ta kalonte lumin me gruan e tij në shpinë. Mustafa e mbante përkrahu gruan Rabën. Ai mbante edhe armë të gjatë edhe një revole “beretë” që e kishte amanet nga vëllai i tij Jeta. Beretën e mbante në brez. Pas kësaj, duke kaluar me hapa të shpejtuar nëpër një rrafshinë, për herë të parë, pas gjithë asaj lufte, po i tradhtonte mendja. Në këtë heshtje shkrepen dy armë. Menjëherë pas kësaj u ndezën kandilat e turpit për ta ndritur terrenin, derisa Mustafa me Agushin ai prenë dritat me rafalët e tyre, me qëllim që ta mbulonin terrenin me terrin e asaj nate të pabesë, që ishte improvizuar si në skenë të teatrit, te vendtakimi në Dri. Dritat e kthyera në drejtim të tyre, sëbashku me sirenën e trupave pushtuese fare pranë tyre, po e ndriçonin ujin e Drinit të përgjakur prej tre burrave dhe dy grave. Ndërsa një ushtar i ri po i përgjigjej zërit të gruas së Agushit, Qibrijesë, për t'i dhënë një pikë ujë me grusht. Këtë e ndaloi komandanti Kristë, duke ia sharë nënën shqiptare... "Do t'iu vrasim të gjithëve!". Lama e miellit të kazasë po i priste në agun e parë qëkur ranë. As në emër të katundit nuk ua dhanë kufomat, as të mësuesit të vrarë bashkë më bashk- ëshorten e tij, dhe as të tre kaçakëve të tjerë. Familja e ngu- shtë e mësuesit kishte mbetur në gra e fëmijë. Nëna mallk- onte edhe në ditën e tretë që ishin ekspozuar te pazari i Lamës. Asnjë gjëmë, asnjë pikë lot nuk i kishte dal asaj 31 burrëreshe, as para masës së dalë te Lama e millit. Nëna e Mustafës, Habibja, e kishte rritë për krenarinë e sotme. Pas vrasjes, trupi i tij u ekspozua në Gjilan më 11 tetor 1951, si formë represive dhe mënyrë për të frikësuar banorët e kësaj ane të Kosovës === Masakrat në fshatrat e Karadakut të Kosovës Lindore === CITATE: [[Skeda:Malet e Karadakut 2.jpg|250x250px|parapamje|Malet e Karadakut.]] * Në Gjilan me rrethinë janë vrarë...7854 shqiptarë...dhjetor 1944-janar 1945<ref>[http://www.pashtriku.org/?kat=60&shkrimi=1315|Sa shqiptarë u vranë e u masakruan gjatë operacioneve të UNÇJ-së?]</ref> Organet udhëheqëse të Lidhjes së Dytë të Prizrenit botuan edhe organin e vet, gazetën Lidhja e Prizrenit, e cila përmes rrjetit të gazetarëve të vet botoi shkrime rreth aktivitetit luftarak të popullsisë së Kosovës, andaj botoi edhe shkrime nga aktiviteti i Komitetit të Gjilanit. Në këtë sferë nga rajoni i Gjilanit kontribut dhanë: '''Sylejman Ashkiu, Limon Asllan Staneci dhe Faton Gashi'''. Sipas Tafir Zajmit: [[Limon Staneci]], ishte sekretari i Komitetit të Lidhjes së Prizrenit për Rrethin e Gjilanit, ai raportoi nga linja e zjarrit edhe për Luftën e Kikës, të 26 gushtit 1944, Raporti i tij, si gazetar, ushtar përjetues e komandant i vullnetarëve" "Fronti i Gjilanit, shpartallimi i Dytë i Brigadave Komuniste Drazhiste-Pansllaviste në Rrethin e N .Prefekturës Gjilani<ref>Citat: Nga një shkrim në këtë gazetë, sekretari i Lidhjes së Dytë të Prizrenit, Tahir Zajmi, në librin ''Lidhja e Dytë e Prizrenit dhe lufta heroike e popullit shqiptar në mbrojtjen e Kosovës'', e botuar në [[Bruksel]] në vitin [[1964]],fq.36</ref> hartoi edhe një listë për të vrarët dhe të masakruarit gjatë kësaj lufte në territorin e Komitetit të Gjilanit. Në vazhdim do të lexoni këta emra, ashtu siç i ka shkruar në libër [[[Tahir Zajmi]]Lista e të vrarëve në masakren e Gjilanit. Në të tri komunat, deri vonë, janë shënuar tregues të lartë të natalitetit, mortalitetit dhe shtimit natyror, me tendenca të rënies graduale. Serbia, për ndryshimin e përbërjes etnike-demografike në Kosovë dhe viset e tjera etnike shqiptare, përpiloi projekte dhe programe kolonizuese, asimiluese dhe shfarosëse, të cilat çuan në luftërat e armatosura të fundshekullit XX. Luftërat sollën çlirimin përfundimtar të Kosovës nga Serbia, ndërsa konfliktet e armatosura në Maqedoni dhe Luginë të Preshevës ia bënë të njohur faktorit ndërkombëtar gjendjen e rëndë të popullsisë shqiptare.Serbia, për ndryshimin e përbërjes etnike-demografike në Kosovë dhe viset e tjera etnike shqiptare, përpiloi projekte dhe programe kolonizuese, asimiluese dhe shfarosëse, të cilat çuan në luftërat e armatosura të fundshekullit XX. Luftërat sollën çlirimin përfundimtar të Kosovës nga Serbia, ndërsa konfliktet e armatosura në Maqedoni dhe Luginë i bënë të njohur faktorit ndërkombëtar gjendjen e rëndë të popullsisë shqiptare<ref>{{Cite web|url=http://www.gazetakritika.net/Forumi/?itemid=7499%7CT%C3%AB|title=dhanuna të rëndësishme ofron studiuesi i mardhënieve shqiptaro-britanike Daut Dauti, në librin e tij “Çështja Shqiptare në Diplomacinë Britanike 1877-1880|url-status=dead|access-date=24 shtator 2019|archive-date=5 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305070445/http://www.gazetakritika.net/Forumi/?itemid=7499%7CT%C3%AB}}</ref>. * Armiku shekullor, lakmues i tokave të huaja i dejun me ideologjina të ndryshme (komuniste, nacionaliste e që të dyja këto formojnë një të tretë: Pansllaviste)" prapë, Limon Staneci me datën 28 qershor 1944, në një numër aproksimativisht 400-500 vetash sulmoi tokat shqiptare, tue kalue kufinin ne vendin e quejtun "Kika", mbasi në afërsinën e katundeve Cfircë e Tugjevc nuk kishte muejtë. Forcat tona te përbame prej ushtrisë të rregulltë dhe fuqisë kreshnike, të komandueme prej oficerave dhe N/oficerave trima, filluen luftën. Gjatë luftës që vazhdoi 12 orë dhe betejës me datë 29.6.1944 grupet -komuniste, Nacional-shoveniste-pansllaviste, u shpartalluen me humbje për ta... Kjo ndeshje me bandat komuniste, që lumnisht përfundoi me fitimin t'onë, u prit me manifestime simpatike nga populli, i cili u betue me ketë rast se do të ndjekin gjurmën e dëshmorvet si kapter Abdi Gjoka, nga mati, Anëtar i Komitetit Komunal të Lidhjes II të prizrenit, Bajram Poliçka e tjerve, që ranë viktimë në ket betejë për lirinë dhe kurr nuk kanë me lanë qi kamba.e anmikut të shkeli tokat t'ana te bekueme...” "Dhe, sikurse për Luftën e Velegllavës të 28 qershorit 1944, sekretari i Komitetit të Lidhjes së Prizrenit për Rrethin e Gjilanit, Limon Staneci raportoi nga linja e zjarrit edhe për Luftën e Kikës, të 26 gushtit 1944, Raporti i tij, si gazetar, ushtar përjetues e komandant i vullnetarëve" "Fronti i Gjilanit, shpartallimi i Dytë i Brigadave Komuniste Drazhiste-Pansllaviste në Rrethin e N .Prefekturës Gjilanit, shquhet për saktësi materiale, gjykim politik të drejtë dhe afirmim të një epopeje kombëtare të rëndësishme për historinë e popullit shqiptar.<ref>[[Limon Staneci]]-raportoi nga fronti i Gjilanit për fitoret e Mbrojtjes Kombëtare të Kosovës më 1944, në fletoren Lidhja e Prizrenit. Me artikullin "Një shpartallim i ri i çetave komuniste n'anë të Gjilanit" të datës 9 korrik 1944</ref> * |Kolonel Fuad Dibra pas mbajtjes së një takimi me kryetarët e komunave të nënprefekturës së Gjilanit (në fillim të nëntorit) ishte i urdhëruar nga Komanda Supreme e Ushtrisë Mbretërore që ta lëshojë frontin te Kosova Lindore dhe të tërhiqte ushtrinë brenda Shqipërisë londineze. Fuad Dibra nga Gjilani doli me 14 nëntor 1944, me dy kamionë dhe u drejtua “për Shqipëri !”. Njësisë së kolonel Fuad Dibrës, gjatë tërheqjes do t’i prehet rruga diku midis Prizrenit e Krakushtës (Dragashit) dhe në luftë me njësitë partizane të Shqipërisë do të vriten shumë ushtarë, kurse Kolonel Fuad Dibra do të kapet rob. Ai, më vonë do t’i dorëzohet Shtabit të AP të UNÇ të Kosovë e Metohisë, dhe sipas dëshmive të disidentit Hysen Tërpeza, Kolonel Fuad Dibra do të pushkatohet. (Shih Dr. Muhamet Pirraku|[[Mulla Idriz Gjilani]] dhe Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore, fq.125).|Në vitin 1945 komuna e Preshevës në mënyrë arbitrare, pa vullnetin e popullit shqiptar dhe me qëllim të asimilimit dhe ngushtimit të truallit etnik, u nda nga Shqiptarët e Kosovës dhe Maqedonisë, për t`u vënë në lidhje kontrolli nga lartë, hërë nga Rrethi i Vranjës e herë nga ai i Leskocit. Ne rrethin e ketushem kanë hyrë gati 3.000 frymë shqiptarë te emigruan nga tokat nën kontrollin bullgar.(Ne një shkrese te këtillë dërguar Inspektorisë së Tokave të Liruara<ref>(Nr.412.d30, f.1 -48/74, rez. Gjilan) ne Prizren me 25 korrik 1942 nga nënprefekti i Gjilanit Rifat Berisha pos te tjerash thuhet: ''Këta kanë ardhë pa pru kurgjo me vedi. Jetojnë mizorisht, kanë mbete pa strehe e banojnë përjashta nder hajate, kopshte e fusha''Berisha</ref> * |UNÇ e Kosovës:Nga viti 1942 në Kosovë u formuan çeta të armatosura partizane: " Z. Hajdini " ( shtator 1942) çeta e Sharrit ( nëntor 1942 ), "E. Duraku (janar 1943 ), dhe aradha e Karadakut ( janar 1943 ), dy bataljionet kosovare dhe Brigada maqedono-kosovare ( shtator 1943). Në prill 1943 u formua Shtabi Kryesor i Ushtrisë NÇ për Kosovë, që ushtronte të njejtat funksione me shtabet ushtarake të krijuara në viset e tjera të RPSJ. ..... * Në fund të v. 1943 në K. ishin ngritur 81 këshilla NÇ. Komiteti Krahinor i Kosovës dhe Shtabi Kryesor i UNÇ të Kosovës - komandant Fadil Hoxha kanë qenë të pavarura. Gjatë LANÇ të Kosovës, F. Hoxha as Shtabi i UNÇK në asnjë mënyrë nuk i'u është drejtuar Shtabit Suprem të UNÇJ ose Titos si komandant suprem ose Shtabit Kryesor të Serbisë....Ndërsa bashkëpunimi dhe kontaktet me Shtabin kryesor të UNÇ të Shqipërisë ishin të shpeshta. Brigada e Parë dhe e Katërt e Kosoves dhe Brigada e Tretë dhe e Pestë e UNÇSH-së, qliruan Kosoven dhe Rr.e Dukagjinit. Gjaku i mijëra dëshmorëve dhe vendimet e Konferenca e Bujanit, e cila u mbajtë pikërisht për ti kundërshtuar vendimet e Mbledhjes së II të [[AVNOJ]] -it në Jajcë 29-30 nëntor 1943 , ku këtu ose nuk ishte përmendur fare vendosur që Kosova dhe viset tjera shqiptare në RPSJ si etnitet i barabart dhe i pavarur, por të mbesin në përbërje të RSFJ. Deri sa në Kuvendin i Prizrenit Ramizi cernica udhëtoi për në Gjilan, pa përfunduar mbledhja.<ref>>Kosova dhe vetë vewndosjafq. 47. bot. [[Ushtima e maleve]], 1998.</ref>Mirëpo, në Gjilan menjëherë e burgosën dhe e dënuan me 20 vjet burg të rëndë, kurse prokurori Gorolub Popoviqi me këmbëngulje kërkonte dënim me vdekje. Nuk bëri para as deklarata e dhënë me shkrim për gjykatën nga ana e Fadil Hoxha për ndihmë që Ramiz Cërnica i kishte dhënë Aradhës Partizane me Fadilin në krye, të rrethuar nga italianët në malet e Livoçit të Epërm në pranverë të vitit 1943.,,<ref>Libri Ismet Sylejmani "Ramiz Cërnica</ref> * Gjykata ushtarake e Shtabit Opertiv në Prishtinë ia dënoi me vdekje edhe djalin, Raifin, dënim të cilin më vonë ia zëvendësuan me 20 vjet burg të rëndë. Raifin e dënuan për arsye se si komisar i Batalonit Partizan të Rinisë në Drenicë, me tërë batalionin e vet kishte kaluar në anën e Shaban Polluzhës dhe përse kishte organizuar likuidimin e Shtabit të Brigadës në Prekaz. Në këtë Konferencë mori pjesë edhe Ramiz Cërnica, i cili gjatë mbledhjes pati guxim që në fjalën e vet ta thotë hapur e troç se është kundër aneksimit të Kosovës nga Serbia, duke shprehur vullnetin e popullit shqiptar për bashkim me nënën Shqipëri. Për këtë Jo të madhe pësoi pasoja – u dënua me 20 vjet burg të rëndë. |Ja se ç’thotë 88 vjeçari Ilaz Hajdin Brahimi, anëtar i Rojës Partizane në Sojevë dhe korrier i Komitetit të Rrethit në Ferizaj| Prizren (në 27 korrik 1945).<ref>Mehmet Halimi: Biografia Ramiz cërnica, bot Ismet Sylejmani</ref> Votova për Tiranën, thoshte Ramizi.Veprova ashtu siç ishim marrë vesh dhe siç i kishim premtuar popullit. Kjo për mua dhe për djemtë e mi do të ketë pasoja. Isha dhe jam i vetëdijshëm për këtë, por pasojat e politikat janë të përkohshme, burrëria dhe atdhetaria janë të përhershme, të pavdekshme.Në burg më ra në sy një burrë rreth 45-vjeçar, me shtat të mesëm. Në dukje të parë,dukej sikur tërë qenia e tij ishte e rrethuar me një oreol të shenjtërisë dhe përhapte urtësi, mençuri,dashuri, mirëkuptim e durim[18].|E pyeta Abdullah Musliun (gjithashtu i burgosur) se kush ishte ky burrë. Më tha se është Ramiz Cernica, tribun i nderuar dhe udhëheqës militant i paepur i popullit shqiptar.. Jo-ja e Ramiz Cernicës , më 1945 kundër bashkimit të Kosovës me Serbinë e ka pasur, e ka dhe do ta ketë peshën dhe rëndësinë e vet historike kombëtare e botërore; ka qenë, është dhe do të jetë simbol i trimërisë dhe i guximit në analet e historisë, në të kaluarën e në të tashmen se si një patriot duhet t’i mbrojë interesat kombëtare e t’i kundërshtojë tendencat shfarosëse të armikut.Pas përgjakjes së Gjilanit, më 29 dhjetor 1944 mbahet një takim i ndërmjetësuar nga Tahir Zhegoci i cili mbahet në shtëpin e tij në [[Zhegoc]] të ndëmjertsuar nga [[Hysen Tërpeza në mes [[Mulla Idriz Gjilani]]t me përfaqësuesin e [[UNÇSH]]’së [[Shefqet Peçi]]n. Sipas të dëshmive të atdhetarit [[Ramiz Cërnica]], takimi midis [[Mulla Idris Gjilani]]t dhe Shefqet Peçit u mbajt, në malet midis fshatrave Livoç, Ponesh, Gumnishtë dhe Pasjak të Gjilanit. Mulla Idrisin në këtë takim e kanë shoqëruar rreth 20 bashkëluftëtarë, kurse Shefqet Peçin e shoqëroi komandanti i Brigadës VII të kosmetit [[Shaban Haxhia]] nofka ”Përzha”, me një grup partizanësh nga njësia përcjellëse e shtabit. Në këtë takim sipas dëshmitarit tjetër Tahir Zajmi, [[Shefqe Peqi]] ka arritur ta bind Mulla Idrisin që të heq dorë nga rezistenca e mëtutjeshme. Shefqet Peçi, me këtë rast Mulla Idrisit i ka thënë Pse luftoni e derdhni gjak kot, mbasi porsa të stabilizohet gjendja, Kosova dhe gjithë viset shqiptare të Jugosllavisë pa tjetër do të bashkohen me Shqipni, gja për të cilën mund të jeni fare të sigurt... ? 5/6 Zhvillimet e mëvonshme, në Kosovë dhe në trojet tjera etnike shqiptare, që mbetën padrejtësisht nën administrimin e Jugosllavisë së Titos, dëshmuan të kundërtën e premtimeve të [[Shefqet Peçi]]t. * '''RIPUSHTIMI I KOSOVËS'''-<ref>Burim i të dhënave *Sipas dokumenteve të botuar ''Historiku i Preshevës'' përmbledhje shkrimesh, si dhe nga libri [[Ibrahim Kelmendi|Ibrahim Kelmendit]]- Aliu "Presheva-...Ibrahim Osmani-Kelmendi,dr. [[Fehmi Rexhepi]] ''Lufta Nacional Çlirimtare në rrethinën e Gjilanit'', trajtes shkencore, ",[[Mustafë Xhemajli]]: [[Hysen Tërpeza]], një legjendë për Kosovën, Biseda/intervista, dr.[[Muhamed Pirraku]]:"[[Mulla Idriz Gjilani]] dhe mbrojtja kombëtare për Kosovë lindore...", Anamorava e Kosovës në revulucion 1941-1945|Grup autorësh, artikujt nga autori [[Nijazi Ramadani]]: Revista "Fjala jonë", Prishtinë, 1996, "Dëshmi mbi luftën në përfundim të Luftës Dytë Botrore"]]*[[Pushtimi italian i Shqipërisë]]|[https://sq.wikipedia.org/wiki/Pushtimi_italian_i_Shqip%C3%ABris%C3%AB]</ref>Bulleted list item<ref>MASAKRA E BLLACËS - AKT GJENOCIDIAL I BRIGADËS XVI MAQEDONASE|Translated Title:THE MASSACRE AT BLLACA – AN ACT OF GENOCIDE BY THE MACEDONIAN XVI BRIGADE|Publication:Albanological Research - Historical Sciences Series (36/2006)|Author Name:Pirraku, Muhamet|Language:Albanian|The Albanian village of Bllacë belongs to the ethnographic province of Shkupi’s Montenegro, in the border with Hani i Elezit. In the first days before the village fell under occupation of Yugoslav partisan army, the Macedonian XVI Brigade, known as Bloodthirsty (sanguinary) Macedonian Brigade, under the command of the Serbian Albano - phobic Glisha Sharanoviq, who organised a raid (ragging) of genocide against the village.Order for the ragging carried out the commander Nikodin Urdarevski, from the village Çiçer of Shkupi’s Montenegro, who commanded a unit of 300 soldiers.Serbian – Vlachos and Bulgarian – Macedonian partisans shot and massacred 109 Albanians from Bllaca, expulsed (displaced) all the inhabitants, plundered all personal estates and set on fire (burned) whole village, except the house of one of their confident (spy).In the memory from the day of burial, on November 22nd, 1944 are evidenced 128 shot and throat-cut: 1 on November 15th, 119 on November 16th and 8 on November 17th. The martyrs, whose names are not known, belonged to the villages of Illirida (Western Macedonia).Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindorɛ</ref> 'Dr. Muhamet Pirraku, Monografia,_{Mulla Idris Gjilani dhe mbrojtja kombëtare e Kosovës Lindore : 1941-1951 libër me autor Muhamet Pirraku. Botuar në Prishtinë nga "Dituria Islame", në vitin 1995. Faqe 708.}[[Mulla Idris Gjilani dhe mbrojtja kombëtare e Kosovës Lindore : 1941-1951]] “Mulla Idris Gjilani dhe Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore”, 1995'''* Lufta e II Botërore, si dhe dëshmitarëve të pjesëmarrësve të gjallë të atyre ngjarje, [[Flaka e Revulucionit, pjesa e IX]], *'''[[Skender Latifi]]- "Lugina e Preshevës...",[[Emin Pllana]], [[Kosova]] dhe reformat në [[Turqi]], [[Prishtinë]], 1978. Mr.[[Aliriza Selmani]] | [[Gjilani]] me rrethinë 1908-1912. [[Prishtinë]] 1998 small>*<ref>* *[[Ibrahim Osmani-Kelmendi]]''' ka lindur më 16.04.1916 në Preshevë.Vdiq më 24.01.1979 në Melburn të Australisë'''</ref> ,ngjarjet paraprake- përshkruar gjendjen e para fillimit të luftimeve për mbrojtjen e Preshevës dhe kufijve etnikë.* Tkurrjet (ngushtimi) në lindje të vendit si : [[Depcë]], [[Caravajkë]], [[Staneci]], [[ElezBalia]], [[Kruhali]]a, [[Buhiqi]], [[Ilica]], [[Ranatoci]]-Muhaxhirët e [[Kokaj]]ve, Maxhere ishin nisur kaherë të parapërgatiten për aneksim me anë të vrasjeve të hapura dhe misterioze, përmes likudimeve, arrestimeve, dëbimeve, maltretimeve, varfërisë, mbjelljes së frikës. Zvogëlimi i territoreve patë filluar me njëherë pas Luftës serbo-turke (1876-1878) në territorin e [[Karadaku]]t vendoset një numër i shqiptarëve (muhaxhirëve) të ikur nga trevat e Vranjës dhe të Toplicës.<ref>[Rasti informbyroisti]</ref><ref>{{Cite book|title=Gjilani lëvizja dhe rezistenca kombëtare në juglindje të Kosovës 1941-1951|last=RAMADANI|first=NIJAZI Shtegtim në histori I Gjilani - rezistenca kombëtare në juglindje të Kosovës 116|isbn=978-9951-453-24-0|location=Gjilan}}</ref> ==Lidhje të jashtme== #|[https://web.archive.org/web/20150219163921/http://rajonipress.com/shfleto-artikujt.php?id=32048 #|[http://www.kosovarimedia.com/albakos/68-atdhetar-te-shquar/836-mulla-idris-gjilani-shejti-i-kombit-prof-dr-muharrem-pirraku.html|MULLA IDRIS GJILANI - SHEJTI I KOMBIT|Prof. Dr. Muharrem Pirraku] #|[http://www.bkdsh.de.tl/Prof-.--Ymer-Berisha-.htm|Besëlidja kombëtare| Prof. Ymer Berisha] #|[http://www.zemrashqiptare.net/article/ArtKulture/25175/|Nue Oroshi] #|[http://www.2lonline.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4094:kush-ishte-komandant-kryesor-i-forcave-vullnetare-ne-luften-e-rainces&catid=102:opinion&Itemid=611] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305045912/http://www.2lonline.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4094:kush-ishte-komandant-kryesor-i-forcave-vullnetare-ne-luften-e-rainces&catid=102:opinion&Itemid=611 |date=5 mars 2016 }} #|[http://www.albaniapress.com/lajme/17581/-Politikanet-e-Dolines-dhe-tri-komunat-e-Kosoves-Lindore.html|Ahmet Qeriqi-Luginë e Preshevës apo Kosovë lindore] # |[http://www.shqiperiaetnike.de/html/body_emin_fazlija.html|LNDSH Emin Fazlija] # |[http://www.shqiperiaetnike.de/html/body_nue_oroshi_.html|Nue Oroshi] # |[http://www.gazetatema.net/arkiva/24tetor2006.html| Speciale| Skender Latifi| Studim mbi gjendjen e shqiptarëve në Luginën e Preshevës] # |[http://www.zemrashqiptare.net/article/Speciale/16336/| Xhemaledin Salihu| Përfaqësimi i shqiptarëve të rrethit të Preshevës në organet dhe institucionet partiake e shtetërore në vitet |1945-47|] #|[http://www.kp-afrim-zhitia.com/php/print.php?type=N&item_id=63|Ramiz Cërnica] # |[http://www.zemrashqiptare.net/article/Komente/5387/| Nijazi Ramadani|Fjala jonë|nr.3/1995|Gazeta |Bujku/Rilindja| shtator 1995] t] # *http://bislame.net/libri-mulla-idris-gjilani/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200108062304/http://bislame.net/libri-mulla-idris-gjilani/ |date=8 janar 2020 }} # *|[https://web.archive.org/web/20160305030116/http://2lonline.com/category/lajmet/article-page.php?id=10139%7Clista e të vrarëve në masakren e Gjilanit] == Shiko edhe == * == Referime == {{Reflist|30em}} {{Kosova}} [[Kategoria:Lufta e Dytë Botërore]] [[Kategoria:Komuna e Preshevës]] [[Kategoria:Shqipëria etnike]] [[Kategoria:Historia e Shqipërisë]] [[Kategoria:Shqipëria etnike]] [[Kategoria:Marrëveshje]] [[Kategoria:Balli Kombëtar]] [[Kategoria:Lufta e Dytë Botërore]] [[Kategoria:Historia e Shqipërisë]] kzixgm3d55lqa836grotmuwbuykfpu9 0 73801 2996035 2943458 2026-06-11T19:15:44Z JeremyCortes123 189029 I like albanian dub 2996035 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = The Lion King poster.jpg | caption = Theatrical release poster by [[John Alvin]] | director = {{Plainlist| * [[Roger Allers]] * [[Rob Minkoff]] }} | screenplay = {{Plainlist| * [[Irene Mecchi]] * [[Jonathan Roberts (skenarist)|Jonathan Roberts]] * [[Linda Woolverton]] }} | story = {{Plainlist| * Barry Johnson * [[Andy Gaskill]] * Kevin Harkey * [[Tom Sito]] * Rick Maki * [[Burny Mattinson]] * Lorna Cook * [[Gary Trousdale]] * [[Jorgen Klubien]] * Larry Leker * Ed Gombert * Mark Kausler * Thom Enriquez * [[Jim Capobianco]] * [[Chris Sanders]] * [[Joe Ranft]] * [[Francis Glebas]] }} | producer = [[Don Hahn]] | starring = {{Plainlist| * [[Jonathan Taylor Thomas]] * [[Matthew Broderick]] * [[James Earl Jones]] * [[Jeremy Irons]] * [[Moira Kelly]] * Niketa Calame * [[Ernie Sabella]] * [[Nathan Lane]] * [[Robert Guillaume]] * [[Rowan Atkinson]] * [[Whoopi Goldberg]] * [[Cheech Marin]] * [[Jim Cummings]] * [[Madge Sinclair]] }} | editing = Ivan Bilancio | music = [[Hans Zimmer]] | production_companies = [[Walt Disney Feature Animation]] | distributor = [[Buena Vista Pictures Distribution]] | released = 15 qershor 1994 ([[El Capitan Theatre]])<br />24 qershor 1994 (Shtetet e Bashkuara) | runtime = 88 minuta<ref name="Runtime">{{cite web|title=''The Lion King'' (U)|url=https://www.bbfc.co.uk/releases/lion-king-9|work=[[British Board of Film Classification]]|access-date=21 korrik 2013|archive-date=21 shtator 2013|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053405/http://www.bbfc.co.uk/releases/lion-king-9|url-status=dead}}</ref> | country = Shtetet e Bashkuara | language = Anglisht | budget = $45&nbsp;million<ref name="mojo">{{cite Box Office Mojo|id=0110357|title=The Lion King (1994)|access-date=23 korrik 2024|archive-date=24 korrik 2024|language=en|archive-url=https://archive.today/20240724030323/https://www.boxofficemojo.com/title/tt0110357/|url-status=live}}</ref> | gross = $979&nbsp;million<ref name="mojo" /> }} '''''Mbreti Luan''''' ([[Gjuha angleze|angleze]]: ''The Lion King'') është një [[film]] i [[animuar]] [[ShBA|amerikan]] i vitit {{F|1994}} nga regjisori [[Roger Allers]] dhe [[Rob Minkoff]], shkruajtur nga [[Irene Mecchi]] dhe [[Jonathan Roberts]]. Filmi u shpërndarë nga [[Filmstudio|studio]] [[The Walt Disney Company|Disney]] dhe shfaqur për herë të parë në [[ShBA]] me [[24 qershor]] [[1994]]. Ka fituar 2 çmime [[Oskar]], si dhe 22 çmime te tjera dhe 22 nominime. == Përmbajtja == Në [[Afrika|Afrikë]], [[Kafshë|kafshët]] mblidhen për të nderuar lindjen e Simbës, një këlysh [[luani]], i biri i [[Mbret|mbretit]] Mufasa dhe Sarabi. Vetëm Skari, vëllai i Mufasas, nuk është i kënaqur me ngjarjen të lumtur, sepse lindjen e Simba e parandalon atë nga ngjitja në fron. Simba dhe Nala, një këlysh luani dhe e fejuara e tij, luajnë dhe argëtohen duke injoruar rrezikun e [[Mjedisi|mjedisit]] rrethues. Pavarësisht nga paralajmërimet zogut Zazu, të dy futen në telashe të mëdha kur shkojnë fshehurazi në kërkim të "Varrezave të elefantëve", vend i propozuar nga Skari. Ata priten në kurth nga tre hiena(Shenzi, Banzai dhe Ed) por shpëtojnë prej ndërhyrjes së Mufasas, i cili është shumë i mërzitur me djalin e tij. Skari pastaj kurdis një tjetër plan për të eliminuar trashëgimtarit e fronit nën maskën e mësimdhënies që të gjëmojë, duke e lënë Simban në një përroskë, ku do të kalojnë një tufë e antilopash afrikane. Mufasa e shpëton përsëri Simban, por mbetet i varur në buzë të [[Luginë|luginës]]. Skari, në vend që të ndihmojë vëllanë e tij, e hedh nga lugina dhe Mufasa vdes. Simba, bindet nga Skari se është përgjegjës për vdekjen e babait të tij, ikën larg në dëshpërim. Pa trashgimtar, Skari bëhet udhëheqës i ri i Shkëmbit Krenar, i ndihmuar nga hienat. Simba, i lodhur, bie në gjumë dhe zgjohet kur Timon dhe Pumbaa (derr i egër) luajnë me [[Huta|hutat]] që ishin mbledhut rreth tij. Ata i mësojnë Simbës moton e tyre, Hakuna matata, për të shijuar jetën pa shqetësime . Simba rritet, por [[familja]] e tij nuk di gjë për të, deri sa një ditë Nala rastësisht gjen Pumbaan të ngecur në një trung [[Pemë|peme]]. Luanesha, si vajzat e tjera të moshës së saj të tufës u detyrua të zgjerojë bazat e gjuetisë, sepse Skari ka shkaktuar një krizë të tmerrshme tek Shkëmbi Krenar, ka lënë hienat dhe luanët të bashkëjetojë, gjë që ka shkaktuar uri. Nala i thotë se ai duhet të kthehet të bëhet mbret, por Simba refuzon. Duhej ndërhyrja e babuinit Rafiki t'ja ndryshonte mendjen Simbës. Nala, Timoni dhe Pumbaa bashkohen me të. Shkëmbi Krenar ishte shpërfytyruar nga ajo çfarë kujton Simba. Mes luaneshash ai sheh nënën e tij të rrihet nga Skari. Simba shfaqet për ta mbrojtur, habit Skarin, bind mamanë që është gjallë dhe nis lufton me Skarin. Skari, tani pafuqishëm përballë Simbas, e detyron këtë të fundit të pranojë se ai e ka shkaktuar vdekjen e Mufasas. Skari e qorton atë publikisht si shkaku i vdekjes së Mufasas, dhe përpiqet të vrasë Simbën duke e hedhur nga lartësia. Krenaria e nxit Skarin t'i thotë vërtetën Simbës, se kush e vrau Mufasan. Tronditur edhe një herë me mashtrimi e xhaxhait të tij, Simba reagon dhunshëm, duke e detyruar xhaxhanë e tij të zbulojë të gjithëve të vërtetën në lidhje me vdekjen e Mufasas. Kjo shkakton zemërimin e luaneshave, nisjes së luftës me hienat. Rafiki, Timon dhe Pumbaa ndihmojnë Simbën. Skari zihet në kurth nga Simba, dhe përpiqet për herë të fundit t'i shpëtojë ndëshkimit duke ja hedur fajin hienave, të cilat po dëgjonin. Skari rrëzohet dhe gjendet nga hienat, të cilat pas tradhtisë së tij, vendosin ta hanë të gjallë. Simba kthen paqen në luginën e Shkëmbit Krenar, dhe lind një këlysh me Nalan, të quajtur Kiara. == Dublimi == === Anglisht === * [[Jonathan Taylor Thomas]] - Simba i ri * [[Matthew Broderick]] - Simba i rritur * [[Jeremy Irons]] - Skar * [[James Earl Jones]] - Mufasa * [[Moira Kelly]] - Nala e rritur * [[Nathan Lane]] - Timoni * [[Niketa Calame]] - Nala e re * [[Ernie Sabella]] - Pumba * [[Robert Guillaume]] - Rafiki * [[Rowan Atkinson]] - Zazu * [[Whoopi Goldberg]] - Shenzi * [[Cheech Marin]] - Banzai * [[Jim Cummings]] - Ed * [[Madge Sinclair]] - Surabi * [[Zoe Leader]] - Sarafina, nëna e Nalas === Shqip (dublimi i parë, 2003) === Ky dublim u realizua dhe u punua nga një studio dublimi e quajtur "Top Albania Radio dhe SDL Studios". Vendndodhja e dublimit: [[Shqipëria]] dhe [[Mbretëria e Bashkuar]] * [[Denada Toçe]] - Simba i ri * [[Dritan Boriçi]] - Simba i rritur * [[Robert Ndrenika]] - Skari * [[Piro Malaveci]] - Mufasa * Shegushe Bebeti - Surabi * [[Jorida Meta]] - Nala e rritur * ? - Nala i ri * [[Saimir Kodra]] - Timoni * [[Vangjel Toçe]] - Pumba, Rafiki dhe Banzai * [[Mehdi Malkaj]] - Zazu * [[Andon Qesari]] - Shenzi * [[Gent Pjetri]] - Ed * ? - Sarafina * ? - Nishani === Shqip (dublimi i dytë, 2011) === Ky dublim u realizua dhe u punua nga një studio dublimi e quajtur "Studio Dodona". e cila u transmetua në televizion, Tring Tring dhe Junior TV nga 15 tetori 2011 deri më 11 prill 2012. * [[Marin Orhanasi]] - I rritur Simba (roli i të folurit) * [[Ervin Bushati]] - I rritur Simba (roli i këndimit) * [[Jurgen Çaka]] - I ri Simba * [[Suela Qoshja]] - I rritur Nala (roli i të folurit) * [[Sulea Tukaj]] - I rritur Nala (roli i këndimit) * [[Vivian Mehmedaj]] - I ri Nala * [[Enver Petrovci]] - Mufasa * [[Aneta Malaj]] - Surabi * [[Agron Bimi]] - Skari * [[Agim Duro]] - Skari (roli i këndimit) * [[Ahmet Pasha]] - Rafiki * [[Genti Deçka]] - Zazu * [[Bledi Naska]] - Timoni * [[Ilir Kazaferi]] - Timoni (roli i këndimit) * [[Pjerin Vlashi]] - Pumba * [[Mimoza Zotaj]] - Shenzi * [[Andi Begolli]] - Banzai * [[Gentian Zenelaj]] - Gofer == Shiko dhe == * [[Mbreti Luan II: Mbretëria e Simbës]] (1998) * [[Mbreti Luan III: Hakuna Matata]] (2004) == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|id=0110357|titulli=Mbreti Luan}} [[Kategoria:Filma 1994]] [[Kategoria:Filma të animuar amerikanë]] [[Kategoria:Filma të animuar për fëmijë]] [[Kategoria:Filma dramatikë muzikal amerikanë]] [[Kategoria:Filma në anglisht të viteve 1990]] [[Kategoria:Filma me regji nga Rob Minkoff]] [[Kategoria:Filma me regji nga Roger Allers]] [[Kategoria:Filma të prodhuar nga Don Hahn]] [[Kategoria:Filma me muzikë nga Hans Zimmer]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Brenda Chapman]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Burny Mattinson]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Chris Sanders]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Gary Trousdale]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Irene Mecchi]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Joe Ranft]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Jonathan Roberts (shkrimtar)]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Linda Woolverton]] [[Kategoria:Filma të Walt Disney Animation Studios]] 2m1cehmy4uqurc908a8smvago414cxv 0 77839 2996138 2982131 2026-06-12T07:27:39Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996138 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Mario Balotelli | image = Mario Balotelli Euro 2012.jpg | image_size = 170px | caption = Balotelli me [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italinë]] në [[UEFA Euro 2012]] | fullname = Mario Barwuah Balotelli<ref>{{Cite web|url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf|title=2014 FIFA World Cup Brazil List of Players|trans-title=2014 FIFA Kupa e Botës Brazil Lista e lojtarëve|publisher=FIFA|language=en|format=pdf|page=21|date=10 qershor 2014|accessdate=25 korrik 2024|url-status=deviated|archivedate=15 janar 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170115165236/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/6992/files/allegati/7011/cu210.pdf|title=Comunicato Ufficiale N. 210|trans-title=Komunikata zyrtare Nr. 210|work=legaseriea.it|publisher=[[Serie A|Lega Serie A]]|language=it|format=pdf|page=2|date=22 prill 2016|access-date=25 korrik 2016|url-status=deviated|archivedate=27 gusht 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160827164509/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/6992/files/allegati/7011/cu210.pdf}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|12|8|1990|df=y}} | birth_place = [[Palermo]], [[Italia|Itali]] | height = 1.89 m<ref>{{cite web|url=http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.career-history.html/mario-balotelli|title=Mario Balotelli|publisher=Premier League|language=en|accessdate=9 qershor 2013|url-status=deviated|archivedate=2 tetor 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131002022141/http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.career-history.html/mario-balotelli}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | clubnumber = 45 | youthyears1 = 2001–2006 | youthclubs1 = [[A.C. Lumezzane|Lumezzane]] | years1 = 2006–2007 | clubs1 = [[A.C. Lumezzane|Lumezzane]] | caps1 = 2 | goals1 = 0 | years2 = 2007–2010 | clubs2 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps2 = 59 | goals2 = 20 | years3 = 2010–2013 | clubs3 = [[Manchester City F.C.|Manchester City]] | caps3 = 54 | goals3 = 20 | years4 = 2013–2014 | clubs4 = [[A.C. Milan|Milan]] | caps4 = 43 | goals4 = 26 | years5 = 2014–2016 | clubs5 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]] | caps5 = 16 | goals5 = 1 | years6 = 2015–2016 | clubs6 = → [[A.C. Milan|Milan]] (huazim) | caps6 = 20 | goals6 = 1 | years7 = 2016–2019 | clubs7 = [[OGC Nice|Nice]] | caps7 = 61 | goals7 = 33 | years8 = 2019 | clubs8 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] | caps8 = 15 | goals8 = 8 | years9 = 2019–2020 | clubs9 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps9 = 19 | goals9 = 5 | years10 = 2020–2021 | clubs10 = [[A.C. Monza|Monza]] | caps10 = 12 | goals10 = 5 | years11 = 2021–2022 | clubs11 = [[Adana Demirspor]] | caps11 = 33 | goals11 = 18 | years12 = 2022–2023 | clubs12 = [[FC Sion|Sion]] | caps12 = 18 | goals12 = 6 | years13 = 2023–2024 | clubs13 = [[Adana Demirspor]] | caps13 = 16 | goals13 = 7 | years14 = 2024– | clubs14 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps14 = 0 | goals14 = 0 | nationalyears1 = 2008–2010 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|Italia U21]] | nationalcaps1 = 16 | nationalgoals1 = 6 | nationalyears2 = 2010–2018 | nationalteam2 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps2 = 36 | nationalgoals2 = 14 | club-update = 14 maj 2024 | nationalteam-update = 10 shtator 2016 }} '''Mario Barwuah Balotelli''' (i lindur [[12 gusht]] [[1990]]) është një [[futbolli]]st profesionsit italian i cili luan si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] për klubin italian [[Genoa C.F.C.|Genoa]].<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/player/_/id/100681/mario-balotelli|title=Mario Balotelli|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=9 qershor 2013}}</ref><ref name="gazzetta_mancity">{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Inter/13-08-2010/balotelli-saluta-italia-71775734390.shtml|title=Balotelli saluta l'Italia "Ho bisogno di giocare"|trans-title=Balotelli përshëndet Italinë "Kam nevojë për të luajtur"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 gusht 2010|accessdate=13 gusht 2010}}</ref><ref name="mancity_official">{{Cite web|url=http://www.mcfc.co.uk/News/Team-news/2010/August/Mario-Balotelli-signs-for-Manchester-City|title=Balotelli signs for City|trans-title=Balotelli firmos për Cityn|publisher=Manchester City F.C.|language=en|date=13 gusht 2010|accessdate=13 gusht 2010|url-status=deviated|archivedate=16 gusht 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100816033609/http://www.mcfc.co.uk/News/Team-news/2010/August/Mario-Balotelli-signs-for-Manchester-City}}</ref> Ai filloi karrierën e tij si profesionist te [[A.C. Lumezzane|Lumezzane]] në vitin 2006, ku luajti vetëm 2 herë para se në vitin 2007 të kalonte te [[F.C. Internazionale Milano|Interi]].<ref>{{Cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110811/balotelli-maravillado-con-thiago-desde-paso-por-barca/1113961.shtml|title=Balotelli, maravillado con Thiago desde su paso por el Barça|publisher=[[Sport (gazetë)|Sport]]|language=es|date=11 gusht 2011|accessdate=11 gusht 2011|url-status=deviated|archivedate=10 shkurt 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210084755/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110811/balotelli-maravillado-con-thiago-desde-paso-por-barca/1113961.shtml}}</ref> Ai fitoi ''[[Tripleta (futboll)|tripletën]]'' në vitin 2010 ([[Serie A]], [[Coppa Italia]] dhe [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]]). Pas kësaj, Balotelli u transferua në Angli te [[Manchester City F.C.|Manchester City]], duke u ribashkuar me trajnerin [[Roberto Mancini]]. Ai ndihmoi Cityn të fitonte titullin e [[Premier League|Premier Ligës]] dhe Kupën FA. Në janar 2013, Balotelli u rikthye në Itali te [[A.C. Milan|Milani]] kurse 18 muaj më pas u transferua te [[Liverpool F.C.|Liverpooli]]. Pas një rikthimi për një periudhë të shkurtër te Milani në huazim, Balotelli u zhvendos në [[Francë]], duke luajtur për [[OGC Nice|Nice]] dhe [[Olympique de Marseille|Marsejën]] në [[Ligue 1]]. Në verën e vitit 2019, Balotelli u rikthye sërisht bë Itali, duke firmosur me [[Brescia Calcio|Brescian]] në Serie A dhe më pas ne [[A.C. Monza|Monzën]] në [[Serie B]]. Pas kësaj, ai u transferua te Adana Demirspor në Turqi dhe te [[FC Sion|Sion]] në [[Zvicër]]. Balotelli debutoi me Italinë në një ndeshje miqësore kundër Bregut të Fildishtë në vitin 2010. Që nga ajo kohë, ai ka luajtur më shumë se 30 ndeshje me ekipin kombëtar dhe ka shënuar 14 gola. Ai ka përfaqsuar Italinë në [[UEFA Euro 2012|Euro 2012]], [[FIFA Kupa e Konfederatave 2013|Kupën e Konfederatave 2013]] dhe [[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2014]]. Ai ndihmoi ekipin të arrinte në finalen e Euro 2012, duke shënuar dy gola kundër Gjermanisë në gjysëm-finale dhe duke fituar Këpucën e Bronztë. Ai është golashënuesi më i mirë i Italisë në Kampionatin Evropian<ref name="stars">{{cite web|url=http://www.uefa.com/news/newsid=2349179.html|title=Stars of UEFA EURO 2016: Gianluigi Buffon|website=UEFA.com|language=en|author=Paolo Menicucci|date=15 prill 2016|access-date=15 prill 2016}}</ref> dhe Kupën e Konfederateve.<ref>{{cite web|url=http://www.italia1910.com/statistiche-tabelle-giocatori.asp?cmp=Confederations%20Cup&ogg=Gol%20fatti|title=Confederations Cup: Gol Fatti|publisher=Italia1910|language=it|access-date=3 maj 2016}}</ref> Balotelli konsiderohej si një nga talentet më të mëdhenjë në botë në rininë e tij. Megjithatë, karriera e tij është karakterizuar nga polemika dhe incidente të ndryshme, gjë që bënë që ai të mos e arrinte potencialin e tij.<ref>{{cite web|url=https://www.the-sun.com/sport/football/premier-league/3608418/mario-balotelli-career-disappointing-roberto-mancini/|title=NOT SO SUPER MARIO Mario Balotelli’s later career has been 'disappointing for everyone' – says his former Man City boss Roberto Mancini|publisher=The Sun|language=en|author=Jacob Bentley-York|date=6 shtator 2021|access-date=17 dhjetor 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/soccer/story/_/id/37456196/mario-balotelli-nicklas-bendtner-why-talent-alone-not-enough-succeed|title=Balotelli, Bendtner and why talent alone is not enough to succeed|publisher=ESPN FC|language=en|author=Nick Ames|date=16 shtator 2016|access-date=17 dhjetor 2023}}</ref> Balotelli gjithashtu është një nga gjuajtësit e penalltive më të mirë në botë. ==Jeta e hershme== Balotelli lindi me emrin Mario Barwuah në [[Palermo]], [[Siçili]] nga prindër emigrant ganez.<ref name="timesofisrael1">{{cite news|author=Gavriel Fiske|url=http://www.timesofisrael.com/the-improbable-jewish-heritage-of-italys-ghana-born-goal-scoring-eccentric/|title=The improbable Jewish 'heritage' of Italy's goal-scoring eccentric|newspaper=The Times of Israel|language=en|access-date=4 shtator 2013}}</ref> Kur ai ishte dy vjeç, familja e tij u zhvendos në [[Bagnolo Mella]], provincën e Brescias.<ref name="mario balotelli story"/> Në vitin 1993, kur ai ishte tre vjeç, Balotelli u dërgua në kujdestari shtetërore nga familja e tij pasi ata nuk mundën të paguanin shpenzimet e tij mjekësore.<ref name="timesofisrael1"/><ref>{{cite news|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4249754,00.html|title=Our man on the Italian side – Israel Culture, Ynetnews|publisher=Ynetnews.com|language=en|access-date=4 shtator 2013}}</ref> Mamaja e tij birësuese quhet Silvia, një çifute, prindërit e së cilës janë të mbijetuar të [[Holokausti]]t,<ref>{{cite news|url=http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-news/italian-son-of-jewish-foster-mom-leads-team-into-euro-2012-final-1.448119|title=Italian Son of Jewish Foster Mom Leads Team Into Euro 2012 Final|last=JTA|date=1 korrik 2012|newspaper=Haaretz|language=en|access-date=16 dhjetor 2023|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924162901/http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-news/italian-son-of-jewish-foster-mom-leads-team-into-euro-2012-final-1.448119|url-status=dead}}</ref> kurse babai quhet Francesco Balotelli.<ref>{{cite news|url=https://www.npr.org/2012/07/07/156306806/super-mario-challenges-the-idea-of-whos-an-italian|title='Super Mario' Challenges The Idea of Who's An Italian|publisher=NPR|language=en|access-date=4 shtator 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.cjnews.com/node/90763|title=Italian soccer star raised by Jewish parents|publisher=The Canadian Jewish News|language=en|date=6 korrik 2012|access-date=4 shtator 2013}}</ref><ref>{{cite news|author=Avi Issacharoff|url=http://www.timesofisrael.com/the-improbable-jewish-heritage-of-italys-ghana-born-goal-scoring-eccentric/|title=The improbable Jewish 'heritage' of Italy's goal-scoring eccentric|newspaper=The Times of Israel|language=en|access-date=4 shtator 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/mario-balotelli-has-suffered-racist-abuse-870489|title=Racism: Italian Nazis abuse Mario Balotelli|publisher=[[Daily Mirror|The Mirror]]|author=Simon Bird|language=en|date=9 qershor 2012}}</ref><ref>{{cite news|author=Michael Calvin|title=The Last Word: Kevin-Prince Boateng isn't a hero, just a human being|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/the-last-word-kevinprince-boateng-isnt-a-hero-just-a-human-being-8439802.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130108100944/http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/the-last-word-kevinprince-boateng-isnt-a-hero-just-a-human-being-8439802.html|url-status=dead|archive-date=8 janar 2013|publisher=[[The Independent]]|language=en|date=6 janar 2013|access-date=6 janar 2013}}</ref> Ata jetuan në qytezën [[Concesio]] të [[Brescia]]s në veri të Italisë.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportbible.com/football/reactions-news-transfers-mario-balotelli-says-it-was-his-fathers-dream-to-see-him-join-brescia-20190819|title=Mario Balotelli Reveals It Was His Late Father's Dream To See Him Play For Brescia|website=Sport Bible|language=en|date=19 gusht 2019|access-date=16 dhjetor 2023|archive-date=8 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608180451/https://www.sportbible.com/football/reactions-news-transfers-mario-balotelli-says-it-was-his-fathers-dream-to-see-him-join-brescia-20190819|url-status=dead}}</ref> Ai i shpenzonte ditët e javës me familjen e tij birësuese kurse fundjavat me prindërit e tij biologjik. Ai më pas u bë zyrtarisht pjesë e familjes kujdestare dhe mori mbiemrin e tyre.<ref>{{cite web|url=http://www.timesofisrael.com/the-improbable-jewish-heritage-of-italys-ghana-born-goal-scoring-eccentric/|title=The improbable Jewish ‘heritage’ of Italy’s Ghana-born goal-scoring eccentric|publisher=Times of Israel|language=en|date=29 qershor 2012}}</ref> Në qershor 2012, Balotelli i'a dedikoi golat e shënuar në gjysmë-finalen e Euro 2012 mamasë së tij adoptuese Silvia.<ref name="timesofisrael1"/><ref>{{cite news|url=http://www.globalpost.com/dispatch/news/regions/middle-east/israel-and-palestine/120702/mario-balotelli-israel-euro-cup-african-jew|title=Mario Balotelli: Israel's new darling|publisher=GlobalPost|language=en|date=2 korrik 2012|access-date=4 shtator 2013}}</ref> Ai priti ditëlindjen e tij të 18të për të marrë pasaportën italiane, pasi ishte nuk ishte birësuar zyrtarisht nga familja e tij kujdestare; ai e mori pasaportën më 13 gusht 2008 në Concesio.<ref>{{Cite news|date=15 gusht 2008|url=http://www.italymag.co.uk/italy/brescia/inters-balotelli-gets-italian-citizenship|title=Inter's Balotelli gets Italian citizenship|publisher=Italy Magazine|language=en|access-date=16 maj 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20081215061732/http://www.italymag.co.uk/italy/brescia/inters-balotelli-gets-italian-citizenship|archive-date=15 dhjetor 2008|url-status=dead}}</ref> Pas ceremonisë ai dha deklaratën e mëposhtme: {{Cquote|Jam italian, ndihem italian dhe do të luaj përgjithmon me kombëtaren italiane.|source=Mario Balotelli<ref>{{Cite news|url=http://ilgiorno.ilsole24ore.com/milano/2008/09/04/116111-balotelli_tricolore_sono_italiano.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20090720110627/http://ilgiorno.ilsole24ore.com/milano/2008/09/04/116111-balotelli_tricolore_sono_italiano.shtml|url-status=dead|archive-date=20 korrik 2009|title=Balotelli tricolore: ''Sono italiano, mi sento italiano: mai voluto il Ghana''|date=4 shtator 2008|publisher=[[Il Giorno (gazetë)|Il Giorno]]|language=it}}</ref>}} Balotelli ka një motër, Abigail, dhe dy vëllezër Enoch dhe Angel Barwuah.<ref>{{cite web|url=http://allsports.com.gh/2012/11/27/yaya-toure-convinces-balotelli-visit-ghana/|title=Yaya Toure convinces Balotelli to visit Ghana|publisher=AllSports|language=en|date=27 nëntor 2012|access-date=24 janar 2014|author=George Patrick|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201214238/http://allsports.com.gh/2012/11/27/yaya-toure-convinces-balotelli-visit-ghana/|archive-date=1 shkurt 2014|url-status=dead}}</ref> Enoch Barwuah është gjithashtu futbollist profesionsit. ==Karriera me klube== ===Lumezzane=== Balotelli e nisi karrierën e tij si futbollist me klubin lokal Lumezzane, e cila e kishte vendnodhjen 20 minuta nga shtëpia e Balotellit. Ai u promovua në ekipin e parë në moshën 15 vjeç, duke bërë debutimin e tij më 2 prill 2006 kundër [[Calcio Padova|Padovës]] në [[Serie C1]].<ref name="mario balotelli story">{{cite web|url=http://www.mariobalotelli.it/en/mario-story/|publisher=Mario Balotelli Official Website|title=Mario Story|language=en|access-date=7 nëntor 2010|url-status=deviated|archivedate=24 shkurt 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120224230127/http://www.mariobalotelli.it/en/mario-story/}}</ref> ===Internazionale=== [[Skeda:Mario Balotelli (2009).jpg|parapamje|majtas|Balotelli duke luajtur gjatë sezonit 2008–09.]] Para se të firmoste me [[F.C. Internazionale Milano|Interin]], Balotelli kishte një provë të pasuksesshme me [[FC Barcelona|Barcelonën]] në moshën 15 vjeç.<ref name="Barca trial">{{Cite news|date=11 gusht 2011|title=Balotelli, maravillado con Thiago desde su paso por el Barça|language=es|newspaper=[[Sport (gazetë spanjolle)|Sport (gazetë)]]|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110811/balotelli-maravillado-con-thiago-desde-paso-por-barca/1113961.shtml|access-date=11 gusht 2011|url-status=deviated|archivedate=10 shkurt 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210084755/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110811/balotelli-maravillado-con-thiago-desde-paso-por-barca/1113961.shtml}}</ref> Në vitin 2006, Interi njoftoi transferimin e Balotellit në formë huazimi me të drejtën e formës së bashkëpronësisë për 150,000 €.<ref name="Inter2007bilancio">FC Internazionale Milano 2006–07 bilancio, PDF purchased from [[Camera di Commercio, Industria, Agricoltura e Artigianato|CCIAA]] (në italisht)</ref> Në qershor 2007, Interi e bleu tërësisht kartonin e Balotellit për 190,000 € të tjera.<ref name="Inter2007bilancio"/> Më 8 nëntor 2007, [[Sheffield F.C.]] luajti një ndeshje miqësore me Interin si pjesë e festimeve të 150 vjetorit të themelimit të klubit. Balotelli luajti dhe shënoi dy gola me Interin që fitoi 5–2 në [[Bramall Lane]].<ref>{{cite web|url=http://www.sufc.co.uk/page/NewsFeatures/0,,10418~1163536,00.html|title=Sheffield FC 2–5 Inter|date=8 nëntor 2007|website=sufc.co.uk|publisher=[[Sheffield United F.C.|Sheffield United]]|language=en|access-date=8 nëntor 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419163636/http://www.sufc.co.uk/page/NewsFeatures/0%2C%2C10418~1163536%2C00.html|archive-date=19 prill 2009}}</ref> Ai bëri debutimin e tij si profesionist më 16 dhjetor në fitoren 2–0 kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në vend të [[David Suazo]]s.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/224320?cc=4716|title=Cagliari 0–2 Inter Milan|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=30 dhjetor 2010|url-status=deviated|archivedate=24 tetor 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121024023005/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/224320?cc=4716}}</ref> Tre ditë më vonë, ai luajti si titullar në ndeshjen e kupës kundër [[Urbs Reggina 1914|Regginës]], duke shënuar një dopietë në fitoren 4–1 të ''Zikaltërve''.<ref>{{cite web|url=http://www.footballdatabase.com/index.php?page=player&Id=762&pn=Mario_Balotelli_Barwuah|publisher=Football Database|language=en|title=Balotelli Biography|access-date=16 maj 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100814063741/http://footballdatabase.com/index.php?page=player&Id=762&pn=Mario_Balotelli_Barwuah|archive-date=14 gusht 2010}}</ref> Balotelli fitoi vëmëndje kombëtare pas dy golave të shënuar kundër [[Juventus F.C.|Juventusit]] në ndeshjen e kthimit të çerek-finales së kupës, duke i dhënë Interit një fitore 3–2 në transfertë.<ref>{{Cite news|date=31 janar 2008|url=http://soccerlens.com/internazionale-beat-juventus-3-2-and-a-star-is-born-in-milan-mario-balotelli/5501/|title=A star is born in Milan:Mario Balotelli|publisher=Soccer Lens|language=en|access-date=16 maj 2009}}</ref> Ai shënoi golin e tij të parë në [[Serie A]] në prill 2008 në fitoren 2–0 në transfertë kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]].<ref>{{Cite news|date=6 prill 2008|url=http://italiansoccerseriea.com/2008/04/06/results-italian-serie-a-week-32---atalanta--fc-inter.aspx|title=Inter Milan 2–0 Atalanta|publisher=Italian Soccer Serie A|language=en|access-date=16 maj 2009|url-status=deviated|archivedate=23 qershor 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080623085145/http://italiansoccerseriea.com/2008/04/06/results-italian-serie-a-week-32---atalanta--fc-inter.aspx}}</ref> Interi e fitoi kampionatin, duke i dhënë Balotellit trofeun e parë në karrierë.<ref>{{Cite news|date=18 maj 2008|url=http://soccernet-assets.espn.go.com/report?id=224402&&cc=5739|title=Parma 0–2 Inter Milan|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=16 maj 2009|url-status=deviated|archivedate=24 mars 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120324054523/http://soccernet-assets.espn.go.com/report?id=224402&&cc=5739}}</ref> Balotelli e nisi si rezervë ndeshjen e [[Supercoppa Italiana|Superkupës Italiane]] kundër [[A.S. Roma|Romës]], duke zëvendësuar portugezin [[Luís Figo]] dhe shënuar në minutën e 83të. Interi fitoi trofeun pasi mposhti Romën 6–5 me penallti pasi koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim 2–2.<ref>{{Cite news|date=24 gusht 2008|url=http://www.bleacherreport.com/articles/50890-inter-milan-as-roma-penalty-shootout-seals-super-cup-victory-for-jose-mourinho|title=Inter Milan-AS Roma: Penalty Shootout Seals Super Cup Victory For Jose Mourinho|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=16 korrik 2012|url-status=deviated|archivedate=27 shtator 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927122251/http://bleacherreport.com/articles/50890-inter-milan-as-roma-penalty-shootout-seals-super-cup-victory-for-jose-mourinho}}</ref> Në nëntor 2008, Balotelli shënoi në barazimin 3–3 kundër ekipit qipriot [[Anorthosis Famagusta FC|Anorthosis Famagusta]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligës së Kampioneve]], duke u bë lojtari më i ri i Interit që shënon në këtë kompeticion (18 vjeç dhe 85 ditë); ai theu rekordin e [[Obafemi Martins]] (18 vjeç dhe 145 ditë).<ref>{{Cite news|title=Cruz toglie l'Inter dai guai 3–3 con l'Anorthosis|author=Davide Chinellato|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/11/04/champions.shtml|newspaper=[[La Gazzetta dello Sport]]|date=4 nëntor 2008|access-date=30 dhjetor 2010|language=it}}</ref> Në një ndeshje kundër Juventusit në prill 2009 e mbyllur në barazim 1–1 ku ai shënoi golin e Interit, Balotelli u bë viktime e thirrjeve rraciste nga tifozët kundërshtar. Pronari i Interit [[Massimo Moratti]] deklaroi se ai do të kishte tërhequr ekipin nëse do të ishte prezent në stadium.<ref>{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/sportsNews/idUKTRE53J1ED20090420|publisher=Reuters|access-date=20 prill 2009|date=20 prill 2009|title=Inter president chides Juve fans for racist chants|author=Mark Meadows|language=en|archive-date=23 prill 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423072650/http://uk.reuters.com/article/sportsNews/idUKTRE53J1ED20090420|url-status=dead}}</ref> Thirrjet rraciste u kritikuan edhe nga presidenti i Juventusit [[Giovanni Cobolli Gigli]]; për këtë incident, Juventusi luajti një ndeshje pa tifozë.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8008928.stm|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=15 maj 2009|date=20 prill 2009|title=Juve punished over racial abuse}}</ref> Në fund të sezonit, Interi fitoi ''[[Scudetto]]n'' për herë të katërt rresht.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8053989.stm|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=18 maj 2009|date=16 maj 2009|title=Mourinho wins Serie A with Inter}}</ref> Gjatë sezonit të tij të dytë te Interi, Balotelli pasi disa probleme disiplinore, përfshirë edhe me trajnerin e ekipit [[José Mourinho]], i cili në janar 2009 e përjashtoi lojtarin nga ekipi i parë. Në atë sezon, Mourinho deklaroi: "Një lojtar i ri si ai nuk mund t'a lejojë veten të stërvitet më pak se lojtar si Figo, [[Iván Córdoba|Córdoba]], dhe [[Javier Zanetti|Zanetti]]."<ref>{{Cite news|url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=991318.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090123100722/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=991318.html|url-status=dead|archive-date=23 janar 2009|publisher=[[FIFA]]|language=en|access-date=18 maj 2009|date=12 janar 2009|title=Mourinho gets tough with Balotelli}}</ref> Balotelli vazhdoi të ishte objekt i thirrjeve rraciste përgjatë sezonit, duke u bërë fokusi i tifozëve të Juventusit edhe në ndeshjet e luajtura me ekipet e tjera, duke bërë që Juventusi të gjobitej dy herë dhe të luante një ndeshje me një sektor të mbyllur në stadium.<ref>{{Cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hr_4WepjB0LJ2CSVolKlXluAYXdA|publisher=AFP|language=en|access-date=25 janar 2010|date=17 janar 2010|title=Juve fans continue to bait Balotelli|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101009134009/https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hr_4WepjB0LJ2CSVolKlXluAYXdA|archive-date=9 tetor 2010}}</ref> [[Skeda:Mario Balotelli - Inter Mailand (1).jpg|parapamje|djathtas|Balotelli fitoi ''tripletën'' në sezonin 2009–10.]] Problemet disiplinore të Balotellit dhe marrëdhënja e tij negative me trajnerin Mourinho vazhdoi edhe në sezonin 2009–10. Në nëntor 2009, Interi barazoi 1–1 me Romën. Pas përfundimit të ndeshjes, Mourinho kritikoi lojtarët e tij, përfshirë Balotellin, duke thënë se ai "meritonte notën zero".<ref>{{cite news|title=Jose Mourinho savages 'awful' Inter players|url=https://www.theguardian.com/football/2009/nov/09/jose-mourinho-internazionale-roma|publisher=The Guardian|language=en|date=9 nëntor 2009|access-date=12 maj 2010}}</ref> Balotelli pati një tjetër përballje të tensionuar me tifozët e Juventusit në ''[[Derby d'Italia]]'' të luajtur më 5 dhjetor. Ai u rrëzua në fushë pasi u godit me bërryl nga mesfushori kundërshtar [[Felipe Melo]], duke simuluar. Për këtë, Balotelli u ndëshkua me karton të verdhë kurse Melo u përjashtua me karton të kuq pasi mori kartonin e verdhë të dytë. Kjo gjë solli një përplasje fizike midis [[Thiago Motta|Thiago Mottës]] dhe [[Gianluigi Buffon]]it.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=708749&cc=5739|title=Juventus 2–1 Internazionale: Marchisio magic seals Juve win over Inter|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 dhjetor 2009|access-date=27 nëntor 2023|archive-date=23 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023204733/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=708749&cc=5739|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=La meglio gioventù|url=http://www.lastampa.com/sport/cmsSezioni/quijuve/200912articoli/24082girata.asp|publisher=La Stampa|location=Itali|date=7 dhjetor 2009|language=it|url-status=deviated|access-date=27 nëntor 2023|archivedate=13 korrik 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713184651/http://www.lastampa.com/sport/cmsSezioni/quijuve/200912articoli/24082girata.asp}}</ref><ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/12/05/football.inter.milan.juventus/index.html|title=Mourinho sees red as Inter lose in Turin|date=5 dhjetor 2009|publisher=Cable News Network (CNN)|language=en|access-date=21 qershor 2012}}</ref> Tensioni midis Balotellit dhe Mourinhos arriti kulmin në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]], ku sulmuesi nuk u thirr nga trajneri portugez.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/mar/15/jose-mourinho-chelsea-internazionale|publisher=The Guardian|language=en|access-date=19 mars 2010|date=15 mars 2010|title=I should still be manager at Chelsea, says José Mourinho|author=Dominic Fifield}}</ref> Pavarësisht se Interi fitoi 1–0 në [[Stamford Bridge]], Balotelli u kritikua nga disa lojtarë, përfshirë nga kapiteni Javier Zanetti,<ref>{{Cite news|url=http://www.tribalfootball.com/inter-milan-captain-zanetti-urges-balotelli-get-head-down-and-work-706461|publisher=TribalFootball.com|language=en|access-date=19 mars 2010|date=16 mars 2010|title=Inter Milan captain Zanetti urges Balotelli to get head down and work|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100322211936/http://www.tribalfootball.com/inter-milan-captain-zanetti-urges-balotelli-get-head-down-and-work-706461|archive-date=22 mars 2010}}</ref> mbrojtësi veteran [[Marco Materazzi]] dhe agjenti i tij.<ref>{{Cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=757198&sec=europe&cc=5739|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=19 mars 2010|date=17 mars 2010|title=Materazzi questions Balotelli attitude|archive-date=23 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023204720/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=757198&sec=europe&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Në mars 2010, Balotelli u kritikua masivisht nga tifozët pasi ai u fotografua publikisht duke pasur të veshur një fanellë të Milanit në emisionin italian ''[[Striscia la Notizia]]''.<ref>{{cite news|title=Tapiro a Balotelli Mario indossa la maglia del Milan|url=http://www.lastampa.it/multimedia/multimedia.asp?IDmsezione=11&IDalbum=25133&tipo=FOTOGALLERY|publisher=La Stampa|location=Itali|date=22 mars 2010|language=it|access-date=23 mars 2010|url-status=deviated|archivedate=26 korrik 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726013902/http://www1.lastampa.it/multimedia/multimedia.asp?IDmsezione=11&IDalbum=25133&tipo=FOTOGALLERY}}</ref> Balotelli kërkoi falje publike në lidhje me këtë, duke publikuar një deklaratë në uebfaqen zyrtare të Interit: {{cquote|Më vjen keq për situatën që është krijuar kohët e fundit. Unë jam personi i parë që kam vuajtur sepse e adhuroj futbollin dhe dua të luaj, dhe tani po pres në heshtje që të mund të jem i dobishëm për ekipin tim. Dua ta lë pas vetes të kaluarën, të shikoj nga e ardhmja dhe të përqendrohem në angazhimet e ardhshme dhe të bëhem gati.|source=Mario Balotelli<ref>{{cite web|url=http://inter.it/aas/news/reader?N=33591&L=en|title=Mario Balotelli statement|date=1 prill 2010|access-date=1 prill 2010|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|url-status=deviated|archivedate=19 gusht 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120819175131/http://www.inter.it/aas/news/reader?N=33591&L=en}}</ref>}} Pas prishjes së marrëdhënjes me Mourinhon, Balotelli u rikthye në ekip në prill 2010 dhe shënoi një gol në fitoren 3–0 në shtëpi kundër [[Bologna F.C. 1909|Bolonjës]].<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2010/SPORT/football/04/03/football.inter.milan.roma.mourinho/index.html|title=Bad-boy Balotelli scores on return as leaders Inter Milan bounce back|date=3 prill 2010|publisher=Cable News Network (CNN)|language=en|access-date=21 qershor 2012}}</ref> Ai shkaktoi sërisht polemika në ndeshjen e parë të gjysëm-finales së Ligës së Kampioneve kundër Barcelonës kur ai hodhi fanellën e tij në tokë pas përfundimit të ndeshjes si përgjigje kundër tifozëve të Interit që e vërshllyen për performancën e tij të dobët.<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/story/0,19528,11860_6106580,00.html|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=22 prill 2010|date=21 prill 2010|title=Inter round on Balotelli}}</ref> Tre vite më vonë, ai pranoi se kjo ishte pengu i vetëm që kishte në jetë.<ref>{{cite news|url=http://msn.foxsports.com/foxsoccer/seriea/story/mario-balotelli-says-he-owes-his-increased-popularity-to-italy-032413|title=Balotelli: Italy helped my popularity|publisher=Fox Sports on MSN|language=en|date=24 mars 2013|access-date=17 maj 2014}}</ref> Tifozët e acaruar u përpoqën t'a sulmonin Balotellin edhe pas ndeshjes. Sjellja e tij në fushë kishte mospëlqimin e disa nga shokëve të tij të ekipit; Javier Zanetti deklaroi publikisht: "Mario duhet të përqëndrohet te ajo që di të bëjë në fushë. Ai nuk mund të lejojë veten të sillet ashtu."<ref>{{cite news|url=http://english.gazzetta.it/Football/20-04-2010/booed-balotelli-throws-jerseyand-fans-try-to-attack-him-603718258988.shtml|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=en|title=Booed Balotelli throws jersey And fans try to attack him|access-date=22 prill 2010|date=20 prill 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120229100609/http://english.gazzetta.it/Football/20-04-2010/booed-balotelli-throws-jerseyand-fans-try-to-attack-him-603718258988.shtml|archive-date=29 shkurt 2012}}</ref> Pavarësisht këtyre polemikave, disa klube angleze ishin të interesuara për Balotellin, përfshirë [[Manchester United F.C.|Manchester United]] dhe [[Manchester City F.C.|Manchester City]].<ref>{{cite news|title=Manchester United join City in race to sign Inter Milan striker Mario Balotelli|author=Thomas Hyde|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/7887102/Manchester-United-join-City-in-race-to-sign-Inter-Milan-striker-Mario-Balotelli.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/7887102/Manchester-United-join-City-in-race-to-sign-Inter-Milan-striker-Mario-Balotelli.html|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|newspaper=The Telegraph|language=en|date=13 korrik 2010|access-date=21 qershor 2012}}{{cbignore}}</ref> ===Manchester City=== ====2010–2011: Debutimi në Angli==== Pas disa javëve spekullime, Manchester City arriti një marrëveshje me Interin më 12 gusht 2010 për transferimin e Balotellit për 21.8 milion €.<ref name="Interreport">{{cite book|title=FC Internazionale Milano SpA 2010–11 Bilancio [Report and Accounts]|date=tetor 2011|author1=F.C. Internazionale Milano|publisher=[[Camera di Commercio, Industria, Agricoltura e Artigianato|CCIAA]]|language=it}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.ju29ro.com/contro-informazione/2714-inter-una-tripletta-in-rosso.html|title=Inter, una tripletta in rosso|date=31 dhjetor 2010|access-date=23 qershor 2011|website=ju29ro.com|language=it|archive-date=28 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328005634/http://www.ju29ro.com/contro-informazione/2714-inter-una-tripletta-in-rosso.html|url-status=dead}}</ref> Te City, Balotelli u bashkua me trajnerin [[Roberto Mancini]],<ref name="man city signing">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_city/8910570.stm|publisher=BBC Sport|language=en|title=Man City complete Balotelli deal|date=13 gusht 2010}}</ref> i cili deklaroi: "Stili i tij i lojës do t'i përshtatet Premier Ligës, dhe sepse ai është ende shumë i ri ka mundësi për t'u përmirësuar. Ai është një lojtar i fuqishëm dhe emocionues, dhe tifozët e Cityt do t'a shijojnë duke e parë."<ref name="man city signing"/> Balotelli ndërroi numrin e fanellës me shokun e ekipit [[Greg Cunningham]] me qëllim që ai të vazhdonte të mbante numrin 45.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/news/2896/premier-league/2010/08/17/2074445/mario-balotelli-to-wear-no45-for-manchester-city-after|title=Mario Balotelli to wear No.45 for Manchester City after swapping with youngster Greg Cunningham|publisher=Goal.com|language=en|date=17 gusht 2010|access-date=24 janar 2014|author=Zak Brown}}</ref> Balotelli bëri debutimin e tij zyrtar me klubin më 19 gusht në ndeshjen e [[UEFA Liga e Europës|Ligës së Evropës]] kundër [[FC Politehnica Timișoara|Politehnica Timișoara]], duke shënuar golin e vetëm të ndeshjes pasi kishte hyrë si zëvëndësues.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8924265.stm|title=FC Timişoara 0–1 Man City|date=19 gusht 2010|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=19 gusht 2010}}</ref> Megjithatë, ai pësoi një dëmtim në meniskun lateral të gjurit të djathtë, që e la jashtë fushave deri në tetor.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/9041778.stm|title=Mario Balotelli moves closer to Man City return|publisher=BBC Sport|language=en|date=28 shtator 2010|access-date=29 shtator 2010}}</ref> Balotelli u rikthye dhe bëri debutimin e tij në [[Premier League|Premier Ligë]] më 24 tetor në humbjen 3–0 në shtëpi kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]], duke u aktivizuar si zëvëndësues.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/9041778.stm|title=Balotelli does not have a release clause and will not leave City, says agent|publisher=BBC Sport|language=en|date=29 tetor 2010|access-date=7 nëntor 2010}}</ref> Një javë më pas, ai luajti ndeshjen e parë si titullar në humbjen 2–1 në transfertë kundër [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]].<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/8108020/Mario-Balotelli-pleads-for-time-at-Manchester-City-after-admitting-physical-struggles.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/8108020/Mario-Balotelli-pleads-for-time-at-Manchester-City-after-admitting-physical-struggles.html|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Mario Balotelli pleads for time at Manchester City after admitting physical struggles|publisher=Daily Telegraph|language=en|date=3 nëntor 2010|access-date=7 nëntor 2010|location=Londër}}{{cbignore}}</ref> Më 7 nëntor, Balotelli shënoi dy golat e parë në Premier Ligë në fitoren 2–0 në transfertë kundër [[West Bromwich Albion F.C.|West Bromwich Albion]],<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/9150046.stm|title=West Brom 0–2 Man City|date=7 nëntor 2010|access-date=7 nëntor 2010|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> por u përjashtua edhe me karton të kuq pas një përplasje fizike me lojtarin kundërshtar [[Youssuf Mulumbu]], të cilën trajneri Mancini e quajti të padrejtë.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_city/9165018.stm|title=Man City will appeal against Mario Balotelli's red card|date=7 nëntor 2010|access-date=7 nëntor 2010|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Pas kësaj, Balotelli shënoi një tjetër dygolësh në fitoren 3–0 kundër [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] në fazën e grupeve të Ligës së Evropës.<ref name="Man City 3-0 Red Bull Salzburg">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/9243656.stm|title=Man City 3–0 Red Bull Salzburg|access-date=23 shkurt 2011|author=Saj Chowdhury|date=1 dhjetor 2010|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Më 21 dhjetor, Balotelli fitoi çmimin [[Golden Boy]], duke thënë se vetëm një nga fituesit e mëparshëm ishte pak më i mirë se ai: [[Lionel Messi]]. Ai gjithashtu shtoi se nuk e njihte mesfushorin e Arsenalit, [[Jack Wilshere]], i cili u rendit i dyti për çmimin.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/dec/21/mario-balotelli-wilshere-fabregas-rooney|publisher=The Guardian|language=en|author=Katy Murrels|access-date=22 dhjetor 2010|date=22 dhjetor 2010|title=Balotelli wins award}}</ref> Shtatë ditë më vonë, Balotelli shënoi tregolëshin e parë në karrierë në fitoren 4–0 kundër [[Aston Villa F.C.|Aston Villës]] në Premier Ligë.<ref name="Man City 4-0 Aston Villa">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/9317212.stm|title=Man City 4–0 Aston Villa|access-date=23 shkurt 2011|author=Paul Fletcher|date=28 dhjetor 2010|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Pavarësisht këtij suksesi dhe formës pozitive, Balotelli vazhdoi me problemet disiplinore, duke u përjashtuar me karton të kuq në barazimin 1–1 kundër [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]] në Ligën e Evropës në mars 2011.<ref name="Man City 1 - 0 Dynamo Kyiv (agg 1 - 2)">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/9424214.stm|title=Man City 1 – 0 Dynamo Kiev (agg 1 – 2)|access-date=23 mars 2011|author=Saj Chowdhury|date=17 mars 2011|website=BBC Sport|language=en}}</ref> Më 14 maj, Balotelli u shpall lojtari më i mirë në fitoren 1–0 kundër [[Stoke City F.C.|Stoke Cityt]] në finalen e Kupës FA, duke ndihmuar Manchester Cityn të fitonte trofeun e parë pas 35 vitesh.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/fa-league-cups/tour233-brings-citys-long-wait-to-an-end-2284317.html|title=Touré brings City's long wait to an end|date=16 maj 2011|publisher=The Independent|language=en|access-date=16 maj 2011|location=Londër|author=Steve Tongue}}</ref> ====2011–2013: Titulli i Premier Ligës dhe largimi==== {{quote box|width=30%|align=djathtas|quote=Problemi është për shkak të moshës së tij, ai mund të bëjë disa gabime. Ai është Mario. Ai është i çmendur – por unë e dua atë sepse është një djalë i mirë.|source=—[[Roberto Mancini]], trajneri i Balotellit te Interi dhe Manchester City në tetor 2011<ref>{{Cite news|title=Balotelli as good as Messi and Ronaldo – Mancini|url=http://www.espn.co.uk/football/sport/story/117618.html|publisher=ESPN FC|language=en|date=24 tetor 2011|access-date=26 tetor 2011|url-status=deviated|archivedate=14 maj 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130514071818/http://www.espn.co.uk/football/sport/story/117618.html}}</ref>}} Balotelli shënoi golin e parë të sezonit 2011–12 në fitoren 2–0 kundër [[Birmingham City F.C.|Birmingham Cityt]] në Kupën e Ligës.<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/carling-cup/2011-2012/man-city-beat-birmingham_sto2958289/story.shtml|title=Man City beat Birmingham|publisher=Eurosport|language=en|date=21 shtator 2011|accessdate=28 nëntor 2023}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e parë në kampionat në ndeshjen kundër [[Everton F.C.|Evertonit]], e mbyllur me fitoren e Cityt 2–0.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/318029|title=Man City 2–0 Everton|publisher=ESPN FC|language=en|date=24 shtator 2011|accessdate=28 nëntor 2023}}</ref> Më 1 tetor, Balotelli shënoi golin e tij të tretë në tre ndeshje në fitoren 4–0 në transfertë kundër [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/15045624|title=Blackburn 0–4 Manchester City|publisher=BBC Sport|language=en|date=1 tetor 2011|accessdate=28 nëntor 2023}}</ref> Pas kësaj, Balotelli shënoi dy gola dhe shkaktoi përjashtimin e mbrojtësit kundërshtar [[Jonny Evans]] në fitoren historike 6–1 kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në [[Old Trafford]], e cila do të rezultonte të ishte vendimtare për titullin kampion.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/15325536.stm|title=Man Utd 1–6 Man City|date=23 tetor 2011|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Debutimi i tij në Ligën e Kampioneve si lojtar i Cityt erdhi më 2 nëntor kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]]; gjatë ndeshjes ai shënoi me penallti, duke regjistruar golin e shtatë sezonal.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/15457098.stm|title=Villarreal 0–3 Man City|date=2 nëntor 2011|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Më 27 nëntor, Balotelli u aktivizua si zëvëndësues në minutën e 67të të ndeshjes kundër [[Liverpool F.C.|Liverpoolit]] dhe më pas u përjashtua pasi mori dy kartona të verdhë.<ref>{{cite news|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/245425/report|title=City claim Anfield point|publisher=Sky Sports|language=en|date=29 nëntor 2011|access-date=24 janar 2014}}</ref> Një javë më pas, Balotelli shënoi një gol të bukur me shpatullën e djathtë në fitoren 5–1 në shtëpi kundër [[Norwich City F.C.|Norwich Cityt]].<ref>{{cite news|author=Daniel Taylor|url=https://www.theguardian.com/football/2011/dec/05/manchester-city-norwich-record-start|title=Rampant Manchester City are 'frightening' says Norwich's Paul Lambert &#124; Football|newspaper=The Guardian|language=en|date=5 dhjetor 2011|access-date=28 dhjetor 2011|location=Londër}}</ref> Më 12 dhjetor, Balotelli i dha avantazhin e përkohshëm Cityt në humbjen 2—1 kundër Çelsit në Stamford Bridge.<ref>{{cite news|author=Sam Lyon|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/9660507.stm|title=Chelsea v Man City as it happened|publisher=BBC Sport|language=en|date=12 dhjetor 2011|access-date=28 dhjetor 2011}}</ref> [[Skeda:Song Balotelli.jpg|parapamje|majtas|Balotelli në aksion gjatë një ndeshje në Premier Ligë kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]], prill 2012.]] Më 12 janar 2012, Balotelli luajti si zëvëndësues në ndeshjen kundër [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenhamit]]. Ai u pa duke shkelur këmbën e mesfushorit kundërshtar [[Scott Parker]], por nuk u ndëshkua me karton të verdhë nga gjyqtari [[Howard Webb]], e cila do të ishte e dyta për të.<ref name="sparker">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/16693521.stm|title=Mario Balotelli charged with violent conduct by FA|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=24 janar 2012}}</ref> Megjithatë, ai i dha fitoren ekipit duke shënuar në minutat shtesë.<ref>{{cite news|author=Phil McNulty|title=Man City 3–2 Tottenham|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/16565416.stm|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=24 janar 2012|date=22 janar 2012}}</ref> Pas përfundimit të ndeshjes, ai u dënua për sjellje të dhunshme dhe u pezullua me katër ndeshje, tre për ndërhyrjen ndaj Scott Parker dhe një për plotësimin e numrit të kartonave të verdhë.<ref name="sparker"/> Pas rikthimit nga pezullimi, Balotelli shënoi golin e dhjetë të sezonit në kampionat në fitoren 3–0 në shtëpi kundër Blackburnit,<ref>{{cite news|author=Phil Dawkes|title=Man City 3–0 Blackburn|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17093495|publisher=BBC Sport|language=en|date=25 shkurt 2012|access-date=10 mars 2012}}</ref> e cila u pasua nga një tjetër gol në fitoren 2–0 kundër [[Bolton Wanderers F.C.|Bolton Wanderers]] në ndeshjen e rradhës.<ref>{{cite news|author=Alistair Magowan|title=Man City 2–0 Bolton|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17163050|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 mars 2012|access-date=10 mars 2012}}</ref> Më 31 mars, Balotelli shënoi një dopietë në fitoren 3–2 kundër [[Sunderland A.F.C.|Sunderland]]. Megjithatë, pavarësisht performancës së tij, ai u kritikua për një debat që pati me shokun e ekipit [[Aleksandar Kolarov]] për një goditje dënimi. Pas përfundimit të ndeshjes, trajneri Mancini deklaroi se mendoi që t'a zëvëndësonte italianin vetëm pesë minuta pas nisjes së ndeshjes.<ref>{{cite web|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/31032012/2/mancini-nearly-took-balotelli-five-minutes.html|title=Mancini nearly took Balotelli off after five minutes|date=31 mars 2012|website=uk.eurosport.yahoo.com|publisher=Eurosport|language=en|access-date=31 mars 2012}}</ref> Më 8 prill, Balotelli mori kartonin e kuq të katërt të sezonit për shkak të një ndërhyrje të gabuar kundër francezit [[Bacary Sagna]] në humbjen minimale 1–0 kundër Arsenalit.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2012/apr/08/arsenal-manchester-city-premier-league|title=Manchester City's title hopes sunk by Mikel Arteta's late Arsenal goal|author=Daniel Taylor|date=8 prill 2012|publisher=The Guardian|language=en|access-date=8 prill 2012}}</ref> Për shkak të akumulimit të kartonave të kuq, ai u pezullua me tre ndeshje nga federata.<ref name="red cards">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17670740|title=Man City's Mario Balotelli avoids ban for Alex Song tackle|date=10 prill 2012|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=21 qershor 2012}}</ref> Pas ndeshjes, u duk sikur Mancini e kishte humbur durimin me lojtarin, duke sygjeruar se ai mund të mos luante më për pjesën e mbetur të sezonit dhe se mund të shitej.<ref name="ManciniQuote">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2012/apr/08/mario-balotelli-manchester-city-mancini|title=Mario Balotelli may have played last Manchester City game – Mancini|author=Dominic Fifield|date=8 prill 2012|publisher=The Guardian|language=en|access-date=8 prill 2012}}</ref> Pavarësisht kësaj deklarate, Balotelli u rikthye në ndeshjen e fundit vendimtare të kampionatit kundër [[Queens Park Rangers F.C.|Queens Park Rangers]], duke asistuar golin e tretë dhe të fitores të shënuar nga [[Sergio Agüero]] në minutën e 94të e cila i dha Manchester Cityt titullin e parë kampion që nga viti 1968.<ref>{{cite news|author=Phil McNulty|title=Man City 3–2 QPR|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17973148|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 maj 2012|access-date=17 nëntor 2012}}</ref> Në dhjetor 2012, Balotelli dërgoi klubin e tij në gjykatë për shkak se ata vendosën që t'a gjobisnin me rrogën e dy javëve për shkak të rekordit disiplinor negativ në sezonin e kaluar. Si pasoj e këtij veprimi dhe pezullimeve nga sezoni i kaluar, Balotelli humbi 11 ndeshje në kompeticionet vendore dhe evropiane. Një ditë para daljes një gjyq, Balotelli u tërhoq dhe vendosi të paguante gjobën.<ref>{{cite news|author=Simon Austin|title=Mario Balotelli: Man City striker takes club to tribunal|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/20756755|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=18 dhjetor 2012}}</ref> ===Milan=== {{quote box|width=30%|align=djathtas|quote=Do t'i kujtoj bashkëlojtarët e mi të shkëlqyer, trajnerin dhe të gjithë tifozët. Ata janë më të mirët, ata ishin të mrekullueshëm me mua dhe unë gjithmonë do të kem një vend shumë të veçantë në zemrën time për Cityn, është një klub i madh me një të ardhme të madhe. <br /> Kam folur me Roberton përpara se të shkoja të flisja me lojtarët. Ne folëm për shumë gjëra për disa kohë. Ai ishte i trishtuar dhe unë gjithashtu. Por ishte një bisedë e mirë. Unë e dua Roberton, ai ka qenë shumë i rëndësishëm për karrierën time dhe gjithmonë do ta falënderoj për besimin dhe besimin tek unë.|source=—Mario Balotelli duke folur për transferimin e tij te [[A.C. Milan|Milani]]<ref>{{cite news|title=Mario Balotelli completes move to Milan from Manchester City|url=https://www.theguardian.com/football/2013/jan/31/mario-balotelli-milan-manchester-city|publisher=[[The Guardian]]|language=en|date=31 janar 2013|access-date=31 janar 2013}}</ref>}} Më 29 janar 2013, drejtori sportiv i [[A.C. Milan|Milanit]], Umberto Gandini, njoftoi se klubi kishte arritur marrëveshjen me Manchester Cityn për transferimin e Balotellit për një shumë të raportuar prej 20 milion € plus bonuse, me lojtarin i cili do të firmoste një kontratë deri në qershor 2027.<ref>{{cite web|title=Mario Balotelli: AC Milan agree deal to sign Manchester City striker|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/21251291|publisher=BBC Sport|language=en|date=29 janar 2013|access-date=29 janar 2013}}</ref> Trajneri Roberto Mancini deklaroi se shitja e Balotellit te Milani ishte për të mirën e tij, duke shtuar se Balotelli "ishte si një nga fëmijët e tij" dhe ai do të bëhej një nga lojtarët më të mirë në botë pas rikthimit në Serie A.<ref>{{cite news|author=Dominic Fifield|title=Roberto Mancini 'so sad' over Mario Balotelli's Manchester City exit|url=https://www.theguardian.com/football/2013/jan/29/roberto-mancini-mario-balotelli-manchester-city|publisher=The Guardian|language=en|date=29 janar 2013|access-date=29 janar 2013}}</ref> Dy ditë më vonë, Milani zyrtarizoi transferimin dhe Balotelli mori fanellën me numrin 45, të njëjtin numër që kishte pasur te Interi dhe Manchester City.<ref>{{cite web|title=A.C. Milan Official Communication|url=http://www.acmilan.com/en/news/breaking_news_show/36203|website=acmilan.com|publisher=A.C. Milan|language=en|date=31 janar 2013|access-date=31 janar 2013}}</ref> Zëvëndës-presidenti i klubit [[Adriano Galliani]] deklaroi "Balotelli kuqezi është një ëndërr e realizuar. Është një transferim që e donin të gjithë: klubi, presidenti dhe tifozët."<ref>{{cite web|author=Paul Gorst|title=Balotelli: I ran to join Milan|url=http://www.goal.com/en-us/news/69/transfer-zone/2013/01/30/3713219/balotelli-i-ran-to-join-milan|publisher=Goal.com|language=en|date=30 janar 2013|access-date=30 janar 2013}}</ref> Balotelli u prit mirë kur u rikthye në Milano. Gjatë rikthimit të tij patën disa incidente dhe zënka midis tifozëve dhe policëve, ku një prej tyre u dërgua në spital me dëmtime në kokë.<ref>{{cite news|title=Mario Balotelli's return to Milan marred by fans clashing with police – video|url=https://www.theguardian.com/football/video/2013/jan/31/mario-balotellis-milan-fans-video|publisher=The Guardian|language=en|date=31 janar 2013|access-date=31 janar 2013}}</ref> U tha se transferimi i Balotellit te Milani do të ndihmonte presidentin e klubit [[Silvio Berlusconi]] të merrte vota në zgjedhjet parlamentare të Italisë 2013.<ref>{{cite news|title=Italy's election: Scandal, fascism and football|url=https://www.economist.com/news/europe/21571179-new-excitements-italian-election-outcome-remains-doubt-scandal-fascism-and|newspaper=[[The Economist]]|language=en|date=2 shkurt 2013|access-date=2 shkurt 2013}}</ref> [[Skeda:Balotelli Inter-Milan february 2013.jpg|parapamje|majtas|Balotelli duke luajtur në ''[[Derby della Madonnina]]'' kundër Interit, shkurt 2013.]] Balotelli bëri debutimin e tij me Milanin më 2 shkurt në fitoren 2–1 kundër [[Udinese Calcio|Udineses]], duke shënuar dy gola, përfshirë një penallti në minutën e fundit.<ref>{{cite news|title=Mario Balotelli scores twice on Milan debut to secure win over Udinese|url=https://www.theguardian.com/football/2013/feb/03/mario-balotelli-milan-udinese-serie-a|publisher=[[The Guardian]]|language=en|date=3 shkurt 2013|access-date=3 shkurt 2013}}</ref> Në dy ndeshjet e rradhës ai shënoi dy gola, përfshirë një goditje të lirë nga 30 metra kundër [[Parma F.C.|Parmës]].<ref>{{cite news|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/281633/report|title=Super Mario for Milan|publisher=Sky Sports|language=en|date=15 shkurt 2013|access-date=24 janar 2014}}</ref> Me katër gola në tre ndeshje, ai barazoi rekorin e gjermanit [[Oliver Bierhoff]] për numrin e golave të shënuar në tre ndeshjet e para me Milanin.<ref name="four in 3">{{cite web|url=http://www.thescore.ie/mario-balotelli-scored-a-brilliant-free-kick-last-night-to-make-it-3-goals-in-4-games-for-ac-milan-798081-Feb2013/|title=Mario Balotelli scored a brilliant free-kick last night to make it 4 goals in 3 games for AC Milan|publisher=The Score|language=en|date=16 shkurt 2013|access-date=24 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202144130/http://www.thescore.ie/mario-balotelli-scored-a-brilliant-free-kick-last-night-to-make-it-3-goals-in-4-games-for-ac-milan-798081-Feb2013/|archive-date=2 shkurt 2014|url-status=dead}}</ref> Në ndeshjen e tij të pestë kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]], Balotelli u aktivizua si zëvëndësues dhe shënoi golin e pestë me klubin.<ref>{{cite web|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/news/serie-baloteli-target-milan-beat-genoa-214210151.html|title=Serie A – Balotelli on target again as Milan beat Genoa|publisher=Eurosport|language=en|date=8 mars 2013|access-date=24 janar 2014|author=Tom Adams}}</ref> Në ndeshjen e rradhës kundër [[U.S. Città di Palermo|Palermos]], Balotelli vazhdoi rekordin e tij mbresëlënës të shënimit, duke realizuar dy gola të tjerë, një me penallti dhe një me kokë pas krosimit të [[M'Baye Niang]].<ref>{{cite news|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/271919/report|title=Balotelli brace lifts Milan spirits|publisher=Sky Sports|language=en|date=17 mars 2013|access-date=24 janar 2014}}</ref> Pas kësaj, Balotelli shënoi katër gola në tre ndeshjet e rradhës: një kundër [[Calcio Catania|Catanias]], një kundër [[Torino F.C.|Torinos]] dhe dy kundër [[Delfino Pescara 1936|Pescarës]].<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/milan/2013/04/28/news/milan_batte_catania-57665558/|title=Milan-Catania 4–2, Pazzini salva il terzo posto|publisher=La Repubblica|language=it|date=28 prill 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/match/milan-vs-torino/1351601/preview|title=AC Milan-Torino Preview: Rossoneri clambering for Champions League qualification|publisher=Goal.com|language=en|access-date=4 maj 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2013/05/08/news/milan_batte_pescara-58362327/|title=Pescara-Milan 0–4, rossoneri ad un passo dalla Champions|publisher=La Repubblica|language=it|date=8 maj 2013}}</ref> Më 12 maj, Balotelli u bë objekt i ofendimeve rraciste nga disa tifozë të Romës, gjë që detyroi gjyqtarin [[Gianluca Rocchi]] të pezullonte ndeshjen për disa minuta; ndeshja u mbyll në barazim pa gola.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2013/05/12/sport/football/milan-roma-racism-italy-football/index.html|title=Italian soccer match stopped due to racist abuse of Milan's Balotelli|publisher=CNN|language=en|date=14 maj 2013|access-date=4 nëntor 2019}}</ref> Në ndeshjen e fundit të sezonit 2012–13, Balotelli shënoi golin e 12të në ndeshjen e 13të në fitoren kundër [[A.C. Siena|Sienës]] e cila i siguroi Milanit kualifikimin në Ligën e Kampioneve për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22592213|title=Mario Balotelli helps rescue AC Milan Champions League place|date=19 maj 2013|access-date=8 qershor 2013|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Më 22 shtator 2013, në humbjen 2–1 në shtëpi kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]], Balotelli humbi penalltinë e tij të parë në karrierë pas 22 penalltive të suksesshme; penalltia e tij u prit nga [[Pepe Reina]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/10327876/Mario-Balotelli-misses-first-penalty-of-his-career-as-AC-Milan-lose-to-Napoli-in-Serie-A-clash-at-San-Siro.html|title=Mario Balotelli misses first penalty of his career as AC Milan lose to Napoli in Serie A clash at San Siro|publisher=The Daily Telegraph|language=en|date=23 shtator 2013|access-date=17 maj 2014}}</ref> Gjatë ndeshjes kundër Catanias më 1 dhjetor, Balotelli akuzoi lojtarin kundërshtar [[Nicolás Spolli]] për rracizëm, megjithatë nuk kishte prova të mjaftueshme për të marrë masa.<ref>{{cite news|url=http://www.football-italia.net/42422/balotelli-hits-out-twitter?|title=Balotelli hits out on Twitter|publisher=Football Italia|language=en|date=3 dhjetor 2013|access-date=17 maj 2014}}</ref> Një javë më pas, Balotelli shënoi një dopietë në barazimin 2–2 kundër [[A.S. Livorno Calcio|Livornos]], përfshirë një goditje të lirë nga 30 metra e cila arriti shpejtësinë 109 kmh.<ref>{{cite web|url=http://inagist.com/all/409403403589005313/|title=Balotelli's free-kick goal vs. Livorno was clocked at 109&nbsp;km/h|website=inagist.com|language=en|date=6 dhjetor 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131211000354/http://inagist.com/all/409403403589005313|archive-date=11 dhjetor 2013}}</ref> ===Liverpool=== ====2014–2015: Sezoni i parë në Anfield==== [[Skeda:Mario Balotelli (15440231808) (cropped).jpg|parapamje|djathtas|Balotelli gjatë një seance stërvitore me Liverpoolin, 25 tetor 2014.]] Në gusht 2014, Balotelli u rikthye në Premier Ligë duke firmosur me Liverpoolin si zëvëndësuesi i të larguarit [[Luis Suárez]]; anglezët paguan 16 milion £ për kartonin e tij.<ref>{{cite news|author=Ben Smith|title=Mario Balotelli: Liverpool agree £16m fee for AC Milan striker|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/28878088|access-date=21 gusht 2014|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 gusht 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/28927162|title=Mario Balotelli: Liverpool complete £16m transfer|publisher=BBC Sport|language=en|date=25 gusht 2014|access-date=25 gusht 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/169505-reds-complete-mario-balotelli-deal|title=Reds complete Mario Balotelli deal|access-date=25 gusht 2014|date=25 gusht 2014|author=Mihaitalazarica|publisher=[[Liverpool F.C.|Liverpool]]|language=en}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me klubin më 31 gusht në fitoren 3–0 në transfertë kundër Tottenhamit në kampionat.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/28917060|title=Tottenham Hotspur 0–3 Liverpool|publisher=BBC Sport|language=en|date=31 gusht 2014|access-date=31 gusht 2014}}</ref> Goli i tij i parë me Liverpoolin erdhi më 16 shtator në fitoren 2–1 në [[Anfield]] kundër ekipit bullgar [[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Razgrad]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite news|author=Sam Sheringham|title=Liverpool 2–1 Ludo Razgd|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29209558|access-date=17 shtator 2014|publisher=BBC Sport|language=en|date=16 shtator 2014}}</ref> Në një ndeshje kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]] po në të njëtin kompedicion, Balotelli u kritikua nga trajneri [[Brendan Rodgers]] për shkak se shkëmbeu fanellën me portugezin [[Pepe]] në fund të pjesës së parë, duke thënë: "Është diçka që nuk ndodh këtu dhe nuk duhet të ndodhi."<ref>{{cite news|author=Phil McNulty|title=Mario Balotelli's shirt swap angers Liverpool boss Brendan Rodgers|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29733915|access-date=23 tetor 2014|publisher=BBC Sport|language=en|date=23 tetor 2014}}</ref> Më 18 dhjetor, Balotelli u pezullua me një ndeshje dhe u gjobit me 25,000 £ pasi postoi një foto në rrjetet sociale e cila kishte përmbajtje antisemitike dhe rraciste.<ref>{{cite news|title=Mario Balotelli: Liverpool striker banned for one game and fined|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/30541432|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=18 dhjetor 2014}}</ref> Pas këtij incidenti, Balotelli shënoi golin e parë në Premier Ligë në ndeshjen e tij të 13të në fitoren 3–2 kundër Tottenhamit në Anfield, duke shënuar golin e tretë në minutën e 83të, vetëm nëntë minuta pasi kishte hyrë në vend të [[Daniel Sturridge]].<ref>{{cite news|author=Phil McNulty|title=Liverpool 3–2 Tottenham|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/31106342|access-date=11 shkurt 2015|publisher=BBC Sport|language=en|date=10 shkurt 2015}}</ref> Ai e mbylli sezonin e tij të parë në Anfield me 4 gola në 28 ndeshje në të gjitha kompeticionet dhe u konsiderua nga shumë analistë dhe tifozë si një nga transferimet më të këqija të sezonit 2014–15.<ref>{{cite web|author=Will Jenkins|title=Worst 5 Signings Of The 2014/2015 Premier League Season So Far|url=http://www.thesportbible.com/articles/worst-5-signings-of-the-2014-2015-premier-league-season-so-far|publisher=Sport Bible|language=en|access-date=4 nëntor 2015|archive-date=9 maj 2016|archive-url=https://archive.today/20160509032515/http://www.thesportbible.com/articles/worst-5-signings-of-the-2014-2015-premier-league-season-so-far|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=20 worst Premier League signings of the 2014/15 season|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/premier-league/11616110/20-worst-Premier-League-signings-of-the-201415-season.html?frame=3257609|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|language=en|access-date=4 nëntor 2015|date=4 qershor 2015}}</ref> ====2015–2016: Rikthimi te Milani në huazim==== Më 27 gusht 2015, Balotelli u rikthye te Milani në formë huazimi për një sezon.<ref>{{cite web|url=http://www.acmilan.com/en/news/breaking_news_show/83740|title=Official: Balotelli joins Milan on loan|website=acmilan.com|publisher=A.C. Milan|language=en|access-date=27 gusht 2015|date=27 gusht 2015}}</ref> Ai luajti ndeshjen e parë të sezonit 2015–16 më 13 shtator në humbjen 1–0 kundër ish ekipit të tij Inter në ''[[Derby della Madonnina]]'', duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11854/9990703/inter-milan-1-0-ac-milan-fredy-guarin-scores-only-goal-in-derby|title=Guarin wins derby for Inter|publisher=Sky Sports|language=en|date=13 shtator 2015|accessdate=1 dhjetor 2023}}</ref> Nëntë ditë më pas, Balotelli shënoi golin e parë me Milanin pas rikthimit në fitoren 3–2 kundër Udineses në [[Friuli]], duke mposhtur portierin kundërshtar me një goditje dënimi nga 25 metra.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2015/sep/22/udinese-milan-match-report-mario-balotelli|title=Mario Balotelli sets Milan on their way to a fine win against Udinese|newspaper=The Guardian|language=en|date=22 shtator 2015|access-date=4 tetor 2015}}</ref> Në ndeshjen e rradhës në kampionat kundër Genoas më 27 shtator, Balotelli pësoi një dëmtim në kofshë dhe u zëvëndësua. Pas ekzaminimeve, ai u detyrua të operohej dhe si pasojë qëndroi jashtë fushave për tre muaj.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2015/nov/17/mario-balotelli-hernia-milan-liverpool|title=Mario Balotelli set to miss three months at Milan due to hernia operation|newspaper=The Guardian|language=en|date=18 nëntor 2015|access-date=18 nëntor 2015}}</ref> Balotelli u rikthye në aksion më 17 janar 2016 në fitoren 2–0 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]] në [[San Siro]], duke hyrë si zëvëndësues në pjesën e dytë.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35328819|title=Milan 2–0 Fiorentina|publisher=BBC Sport|language=en|date=17 janar 2016}}</ref> Një javë më pas, ai shënoi me penallti golin e vetëm të fitores kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandrias]] në ndeshjen e parë të gjysëm-finales së kupës, duke regjistruar golin e dytë të sezonit.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/78966/coppa-balo-sinks-alessandria|title=Coppa: Balo sinks Alessandria|publisher=Football Italia|language=en|date=26 janar 2016|access-date=5 shkurt 2016}}</ref> Më 1 maj, penalltia e tij u prit në barazimin 3–3 kundër [[Frosinone Calcio|Frosinones]], për të cilën u tall nga lojtari kundërshtar [[Mirko Gori]].<ref name="Milan 3-3 Frosinone">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36184575|title=Milan 3–3 Frosinone|publisher=BBC Sport|language=en|date=1 maj 2016|access-date=2 maj 2016}}</ref> Më 21 maj, ai luajti në finalen e kupës ku Milani u mposht 1–0 nga [[Juventus F.C.|Juventusi]].<ref name="Sassuolo in the Europa League">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/84744/sassuolo-europa-league|title=Sassuolo in the Europa League|publisher=Football Italia|language=en|date=21 maj 2016|access-date=30 maj 2016}}</ref> Balotelli e mbylli sezonin me vetëm një gol në 20 ndeshje në kampionat,<ref name="Italy's Euro 2016 squad">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2016/may/23/mario-balotelli-andrea-pirlo-italy-squad-euro-2016|title=Mario Balotelli and Andrea Pirlo omitted from Italy's Euro 2016 squad|newspaper=The Guardian|language=en|date=23 maj 2016|access-date=30 maj 2016}}</ref> me Milanin që u rendit në vendin e shtatë, duke mos u kualifikuar në kompeticionet evropiane për sezonin e ardhshëm.<ref name="Sassuolo in the Europa League"/><ref name="Milan 3-3 Frosinone"/> Balotelli u rikthye te Liverpooli në verën e vitit 2016, por u vendos menjëherë në merkato pasi ishte jashtë planeve të trajnerit gjerman [[Jürgen Klopp]]. Ai gjithashtu vendosi të mos e përfshinte Balotellin në turneun para-sezonal në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]].<ref name="ESPN worst mistake">{{cite news|url=http://www.espnfcasia.com/french-ligue-1/story/2948480/mario-balotelli-calls-liverpool-move-the-worst-mistake-of-his-life|title=Mario Balotelli calls Liverpool move the 'worst mistake' of his life|publisher=ESPN FC|language=en|date=12 shtator 2016}}</ref> ===Nice=== ====2016–2018: Transferimi në Francë dhe vitet si protagonist==== [[Skeda:Loc-Nicca (6).jpg|parapamje|majtas|180px|Balotelli në aksion gjatë një ndeshje të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] kundër Lokomotiva Moskës.]] Më 31 gusht 2016, në ditën e fundit të merkatos verore, Balotelli u transferua në [[Francë]] te [[OGC Nice|Nice]] si lojtar i lirë, duke firmosur një kontratë një-vjeçare.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2016/aug/31/mario-balotelli-completes-move-from-liverpool-to-nice-on-free-transfer|title=Mario Balotelli completes move from Liverpool to Nice on free transfer|newspaper=The Guardian|language=en|date=31 gusht 2016|access-date=31 gusht 2016}}</ref> Disa ditë para debutimit të tij, Balotelli deklaroi se transferimi i tij te Liverpooli në vitin 2014 ishte "gabimi më i madh i jetës së tij", duke shtuar se Brendan Rodgers dhe Jürgen Klopp (dy trajnerët e tij te Liverpooli) nuk i dhanë një përshtypje të mirë dhe se nuk i kishte marrëdhënjet e mira me ta.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2016/sep/11/football-mario-balotelli-liverpool-nice-marseille-jurgen-klopp|title=Mario Balotelli bags double and says Liverpool was 'worst mistake of my life'|newspaper=The Guardian|language=en|date=11 shtator 2016}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 11 shtator në fitoren 3–2 në shtëpi kundër Marsejës, fillimisht duke shënuar golin e parë me penallti në minutën e 7të dhe golin e dytë personal në minutën e 78të.<ref>{{cite web|url=http://www.ligue1.com/ligue1/feuille_match/81831|title=Ligue 1 – Week 4 – Allianz Riviera|website=ligue1.com|publisher=Ligue 1|language=en|date=11 shtator 2016|access-date=2 dhjetor 2023|archive-date=5 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180905065248/https://www.ligue1.com/ligue1/feuille_match/81831|url-status=dead}}</ref> Balotelli luajti ndeshjen e tij të dytë në [[Ligue 1]] dhjetë ditë më pas në fitoren 4–0 kundër [[AS Monaco FC|Monacos]] në [[Derbi Azurean|Derbin Azurean]], duke shënuar një tjetër dopietë.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2016/sep/21/mario-balotelli-scores-twice-again-nice-monaco|title=Mario Balotelli scores twice again as Nice thrash Monaco 4–0 in Ligue 1|newspaper=The Guardian|language=en|date=21 shtator 2016}}</ref> Me këto gola ai u bë lojtari i parë në 25 vite që shënon katër gola në dy ndeshjet e para në Ligue 1.<ref>{{cite web|url=http://www.ligue1.com/ligue1/article/nice-without-balotelli-in-nancy.htm|title=Nice without Balotelli in Nancy|website=ligue1.com|publisher=Ligue 1|language=en|date=25 shtator 2016}}</ref> Më 29 shtator, Balotelli shënoi golin e pestë në katër ndeshje me Nice në humbjen 5–2 kundër [[FC Krasnodar|Krasnodarit]] në transfertë në fazën e grupeve të Ligës së Evropës,<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2017/matches/round=2000792/match=2019419/index.html|title=Match Summary, 2016–2017 UEFA Europa League Group Stage (Group I) Krasnodar vs Nice|publisher=UEFA|language=en|date=30 shtator 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.si.com/planet-futbol/2016/09/29/mario-balotelli-goal-europa-league-nice-krasnodar|title=Watch: Mario Balotelli scores again for Nice, in Europa League loss|magazine=Sports Illustrated|language=en|date=29 shtator 2016}}</ref> duke regjistruar golin e parë në një kompeticion të UEFA-s që nga shkurti i vitit 2015 kur ai i shënoi [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaşit]] si lojtar i Liverpoolit në raundin e 32-tave të Ligës së Evropës 2014–15.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/31523639|title=Liverpool 1–0 Beşiktaş|publisher=BBC Sport|language=en|date=19 shkurt 2015|accessdate=2 dhjetor 2023}}</ref> Më 2 tetor, Balotelli shënoi golin e fitores në minutën e 86të në suksesin 2–1 në kampionat kundër [[FC Lorient|Lorient]].<ref>{{cite web|url=http://www.ligue1.com/ligue1/article/super-mario-does-it-again.htm|title=Super Mario does it again|website=ligue1.com|publisher=Ligue 1|language=en|date=2 tetor 2016}}</ref> Ai hoqi fanellën gjatë festimit të golit, duke u ndëshkuar me karton të verdhë, kurse disa minuta më vonë u përjashtua nga loja pasi mori një tjetër karton të verdhë për shkak të një debati me lojtarin kundërshtar [[Steven Moreira]]. Kartoni i dytë i verdhë shkaktoi polemika, pasi asnjë nga lojtarët nuk bënë asgjë.<ref>{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/ligue-1/2016-2017/mario-balotelli-red-card-set-to-be-rescinded_sto5891785/story.shtml|title=Mario Balotelli red card set to be rescinded|publisher=Eurosport|language=en|date=3 tetor 2016}}</ref> Megjithatë, kartoni i kuq i tij u kthye nga Komisioni i Disiplinës pasi gjyqtari Olivier Thual pranoi se kishte bërë gabim që e përjashtoi Balotellin nga loja, duke bërë që italiani të ishte i disponueshëm për ndeshjen e rradhës.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.us/nice/story/2967085/mario-balotelli-has-red-card-against-lorient-rescinded|title=Mario Balotelli has red card versus Lorient rescinded, can play in next match|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 tetor 2016|access-date=7 tetor 2016}}</ref> Më 21 dhjetor, Balotelli mori kartonin e kuq të parë në Francë në barazimin pa gola kundër [[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]] për shkak se goditi lojtarin kundërshtar [[Igor Lewczuk]].<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2016/dec/21/mario-balotelli-sent-off-nice-bordeaux-ligue-1-monaco-psg|title=Mario Balotelli sent off for kicking out as nine-man Nice are held at Bordeaux|date=22 dhjetor 2016|publisher=The Guardian|language=en}}</ref> Më 20 janar 2017, pas përfundimit të ndeshjes kundër [[SC Bastia|Bastias]] në Ligue 1 e cila u mbyll në barazim 1–1,<ref>{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/report/_/gameId/449118|title=Nice held again as 10-man Bastia hang on|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 janar 2017|access-date=2 dhjetor 2023}}</ref> Balotelli pretendoi në [[Instagram]] se ishte viktime e ofendimeve rraciste nga tifozët kundërshtar, të cilët sipas Balotellit bënë zhurma majmuni në drejtim të tij para nisjes së ndeshjes. Një ditë më pas, shoku i tij i ekipit, [[Alassane Pléa]], deklaroi se i kishte dëgjuar këto zhurma drejtuar Balotellit. Kjo gjë bëri që [[Ligue de Football Professionnel]] të niste një hetim për këto pretendime.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/38705276|title=Mario Balotelli: Nice striker makes Bastia racist abuse claim|date=21 janar 2017|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/38713372|title=Mario Balotelli suffered racial abuse in Bastia, says Nice team-mate Alassane Plea|date=22 janar 2017|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Më 18 shkurt, Balotelli mori kartonin e kuq të dytë në ndeshjen e tij të 14të në Ligue 1, në fitoren 1–0 kundër Lorient. Ai u përjashtua menjëherë pasi ofendoi në anglisht gjyqtarin Tony Chapron.<ref>{{cite news|url=http://www.espnfc.com.au/french-ligue-1/story/3063938/mario-balotelli-sent-off-but-nice-still-win-to-move-second-in-ligue-1|title=Mario Balotelli sent off but Nice still win to move second in Ligue 1|publisher=ESPN FC|language=en|date=18 shkurt 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.skysports.com/football/news/11095/10774164/mario-balotelli-given-red-card-for-nice-after-insulting-referee|title=Mario Balotelli given red card for Nice after 'insulting' referee|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 shkurt 2017}}</ref> Ai u pezullua me dy ndeshje nga Komisioni i Disiplinës më 23 shkurt.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/98790/balotelli-two-match-ban|title=Balotelli two-match ban|publisher=Football Italia|language=en|date=23 shkurt 2017|access-date=24 shkurt 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2017/feb/24/bastia-mario-balotelli-racist-abuse-stadium-ban|title=Bastia handed three-match stadium ban for racist abuse of Mario Balotelli|newspaper=The Guardian|language=en|date=24 shkurt 2017}}</ref> Komisioni gjithashtu urdhëroi Bastian që një mbyllte një sektor të stadiumit për tre ndeshje si dhe i zbriti një pikë,<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/39079153|title=Mario Balotelli: Bastia punished after fans racially abuse Nice striker|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 shkurt 2017}}</ref> një vendim ky i pezulluar, për shkak të "sjelljes së papërshtatshme të tifozëve të Bastias" – të bërtitura me konotacione rraciste ndaj Balotellit, përdorimi i mjeteve piroteknike dhe ndërhyrje e tifozëve në skaj të fushës."<ref>{{cite web|url=http://www.footmercato.net/ligue1/mario-balotelli-sanctionne-par-la-commission-de-discipline-bastia-menace-d-un-retrait-de-point_196833|title=Mario Balotelli sanctionné par la Commission de discipline, Bastia menacé d'un retrait de point|publisher=Foot Mercato|language=fr|date=23 shkurt 2017}}</ref> Më 10 mars, Balotelli shënoi golin e 10të në Ligue 1 në barazimin 2–2 kundër [[Stade Malherbe Caen|Caen]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/39174014|title=Nice 2–2 Caen|date=10 mars 2017|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Më 25 qershor 2017, Balotelli firmosi një kontratë të re një-vjeçare me klubin.<ref>{{cite news|url=http://www.football-italia.net/104729/official-balotelli-renews-nice|title=Official: Balotelli renews with Nice|publisher=Football Italia|language=en|date=25 qershor 2017}}</ref> Ai e nisi sezonin e ri më 26 korrik në barazimin 1–1 kundër [[AFC Ajax|Ajaxit]] në ndeshjen e parë të raundit të tretë të Ligës së Kampioneve, duke shënuar golin e vetëm të Nice.<ref>{{cite news|url=http://www.skysports.com/football/news/11945/10963359/champions-league-round-up-ajax-draw-at-nice|title=Ajax stayed on course to reach a Champions League play-off after earning a 1–1 draw at Nice in the first leg of their third qualifying round tie, while Celtic were held to a goalless stalemate at home by Rosenborg on Wednesday|date=26 korrik 2017|publisher=Sky Sport|language=en}}</ref> Balotelli shënoi golat e parë në Ligue 1 për sezonin 2017–18 më 9 shtator në fitoren 4–0 kundër Monacos në javën e 5të.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/41212280|title=Nice 4–0 Monaco|publisher=BBC Sport|language=en|date=9 shtator 2017|accessdate=2 dhjetor 2023}}</ref> Nice u eleminua nga Liga e Kampioneve nga Napoli,<ref>{{cite web|url=https://www.thesirenssong.com/2017/8/22/16185228/napoli-nice-champions-league-2017-playoff-second-leg-final-score-result-recap|title=Napoli show easy dominance to put Nice away 2-0|publisher=The Siren Song|language=en|date=22 gusht 2017|accessdate=2 dhjetor 2023|archive-date=2 dhjetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231202183606/https://www.thesirenssong.com/2017/8/22/16185228/napoli-nice-champions-league-2017-playoff-second-leg-final-score-result-recap|url-status=dead}}</ref> duke rënë në Ligën e Evropës; në ndeshjen e parë të fazës së grupeve, Balotelli shënoi dy gola me Nice që fitoi 5–1 kundër [[S.V. Zulte Waregem|Zulte Waregem]] në transfertë.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/495468|title=Zulte Waregem 1–5 Nice|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 shtator 2017|accessdate=2 dhjetor 2023}}</ref> Tre ditë më pas, ai shënoi golin e vetëm të ndeshjes kundër [[Stade Rennais F.C.|Rennais]], duke i dhënë ekipit fitoren e tretë të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2017/09/17/france/ligue-1/stade-rennais-fc/olympique-gymnaste-club-de-nice-cote-dazur/2464962/|title=Rennais vs. Nice 0 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=17 shtator 2017|accessdate=2 dhjetor 2023}}</ref> Më 5 nëntor, Balotelli shënoi golin e vetëm në ndeshjen kundër [[Dijon FCO|Dijonit]], duke i dhuruar fitoren e parë Nice pas 5 ndeshjesh pa fitore në kampionat (4 humbje dhe 1 barazim); ai gjithashtu u përjashtua me karton të kuq në minutën e 89të për shkak të një ndërhyrje të gabuar ndaj [[Cédric Yambéré]].<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com.au/football/commentary/_/gameId/482297|title=Nice 1–0 Dijon|publisher=ESPN FC|language=en|date=5 nëntor 2017|accessdate=2 dhjetor 2023}}</ref> Pas rikthimit nga pezullimi, Balotelli ishte protagonist në muajin dhjetor, duke shënuar në fitoret kundër [[FC Metz|Metz]],<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/482260|title=Nice 3–0 Metz|publisher=ESPN FC|language=en|date=2 dhjetor 2017|accessdate=2 dhjetor 2023}}</ref> [[FC Nantes|Nantes]]<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/482249|title=Mario Balotelli celebrates winner for Nice at Nantes with pitch invader|publisher=ESPN FC|language=en|date=10 dhjetor 2017|accessdate=2 dhjetor 2023}}</ref> dhe Bordeaux, duke ndihmuar Nice të ngjitej nga vendi i 18të në vendin e 6të në kampionat.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/482236|title=Mario Balotelli scores winner as Nice edge past Bordeaux|publisher=ESPN FC|language=en|date=17 dhjetor 2017|accessdate=2 dhjetor 2023}}</ref> Balotelli e mbylli sezonin e tij të dytë në Francë me 26 gola në të gjitha kompeticionet, përfshirë 18 në kampionat, duke vendosur një rekord të ri personal.<ref>{{cite news|url=http://www.espn.com/soccer/italy/story/3503550/mario-balotelli-recalled-to-italy-squad-for-first-time-since-2014-world-cup|title=Mario Balotelli recalled to Italy squad for first time since 2014 World Cup|date=19 maj 2018|access-date=22 gusht 2018|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> ====2018–2019: Prishja e marrëdhënjes me trajnerin Vieira dhe largimi==== {{quote box|width=30%|align=djathtas|quote=Kur bëhet fjalë për Marion, dua t'i përgjigjem, ose thjesht t'a përplas pas murit ose t'a lë të varur nga jaka në raftin e palltove, por nuk mundem, pasi nuk jam më lojtar.|source=—[[Patrick Vieira]], trajneri i Balotellit te Nice në dhjetor 2018<ref>{{Cite news|title=Nice boss Patrick Vieira admits he would 'slam Mario Balotelli up against a wall' if he was still playing|url=https://talksport.com/football/461565/nice-boss-patrick-vieira-admits-he-would-slam-mario-balotelli-up-against-a-wall-if-he-was-still-playing/|website=TalkSport|language=en|date=16 dhjetor 2018}}</ref>}} Më 20 gusht 2018, Balotelli firmosi një tjetër kontratë të re një-vjeçare me klubin. Gjatë verës, ai ishte pranë kalimit të klubi rival Marseja por transferimi nuk u konkretizua.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/45250722|title=Mario Balotelli: Italian striker staying at Nice for 2018–19 season|date=20 gusht 2018|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Para se të firmoste kontratën e re me klubin, Balotelli mbërriti në fazën para-sezone jashtë forme dhe mbipeshë dhe nuk luajti në tre ndeshje për shkak pezullimi nga sezoni i kaluar. Këto faktorë si dhe marrëdhënja negative me trajnerin [[Patrick Vieira]] bënë që ai të luante vetëm dhjetë ndeshje në fazën e parë të sezonit, duke mos shënuar asnjë gol.<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en/news/balotelli-vieiras-broken-relationship-has-become-just-as-bad/19m34dj7uqtz1frrucs75setm|title=Balotelli & Vieira's broken relationship has become just as bad as Pogba-Mourinho|date=22 dhjetor 2018|publisher=Goal.com|language=en}}</ref> Vieira më pas e përjashtoi italianin nga ekipi, duke shtuar se kontrata e Balotellit nuk do të rinovohej si dhe ai do të largohej nga ekipi gjatë merkatos dimërore në janar.<ref>{{cite news|url=https://www.calciomercato.com/en/news/vieira-gives-balotelli-update-he-won-t-renew-nice-deal-can-leave-63837|title=Vieira gives Balotelli update: 'He won't renew Nice deal, can leave in January'|date=20 dhjetor 2018|publisher=Calciomercato.com|language=en|access-date=2 dhjetor 2023|archive-date=7 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407013419/https://www.calciomercato.com/en/news/vieira-gives-balotelli-update-he-won-t-renew-nice-deal-can-leave-63837|url-status=dead}}</ref> ===Marseille=== Më 23 janar 2019, Balotelli ndërpreu kontratën e tij me Nicën firmosi deri në fund të sezonit [[Olympique de Marseille|Marsejën]].<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2019/01/23/supermario-balotelli-iken-nga-nice-por-jo-nga-franca/|title=Supermario Balotelli ikën nga Nice, por jo nga Franca|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=23 janar 2019|accessdate=26 janar 2019}}</ref> Ai debutoi dy ditë më vonë, duke hyrë si zëvëndësues në minutën e 74të të ndeshjes ndaj [[Lille OSC|Lille]]; ai shënoi golin e vetëm të ekipit të tij në minutën e fundit të kohës shtesë me ndeshjen që u mbyll në një disfatë 2–1 në shtëpi.<ref>{{cite web|url=https://www.gazetaexpress.com/sport/balotelli-debuton-me-gol-te-bukur-ne-marseille-619822/|title=Balotelli debuton me gol të bukur në Marseille|publisher=Gazeta Express|language=sq|date=25 janar 2019|accessdate=26 janar 2019|archive-date=4 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190204125307/https://www.gazetaexpress.com/sport/balotelli-debuton-me-gol-te-bukur-ne-marseille-619822/|url-status=dead}}</ref> Ai shënoi golin e katërt të sezonit më 3 mars në fitoren 2–0 në shtëpi kundër [[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]. Ai e festoi golin duke krijuar një story në Instagram me telefonin e tij duke festuar me shokët e ekipit para tifozëve.<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/135380/balotelli-explains-instagram-celebration|title=Balotelli explains Instagram celebration|publisher=Football Italia|language=en|date=4 mars 2019}}</ref> Më 30 mars, ai u bë lojtari i parë që nga [[Josip Skoblar]] në vitet 1960' që shënon në pesë ndeshjet e para në shtëpi për Marsejën në Ligue 1.<ref>{{cite news|url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/ligue-1/mario-balotelli-matches-impressive-50-year-old-record/652324|title=Balotelli Matches Impressive 50-Year-Old Record|publisher=Soccer Laduma|language=en|date=1 prill 2019|access-date=3 prill 2019|url-status=deviated|archivedate=3 prill 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190403142452/https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/ligue-1/mario-balotelli-matches-impressive-50-year-old-record/652324}}</ref> ===Brescia=== Më 18 gusht 2019, Balotelli firmosi një kontratë "disa vjeçare" me klubin italian [[Brescia Calcio|Brescia]] si lojtar i lirë. Rroga e tij bazë ishte 1.5 milion plus bonuse të ndryshme. Kontrata e tij përfshinte rinovimin automatik nëse ekipi nuk do të binte nga kategoria.<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/142290/official-balotelli-joins-brescia|title=Official: Balotelli joins Brescia|publisher=Football Italia|language=en|date=18 gusht 2019|access-date=18 gusht 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bresciacalcio.it/news/ultime-news/12438/balotelli-e-ufficialmente-un-nuovo-giocatore-del-brescia-calcio|title=Balotelli è ufficialmente un nuovo giocatore del Brescia Calcio|access-date=18 gusht 2019|date=18 gusht 2019|author=Mihaitalazarica|publisher=[[Brescia Calcio|Brescia]]|language=it}}</ref> Balotelli debutoi me klubin më 24 shtator në humbjen 2–1 kundër [[Juventus F.C.|Juventusit]] në kampionat. Ai nuk mundi të luante më herët me ekipin për shkak të një pezullimi prej katër ndeshjesh që mori gatë kohës që luante te Marseja.<ref>{{cite news|url=https://www.skysports.com/football/news/12961/11818864/barcelona-and-juventus-earn-narrow-2-1-league-victories-as-mario-balotelli-returns|title=Barcelona and Juventus earn narrow 2–1 league victories as Mario Balotelli returns|publisher=Sky Sports|language=en|date=24 shtator 2019|access-date=24 shtator 2019}}</ref> Pesë ditë më pas, ai shënoi golin e parë me Brescian në humbjen 2–1 kundër Napolit në [[Stadio San Paolo]].<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/SerieA/match/142421|title=Napoli 2 – 1 Brescia|publisher=Football Italia|language=en|date=29 shtator 2019}}</ref> Më 3 nëntor, ai ishte objekt i thirrjeve rraciste nga disa tifozë të [[Hellas Verona F.C.|Hellas Veronës]], duke bërë që në minutën e 54të të merrte topin dhe ta godite në drejtim të tribunës ku ndodheshin këto tifozë. Ai më pas filloi të largohej në drejtim të dhomave të zhveshjes por u bind të qëndronte nga lojtarët e të dy ekipeve pas disa minutash. Ai në fund shënoi në minutën e 85të por Brescia u mposht 2–1.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2019/nov/03/mario-balotelli-threatens-to-walk-off-over-racist-abuse-at-verona-brescia|title=Mario Balotelli hits out at Verona fans after suffering racist abuse|publisher=The Guadian|language=en|date=3 nëntor 2019|access-date=4 nëntor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/146001/verona-victory-amid-racism-shame|title=Verona victory amid racism shame|publisher=Football Italia|language=en|date=3 nëntor 2019|access-date=4 nëntor 2019}}</ref> Më 5 janar 2020, Balotelli shënoi golin e vetëm të ekipit të tij në humbjen 2–1 në [[Stadio Olimpico]] kundër [[S.S. Lazio|Lazios]]. Gjatë ndeshjes, ai sërisht u bë objekt i thirrjeve rraciste për të cilat ai i dënoi në rrjetet sociale.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51002180|title=Brescia striker Mario Balotelli said Lazio fans should be ashamed of themselves after alleged abuse during the sides' Serie A match|publisher=BBC Sport|language=en|date=6 janar 2020|access-date=8 janar 2020}}</ref> Komisioni i Disiplinës i shpalli fajtorë tifozët e Lazios, por klubi kryeqytetas u gjobit me vetëm 20,000 €, duke shmangur një dënim më të rëndë.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2020/jan/08/lazio-fined-20000-for-fans-racial-abuse-of-brescias-mario-balotelli|title=Lazio fined only €20,000 for fans' racial abuse of Mario Balotelli|website=The Guardian|language=en|date=8 janar 2020|access-date=8 janar 2020}}</ref> Brescia ra në [[Serie B]] në përfundim të sezonit 2019–20, duke bërë që rinovimi automatik i kontratës së tij të mos aktivizohej. Ai gjithashtu mungoi në seancat stërvitore të ekipit në qershor dhe korrik, duke bërë që klubi të mos i ofronte një kontratë të re.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2020/jun/18/mario-balotelli-v-massimo-cellino-and-a-homecoming-that-turned-sour|title=How Mario Balotelli's Brescia homecoming turned into a nightmare|publisher=The Guardian|language=en|date=18 qershor 2020}}</ref> Në nëntor 2020, Balotelli u stërvit me klubin amator të Serie D, Franciacorta, për të ruajtur formën fizike.<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/161615/balotelli-training-serie-d-team|title=Balotelli training with Serie D team|publisher=Football Italia|language=en|date=5 nëntor 2020}}</ref> ===Monza=== Më 7 dhjetor 2020, Balotelli firmosi një kontratë shtatë-mujore me [[A.C. Monza|Monzën]] në Serie B,<ref>{{Cite web|title=Benvenuto Mario - Associazione Calcio Monza S.p.A.|url=https://www.monzacalcio.com/it/news/2184/|access-date=7 dhjetor 2020|website=monzacalcio.com|publisher=A.C. Monza|language=it|url-status=deviated|archivedate=7 dhjetor 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207165918/https://www.monzacalcio.com/it/news/2184/}}</ref> duke u bashkuar me ish shokun e ekipit te Milani [[Kevin-Prince Boateng]], trajnerin [[Cristian Brocchi]], pronarin Silvio Berlusconi dhe presidentin Adriano Galliano.<ref>{{Cite web|date=6 dhjetor 2020|title=Balo al Monza ritrova Brocchi e Boateng: che fanno oggi i giocatori del Milan '15-'16?|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/giocatori-milan-2015-2016-che-fine-hanno-fatto|access-date=7 dhjetor 2020|website=Sky Sport|language=it}}</ref> Ai debutoi më 30 dhjetor duke luajtur si titullar në fitoren 3–0 kundër [[U.S. Salernitana 1919|Salernitanës]]; ai shënoi që në minutën e 4të me prekjen e parë të topit.<ref>{{Cite web|date=30 dhjetor 2020|title=Mario Balotelli scores just FOUR minutes into his Monza debut with his first touch|url=https://newsfinale.com/sport/mario-balotelli-scores-just-four-minutes-into-his-monza-debut-with-his-first-touch/|access-date=30 dhjetor 2020|website=NewsFinale|language=en}}</ref> Më 1 maj 2021, pasi kishte qënë jashtë fushave për rreth një muaj për shkak dëmtimi, Balotelli u aktivizua si zëvëndësues në minutën e 80të kundër Salernitanës dhe shënoi një minutë më vonë me prekjen e parë të topit. Disa minuta më pas, ai shënoi edhe golin e dytë personal.<ref>{{Cite web|title=Balotelli entra e fa doppietta con il Monza, ma litiga con la panchina della Salernitana|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/balotelli-doppietta-con-il-monza-ma-litiga-con-la-panchina-della-salernitana/|access-date=1 maj 2021|website=Sport Fanpage|language=it}}</ref> ===Adana Demirspor=== [[Skeda:Adana Demirspor vs Antalyaspor 20220225 11.jpg|parapamje|djathtas|Balotelli (#9) në aksion me Adana Demirspor, shkurt 2022.]] Më 7 korrik 2021, Balotelli u transferua në Turqi te [[Adana Demirspor]], duke firmosur një kontratë tre-vjeçare.<ref>{{Cite web|date=7 korrik 2021|title=Balotelli completes move to Turkish side Adana Demirspor|url=https://www.goal.com/en-cm/news/balotelli-completes-move-to-turkish-side-adana-demirspor/1s04fn64c3iqo1shqsb1qfd8la|access-date=7 korrik 2021|website=Goal.com|language=en}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në [[Süper Lig]] më 15 gusht në humbjen 1–0 në shtëpi kundër [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçes]], duke luajtur si titullar për 62 minuta.<ref>{{cite web|url=https://us.soccerway.com/matches/2021/08/15/turkey/super-lig/adana-demirspor/fenerbahce-spor-kulubu/3556911/|title=Adana Demirspor vs. Fenerbahçe 0 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=15 gusht 2021|access-date=2 dhjetor 2023}}</ref> Më 18 shtator, Balotelli shënoi me penallti golin e parë të fitores 3–1 kundër [[Çaykur Rizespor|Rizespor]], duke regjistruar golin e parë në futbollin turk.<ref>{{cite web|url=https://us.soccerway.com/matches/2021/09/18/turkey/super-lig/adana-demirspor/caykur-rizespor/3556952/|title=Adana Demirspor vs. Rizespor 3 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=18 shtator 2021|access-date=2 dhjetor 2023}}</ref> Më 22 maj 2022, Balotelli shënoi pesë gola në fitoren tenistike 7–0 kundër [[Göztepe S.K.|Göztepe]]; goli i tij i katërt, të cilën ai e shënoi me finte pas disa "step over" rresht, u nominua për çmimin FIFA Puskás 2022.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2022|title=Mario Balotelli Dances Past Defender, Scores Fifth Goal of Match|url=https://www.si.com/soccer/2022/05/22/mario-balotelli-dances-past-defender-scores-fifth-goal-of-match|access-date=22 maj 2022|magazine=Sports Illustrated|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=24 janar 2023|title=Mario Balotelli Puskás Award nominee|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/watch/G7Uj9RCY-Ee5nFWIdQgNvQ|access-date=2 nëntor 2023|publisher=FIFA|language=en}}</ref> Balotelli e mbylli sezonin e tij të parë në Turqi me 18 gola në kampionat, duke barazuar rekordin e tij personal.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/mario-balotelli/tur-sueperlig-2021-2022/adana-demirspor/3/|title=Mario Balotelli » SüperLig 2021/2022|website=World Football|language=en|access-date=3 dhjetor 2023}}</ref> Në gusht 2022, Balotelli u largua nga klubi pas problemeve me trajnerin [[Vincenzo Montella]].<ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/en/news/done-deal-mario-balotelli-leaves-adana-demirspor-for-sion-35751853|title=DONE DEAL: MARIO BALOTELLI LEAVES ADANA DEMIRSPOR FOR SION|website=One Football|language=en|access-date=31 gusht 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-11154321/Mario-Balotelli-comes-blows-furious-Adana-Demirspor-boss-Vincenzo-Montella.html|title=Mario Balotelli almost comes to blows with his furious Adana Demirspor boss Vincenzo Montella as pair have to be separated in post-game row (and they'd just WON!)|website=Daily Mail|language=en|date=28 gusht 2023|access-date=31 gusht 2023}}</ref> ===Sion=== Më 31 gusht 2022, Balotelli firmosi një kontratë dy-vjeçare me klubin zviceran [[FC Sion|Sion]].<ref>{{cite web|publisher=[[FC Sion]]|language=fr|accessdate=31 gusht 2022|date=31 gusht 2022|title=Mario Balotelli débarque en Valais !|url=https://www.fcsion.ch/fr/news/detail/2705/mario-balotelli-debarque-en-valais--}}</ref> Më 14 shtator 2023, ai u largua nga klubi pasi kontrata e tij u ndërpre.<ref>{{cite web|url=https://www.lefigaro.fr/sports/football/transferts/mercato-balotelli-rompt-son-contrat-avec-le-fc-sion-et-est-libre-de-s-engager-ou-il-le-souhaite-20230914|title=Mercato : Balotelli rompt son contrat avec le FC Sion|publisher=Le Figaro|language=fr|date=14 shtator 2023}}</ref> ===Rikthimi te Adana Demirspor=== Më 15 shtator 2023, Balotelli u rikthye te Adana Demirspor duke firmosur një kontratë një-vjeçare me mundësi rinovimi edhe për një sezon.<ref>{{Cite web|date=15 shtator 2023|title=OFICIAL: Balotelli regressa ao Adana Demirspor|url=https://www.abola.pt/mercado/noticias/oficial-balotelli-regressa-ao-adana-demirspor-2023091514544706162|access-date=3 dhjetor 2023|publisher=[[A Bola]]|language=pt}}</ref> Ai e nisi sezonin duke shënuar një dopietë në ndeshjen kundër [[Alanyaspor]] më 1 tetor, duke i dhënë ekipit fitoren 4–0.<ref>{{cite web|title=Adana Demirspor: 4 - Alanyaspor: 0|url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=29&macID=249220|website=tff.org|language=tr|date=1 tetor 2023|access-date=3 dhjetor 2023}}</ref> ===Genoa=== Më 28 tetor 2024, Balotelli firmosi një kontratë deri në fund të sezonit 2024–25 me [[Genoa C.F.C.|Genoan]], duke u rikthyer në Serie A pas katër vitesh.<ref>{{cite web|publisher=Genoa C.F.C.|language=it|accessdate=28 tetor 2024|date=28 tetor 2024|title=Balotelli è un nuovo giocatore del Genoa|url=https://genoacfc.it/2024/10/28/mario-balotelli-e-un-nuovo-giocatore-del-genoa/}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===2007–2009: Ekipet e të rinjëve=== Në fillim, Balotelli nuk kishte mundësi t'i përgjigjej thirrjeve të [[Kombëtarja italiane nën-15 e futbollit|ekipeve nën-15]] dhe [[Kombëtarja italiane nën-17 e futbollit|nën-17]] të Italisë pasi ende konsiderohej një emigrant ganez.<ref>{{Cite news|date=8 dhjetor 2006|url=http://www.avvenimentionline.it/content/view/519/139/|title=Un prodigio ma non è azzurro|publisher=Avvenimenti|language=it|access-date=8 dhjetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120113205812/http://www.avvenimentionline.it/content/view/519/139/|archive-date=13 janar 2012}}</ref> Më 7 gusht 2007, pesë ditë para ditëlindjes së tij të 17të, Balotelli morri thirrjen e parë në [[Kombëtarja ganeze e futbollit|kombëtaren ganeze]] nga trajneri [[Claude Le Roy]] për ndeshjen miqësore kundër [[Kombëtarja senegaleze e futbollit|Senegalit]] në stadiumin [[The Den]] të Anglisë.<ref name="FIFA International Match">{{Cite news|url=http://www.ghanafa.org/news/read.asp?contentid=2129|title=Le Roy names 20 for friendly|access-date=22 gusht 2007|date=7 gusht 2007|publisher=[[Federata Ganeze e Futbollit]]|language=en|archivedate=21 gusht 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070821222923/http://www.ghanafa.org/news/read.asp?contentid=2129|url-status=deviated}}</ref> Balotelli e refuzoi ftesën, duke deklaruar se donte të përfaqsonte Italinë kur të bëhej i disponueshëm.<ref>{{Cite news|url=http://www.thestatesmanonline.com/pages/news_detail.php?newsid=4516&section=3|title=Stars to tame the lions today|access-date=22 gusht 2007|date=21 gusht 2007|publisher=The Statesman|language=en|location=India|url-status=deviated|archivedate=29 qershor 2012|archiveurl=https://archive.today/20120629205548/http://www.thestatesmanonline.com/pages/news_detail.php?newsid=4516&section=3}}</ref> Ai gjithashtu shfaqi dëshirën për të luajtur me ekipin e parë të Italisë pasi të merrte pasaportën italiane.<ref>{{Cite news|date=1 qershor 2007|url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=61151|title=ESCLUSIVA TMW – Inter, il baby fenomeno Balotelli si racconta|publisher=TuttoMercatoWeb|language=it|access-date=19 korrik 2007}}</ref> Trajneri i ekipit nën-21 [[Pierluigi Casiraghi]] deklaroi se do t'a thirrte Balotellin në ekip pasi ai të merrte pasaportën. Më 13 gusht 2008, Balotelli u pajis me pasaportë italiane.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2008/05_Maggio/16/casiraghi.shtml|newspaper=[[La Gazzetta dello Sport]]|language=it|title=Casiraghi: 'Occhio a Messi noi partiamo da Nocerino'|access-date=17 maj 2008|date=16 maj 2008}}</ref> {{cquote|Kjo është edhe më emocionuese sesa debutimi im në Serie A. Dhurata më e mirë e ditëlindjes që mund të marr tani do të ishte një thirrje për t'u bashkuar me skuadrën e Italisë, megjithëse do të isha i lumtur të luaja për ekipin nën-21.|source=Mario Balotelli<ref>{{Cite news|url=http://www.italymag.co.uk/italy/brescia/inters-balotelli-gets-italian-citizenship|title=Inter's Balotelli gets Italian citizenship|date=15 gusht 2008|publisher=Italymag|language=en|access-date=16 maj 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20081215061732/http://www.italymag.co.uk/italy/brescia/inters-balotelli-gets-italian-citizenship|archive-date=15 dhjetor 2008|url-status=dead}}</ref>}} Më 29 gusht, Casiraghi e fitoi në ekipin nën-21 për ndeshjet kundër [[Kombëtarja greke nën-21 e futbollit|Greqisë]] dhe [[Kombëtarja kroate nën-21 e futbollit|Kroacisë]].<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2008/08/29/under.shtml|newspaper=[[La Gazzetta dello Sport]]|language=it|title=Casiraghi convoca Balotelli|access-date=29 gusht 2008|date=29 gusht 2008}}</ref> Ai debutoi ndaj Greqisë, duke shënuar golin e parë ndërkombëtar me Italinë që barazoi 1–1. Balotelli ishte pjesë e ekipit me 23 lojtarë që do të luante në [[UEFA Kampionati Evropian nën-21 2009|UEFA Kampionatin Evropian nën-21 2009]]. Në fazën e grupeve, ai shënoi në minutën e 23të në ndeshjen e kundër vendit organizator [[Kombëtarja suedeze nën-21 e futbollit|Suedisë]]. Vetëm 15 minuta më pas, ai u ndëshkua me karton të kuq për një ndërhyrje në formë hakmarrje ndaj [[Pontus Wernbloom]].<ref>{{Cite news|url=http://goal.com/en/news/2378/euro-u-21-2009/2009/06/19/1334898/ten-man-italy-defeat-sweden-after-balotelli-sent-off|website=Goal.com|language=en|author=Peter Staunton|access-date=19 qershor 2009|date=19 qershor 2009|title=Ten-Man Italy Defeat Sweden After Balotelli Sent Off|url-status=deviated|archivedate=22 qershor 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622043047/http://www.goal.com/en/news/2378/euro-u-21-2009/2009/06/19/1334898/ten-man-italy-defeat-sweden-after-balotelli-sent-off}}</ref> Italia u eleminua në gjysmë-finale nga [[Kombëtarja gjermane nën-21 e futbollit|Gjermania]].<ref name="rematch">{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/104106/report|title=Germany set up rematch|publisher=Sky Sports|language=en|date=26 qershor 2009|access-date=11 maj 2015}}</ref> ===2010–2012: Debutimi me ekipin e parë dhe Euro 2012=== [[Skeda:Mario Balotelli Euro 2012 vs England 02.JPG|parapamje|majtas|Balotelli duke luajtur me Italinë në Euro 2012.]] Në gusht 2010, Balotelli u thirr për herë në [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren e parë]] nga trajneri [[Cesare Prandelli]] për ndeshjen miqësore kundër [[Kombëtarja fildishtase e futbollit|Bregut të Fildishtë]], e cila ishte ndeshja e parë e Italisë pas [[2010 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2010]].<ref>{{Cite news|publisher=FIFA|language=en|access-date=6 gusht 2010|date=6 gusht 2010|title=Italy turn to Balotelli, Cassano|url=https://www.fifa.com/worldfootball/news/newsid=1282049.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823131241/http://www.fifa.com/worldfootball/news/newsid=1282049.html|url-status=dead|archive-date=23 gusht 2010}}</ref> Ai e nisi ndeshjen si titullar sëbashku me sulmuesin tjetër debutues [[Amauri]] dhe [[Antonio Cassano]]n, me Italinë që u mposht 1–0.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=296245&cc=5739&league=FIFA.FRIENDLY|title=Italy 0–1 Ivory Coast|date=10 gusht 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=19 gusht 2010|url-status=deviated|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121110035638/http://soccernet.espn.go.com/report?id=296245|archive-date=10 nëntor 2012}}</ref> Më 11 nëntor 2011, Balotelli shënoi golin e parë ndërkombëtar në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja polake e futbollit|Polonisë]] në një ndeshje miqësore; ai gjithashtu asistoi edhe golin e dytë.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/news/newsid=1715393.html|title=Poland 0 – 2 Italy|date=11 nëntor 2011|publisher=UEFA|language=en|access-date=11 nëntor 2011}}</ref> Balotelli u thirr për të luajtur në [[UEFA Euro 2012]] në [[Poloni]] dhe [[Ukrainë]], e cila ishte turnamenti madhor i parë në karrierën e tij.<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio-estero/2016/06/01/euro-2016-amarcord-balotelli-germania-europei-2012.html|title=EuroStorie: 2012, i muscoli di Balotelli|publisher=Sky Sport|website=sport.sky.it|language=it|access-date=13 nëntor 2019|url-status=deviated|archivedate=13 nëntor 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191113000839/https://sport.sky.it/calcio-estero/2016/06/01/euro-2016-amarcord-balotelli-germania-europei-2012.html}}</ref> Më 10 qershor 2012, Balotelli bëri debutimin e tij në turnament në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]] në ndeshjen e parë të fazës së grupeve;<ref>{{cite news|author=Sreejith Panickar|title=Euro Cup 2012 – Review: Italy vs Spain|url=http://www.sreejith.info/2012/06/euro-cup-italy-spain-review-football.html|access-date=1 korrik 2012|website=sreejith.inf|language=en|date=1 qershor 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120715232829/http://www.sreejith.info/2012/06/euro-cup-italy-spain-review-football.html|archive-date=15 korrik 2012}}</ref> ai u bë lojtari i parë me ngjyrë që luan një ndeshje për Italinë në Kampionatin Evropian ose Kupën e Botës.<ref>{{cite news|title=Euro 2012: Cesc Fábregas saves Spain with equaliser against Italy|author=Sid Lowe|url=https://www.theguardian.com/football/2012/jun/10/euro-2012-spain-italy-group-c|newspaper=The Guardian|language=en|date=10 qershor 2012|access-date=22 qershor 2012}}</ref> Ai e nisi këtë ndeshje si titullar por nuk zhvilloi një paraqitje të mirë, duke humbur një mundësi shënimi një-kundër-një me [[Iker Casillas]]. Ai u zëvëndësua në minutën e 56të nga [[Antonio Di Natale]], i cili shënoi golin e vetëm të Italisë.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18180099|title=Spain 1–1 Italy|date=10 maj 2012|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=11 qershor 2012}}</ref> Forma negative e Balotellit me ekipin kombëtar bëri që tifozët dhe kritikët të kërkonin që ai të ulej në stol në favor të Di Natales.<ref>{{cite web|url=http://www.worldcrunch.com/mario-balotelli-italys-super-talented-super-complicated-soccer-star/5694|title=Mario Balotelli – Italy's super talented, super complicated soccer star|author=Massimiliano Nerozzi|date=20 qershor 2012|publisher=Worldcrunch|language=en|access-date=22 qershor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120621132307/http://worldcrunch.com/mario-balotelli-italys-super-talented-super-complicated-soccer-star/5694|archive-date=21 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Më 18 qershor, Balotelli shënoi golin e parë në turnament në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja irlandeze e futbollit|Republikës së Irlandës]] në ndeshjen e tretë të fazës së grupeve. Në momentin kur do të festonte golin, Balotelli u ndalua nga shoku i ekipit [[Leonardo Bonucci]], i cili i'a mbylli gojën me dorë pasi kishte frikë se ai mund të thoshte diçka që "mund t'i shkaktonte telashe".<ref>{{cite news|url=https://sports.yahoo.com/blogs/soccer-dirty-tackle/mario-balotelli-scores-impressive-volley-gets-censored-teammates-212654535--sow.html|title=Mario Balotelli scores with impressive volley, gets censored by teammates|date=18 qershor 2012|publisher=Yahoo Sports|language=en|access-date=21 qershor 2012|archive-date=21 qershor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120621053629/http://sports.yahoo.com/blogs/soccer-dirty-tackle/mario-balotelli-scores-impressive-volley-gets-censored-teammates-212654535--sow.html|url-status=dead}}</ref> Pas kësaj, Balotelli luajti si titullar në ndeshjen çerek-finale kundër [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]]; ai sërisht humbi disa mundësi shënimi gjatë ndeshjes, por arriti të shënojë me penallti në gjuajtjet e penalltive ku Italia triumfoi.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17875864|title=Euro 2012 quarter-final: England v Italy|author1=Tom Rostance|author2=Phil Dawkes|date=24 qershor 2012|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=1 korrik 2012}}</ref> Më 28 qershor, Balotelli shënoi dy gola brënda 40 minutave në ndeshjen gjysëm-finale kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]], duke i dhuruar Italisë fitoren 2–1 dhe kualifikimin në finale.<ref>{{cite web|url=https://news.yahoo.com/italy-beats-germany-2-1-reach-euro-2012-205747181--sow.html|title=Italy beats Germany 2–1 to reach Euro 2012 final|publisher=Yahoo News|language=en|date=28 korrik 2012|access-date=24 janar 2014|author=Andrew Dampf}}</ref> Pasi shënoi golin e dytë, ai hoqi fanellën e tij dhe qëndroi i palëvizur ndërsa tregonte muskujt e tij, duke krijuar një festim të famshëm.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2012/jun/28/euro-2012-mario-balotelli-italy-germany|title=Mario Balotelli, Italy's postman, celebrates first-class delivery|publisher=The Guardian|language=en|date=28 qershor 2012|access-date=8 korrik 2016}}</ref> Në finale, Balotelli luajti si titullar por Italia u mposht 4–0 nga Spanja.<ref>{{cite news|author=Phil McNulty|title=Spain 4–0 Italy|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18355496|publisher=BBC Sport|language=en|date=1 korrik 2012|access-date=26 gusht 2012|archive-date=26 gusht 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120826213123/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18355496|url-status=live}}</ref> Balotelli ishte objekt i thirrjeve rraciste gjatë ndeshjes të fazës së grupeve kundër [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]], e cila u gjobit me 80,000 € nga [[UEFA]].<ref>{{cite news|title=Euro 2012: Croatia fined for Mario Balotelli racial abuse|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18461087|publisher=BBC Sport|language=en|date=19 qershor 2012|access-date=24 qershor 2012}}</ref> Pas përfundimit të finales, Balotelli u emërua në [[UEFA Euro 2012#Ekipi i Turnamentit|Ekipin e Turnamentit]] sëbashku me shokët e ekipit [[Gianluigi Buffon]], [[Daniele De Rossi]] dhe [[Andrea Pirlo]].<ref name="Ten Spain players in Team of the Tournament">{{cite web|url=http://www.uefa.com/news/newsid=1838279.html|title=Ten Spain players in Team of the Tournament|publisher=UEFA|language=en|date=2 korrik 2012|access-date=4 maj 2015}}</ref> Ai ishte gjithashtu edhe golashënuesi më i mirë i turnamentit me tre gola sëbashku me pesë lojtarë të tjerë, por megjithatë ishte spanjolli [[Fernando Torres]] i cili fitoi Këpucën e Artë falë asistit të tij në finale.<ref name="Euro 2012: Spain striker Fernando Torres wins Golden Boot award">{{cite news|title=Euro 2012: Spain striker Fernando Torres wins Golden Boot award|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18670818|publisher=BBC Sport|language=en|date=2 korrik 2012|access-date=11 korrik 2012}}</ref> ===2013–2014: Kupa e Konfederatave dhe Kupa e Botës=== [[Skeda:Mexico 1 x 2 Italy, Confederations Cup 2013 (5).JPG|parapamje|djathtas|Balotelli në aksion në fitoren 2–1 të Italisë kundër Meksikës në Kupën e Konfederateve 2013.]] Pas përfundimit të Euro 2012, Balotelli ishte sulmuesi titullar i ekipit në fushatën kualifikuese të [[2014 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2014]]. Më 21 mars 2013, ai shënoi me një gjuajtje nga distanca në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazilit]] në një ndeshje miqësore në [[Gjenevë]].<ref>{{cite news|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/281106/report|title=Mario Balotelli nets a superb equaliser as Italy draw against Brazil|publisher=Sky Sports|language=en|date=21 mars 2013|access-date=24 janar 2014}}</ref> Pesë ditë më pas, Balotelli shënoi dy golat e parë në kualifikueset e Kupës së Botës 2014 në fitoren kundër [[Kombëtarja maltase e futbollit|Maltës]], duke vazhduar formën e tij pozitice që pas transferimit te Milani.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2013/03/26/europe/wc-qualifying-europe/malta/italy/1230565/|title=Malta vs. Italy|publisher=Soccerway|language=en|date=26 mars 2013|access-date=24 janar 2014}}</ref> Më 3 qershor, ai u përjashtua me karton të kuq në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja çeke e futbollit|Republikës Çeke]] në [[Pragë]].<ref>{{Cite news|url=https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/news/newsid=2104237/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611085532/http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/news/newsid=2104237/|url-status=dead|archive-date=11 qershor 2013|title=Balotelli sent off as Czech Republic hold Italy|date=7 qershor 2013|access-date=8 qershor 2013|publisher=FIFA|language=en}}</ref> Më 3 qershor, Balotelli ishte pjesë e listës me 23 lojtarë që do të luanin në [[FIFA Kupa e Konfederatave 2013|FIFA Kupën e Konfederateve 2013]] në Brazil.<ref>{{cite news|url=http://english.gazzetta.it/Football/03-06-2013/italy-name-confederations-cup-squad-ogbonna-and-ranocchia-miss-out-20504407317.shtml|title=Italy name Confederations Cup squad: Ogbonna and Ranocchia miss out|date=4 qershor 2013|access-date=8 qershor 2013|publisher=La Gazetta dello Sport|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611081918/http://english.gazzetta.it/Football/03-06-2013/italy-name-confederations-cup-squad-ogbonna-and-ranocchia-miss-out-20504407317.shtml|archive-date=11 qershor 2013}}</ref> Italia e nisi turnamentin me një fitore 2–1 kundër [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Meksikës]], me Balotellin i cili shënoi golin e fitores në minutat e fundit të ndeshjes.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22896315|title=Mexico 1–2 Italy|publisher=BBC Sport|language=en|date=16 qershor 2013|access-date=24 janar 2014|author=Ben Smith}}</ref> Në ndeshjen e dytë të grupit, Balotelli shënoi me penallti në fitoren 4–3 kundër [[Kombëtarja japoneze e futbollit|Japonisë]], me Italinë e cila e mbylli pjesën e parë në disavantazh të dy golave.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/22979077|title=Italy beat Japan in 4–3 thriller|publisher=BBC Sport|language=en|date=19 qershor 2013|access-date=6 tetor 2017|archive-date=6 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006213408/http://www.bbc.com/sport/football/22979077|url-status=dead}}</ref> Ky ishte goli i dhjetë i Balotellit me ekipin kombëtar, duke u bërë lojtari i dytë më i ri pas [[Giuseppe Meazza|Giuseppe Meazzës]] që e arrin këtë shifër. Me këtë fitore, Italia u kualifikua në gjysmë-finalen e Kupës së Konfederatave për herë të parë në histori.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2013/jun/20/italy-japan-confederations-cup|title=Italy's victory over Japan puts them into Confederations Cup semi-finals|date=20 qershor 2013|access-date=20 qershor 2013|newspaper=The Guardian|language=en|author=Peter Mason}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/35521/azzurri-win-seven-goal-japan-thriller|title=Azzurri win seven-goal Japan thriller!|publisher=Football Italia|language=en|date=20 qershor 2013|access-date=6 tetor 2017}}</ref> Në ndeshjen e tretë kundër vendit organizator Brazilit, Balotelli asistoi golin e [[Emanuele Giaccherini]]t, por Italia u mposht 4–2.<ref>{{cite web|title=Confederations, Italia-Brasile 2–4: gol di Dante, Giaccherini, Neymar, doppio Fred e Chiellini|url=http://www.gazzetta.it/Nazionale/confederations_cup/22-06-2013/confederations-italia-brasile-2-4-gol-dante-giaccherini-neymar-doppio-fred-chiellini-20636022394.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=10 shtator 2014}}</ref> Para ndeshjes gjysëm-finale, Balotelli pësoi një dëmtim në kofshë duke u bërë i padisponueshëm për pjesën e mbetur të turnamentit.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23039666|title=Mario Balotelli ruled out of Confederations Cup with injury|date=24 qershor 2013|access-date=28 qershor 2013|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Italia e mbylli turnamentin në vendin e tretë pasi fitoi finalen e vogël kundër [[Kombëtarja uruguajiane e futbollit|Uruguajit]].<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/confederationscup/matches/round=255209/match=300222463/summary.html|title=Buffon stars as Italy win shootout & bronze|publisher=FIFA|language=en|date=30 qershor 2013|access-date=30 qershor 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709035458/http://www.fifa.com/confederationscup/matches/round%3D255209/match%3D300222463/summary.html|archive-date=9 korrik 2014}}</ref> Më 10 shtator, në ndeshjen e kthimit kundër Republikës Çeke në [[Torino]], Balotelli shënoi golin e fitores që i dha mundësinë Italisë të kualifikohej në Kupën e Botës si fitues i grupit kualifikues.<ref>{{cite web|title=Italy vs. Czech Republic (2–1)|publisher=FIFA|language=en|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=258374/match=300182211/index.html#nosticky|archive-url=https://web.archive.org/web/20140504075914/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=258374/match=300182211/index.html#nosticky|url-status=dead|archive-date=4 maj 2014|access-date=10 shtator 2014}}</ref> Balotelli e mbylli fushatën kualifikuese si kryegolashënuesi i ekipit me pesë gola. Pas fushatës së suksesshme kualifikuese, Balotelli u thirr të luante në finalet e turnamentit.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/27402363|title=World Cup 2014: Italy omit Giuseppe Rossi from final squad|date=1 qershor 2014|access-date=15 qershor 2014|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Ai luajti ndeshjen e tij të parë në një Kupë Bote më 14 qershor në fitoren 2–1 kundër Anglisë në ndeshjen e parë të grupit, duke shënuar golin e dytë të Italisë në minutën e 50të.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/25285071|title=England 1–2 Italy|access-date=15 qershor 2014|date=15 qershor 2014|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Pas ndeshjes, Balotelli i'a dedikoi golin të dashurës së tij Fanny Neguesha si dhe shtoi se debutimi në një Kupë Bote ishte "një ndjesi e mrekullueshme për t'u përjetuar".<ref>{{cite news|title=My goal was for Fanny – Balotelli|url=http://www.goal.com/en-gb/news/4961/international-football/2014/06/15/4884771/my-goal-was-for-fanny-balotelli?ICID=HP_BN_6|publisher=Goal.com|language=en|date=16 qershor 2014|access-date=16 qershor 2014}}</ref> Megjithatë, Italia i humbi dy ndeshjet e rradhës kundër Kosta Rikës dhe Uruguajit, duke u eleminuar nga turnamenti që në fazën e grupeve, gjë që solli edhe dorëheqjen e trajnerit Cesare Prandelli.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2014/jun/24/italy-coach-cesare-prandelli-offers-resign|title=taly coach Cesare Prandelli offers to resign after Uruguay defeat|newspaper=The Guardian|language=en|date=24 qershor 2014|access-date=30 maj 2016}}</ref> ===2015–vazhdon: Paraqitjet sporadike=== Nën drejtimin e trajnerit të ri [[Antonio Conte]], Balotelli u thirr një herë në nëntor 2014 por nuk mundi të luante për shkak dëmtimi. Ai nuk luajti asnjë ndeshje në kualifikueset e [[UEFA Euro 2016|Euro 2016]]. Kjo dhe një sezon negativ me Milanin<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/mario-balotelli-on-loan-liverpool-man-will-will-no-longer-set-foot-on-the-field-at-ac-milan-a6876606.html|title=Mario Balotelli: On-loan Liverpool man will 'will no longer set foot on the field' at AC Milan|publisher=The Independent|language=en|date=16 shkurt 2016}}</ref> bënë që ai të mos thirrej për finalet e turnamentit.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/85206/official-italy-squad-euro-2016|title=OFFICIAL: Italy squad for Euro 2016|publisher=Football Italia|language=en|date=31 maj 2016|access-date=31 maj 2016}}</ref><ref name="Italy's Euro 2016 squad"/> Pasi Italia dështoi të kualifikohej në [[2018 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2018]], Balotelli pritej të thirrej nga trajneri i ri [[Luigi Di Biagio]]<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/118232/di-biagio-call-balotelli|title=Di Biagio to call Balotelli|publisher=Football Italia|language=en|date=8 mars 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.figc.it/en/204/2541342/2018/03/News.shtml|title=Di Biagio: "I hope that Buffon comes with us, I'm following Balotelli. Verratti is an asset"|date=12 mars 2018|access-date=22 prill 2018|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=en}}</ref> për ndeshjet miqësore në mars 2018, por kjo gjë nuk ndodhi.<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/118644/italy-squad-argentina-and-england|title=Italy squad for Argentina and England – Football Italia|publisher=Football Italia|language=en|access-date=5 dhjetor 2023}}</ref> Më 19 maj 2018, Balotelli u thirr për herë të parë që nga viti 2014 nga trajneri i ri Roberto Mancini për ndeshjet miqësore të Italisë në maj dhe qershor.<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/121600/italy-balotelli-mancini-squad|title=Italy: Balotelli in Mancini squad|publisher=Football Italia|language=en|date=18 maj 2018}}</ref> Më 28 maj, ai luajti ndeshjen e tij të parë me ekipin kombëtar që nga Kupa e Botës, duke e nisur ndeshjen kundër [[Kombëtarja saudite e futbollit|Arabisë Sauditë]] si titullar; ai shënoi golin e parë të ndeshjes në minutën e 20të dhe u zëvëndësua në minutën e 58të nga [[Andrea Belotti]], i cili shënoi golin e dytë të Italisë.<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/122048/italy-balotelli-and-mancini-ideal-start|title=Italy: Balotelli and Mancini ideal start|publisher=Football Italia|language=en|date=28 maj 2018}}</ref> Pas përfundimit të ndeshjes, Balotelli i'a dedikoi golin ish shokut të tij në ekipin kombëtar, [[Davide Astori]], i cili ndërroi jetë disa muaj më herët.<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/122060/balotelli-dedicated-astori|title=Balotelli: 'Dedicated to Astori'|publisher=Football Italia|language=en|date=28 maj 2018}}</ref> Më 24 janar 2022, pas një tjetër mungese katër-vjeçare, Balotelli u thirr nga Roberto Mancini për një seancë stërvitore tre ditore në [[Centro Tecnico Federale di Coverciano|Coverciano]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/24-01-2022/nazionale-convocati-stage-torna-balotelli-4301073591910.shtml|language=it|accessdate=24 janar 2022|date=24 janar 2022|title=Nazionale, convocati per lo stage Balotelli, Joao Pedro, Luiz Felipe e Frattesi|publisher=La Gazzetta dello Sport}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/60125667|title=Can Balotelli take his Italy chance?|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=6 dhjetor 2023}}</ref> ==Profili i lojtarit== ===Stili i lojës=== [[Skeda:Mario Balotelli shot Euro 2012 final 02 cropped.jpg|parapamje|majtas|Balotelli në aksion në finalen e Euro 2012 kundër [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]].]] Balotelli është një lojtar i shpejtë, i shkathët, krijues dhe i fuqishëm,<ref name="ESPN-Profile">{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/100681/mario-balotelli?cc=5901|title=Mario Balotelli|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=26 korrik 2012|url-status=deviated|archivedate=19 qershor 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120619182354/http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/100681/Mario-Balotelli?cc=5901}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.nationalpost.com/sports/soccer/euro-2012-mario-balotelli-scores-twice-as-italy-stuns-germany|title=Euro 2012: Mario Balotelli scores twice as Italy stuns Germany|newspaper=The National Post|language=en|author=Andrew Dampf|date=28 qershor 2012|access-date=24 nëntor 2016}}</ref> i cili dallohet për rezistencën, forcën fizike, aftësinë teknike dhe instiktin për gol. Gjatësia e tij, kërcimi dhe fiziku e bëjnë Balotellin një lojtar të rrezikshëm në duelet ajërore, duke qënë i aftë të shënojë me kokë, si dhe me të dyja këmbët, brënda dhe jashtë zone,<ref name="Mario Balotelli's award inflates his ego"/><ref name="Super Mario Balotelli Header Sews Up Victory"/><ref name="The ultimate Mario Balotelli World Cup infographic">{{cite news|url=http://ftw.usatoday.com/2014/05/10-world-cup-stars-you-need-to-know-no-1-mario-balotelli|title=The ultimate Mario Balotelli World Cup infographic|newspaper=USAToday.com|language=en|author=Evan Russell|date=29 maj 2014|access-date=24 nëntor 2016}}</ref> edhe pse është këmbë-djathtë.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/calcio/giocatori/mario-balotelli/42493/|title=Balotelli, Mario|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=20 tetor 2019}}</ref> Pozicioni natyral i Balotellit është roli i qëndër-sulmuesit,<ref>{{cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/Brasile2014/2014/articoli/1038351/italia-balotelli-sopresa-assoluta-finalmente-prima-punta.shtml|title=Italia, Balotelli sopresa assoluta: finalmente prima punta|publisher=Mediaset|language=it|author=Aldo Serena|date=15 qershor 2014|access-date=25 shkurt 2017|archive-date=26 shkurt 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170226212729/http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/Brasile2014/2014/articoli/1038351/italia-balotelli-sopresa-assoluta-finalmente-prima-punta.shtml|url-status=dead}}</ref><ref name="Calcio, Mancini">{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/08-06-2014/mancini-immobile-insigne-argentina-messi-balotelli-80873506072.shtml|title=Calcio, Mancini: "Io mi gioco Immobile, Insigne e l'Argentina di Messi"|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=9 qershor 2014|access-date=25 shkurt 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/mancini-balotelli-e-una-prima-punta-ancora-insieme-non-si-sa-mai-530511|title=Mancini: 'Balotelli è una prima punta. Ancora insieme? Non si sa mai...'|publisher=CalcioMercato.com|language=it|date=8 qershor 2014|access-date=25 shkurt 2017}}</ref> por ai mund të luajë në disa pozicione të tjera në sulm,<ref name="Mancini vuole Balotelli">{{cite web|url=http://www.ilgiornale.it/news/sport/inter-clamoroso-mancini-vuole-balotelli-attacco-1287616.html|title=Inter, clamoroso: Mancini vuole Balotelli in attacco|publisher=Il Giornale|language=it|author=Marco Gentile|date=21 korrik 2016|access-date=25 shkurt 2017}}</ref><ref name="fratello">{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/milan/2015/09/20-4186780/berlusconi_balotelli_sembra_il_fratello/?cookieAccept|title=Berlusconi: "Balotelli sembra il fratello"|publisher=Il Corriere dello Sport|language=it|date=20 shtator 2015|access-date=25 shkurt 2017}}</ref> përfshirë [[Sulmuesi (futboll)|sulmues i dytë]]<ref name="Mancini vuole Balotelli"/><ref name="fratello"/><ref>{{cite web|url=https://www.thescore.com/news/817645|title=3 reasons why Mario Balotelli will succeed in second spell at AC Milan|publisher=The Score|language=en|author=Anthony Lopopolo|date=27 gusht 2015|access-date=25 shkurt 2017}}</ref> dhe [[Sulmuesi (futboll)|anësor]].<ref name="Calcio, Mancini"/><ref name="Mancini vuole Balotelli"/> Pavarësisht talentit, Balotelli është kritikuar nga trajnerë, shokë ekipi dhe media për sjelljen e tij të keqe dhe jo të pjekur,<ref name="Mario Balotelli's award inflates his ego">{{cite web|url=http://blogs.bettor.com/Mario-Balotellis-award-inflates-his-ego-a49099|title=Mario Balotelli's award inflates his ego|access-date=24 shkurt 2011|author=Michael Anderson|date=20 dhjetor 2010|website=bettor.com|language=en|url-status=deviated|archivedate=29 dhjetor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229134644/http://blogs.bettor.com/Mario-Balotellis-award-inflates-his-ego-a49099}}</ref><ref name="Super Mario Balotelli Header Sews Up Victory">{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/video-italy-2-1-england-highlights-goals-super-mario-balotelli-header-sews-victory-1601518|title=VIDEO Italy 2–1 England Highlights, Goals; Super Mario Balotelli Header Sews Up Victory|website=International Business Times|language=en|author=Greg Price|date=14 qershor 2014|access-date=24 nëntor 2016}}</ref><ref name="The ultimate Mario Balotelli World Cup infographic"/><ref name="Balotelli, Bendtner and why talent alone is not enough to succeed">{{cite web|url=http://www.espnfc.us/blog/espn-fc-united-blog/68/post/2951867/mario-balotelli-nicklas-bendtner-and-why-talent-alone-is-not-enough-to-succeed|title=Balotelli, Bendtner and why talent alone is not enough to succeed|publisher=ESPN FC|language=en|author=Nick Ames|date=16 shtator 2016|access-date=24 nëntor 2016}}</ref><ref name="Mario Balotelli is a spectacular waste of talent">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/steven-gerrard-mario-balotelli-is-a-spectacular-waste-of-talent-10500069.html|title=Steven Gerrard: 'Mario Balotelli is a spectacular waste of talent'|newspaper=The Independent|language=en|author=James Orr|date=14 shtator 2015|access-date=24 nëntor 2016}}</ref> për lëvizjen e tij pa top dhe nivelin e punës në fushë,<ref name="Balotelli, Bendtner and why talent alone is not enough to succeed"/><ref name="Mario Balotelli is a spectacular waste of talent"/><ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/56817/italy-pelle-and-rugani-called|title=Italy: Pelle and Rugani called|publisher=Football Italia|language=en|date=4 tetor 2014|access-date=24 nëntor 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/liverpool/11570618/Mario-Balotelli-is-officially-Liverpools-laziest-player.html|url-access=subscription|url-status=live|title=Mario Balotelli is officially Liverpool's laziest player|newspaper=The Telegraph|language=en|author=Mark Critchley|date=30 prill 2015|access-date=25 shkurt 2017}}{{cbignore}}</ref> mungesën e vazhdimësisë,<ref name="Opinion: Why Balotelli to Liverpool is a bad idea">{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/opinion-why-balotelli-to-liverpool-is-a-bad-idea_sto4717950/story.shtml|title=Opinion: Why Balotelli to Liverpool is a bad idea|publisher=EuroSport.com|language=en|author=Alex Chick|access-date=24 nëntor 2016|date=21 gusht 2014}}</ref> mentalitetin,<ref name="Mario Balotelli is a spectacular waste of talent"/> si dhe temperamentin dhe sjelljen e dhunshme në fushë, gjë që e ka bërë të marri shumë kartona të panevojshëm në karrierën e tij.<ref name="red cards"/><ref name="Mario Balotelli's award inflates his ego"/><ref name="Opinion: Why Balotelli to Liverpool is a bad idea"/><ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/28576/osvaldo%E2%80%99s-red-alert|title=Osvaldo's red alert|publisher=Football Italia|language=en|author=David Swan|date=18 dhjetor 2012|access-date=24 nëntor 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/euro-2012-files-the-hotheads-and-divers-7778700.html#gallery|title=Euro 2012 files: The hotheads and divers|newspaper=The Independent|language=en|access-date=24 nëntor 2016}}</ref> Balotelli është akuzuar për simulime,<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/football/sport/story/244985.html|title=Mourinho criticises Neymar and Balotelli for 'sad' diving|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 tetor 2013|access-date=24 nëntor 2016|archive-date=25 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125045426/http://en.espn.co.uk/football/sport/story/244985.html|url-status=dead}}</ref> duke bërë që shokët e ekipit dhe media t'a konsiderojnë si një lojtar të talentuar por të padisiplinuar.<ref name="telegraph1">{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/7911275/Super-Mario-Balotellis-cartoon-capers-worth-hassle-for-Manchester-City.html|title=Super Mario Balotelli's cartoon capers worth hassle for Manchester City|publisher=Daily Telegraph|language=en|access-date=27 korrik 2010}}</ref> Falë gjuajtjes së tij të fuqishme, Balotelli është një specialist i gjuajtjeve të lira,<ref name="telegraph1" /> si dhe konsiderohet si një gjuajtësit e penalltive më të mirë në botë,<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/liverpool-striker-mario-balotelli-best-penalty-taker-europe-lionel-messi-drops-top-10-1489646|title=Liverpool striker Mario Balotelli is best penalty-taker in Europe, Lionel Messi drops from top 10|website=The International Business Times|language=en|author=Eduardo Fernandez-Abascal|date=26 shkurt 2016|access-date=15 prill 2016}}</ref> një opinion i mbështetur nga shoku i tij i ekipit te City [[Joe Hart]].<ref>{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/features/joe-hart-milner-fancies-himself-goalkeeper-rooneys-too-much-wimp#:uIhg7v2ykeBWPA|title=Joe Hart: Milner fancies himself as a goalkeeper, but Rooney's too much of a 'wimp'|magazine=FourFourTwo|language=en|author=Ben Welch|date=25 mars 2014|access-date=15 prill 2016}}</ref> Balotelli humbi penalltinë e tij të parë në ndeshje zyrtare kundër Napolit më 22 shtator 2013, ku gjuajtja e tij u prit nga Pepe Reina; kjo ishte hera e parë në 22 tentativa që ai nuk shënonte.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/10327876/Mario-Balotelli-misses-first-penalty-of-his-career-as-AC-Milan-lose-to-Napoli-in-Serie-A-clash-at-San-Siro.html|title=Mario Balotelli misses first penalty of his career as AC Milan lose to Napoli in Serie A clash at San Siro|newspaper=The Telegraph|language=en|date=23 shtator 2013|access-date=15 prill 2016}}</ref> Ai gjithsej ka shënuar 38 nga 43 penalltitë e marra përsipër.<ref>{{Cite web|date=29 korrik 2020|title=Chi sono i migliori rigoristi del mondo?|url=https://www.rivistaundici.com/2020/07/29/migliori-rigoristi/|access-date=27 korrik 2021|website=Rivista Undici|language=it}}</ref> ===Personaliteti dhe figura publike=== Balotelli ka pseudonimin "Super Mario" e marrë nga personazhi me të njëjtin emër në video lojën italiane në [[Nintendo]].<ref>{{cite news|author=John Leicester|title=Super Mario: Euro 2012: Super Mario Balotelli on target to finish as top scorer|url=https://www.thestar.com/sports/soccer/article/1219106--euro-2012-super-mario-balotelli-on-target-to-finish-as-top-scorer|publisher=[[Toronto Star]]|language=en|date=29 qershor 2012|access-date=29 qershor 2012}}</ref> Balotelli ka marrë një reputacion nga media si një personazh i vështirë, i cili merr pjesë në aktivitete të diskutueshme dhe shpesh zbavitëse. Ai dikur u përshkrua nga [[José Mourinho]] si "i pamenaxhueshëm".<ref>{{Cite news|title=Manchester City striker Mario Balotelli facing Eastlands exit following sending off in defeat to Arsenal at Emirates|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/9193586/Manchester-City-striker-Mario-Balotelli-facing-Eastlands-exit-following-sending-off-in-defeat-to-Arsenal-at-Emirates.html#|newspaper=The Telegraph|language=en|date=8 prill 2012|access-date=5 korrik 2012|author=Jeremy Wilson}}</ref> Në qershor 2010, Balotelli dhe një grup shokësh qëlluan me pistoleta ajri në terren të hapur në Piazza della Repubblica të [[Milano]]s.<ref>{{Cite news|author=Paolo Bandini|title=Mario Balotelli has a reputation to live down at Manchester City|url=https://www.theguardian.com/football/2010/aug/17/mario-balotelli-manchester-city|newspaper=The Guardian|language=en|date=17 gusht 2010|access-date=5 korrik 2012|location=Londër}}</ref> Edhe pse mohon se është "i çmendur" siç pretendon shpesh mentori i tij Roberto Mancini, Balotelli ka pranuar se "ndonjëherë bën gjëra të çuditshme".<ref>{{Cite news|title=Mario Balotelli: 'I am not crazy, but sometimes I do strange things'|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/mario-balotelli-i-am-not-crazy-but-sometimes-i-do-strange-things-6259367.html|newspaper=The Independent|language=en|date=9 nëntor 2011|access-date=22 qershor 2012}}</ref> Në vitin 2010, ai u fotografua në shoqërinë e dy mafiozëve të njohur të mafias italiane.<ref>{{Cite news|title=Italian mafia investigators to approach Mario Balotelli|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14828585|publisher=BBC Sport|language=en|date=7 shtator 2011|access-date=5 korrik 2012|author=Mark Duff}}</ref> Balotelli fitoi një kult pas transferimit të tij te Manchester City.<ref>{{Cite news|title=Mario Balotelli has become a cult hero for fans who love loose cannons|author=Dave Filmer|url=http://www.metro.co.uk/sport/football/879970-mario-balotelli-has-become-a-cult-hero-for-fans-who-love-loose-cannons|newspaper=Metro|language=en|date=27 tetor 2011|access-date=25 qershor 2012}}</ref> Tifozët e Manchester Cityt këndonin rregullisht një këngë me tekst që i referohej aktiviteteve të tij.<ref>{{Cite news|title=Mario Balotelli's quirky lifestyle honoured with a chant of its own|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2011/oct/24/manchester-city-fans-mario-balotelli|newspaper=The Guardian|language=en|date=24 tetor 2011|access-date=26 tetor 2011|location=Londër|author=Simon Hattenstone}}</ref> Muzikanti [[Tinchy Stryder]] regjistroi një këngë për nder të Balotellit, e quajtur "[[Mario Balotelli (song)|Mario Balotelli]]".<ref>{{Cite news|title=Hear Tinchy Stryder's tribute song to Manchester City's Mario Balotelli – audio|url=https://www.nme.com/news/tinchy-stryder/61169|website=nme.com|language=en|date=29 dhjetor 2011|access-date=29 dhjetor 2011}}</ref> Balotelli ishte subjekt i historive të shumta të gazetave pas transferimit te Manchester City, disa të bazuara në fakte, të tjera objekt thashethemesh dhe spekulimesh. Brenda disa ditësh pas kalimit te City, Balotelli u përfshi në një aksident me makinë.<ref>{{Cite news|title=Mario Balotelli escapes unhurt following car crash|url=http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/news/s/1315415_mario_balotelli_escapes_unhurt_following_car_crash|newspaper=Manchester Evening News|language=en|date=29 gusht 2010|access-date=26 tetor 2011|url-status=deviated|archivedate=6 shkurt 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120206080732/http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/news/s/1315415_mario_balotelli_escapes_unhurt_following_car_crash}}</ref> U raportua se Balotelli kishte me vete 5,000 £ në atë kohë dhe se kur një oficer policie e pyeti pse kishte një shumë kaq të madhe parash, Balotelli u përgjigj: "Sepse jam i pasur".<ref>{{Cite news|title=Revealed: Why Mario Balotelli had £5,000 in his back pocket when he crashed his car|url=http://www.mirrorfootball.co.uk/opinion/columnists/the-mole/The-Mole-column-Revealed-why-Manchester-City-signing-Mario-Balotelli-had-5-000-in-his-back-pocket-when-he-crashed-his-car-article571765.html|newspaper=Daily Mirror|language=en|date=5 shtator 2010|access-date=26 tetor 2011}}</ref> Aktivitetet jashtë fushës që përfshijnë Balotellin kanë përfshirë udhëtimin e tij në një burg të grave në Itali për të "parë rreth e rrotull"<ref name="antics">{{Cite news|title=Mario Balotelli: the life and times of Manchester City's Italian bad boy|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/8661017/Mario-Balotelli-the-life-and-times-of-Manchester-Citys-Italian-bad-boy.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/8661017/Mario-Balotelli-the-life-and-times-of-Manchester-Citys-Italian-bad-boy.html|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|newspaper=The Telegraph|language=en|date=25 korrik 2011|access-date=26 tetor 2011|location=Londër}}{{cbignore}}</ref> si dhe gjuajtjen e shigjetave ndaj një lojtari të ekipit të të rinjve gjatë një "shakaje" në fushën stërvitore<ref>{{Cite news|title=Mario Balotelli involved in dart incident|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_city/9439114.stm|publisher=BBC Sport|language=en|date=28 mars 2011|access-date=26 tetor 2011|author=John Sinnott}}</ref> – të gjitha këto janë konfirmuar të jenë të vërteta. Balotelli gjithashtu ishte objekt i thashethemeve të tabloidëve rreth tij duke u ballafaquar me një bullist në një shkollë pasi pyeti pse një tifoz i ri i Manchester Cityt nuk po ndiqte mësimet, si dhe i dha 1000 £ një njeriu të pastrehë në rrugët e Manchesterit. Të dyja këto raporte rezultuan të rreme.<ref>{{cite web|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204644504576649073357131598|title=It's Always Something With Balotelli|publisher=Wall Street Journal|language=23 tetor 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/blogs/early-doors/balotelli-could-085800615.html|title=Mario's made-up Santa spree|publisher=Yahoo Eurosport|language=19 dhjetor 2011|access-date=9 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20120109022600/http://uk.eurosport.yahoo.com/blogs/early-doors/balotelli-could-085800615.html|archive-date=9 janar 2012}}</ref> Filmimet para ndeshjes së Ligës së Evropës të Manchester Cityt me [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]] në mars 2011 tregonin Balotellin duke kërkuar ndihmë për të veshur një fanellë gjatë një seance stërvitore, një incident që shoku i skuadrës [[Edin Džeko]] u pa duke imituar javën e ardhshme para ndeshjes së Cityt kundër Çelsit.<ref>{{cite web|author=Ted Thornhill|url=http://www.metro.co.uk/sport/oddballs/858866-video-edin-dzeko-ridicules-mario-balotellis-bib-struggle|title=Edin Dzeko ridicules Mario Balotelli's bib struggle|website=Metro.co.uk|language=en|access-date=28 dhjetor 2011}}</ref> Në shtator 2011, Balotelli u raportua se u pa duke përdorur [[iPad]]-in e tij ndërsa ishte në stolin e rezervave për Italinë gjatë ndeshjes së tyre me [[Kombëtarja faroete e futbollit|Ishujt Faroe]],<ref>{{cite web|author=Mark Pangallo|url=http://www.metro.co.uk/sport/oddballs/874501-mario-balotelli-busted-fiddling-with-ipad-while-on-italy-substitutes-bench|title=Mario Balotelli busted fiddling with iPad while on Italy substitutes' bench|website=Metro.co.uk|language=en|access-date=28 dhjetor 2011}}</ref> edhe pse ai e mohoi këtë në një vizitë në një burg po në atë javë.<ref>{{cite web|author=Mark Pangallo|url=http://www.metro.co.uk/sport/oddballs/874724-mario-balotelli-goes-to-prison-gets-mobbed-then-discusses-ipad-gaffe|title=Mario Balotelli goes to prison, gets mobbed then discusses iPad gaffe|website=Metro.co.uk|language=en|date=7 shtator 2011|access-date=28 dhjetor 2011}}</ref> [[Skeda:Balotelli Shirt.JPG|parapamje|djathtas|Një fanellë me përmbajtjen "Why always me" (Pse gjithmonë unë?) e firmosur nga Balotelli.]] Balotelli festoi golin e tij kundër Manchester United në tetor 2011 duke shfaqur një fanellë me fjalët: "Pse gjithmonë unë?" mbi të, një festë që në dukje kundërshton saktësinë e raporteve të gazetave.<ref>{{Cite news|title=Why always me?|url=http://www.skysports.com/story/0,,11979_7263130,00.html|publisher=Sky Sports|language=en|date=25 tetor 2011|access-date=29 tetor 2011}}</ref> Një ditë para ndeshjes, Balotelli dhe miqtë e tij i vunë flakën një pjese të shtëpisë së Balotellit kur në të u ndez një fishekzjarre. Më vonë atë javë, Balotelli u emërua si ambasadori i Manchesterit të Madh për sigurinë e fishekzjarreve.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/oct/24/mario-balotelli-face-of-fireworks-safety|location=Londër|publisher=The Guardian|language=en|author=Sachin Nakrani|title=Mario Balotelli becomes Manchester's ambassador for fireworks safety|date=24 tetor 2011}}</ref> Më 5 nëntor 2011, në shfaqjen vjetore të fishekzjarreve në [[Edenbridge]], Kent, u zbulua një shëmbëlltyrë 12 metra e lartë e Balotellit, e kompletuar me një kapele të Super Marios, një shtëpi në dorën e djathtë dhe një fishekzjarre "Giant TNT" në të majtën e tij, të cilat i referoheshin incidentit të tij të fundit.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-15606325|publisher=BBC News|title=Lewes bonfire celebrations attracting up to 60,000|language=en|date=5 nëntor 2011}}</ref><ref>{{Cite news|title=Huge effigy of Manchester City striker Mario Balotelli unveiled for bonfire night|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/8864859/Huge-effigy-of-Manchester-City-striker-Mario-Balotelli-unveiled-for-bonfire-night.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/8864859/Huge-effigy-of-Manchester-City-striker-Mario-Balotelli-unveiled-for-bonfire-night.html|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|newspaper=The Telegraph|language=en|date=2 nëntor 2011|access-date=25 qershor 2012}}{{cbignore}}</ref> Në dhjetor 2011, Balotelli theu një karantinë 48-orëshe përpara ndeshjes së Manchester Cityt kundër Çelsit për të shkuar në një restorant, megjithëse ai "nuk piu alkool". Gjatë kohës atje, ai nënshkroi autografe, pozoi për fotografi me shokët e darkës dhe ishte përfshirë në një përleshje shakaje me shpata". Kjo gjë bëri që klubi nisi një hetim të brendshëm.<ref>{{cite web|url=http://www.espn.co.uk/football/sport/story/125905.html|title=Mario Balotelli in hot water at Manchester City after curry|publisher=ESPN FC|language=en|date=12 dhjetor 2011|access-date=28 dhjetor 2011|url-status=deviated|archivedate=14 maj 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130514050943/http://www.espn.co.uk/football/sport/story/125905.html}}</ref> Në mars 2012, kur Interi (ish-klubi i Balotellit) mbajti një konferencë shtypi për të prezantuar trajnerin e ri [[Andrea Stramaccioni]], Balotelli përhohësisht e ndërpreu këtë event.<ref>{{cite news|title=Mario Balotelli gatecrashes Inter Milan press conference|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17530883|publisher=BBC News|language=en|access-date=19 maj 2014}}</ref> Më 27 qershor 2012, Balotelli shpjegoi pse nuk feston kur shënon: "Kur shënoj, nuk festoj sepse është puna ime. Kur një postier dërgon letra, a feston ai?" Një ditë më vonë ai shënoi një dygolësh kundër Gjermanisë në gjysëm-finalen e Euro 2012 dhe festoi duke hequr fanellën dhe duke shfaqur muskujt, gjë që e popullarizoi këtë deklaratë e tij për shkak të ironisë.<ref>{{Cite news|author=Dominic Fifield|date=28 qershor 2012|title=Mario Balotelli, Italy's postman, celebrates first-class delivery|language=en-GB|publisher=The Guardian|language=en|url=https://www.theguardian.com/football/2012/jun/28/euro-2012-mario-balotelli-italy-germany|access-date=9 shtator 2020|issn=0261-3077}}</ref> Në dhjetor 2012, Balotelli vendosi të dërgonte Manchester Cityn në një gjykatë të Premier Ligës për të protestuar kundër një gjobe për arsye disiplinore, por përfundimisht hoqi dorë nga aplikimi i tij një ditë përpara seancës.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/20756755|title=Mario Balotelli: Man City striker takes club to tribunal|publisher=BBC Sport|language=en|date=17 dhjetor 2012}}</ref> Më 1 dhjetor 2014, Balotelli u akuzua për racizëm dhe [[Antisemitizmi|antisemitizëm]] për postimin e një imazhi në Instagram të personazhit të videolojës Mario. Imazhi promovoi antiracizmin duke u thënë të tjerëve që të jenë si personazhi, duke i atribuar cilësi të lidhura në mënyrë stereotipike me etni të ndryshme, duke i dhënë fund idesë se ai "kërcen si një zezak dhe rrëmben monedha si një çifut". Në përgjigje të kritikave, ai shkroi: "Mamaja ime është çifute, kështu që të gjithë ju mbylleni gojën".<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2014/dec/01/mario-balotelli-instagram-super-mario|title=Mario Balotelli accused of antisemitism for Super Mario Instagram post|date=1 dhjetor 2014|access-date=1 dhjetor 2014|publisher=The Guardian|language=en}}</ref><ref>{{cite news|author=Chris Bascombe|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/mario-balotelli/11266758/Mario-Balotelli-risks-racism-and-anti-Semitism-storm-over-Instagram-post.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141201211450/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/mario-balotelli/11266758/Mario-Balotelli-risks-racism-and-anti-Semitism-storm-over-Instagram-post.html|url-status=dead|archive-date=1 dhjetor 2014|title=Mario Balotelli risks racism and anti-Semitism storm over Instagram post|date=1 dhjetor 2014|access-date=1 dhjetor 2014|publisher=The Telegraph|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timesofisrael.com/jewish-soccer-star-mario-balotelli-under-probe-for-anti-semitic-post|title=‘Jewish’ soccer star Mario Balotelli under probe for ‘anti-Semitic’ post|publisher=By Times of Israel|language=en|access-date=2 dhjetor 2014}}</ref> {{cquote|I thashë, nëse do të luante me mua 10 vjet më parë, do të të jepja çdo ditë, ndoshta një grusht në kokë. Ka mënyra të ndryshme për të ndihmuar një djalë si Mario. Unë nuk flas me të çdo ditë, përndryshe do të më duhej një psikolog, por flas me të sepse nuk dua që ai të humbasë cilësinë e tij. Nëse Mario nuk është një nga lojtarët më të mirë në botë, do të jetë faji i tij, sepse ai ka gjithçka. Mario mund të jetë një nga lojtarët më të mirë në Evropë. Nuk dua që ai të humbasë talentin e tij.|source=Mancini më 6 prill 2012<ref>{{Cite news|title=Roberto Mancini jokes about 'punching' Mario Balotelli|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17635083|publisher=BBC Sport|language=en|date=6 prill 2012|access-date=22 maj 2012}}</ref>}} {{cquote|Unë i mbarova fjalët e mia për të. Mbarova. E dua si djalë, si lojtar. Une e njoh ate. Ai nuk është një djalë i keq dhe [ai] është një lojtar fantastik. Por, në këtë moment më vjen shumë keq për të sepse vazhdon të humbasë talentin, cilësinë e tij. Shpresoj, për të, ai mund të kuptojë se është në një rrugë të keqe për të ardhmen e tij. Dhe ai mund të ndryshojë sjelljen e tij në të ardhmen. Por unë kam mbaruar.|source=Mancini më 8 prill 2012, pas përjashtimit me karton të kuq të Balotellit kundër [[Arsenal F.C.|Arsenal]]<ref name="ManciniQuote"/>}} ==Jeta personale== Në vitin 2012, Balotelli u shfaq në [[GQ]], ku u emërua njeriu i dytë i veshur më mirë në botë pas muzikantit britanik [[Tinie Tempah]].<ref>{{cite news|url=http://www.vogue.co.uk/news/2012/01/30/gq-best-dressed-men-2012---tinie-tempah|title=Best Dressed Men|author=Ella Alexander|publisher=[[Vogue (revistë)|Vogue]]|language=en|date=30 janar 2012|access-date=7 prill 2013}}</ref> Balotelli gjithashtu u shfaq në kopertinën e edicionit të nëntorit 2012 të revistës ''[[Time]]''.<ref>{{cite web|url=http://lightbox.time.com/2012/11/01/behind-the-cover-photographing-super-mario/#1|title=Behind the Cover: Photographing Super Mario|author1=Catherine Mayer|author2=Stephan Faris|magazine=[[Time (revistë)|Time]]|language=en|date=1 nëntor 2012|access-date=25 gusht 2014|archivedate=15 gusht 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140815044257/http://lightbox.time.com/2012/11/01/behind-the-cover-photographing-super-mario/#1}}</ref> Balotelli është një adhurues i arteve marciale të përziera dhe ka thënë në të kaluarën se do të donte të konkuronte në këtë sport profesionalisht nëse nuk do të ishte futbollist.<ref>{{cite news|url=http://mancunianmatters.co.uk/content/25074590-i-love-it-manchester-citys-mario-balotelli-reveals-hed-be-ufc-fighter-if-not-playin|title='I love it': Manchester City's Mario Balotelli reveals he'd be a UFC fighter if not playing football|website=mancunianmatters.co.uk|language=en|access-date=25 korrik 2012|url-status=deviated|archivedate=30 janar 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130130184549/http://mancunianmatters.co.uk/content/25074590-i-love-it-manchester-citys-mario-balotelli-reveals-hed-be-ufc-fighter-if-not-playin}}</ref> Ai nuk pi më alkohol.<ref name="After beating Germany">{{cite news|url=http://www.sports.yahoo.com/soccer/blog/dirty-tackle/post/after-beating-germany-cesare-prandelli-had-a-beer-at-his-press-conference;_ylt=A2KJ3Cb2cQFSEzwAsixfDex_?urn=sow-wp13232|title=After beating Germany, Cesare Prandelli had a beer at his press conference|author=Brooks Peck|website=sports.yahoo.com|publisher=[[Yahoo! Sports]]|language=en|date=29 qershor 2012|access-date=7 janar 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105063423/http://www.sports.yahoo.com/soccer/blog/dirty-tackle/post/after-beating-germany-cesare-prandelli-had-a-beer-at-his-press-conference%3B_ylt%3DA2KJ3Cb2cQFSEzwAsixfDex_?urn=sow-wp13232|archive-date=5 nëntor 2013}}</ref> Në korrik 2012, ish e dashura e Balotellit [[Raffaella Fico]] zbuloi se ishte shtatëzanë me fëmijën e tij,<ref>{{cite news|url=http://www.sfgate.com/sports/article/Balotelli-to-become-a-father-says-ex-girlfriend-3678830.php|title=Balotelli to become a father, says ex-girlfriend|website=[[San Francisco Chronicle]]|language=en|date=2 korrik 2012|access-date=5 korrik 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120702195944/http://www.sfgate.com/sports/article/Balotelli-to-become-a-father-says-ex-girlfriend-3678830.php|archive-date=2 korrik 2012}}</ref> kurse Balotelli deklaroi se do të merrte përgjegjësitë prindëronte vetëm nëse testi i ADN-së dilte pozitiv.<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/articles/359362/20120704/mario-balotelli-paternity-test-raffaella-fico-pregnant.htm|title=Mario Balotelli Demands Paternity Test|website=[[International Business Times]]|language=en|date=4 korrik 2012}}</ref> Fëmija e quajtur Pia lindi më 5 dhjetor 2012.<ref>{{cite web|title=Raffaella Fico È Diventata Mamma|url=http://www.style.it/mamma/family-vip/2012/12/07/raffaella-fico-mamma.aspx|publisher=Style.it|access-date=20 maj 2014|language=it|author=Alessandra Celentano|date=7 dhjetor 2012|quote=Mercoledì 5 dicembre è nata Pia, la figlia della showgirl Raffaella Fico e del suo ex fidanzato, il calciatore Mario Balotelli.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140521043029/http://www.style.it/mamma/family-vip/2012/12/07/raffaella-fico-mamma.aspx|archive-date=21 maj 2014|url-status=dead}}</ref> Po në atë muaj, Fico akuzoi Balotellin për "mungesë interesi" dhe "papërgjegjshmëri" për vajzën e saj të sapolindur. Si përgjigje, Balotelli kërcënoi se do të ndërmarrë veprime ligjore kundër Ficos për të mbrojtur reputacionin e tij kundër akuzave të rreme.<ref>{{cite news|url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/mario-balotelli-calls-in-lawyers-in-row-1507858|title="My honour as a man is offended": Mario Balotelli calls in lawyers after being branded "irresponsible"|author=Steve White|website=mirror.co.uk|publisher=Trinity Mirror|language=en|date=27 dhjetor 2012|access-date=9 prill 2013}}</ref><ref>{{cite news|author=Stefano Scacchi|title=Balotelli riconosce la figlia. Una scelta che farà felice Prandelli|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/milan/2014/02/05/news/balotelli_riconosce_figlia-77782863/|access-date=12 shkurt 2014|newspaper=[[La Repubblica]]|language=it|date=8 shkurt 2014}}</ref> Në shkurt 2014, Balotelli më në fund e pranoi Pian si vajzën e tij pas një testi ADN-je e cila doli pozitive.<ref>{{cite news|author=Eliot Rothwell|title=Mario Balotelli announces he's the father of one-year-old Pia after 'taking DNA test'|url=http://www.irishmirror.ie/sport/soccer/soccer-news/mario-balotelli-announces-hes-father-3118770|access-date=12 shkurt 2014|newspaper=Irish Soccer|language=en|date=6 shkurt 2014}}</ref><ref>{{cite news|author=Stefano Scacchi|title=Balotelli riconosce la figlia. Una scelta che farà felice Prandelli|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/milan/2014/02/05/news/balotelli_riconosce_figlia-77782863/|access-date=12 shkurt 2014|newspaper=[[La Repubblica]]|language=it|date=8 shkurt 2014}}</ref> Balotelli ishte në një marrëdhënje me modelen Fanny Neguesha në vitet 2013 dhe 2014, duke qënë edhe i fejuar për një periudhë.<ref>{{Cite web|url=http://www.mirror.co.uk/news/uk-news/mario-balotelli-engaged-belgian-model-3676599|title=Mario Balotelli engaged to Belgian model Fanny Neguesha after World Cup proposal|author1=Jeremy Armstrong|author2=Andy Lines|date=11 qershor 2014|website=mirror.co.uk|language=en}}</ref> Më 28 shtator 2017, Balotelli u bë baba për herë të dytë pas ardhjes në jetë të djalit të tij Lion, i cili lindi nga një grua e paidentifikuar.<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/110554/report-welcome-lion-balotelli|title=Report: Welcome Lion Balotelli!|publisher=Football Italia|language=en|date=28 shkurt 2017}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{Updated|12 nëntor 2023}}<ref name="Soccerway">{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/-/22357/|title=Mario Balotelli|website=Soccerway|language=en|access-date=14 dhjetor 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa Kombëtare !colspan="2"|Kupa e Ligës !colspan="2"|Kontinenti !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |[[FC Lumezzane|Lumezzane]] |{{nowrap|[[2005–06 Serie C1|2005–06]]}} |[[Lega Pro Prima Divisione|Serie C1]] |2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2||0 |- |rowspan="4"|[[Inter Milan]] |[[2007–08 Inter Milan season|2007–08]] |[[Serie A]] |11||3||4||4||colspan="2"|—||0||0||0||0||15||7 |- |[[2008–09 Inter Milan season|2008–09]] |Serie A |22||8||2||0||colspan="2"|—||6{{efn|name=UCL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Ligën e Kampioneve]]}}||1||1{{efn|name=SCI|Ndeshje në [[Supercoppa Italiana]]}}||1||31||10 |- |[[2009–10 Inter Milan season|2009–10]] |Serie A |26||9||5||1||colspan="2"|—||8{{efn|name=UCL}}||1||1{{efn|name=SCI}}||0||40||11 |- !colspan="2"|Gjithsej !59!!20!!11!!5!!colspan="2"|—!!14!!2!!2!!1!!86!!28 |- |rowspan="4"|[[Manchester City F.C.|Manchester City]] |[[2010–11 Manchester City F.C. season|2010–11]] |[[Premier League]] |17||6||5||1||0||0||6{{efn|name=UEL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||3||colspan="2"|—||28||10 |- |[[2011–12 Manchester City F.C. season|2011–12]] |Premier League |23||13||0||0||2||1||6{{efn|Tre ndeshje dhe dy gola në UEFA Ligën e Kampioneve, tre ndeshje dhe një gol në UEFA Ligën e Evropës}}||3||1{{efn|Appearance in [[FA Community Shield]]}}||0||32||17 |- |[[2012–13 Manchester City F.C. season|2012–13]] |Premier League |14||1||1||0||1||1||4{{efn|name=UCL}}||1||0||0||20||3 |- !colspan="2"|Gjithsej !54!!20!!6!!1!!3!!2!!16!!7!!1!!0!!80!!30 |- |rowspan="3"|[[A.C. Milan|AC Milan]] |[[2012–13 A.C. Milan season|2012–13]] |Serie A |13||12||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||13||12 |- |[[2013–14 A.C. Milan season|2013–14]] |Serie A |30||14||1||1||colspan="2"|—||10{{efn|name=UCL}}||3||colspan="2"|—||41||18 |- !colspan="2"|Gjithsej !43!!26!!1!!1!!colspan="2"|—!!10!!3!!colspan="2"|—!!54!!30 |- |[[Liverpool F.C.|Liverpool]] |[[2014–15 Liverpool F.C. season|2014–15]] |Premier League |16||1||4||0||3||1||5{{efn|Tre ndeshje dhe një gol në UEFA Ligën e Kampioneve, dy ndeshje dhe një gol në UEFA Ligën e Evropës}}||2||colspan="2"|—||28||4 |- |AC Milan (huazim) |[[2015–16 A.C. Milan season|2015–16]] |Serie A |20||1||3||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||23||3 |- |rowspan="4"|[[OGC Nice|Nice]] |[[2016–17 OGC Nice season|2016–17]] |[[Ligue 1]] |23||15||0||0||1||1||4{{efn|name=UEL}}||1||colspan="2"|—||28||17 |- |[[2017–18 OGC Nice season|2017–18]] |Ligue 1 |28||18||0||0||1||1||9{{efn|Dy ndeshje dhe një gol në UEFA Ligën e Kampioneve, pesë ndeshje dhe katër gola në UEFA Ligën e Evropës}}||7||colspan="2"|—||38||26 |- |[[2018–19 OGC Nice season|2018–19]] |Ligue 1 |10||0||0||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||10||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !61!!33!!0!!0!!2!!2!!13!!8!!colspan="2"|—!!76!!43 |- |[[Olympique de Marseille|Marseille]] |[[2018–19 Olympique de Marseille season|2018–19]] |Ligue 1 |15||8||0||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||15||8 |- |[[Brescia Calcio|Brescia]] |[[2019–20 Brescia Calcio season|2019–20]] |Serie A |19||5||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||19||5 |- |[[A.C. Monza|Monza]] |[[2020–21 A.C. Monza season|2020–21]] |[[Serie B]] |12||5||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2{{efn|Të gjitha ndeshjet në fazën play-off për promocion të [[Serie B]]}}||1||14||6 |- |rowspan="3"|[[Adana Demirspor]] |[[2021–22 Adana Demirspor season|2021–22]] |[[Süper Lig]] |31||18||2||1||colspan="2"|—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||33||19 |- |[[2022–23 Adana Demirspor season|2022–23]] |Süper Lig |2||0||0||0||colspan="2"|—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |–||2||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !33!!18!!2!!1!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!35!!19 |- |[[FC Sion|Sion]] |[[2022–23 FC Sion season|2022–23]] |[[Swiss Super League]] |18||6||1||0||colspan="2"|—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||19||6 |- |Adana Demirspor |[[2023–24 Adana Demirspor season|2023–24]] |Süper Lig |5 |3 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 | colspan="2" |— |5 |3 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !357!!146!!28!!10!!8!!5!!58!!22!!5!!2!!456!!185 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== Burimi:<ref name="convo">{{cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=45070&squadraId=12|title=FIGC|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|access-date=16 dhjetor 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/player/39532/Mario_Balotelli.html|title=Mario Balotelli|publisher=National Football Teams|author=Benjamin Strack-Zimmermann|language=en|access-date=14 dhjetor 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="9"|[[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] |2010||2||0 |- |2011||5||1 |- |2012||9||4 |- |2013||13||7 |- |2014||4||1 |- |2015||0||0 |- |2016||0||0 |- |2017||0||0 |- |2018||3||1 |- !colspan="2"|Gjithsej!!36!!14 |} ==Trofe== ===Klube=== ;Internazionale<ref name="Soccerway"/> *[[Serie A]]: [[Serie A 2007–08|2007–08]], [[Serie A 2008–09|2008–09]], [[Serie A 2009–10|2009–10]] *[[Coppa Italia]]: [[2009–10 Coppa Italia|2009–10]] *[[Supercoppa Italiana]]: [[2008 Supercoppa Italiana|2008]] *[[UEFA Liga e Kampioneve]]: [[2009–10 UEFA Liga e Kampioneve|2009–10]] ;Manchester City<ref name="Soccerway"/> *[[Premier League]]: [[2011–12 Premier League|2011–12]] *[[FA Cup]]: [[2010–11 FA Cup|2010–11]] *[[FA Community Shield]]: [[2012 FA Community Shield|2012]] ===Kombëtarja=== ;Italia<ref name="Soccerway"/> *[[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionati Evropian]]: finalist [[UEFA Euro 2012|2012]] *[[FIFA Kupa e Konfederatave]]: vendi i tretë [[FIFA Kupa e Konfederatave 2013|2013]]<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/confederationscup/teams/team=43954/|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626073952/http://www.fifa.com/confederationscup/teams/team%3D43954/|url-status=dead|archive-date=26 qershor 2009|title=FIFA Confederations Cup Brazil 2013: Italy|publisher=FIFA|language=en|access-date=27 janar 2015}}</ref> ===Personale=== *[[Çmimi Golden Boy]]: 2010<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/dec/21/mario-balotelli-wilshere-fabregas-rooney|title=Mario Balotelli wins award – then has a dig at Wilshere, Fábregas and Rooney|newspaper=The Guardian|language=en|date=21 dhjetor 2010|access-date=27 janar 2015|author=Katy Murrells}}</ref> *Ekipi i Turnamentit i [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionatit Evropian]]: [[UEFA Euro 2012|2012]]<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.org/mediaservices/mediareleases/newsid=1838241.html|title=UEFA EURO 2012 Team of the Tournament|publisher=UEFA|language=en|date=2 korrik 2012|access-date=27 janar 2015}}</ref> *[[Ekipi i Sezonit i Serie A]]: 2012–13<ref>{{cite web|url=http://www.zerozero.pt/noticia.php?id=132170|title=Pirlo e Conte distinguidos em Itália|language=pt|publisher=zerozero|date=28 janar 2014|access-date=27 janar 2015|author=Cláudia Martins}}</ref> *[[FIFPro World XI]] ekipi i katërt: 2013<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/fifpro-announces-reserve-teams-of-the-year-but-luis-suarez-and-arjen-robben-wont-be-laughing-while-9062047.html#gallery|title=FifPro announces reserve Teams of the Year – but Luis Suarez and Arjen Robben won't be laughing while Iker Casillas is somehow named the second best goalkeeper of 2013|publisher=The Independent|language=en|date=15 janar 2014|access-date=1 tetor 2017}}</ref> *Lojtari i Muajit i [[Ligue 1]]: mars 2019<ref>{{cite web|url=http://www.unfp.org/2019/04/mario-balotelli-joueur-du-mois-de-mars/|title=MARIO BALOTELLI, JOUEUR DU MOIS DE MARS !|language=fr|publisher=UNFP|date=15 prill 2019|access-date=15 prill 2019}}</ref> == Referime == {{reflist|3}} == Lidhje të jashtme == {{Commons}} *[http://www.mariobalotelli.it/ Uebfaqja zyrtare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071022123136/http://www.mariobalotelli.it/ |date=22 tetor 2007 }} *[https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=48766 Mario Balotelli] te Soccerbase *[https://aic.football.it/scheda/16780/balotelli-barwuah-mario.htm Mario Balotelli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211020192255/https://aic.football.it/scheda/16780/balotelli-barwuah-mario.htm |date=20 tetor 2021 }} te aic.football.it *[https://www.tuttocalciatori.net/Balotelli_Barwuah_Mario Mario Balotelli] te TuttoCalciatori.net *[https://www.transfermarkt.us/mario-balotelli/profil/spieler/45146 Mario Balotelli]{{Lidhje e vdekur}} te Transfermarkt.de {{UEFA Euro 2012 Skuadra e Turnamentit}} {{DEFAULTSORT:Balotelli, Mario}} [[Kategoria:Lindje 1990]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë italianë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren italiane]] [[Kategoria:Futbollistë në A.C. Lumezzane]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Manchester City F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në A.C. Milan]] [[Kategoria:Futbollistë në Liverpool F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në OGC Nice]] [[Kategoria:Futbollistë në Olympique de Marseille]] [[Kategoria:Futbollistë në Brescia Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në A.C. Monza]] [[Kategoria:Futbollistë në Adana Demirspor]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Sion]] [[Kategoria:Futbollistë në Genoa C.F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie B]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në Ligue 1]] [[Kategoria:Futbollistë në Süper Lig]] [[Kategoria:Futbollistë në Super Liga Zvicerane]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2012]] [[Kategoria:Futbollistë në 2014 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Kampionëve]] qlfhrye49lpoo90zwobr1wr2nu9hrh3 1 91186 2996153 2873796 2026-06-12T09:06:18Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996153 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} * Neutraliteti i këtij artikulli ose seksioni nuk është t'i vihet sigla si i dyshimtë përshkak të jo neutralitetit, sepse janë vjel shumica e të dhënave të dokumentuar publike të deritashme. * (Autori: Koka11)--[[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] 21 Korrik 2010 09:44 (CEST)<nowiki>Koka|</nowiki>> * Jeni të lutur të shikoni prapë faqen e diskutimit dhe, jeni të lutur të ndihmoni këtë artikull duke korrigjuar informacionet nëse ka nevojë...[[Përdoruesi:Koka11]]-- 13 janar 2013 12:59 (CET) * Ju lutem , nuk eshte e vertete se eshte plagos Hem Haziri ne betejen e Myqybabes, por Ahmet Haziri, kusheri i hetemit. Hetem Haziri ka ra deshmore ne tjeter beteje ne Presheve, bile as nuk ka qene i varrosur ne Llovce, por ne Kmetoc.Viteve te fundit eshte rivarrosur ne Llovce. Ju lutem keni kujdes mos jepni informacione te pa verifikuara. --[[Përdoruesi:Planeti|Planeti]] ([[Përdoruesi diskutim:Planeti|diskutimet]]) 9 mars 2015 18:27 (CET) :: '''1)'''Së pari, ky artikull duhet të ketë disa stampa mirëmbajtje: Të hulumtimit vetjak <nowiki>{{hulumtim vetjak}}</nowiki>, Të mungesës së neutralitetit <nowiki>{{pov}}</nowiki>, Të refrencave të pamjaftueshme <nowiki>{{pa referenca}}</nowiki>. '''2)'''Së dyti, nga artikulli duhen larguar menjëherë shprehjet pa referenca sidomos kur bëhet fjalë për persona realë. '''3)'''Së treti, nëse wikipediani që po punon mbi artikull nuk vepron për ta rikthyer atë në një gjendje adeguate dhe që i përmbush minimalisht standardet e paraqitjes nuk duhet të ndëryhjë me veprimet e vikipedianë ve të tjerë. Nëse ndodh edhe njëherë që largohen stampat e mirëmbajtjes, unë do të hap diskutim për largimin e privilegjeve për wikipedianët përkatës (dhe madje do ta këshilloja [[Përdoruesi:Planeti|Planetin]] që të ushtronte funksionet e veta si administrator pa pendesën më të vogël.)--[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<span style="background-color:olive"> '''Mr. Pseudo''' </span>]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo |'''diskuto''']] 9 mars 2015 20:13 (CET) * Verejta se perdoruesi [[Perdoruesi:Rrjedha |Rrjedha]] , ka redaktu pa permiresuar at qka ka shkru ma pare, Une ia terheqi verejtjen, nese nuk redakton sipas rregullave te Wikipedise , artikullin ne fjale do ta vendosi nen mbikqzrje te administratoreve. Ju lutem per vemendje.--[[Përdoruesi:Planeti|Planeti]] ([[Përdoruesi diskutim:Planeti|diskutimet]]) 10 mars 2015 00:01 (CET) *--Rrjedha ~ Biser 10 mars 2015 14:04 (CET) Ahmet dhe Hetem Haziri familjar të familjes Haziri nga Llovca kane te perbashket mes renieve tre muaj dhe vendin e renies te cilat gjate redaktimit jane dalur sebashku pershkak se jane nderuar me mirenjohje presidenciale te Rep.Kosoves dhe Rep. Shqiperise .... qe jane redaktuar me nje reference te perbashket,.. ky artikull është referencial nga te dhenat e publikuar pas viteve të '90-ta,.. artikuj te ketyre ngjarjeve mund te unifikohen në një artikull kryesor duke bashkpunuar.... * Nuk do të lejoj me luajt me nervat tona, dhe të miat. Ahmet Haziri nuk është dekoruar, mos shit kopalla , nuk jem aq naiv , që qka do të thuash ti ta marrim si të saktë . Të dhanuna ve tua , nuk iu besohet. këtë duhet ta kesh të kjartë. Dhe të lutem duhesh të ndryshosh , nëse mendon me kontribu në projektin e përbashkët të Wikipedisë. kuptoje se është projekt i përbashkët.--[[Përdoruesi:Planeti|Planeti]] ([[Përdoruesi diskutim:Planeti|diskutimet]]) 10 mars 2015 18:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996152 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305045912/http://www.2lonline.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4094:kush-ishte-komandant-kryesor-i-forcave-vullnetare-ne-luften-e-rainces&catid=102:opinion&Itemid=611 për lidhjen http://www.2lonline.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4094:kush-ishte-komandant-kryesor-i-forcave-vullnetare-ne-luften-e-rainces&catid=102:opinion&Itemid=611. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 11:06 (CEST) rubdulod443knp4jbfxwrs61xuajmpf 0 92105 2996027 2853387 2026-06-11T16:47:11Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Sociologë]] te [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2996027 wikitext text/x-wiki {{Pp}} '''Fatmir Salihu''' është sociolog dhe politikan i mirënjohur kosovar. Aktivitetet politike i filloj që në moshën e re duke u kyqur në Forumin Rinor të Lidhjes Demokratike, dega në Podujevë. [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] jyn555c543bzd8imnsmhncmo94qz283 1 97980 2996114 2984927 2026-06-12T04:17:01Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:KF Tirana/Arkivi 1]] 2996114 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:KF Tirana/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{Projekti Futbolli}} clknlqtarhhr3d5op7z1n6nzo1bmws3 0 102251 2996025 2898859 2026-06-11T16:47:11Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Sociologë]] te [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2996025 wikitext text/x-wiki {{joref}} '''Ibrahim Berisha''' (1955) është profesor i sociologjisë në Universitetin e Prishtinës, shkrimtar, gazetar dhe ish-politikan. Është shqiptar nga Kosova. Gjatë viteve 1999-2000 ishte një nga shkrimtarët bursist të Parlamentit Botëror të Shkrimtarëve në Strasburg, Francë. Libri i tij Vdekja e Kolonisë i botuar në vitin 2016 konsiderohet një ndër librat kyç në fushën e studimeve të kolonializmit të Kosovës nga Serbia gjatë shekullit XX. Libri u botua në gjuhën angleze nga shtëpia botuese ''Jalifat Publishing'' në Shtetet e Bashkuara të Amerikës (SHBA) me emrin ''Death of Colony'' në vitin 2019. Në vitin 2017 intervista e Ibrahim Berishës "Trashëgimia e Kolonializmit në Kosovë" u botua në revistën prestigjoze ''Global Dialogue'' në kuadër të ''International Sociological Association (ISA),'' me ç'rast u përkthye në 17 gjuhë. Aktualisht është kryetar i bordit të ''Kosova Pen Center''. == Karriera Akademike == Studioi për sociologji në Universitetin e Prishtinës dhe në Univeristetin e Zagrebit dhe titullin Doktor i Shkencave e fitoi në Universitetin e Prishtinës. Ligjëron si Profesor në Fakultetin Filozofik në Universitetin e Prishtinës, Katedra e Sociologjisë. Fushat e interesit hulumtues kanë të bëjnë me komunikimin masiv, trashëgiminë e kolonializmit dhe nënsistemet kulturore në shoqëritë postkomuniste. Libri i tij "Vdekja e Kolonisë" ofron një analizë sociologjike karshi politikave represive demografike, politike dhe kulturore që targetonin qytetarët shqiptarë të Kosovës. Në vitin 2009 ishte fitues i "Çmimit letrar për librin më të mirë për kritikë dhe eseistikë" nga Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit (MKRS) të Republikës së Kosovës me librin "Konvergjenca Intelektuale". == Karriera Gazetareske dhe Intelektuale == Nga viti 1978-1999 ishte gazetar dhe redaktor për kulturë në të përditshmen ''[[Rilindja (gazetë)|Rilindja]]''. Punoi si gazetar dhe redaktor i kulturës në gazeta të kohës, si ''[[Rilindja]]'', Bujku, Fjala, Ekskluzive etj. Gjatë viteve 1970 dhe 1980 shkrimet dhe paraqitjet e tij mediale kryesisht përqëndroheshin në fushat e letërsisë dhe artit, arsimit dhe kulturës. Në vitet 1990, ndërkaq, analizat e tij preknin marrëdhëniet ndërkombëtare dhe pozicionin ndërkombëtar të Kosovës karshi zhvillimeve gjeopolitike. Në vitin 1991 në një analizë në revistën Fjala (numër 15) me titullin "Pse Shqiptarët heshtin" Berisha avokoi për një filozofi politike "të shqiptarëve për zgjidhjen e problemit të Kosovës, dhe të çështjes së shqiptarëve me mjete demokratike dhe në kuadër të proceseve integruese në Evropë" duke shtuar se kjo "është filozofi e përkrahur dhe pranuar nga pjesa dërrmuese e Evropës, nga Amerika dhe shtete në kontinente të tjera". Duke ideuar dhe mbajtur një pozicion të hershëm, të qartë dhe konsistent, Ibrahim Berisha paraqet një ndër ideologët kryesorë të viteve 1990, duke avokuar për sistemin demokratik, orientimin properëndimor, qëllimin strategjik të shtetësisë së plotë, dhe synimin e integrimit multilateral euroatlantik në BE dhe NATO si zgjidhje afatgjatë e arkitekturës së sigurisë. == Karriera Politike == Në vitin 1989 ishte një ndër themeluesit e [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike të Kosovës]]. Ishte anëtar i kryesisë së parë dhe të dytë të LDK. Ibrahim Berisha themeloi dhe ishte udhëheqësi i parë i Qendrës për Informim të Kosovës (QIK). Si institucion informues në kuadër të shtetit paralel të Kosovës QIK luajti një rol qenësor në shpalosjen e represionit dhe shkeljes së të drejtave të shqiptarëve, para mediumeve dhe audiencave të huaja. == Letërsia == Ka botuar libra në poezi dhe prozë. Njihet si një ndër autorët më origjinal dhe cilësor të tregimit të shkurtër në Kosovë. Motivet e poezisë së tij ndërlidhen me marrëdhëniet ndërnjerëzore, ndjenjat e brendshme dhe raportin e njeriut me natyrën dhe atdheun. Debutin e kishte me librin poetik "Gur që nuk prekesh" në vitin 1982, ndërsa librin e parë me tregime "Fryma e shiut" e botoi në vitin 1983. Në vitin 2000 fitoi çmimin "Naim Frashëri" libri më i mirë në prozë me veprën "Gruaja e vetmisë" në Tetovë, Maqedoni e Veriut. Në vitin 2021 PEN Qendra e Shqipërisë dhe PEN Qendra e Kosovës e shpallën fitues të çmimit të përbashkët letrar PEN për veprën me tregime “Aroma e qiellit”. Poezia dhe proza e tij janë botuar në disa gjuhë, duke përfshirë gjuhën gjermane, angleze, frënge, rumune, sllovene, boshnjake, maqedone dhe turke. Është i martuar dhe jeton bashkë me familjen në Prishtinë.{{DEFAULTSORT:Berisha, Ibrahim}} [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Shkrimtarë kosovarë]] [[Kategoria:Poetë shqiptarë]] oq5iyfejyhggtrq8gjgnl3lw4taw0pa 10 116840 2996016 1089649 2026-06-11T16:34:35Z Edukatori 112234 2996016 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Profesionet |title = [[Profesioni|Profesione]] |image = |list1 = [[Aktuari]] {{•}} [[Analist financiar|Analistët financiar]] {{•}} [[Arkeologu]] {{•}} [[Arkitekti]] {{•}} [[Avokati]] {{•}} [[Dentisti]] {{•}} [[Farmacisti]] {{•}} [[Filozofi]] {{•}} [[Gazetari]] {{•}} [[Infermieri]] {{•}} [[Inxhinieri]] {{•}} [[Juristi]] {{•}} [[Kirurgu]] {{•}} [[Kontabilisti]] {{•}} [[Kuzhinieri]] {{•}} [[Mjeku]] {{•}} [[Optometristi]] {{•}} [[Përkthyesi]] {{•}} [[Piloti]] {{•}} [[Profesori]] {{•}} [[Psikologu]] {{•}} [[Pedagogu]] {{•}} [[Shkencëtari]] {{•}} [[Veterineri]] }} lbf5fe0j3s1jq9z2rm6lpv836xxu8au 0 121426 2996194 2974031 2026-06-12T11:54:21Z HaphazardBinBag 188985 en: Fixed red link - sp: Lidhja e kuqe e rregulluar 2996194 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Stamp of Albania - 1953 - Colnect 269166 - Sugar Factory Maliq.jpeg|parapamje|Kombinati i sheqerit (1953)]] '''Kombinati i sheqerit në [[Maliqi|Maliq]]''' ishte ndërmarrja e parë e madhe e ish-industrisë ushqimore shqiptare dhe një nga veprat e mëdha të [[Plani i parë 5-vjeçar|planit të parë 5-vjeçar]]. U ngrit më 1951 dhe përfshinte fabrikën e [[sheqer]]it pluhur, atë të tharjes së bërsive, termocentralin dhe ofiçinën mekanike. Më 1960 u bë rikonstruksioni i parë duke rritur aftësinë prodhuese të sheqerit 30%, atë të tharjes së bërsive 50% dhe të TEC 50%. Njëkohësisht u ngritën fabrika e alkoolit, ajo e majasë së bukës dhe e gazit karbonik ushqimor. Më 1967 Kombinatit të Sheqerit iu shtua edhe fabrika e nishestesë dhe e glukozës. Më 1979 u bë përsëri një rikonstruksion i fabrikës së sheqerit, duke rritur aftësinë përpunuese ditore 3,7 herë në krahasim me atë të vitin 1951. [[Kategoria:Ekonomia e Shqipërisë]] [[Kategoria:Industria ushqimore]] [[Kategoria:Maliq]] 3uimr8htcg5zjzu4i3i0ljg4010y7l8 0 147086 2996064 2984996 2026-06-11T21:20:32Z ~2026-34629-25 189057 2996064 wikitext text/x-wiki ''Ky artikull merret me '''Komunën e Prishtinës.''' Për qytetin e [[Prishtina|Prishtinës]] ose [[Rajoni i Prishtinës|Rajonin e Prishtinës]] shiko në faqen përkatëse.'' {{Infobox settlement | name = Komuna e Prishtinës <br> Municipality of Prishtina | native_name = Град Приштина | settlement_type = [[Komunat e Kosovës|Komunë]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1 | total_width = 260 | align = center | caption_align = center | image1 = Komuna-e-prishtines.jpg | caption1 = Ndërtesa e Komunës së Prishtinës }} | image_caption = | image_flag = Flag of Pristina.png | flag_alt = Flag of Pristina | image_seal = [[File:Stema e Komunës Prishtinë.svg|50px|center]] | seal_alt = Seal of Pristina | image_map = Komuna_e_Prishtinës_në_Hartën_e_Kosovës.svg | map_caption = Harta e Kosovës me Prishtinën të ndriçuar | coordinates = | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = {{flag|Kosovë}} | subdivision_type1 = [[Rajonet e Kosovës|Rajonet]] | subdivision_name1 = [[Rajoni i Prishtinës|Prishtina]] | subdivision_type2 = Kryeqyteti | subdivision_name2 = [[Prishtina]] | established_title = | established_date = | government_type = | leader_party = [[Lidhja Demokratike e Kosovës|LDK]] | leader_title = Kryetar komune | leader_name = [[Përparim Rama]] | leader_title1 = | leader_name1 = | area_total_km2 = 523.13 | population_as_of = 2011 | population_blank1_title = Komuna | population_blank1 = 198,897 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 10000 | area_code_type = Prefiksi telefonik | area_code = +383 (0)38 | blank_name = [[Targat e automjeteve të Kosovës|Kodi Targave]] | blank_info = 01 | website = {{URL|https://kk.rks-gov.net/prishtine/|kk.rks-gov.net/prishtine}} }} '''Komuna e Prishtinës''' ([[Gjuha serbe|serbisht]] Град Приштина - ''Grad Priština'') është komuna më e madhe në Kosovë duke qenë se [[Prishtina]] është kryeqendra dhe qyteti më i madh i Republikës së Kosovës. Qyteti është selia e komunës dhe kryeqendra e [[Rajoni i Prishtinës|Rajonit (Qarkut) të Prishtinës]]. == Përmbledhje == Komuna e Prishtinës është një nga qendrat më të rëndësishme urbane dhe administrative në Kosovë, duke përfshirë kryeqytetin dhe një numër të madh vendbanimesh përreth. Ajo ka një sipërfaqe të konsiderueshme dhe një popullsi që rritet vazhdimisht, duke e bërë një nga zonat më të dendura të vendit. Brenda kufijve të saj gjenden institucionet kryesore shtetërore, universitare dhe kulturore, që e bëjnë Prishtinën jo vetëm qendër politike, por edhe një hapësirë ku përqendrohen aktivitetet arsimore, shkencore dhe artistike. Komuna është e njohur për zhvillimin e shpejtë urban, i cili ka sjellë sfida të dukshme në menaxhimin e infrastrukturës, transportit publik, mbrojtjes së mjedisit dhe ruajtjes së trashëgimisë kulturore. Përveç rolit të saj administrativ, Prishtina është një qendër e gjallë e jetës sociale, ku zhvillohen festivale ndërkombëtare, ekspozita, koncerte dhe ngjarje sportive, duke e bërë një pikë takimi për komunitete të ndryshme. Komuna ka një rëndësi të veçantë edhe në aspektin ekonomik, pasi është një nyje tregtare dhe financiare ku operojnë kompani vendore dhe ndërkombëtare, duke e lidhur Kosovën me rrjetet më të gjera rajonale dhe globale. Në të njëjtën kohë, ajo mbetet një hapësirë ku bashkëjetojnë tradita dhe moderniteti, duke reflektuar dinamizmin e shoqërisë kosovare. == Historia == {{Kryesor|Historia e Prishtinës}} Historia e Komunës së Prishtinës lidhet ngushtë me zhvillimet e kryeqytetit, i cili ka qenë një qendër e rëndësishme që nga periudha antike. Në territorin e saj gjenden gjurmë të vendbanimeve ilire dhe romake, si dhe mbetje të qytetit të lashtë Ulpiana, që dëshmojnë për rolin e hershëm të kësaj zone si nyje ekonomike dhe kulturore. Gjatë mesjetës, Prishtina u shndërrua në një qendër tregtare të njohur, ku zhvillohej panairi i madh i Prishtinës, i cili tërhiqte tregtarë nga rajoni dhe më gjerë. Në periudhën osmane, qyteti u konsolidua si një qendër administrative dhe fetare, duke u pasuruar me xhami, hamame dhe objekte të tjera karakteristike të arkitekturës së kohës. Në shekullin XX, Prishtina mori një rol të veçantë si qendër arsimore dhe kulturore, veçanërisht pas themelimit të Universitetit të Prishtinës në vitin 1970, që u bë një pikë referimi për zhvillimin e arsimit të lartë në gjuhën shqipe. Pas viteve ’90 dhe periudhës së konfliktit, komuna u bë qendra kryesore e organizimit politik dhe administrativ të Kosovës, duke u shndërruar në kryeqytetin e saj de facto dhe më pas de jure. Sot, historia e saj pasqyron një rrugëtim të gjatë nga qytet i lashtë në metropol modern, duke mbartur elemente të trashëgimisë kulturore dhe historike që e bëjnë një hapësirë me identitet të veçantë. == Demografia == Komuna e Prishtinës është njësia më e populluar në Kosovë dhe përfshin kryeqytetin bashkë me zonat përreth. Sipas të dhënave të fundit të Agjencisë së Statistikave të Kosovës nga regjistrimi i vitit 2024, komuna ka mbi gjysmë milioni banorë, duke e bërë një nga qendrat më të dendura të vendit. Popullsia është e shpërndarë kryesisht në zonën urbane të Prishtinës, ku dendësia arrin mbi 240 banorë për kilometër katror, ndërsa në zonat periferike dendësia është dukshëm më e ulët, rreth 120 banorë për kilometër katror. Komuna (bashkia) e Prishtinës ka një popullsi prej 233.105 banorësh sipas regjistrimit të popullsisë të vitit 2012 dhe vlerësimeve të vitit 2014. {|class="wikitable sortable" |- ! Rënditja ! Emri ! Nr.i banorëve ! Meshkuj ! Femra ! Shqiptar ! Serb ! Turq ! Boshnjak ! Rom ! Ashkali ! Goran ! Të tjerë. |- | Gjithsej |Zona Urbane | 164,296 | 81,734 | 82,562 | 160,708 | 96 | 2,095 | 390 | 39 | 557 | 1 | 334 |- | Gjithsej |Zona Rurale | 34,601 | 17,627 | 16,974 | 34,142 | 334 | 61 | 10 | 17 | 0 | 6 | 31 |- | Gjithsej |'''Komuna e Prishtinës''' | 198,897 | 99,361 | 99,536 | 194,850 | 430 | 2156 | 400 | 56 | 557 | 7 | 365 |- |} === Vendbanimet === Komuna e Prishtinës përbëhet nga 43 vendbanime mes tyre qyteti kryesor i [[Kosovës]] [[Prishtina]]. Vendbanimet e Komunës së Prishtinës janë: {|class="wikitable sortable" |- ! Rënditja ! Emri ! Nr.i banorëve ! Meshkuj ! Femra ! Shqiptar ! Serb ! Turq ! Boshnjak ! Rom ! Ashkali ! Goran ! Të tjerë. |- |1 |[[Prishtina]] | 145,680 | 72,037 | 73,112 | 141,307 | 92 | 2,052 | 366 | 39 | 557 | 1 | 204 |- |2 |[[Matiçan]] | 13,876 | 6,990 | 6,864 | 13,782 | 3 | 42 | 21 | 0 | 0 | 0 | 1 |- |3 |[[Hajvali]] | 7,391 | 3,786 | 3,605 | 7,339 | 6 | 25 | 3 | 0 | 0 | 0 | 16 |- |4 |[[Çagllavicë]] | 4,233 | 2,172 | 2,061 | 4,166 | 41 | 35 | 2 | 17 | 0 | 0 | 5 |- |5 |[[Kolovicë]] | 2,545 | 1,315 | 1,230 | 2,537 | 1 | 2 | 2 | 0 | 1 | 0 | 2 |- |6 |[[Bardhosh]] | 2,229 | 1,115 | 1,114 | 2,227 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 |- |7 |[[Barilevë]] | 2,212 | 1,088 | 1,124 | 2210 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 |- |8 |[[Prugoc]] | 2,168 | 1,088 | 1,080 | 2168 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |9 |[[Sofali]] | 1,767 | 901 | 866 | 1761 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6 |- |10 |[[Bërnicë e Epërme]] | 1,595 | 802 | 793 | 1880 | 11 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 |- |11 |[[Llukar]] | 1,579 | 796 | 783 | 1,579 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |12 |[[Mramor]] | 1,073 | 554 | 519 | 1073 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |13 |[[Vranidoll]] | 1,053 | 533 | 520 | 1053 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |14 |[[Shkabaj]] | 1,035 | 553 | 482 | 1,035 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |15 |[[Makoc]] | 997 | 521 | 476 | 997 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |16 |[[Sinidoll]] | 959 | 491 | 468 | 958 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |17 |[[Busi]] | 814 | 409 | 405 | 814 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |18 |[[Besi]] | 694 | 341 | 353 | 694 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |19 |[[Trudë]] | 694 | 338 | 356 | 694 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |20 |[[Rimanishtë]] | 595 | 296 | 299 | 592 | 0 | 1 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |21 |[[Drenoci (Prishtinë)|Drenoc]] | 590 | 295 | 295 | 590 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |22 |[[Bërnicë e Poshtme]] | 549 | 288 | 261 | 304 | 245 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |23 |[[Keçekollë]] | 484 | 256 | 228 | 484 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |24 |[[Koliq]] | 466 | 254 | 212 | 466 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |25 |[[Grashticë]] | 433 | 212 | 221 | 432 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |26 |[[Marec]] | 432 | 243 | 189 | 432 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |27 |[[Lebana (Prishtinë)|Lebanë]] | 398 | 199 | 199 | 397 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |28 |[[Teneshdoll]] | 359 | 176 | 183 | 359 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |29 |[[Siqeva (Prishtinë)|Siqevë]] | 337 | 189 | 148 | 337 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |30 |[[Sharban]] | 317 | 161 | 156 | 317 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |31 |[[Shashkoc]] | 298 | 161 | 137 | 298 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |32 |[[Slivova (Prishtinë)|Slivovë]] | 257 | 124 | 133 | 229 | 28 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |33 |[[Prapashticë]] | 240 | 133 | 107 | 240 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |34 |[[Zllatari (Prishtinë)|Zllatar]] | 233 | 124 | 109 | 233 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |35 |[[Dragoci (Prishtinë)|Dragoc]] | 178 | 87 | 91 | 176 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |36 |[[Ballabani (Prishtinë)|Ballaban]] | 167 | 86 | 81 | 167 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |37 |[[Zllash]] | 146 | 65 | 81 | 146 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |38 |[[Dabishec]] | 108 | 51 | 57 | 107 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |39 |[[Gllogovicë]] | 74 | 40 | 34 | 74 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |40 |[[Hajkobillë]] | 72 | 38 | 34 | 72 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |41 |[[Nishec]] | 55 | 29 | 26 | 55 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |42 |[[Radashec]] | 29 | 16 | 13 | 29 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |43 |[[Kukavicë]] | 17 | 8 | 9 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- |} == Shih edhe == * [[Prishtina]] * [[Lakrishte]] * [[Rajoni i Prishtinës]] * [[Arbëria (Prishtinë)]] * [[Ulpiana (Prishtinë)]] * [[Kalabria (Prishtinë)]] * [[Dardania (Prishtinë)]] {{Komuna e Prishtinës}} {{Kosovë}} {{SistemishtetrorKSH|Shërbimet}} [[Kategoria:Komuna e Prishtinës]] [[Kategoria:Komuna në Kosovë]] [[Kategoria:Gjeografia e Prishtinës]] [[Kategoria:Politika e Prishtinës]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] gd5tulh5jg0d2jb3qb501s30qj8arp1 0 152074 2996026 2377838 2026-06-11T16:47:11Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Sociologë]] te [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2996026 wikitext text/x-wiki '''Gëzim Alpion''' është doktor i shkencave , pedagog dhe studjues i Sociologjisë nga [[Dibra]], i formuar në [[Kajro]] [[Egjipt]] [[1989]] dhe jeton e punon në Universitetin e Birmingam-it në [[Angli]] pasi kualifikohet PhD në Universitetin e Durham-it në vitin [[1997]]. Sociolog tepër aktiv Dr Alpion njihet për rolin në lobingun e ndërtimit të [[Rruga e Arbërit]] dhe veprën studimore '''[[Nënë Tereza]] shenjtore apo celebritet?''' - Mother Teresa: Saint or Celebrity? [[London]] and [[New York]]: Routledge, [[2007]] == Vepra studimore == *Mother Teresa: Saint or Celebrity? London and New York: Routledge, 2007 (simultaneously published in the UK, the USA and Canada); Indian Edition (in English), [[New Delhi]]: Routledge India, 2008; Italian Edition (in Italian), Rome, [[2008]]. *Encounters with Civilizations: From Alexander the Great to Mother Teresa, Kolkata: Meteor Books, [[2008]]. *Foreigner Complex: Essays about Egypt, Birmingham: University of Birmingham CPS, [[2002]]. == Referime == *[http://www.socscistaff.bham.ac.uk/gezim_alpion socscistaff.bham.ac.uk] *[http://www.timeshighereducation.co.uk/201106.article timeshighereducation.co.uk] == Lidhje të jashtme == *[http://www.birmingham.ac.uk/staff/profiles/government-society/alpion-g%C3%ABzim.aspx birmingham.ac.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020213622/http://www.birmingham.ac.uk/staff/profiles/government-society/alpion-g%C3%ABzim.aspx |date=20 tetor 2014 }} *[https://web.archive.org/web/20160323234015/http://www.gezimalpion.com/ Faqja Zyrtare] *[http://www.goodreads.com/author/show/2726777.Gezim_Alpion] {{DEFAULTSORT:Alpion, Gëzim}} [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] [[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Dibra]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] csjvshsze52162dz8mcffaaog5icgkc 0 152674 2996075 2853541 2026-06-11T23:03:23Z ~2026-34673-05 189075 /* Veprat e Botuara */ 2996075 wikitext text/x-wiki '''Femi Cakolli''' është një pastor, veprimtar dhe studiues i letërsisë nga [[Dardana]]. ==Shenime biografike== Femi Cakolli, u lind më 1 mars 1969, në fshatin Mirash (Krilevë) të komunës së Dardanës (Kamenicës).<ref>Mr. Femi Cakolli: Pamfletet e mia krishtere (Një prezantim praktik i doktrinës protestante), Shtëpia Botuese "Tenda", Prishtinë, 2004, (Shënime për autorin), fq. 159. ISBN 9951-405-17-7</ref> Prej vitit 1986-1989 kryetar i Klubit Letrar "Fan Noli" në Krilevë. Në vitin 1990 ishte pjesëtar i Lëvizjes gjithëpopullore për Pajtimin e Gjaqeve. Prej vitit 1990-1992 themelues dhe kryetar i Shoqërisë Kulturore "Albana" në Dardanë (Kamenicë). Më 1991 nënkryetar i Shoqërisë për Zhdukjen e Analfabetizmit "Motrat Qiriazi" në Dardanë. Në besimin e krishterë u kthye më 15 mars 1992 kur ishte edhe absolvent i studimeve letrare. Më 1994 është ordinuar pastor i Kishës Protestante [[Bashkësia Ungjillore e Mesisë]], Prishtinë, dhe e vazhdon thirrjen e bariut njerëzor. Më 1995 diplomoi në Universitetin e Prishtinës, në degën e Letërsisë Shqipe me temen "Bibla dhe letërsia shqiptare" tek prof. Hasan Mekuli. Ndërmjet viteve 1995-1999 ka qenë vullnetar në Shoqatën e Paraplegjikëve të Kosovës, më vonë HANDIKOS, duke punuar me Halit Ferizin. Në korrik të vitit 1997 themeloi Shtëpinë Botuese "Tenda" dhe vazhdon që të jetë editor i saj. Në shtator 1997 themeloi Revistën Ungjillore "Letra e Gjallë"., dhe vazhdon të jetë kryeredaktor i saj. Nga viti 2001 është bashkëpunëtor i jashtëm i "Media Associations International", Chicago, USA. Më 2002 mbrojti tezën e magjistraturës me titull "Kodi biblik në letërsinë shqiptare" tek mentori prof. dr. Sabri Hamiti. Më 2006 mbrojti tezën e doktoratës me temë "Hiperteksti biblik në letërsinë e Kosovës" tek mentori prof.dr. Sabri Hamiti. Më 2006, 2010, 2011 Pastor Femi Cakolli ishte Kryetar i [[Kisha Protestante Ungjillore e Kosovës|Kishës Protestante Ungjillore të Kosovës]]. Nga viti 2007 nënkryetar i Asociacionit për Zhvillimin e Gallapit "Galabri" dhe redaktor i revistës "Gallapi". Prej vitit 2009-2014 bëri studime teologjike në kuadër të Institutit Biblik për Zhvillimin e Udhëheqësve, në Ames, Iowa, USA. Anëtar i Lidhjes se Shkrimtarëve të Kosovës është prej vitit 2010. Dr. Femi Cakolli është bashkëthemelues i Instituti për Studime Shqiptare dhe Protestante, Tiranë, Shqiperi, nga viti 2014. Drejtor i shenimit te 200 vjetorit te Levizjes Protestante mes shqiptareve (1816-2016) Udheheqes i Rrjetit te Kishave "Dardania" (2016) Drejtor i shenimit te 500 vjetorit te Reformacionit (1517-2017). Themelues i Shoqerise Biblike te Kosoves (2017) Në mars 2018 u zgjodh Kryetar i Kishës Protestante Ungjillore të Kosovës. Organizator i "Darka e Lames" cdo tetor Themelues i Bibliotekes "Konstandin Kristoforidhi" Prishtine Aktualisht është doktorant pranë Institutit amerikan në Ames, Iowa për studime teologjike "Biblical Institute of Leaders Development" & Antioch School. Pastor Cakolli ftohet nëpër konferenca rajonale e ndërkombëtare sikurse edhe i pranishëm në media duke debatuar tema të ndryshme. == Veprat e Botuara == Femi Cakolli deri tani ka botuar mbi 500<ref>[http://kishaprotestante.net/femi-cakolli/ Femi Cakolli - Kisha Protestante Ungjillore e Kosovës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161029033612/http://kishaprotestante.net/femi-cakolli/ |date=29 tetor 2016 }} Vizituar më 14.12.2016.</ref> shkrime të ndryshme publicistike e shkencore brenda dhe jashtë vendit. * Kodi biblik në letërsinë shqiptare (kritikë), 2003 * Pamfletet e mia krishtere (doktrinë), 2004 * Hiperteksti biblik në letërsinë e Kosovës (kritikë), 2006 * Mish fryme (poezi), 2008 * Intervistë me Dr. Skënder Gashin (publicistikë), 2013 * Bibliologjia (manual per studente), 2016 * Kronologjia e Lëvizjes Protestante mes shqiptareve 1816-2016 (histori), 2016 * Letërsibërja I (studime letrare), 2025 * Perëndësia e Krishtit përballë Islamit (apologjetikë polemike), 2026 ==Shih edhe== * facebook: Pastor Femi Cakolli *facebook: Femi Cakolli *[[Kisha Protestante Ungjillore e Kosovës]] *Kisha Protestante "Bashkesia Ungjillore e Mesise", Prishtine *Rrjeti i Kishave "Dardania" (www.dardanianetwork.net) *Instituti per Studime Shqiptare dhe Protestante, Tirane *Shtepia Botuese "Tenda", Prishtine (facebook) *Antioch School, Ames, USA *Lidhja e Shkrimtareve te Kosoves ==Referime== {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1969]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Njerëz nga Dardana]] pzw6fjqjt2tt5lz8f84mv1kmsa31ayv 0 155968 2996008 2947644 2026-06-11T15:48:48Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2996008 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Klodian Xhelilaj | image = | fullname = Klodian Xhelilaj | birth_date = {{birth date and age|df=y|23|11|1988}} | birth_place = [[Vlora|Vlorë]], [[Shqipëria|Shqipëri]] | height = | position = [[Portieri|Portier]] | currentclub = [[KS Flamurtari|Flamurtari Vlorë]] | clubnumber = 1 | youthyears1 = 2000-2007 | youthclubs1 = [[KS Flamurtari|Flamurtari Vlorë]] | years1 = 2007– | clubs1 = [[KS Flamurtari|Flamurtari Vlorë]] | caps1 = 23 | goals1 = 0 | years2 = 2010–2011 | clubs2 = → [[KF Vlora]] (Huazim) | caps2 = 25 | goals2 = 0 | years3 = 2011 | clubs3 = → [[KF Apolonia|Apolonia Fier]] (Huazim) | caps3 = 10 | goals3 = 0 | years4 = 2012 | clubs4 = → [[KF Himara]] (Huazim) | caps4 = 11 | goals4 = 0 | nationalyears1= | nationalteam1= | nationalcaps1= | nationalgoals1 = | pcupdate = 23 dhjetor 2014 | ntupdate = }} '''Klodian Xhelilaj''' (lindur më [[23 nëntor]] [[1988]] në [[Vlora|Vlorë]]) është një futbollist shqiptar i cili luan me klubin shqiptar [[KS Flamurtari|Flamurtari Vlorë]] në [[Kategoria Superiore]] si [[Portieri|portier]]<ref>{{Cite web|url=http://uk.soccerway.com/players/klodjan-xhelilaj/57382/|title=Soccerway|access-date=12 dhjetor 2014|archive-date=11 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141011122311/http://uk.soccerway.com/players/klodjan-xhelilaj/57382/|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2015/clubs/player=250008599/profile/index.html UEFA]</ref> == Trofe == ===Flamurtari=== * [[Kupa e futbollit e Shqipërisë|Kupa e Shqipërisë]] (2): [[Kupa e Shqipërisë 2008-09|2008–09]], 2013–14 * Kupa Birra Norga (1): 2007 * Kupa Pavarësia (1): 2009 * Kupa Mbarëkombëtare (1): 2009 == Referime == <references/> {{Skuadra KS Flamurtari}} {{DEFAULTSORT:Xhelilaj, Klodian}} [[Kategoria:Lindje 1988]] [[Kategoria:Futbollistë nga Vlora]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në KS Flamurtari Vlorë]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Vlora]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Apolonia]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Himara]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Bylis]] [[Kategoria:Futbollistë në Kategoria Superiore]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] 5e3ekljo5agfi7cwly4v4a4v62isqgu 0 156728 2996028 2855312 2026-06-11T16:47:12Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Sociologë]] te [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2996028 wikitext text/x-wiki '''Muharrem Xhafa''' ish-Shef i Sektorit të Edukimit në KQ të PPSH. == Botime == * "Udhëheqësi që bëri epokë" - 2008 * "Kur tradhtohej socializmi" - 2010 * "Kështjellë e antifashizmit shqiptar : Konferenca e Pezës 70 vjet" - 2012 [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] 0zcdb5q33my83zvogrf4g6h93km39ue 0 158074 2996029 2677761 2026-06-11T16:47:12Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Sociologë]] te [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2996029 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Fadil Maloku <!-- include middle initial, if not specified in birth_name --> | image = [[File:Fadilmaloku.jpg|thumb|Image of professor Fadil Maloku]] | alt = Sociolog | përshkrimi = Aktualisht është Kryetar i Shoqatës së Sociologeve të Kosovës (SHSK), | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = 06.04.1958 | birth_place = Besianë | death_date = | death_place = | nationality = Shqiptar | other_names = | occupation = Profesor i Sociologjisë (Universiteti i Prishtinës),Anëtar i Shoqatës së Sociologeve botërorë. | years_active = 42 | known_for = Analiza dhe sinteza sociologjike | religion = Islam }} '''Fadil Maloku''' (i lindur më 6 Prill 1958 në Besianë), është Profesor i Sociologjisë së Globalizimit, Integrimeve dhe Globalizimit, Krimi dhe Devijimi Social, Hyrje në Komunikimin Politik (UP, Departamenti i Gazetarisë), Kultura dhe Politika (niveli master, në Universitetin Shtetëror të Tiranes) në Universitetin “Hasan Prishtina”, të Prishtinës /Departamenti i Sociologjisë/. ==Përvoja e punës == '''Përvoja e punës''': ''(<nowiki>http://filozofiku.uni-pr.edu/Personeli/Personeli-akademik/Prof--dr--</nowiki> Ass--Fadil-Maloku)'' '''2008-2017''', Profesor i Asocuar , Departamenti i Sociologjisë, Fakulteti Filozofik, Universiteti: ”Hasan Prishtina". === Mësimdhënës në lëndët: === * Metodat Hulumtimit Empirik, (bachelor) * Metodat Kuantitative (bachelor) * Sociologji e Globalizimit (bachelor) * Transformimeve Globale, (bachelor) * Krimi dhe Devijimi Social, (bachelor) * Sjelljet Devijante, (bachelor) * Sociologji e Varfërisë, (master) * Sociologji e Familjes, (master) * Integrimet dhe Globalizmi, (master) * Kultura dhe Politika (master – Dep. i Shkencave Sociale '''ne Tirane''') * Hyrje ne komunkimi Politik (doktorature- Dep.Gazetari '''ne Prishtine''') * Metodologji Shkencore (doktorature- Dep.Sociologji '''ne Prishtine''') * Transformimet Globale (doktorature- Dep.Sociologji '''ne Prishtine''') ==== '''Përvojë në Menaxhimin e mbi tridhjetë Projekteve Hulumtuese: (Në Institutin për Demokraci dhe Relacione Etnike /IDERK/ dhe Shoqatën e Sociologëve të Kosovës /SheSKs/2000 – 2016)''' ==== * Opinioni publik Prishtinë -së pas luftës , Promovimi publik është realizimi , 2000/09/06, në Hotel Grand ) . * Cili është mendimi i qytetarëve të Kosovës -së rreth TMK ( UÇK-së, Promovimi Publik realizimi; 09.08.2000, në Hotel Grand ) Fetë vlerat e komuniteteve shqiptare nga Kosova, Promovimi publik është realizimi , ( 2000/10/20 në Hotel Grand ) . * Zgjedhjet lokale në Komunën e Prishtinës , Promovimi publik është realizimi , ( 2000/12/10 ) në Hotel Grand ) . * Zgjedhjet lokale në Komunën e Kosovës, Renovim, Promovimi publik është realizimi ( 26 . 12, 2000 ) në Hotel Grand 2001 . * Çfarë ndodhi 100 ditë -së pas zgjedhjeve lokale në Kosovë?, ( Promovimi publik është realizimi , ( 2001/04/28 , në Hotel Grand. * Rehabilitimi i furnizimeve me ujë dhe kanalizimeve urbane II - WSSII, Promovimi publik është realizimi , ( 2001/05/23 në Hotel Grand ) . * Opinioni kosovar -së në lidhje me udhëheqësit, partitë, mediet dhe marrëdhëniet etnike, Promovimi publik është realizimi , ( 2001/08/21 në Hotel Grand. * Kursi Përgatitja për demokracinë, (Konferencë rajonale, Realizimi Promovimi Publik ; 29.12.2001 ) në Hotel Grand, 2002  Komuna - të drejta dhe ndikimi Juaj, Promovimi publik është realizimi , ( 2002/03/17 ) në Hotel Victory ). * Komuna - të drejta dhe ndikimi Juaj , Promovimi publik është realizimi , ( 11.08/13.09.2002 ). * Komuna - e tua të drejta juaj dhe ndikimi juaj, Promovimi publik është realizim ; ( 2002/11/30 - 2002/10/12 ). * Nevojat e komunikimit ndëretnike në pasluftës e Kosovës, Konferencë rajonale, Promovimi publik është realizimi , (15 - 17 tetor), 2OO3  Gjinia dhe Globalizimi në rajonin e Ballkanit Perëndimor, Konferencë rajonale, Promovimi publik është realizimi , ( 26-27 mars 2003). * Shkolla e tolerancës ndëretnike mes komuniteteve lokale, Promovimi publik është realizimi ; (15 maj deri në 10 Korrik 0,2003 ). * Komuna - të drejta dhe ndikimi Juaj, Vlerësimi, (15 maj deri në 10 Korrik 0,2003 ). * Udhëheqësit e rinj Bashkëpunimi kundër terrorizmit , krimit të organizuar dhe korrupsionit në Ballkanit Perëndimor, ( Konferencë rajonale ) ( Vlerësimi, (10 tetor 2003). * Ndihmë Daneze në Kosovë, shikuar me dioptri të qytetarëve dhe OJQ , Vlerësimi , 17 dhjetor 2003 ). * Opinioni publik në lidhje me zgjedhjet kombëtare të tetor, 2004, Vlerësimi; 22 tetor 2004). * Integrimi i Kosovës në realitetin e ri të Ballkanit Perëndimor, Vlerësimi; 13 qershor, 2004). * Rajoni i Studimit të Kosovës Social-Ekonomik në Qytetin e Prizrenit ( shkarkim URBAN ne rrjetin e ujësjellësit e kanalizimeve ) ( Vlerësimi : shtator 2004). * Strategjia e Partisë politik i animuar - Rasti i zgjedhjeve i Kosovës, Vlerësimi : tetor 2008). * Shkarkimi i Rrjetit Urban të ujësjellësit dhe Kanalizimi , Vlerësimi) 23 shtator, 2009). * Strategjia e Avokaturës votuesve në rastin e Kosovës, Vlerësimi ) 26 . Nëntor 20010-). * Roli i politikanëve dhe sfidat e Kosovës në vitin 2005, Konferencë rajonale, Vlerësimi : dhjetor 2010). * Dialogu para fillimit të bisedimeve për statusin, Konference ndërkombëtare, Vlerësimi : dhjetor 20015). * Pse është decentralizimi i rëndësishëm lokal në Kosovë?, Vlerësimi : 22 December2005 ). * Kredibiliteti i medieve lokale elektronike në Kosovë, ( Vlerësimi : mars 20016)  Kredibiliteti i medieve të shkruara të Kosovës, ( Vlerësimi : qershor 20016). * Besueshmëria e Televizioneve lokale kosovare, ( Vlerësimi : dhjetor 20016) . ===== Përgjegjësitë: ===== * Drejtor ekzekutiv i IDERK-ut (Institutit për Demokraci dhe Relacione Etnike të Kosovës) për 10 vite. * Prorektor në Kolegjin “Victory” 2006/2007 . * Anëtar i Këshillit Redaktues, të Shtëpisë Botuese “Zenith”), * Anëtar Bordi Shkencor i Revistës Sociologjike :”Lente Sociologjike” (Botim i Departamentit te Sociologjisë te Universitetit te Tiranes), Vëllimi III, nr. 1(5) qe nga Janari- Qershori 2013. * Anëtar i Këshillit Botues, të Shoqatës së Intelektualëve”Klubi Demokratik”- Shkup, që publikon Revistën Shkencore, “Vizione”, Nr. 25/2016, Shkup – Skopje, february 2016. * Anëtar i Redaksisë, në Revistën Shkencore, “Vizione”, Nr. 25/2016, Shkup – Skopje, february 2016. * Anëtar i Shoqatës se Sociologeve botërorë (shih linkun: www.sociologistswithoutborders.com) . * Anëtar nderi i Shoqatës së Sociologëve të Shqipërisë (SHSSH-s). * Anëtar i Komisionit Qendror (Shtetërorë) Zgjedhor të Kosovës (KQZ-s) që nga viti 2007-2013. * Kryetar i Shoqatës së Sociologëve të Kosovës (SHSK-s), ne dy mandate. ====== Udhëheqje të kandidatëve në Doktoraturë: ====== '''Dëshmi''': Procesverbali i mbledhjes se gjashte (VI) te Këshillit te Studimeve te Doktoratës te Fakultetit te Filologjisë te Universitetit te Prishtinës “Hasan Prishina”, mbajtur te mërkurën me 7 dhjetor te vitit 2016. '''Mentor''' dhe bartës i dy kandidateve për '''doktorature''', në Departamentin e Gazetarisë (Viti 2015/2016) : '''Gazmend Abrashi dhe Rexhep Suma''') (Shih: Programi Shkenca te komunikimit te Gazetarisë, Vendimi i Këshillit Mësimor te Fakultetit Filologjik: nr.2.16. Rexhep Suma, '''”Mediet Fetare te Kosovës dhe identiteti shqiptar (1970-2016)''' ''Komisioni ne perberje:'' 1. Prof. asoc. dr. Fadil Maloku (Mentor) 2.Prof.dr. Avdullah Hamiti (Kryetar) 3.Prof.dr. Milazim Krasniqi (Anëtar) * Gazmend Abrashi, “Përvojat e komunikimit organizativ, ne organizatat biznisore vendore dhe ato nderkombetare”, ''Komisioni ne përbërje'': 1. Prof. asoc. dr. Fadil Maloku (Mentor), 2. Prof.dr. Milazim Krasniqi (Kryetar) 3. Prof.asoc. Rrahman Pacarizi (Anëtar) * Anëtar Komisioni tek doktoranti Muhamet Jahiri, “Analize kritike e raportimit te gazetave ditore shqipe per trazirat e marsit 2004”, ''Komisioni ne perberje:'' 1. Prof,asoc.Milazim Krasniqi (Mentor) 2. Prof.asoc.dr.Bajram Kosumi (Kryetar) 3. Prof.asoc.dr.Fadil Maloku (Anëtar) * Anëtar Komisioni tek doktoranti Alban Zeneli, “Raporti ndërmjet medieve te reja dhe atyre tradicionale ne Kosove”, ''Komisioni ne përbërje'': 1. Prof,asoc.Milazim Krasniqi (Mentor) 2. Prof.asoc.dr.Bajram Kosumi (Kryetar) 3. Prof.asoc.dr.Fadil Maloku (Anëtar) * Anëtar Komisioni në mbrojtjen e temës se disertacionit te Kandidatit: Muhamed Kajolli, Tema: “Pranvera arabe ne mediet e shkruara shqiptare”. 1.Prof.dr. Bashkim Rama, (Mentor) në Universiteti Ndërkombëtar i Strugës, Fakulteti i Shkencave Politike, 2014. * Anëtar Komisioni ne mbrojtjen e temës se disertacionit te Kandidatit Hajdin Abazit, Tema:”Shqyrtime të racionalizmit në Epistemologji”, Prof.dr. Artan Fuga,(Mentor) në Universiteti Publik të Tiranes, Fakulteti i Shkencave Sociale, në vitin 2012) ====== Aftësi akademike në ligjërim: ====== * Ligjërues në Kolegjin “Victory”, në Departamentin e Shkencave Politike, (niveli: Bachelor dhe Master, Lënda: Metodologjia e Kërkimit Shkencor, dhe Kultura dhe Politika e Diplomacisë globale). * Ligjërues në Universitetin Shtetërorë të Tiranës (për vitin shkollor 2013-2014), në Fakultetin e Shkencave Sociale, Departamenti i Filozofisë, (niveli: Master, Lënda: Kultura dhe Politika). * Ligjërues i lendes: Hyrje ne Komunikimin Politik ne Departamentin e Gazetarisë, për Doktorantët e vitit 2015/2016. * Ligjërues i dy lendeve (Metodologji Shkencore dhe Transformimet Globale) ne Departamenin e Sociologjisë, për Doktorantët e vitit 2016/2017. * Ligjërues i lendes Hyrje ne Komunikimin Politik ne Departamentin e Gazetarisë, per Doktorantet e vitit 2016/2017. ====== Udhëheqje në Master: ====== * Mentor dhe anëtar komisioni në mbi 70 (shtatëdhjetë) tema Masteri në Departamentin e Sociologjisë (Lista dhe dëshmia ne sekretarinë e Fakultetit filozofik). ====== Pjesëmarrje aktive ne konferenca lokale dhe ndërkombëtare: ====== '''Konferencë multidisciplinare''': mbi identitetin dhe imazhin Social, “Identiteti, Imazhi& Kohezioni social në periudhën e Integrimeve dhe globalizmit, Vlorë, 26 – 28 Nëntor 2012. '''Konferencë ndërkombëtare''': International Multidisciplinary conference, “Identity & Social Cohesion in Era of Integration and Globalization”, (On 100 th Anniversary of Albanian Independence), Vlora, 26-28 November, 2012. '''Konferencë ndërkombëtare''': International Scientific Conference “Transition and Society, an interdisciplinary approach”, Tirana, Albanian University, 6th june 2014 Konferencë ndërkombëtare: International Scientific Conference, “ Scientific Challenges for sustainable Development”, held on 19-20 , September – 2014 in Struga, Macedonia '''Konferencë ndërkombëtare''': International Scientific Conference, “Law and values in Contemporary Society” UET Tirana - Albania: 21-22 November 2014. '''Konferencë ndërkombëtare''': ICCMS International Scientific Conference, “Communication and Media Studies”, Universiteti "Hëna e Plotë - BEDËR", Tirana: 26-27 Mars, 2015,<nowiki>http://iccms.beder.edu.al/pages.php?id=10</nowiki>, (The challenges of identity in Western Balkans) . '''Konferencë ndërkombëtare''': ICCMS International Scientific Conference, “Communication and Media Studies”, Kolegji AAB, Universiteti I Tiranes, ESJ, Paris, Prishtinë 29-30 Maj, 2015, Kosovar Perception on regional and global integration. '''Konferencë shkencore''': Tranzicioni dhe shoqëria, një qasje multidisciplinare, Diskursi akademik mbi globalizimin dhe globalizmin, Tirane, Qershor, 2014 Konferencë ndërkombëtare:Forumi Ballkanik i Sociologëve:Ballkani ne mileniumin e ri: Nga Ballkanizmi ne Eutopi, Regionalization of Balkan and transition, Shkup, 20 – 22 Qershor 2014. '''Konferencë ndërkombëtare''' mbi: Edukimin dhe hulumtimet Sociale–sfidat për të ardhmen “Kredibiliteti i medieve në funksion të ndërtimit të demokracisë në Kosovë”, '''(Hulumtimi i dytë''') Shkodër: Maj 2014. '''Konferencë ndërkombëtare''': Regionalization of the Balkans and Transition, (The Balkans Sociological Forum /Third International Conference/, June, 20-22, 2014, Tetovo & Skopje). Konferencë ndërkombëtare: International Scientific Conference: “Social Sciences of the Nowadays – Innovation Research fo Social Sciences, Technology and Development”, Organized By Albanian University and INDTC, Universita degli studi di Urbino”Carlo Bo”, Mediterrean Center of Social and Educational Research, National Taichung University, The Institute for advanced Psychological Trainings at Albanian University, on June 6 2015, The perception of kosovar citizens on Religion. '''Konferencë ndërkombëtare''': Instituti Shqiptar i Mendimit dhe Qytetërimit Islam (AIITC) në bashkëpunim me Institutin Ndërkombëtar të Mendimit Islam (IIIT), në dt. 24 Tetor 2015, takim akademik me temën: Mendimi Islam Bashkëkohor: Zhvillime dhe Perspektiva”. “ Nevoja e “protestantizmit” islam. Organized By Albanian Institute of Islamic Thought and Civilization. '''Konferencë ndërkombëtare''': Mbi “Edukimin, Arsimin dhe Zhvillimin e Qëndrueshëm: E ardhmja që ne jemi duke krijuar, e Organizuar nga: Woodrow Wilson School, dhe ISA (International Sociology Associations), Tetovo – Skopje: 18 – 20 Nëntori2016, Thematic Session 07: Integration and Globalization: '''''The new world order, transition and integration challenges in the Balkans'''''. == Publikimet dhe punimet shkencore == === Publikimet ne Revista vendore dhe sosh ndërkombëtare: === * Cilat janë mundësitë e anëtarsimit të Kosovës në BE?, PAQJA, ,Reviste shkencore nr.14 Janar 2007/Analizë Sociologjike/ Prishtinë. * Does democracy inhabit in Kosovo?/International Review, www.sociologistswithoutborders.org/essayshtml./from 2008. * Cartoons of Prophet Muhammad and the need for an Islamic“protestantism”, /International Review: Sociologistwithoutborders.com. Link:2006/www.sociologistswithoutborders.org/essayshtml./ 2009 * Revista OPTIME, (Botim I Institutit te Kërkimeve Shkencore dhe I Zhvillimit te “Albanian University”. Adresa, Bulevardi Zogu I, tema: “Demokracia është qeverisje e popullit apo qeverisje me popullin”, 118-127. * Simpozium: Këndvështrimi I Intelektualeve te Kosovës për “Lëvizjen Gylen:, Botim i Shtëpisë Botuese “Atmosfera” , Prizren, “Humanizmi dhe filantropizmi injë dijetari globalist”, fq. 54-62. * Simpozium: Domosdoshmëria e Dialogut Ndërfetar e ndërkulturor për Paqen Botërore.“Globalizimi dhe dialogu ndërkulturor” /Analizë Sociologjike e aspekteve të religjioneve monoteiste në kushtet e globalizimit, /28 Maj 2008, Tiranë/. * Globalizimi, çështja e shtetit dhe Kosova, /ALTERNATIVA (ISSN 0353/7110,, , Viti XV, nr. , LUBLANA, Revistë për Kulturë dhe Shkencë 2009. * Globalizmi, globalizimi dhe globaliteti, Revista Kërkimore, MEDIA, Universiteti i Prishtinës, Fakulteti i Filologjisë, Dega e Gazetarisë, Viti: 2011, nr2, 65-8/ . * Dukuri të globalizimit në këndvështrime teorike, Botimi i Departamentit të Sociologjisë, Universiteti i Tiranes, Vëllimi II, Nr.1-2012, fq. 43-67. * Free elections in Kosovo, ACEEEO), (Association of European Election Officials, Viti: 2011, Volume 7, June 2011, fq. 448. * Revista VIZIONE,24/2015 (International magazine for social sciences “Vizione”) , www.visionsmagazine.org, Open Access, Journals, EBSCO 2014), Proquest &Cite Factor, First Published in August 2004, ISSN:1409-8962 – printed form, ISSN: 1857 – 9221 – electronic form. Vizions Magazne is registered at the Agency for Information in the Republic of Macedonia, no.02-482/2: Skopje, July 29, 2004. Socio-political racionale: Fadil Maloku, “Transition and (proto)albanians democracy in the Balkans”, 24/2015. * Revista (e përmuajshme mbarëkombëtare politike, ekonomike dhe kulturore, Viti III, nr. 26, Qershor 2013), “SHENJA”, ISSN1857-7563,”Identiteti, Interesi nacional i Kosovës dhe Globalizimi”, fq. 50. * Revista mujore, fetare, shkencore e kulturore (Dituria Islame), Numër 305, viti 29/ Shkurt 2016/ “Islamofobia ne mediet kosovare,është produkt i një trendi global”, fq. 20-28. * Revista (e përmuajshme mbarëkombëtare politike, ekonomike dhe kulturore, Viti IV, nr. 59, Mars 2016), “SHENJA”, ISSN1857-7563,”Kosovaret duan ta zgjedhin Presidentin si ne Amerike”, fq. 30. * Revista (e përmuajshme mbarëkombëtare politike, ekonomike dhe kulturore, Viti IV, nr. 59, Mars 2016), “SHENJA”, ISSN1857-7563,”Kosovaret duan ta zgjedhin Presidentin si ne Amerike”, fq. 30. Revista (e përmuajshme mbarëkombëtare politike, ekonomike dhe kulturore, Viti IV, nr. 60, Prill 2016), “SHENJA”, ISSN1857-7563,”Shtetësia e reduktuar, sovraniteti i cunguar..”, fq. 39 * Revista (e përmuajshme mbarëkombëtare politike, ekonomike dhe kulturore, Viti IV, nr. 60, Korrik 2017), “SHENJA”, ISSN1857-7563,”Globalizmi, ekstremizmi, terrorizmi dhe islami”, fq. 34. * Revista VIZIONE,24/2016 (International magazine for social sciences “Vizione”) , www.visionsmagazine.org, Open Access, Journals, EBSCO 2014), Proquest & Cite Factor, First Published in August 2004, ISSN:1409-8962 – printed form, ISSN: 1857 – 9221 – electronic form. Vizions Magazne is registered at the Agency for Information in the Republic of Macedonia, no.02-482/2: Skopje, July 29, 2004. UDC: 378.22 (497.115), Fadil Maloku “Where it is going Kosovar education”, 25/2016. * Proceedings, International Interdisciplinary Conference: www.isasociology.org/conferences.php; www.uamd.edu.al; www.wilsonschool.edu.mk: <nowiki>ISBN 978-9928-171-55-9</nowiki>, Tetovo – Skopje: 18 – 20 Nëntori2016, Thematic Session 07: Integration and Globalization: The new world order, transition and integration challenges in the Balkans. === Tekste të botuara: === 1. ''Veç Zoti na shpëtoi'' (ditar eseistike-sociologjik) , Shtëpia Botuese “Gjurmët”, Prishtinë, Viti: 2009, 500 copë, 186 fq. CIP-ISNB- 978-9951-427-32-6. 2. ''Refleksioni sociologjike mbi Islamin'', Shtëpia botuese“Zëri Ynë” Prishtinë, Viti: 2011),, 500 copë,180 fq. ISBN-978 -9951-433-22-8. 3. ''Tekst Universitar: Refleksione Sociologjike mbi shtetësinë dhe raportet ndëretnike'', Shtëpia Botuese, “Zëri Ynë” Promovim publik në UET (Universitetin Evropianë Tiranes, Viti:, 2011, 500 copë 270 fq. ISBN, 978- 9951-433-22-8. (Teksti ne fjalë është futur si literaturë obligative në Universitetin Evropian të Tiranës, për nivelin bachelor dhe atë master, për vitin 2012/2013). 4. ''Tekst Universitar: Refleksione Sociologjike mbi joviolencën dhe zgjedhje''t, Shtëpia Botuese, “Zëri Ynë” Promovim publik në UET (Universitetin Evropianë Tiranes, Viti: 2011, 500, 270 fq. (Teksti ne fjalë është futur si literaturë obligative në Universitetin Evropian të Tiranës, për nivelin bachelor dhe atë master, për vitin 2012/2013). 5. ''Tekst Universitar: Paradigmat Sociologjike të tranzicionit shqiptar'', Shtëpia Botuese, Logos_A, Tekst Universitar. <nowiki>ISBN 978-9989-58-525-8</nowiki>, Copyright@Logos-A, 2014, - 264 faqe; 25 cm.- Biblioteka Lexo. COBISS. MK-ID96048394 (Teksti ne fjalë, është futur si literaturë obligative në Universitetin “Hasan Prishtina, Departamenti i Sociologjisë, për lëndën: Sjellje Deviant dhe Kontrolli Social(niveli bachelor), dhe lenden: Krimi dhe Devijimi (niveli master)Evropian të Tiranës, për nivelin bachelor dhe atë master, për vitin 2012/2013). 6. T''ekst Universitar: Globalizmi, Integrimi dhe identiteti i Kosovës'', Shtëpia Botuese, Logos_A, Tekst Universitar, (në botim) 2017. == Edukimi dhe Trajnimet == === Diplomat: Edukimi, Trajnimet dhe Mësimdhënie: === * '''Studimet PhD''' - Universiteti i Prishtinës /Departamenti i Sociologjisë/ Fakulteti Filozofik (2000 -2003). * '''Studimet MASTER''' – Sveuciliste u Zagreb/ Departament za Sociologiju/ Filozofski Fakultet/ Moduli: Struktura i stratifikacija Jugoslovenskog –Ruskog i Americkog drustva (1984/1986). * '''Studimet BAZIKE (katërvjeçare) -''' Universiteti i Prishtinës/ Departamenti Filozofisociologji) (1984/1986). * '''Trajnim rajonal për pedagogët e Universitetit te Prishtinës:''' Program i Organizuar dhe financuar nga: CEP (Civil Education Programme) 2001/2002. * '''Alumni ne nivel Rajonal në Projektin e perfeksionimit pedagogjik''' - Trajnim rajonal për pedagogët e Universitetit te Prishtinës: Program i Organizuar dhe financuar nga: CEP (''Civil Education Programme'') 2002/2003. ====== Certificate of Participation: në hard copy për pjesëmarrje në Forume shkencore : ====== '''Certificate of Participation''': Demokracia dhe ndryshimet Sociale, mbi vijimin e Shkollës verore te organizuar nga Universiteti Westmenster, Budva: 23 gusht _12 Shtator 1998 Vijues i Programit për menaxhimin e Zgjedhjeve. '''Certificate of Participation''': : Teknikat dhe Perspektivat, Londër, 28 Qershor – 2 korrik 2010 Bridge (Building Resource in Democracy, Governance and Election), Votimi, Regjistrimi, informatat mbi votuesit dhe aktivitetet parazgjedhore, Suhareka, 13- Shtator 2010. '''Certificate of Participation''': Voter Registration, Voter information andPre – election Activities, 13-17 September 2010, Suharekë, Kosovo Certificate of Participation: International Multidisciplinary conference, “Identity & Social Cohesion in Era of Integration and Globalization”, (On 100 th Anniversary of Albanian Independence), Vlora, 26-28 November, 2012. '''Certificate of Participation''': International Scientific Conference “Transition and Society, an interdisciplinary approach”, Tirana, Albanian University, 6th June 2014. '''Certificate of Participation''': International Scientific Conference, “ Scientific Challenges for sustainable Development”, held on 19-20 , September – 2014 in Struga, Macedonia. '''Certificate of Participation''': International Scientific Conference, “Law and values in Contemporary Society” UET Tirana - Albania: 21-22 November 2014. '''Certificate of Participation''': ICCMS International Scientific Conference, “Communication and Media Studies”, Universiteti "Hëna e Plotë - BEDËR", Tirana: 26- 27 Mars, 2015,<nowiki>http://iccms.beder.edu.al/pages.php?id=10,The</nowiki> challenges of identity in Western Balkans. '''Certificate of Participation''': ICCMS International Scientific Conference, “Communication and Media Studies”, Kolegji AAB, Universiteti I Tiranes, ESJ, Paris, Prishtinë 29-30 Maj, 2015, Kosovar Perception on regional and global integration. '''Certificate of Participation''': International Scientific Conference: “Social Sciences of the Nowadays – Innovation Research Social Sciences, Technology and Development”, Organized By Albanian University and INDTC, Universita degli studi di Urbino”Carlo Bo”, Mediterrean Center of Social and Educational Research, National Taichung University, The Institute for advanced Psychological Trainings at Albanian University, on June 6 2015, The perception of kosovar citizens on Religion. '''Certificate of Participation''': International Conference: “Education & Sustainable Development: The future we are creating”, Organized By: Woodrow Wilson School, and ISA (International Sociology Associations), Tetovo – Skopje: 18 – 20 November 2016, Thematic Session 07: Integration and Globalization: The new world order, transition and integration challenges in the Balkans. == Burimet == [[Kategoria:Sociologë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Kosovarë]] a4zbwj7svklogurc5t0cj2xf9z90dbh 0 168506 2996087 2556761 2026-06-12T00:50:22Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996087 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Lapland | native_name = Lappi ([[Gjuha finlandeze|Finlandisht]])<br/>Lappi ([[Samishtja Veriore]])<br/>Laapi ([[Samishtja Inari]])<br/>Lappi ([[Samishtja Skolt]])<br/>Lappland ([[Gjuha suedeze|Suedisht]]) | official_name = Rajoni i Laplandës<br />Lapin maakunta ([[Gjuha finlandeze|Finlandisht]])<br/>Lappi eanangoddi (Northern Sami)([[Samishtja Veriore]])<br/>Laapi eennâmkodde ([[Samishtja Inari]])<br/>Lappi mäddkåʹdd ([[Samishtja Skolt]])<br/>Landskapet Lappland ([[Gjuha suedeze|Suedisht]]) | settlement_type = [[Rajonet e Finlandës|Rajon]] | image_seal = Lapin maakunnan vaakuna.svg | image_map = Lappi in Finland.svg | map_caption = Lapland në hartën e Finlandës | mapsize = 150px | coordinates = {{coord|67|N|026|E|type:adm1st_region:FI|display=inline,title}} | subdivision_type = [[Lista e shteteve sovrane|Vendi]] | subdivision_name = [[Finlanda]] | seat_type = Kryeqyteti | seat = [[Rovaniemi]] | area_total_km2 = 100366 | area_land_km2 = 92667 | area_water_km2 = 7699 | population_total = 177,161 | population_as_of = 2019-12-31 | population_density_km2 = 1.8 | population_density_sq_mi = 4.6 | timezone1 = [[Zona kohore në Evropën Lindore|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Lindore|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | iso_code = FI-10 | website = [http://www.lapinliitto.fi/ lapinliitto.fi] }} '''Lapland''' ([[Gjuha finlandeze|Finlandisht]]: ''Lappi''; [[Samishtja Veriore]]: ''Lappi''; [[Samishtja Inari]]: ''Laapi''; [[Gjuha suedeze|Suedisht]]: ''Lappland''; [[Gjuha latine|Latinisht]]: ''Lapponia'') është rajoni më i madh dhe më verior i [[Finlanda|Finlandës]]. Kufizohet me rajonin e [[Ostrobothnia Veriore|Ostrobothnias Veriore]] në jug, me [[Gjiri i Bothnias|Gjirin e Bothnias]], [[Qarku Norrbotten|Qarkun Norrbotten]] në [[Suedia|Suedi]], [[Troms og Finnmark|Qarkun Troms dhe Finnmark]] në [[Norvegjia|Norvegji]], dhe [[Murmansk Oblast]] dhe [[Karelia|Republikën e Karelia]] në [[Rusia|Rusi]]. Topografia varion nga llumi dhe pyjet e gjera të Jugut deri te prerjet në veri. [[Rrethi Arktik]] përshkon Laplandën, kështu që fenomenet polare si [[dielli i mesnatës]] dhe [[nata polare]] mund të shihen në Lapland.<ref>{{Cite web|title=Land of the Midnight Sun|url=https://www.visitfinland.com/article/land-of-the-midnight-sun/|access-date=2020-06-12|website=VisitFinland.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-12-02|title=Polar Night - The most magical time of the year {{!}} Only in Lapland|url=https://www.lapland.fi/visit/only-in-lapland/polar-night-colors-magical-time/|access-date=2020-06-12|website=House of Lapland|language=en-US|archive-date=10 dhjetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231210101236/https://www.lapland.fi/visit/only-in-lapland/polar-night-colors-magical-time/|url-status=dead}}</ref> Klima e ftohtë dhe dimërore e Laplandës, së bashku me bollëkun e saj relativ të pemëve halore si pisha dhe bredh, do të thotë se ajo është lidhur me [[Krishtlindjet]] në disa vende, veçanërisht në [[Mbretëria e Bashkuar|Mbretërinë e Bashkuar]], dhe pushimet në Lapland janë të zakonshme në fund të vitit. Megjithatë, rajoni ka zhvilluar infrastrukturën e tij për turizmin gjatë gjithë vitit. Për shembull, në periudhën pa borë 2019, turizmi u rrit më shumë se në sezonin e dimrit.<ref>{{Cite web|date=2020-02-17|title=Infographic: 10 facts about tourism in Lapland 2019|url=https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-10-facts-about-tourism-in-lapland-2019/|access-date=2022-04-04|website=House of Lapland|language=en-US|archive-date=22 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122092134/https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-10-facts-about-tourism-in-lapland-2019/|url-status=dead}}</ref> [[Rovaniemi]] është qendra kryesore rajonale e Lapland, dhe [[Aeroporti Rovaniemi]] është aeroporti i tretë më i ngarkuar në Finlandë.<ref>{{Cite web|title=Traffic statistics {{!}} Finavia|url=https://www.finavia.fi/en/about-finavia/about-air-traffic/traffic-statistics/traffic-statistics-year|access-date=2020-06-11|website=www.finavia.fi|language=en}}</ref> Përveç turizmit, sektorë të tjerë të rëndësishëm janë tregtia, prodhimi dhe ndërtimi.<ref>{{Cite web|date=2019-11-19|title=Infographic: Distribution of Lapland's Industry {{!}} Business Lapland|url=https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-distribution-of-laplands-industry/|access-date=2020-06-11|website=House of Lapland|language=en-US|archive-date=8 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308140920/https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-distribution-of-laplands-industry/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Statistics and publications|url=http://www.lappi.fi/lapinliitto/en/statistics|access-date=2020-06-11|website=www.lappi.fi|language=fi}}</ref> Ashtu si Rovaniemi, [[Inari]] është gjithashtu një nga destinacionet më të rëndësishme turistike në Lapland për turizmin e huaj.<ref>[https://www.discoveringfinland.com/finnish-lapland/inari-saariselka/ Tourism Inari – Saariselkä – Utsjoki – Ivalo] - Discovering Finland</ref><ref>[https://www.inari.fi/en/for-travellers-2.html For travellers: Inari-Saariselkä tourism region] - Inari.fi</ref> Lapland ka qenë e lidhur me shtëpinë legjendare të "Polit të Veriut" të [[Babadimri]]t ([[At Krishtlindja]] ose [[Shën Nikolla]]) që nga viti 1927, kur pritësi finlandez i radios [[Markus Rautio]] tha se Babadimri jetonte në [[Korvatunturi]], një mal i rrëzuar në rajon. Më vonë, Rovaniemi vendosi një pretendim si "qyteti i lindjes zyrtare" i Santa dhe zhvilloi atraksionin e fshatit të Babadimrit për të inkurajuar turizmin.<ref>{{cite web|url=https://www.smithsonianmag.com/travel/where-santa-claus-live-hometown-north-pole-180953723/|title=Where Does Santa Live? The North Pole Isn't Always the Answer|first=Natasha|last=Geiling|website=smithsonianmag.com|language=en|access-date=28 mars 2018}}</ref> ==Historia== ==Komunat== {{main|Komunat e Lapland}} {| class="wikitable sortable" style="margin:auto; margin-left:20px;" |+Komunat sipas popullsisë ([[Lista e qyteteve dh qytetzave në Finlandë|qytetet]] të shënuara me shkronja të theksuara.) !class="unsortable"| !Komuna !Popullsia (2014) !Sipërfaqja (km²) !Dendësia (pop. për km²) |- |[[File:Rovaniemi.vaakuna.svg|23px|center]] |'''[[Rovaniemi]]''' |61,568 |8,016.84 |8.02 |- |[[File:Tornio.vaakuna.svg|23px|center]] |'''[[Tornio]]''' |22,333 |1,348.85 |18.84 |- |[[File:Kemi.vaakuna.svg|23px|center]] |'''[[Kemi]]''' |21,939 |747.51 |232.23 |- |[[File:Sodankyla.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Sodankylä]] |8,825 |12,415.48 |0.76 |- |[[File:Keminmaa.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Keminmaa]] |8,474 |647.23 |13.69 |- |[[File:Kemijarvi.vaakuna.svg|23px|center]] |'''[[Kemijärvi]]''' |7,889 |3,930.91 |2.29 |- |[[File:Inari.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Inari, Finland|Inari]] |6,818 |17,333.54 |0.45 |- |[[File:Kittilä.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Kittilä]] |6,469 |8,262.94 |0.79 |- |[[File:Ylitornio.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Ylitornio]] |4,454 |2,212.38 |2.22 |- |[[File:Ranua.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Ranua]] |4,093 |3,694.80 |1.21 |- |[[File:Kolari.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Kolari]] |3,842 |2,617.77 |1.51 |- |[[File:Salla.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Salla]] |3,789 |5,873.08 |0.68 |- |[[File:Pellon vaakuna.svg|23px|center]] |[[Pello]] |3,674 |1,863.68 |2.17 |- |[[File:Posio.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Posio]] |3,636 |3,544.81 |1.20 |- |[[File:Simo.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Simo, Finland|Simo]] |3,299 |2,086.39 |2.34 |- |[[File:Tervola.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Tervola]] |3,238 |1,592.04 |2.12 |- |[[File:Muonio.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Muonio]] |2,375 |2,037.80 |1.25 |- |[[File:Enontekiö.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Enontekiö]] |1,892 |8,391.35 |0.24 |- |[[File:Utsjoki.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Utsjoki]] |1,259 |5,372.01 |0.25 |- |[[File:Savukoski.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Savukoski]] |1,100 |6,495.95 |0.17 |- |[[File:Pelkosenniemi.vaakuna.svg|23px|center]] |[[Pelkosenniemi]] |949 |1,881.57 |0.53 |- ! !Gjithsej !181,815 !100,366.93 !1.97 |} <br> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Lapland, Finland|Lapland_(Finlandë)}} *[https://web.archive.org/web/20060716114829/http://www.lapinliitto.fi/ Këshilli Rajonal i Lapland] – Faqja zyrtare *[http://www.laaninhallitus.fi/lappi Lapland State Provincial Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030403004326/http://www.laaninhallitus.fi/lappi |date=3 prill 2003 }} – Faqja zyrtare *[http://sites.google.com/site/laplandclub/ Lapland Club] *[https://web.archive.org/web/20071212032154/http://www.experiencelapland.tv/ Kemi-Tornio University of Applied Sciences – video portal] – Videos about Lapland experiences and lifestyle. *[http://www.levi-lapland.com/ Levi-Lapland] – Information on Lapland, the ski resorts and the Lapland Super Pass. *[http://www.msfilmfestival.fi/index.php/en/ Midnight Sun Film Festival] {{Rajonet e Finlandës}} [[Kategoria:Lapland (Finlandë)| ]] [[Kategoria:Sápmi]] [[Kategoria:Rajonet e Finlandës]] 67lwl1f71yf9gg1m15cpbxelta3w1rs 0 170002 2996089 2948144 2026-06-12T01:11:38Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996089 wikitext text/x-wiki {{Pa referenca|data=Shtator 2018}} {{Infobox person | name = Charles-Édouard Jeanneret-Gris | image = Le Corbusier (1964).jpg | birth_date = {{birth date|mf=yes|1887|10|6}}, <br> [[La Chaux-de-Fonds]], Zvicër | death_date = {{death date and age|mf=yes|27|8|1965|6|10|1887}}, <br> [[Roquebrune-Cap-Martin]], Francë | nationality = zvicëran, francez | occupation = [[arkitekti|arkitekt]] | notable_works = [[Villa Savoye]], [[Poissy]]<br />[[Villa La Roche]], [[Paris]]<br />[[Unité d'Habitation|Unité d'habitation]], [[Marseille]]<br /> [[Notre Dame du Haut]], Ronchamp<br /> Ndërtesa në [[Chandigarh]], Indi | awards = [[AIA Gold Medal]] (1961) | signature = Le_Corbusier_signature.svg }} '''Charles-Édouard Jeanneret-Gris''', i njohur më mirë si '''Le Corbusier''' (6 tetor, 1887 - 27 gusht, 1965), ishte një arkitekt, dizajner, piktor, planifikues urban, shkrimtar dhe nismëtar i të ashtuquajturës [[Arkitektura moderne|arkitekturë moderne]] me preardhje [[francez]]e dhe [[zviceran]]e. Lindi në [[Zvicra|Zvicër]] dhe ka marrë nënshtetësi [[Franca|franceze]] në vitin 1930. Karriera e tij shtrihet në pesë dekada, me ndërtesat e tij të ndërtuara në të gjithë Evropën, Indi dhe [[Amerika (kontinent)|kontinentet e Amerikës]]. I përkushtuar për të ofruar kushte më të mira jetese për banorët e qyteteve të mbushura me njerëz, Le Corbusier ishte me ndikim në [[Urbanistika|planifikimin urban]] dhe ishte një anëtar themelues i {{Lang|fr|Congrès International d'Architecture Moderne}} (CIAM). Le Corbusier përgatiti masterplanin për qytetin e [[Chandigarh]] në [[India|Indi]] dhe kontribuoi në projekte specifike për disa ndërtesa atje, veçanërisht ndërtesat qeveritare. Më 17 korrik 2016, shtatëmbëdhjetë projekte nga Le Corbusier në shtatë vende u regjistruan në listën e Vendeve të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s si [[Veprat arkitekturore të Le Corbusier|Vepra Arkitekturore e Le Corbusier, një kontribut i jashtëzakonshëm për Lëvizjen Moderne]] .<ref>{{Cite web|title=The Architectural Work of Le Corbusier, an Outstanding Contribution to the Modern Movement|url=https://whc.unesco.org/en/news/1528/|access-date=14 tetor 2016}}</ref> Le Corbusier mbetet një figurë e diskutueshme. Disa nga idetë e tij të planifikimit urban janë kritikuar për indiferencën e tyre ndaj vendeve kulturore para-ekzistuese, shprehjes shoqërore dhe barazisë, dhe lidhjet e tij të supozuara me [[Fashizmi|fashizmin]], [[Jahudofobia|antisemitizmin]], [[Eugjenika|eugjenikën]]<ref>{{Cite book|last=López-Durán|first=Fabiola|url=https://utpress.utexas.edu/books/lopez-duran-eugenics-in-the-garden|title=Eugenics in the Garden Transatlantic Architecture and the Crafting of Modernity By Fabiola López-Durán|date=2018-12-11|publisher=University of Texas Press|isbn=978-1-4773-1495-1|language=en|access-date=3 gusht 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220803171236/https://utpress.utexas.edu/books/lopez-duran-eugenics-in-the-garden|archive-date=3 gusht 2022|url-status=dead}}</ref> dhe diktatorin [[Benito Musolini]] kanë rezultuar në disa grindje të vazhdueshme.<ref>{{Cite web|title=BBC Four – A History of Art in Three Colours, White|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b01lng0m|access-date=2021-05-25|website=BBC|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news|title=The profound anti-Semitism of Le Corbusier|language=en|work=Haaretz|url=https://www.haaretz.com/israel-news/culture/the-profound-anti-semitism-of-le-corbusier-1.5355572|access-date=2021-05-25|archive-date=26 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126091845/https://www.haaretz.com/israel-news/culture/the-profound-anti-semitism-of-le-corbusier-1.5355572|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|last=Donadio|first=Rachel|date=2015-07-12|title=Le Corbusier's Architecture and His Politics Are Revisited|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/design/le-corbusiers-architecture-and-his-politics-are-revisited.html|access-date=2021-05-25|issn=0362-4331}}</ref><ref>Antliff, Mark, "Avant-Garde Fascism: The Mobilization of Myth, Art, and Culture in France, 1909–1939"</ref> ==Jeta== Charles-Édouard Jeanneret lindi më 6 tetor 1887 në [[La Chaux-de-Fonds]], një qytet në [[Kantoni Neuchâtel|kantonin Neuchâtel]] në rajonin [[Romandie]] të [[Zvicra|Zvicrës]] . Paraardhësit e tij përfshinin [[Belgjika|belgë]] me [[Mbiemri patronimik|mbiemrin]] ''Lecorbésier'', i cili frymëzoi [[Pseudonimi|pseudonimin]] ''Le Corbusier'' të cilin ai do ta përfaqonte si i rritur. Babai i tij ishte një artizan që smaltonte kuti dhe orë, dhe nëna e tij ishte mësuese e pianos. Vëllai i tij i madh Alberti ishte një violinist amator. {{Sfn|Journel|2015}} Ai ndoqi një kopsht fëmijësh që përdorte metoda [[Friedrich Fröbel|Frobeliane]] .<ref>Marc Solitaire, Le Corbusier et l'urbain – la rectification du damier froebelien, pp. 93–117.</ref><ref>Actes du colloque La ville et l'urbanisme après Le Corbusier, éditions d'en Haut 1993 – {{ISBN|2-88251-033-0}}.</ref><ref>Marc Solitaire, Le Corbusier entre Raphael et Fröbel, pp. 9–27, Journal d'histoire de l'architecture N°1, Presses universitaires de Grenoble 1988 – {{ISBN|2-7061-0325-6}}.</ref> E vendosur në [[Jura (vargmal)|malet Jura]] 5 kilometra larg kufirit nga [[Franca]], La Chaux-de-Fonds ishte një qytet në lulëzim në zemër të [[Watch Valley|Luginës së Orave]] . Kultura e saj u ndikua nga Loge L'Amitié, një [[lozhë masonike]] që mbështeste idetë morale, sociale dhe filozofike të simbolizuara nga këndi i drejtë (drejtësia) dhe busulla (përpikëri). Le Corbusier më vonë do t'i përshkruante këto si "udhërrëfyesi im, zgjedhja ime" dhe si "ide të nderuara nga koha, të rrënjosura dhe të rrënjosura thellë në intelekt, si hyrje nga një katekizëm".<ref name=":0">{{Cite book|last=Birksted|first=Ian|url=https://mitpress.mit.edu/books/le-corbusier-and-occult|title=Le Corbusier and the Occult|publisher=MIT Press|year=2009|isbn=9780262026482|location=Cambridge, Mass.}}</ref> Ashtu si bashkëkohësit e tij [[Frank Lloyd Wright]] dhe [[Ludwig Mies van der Rohe|Mies van der Rohe]], Le Corbusier nuk kishte trajnim formal si arkitekt. Ai ishte i tërhequr nga artet pamore; në moshën 15 vjeç, ai hyri në shkollën komunale të artit në La-Chaux-de-Fonds, e cila mësoi artet e zbatuara të lidhura me bërjen e orëve. Tre vjet më vonë ai ndoqi kursin e lartë të dekorimit, themeluar nga piktori [[Charles l'Eplattenier|Charles L'Eplattenier]], i cili kishte studiuar në [[Budapesti|Budapest]] dhe Paris. Le Corbusier shkroi më vonë se L'Eplattenier e kishte bërë atë "një njeri të pyllit" dhe e kishte mësuar rreth pikturimit nga natyra. {{Sfn|Journel|2015}} Babai i tij e merrte shpesh në malet përreth qytetit. Ai shkroi më vonë, "ne ishim vazhdimisht në majat e maleve; u mësuam me një horizont të gjerë".<ref>Le Corbusier, ''L'Art décoratif d'aujourdhui'' (1925), p. 198.</ref> Mësuesi i tij i arkitekturës në Shkollën e Arteve ishte arkitekti René Chapallaz, i cili pati një ndikim të madh në planet më të hershme të shtëpive të Le Corbusier. Ai raportoi më vonë se ishte mësuesi i artit L'Eplattenier që e bëri të zgjidhte arkitekturën. “Kam pasur një tmerr të arkitekturës dhe arkitektëve”, ka shkruar ai. "...Isha gjashtëmbëdhjetë vjeç, e pranova vendimin dhe u binda. U transferova në arkitekturë."<ref>Cited by Jean Petit, ''Le Corbusier lui-meme'', Rousseau, Geneva 1970, p. 28.</ref> ==Idetë== ==Kritikat== Në eulogjinë e tij për Le Corbusier në ceremoninë përkujtimore për arkitektin në oborrin e Luvrit më 1 shtator 1965, ministri francez i kulturës [[Andre Malraux|André Malraux]] deklaroi: "Le Corbusier kishte disa rivalë të mëdhenj, por asnjëri prej tyre nuk kishte të njëjtën rëndësi në revolucionin e arkitekturës, sepse asnjë nuk ka duruar fyerje me kaq durim dhe për kaq shumë kohë."<ref>André Malraux, funeral oration for Le Corbusier, 1 September 1965, cited in Journal (2015), p. 3.1</ref> Kritikat e mëvonshme të Le Corbusier-it iu drejtuan ideve të tij mbi planifikimin urban. Në vitin 1998, historiani i arkitekturës [[Witold Rybczynski]] shkroi në revistën ''Time'' : "Ai e quajti atë Ville Radieuse, qyteti rrezatues. Pavarësisht nga titulli poetik, vizioni i tij urban ishte autoritar, jo fleksibël dhe i thjeshtë. Kudo që u provua - në Chandigarh nga vetë Le Corbusier ose në Brasilia nga ndjekësit e tij - dështoi. Standardizimi u vërtetua jonjerëzor dhe çorientues. Hapësirat e hapura ishin jomikpritëse; plani i imponuar në mënyrë burokratike ishte shkatërrues nga ana shoqërore. Në SHBA, qyteti rrezatues mori formën e skemave të gjera të ripërtëritjes urbane dhe projekteve të strehimit publik që dëmtuan fabrikën urbane përtej ndreqjes. Megaprojektet janë duke u çmontuar, pasi superblloqet ua lënë vendin rreshtave të shtëpive përballë rrugëve dhe trotuareve. Qytetet kanë zbuluar se kombinimi, dhe jo ndarja, e aktiviteteve të ndryshme është çelësi drejt suksesit. Kështu është edhe prania e lagjeve të banimit, të vjetra ashtu edhe të reja. Qytetet kanë mësuar se ruajtja e historisë ka më shumë kuptim sesa fillimi nga zero. Ka qenë një mësim i shtrenjtë dhe jo ai që synonte Le Corbusier, por është gjithashtu pjesë e trashëgimisë së tij.<ref>Rybcznski, Witold, ''Time'' magazine, 8 June 1998.</ref> [[:kategoria:Historianë i teknologjisë|Historiani teknologjik]] dhe kritiku i arkitekturës [[Lewis Mumford]] shkroi në ''qytetin e djeshëm të së nesërmes'' se lartësitë ekstravagante të rrokaqiejve të Le Corbusier nuk kishin asnjë arsye për ekzistencë, përveç faktit se ato ishin shndërruar në mundësi teknologjike. Hapësirat e hapura në zonat e tij qendrore nuk kishin asnjë arsye për të ekzistuar, shkruante Mumford, pasi në shkallën që ai imagjinonte, nuk kishte asnjë motiv gjatë ditës së punës për qarkullimin e këmbësorëve në lagjen e zyrave. Duke "bashkuar imazhin utilitar dhe financiar të qytetit rrokaqiell me imazhin romantik të mjedisit organik, Le Corbusier kishte prodhuar një hibrid steril". ==Veprat== ==Lidhje të jashtme== * [http://www.fondationlecorbusier.asso.fr/ Fondation Le Corbusier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100226073221/http://www.fondationlecorbusier.asso.fr/ |date=26 shkurt 2010 }} – Official site * [https://www.artsy.net/artist/le-corbusier Le Corbusier on Artsy.net] [[Kategoria:Arkitektë francezë]] [[Kategoria:Lindje 1887]] [[Kategoria:Vdekje 1965]] [[Kategoria:Artistë zviceranë]] [[Kategoria:Dizajnerë]] [[Kategoria:Urbanistë]] [[Kategoria:Piktorë francezë]] dmb85hlpe2k7gsjalsecupixp0ngk1g 0 175309 2996151 2970523 2026-06-12T09:04:53Z ~2026-34523-27 189092 2996151 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Plisi 002.png|parapamje|180px|Qeleshja gjysmësferike]] [[Skeda:Plisi 001.png|parapamje|180px|Qeleshja e shtypur, e ngjashme me fesin]] [[Skeda:Plisi-vlleh.jpg|parapamje|180x180px|Vllehët duke mbajtur qeleshe]] '''Qeleshja''' apo '''qylahu''' është një kësulë e bardhë prej shajaku, e mbajtur në lashtësi nga popuj të ndryshëm të botës. Në Europë, gjatë 200 viteve të fundit, vetëm shqiptarët e kanë bërë pjesë të traditës, ndërsa në Lindje ka edhe popuj të tjerë që e mbajnë ende. Deri para periudhës komuniste e mbanin pothuajse të gjithë meshkujt e shtresave të varfra, pleq dhe të rinj. Më vonë ajo u hoq nga të rinjtë gjatë jetës së përditshme dhe e mbajtën vetëm mosha e vjetër. Sot përdoret vetëm në festivalet dhe koncertet folklorike, si pjesë e traditës shqiptare, në festat kombëtare, si edhe në evenimente të tjera nacionaliste. Forma e qeleshes mund të jetë gjysmë-vezore, e shtypur ose me një bisht në maje. Zakonisht në formë gjysmë-veze e kanë mbajtur më shumë banorët e zonës së Kosovës, Tropojës, Pukës dhe Malsisë së Madhe, por këta më përpara e shoqëronin me çallmë. Në formë me maje e mbajnë më shumë zona e Gjirokastrës, Përmetit, Vlorës etj. Ndërsa Shqipëria e mesme, Dibra, Mati, Mirdita etj, e kanë më shumë të shtypur. Për qëllime tashmë turistike prodhimi dhe shitja e saj mund të vërehet nëpër pazaret e qyteteve shqiptare, si [[Pazari i Krujës|ai i]] [[Kruja|Krujës]].<ref name="Gloyer20122">{{cite book|author=Gloyer|first=Gillian|url=https://books.google.com/books?id=uCAt8ghUEzAC&pg=PA49|title=Bradt Albania|publisher=Bradt Travel Guides|year=2012|isbn=978-1-84162-387-0|pages=49|language=en|quote=The best place in Albania to shop for souvenirs is Kruja, where all the shops are close together in the bazaar. There are traditional felt-makers, who produce slippers and the felt caps called qeleshe.|accessdate=14 prill 2013}}</ref> Qeleshja gabimisht thërritet edhe "plis", veçanërisht nga shqiptarët e Kosovës dhe Maqedonisë.{{Fact or opinion|date=June 2026}} Me plis në lashtësi nuk njihej vetëm kësula prej shajaku, por çdo lloj materiali që përbëhej me shajak: mbulesat, shtrojat, peliçet, etj. {{Citation needed|date=June 2026}} == Etimologjia == Sipas [[Tahir Dizdari|Dizdarit]] vjen nga turqishtja ''keleş'' "ai që vuan prej qerosllëkut", ku ''kel'' vjen nga persishtja ''kal'' (qeros);<ref name=":02">{{Cite book|last=Dizdari|first=Tahir|title=Fjalori i orientalizmave në gjuhën shqipe|publisher=AIITC|year=2005|location=Tiranë|pages=793-794|language=Sq|author-link=Tahir Dizdari}}</ref> ndërsa [[Vladimir Orël|Oreli]] e sheh të dalur nga fjala shqipe ''lesh''.<ref name="Orel199b">{{cite book|author=Orel|first=Vladimir|url=https://books.google.com/books?id=yJQYAQAAIAAJ&q=albanian+etymological+dictionary|title=Albanian Etymological Dictionary|publisher=Brill Academic Pub|year=1998|isbn=9004110240|pages=219|language=en}}</ref> Ndërsa ''qylahu'' apo ''qylafin'' nga turqishtja ''külah'' "kësulë picigjatë ose me majë" nga persishtja ''koláh.<ref name=":0">{{Cite book|last=Dizdari|first=Tahir|title=Fjalori i orientalizmave në gjuhën shqipe|publisher=AIITC|year=2005|location=Tiranë|pages=818|language=Sq|author-link=Tahir Dizdari}}</ref>'' == Historia == Mendohet se qeleshja (veçanërisht ajo gjysmë-sferike) e ka origjinën në Lindjen e Mesme, dhe veçanërisht në Persinë e lashtë (Irani i sotëm) dhe ka ardhur në Shqipëri e Ballkan gjatë periudhës osmane, nëpërmjet turqve apo tregtarëve iranianë. Ka pasur disa familje tregtarësh nga Irani që janë vendosur në Shqipëri.<ref>{{Cite web|last=Vizion Plus|title=Familja tiranase me origjinë nga Irani|url=https://www.youtube.com/watch?v=VlyeaIlTLl8|archive-url=https://web.archive.org/web/20260117111818/https://www.youtube.com/watch?v=VlyeaIlTLl8|website=youtube|language=sq|access-date=21 gusht 2025|archive-date=17 janar 2026|url-status=dead}}</ref> Elemente të trashëguar nga osmanët, nuk mund të ishte vetëm qeleshja por edhe kafja turke, sofra, çiftelia, feja myslimane, bakllavaja, çaji, hallva, etj. Të gjitha këto janë kthyer në traditë sot ndër shqiptarë. Imazhe antike në piktura dhe bazorelieve me figurën e qeleshes janë gjetur në territoret që i përkisnin Perandorisë Perse (Akamenide). Piktura të ushtarëve të Darit të Madh (522-486 pr.e.s), tregojnë praninë e qeleshes në ato zona.<ref>{{Cite web|last=Grbasic.|first=Zvonimir|date=22 janar 2020|title=Darius the Great|url=https://www.worldhistory.org/image/11764/court-of-darius-the-great/|website=https://www.worldhistory.org/image/11764/court-of-darius-the-great/|language=en}}</ref> Qeleshja, si traditë e lashtë persiane gjendet edhe sot te populli modern i zonës së Lorestanit në Iran<ref>{{Cite web|title=traditional wedding ceremony|url=https://www.tasnimnews.com/en/media/2022/10/23/2792501/traditional-wedding-ceremony-attracts-guests-in-western-iran#photo=14|language=en}}</ref> Qeleshja paraqitet gjithashtu te hebrenjtë në Izrael. Një pikturë e Moisiut e paraqet atë dhe popullin e tij me qeleshe.<ref>{{Cite web|last=James Jacques|first=Joseph Tissot|date=1896-1902|title=Moses Forbids the People to Follow Him|url=https://thejewishmuseum.org/collection/26373-moses-forbids-the-people-to-follow-him|website=https://thejewishmuseum.org/|language=en|access-date=21 gusht 2025|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124010741/https://thejewishmuseum.org/collection/26373-moses-forbids-the-people-to-follow-him|url-status=dead}}</ref> Gjithashtu shihet edhe në fotot e palestinezëve të vitit 1917.<ref>{{Cite web|title=Military tailors, Beersheba, 1917.|url=https://www.loc.gov/resource/ppmsca.13709/?sp=147&fbclid=IwY2xjawIoSxpleHRuA2FlbQIxMAABHZU7HVuTgKX9u-_ZHofHvSW8Qfk9fjNgFU_0ruuP0MHh6BUvXTyr9rzrKA_aem_EIXmB9AoI4MpHCcNMdNWMA|language=en}}</ref> Qeleshja paraqitet në komunitetin mysliman të sektit sufist, Turqi, edhe sot në kohët moderne.<ref>{{Cite web|title=Devran Zikri - Konya {{!}} İDTMAUT {{!}} Tasavvuf, İrfan ve Meydan Meşkleri Bölümü|url=https://www.youtube.com/watch?v=biS1qZXzYJ4|language=tr}}</ref> Në Romën e lashtë qeleshja gjysmë-sferike përdorej nga skllevërit kur fitonin lirinë. Madje një monedhë që përkujton vrasjen e Jul Cesarit (në Idet e Marsit), paraqet dy thika me një kësulë të tillë në mes,<ref>{{Cite web|title=Ides of March coin|url=https://www.colosseocollection.com/blog/2014/6/the-ides-of-march|website=Coloseo collection|language=en}}</ref> që ka kuptimin e çlirimit nga tirania. Qeleshja paraqitet gjithashtu në një statujë të Ertugrul Ghazit, babait të Osmanit, kur ishte fëmijë, i cili thuhet se ka vdekur në vitin 1280.<ref>{{Cite web|title=Tarihte Hayme Ana kimdir? Hayme Ana gerçekte ne zaman ölmüştür?|url=https://www.mynet.com/tarihte-hayme-ana-kimdir-hayme-ana-gercekte-ne-zaman-olmustur-hayma-anahayme-hatun-110103663204|language=tr}}</ref> Në Turqinë e sotme përdoret ende, veçanërisht në zonën e Kurdistanit, te një fis që quhet Barak. Qeleshja paraqitet edhe te vllehët. Shqiptarët deri me shpalljen e pavarësisë në 1912 e mbanin qeleshen po aq masivisht sa edhe fesin turk. Fesi paraqitej më shumë te shtresat e larta dhe intelektualët si Ismail Qemali, Pashko Vasa, etj, ndërsa qeleshja mbahej kryesisht nga shtresat e varfëra. Sipas verifikimeve të pikturave të hershme, qeleshja e bardhë nuk rezulton të ketë qenë aq masive si pjesë tradicionale shqiptare para vitit 1700. Autori Edward Lear me pikturat e tij për shqiptarët e shekullit XIX tregon se shqiptarët nuk mbanin vetëm qeleshe si kësulë tradicionale, por mbanin gjithashtu edhe kësulë të kuqe.<ref>{{Cite web|last=Lear|first=Edward|date=1848|title=Albania in Painting|url=https://albania.al/activity/culture/albanian-trip/|language=en|access-date=1 shkurt 2025|archive-date=30 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250130122208/https://albania.al/activity/culture/albanian-trip/|url-status=dead}}</ref> Kjo lloj kësule e kuqe shfaqet tek të gjithë arvanitasit. Prandaj, mendohet se qeleshja e bardhë është e imponuar nga kultura osmane apo persiane, meqënëse deri vonë shoqërohej me çallmë, që është tipike e kulturës orientale. Arvanitasit nuk paraqiten me qeleshe. Edhe te arbëreshët është çuar më vonë, nëpërmjet lidhjeve që kanë mbajtur me shqiptarët 200 vitet e fundit. Portretet e Skënderbeut gjithashtu nuk paraqiten askund me plis. Madje edhe piktura me "qeleshe" e Lekë Dukagjinit është sajuar nga autori i saj Simon Rrota.<ref>{{Cite web|last=Rrota|first=Simon|date=1936|title=Lekë Dukagjini|url=https://sq.wikipedia.org/wiki/Lek%C3%AB_Dukagjini#/media/Skeda:Lek_dukagjini.jpg|website=wikipedia|language=sq}}</ref> Mendimi i përgjithshëm është që shqiptarët e kanë trashëguar qeleshen nga ilirët,<ref>{{harvnb|Stipčević|1977|p=89|ps=: "It is generally agreed, and rightly so, that the modern Albanian cap originates directly from the similar cap worn by the Illyrians."}}</ref><ref name="Recherches albanologiques: Folklore et ethnologie3">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=a6niAAAAMAAJ|title=Recherches albanologiques: Folklore et ethnologie|publisher=Instituti Albanologijik i Prishtinës|year=1982|page=52|quote=Ne kuadrin e veshjeve me përkime ilire, të dokumentuara gjer më tani hyjnë tirqit, plisi, qeleshja e bardhë gjysmësferike, goxhufi-gëzofi etj|access-date=14 prill 2013}}</ref> megjithëse provat janë shumë të dobëta për këtë. Gjithsesi ky mendim duket i gabuar pasi kemi të dhëna që deri në shekullin 17 shqiptarët mbanin një kësulë që njihej si Capulet (kësula e gjatë).<ref>{{Cite journal|last=Pëllumb Xhufi|first=Fotaq Andrea|title=Studio Albanica|url=Deri në vitet 1600, shqiptarët mbanin një kësulë që te francezët njihej si "Capelet" (kësulë apo kalele e gjatë). [1]|journal=Akademia e Shkencave të Shqipërisë|language=Frengjisht}}</ref> Në piktura dhe skulptura të ndryshme janë gjetur fare pak kësula gjysmësferike, që interpretohen si qeleshe (apo plis), por askush nuk e di në të vërtetë përmbërjen e tyre nëse ato janë prej shajaku (plisi). == Galeria == <gallery> Skeda:The symbol of Albanians.JPG| Lloje të ndryshme qeleshesh[[Skeda:Plis.krete.jpg|parapamje|Lagje turke në Kretë, ku banorët paraqiten me qeleshe]] Skeda:Nopcsa Ferenc in shqiptar warrior costume, cca 1913.tif|Nopcsa Ferenc në kostumin kombëtar shqiptar, 1913. Skeda:Lahut, fyell, çifteli.tiff|Trio muzikore shqiptare me [[çifteli]], [[Hasi|Has]] - [[Prizren]] - [[Kosovë]]. </gallery> == Shih edhe == * [[Plisi (lashtësi)]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Traditë]] [[Kategoria:Simbole]] [[Kategoria:Kultura e Shqipërisë]] [[Kategoria:Kultura e Kosovës]] [[Kategoria:Veshje shqiptare]] [[Kategoria:Trashëgimi kulturore në Kosovë]] 7nlo4slxxnoq4kndw6ur8kzdutv5ow5 0 178874 2996169 2995520 2026-06-12T11:03:07Z Edukatori 112234 added [[Category:Absolventët e Universitetit të Jenës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996169 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Johann Friedrich Herbart<br />([[1776]] - [[1841]]) | image = [[Skeda:Johann Friedrich Herbart.jpg|200 px]] |Emri = Johan Fridrih Herbart |Emri Alt = | occupation = [[Pedagogjia|Pedagog]] | birth_date = [[4 maj]] [[1776]] | birth_place = [[Oldenburg]] | death_date = [[14 gusht]] [[1841]] | death_place = [[Getingen]] | nationality = [[Gjermani|Gjerman]] |}} '''Johann Friedrich Herbart''' (''[[shqip]]: Johan Fridrih Herbart'', [[4 maj]] [[1776]], [[Oldenburg]] – [[14 gusht]] [[1841]], [[Getingen]]) ishte [[filozof]], [[psikolog]] dhe [[pedagog]] gjerman, nismëtar i [[herbartianizmi]]t dhe [[Pedagogjia e përgjithshme|pedagogjisë së përgjithshme]] si disiplinë shkencore akademike. ==Jetëshkrimi== Herbarti u lind më 4 maj 1776 në [[Oldenburg]].<ref>{{Cite book|url=http://plato.stanford.edu/archives/win2015/entries/johann-herbart/|title=Johann Friedrich Herbart|last=Kim|first=Alan|date=2015-01-01|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Winter 2015|language=en}}</ref> Për nga natyra ishte një fëmijë i ndjeshëm për shkak të një aksidenti, prandaj Herbarti mësimet e para i mori nga nëna e tij në shtëpi deri në moshën 12 vjeçare. Më pastaj ai vazhdoi shkollimin në ''[[Gjimnazi|gjimnaz]]'' për gjashtë vjet, ku tregoi interesim për filozofinë, logjikën dhe veprat [[Immanuel Kant|e Kantit që]] përfshin natyrën e njohurive të fituara nga përvoja reale. Arsimi i tij vazhdoi më pas në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]], me ç'rast ai studioi filozofinë deri kur nisi të mos pajtohej me mësuesin e tij [[Johann Gottlieb Fichte|Johann Fichte]] pikërisht sepse ai e kishte mësuar atë të mendonte në një mënyrë logjike. Ai fillimisht shkroi disa ese, të cilat i kishte dhënë Fichte gjatë viteve të tij në Universitetin e Jenës, duke kritikuar veprat e [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling|Friedrich Schelling]] në mbrojtje të pretendimeve të tij për [[ Idealizmi gjerman|idealizmin gjerman të]] promovuar asokohe edhe nga të tjerët. Pas përfundimit të studimeve, Herbarti, për tri vite do të punoj si mësues privat i fëmijëve të një qeveritari në Interlaken të Zvicrës. Gjatë qëndrimit në Zvicër, Herbarti e vizitoi pedagogun Johan Hajnrih Pestaloci pas së cilës shkroi veprën ''"Ideja e Pestalocit për një ABC të intuitës"'' (''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''). Për tri vite të tjera, Herbarti do të vazhdoj ti thelloj edhe më shumë studimet dhe njohurit e tij për gjuhën greke dhe matematikë në Universitetin e Bremenit. Nga viti 1801 deri në vitin 1809 do të punoj si docent privat në Universitetin e Getingenit pastaj do të kaloj në Katedrën e Filozofisë në Universitetin e Kenigsbergut, në vend të Kantit. Këtu do të thellohet në çështjet e filozofisë dhe të pedagogjisë<ref>{{cite book|last=Wolman|first=B.B.|year=1968|chapter=The historical role of Johann Friedrich Herbart|editor-first=B.B.|editor-last=Wolman|title=Historical roots of contemporary psychology|url=https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm|pages=[https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm/page/29 29]–46|location=New York|publisher=Harper & Row|language=en}} </ref> e gjithashtu do të themeloi dhe drejtoi një seminar të pedagogjisë. Në vitin 1833, u kthye edhe një herë në Universitetin e Göttingenit ku mbeti si profesor i filozofisë deri në vdekjen e tij. Herbart mbajti ligjëratën e tij të fundit me një shëndet të përkryer të mirë dhe më pas papritur vdiq dy ditë më vonë nga apopleksia. Ai është varrosur në [[Varrezat e Albanit]] në Göttingen.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=18 maj 2020|archive-date=15 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715032717/http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|url-status=dead}}</ref> Herbarti ishte shumë i përqendruar në fushën e studimeve duke mos pasur kohë për "botën jashtë studimit dhe klasave mësimore" pasi që bota e tij ishte "bota e librave dhe vetëm e librave". {{Sfn|Wolman|1968}} Pavarësisht nga studimi dhe angazhimi i pamëshirshëm studimor, ai u martua me një vajzë angleze, të quajtur Mary Drake, e cila i mbështeti kontributet e burrit të saj në fushat e pedagogjisë dhe psikologjisë. Me kryeveprën e tij me titull, ''"[[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|Pedagogjia e përgjithshme e nxjerrë nga qëllimi i edukatës]]" (Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet)'', botuar në vitin 1806, i vuri bazat jo vetëm të [[Pedagogjia e përgjithshme|Pedagogjisë së përgjithsme]] por edhe të shkencës së [[Pedagogjia|pedagogjisë]] në përgjithësi.<ref>Johann Friedrich Herbart: Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet. Röwer, Göttingen, 1806</ref> ==Veprat== * ''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''. Göttingen 1804. * [[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|''Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet'']]. Göttingen 1806. * ''Ueber philosophisches Studium''. Göttingen 1807. * ''Allgemeine Praktische Philosophie''. Göttingen 1808. * ''Lehrbuch zur Einleitung in die Philosophie''. Königsberg 1813. * ''Lehrbuch zur Psychologie''. Königsberg und Leipzig 1816. 2. Auflage, Königsberg 1834 * ''Psychologie als Wissenschaft, neu gegründet auf Erfahrung, Metaphysik und Mathematik''. 2 Bde. Königsberg 1824/25 * ''Allgemeine Metaphysik, nebst den Anfängen der philosophischen Naturlehre''. 2 Teile. Königsberg 1828/29. * ''Kurze Encyklopädie der Philosophie aus praktischen Gesichtspuncten''. Halle 1831. * ''Umriss pädagogischer Vorlesungen''. Göttingen 1835; 2., vermehrte Ausgabe 1841. * ''Psychologische Untersuchungen''. Göttingen 1839/40. * ''Sämmtliche Werke''. Hrsg. von Gustav Hartenstein. Leipzig 1851 == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Herbartianizmi]] * [[Jan Amos Komenski]] * [[Psikologjia pedagogjike]] * [[Pedagogjia e përgjithshme]] * [[Johann Heinrich Pestalozzi]] == Literatura == * Boring, E.G. (1950). “German psychology before 1850: Kant, Herbart, and Lotze.” In R.M. Elliott (Ed.), ''A history of experimental psychology'' (2nd ed.). New York: Appleton-Century-Crofts. * Crary, J. (1992). [https://web.archive.org/web/20110720101611/http://imlportfolio.usc.edu/ctcs505/craryTechniques.pdf “Techniques of the observer.”] In J. Crary (Ed.), ''Techniques of the observer: On vision and modernity in the nineteenth century'', (pp.&nbsp;100–102). Massachusetts: MIT Press. * De Garmo, C. (1895). [https://archive.org/details/herbartherbartia00degaric ''Herbart and the herbartians'']. New York: C. Scribner’s sons. * Jahoda, G. (2009). “The metaphysical mechanics of the mind.” ''Psychologist'', ''22''(6), 558-559. * Watson, R.I. (1968). “Kant and Herbart: Continental philosophical psychology.” In C.P. Duncan & J. Wishner (Eds.), ''The great psychologists: From Aristotle to Freud'' (2nd ed.). Philadelphia: J.B. Lippincott Company. ==Lidhje të jashtme== {{commonscat|Johann Friedrich Herbart}} *Fran Gjoka & Musa Kraja:[http://www.fjalaelire.com/tema/31019.html Gjurmë të thella në mendimin pedagogjik botëror]{{Lidhje e thyer}} 19.02.2017, Viz. 13.04.2017 *Alan Kim:[https://plato.stanford.edu/entries/johann-herbart/ Johann Friedrich Herbart](Stanford Encyclopedia of Philosophy ) *[https://archive.org/search.php?query=Johann%20Friedrich%20Herbart Veprat e Hebartit](Archive.org) == Referime == {{reflist}} [[Kategori:Filozofi]] [[Kategoria:Filozofë gjermanë]] [[Kategoria:Gjermanë]] [[Kategoria:Biografi gjermane]] [[Kategoria:Lindje 1776]] [[Kategoria:Vdekje 1841]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Njerëz nga Oldenburgu]] [[Kategoria:Johann Friedrich Herbart]] [[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Jenës]] 31dtcmjlm3qf4gaz3x6d0ef4xdw69oh 2996183 2996169 2026-06-12T11:22:07Z Edukatori 112234 added [[Category:Profesorë të Universitetit të Gëtingenit]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996183 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Johann Friedrich Herbart<br />([[1776]] - [[1841]]) | image = [[Skeda:Johann Friedrich Herbart.jpg|200 px]] |Emri = Johan Fridrih Herbart |Emri Alt = | occupation = [[Pedagogjia|Pedagog]] | birth_date = [[4 maj]] [[1776]] | birth_place = [[Oldenburg]] | death_date = [[14 gusht]] [[1841]] | death_place = [[Getingen]] | nationality = [[Gjermani|Gjerman]] |}} '''Johann Friedrich Herbart''' (''[[shqip]]: Johan Fridrih Herbart'', [[4 maj]] [[1776]], [[Oldenburg]] – [[14 gusht]] [[1841]], [[Getingen]]) ishte [[filozof]], [[psikolog]] dhe [[pedagog]] gjerman, nismëtar i [[herbartianizmi]]t dhe [[Pedagogjia e përgjithshme|pedagogjisë së përgjithshme]] si disiplinë shkencore akademike. ==Jetëshkrimi== Herbarti u lind më 4 maj 1776 në [[Oldenburg]].<ref>{{Cite book|url=http://plato.stanford.edu/archives/win2015/entries/johann-herbart/|title=Johann Friedrich Herbart|last=Kim|first=Alan|date=2015-01-01|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Winter 2015|language=en}}</ref> Për nga natyra ishte një fëmijë i ndjeshëm për shkak të një aksidenti, prandaj Herbarti mësimet e para i mori nga nëna e tij në shtëpi deri në moshën 12 vjeçare. Më pastaj ai vazhdoi shkollimin në ''[[Gjimnazi|gjimnaz]]'' për gjashtë vjet, ku tregoi interesim për filozofinë, logjikën dhe veprat [[Immanuel Kant|e Kantit që]] përfshin natyrën e njohurive të fituara nga përvoja reale. Arsimi i tij vazhdoi më pas në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]], me ç'rast ai studioi filozofinë deri kur nisi të mos pajtohej me mësuesin e tij [[Johann Gottlieb Fichte|Johann Fichte]] pikërisht sepse ai e kishte mësuar atë të mendonte në një mënyrë logjike. Ai fillimisht shkroi disa ese, të cilat i kishte dhënë Fichte gjatë viteve të tij në Universitetin e Jenës, duke kritikuar veprat e [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling|Friedrich Schelling]] në mbrojtje të pretendimeve të tij për [[ Idealizmi gjerman|idealizmin gjerman të]] promovuar asokohe edhe nga të tjerët. Pas përfundimit të studimeve, Herbarti, për tri vite do të punoj si mësues privat i fëmijëve të një qeveritari në Interlaken të Zvicrës. Gjatë qëndrimit në Zvicër, Herbarti e vizitoi pedagogun Johan Hajnrih Pestaloci pas së cilës shkroi veprën ''"Ideja e Pestalocit për një ABC të intuitës"'' (''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''). Për tri vite të tjera, Herbarti do të vazhdoj ti thelloj edhe më shumë studimet dhe njohurit e tij për gjuhën greke dhe matematikë në Universitetin e Bremenit. Nga viti 1801 deri në vitin 1809 do të punoj si docent privat në Universitetin e Getingenit pastaj do të kaloj në Katedrën e Filozofisë në Universitetin e Kenigsbergut, në vend të Kantit. Këtu do të thellohet në çështjet e filozofisë dhe të pedagogjisë<ref>{{cite book|last=Wolman|first=B.B.|year=1968|chapter=The historical role of Johann Friedrich Herbart|editor-first=B.B.|editor-last=Wolman|title=Historical roots of contemporary psychology|url=https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm|pages=[https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm/page/29 29]–46|location=New York|publisher=Harper & Row|language=en}} </ref> e gjithashtu do të themeloi dhe drejtoi një seminar të pedagogjisë. Në vitin 1833, u kthye edhe një herë në Universitetin e Göttingenit ku mbeti si profesor i filozofisë deri në vdekjen e tij. Herbart mbajti ligjëratën e tij të fundit me një shëndet të përkryer të mirë dhe më pas papritur vdiq dy ditë më vonë nga apopleksia. Ai është varrosur në [[Varrezat e Albanit]] në Göttingen.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=18 maj 2020|archive-date=15 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715032717/http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|url-status=dead}}</ref> Herbarti ishte shumë i përqendruar në fushën e studimeve duke mos pasur kohë për "botën jashtë studimit dhe klasave mësimore" pasi që bota e tij ishte "bota e librave dhe vetëm e librave". {{Sfn|Wolman|1968}} Pavarësisht nga studimi dhe angazhimi i pamëshirshëm studimor, ai u martua me një vajzë angleze, të quajtur Mary Drake, e cila i mbështeti kontributet e burrit të saj në fushat e pedagogjisë dhe psikologjisë. Me kryeveprën e tij me titull, ''"[[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|Pedagogjia e përgjithshme e nxjerrë nga qëllimi i edukatës]]" (Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet)'', botuar në vitin 1806, i vuri bazat jo vetëm të [[Pedagogjia e përgjithshme|Pedagogjisë së përgjithsme]] por edhe të shkencës së [[Pedagogjia|pedagogjisë]] në përgjithësi.<ref>Johann Friedrich Herbart: Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet. Röwer, Göttingen, 1806</ref> ==Veprat== * ''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''. Göttingen 1804. * [[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|''Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet'']]. Göttingen 1806. * ''Ueber philosophisches Studium''. Göttingen 1807. * ''Allgemeine Praktische Philosophie''. Göttingen 1808. * ''Lehrbuch zur Einleitung in die Philosophie''. Königsberg 1813. * ''Lehrbuch zur Psychologie''. Königsberg und Leipzig 1816. 2. Auflage, Königsberg 1834 * ''Psychologie als Wissenschaft, neu gegründet auf Erfahrung, Metaphysik und Mathematik''. 2 Bde. Königsberg 1824/25 * ''Allgemeine Metaphysik, nebst den Anfängen der philosophischen Naturlehre''. 2 Teile. Königsberg 1828/29. * ''Kurze Encyklopädie der Philosophie aus praktischen Gesichtspuncten''. Halle 1831. * ''Umriss pädagogischer Vorlesungen''. Göttingen 1835; 2., vermehrte Ausgabe 1841. * ''Psychologische Untersuchungen''. Göttingen 1839/40. * ''Sämmtliche Werke''. Hrsg. von Gustav Hartenstein. Leipzig 1851 == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Herbartianizmi]] * [[Jan Amos Komenski]] * [[Psikologjia pedagogjike]] * [[Pedagogjia e përgjithshme]] * [[Johann Heinrich Pestalozzi]] == Literatura == * Boring, E.G. (1950). “German psychology before 1850: Kant, Herbart, and Lotze.” In R.M. Elliott (Ed.), ''A history of experimental psychology'' (2nd ed.). New York: Appleton-Century-Crofts. * Crary, J. (1992). [https://web.archive.org/web/20110720101611/http://imlportfolio.usc.edu/ctcs505/craryTechniques.pdf “Techniques of the observer.”] In J. Crary (Ed.), ''Techniques of the observer: On vision and modernity in the nineteenth century'', (pp.&nbsp;100–102). Massachusetts: MIT Press. * De Garmo, C. (1895). [https://archive.org/details/herbartherbartia00degaric ''Herbart and the herbartians'']. New York: C. Scribner’s sons. * Jahoda, G. (2009). “The metaphysical mechanics of the mind.” ''Psychologist'', ''22''(6), 558-559. * Watson, R.I. (1968). “Kant and Herbart: Continental philosophical psychology.” In C.P. Duncan & J. Wishner (Eds.), ''The great psychologists: From Aristotle to Freud'' (2nd ed.). Philadelphia: J.B. Lippincott Company. ==Lidhje të jashtme== {{commonscat|Johann Friedrich Herbart}} *Fran Gjoka & Musa Kraja:[http://www.fjalaelire.com/tema/31019.html Gjurmë të thella në mendimin pedagogjik botëror]{{Lidhje e thyer}} 19.02.2017, Viz. 13.04.2017 *Alan Kim:[https://plato.stanford.edu/entries/johann-herbart/ Johann Friedrich Herbart](Stanford Encyclopedia of Philosophy ) *[https://archive.org/search.php?query=Johann%20Friedrich%20Herbart Veprat e Hebartit](Archive.org) == Referime == {{reflist}} [[Kategori:Filozofi]] [[Kategoria:Filozofë gjermanë]] [[Kategoria:Gjermanë]] [[Kategoria:Biografi gjermane]] [[Kategoria:Lindje 1776]] [[Kategoria:Vdekje 1841]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Njerëz nga Oldenburgu]] [[Kategoria:Johann Friedrich Herbart]] [[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Gëtingenit]] tbn1pm0vvprqrj635xtcfddm96kfjiu 2996185 2996183 2026-06-12T11:36:14Z Edukatori 112234 added [[Category:Pedagogë të shekullit XIX]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996185 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Johann Friedrich Herbart<br />([[1776]] - [[1841]]) | image = [[Skeda:Johann Friedrich Herbart.jpg|200 px]] |Emri = Johan Fridrih Herbart |Emri Alt = | occupation = [[Pedagogjia|Pedagog]] | birth_date = [[4 maj]] [[1776]] | birth_place = [[Oldenburg]] | death_date = [[14 gusht]] [[1841]] | death_place = [[Getingen]] | nationality = [[Gjermani|Gjerman]] |}} '''Johann Friedrich Herbart''' (''[[shqip]]: Johan Fridrih Herbart'', [[4 maj]] [[1776]], [[Oldenburg]] – [[14 gusht]] [[1841]], [[Getingen]]) ishte [[filozof]], [[psikolog]] dhe [[pedagog]] gjerman, nismëtar i [[herbartianizmi]]t dhe [[Pedagogjia e përgjithshme|pedagogjisë së përgjithshme]] si disiplinë shkencore akademike. ==Jetëshkrimi== Herbarti u lind më 4 maj 1776 në [[Oldenburg]].<ref>{{Cite book|url=http://plato.stanford.edu/archives/win2015/entries/johann-herbart/|title=Johann Friedrich Herbart|last=Kim|first=Alan|date=2015-01-01|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Winter 2015|language=en}}</ref> Për nga natyra ishte një fëmijë i ndjeshëm për shkak të një aksidenti, prandaj Herbarti mësimet e para i mori nga nëna e tij në shtëpi deri në moshën 12 vjeçare. Më pastaj ai vazhdoi shkollimin në ''[[Gjimnazi|gjimnaz]]'' për gjashtë vjet, ku tregoi interesim për filozofinë, logjikën dhe veprat [[Immanuel Kant|e Kantit që]] përfshin natyrën e njohurive të fituara nga përvoja reale. Arsimi i tij vazhdoi më pas në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]], me ç'rast ai studioi filozofinë deri kur nisi të mos pajtohej me mësuesin e tij [[Johann Gottlieb Fichte|Johann Fichte]] pikërisht sepse ai e kishte mësuar atë të mendonte në një mënyrë logjike. Ai fillimisht shkroi disa ese, të cilat i kishte dhënë Fichte gjatë viteve të tij në Universitetin e Jenës, duke kritikuar veprat e [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling|Friedrich Schelling]] në mbrojtje të pretendimeve të tij për [[ Idealizmi gjerman|idealizmin gjerman të]] promovuar asokohe edhe nga të tjerët. Pas përfundimit të studimeve, Herbarti, për tri vite do të punoj si mësues privat i fëmijëve të një qeveritari në Interlaken të Zvicrës. Gjatë qëndrimit në Zvicër, Herbarti e vizitoi pedagogun Johan Hajnrih Pestaloci pas së cilës shkroi veprën ''"Ideja e Pestalocit për një ABC të intuitës"'' (''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''). Për tri vite të tjera, Herbarti do të vazhdoj ti thelloj edhe më shumë studimet dhe njohurit e tij për gjuhën greke dhe matematikë në Universitetin e Bremenit. Nga viti 1801 deri në vitin 1809 do të punoj si docent privat në Universitetin e Getingenit pastaj do të kaloj në Katedrën e Filozofisë në Universitetin e Kenigsbergut, në vend të Kantit. Këtu do të thellohet në çështjet e filozofisë dhe të pedagogjisë<ref>{{cite book|last=Wolman|first=B.B.|year=1968|chapter=The historical role of Johann Friedrich Herbart|editor-first=B.B.|editor-last=Wolman|title=Historical roots of contemporary psychology|url=https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm|pages=[https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm/page/29 29]–46|location=New York|publisher=Harper & Row|language=en}} </ref> e gjithashtu do të themeloi dhe drejtoi një seminar të pedagogjisë. Në vitin 1833, u kthye edhe një herë në Universitetin e Göttingenit ku mbeti si profesor i filozofisë deri në vdekjen e tij. Herbart mbajti ligjëratën e tij të fundit me një shëndet të përkryer të mirë dhe më pas papritur vdiq dy ditë më vonë nga apopleksia. Ai është varrosur në [[Varrezat e Albanit]] në Göttingen.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=18 maj 2020|archive-date=15 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715032717/http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|url-status=dead}}</ref> Herbarti ishte shumë i përqendruar në fushën e studimeve duke mos pasur kohë për "botën jashtë studimit dhe klasave mësimore" pasi që bota e tij ishte "bota e librave dhe vetëm e librave". {{Sfn|Wolman|1968}} Pavarësisht nga studimi dhe angazhimi i pamëshirshëm studimor, ai u martua me një vajzë angleze, të quajtur Mary Drake, e cila i mbështeti kontributet e burrit të saj në fushat e pedagogjisë dhe psikologjisë. Me kryeveprën e tij me titull, ''"[[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|Pedagogjia e përgjithshme e nxjerrë nga qëllimi i edukatës]]" (Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet)'', botuar në vitin 1806, i vuri bazat jo vetëm të [[Pedagogjia e përgjithshme|Pedagogjisë së përgjithsme]] por edhe të shkencës së [[Pedagogjia|pedagogjisë]] në përgjithësi.<ref>Johann Friedrich Herbart: Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet. Röwer, Göttingen, 1806</ref> ==Veprat== * ''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''. Göttingen 1804. * [[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|''Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet'']]. Göttingen 1806. * ''Ueber philosophisches Studium''. Göttingen 1807. * ''Allgemeine Praktische Philosophie''. Göttingen 1808. * ''Lehrbuch zur Einleitung in die Philosophie''. Königsberg 1813. * ''Lehrbuch zur Psychologie''. Königsberg und Leipzig 1816. 2. Auflage, Königsberg 1834 * ''Psychologie als Wissenschaft, neu gegründet auf Erfahrung, Metaphysik und Mathematik''. 2 Bde. Königsberg 1824/25 * ''Allgemeine Metaphysik, nebst den Anfängen der philosophischen Naturlehre''. 2 Teile. Königsberg 1828/29. * ''Kurze Encyklopädie der Philosophie aus praktischen Gesichtspuncten''. Halle 1831. * ''Umriss pädagogischer Vorlesungen''. Göttingen 1835; 2., vermehrte Ausgabe 1841. * ''Psychologische Untersuchungen''. Göttingen 1839/40. * ''Sämmtliche Werke''. Hrsg. von Gustav Hartenstein. Leipzig 1851 == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Herbartianizmi]] * [[Jan Amos Komenski]] * [[Psikologjia pedagogjike]] * [[Pedagogjia e përgjithshme]] * [[Johann Heinrich Pestalozzi]] == Literatura == * Boring, E.G. (1950). “German psychology before 1850: Kant, Herbart, and Lotze.” In R.M. Elliott (Ed.), ''A history of experimental psychology'' (2nd ed.). New York: Appleton-Century-Crofts. * Crary, J. (1992). [https://web.archive.org/web/20110720101611/http://imlportfolio.usc.edu/ctcs505/craryTechniques.pdf “Techniques of the observer.”] In J. Crary (Ed.), ''Techniques of the observer: On vision and modernity in the nineteenth century'', (pp.&nbsp;100–102). Massachusetts: MIT Press. * De Garmo, C. (1895). [https://archive.org/details/herbartherbartia00degaric ''Herbart and the herbartians'']. New York: C. Scribner’s sons. * Jahoda, G. (2009). “The metaphysical mechanics of the mind.” ''Psychologist'', ''22''(6), 558-559. * Watson, R.I. (1968). “Kant and Herbart: Continental philosophical psychology.” In C.P. Duncan & J. Wishner (Eds.), ''The great psychologists: From Aristotle to Freud'' (2nd ed.). Philadelphia: J.B. Lippincott Company. ==Lidhje të jashtme== {{commonscat|Johann Friedrich Herbart}} *Fran Gjoka & Musa Kraja:[http://www.fjalaelire.com/tema/31019.html Gjurmë të thella në mendimin pedagogjik botëror]{{Lidhje e thyer}} 19.02.2017, Viz. 13.04.2017 *Alan Kim:[https://plato.stanford.edu/entries/johann-herbart/ Johann Friedrich Herbart](Stanford Encyclopedia of Philosophy ) *[https://archive.org/search.php?query=Johann%20Friedrich%20Herbart Veprat e Hebartit](Archive.org) == Referime == {{reflist}} [[Kategori:Filozofi]] [[Kategoria:Filozofë gjermanë]] [[Kategoria:Gjermanë]] [[Kategoria:Biografi gjermane]] [[Kategoria:Lindje 1776]] [[Kategoria:Vdekje 1841]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Njerëz nga Oldenburgu]] [[Kategoria:Johann Friedrich Herbart]] [[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Gëtingenit]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XIX]] rpsp7vszyh24ku4i1esqdxgykx7p7e6 2996186 2996185 2026-06-12T11:38:21Z Edukatori 112234 2996186 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Johann Friedrich Herbart<br />([[1776]] - [[1841]]) | image = [[Skeda:Johann Friedrich Herbart.jpg|200 px]] |Emri = Johan Fridrih Herbart |Emri Alt = | occupation = [[Pedagogjia|Pedagog]] | birth_date = [[4 maj]] [[1776]] | birth_place = [[Oldenburg]] | death_date = [[14 gusht]] [[1841]] | death_place = [[Getingen]] | nationality = [[Gjermani|Gjerman]] |}} '''Johann Friedrich Herbart''' (''[[shqip]]: Johan Fridrih Herbart'', [[4 maj]] [[1776]], [[Oldenburg]] – [[14 gusht]] [[1841]], [[Getingen]]) ishte [[filozof]], [[psikolog]] dhe [[pedagog]] gjerman, nismëtar i [[herbartianizmi]]t dhe [[Pedagogjia e përgjithshme|pedagogjisë së përgjithshme]] si disiplinë shkencore akademike. ==Jetëshkrimi== Herbarti u lind më 4 maj 1776 në [[Oldenburg]].<ref>{{Cite book|url=http://plato.stanford.edu/archives/win2015/entries/johann-herbart/|title=Johann Friedrich Herbart|last=Kim|first=Alan|date=2015-01-01|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Winter 2015|language=en}}</ref> Për nga natyra ishte një fëmijë i ndjeshëm për shkak të një aksidenti, prandaj Herbarti mësimet e para i mori nga nëna e tij në shtëpi deri në moshën 12 vjeçare. Më pastaj ai vazhdoi shkollimin në ''[[Gjimnazi|gjimnaz]]'' për gjashtë vjet, ku tregoi interesim për filozofinë, logjikën dhe veprat [[Immanuel Kant|e Kantit që]] përfshin natyrën e njohurive të fituara nga përvoja reale. Arsimi i tij vazhdoi më pas në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]], me ç'rast ai studioi filozofinë deri kur nisi të mos pajtohej me mësuesin e tij [[Johann Gottlieb Fichte|Johann Fichte]] pikërisht sepse ai e kishte mësuar atë të mendonte në një mënyrë logjike. Ai fillimisht shkroi disa ese, të cilat i kishte dhënë Fichte gjatë viteve të tij në Universitetin e Jenës, duke kritikuar veprat e [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling|Friedrich Schelling]] në mbrojtje të pretendimeve të tij për [[ Idealizmi gjerman|idealizmin gjerman të]] promovuar asokohe edhe nga të tjerët. Pas përfundimit të studimeve, Herbarti, për tri vite do të punoj si mësues privat i fëmijëve të një qeveritari në Interlaken të Zvicrës. Gjatë qëndrimit në Zvicër, Herbarti e vizitoi pedagogun Johan Hajnrih Pestaloci pas së cilës shkroi veprën ''"Ideja e Pestalocit për një ABC të intuitës"'' (''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''). Për tri vite të tjera, Herbarti do të vazhdoj ti thelloj edhe më shumë studimet dhe njohurit e tij për gjuhën greke dhe matematikë në Universitetin e Bremenit. Nga viti 1801 deri në vitin 1809 do të punoj si docent privat në Universitetin e Getingenit pastaj do të kaloj në Katedrën e Filozofisë në Universitetin e Kenigsbergut, në vend të Kantit. Këtu do të thellohet në çështjet e filozofisë dhe të pedagogjisë<ref>{{cite book|last=Wolman|first=B.B.|year=1968|chapter=The historical role of Johann Friedrich Herbart|editor-first=B.B.|editor-last=Wolman|title=Historical roots of contemporary psychology|url=https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm|pages=[https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm/page/29 29]–46|location=New York|publisher=Harper & Row|language=en}} </ref> e gjithashtu do të themeloi dhe drejtoi një seminar të pedagogjisë. Në vitin 1833, u kthye edhe një herë në Universitetin e Göttingenit ku mbeti si profesor i filozofisë deri në vdekjen e tij. Herbart mbajti ligjëratën e tij të fundit me një shëndet të përkryer të mirë dhe më pas papritur vdiq dy ditë më vonë nga apopleksia. Ai është varrosur në [[Varrezat e Albanit]] në Göttingen.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=18 maj 2020|archive-date=15 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715032717/http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|url-status=dead}}</ref> Herbarti ishte shumë i përqendruar në fushën e studimeve duke mos pasur kohë për "botën jashtë studimit dhe klasave mësimore" pasi që bota e tij ishte "bota e librave dhe vetëm e librave". {{Sfn|Wolman|1968}} Pavarësisht nga studimi dhe angazhimi i pamëshirshëm studimor, ai u martua me një vajzë angleze, të quajtur Mary Drake, e cila i mbështeti kontributet e burrit të saj në fushat e pedagogjisë dhe psikologjisë. Me kryeveprën e tij me titull, ''"[[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|Pedagogjia e përgjithshme e nxjerrë nga qëllimi i edukatës]]" (Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet)'', botuar në vitin 1806, i vuri bazat jo vetëm të [[Pedagogjia e përgjithshme|Pedagogjisë së përgjithsme]] por edhe të shkencës së [[Pedagogjia|pedagogjisë]] në përgjithësi.<ref>Johann Friedrich Herbart: Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet. Röwer, Göttingen, 1806</ref> ==Veprat== * ''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''. Göttingen 1804. * [[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|''Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet'']]. Göttingen 1806. * ''Ueber philosophisches Studium''. Göttingen 1807. * ''Allgemeine Praktische Philosophie''. Göttingen 1808. * ''Lehrbuch zur Einleitung in die Philosophie''. Königsberg 1813. * ''Lehrbuch zur Psychologie''. Königsberg und Leipzig 1816. 2. Auflage, Königsberg 1834 * ''Psychologie als Wissenschaft, neu gegründet auf Erfahrung, Metaphysik und Mathematik''. 2 Bde. Königsberg 1824/25 * ''Allgemeine Metaphysik, nebst den Anfängen der philosophischen Naturlehre''. 2 Teile. Königsberg 1828/29. * ''Kurze Encyklopädie der Philosophie aus praktischen Gesichtspuncten''. Halle 1831. * ''Umriss pädagogischer Vorlesungen''. Göttingen 1835; 2., vermehrte Ausgabe 1841. * ''Psychologische Untersuchungen''. Göttingen 1839/40. * ''Sämmtliche Werke''. Hrsg. von Gustav Hartenstein. Leipzig 1851 == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Herbartianizmi]] * [[Jan Amos Komenski]] * [[Psikologjia pedagogjike]] * [[Pedagogjia e përgjithshme]] * [[Johann Heinrich Pestalozzi]] == Literatura == * Boring, E.G. (1950). “German psychology before 1850: Kant, Herbart, and Lotze.” In R.M. Elliott (Ed.), ''A history of experimental psychology'' (2nd ed.). New York: Appleton-Century-Crofts. * Crary, J. (1992). [https://web.archive.org/web/20110720101611/http://imlportfolio.usc.edu/ctcs505/craryTechniques.pdf “Techniques of the observer.”] In J. Crary (Ed.), ''Techniques of the observer: On vision and modernity in the nineteenth century'', (pp.&nbsp;100–102). Massachusetts: MIT Press. * De Garmo, C. (1895). [https://archive.org/details/herbartherbartia00degaric ''Herbart and the herbartians'']. New York: C. Scribner’s sons. * Jahoda, G. (2009). “The metaphysical mechanics of the mind.” ''Psychologist'', ''22''(6), 558-559. * Watson, R.I. (1968). “Kant and Herbart: Continental philosophical psychology.” In C.P. Duncan & J. Wishner (Eds.), ''The great psychologists: From Aristotle to Freud'' (2nd ed.). Philadelphia: J.B. Lippincott Company. ==Lidhje të jashtme== {{commonscat|Johann Friedrich Herbart}} *Fran Gjoka & Musa Kraja:[http://www.fjalaelire.com/tema/31019.html Gjurmë të thella në mendimin pedagogjik botëror]{{Lidhje e thyer}} 19.02.2017, Viz. 13.04.2017 *Alan Kim:[https://plato.stanford.edu/entries/johann-herbart/ Johann Friedrich Herbart](Stanford Encyclopedia of Philosophy ) *[https://archive.org/search.php?query=Johann%20Friedrich%20Herbart Veprat e Hebartit](Archive.org) == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1776]] [[Kategoria:Filozofë gjermanë]] [[Kategoria:Biografi gjermane]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Njerëz nga Oldenburgu]] [[Kategoria:Johann Friedrich Herbart]] [[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Gëtingenit]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XIX]] [[Kategoria:Vdekje 1841]] nnlkyua693hfb4fr7kqjosn0v0xsk59 2996187 2996186 2026-06-12T11:39:40Z Edukatori 112234 added [[Category:Psikologë gjermanë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996187 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Johann Friedrich Herbart<br />([[1776]] - [[1841]]) | image = [[Skeda:Johann Friedrich Herbart.jpg|200 px]] |Emri = Johan Fridrih Herbart |Emri Alt = | occupation = [[Pedagogjia|Pedagog]] | birth_date = [[4 maj]] [[1776]] | birth_place = [[Oldenburg]] | death_date = [[14 gusht]] [[1841]] | death_place = [[Getingen]] | nationality = [[Gjermani|Gjerman]] |}} '''Johann Friedrich Herbart''' (''[[shqip]]: Johan Fridrih Herbart'', [[4 maj]] [[1776]], [[Oldenburg]] – [[14 gusht]] [[1841]], [[Getingen]]) ishte [[filozof]], [[psikolog]] dhe [[pedagog]] gjerman, nismëtar i [[herbartianizmi]]t dhe [[Pedagogjia e përgjithshme|pedagogjisë së përgjithshme]] si disiplinë shkencore akademike. ==Jetëshkrimi== Herbarti u lind më 4 maj 1776 në [[Oldenburg]].<ref>{{Cite book|url=http://plato.stanford.edu/archives/win2015/entries/johann-herbart/|title=Johann Friedrich Herbart|last=Kim|first=Alan|date=2015-01-01|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Winter 2015|language=en}}</ref> Për nga natyra ishte një fëmijë i ndjeshëm për shkak të një aksidenti, prandaj Herbarti mësimet e para i mori nga nëna e tij në shtëpi deri në moshën 12 vjeçare. Më pastaj ai vazhdoi shkollimin në ''[[Gjimnazi|gjimnaz]]'' për gjashtë vjet, ku tregoi interesim për filozofinë, logjikën dhe veprat [[Immanuel Kant|e Kantit që]] përfshin natyrën e njohurive të fituara nga përvoja reale. Arsimi i tij vazhdoi më pas në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]], me ç'rast ai studioi filozofinë deri kur nisi të mos pajtohej me mësuesin e tij [[Johann Gottlieb Fichte|Johann Fichte]] pikërisht sepse ai e kishte mësuar atë të mendonte në një mënyrë logjike. Ai fillimisht shkroi disa ese, të cilat i kishte dhënë Fichte gjatë viteve të tij në Universitetin e Jenës, duke kritikuar veprat e [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling|Friedrich Schelling]] në mbrojtje të pretendimeve të tij për [[ Idealizmi gjerman|idealizmin gjerman të]] promovuar asokohe edhe nga të tjerët. Pas përfundimit të studimeve, Herbarti, për tri vite do të punoj si mësues privat i fëmijëve të një qeveritari në Interlaken të Zvicrës. Gjatë qëndrimit në Zvicër, Herbarti e vizitoi pedagogun Johan Hajnrih Pestaloci pas së cilës shkroi veprën ''"Ideja e Pestalocit për një ABC të intuitës"'' (''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''). Për tri vite të tjera, Herbarti do të vazhdoj ti thelloj edhe më shumë studimet dhe njohurit e tij për gjuhën greke dhe matematikë në Universitetin e Bremenit. Nga viti 1801 deri në vitin 1809 do të punoj si docent privat në Universitetin e Getingenit pastaj do të kaloj në Katedrën e Filozofisë në Universitetin e Kenigsbergut, në vend të Kantit. Këtu do të thellohet në çështjet e filozofisë dhe të pedagogjisë<ref>{{cite book|last=Wolman|first=B.B.|year=1968|chapter=The historical role of Johann Friedrich Herbart|editor-first=B.B.|editor-last=Wolman|title=Historical roots of contemporary psychology|url=https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm|pages=[https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm/page/29 29]–46|location=New York|publisher=Harper & Row|language=en}} </ref> e gjithashtu do të themeloi dhe drejtoi një seminar të pedagogjisë. Në vitin 1833, u kthye edhe një herë në Universitetin e Göttingenit ku mbeti si profesor i filozofisë deri në vdekjen e tij. Herbart mbajti ligjëratën e tij të fundit me një shëndet të përkryer të mirë dhe më pas papritur vdiq dy ditë më vonë nga apopleksia. Ai është varrosur në [[Varrezat e Albanit]] në Göttingen.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=18 maj 2020|archive-date=15 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715032717/http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|url-status=dead}}</ref> Herbarti ishte shumë i përqendruar në fushën e studimeve duke mos pasur kohë për "botën jashtë studimit dhe klasave mësimore" pasi që bota e tij ishte "bota e librave dhe vetëm e librave". {{Sfn|Wolman|1968}} Pavarësisht nga studimi dhe angazhimi i pamëshirshëm studimor, ai u martua me një vajzë angleze, të quajtur Mary Drake, e cila i mbështeti kontributet e burrit të saj në fushat e pedagogjisë dhe psikologjisë. Me kryeveprën e tij me titull, ''"[[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|Pedagogjia e përgjithshme e nxjerrë nga qëllimi i edukatës]]" (Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet)'', botuar në vitin 1806, i vuri bazat jo vetëm të [[Pedagogjia e përgjithshme|Pedagogjisë së përgjithsme]] por edhe të shkencës së [[Pedagogjia|pedagogjisë]] në përgjithësi.<ref>Johann Friedrich Herbart: Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet. Röwer, Göttingen, 1806</ref> ==Veprat== * ''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''. Göttingen 1804. * [[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|''Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet'']]. Göttingen 1806. * ''Ueber philosophisches Studium''. Göttingen 1807. * ''Allgemeine Praktische Philosophie''. Göttingen 1808. * ''Lehrbuch zur Einleitung in die Philosophie''. Königsberg 1813. * ''Lehrbuch zur Psychologie''. Königsberg und Leipzig 1816. 2. Auflage, Königsberg 1834 * ''Psychologie als Wissenschaft, neu gegründet auf Erfahrung, Metaphysik und Mathematik''. 2 Bde. Königsberg 1824/25 * ''Allgemeine Metaphysik, nebst den Anfängen der philosophischen Naturlehre''. 2 Teile. Königsberg 1828/29. * ''Kurze Encyklopädie der Philosophie aus praktischen Gesichtspuncten''. Halle 1831. * ''Umriss pädagogischer Vorlesungen''. Göttingen 1835; 2., vermehrte Ausgabe 1841. * ''Psychologische Untersuchungen''. Göttingen 1839/40. * ''Sämmtliche Werke''. Hrsg. von Gustav Hartenstein. Leipzig 1851 == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Herbartianizmi]] * [[Jan Amos Komenski]] * [[Psikologjia pedagogjike]] * [[Pedagogjia e përgjithshme]] * [[Johann Heinrich Pestalozzi]] == Literatura == * Boring, E.G. (1950). “German psychology before 1850: Kant, Herbart, and Lotze.” In R.M. Elliott (Ed.), ''A history of experimental psychology'' (2nd ed.). New York: Appleton-Century-Crofts. * Crary, J. (1992). [https://web.archive.org/web/20110720101611/http://imlportfolio.usc.edu/ctcs505/craryTechniques.pdf “Techniques of the observer.”] In J. Crary (Ed.), ''Techniques of the observer: On vision and modernity in the nineteenth century'', (pp.&nbsp;100–102). Massachusetts: MIT Press. * De Garmo, C. (1895). [https://archive.org/details/herbartherbartia00degaric ''Herbart and the herbartians'']. New York: C. Scribner’s sons. * Jahoda, G. (2009). “The metaphysical mechanics of the mind.” ''Psychologist'', ''22''(6), 558-559. * Watson, R.I. (1968). “Kant and Herbart: Continental philosophical psychology.” In C.P. Duncan & J. Wishner (Eds.), ''The great psychologists: From Aristotle to Freud'' (2nd ed.). Philadelphia: J.B. Lippincott Company. ==Lidhje të jashtme== {{commonscat|Johann Friedrich Herbart}} *Fran Gjoka & Musa Kraja:[http://www.fjalaelire.com/tema/31019.html Gjurmë të thella në mendimin pedagogjik botëror]{{Lidhje e thyer}} 19.02.2017, Viz. 13.04.2017 *Alan Kim:[https://plato.stanford.edu/entries/johann-herbart/ Johann Friedrich Herbart](Stanford Encyclopedia of Philosophy ) *[https://archive.org/search.php?query=Johann%20Friedrich%20Herbart Veprat e Hebartit](Archive.org) == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1776]] [[Kategoria:Filozofë gjermanë]] [[Kategoria:Biografi gjermane]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Njerëz nga Oldenburgu]] [[Kategoria:Johann Friedrich Herbart]] [[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Gëtingenit]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XIX]] [[Kategoria:Vdekje 1841]] [[Kategoria:Psikologë gjermanë]] oezcyeq04ntn4k5579kdk16w5l9g1no 2996188 2996187 2026-06-12T11:40:08Z Edukatori 112234 added [[Category:Psikologë të shekullit XIX]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996188 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Johann Friedrich Herbart<br />([[1776]] - [[1841]]) | image = [[Skeda:Johann Friedrich Herbart.jpg|200 px]] |Emri = Johan Fridrih Herbart |Emri Alt = | occupation = [[Pedagogjia|Pedagog]] | birth_date = [[4 maj]] [[1776]] | birth_place = [[Oldenburg]] | death_date = [[14 gusht]] [[1841]] | death_place = [[Getingen]] | nationality = [[Gjermani|Gjerman]] |}} '''Johann Friedrich Herbart''' (''[[shqip]]: Johan Fridrih Herbart'', [[4 maj]] [[1776]], [[Oldenburg]] – [[14 gusht]] [[1841]], [[Getingen]]) ishte [[filozof]], [[psikolog]] dhe [[pedagog]] gjerman, nismëtar i [[herbartianizmi]]t dhe [[Pedagogjia e përgjithshme|pedagogjisë së përgjithshme]] si disiplinë shkencore akademike. ==Jetëshkrimi== Herbarti u lind më 4 maj 1776 në [[Oldenburg]].<ref>{{Cite book|url=http://plato.stanford.edu/archives/win2015/entries/johann-herbart/|title=Johann Friedrich Herbart|last=Kim|first=Alan|date=2015-01-01|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Winter 2015|language=en}}</ref> Për nga natyra ishte një fëmijë i ndjeshëm për shkak të një aksidenti, prandaj Herbarti mësimet e para i mori nga nëna e tij në shtëpi deri në moshën 12 vjeçare. Më pastaj ai vazhdoi shkollimin në ''[[Gjimnazi|gjimnaz]]'' për gjashtë vjet, ku tregoi interesim për filozofinë, logjikën dhe veprat [[Immanuel Kant|e Kantit që]] përfshin natyrën e njohurive të fituara nga përvoja reale. Arsimi i tij vazhdoi më pas në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]], me ç'rast ai studioi filozofinë deri kur nisi të mos pajtohej me mësuesin e tij [[Johann Gottlieb Fichte|Johann Fichte]] pikërisht sepse ai e kishte mësuar atë të mendonte në një mënyrë logjike. Ai fillimisht shkroi disa ese, të cilat i kishte dhënë Fichte gjatë viteve të tij në Universitetin e Jenës, duke kritikuar veprat e [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling|Friedrich Schelling]] në mbrojtje të pretendimeve të tij për [[ Idealizmi gjerman|idealizmin gjerman të]] promovuar asokohe edhe nga të tjerët. Pas përfundimit të studimeve, Herbarti, për tri vite do të punoj si mësues privat i fëmijëve të një qeveritari në Interlaken të Zvicrës. Gjatë qëndrimit në Zvicër, Herbarti e vizitoi pedagogun Johan Hajnrih Pestaloci pas së cilës shkroi veprën ''"Ideja e Pestalocit për një ABC të intuitës"'' (''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''). Për tri vite të tjera, Herbarti do të vazhdoj ti thelloj edhe më shumë studimet dhe njohurit e tij për gjuhën greke dhe matematikë në Universitetin e Bremenit. Nga viti 1801 deri në vitin 1809 do të punoj si docent privat në Universitetin e Getingenit pastaj do të kaloj në Katedrën e Filozofisë në Universitetin e Kenigsbergut, në vend të Kantit. Këtu do të thellohet në çështjet e filozofisë dhe të pedagogjisë<ref>{{cite book|last=Wolman|first=B.B.|year=1968|chapter=The historical role of Johann Friedrich Herbart|editor-first=B.B.|editor-last=Wolman|title=Historical roots of contemporary psychology|url=https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm|pages=[https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm/page/29 29]–46|location=New York|publisher=Harper & Row|language=en}} </ref> e gjithashtu do të themeloi dhe drejtoi një seminar të pedagogjisë. Në vitin 1833, u kthye edhe një herë në Universitetin e Göttingenit ku mbeti si profesor i filozofisë deri në vdekjen e tij. Herbart mbajti ligjëratën e tij të fundit me një shëndet të përkryer të mirë dhe më pas papritur vdiq dy ditë më vonë nga apopleksia. Ai është varrosur në [[Varrezat e Albanit]] në Göttingen.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=18 maj 2020|archive-date=15 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715032717/http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|url-status=dead}}</ref> Herbarti ishte shumë i përqendruar në fushën e studimeve duke mos pasur kohë për "botën jashtë studimit dhe klasave mësimore" pasi që bota e tij ishte "bota e librave dhe vetëm e librave". {{Sfn|Wolman|1968}} Pavarësisht nga studimi dhe angazhimi i pamëshirshëm studimor, ai u martua me një vajzë angleze, të quajtur Mary Drake, e cila i mbështeti kontributet e burrit të saj në fushat e pedagogjisë dhe psikologjisë. Me kryeveprën e tij me titull, ''"[[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|Pedagogjia e përgjithshme e nxjerrë nga qëllimi i edukatës]]" (Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet)'', botuar në vitin 1806, i vuri bazat jo vetëm të [[Pedagogjia e përgjithshme|Pedagogjisë së përgjithsme]] por edhe të shkencës së [[Pedagogjia|pedagogjisë]] në përgjithësi.<ref>Johann Friedrich Herbart: Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet. Röwer, Göttingen, 1806</ref> ==Veprat== * ''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''. Göttingen 1804. * [[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|''Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet'']]. Göttingen 1806. * ''Ueber philosophisches Studium''. Göttingen 1807. * ''Allgemeine Praktische Philosophie''. Göttingen 1808. * ''Lehrbuch zur Einleitung in die Philosophie''. Königsberg 1813. * ''Lehrbuch zur Psychologie''. Königsberg und Leipzig 1816. 2. Auflage, Königsberg 1834 * ''Psychologie als Wissenschaft, neu gegründet auf Erfahrung, Metaphysik und Mathematik''. 2 Bde. Königsberg 1824/25 * ''Allgemeine Metaphysik, nebst den Anfängen der philosophischen Naturlehre''. 2 Teile. Königsberg 1828/29. * ''Kurze Encyklopädie der Philosophie aus praktischen Gesichtspuncten''. Halle 1831. * ''Umriss pädagogischer Vorlesungen''. Göttingen 1835; 2., vermehrte Ausgabe 1841. * ''Psychologische Untersuchungen''. Göttingen 1839/40. * ''Sämmtliche Werke''. Hrsg. von Gustav Hartenstein. Leipzig 1851 == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Herbartianizmi]] * [[Jan Amos Komenski]] * [[Psikologjia pedagogjike]] * [[Pedagogjia e përgjithshme]] * [[Johann Heinrich Pestalozzi]] == Literatura == * Boring, E.G. (1950). “German psychology before 1850: Kant, Herbart, and Lotze.” In R.M. Elliott (Ed.), ''A history of experimental psychology'' (2nd ed.). New York: Appleton-Century-Crofts. * Crary, J. (1992). [https://web.archive.org/web/20110720101611/http://imlportfolio.usc.edu/ctcs505/craryTechniques.pdf “Techniques of the observer.”] In J. Crary (Ed.), ''Techniques of the observer: On vision and modernity in the nineteenth century'', (pp.&nbsp;100–102). Massachusetts: MIT Press. * De Garmo, C. (1895). [https://archive.org/details/herbartherbartia00degaric ''Herbart and the herbartians'']. New York: C. Scribner’s sons. * Jahoda, G. (2009). “The metaphysical mechanics of the mind.” ''Psychologist'', ''22''(6), 558-559. * Watson, R.I. (1968). “Kant and Herbart: Continental philosophical psychology.” In C.P. Duncan & J. Wishner (Eds.), ''The great psychologists: From Aristotle to Freud'' (2nd ed.). Philadelphia: J.B. Lippincott Company. ==Lidhje të jashtme== {{commonscat|Johann Friedrich Herbart}} *Fran Gjoka & Musa Kraja:[http://www.fjalaelire.com/tema/31019.html Gjurmë të thella në mendimin pedagogjik botëror]{{Lidhje e thyer}} 19.02.2017, Viz. 13.04.2017 *Alan Kim:[https://plato.stanford.edu/entries/johann-herbart/ Johann Friedrich Herbart](Stanford Encyclopedia of Philosophy ) *[https://archive.org/search.php?query=Johann%20Friedrich%20Herbart Veprat e Hebartit](Archive.org) == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1776]] [[Kategoria:Filozofë gjermanë]] [[Kategoria:Biografi gjermane]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Njerëz nga Oldenburgu]] [[Kategoria:Johann Friedrich Herbart]] [[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Gëtingenit]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XIX]] [[Kategoria:Vdekje 1841]] [[Kategoria:Psikologë gjermanë]] [[Kategoria:Psikologë të shekullit XIX]] fmpmt1fn9av4msom1btb3hijclo2xuj 2996190 2996188 2026-06-12T11:42:46Z Edukatori 112234 2996190 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Johann Friedrich Herbart<br />([[1776]] - [[1841]]) | image = [[Skeda:Johann Friedrich Herbart.jpg|200 px]] |Emri = Johan Fridrih Herbart |Emri Alt = | occupation = [[Pedagogjia|Pedagog]] | birth_date = [[4 maj]] [[1776]] | birth_place = [[Oldenburg]] | death_date = [[14 gusht]] [[1841]] | death_place = [[Getingen]] | nationality = [[Gjermani|Gjerman]] |}} '''Johann Friedrich Herbart''' (''[[shqip]]: Johan Fridrih Herbart'', [[4 maj]] [[1776]], [[Oldenburg]] – [[14 gusht]] [[1841]], [[Getingen]]) ishte [[filozof]], [[psikolog]] dhe [[pedagog]] gjerman, nismëtar i [[herbartianizmi]]t dhe [[Pedagogjia e përgjithshme|pedagogjisë së përgjithshme]] si disiplinë shkencore akademike. ==Jetëshkrimi== Herbarti u lind më 4 maj 1776 në [[Oldenburg]].<ref>{{Cite book|url=http://plato.stanford.edu/archives/win2015/entries/johann-herbart/|title=Johann Friedrich Herbart|last=Kim|first=Alan|date=2015-01-01|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Winter 2015|language=en}}</ref> Për nga natyra ishte një fëmijë i ndjeshëm për shkak të një aksidenti, prandaj Herbarti mësimet e para i mori nga nëna e tij në shtëpi deri në moshën 12 vjeçare. Më pastaj ai vazhdoi shkollimin në ''[[Gjimnazi|gjimnaz]]'' për gjashtë vjet, ku tregoi interesim për filozofinë, logjikën dhe veprat [[Immanuel Kant|e Kantit që]] përfshin natyrën e njohurive të fituara nga përvoja reale. Arsimi i tij vazhdoi më pas në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]], me ç'rast ai studioi filozofinë deri kur nisi të mos pajtohej me mësuesin e tij [[Johann Gottlieb Fichte|Johann Fichte]] pikërisht sepse ai e kishte mësuar atë të mendonte në një mënyrë logjike. Ai fillimisht shkroi disa ese, të cilat i kishte dhënë Fichte gjatë viteve të tij në Universitetin e Jenës, duke kritikuar veprat e [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling|Friedrich Schelling]] në mbrojtje të pretendimeve të tij për [[ Idealizmi gjerman|idealizmin gjerman të]] promovuar asokohe edhe nga të tjerët. Pas përfundimit të studimeve, Herbarti, për tri vite do të punoj si mësues privat i fëmijëve të një qeveritari në Interlaken të Zvicrës. Gjatë qëndrimit në Zvicër, Herbarti e vizitoi pedagogun Johan Hajnrih Pestaloci pas së cilës shkroi veprën ''"Ideja e Pestalocit për një ABC të intuitës"'' (''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''). Për tri vite të tjera, Herbarti do të vazhdoj ti thelloj edhe më shumë studimet dhe njohurit e tij për gjuhën greke dhe matematikë në Universitetin e Bremenit. Nga viti 1801 deri në vitin 1809 do të punoj si docent privat në Universitetin e Getingenit pastaj do të kaloj në Katedrën e Filozofisë në Universitetin e Kenigsbergut, në vend të Kantit. Këtu do të thellohet në çështjet e filozofisë dhe të pedagogjisë<ref>{{cite book|last=Wolman|first=B.B.|year=1968|chapter=The historical role of Johann Friedrich Herbart|editor-first=B.B.|editor-last=Wolman|title=Historical roots of contemporary psychology|url=https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm|pages=[https://archive.org/details/historicalrootso0000wolm/page/29 29]–46|location=New York|publisher=Harper & Row|language=en}} </ref> e gjithashtu do të themeloi dhe drejtoi një seminar të pedagogjisë. Në vitin 1833, u kthye edhe një herë në Universitetin e Göttingenit ku mbeti si profesor i filozofisë deri në vdekjen e tij. Herbart mbajti ligjëratën e tij të fundit me një shëndet të përkryer të mirë dhe më pas papritur vdiq dy ditë më vonë nga apopleksia. Ai është varrosur në [[Varrezat e Albanit]] në Göttingen.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=18 maj 2020|archive-date=15 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715032717/http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/herbarte.pdf|url-status=dead}}</ref> Herbarti ishte shumë i përqendruar në fushën e studimeve duke mos pasur kohë për "botën jashtë studimit dhe klasave mësimore" pasi që bota e tij ishte "bota e librave dhe vetëm e librave". {{Sfn|Wolman|1968}} Pavarësisht nga studimi dhe angazhimi i pamëshirshëm studimor, ai u martua me një vajzë angleze, të quajtur Mary Drake, e cila i mbështeti kontributet e burrit të saj në fushat e pedagogjisë dhe psikologjisë. Me kryeveprën e tij me titull, ''"[[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|Pedagogjia e përgjithshme e nxjerrë nga qëllimi i edukatës]]" (Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet)'', botuar në vitin 1806, i vuri bazat jo vetëm të [[Pedagogjia e përgjithshme|Pedagogjisë së përgjithsme]] por edhe të shkencës së [[Pedagogjia|pedagogjisë]] në përgjithësi.<ref>Johann Friedrich Herbart: Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet. Röwer, Göttingen, 1806</ref> ==Veprat== * ''Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung''. Göttingen 1804. * [[Pedagogjia e përgjithshme (J. F. Herbart)|''Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet'']]. Göttingen 1806. * ''Ueber philosophisches Studium''. Göttingen 1807. * ''Allgemeine Praktische Philosophie''. Göttingen 1808. * ''Lehrbuch zur Einleitung in die Philosophie''. Königsberg 1813. * ''Lehrbuch zur Psychologie''. Königsberg und Leipzig 1816. 2. Auflage, Königsberg 1834 * ''Psychologie als Wissenschaft, neu gegründet auf Erfahrung, Metaphysik und Mathematik''. 2 Bde. Königsberg 1824/25 * ''Allgemeine Metaphysik, nebst den Anfängen der philosophischen Naturlehre''. 2 Teile. Königsberg 1828/29. * ''Kurze Encyklopädie der Philosophie aus praktischen Gesichtspuncten''. Halle 1831. * ''Umriss pädagogischer Vorlesungen''. Göttingen 1835; 2., vermehrte Ausgabe 1841. * ''Psychologische Untersuchungen''. Göttingen 1839/40. * ''Sämmtliche Werke''. Hrsg. von Gustav Hartenstein. Leipzig 1851 == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Herbartianizmi]] * [[Jan Amos Komenski]] * [[Psikologjia pedagogjike]] * [[Pedagogjia e përgjithshme]] * [[Johann Heinrich Pestalozzi]] == Literatura == * Boring, E.G. (1950). “German psychology before 1850: Kant, Herbart, and Lotze.” In R.M. Elliott (Ed.), ''A history of experimental psychology'' (2nd ed.). New York: Appleton-Century-Crofts. * Crary, J. (1992). [https://web.archive.org/web/20110720101611/http://imlportfolio.usc.edu/ctcs505/craryTechniques.pdf “Techniques of the observer.”] In J. Crary (Ed.), ''Techniques of the observer: On vision and modernity in the nineteenth century'', (pp.&nbsp;100–102). Massachusetts: MIT Press. * De Garmo, C. (1895). [https://archive.org/details/herbartherbartia00degaric ''Herbart and the herbartians'']. New York: C. Scribner’s sons. * Jahoda, G. (2009). “The metaphysical mechanics of the mind.” ''Psychologist'', ''22''(6), 558-559. * Watson, R.I. (1968). “Kant and Herbart: Continental philosophical psychology.” In C.P. Duncan & J. Wishner (Eds.), ''The great psychologists: From Aristotle to Freud'' (2nd ed.). Philadelphia: J.B. Lippincott Company. ==Lidhje të jashtme== {{commonscat|Johann Friedrich Herbart}} *Fran Gjoka & Musa Kraja:[http://www.fjalaelire.com/tema/31019.html Gjurmë të thella në mendimin pedagogjik botëror]{{Lidhje e thyer}} 19.02.2017, Viz. 13.04.2017 *Alan Kim:[https://plato.stanford.edu/entries/johann-herbart/ Johann Friedrich Herbart](Stanford Encyclopedia of Philosophy ) *[https://archive.org/search.php?query=Johann%20Friedrich%20Herbart Veprat e Hebartit](Archive.org) == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1776]] [[Kategoria:Njerëz nga Oldenburgu]] [[Kategoria:Filozofë gjermanë]] [[Kategoria:Biografi gjermane]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Johann Friedrich Herbart]] [[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Gëtingenit]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XIX]] [[Kategoria:Psikologë gjermanë]] [[Kategoria:Psikologë të shekullit XIX]] [[Kategoria:Vdekje 1841]] aet704cz9mw9orikz5aisasuziiltmx 0 180327 2996083 2985775 2026-06-12T00:32:00Z Edukatori 112234 added [[Category:Historia e arsimit në Gjermani]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996083 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Philip Melanchthon | image = Portrait of Philipp Melanchthon (1497–1560), by Lucas Cranach the Elder - Gemäldegalerie Alte Meister, Kassel.jpg | caption = Portrait by [[Lucas Cranach the Elder]], 1543 | era = [[Reformation]] | birth_name = Philipp Schwartzerdt | birth_date = 16 February 1497 | birth_place = [[Bretten]], [[Electoral Palatinate]], [[Holy Roman Empire]] | death_date = {{Death date and age|1560|04|19|1497|02|16|df=yes}} | death_place = [[Wittenberg]], [[Electoral Saxony]], Holy Roman Empire | language = German | tradition_movement = [[Lutheranism]] | alma_mater = {{unbulleted list | [[University of Heidelberg]] | [[University of Tübingen]]}} | signature = Melanchton_sig.jpg | signature_size = 200px }} '''Philip Melanchthon''' ({{lang-la|Philippus Melanchthon}}, i lindur '''Philipp Schwartzerdt''' ; 16 shkurt 1497 - 19 prill 1560) ishte një reformator gjerman [[Luteranizmi|luteran]], bashkëpunëtor me [[Martin Luther|Martin Luterin]], [[Teologjia|teologun]] e parë sistematik të [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]], një udhëheqës intelektual i [[Reformimi protestant|Reformimit Luteran]] dhe projektues me ndikim i [[Sistemi arsimor|sistemeve arsimore]] . Së bashku me Luterin dhe [[Gjon Kalvini|Gjon Kalvinin]], ai luajti një rol të madh në formësimin [[Protestantizmi|e Protestantizmit]] . {{Sfn|Richard|1898|p=379}} == Biografia == Ai lindi Philipp Schwartzerdt më 16 shkurt 1497 në Bretten, ku babai i tij Georg Schwarzerdt (1459–1508) ishte armaturë e Philippit, Kontit Palatinat të Rinit . {{Sfn|Richard|1898|p=3}} Nëna e tij ishte Barbara Reuter (1476/77-1529). Bretten u dogj në vitin 1689 nga trupat franceze gjatë Luftës së Trashëgimisë së Palatinatit . Melanchthonhaus i qytetit u ndërtua në vendin e lindjes së tij në vitin 1897. Në vitin 1507 ai u dërgua në shkollën latine në Pforzheim, ku rektori, Georg Simler i Wimpfenit, e prezantoi atë me poetët latinë dhe grekë, si dhe me [[Aristoteli|Aristotelin]] . Ai u ndikua nga xhaxhai i tij i madh Johann Reuchlin, një [[Humanizmi i Rilindjes|humanist i Rilindjes]], <ref>{{Cite book |last=Peacham |first=Henry |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |location=Ithaca, NY |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> i cili i sugjeroi Filipit të ndiqte një zakon të zakonshëm midis humanistëve të kohës dhe të ndryshonte mbiemrin e tij nga "Schwartzerdt" (fjalë për fjalë 'tokë e zezë'), në ekuivalentin grek "Melanchthon" ( {{Lang|grc|Μελάγχθων}} ) ). {{Sfn|Richard|1898|p=11}} Filipi ishte 11 vjeç në vitin 1508 kur gjyshi i tij (vdiq më 17 tetor) dhe babai i tij (vdiq më 27 tetor) vdiqën brenda njëmbëdhjetë ditësh nga njëri-tjetri. {{Sfn|Manschreck|2011}} Ai dhe një vëlla u sollën në Pforzheim për të jetuar me gjyshen e tij nga nëna, Elizabeth Reuter, motrën e Reuchlin. Vitin tjetër ai hyri në [[Universiteti i Hajdelbergut|Universitetin e Heidelbergut]], ku studioi [[Filozofia|filozofi]], [[Retorika|retorikë]], [[Astronomia|astronomi]] dhe [[Astrologjia|astrologji]], dhe u bë i njohur si një studiues i mendimit grek. <ref>{{Cite journal |last=Wyk |first=Van |last2=(Natie) |first2=Ignatius W. C. |year=2017 |title=Philipp Melanchthon: A short introduction |journal=HTS Theological Studies |volume=73 |issue=1 |pages=1–8 |doi=10.4102/hts.v73i1.4672 |issn=0259-9422 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Në vitin 1509, Melanktoni mori diplomën BA në Universitetin e Heidelbergut dhe në vitin 1512, diplomën MA në Tübingen, ku do të jepte mësim pasi të merrte diplomat e tij. Në vitin 1518, ai u thirr në Wittenberg me kërkesë të xhaxhait të tij për të dhënë mësim greqisht. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Ndërsa ishte atje, ai mësoi gjithashtu aspektet teknike të astrologjisë nga Johannes Stöffler . {{Sfn|Brosseder|2005}} Pasi mori një diplomë masteri në vitin 1512, ai filloi të studionte teologji në Tübingen. <ref>{{Cite journal |last=Wagener |first=A. Pelzer |date=1929 |title=Melanchthon: A German Humanist |url=https://www.jstor.org/stable/4389299 |journal=The Classical Weekly |language=en |volume=22 |issue=20 |pages=155–160 |doi=10.2307/4389299 |jstor=4389299 |url-access=subscription}}</ref> Nën ndikimin e Reuchlin, [[Erazmo Roterdami|Erasmus]] dhe të tjerëve, ai u bind se Krishterimi i vërtetë ishte diçka e ndryshme nga [[Skolastika|teologjia skolastike]] që mësohej në universitet. Në vitin 1519, ai mori një diplomë BD dhe shpejt filloi të bashkëpunonte me Martin Lutherin në një përkthim të Biblës. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Botimet e tij të para përfshinin një numër poezish në një përmbledhje të redaktuar nga Jakob Wimpfeling ( {{Rreth|1511}} ), {{Sfn|Rupp|1996}} parathënia ''{{Lang|la|Epistolae clarorum virorum}}'' të Reuchlin (1514), një botim i Terences (1516) dhe një libër i gramatikës greke (1518). I njohur tashmë si reformator, ai u kundërshtua në Tübingen. Ai pranoi një thirrje për në Universitetin e Vitenbergut nga Martin Lutheri me rekomandimin e xhaxhait të tij të madh dhe u bë profesor i greqishtes atje në vitin 1518 në moshën 21 vjeç <ref>{{Cite book |url=http://www.jstor.org/stable/j.ctvzcz4b8 |title=Most Certainly True: Lutheran History at a Glance - 75 Stories About Lutherans Since 1517 |date=1 mars 2020 |publisher=1517 Media |isbn=978-1-942304-69-2 |editor-last=Granquist |editor-first=Mark |doi=10.2307/j.ctvzcz4b8.7 |jstor=j.ctvzcz4b8}}</ref> {{Sfn|Chisholm|1911}} Ai studioi [[Bibla|Shkrimet e Shenjta]], veçanërisht atë të [[Pali i Tarsusit|Palit]], dhe doktrinën [[Reformimi protestant|ungjillore]] . Ai mori pjesë në debatin e Leipzigut (1519) si spektator, por mori pjesë me komentet e tij. Pasi pikëpamjet e tij u sulmuan nga Johann Eck, ai u përgjigj bazuar në autoritetin e Shkrimit të Shenjtë në veprën e tij ''Defensio contra Johannem Eckium'' (Vitenberg, 1519). Pas leksioneve mbi [[Ungjilli i Mateut|Ungjillin e Mateut]] dhe Letrën drejtuar Romakëve, së bashku me hetimet e tij mbi doktrinën e Palit, atij iu dha diploma e bachelorit në teologji dhe u transferua në fakultetin teologjik. {{Sfn|Richard|1898|pp=57–58}} Ai u martua me Katharina Krapp (Katharina Melanchthon), (1497–1557), vajzën e [[Kryetari i Bashkisë|kryetarit]] të bashkisë së Vitenbergut, më 25 nëntor 1520. Ata patën katër fëmijë: [[:de:Anna Melanchthon|Anna]], Philipp, Georg dhe Magdalenë. {{Sfn|Manschreck|2011}} Në fillim të vitit 1521, Melanktoni e mbrojti Luterin në veprën e tij ''Didymi Faventini kundër Thoma Placentinum pro M. Luthero oratio'' (Wittenberg, nd). Ai argumentoi se Luteri hodhi poshtë vetëm praktikat [[Papa|papnore]] dhe kishtare që ishin në kundërshtim me Shkrimin e Shenjtë. {{Sfn|Richard|1898|p=71}} Por, ndërsa Luteri mungonte në Kështjellën e Wartburgut, gjatë trazirave të shkaktuara nga profetët e Zwickau-t, Melanktoni u lëkund. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64081-3 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom Hoboken, New Jersey |pages=86–87}}</ref> Shfaqja e veprës së Melanktonit ''"Loci communes rerum theologicarum seu hypotyposes theologicae"'' (Wittenberg dhe [[Bazeli|Basel]], 1521) pati një rëndësi të mëvonshme për Reformimin. Melanktoni diskutoi "mendimet kryesore" të Letrës së Palit drejtuar Romakëve dhe e përdori këtë platformë për të paraqitur një doktrinë të re të Krishterimit; një doktrinë ku besimi në Zot ishte më i rëndësishëm sesa veprat e mira. ''Loci communes'' kontribuan në ngritjen graduale të traditës skolastike luterane, dhe teologët e mëvonshëm Martin Chemnitz, <ref>For an example of this from Chemnitz, see {{harvnb|Chemnitz|2004}}, which is excerpted from his ''Loci Theologici''.</ref> Mathias Haffenreffer dhe Leonhard Hutter e zgjeruan atë. {{Sfn|Jacobs|1899}} Melanktoni vazhdoi të jepte leksione mbi klasikët. Gjatë një udhëtimi në vitin 1524 për në qytetin e tij të lindjes, ai takoi legatin papnor, [[Kardinali|Kardinalin]] Lorenzo Campeggio, i cili u përpoq ta largonte nga kauza e Luterit. <ref>{{Cite book |last=Wengert |first=Timothy J. |url=https://www.vr-elibrary.de/doi/10.13109/9783666550478.79 |title=Philip Melanchthon's Last Word to Cardinal Lorenzo Campeggio, Papal Legate at the 1530 Diet of Augsburg |date=24 tetor 2012 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=978-3-525-55047-2 |pages=79–103 |doi=10.13109/9783666550478.79 |via=CrossRef}}</ref> Në veprën e tij ''"Unterricht der Visitatorn an die Pfarherrn im Kurfürstentum zu Sachssen'' " (1528), Melanchthon paraqiti doktrinën ungjillore të shpëtimit, si dhe rregulloret për kishat dhe shkollat. Në vitin 1529, Melanktoni shoqëroi zgjedhësin në Dietën e Speyerit . Shpresat e tij për të bindur [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë e Shenjtë Romake]] që të njihte Reformimin nuk u realizuan. Një qëndrim miqësor ndaj [[Zvicra|zviceranëve]] në Diet ishte diçka që ai e ndryshoi më vonë, duke e quajtur doktrinën e [[Huldrych Zwingli]] -t për [[Eukaristia|Darkën e Zotit]] "një [[Dogma|dogmë]] të pafe". Përbërja, e njohur tani si ''Rrëfimi i Augsburgut'', u paraqit në Dietën e Augsburgut në vitin 1530 dhe do të konsiderohet ndoshta dokumenti më i rëndësishëm i [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]] <ref name="Kolb & Wengert 2024">{{Cite book |last=Kolb |first=Robert |title=The Augsburg Confession |last2=Wengert |first2=Timothy J. |date=2024 |publisher=Augsburg Fortress Publishers |isbn=978-1-5064-9411-1 |publication-place=Bloomfield |page=5 |translator-last=Gritsch |translator-first=Eric W. |oclc=1433093838}}</ref> Melanktoni përfaqësoi Luterin në konferencë, pasi Luterit iu ndalua pjesëmarrja. [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli V]] kishte thirrur Dietën e Augsburgut me qëllim bashkimin e grupeve fetare përballë një lufte të mundshme me Perandorinë Osmane. Megjithatë, pavarësisht të gjitha përpjekjeve dhe përpjekjeve për kompromis, nuk pati pajtim midis katolikëve dhe luteranëve. Pasi u diskutua rrëfimi dhe u dha përgjigja zyrtare, u hartua Konfuzioni Papnor i Rrëfimit të Augsburgut . Melanktoni shkroi një përgjigje për këtë, e cila u bë e njohur si Apologjia e Rrëfimit të Augsburgut . Në vitin 1540, ai nxori një botim të rishikuar, Variata, i cili u nënshkrua nga [[Gjon Kalvini]] . Dallimi kryesor është në trajtimin e pranisë reale në Darkën e Zotit. Shumë kisha luterane specifikojnë se i përmbahen "Rrëfimit të Pandryshuar të Augsburgut", në krahasim me Variatën. Melanktoni luajti një rol të rëndësishëm në diskutimet në lidhje me Darkën e Zotit, të cilat filluan në vitin 1531. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64074-5 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom ; Hoboken, NJ |pages=115–116}}</ref> Ai miratoi Marrëveshjen e Vitenbergut të [[Martin Bucer|Bucerit]] dhe e diskutoi çështjen me Bucerin në [[Kaseli|Kassel]] në vitin 1534. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup>Ai punoi për një marrëveshje mbi këtë çështje, pasi studimet e tij patristike dhe ''Dialogu'' (1530) i Johannes Oecolampadius e kishin bërë të dyshonte në saktësinë e doktrinës së Luterit. Gjatë kohës së tij në Tübingen në vitin 1536, Melanchthon u kritikua ashpër nga Cordatus, [[Predikuesi|predikues]] në Niemeck, pasi ai kishte mësuar se veprat janë të nevojshme për shpëtim. Në botimin e dytë të ''Loci'' (1535) të tij, ai braktisi doktrinën e tij të mëparshme të rreptë të determinizmit dhe në vend të kësaj mësoi atë që e quajti Sinergji . Ai hodhi poshtë kritikat e Cordatus në një letër drejtuar Lutherit dhe kolegëve të tij të tjerë, duke deklaruar se ai kurrë nuk ishte larguar nga mësimet e tyre të përbashkëta mbi këtë temë dhe në Polemikën Antinomiane të vitit 1537, Melanchthon ishte në harmoni me Lutherin. {{Sfn|Kirn|1910|p=280}} Përpara se të zgjidheshin mosmarrëveshjet teologjike, Melanktoni vdiq. Vetëm pak ditë para vdekjes së tij, ai kishte shkruar një shënim ku jepte arsyet pse nuk i frikësohej vdekjes. Në anën e majtë të shënimit ishin fjalët: "Do të çlirohesh nga mëkatet dhe do të çlirohesh nga hidhërimi dhe tërbimi i teologëve"; në të djathtë: "Do të shkosh në dritë, do ta shohësh Perëndinë, do të vështrosh Birin e tij, do të mësosh ato mistere të mrekullueshme që nuk ke qenë në gjendje t'i kuptosh në këtë jetë". Shkaku i menjëhershëm i vdekjes ishte një ftohje e rëndë që e kishte marrë gjatë një udhëtimi për në Leipzig në mars të vitit 1560, e ndjekur nga një ethe që i konsumoi forcën, megjithëse trupi i tij ishte dobësuar tashmë. Ai u shpall i vdekur më 19 prill 1560. Trupi i tij u varros pranë Luterit në Schloßkirche në Wittenberg . Pas vdekjes së Luterit, ai u pa nga shumë njerëz si "udhëheqësi teologjik i Reformimit Gjerman" <ref>{{Cite book |last=Tondo |first=Douglas J. Del |url=https://books.google.com/books?id=4V8tMJ75bnwC&q=After+Luther's+death+he+became+seen+by+many+as+the+%22theological+leader+of+the+German+Reformation%22&pg=PR28 |title=Jesus' Words on Salvation |date=2008 |publisher=Infinity |isbn=978-0-7414-4357-1 |language=en}}</ref> megjithëse Gnesio-Luteranët e udhëhequr nga [[Matthias Flacius]] e akuzuan atë dhe pasuesit e tij për [[Herezia|herezi]] dhe [[Apostazia|apostazi]] . Melanktoni i duroi akuzat me durim, dinjitet dhe vetëkontroll. {{Sfn|Kirn|1910|p=281}} == Shih edhe == * [[Protestantizmi]] == Referime == [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Haidelbergut]] [[Kategoria:Astrologë gjermanë]] [[Kategoria:Vdekje 1560]] [[Kategoria:Lindje 1497]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në italisht (it)]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Biografi me nënshkrim]] [[Kategoria:Reformatorë protestantë gjermanë]] [[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]] ooy5ptsri906tivjfkcdtacujmp90ct 0 194380 2996059 2758361 2026-06-11T21:00:39Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Gravitet]]; +[[Kategoria:Koncepte në astronomi]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996059 wikitext text/x-wiki [[Skeda:STS-130_Endeavour_flyaround_5.jpg|parapamje|300x300px|[[Stacioni Hapësinor Ndërkombëtar]] rrotullohet mbi [[Tolloji]] i orbitës janë të ngjashme me sistemin [[Plutoni (planet)|Plutoni]]–[[Charon (moon)|Charon]].]] Në [[Fizika|fizikë]], një '''orbitë''' është rruga e lakuar [[Graviteti|gravitacionale]] e një objekti rreth një pike në hapësirë, për shembull orbita e një [[planeti]] rreth një ylli<ref>[http://spaceplace.nasa.gov/barycenter/ The Space Place :: What's a Barycenter]</ref><ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/431123/orbit orbit (astronomy) – Britannica Online Encyclopedia]</ref> ose një [[Sateliti natyror|satelit natyror]] rreth një planeti. Orbitat e planetëve janë zakonisht eliptike, dhe masa qendrore rreth të cilës bëhet orbita është në një pikë qendrore të elipsës. Shpjegimi aktual i mekanikës së lëvizjes orbitale është i bazuar në [[Relativiteti i përgjithshëm|teorinë e përgjithshme të relativitetit]] të [[Albert Einstein]], e cila është përgjegjëse për gravitetit si dhe për shkak të lakimit të [[Hapësirë-koha|hapësirë-kohë]], me orbitat që ndjekin gjeodezikët. Për të lehtësuar llogaritjen, relativiteti është zakonisht i përafruar me fuqi të bazuara në teorinë e [[Ligji gravitacional universal i Njutonit|gravitetit universal]] bazuar në [[Ligjet e Keplerit|ligjet e Keplerit për lëvizjet planetare]].<ref>Kuhn, ''The Copernican Revolution'', pp. 238, 246–252</ref> {{cung}} == Referimet == {{Reflist}} ==Lidhje të jashtme== {{Wiktionary}} {{Commons category|Orbits|Orbitat}} * [http://www.calctool.org/CALC/phys/astronomy/planet_orbit CalcTool: Orbital period of a planet calculator]. Has wide choice of units. Requires JavaScript. * [http://www.phy.hk/wiki/englishhtm/Motion.htm Java simulation on orbital motion]. Requires Java. * [http://www.ncdc.noaa.gov/paleo/forcing.html NOAA page on Climate Forcing Data] includes (calculated) data on Earth orbit variations over the last 50 million years and for the coming 20 million years [[Kategoria:Orbitë| ]] [[Kategoria:Gravitet]] [[Kategoria:Koncepte në astronomi]] 67nmqnb58mq3qo5vw629kvojh0y9y5c 0 194383 2996082 2977872 2026-06-12T00:19:20Z Edukatori 112234 2996082 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Baca Kurti | image = Baca Kurti, 1878.jpg | caption = Baca Kurti në vitin 1878 | birth_date = 1807 | birth_place = [[Gruda]], [[Vilajeti i Shkodrës]], [[Perandoria Osmane]] | death_date = 1881 | death_place = [[Gruda]], [[Perandoria Osmane]] | nationality = Shqiptar | occupation = Luftëtar, bajraktar | known_for = Qëndresa kundër aneksimit të trojeve shqiptare nga Mali i Zi | movement = [[Lidhja Shqiptare e Prizrenit]] }} '''Baca Kurti''' ({{Rreth}} 1807-1881) ishte një luftëtar [[Shqiptarët|shqiptar i]] lirisë që kishte marrë pjesë në [[Beteja e Nokshiqit|Betejën e Nokshiqit]] kundër Principatës së [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. == Jeta == Baca ishte i lindur rreth vitit 1807 në fshatin [[Mileshi i Sipërm|Milesh]] (Miljes) në rajonin e [[Gruda|Grudës]]<ref name="Gjonaj">{{Cite web|last=Gjonaj|first=Gjekë|url=http://buzuku.info/Arkivi/Buzuku14/Baca_Kurti.htm|title=Baca Kurti - krenaria e Malësisë|publisher=Buzuku|access-date=16 gusht 2016|archive-date=25 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425052955/http://buzuku.info/Arkivi/Buzuku14/Baca_Kurti.htm|url-status=dead|lang=sq}}</ref> afër qytetit të [[Tuzi]]t, në një familje [[Malësia e Madhe|malësore]]) shqiptare. Ai ishte njëri nga 15 delegatët osmanë nga pjesa veriore e Shqipërisë pjesmarrës i dërguar gjatë bisedimeve të [[Kongresi i Berlinit|Kongresit të Berlinit]] (13 qershor–13 korrik 1878).<ref name="IZ-31"><cite class="citation book">[https://books.google.com/books?id=GCNpAAAAMAAJ ''Istorijski zapisi'']. '''31'''. </cite></ref> Përveç tri rojeve nga Mirdita në delegacion bënin pjesë edhe delegatë tjerë si p.sh. shefat e [[Çun Mula|Çun Mulë]]<nowiki/>s nga Hoti, Baca Kurti nga Gruda, Marash Dashi nga Shkreli, Cil Vuksani nga Kastrati, Mark Lula nga Shala, Mark Kola nga Shoshi dhe Con Geda nga Shllaku.<ref name="IZ-31"/> Ai iu bashkua [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes shqiptare të Prizrenit]] pas vendimit të Kongresit të Berlinit për dorëzimin e viseve të banuara me shqiptarë (rajonet Hoti, Gruda, [[Komuna e Plavës|Plavë]], [[Gucia]], Kastrati, etj.)  Principatës së Malit të Zi.<ref name="Gjonaj"/> Kur Princi [[Nikolla I i Malit të Zi|Nikolla I i Malit te Zi]] hyri në territorin të cilat i ishin dhënë atij nga [[Kongresi i Berlinit]], Baca Kurti dhe të tjerë të parisë nga [[Malësia e Madhe|Malësia]] organizuan një rezistencë kundër Malit të Zi.<ref name="Gjonaj"/> Pjesa e viseve veriore shqiptare (malësorët) i mundën Malazezët në [[Beteja e Nokshiqit|Betejën e Nokshiqit]].<ref name="Gjonaj"/> Me këtë rast Baca Kurti u shqua si një nga komandantët më të mirë të [[Çun Mula]] gjatë betejës. Ai i mobilizoi jo vetëm anëtarët e klanit të tij, por edhe anëtarët e qyteteve të tjera nga [[Malësia e Madhe|Malësia]], për të luftuar kundër ushtrisë së Malit të Zi. Sot ai është i njohur për shqiptarët në mbarë botën dhe shumë këngë dhe poezi janë krijuar në nder të tij.<ref name="Gjonaj"/> == Shkrime tjera == * <cite class="citation book">[[Musa Kraja]] (1996). [https://books.google.com/books?id=uQBeHQAACAAJ ''Baca Kurti dhe mbrojtja e Grudës'']. </cite><cite class="citation book">Shtëpia Botuese e Lidhjes së Shkrimtarëve.</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ABaca+Kurti&rft.au=Musa+Kraja&rft.btitle=Baca+Kurti+dhe+mbrojtja+e+Grud%C3%ABs&rft.date=1996&rft.genre=book&rft_id=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DuQBeHQAACAAJ&rft.pub=Sht%C3%ABpia+Botuese+e+Lidhjes+s%C3%AB+Shkrimtar%C3%ABve&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Vdekje 1881]] [[Kategoria:Malësorë]] 99fhu2x1d95584a4qgonjtfd5pbw4mx 4 196848 2996116 2995199 2026-06-12T04:17:44Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 3 ditë te faqja [[Wikipedia:Buletini Teknik/Arkivi 2]] 2996116 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Buletini Teknik/styles.css" /> <div class="header"> <div class="main-grid"> <div>[[Skeda:Wiki-tech-logo.svg|100px|link=|alt=Stema e Buletinit Teknik]]</div> <div><div class="title">Buletini Teknik</div></div> <div>{{Archives|style=display:unset; float:none; margin:auto; padding:0; background:none; border:none;|image=none|auto=short|age=3|bot=MajavahBot}}</div> </div> <div class="details"> Këtu gjenden informacione për zhvillimet më të fundit teknike. Faqja përditësohet automatikisht nga [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] sa herë që kemi lajmërime të reja.<br><br>Nëse dëshironi që lajmërime të tilla t'i merrni dhe në faqen tuaj personale të diskutimit, mund të abonoheni duke ndjekur udhëzimet [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|këtu]].<br><br>Nëse faqja ndryshon në të ardhmen, sigurohuni që përveç lidhjes më lart, të bëni dhe ndryshimin e nevojshëm te faqja [[m:Distribution list/Technical Village Pumps distribution list|këtu]]. </div> {{Shortcut|WP:BT}} </div> __TOC__ {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Buletini Teknik/Arkivi %(counter)d |algo = old(3d) |counter = 2 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> tv8hgh26qg391761l2xoqzihxaws6tw 0 202359 2996154 2431784 2026-06-12T09:24:35Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996154 wikitext text/x-wiki [[Skeda:מאיר יצחק הלוי.jpg|thumb|Meir Yitzhak Halevi]] '''Meir Yitzhak Halevi''' ([[Gjuha hebraike|Hebraisht]]: מאיר יצחק-הלוי) lindi më 1953 në [[Jeruzalemi|Jeruzalem]] dhe është me prejardhje jemene, pasi që gjyshi i tij ishte rabin i Jemenit. Ai është politikanë izraelitë dhe kryetari i 8-të i [[Eilat|Eilatit]].<ref name="Kubovich">{{cite news|url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/eilat-mayor-knew-of-assault-allegations-against-bar-lev-1.325801|title=Eilat mayor knew of assault allegations against Bar-Lev|last=Kubovich|first=Yaniv|author2=Zarchin, Tomer|date=21 nëntor 2010|work=[[Haaretz]]|accessdate=8 korrik 2011|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924220744/http://www.haaretz.com/print-edition/news/eilat-mayor-knew-of-assault-allegations-against-bar-lev-1.325801|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1953]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Politikanë]] [[Kategoria:Politikanë izraelitë]] pvbuw6y9z69a7cnhws9cmqzubcy7755 0 225251 2996010 2995861 2026-06-11T16:25:06Z Edukatori 112234 2996010 wikitext text/x-wiki {{Dalloje|Profesori}} '''Pedagog''' (nga [[Greqishtja e lashtë|greqishtja e lashtë]]: ''παιδαγωγός - paidagogós'') quhet ai që i mëson dhe edukon fëmijët dhe të rinjtë, duke zbatuar parimet dhe metodat e [[Pedagogjia|pedagogjisë]]; specialist për [[pedagogji]]. == Historiku == Termi ''pedagog'' rrjedh nga {{lang-grc|ὁ παιδαγωγός}} (''ho paidagogós'', nga: {{lang-grc|παῖς}} - djal, fëmijë; dhe ἄγειν, ἀγω - udhëheq, përcjell) në kuptimin e djemve udhëheqës, atëherë mbikëqyrësi, edukatori i djalit, drejtuesi, [[mësuesi]] e që fillimisht i referohej skllevërve të ditur të cilët i shoqëronin fëmijët e skllavopronarve të tyre, zakonisht djemtë, nga shtëpia deri në shkollë dhe anasjelltas. Jo rrallë, skllevërit e ditur ishin ngarkuar ose u ishte besuar gjithashtu edhe detyra e edukimit dhe arsimimit të fëmijëve të skllavopronarve.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Shulman|first=Lee|date=1987|title=Knowledge and Teaching: Foundations of the New Reform|url=https://people.ucsc.edu/~ktellez/shulman.pdf|journal=Harvard Educational Review|volume=15|issue=2|pages=4-14|access-date=12 qershor 2017}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{cite web|url=http://www.educ.utas.edu.au/users/ilwebb/Research/pedagogy.htm|title=Analysis of Pedagogy|publisher=Educ.utas.edu.au|accessdate=2010-09-20|archive-date=12 dhjetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091212204113/http://www.educ.utas.edu.au/users/ilwebb/Research/pedagogy.htm|url-status=dead}}</ref><ref>Petrie et al. (2009). [http://eprints.ioe.ac.uk/58/1/may_18_09_Ped_BRIEFING__PAPER_JB_PP_.pdf Pedagogy – a holistic, personal approach to work with children and young people, across services. p. 4.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315160810/http://eprints.ioe.ac.uk/58/1/may_18_09_Ped_BRIEFING__PAPER_JB_PP_.pdf |date=15 mars 2022 }}</ref><ref>Aarhus University [http://edu.au.dk/en/research/ Department of Education (DPU) - Research]</ref> == Përkufizimi == Termi "pedagog" përdoret kryesisht për një person që ka një diplomë dhe ka kryer studimet nga fusha e [[Pedagogjia|pedagogjisë]], pastaj edhe për ata që kanë kryer një [[master]] në [[Pedagogjia|shkenca pedagogjike]]. Në shkencën bashkëkohore mbi edukimin bëhet dallimi në mes të pedagogut në kuptim të gjerë dhe pedagogut në kuptim të ngushtë. Termi pedagog në kuptim të gjërë zbatohet për të gjithë mësimdhënësit duke përfshirë këtu edukatorët, mësuesit, arsimtarët, dhe profesorët, të cilët vetëm praktikisht merren me edukimin, arsimimin dhe mësimdhënien. Këtu përfshihen kryesisht anëtarët e menaxhmentit të shkollës (pedagogët shkollorë) ose ata që punojnë në shërbime profesionale në institucionet parashkollore, shkolla, ente, institute dhe shërbime tjera arsimore. Në kuptimin më të ngushtë, pedagogë janë vetëm ata që kanë diplomuar, magjistruar ose doktoruarë në fushën e shkencave pedagogjike dhe të cilët janë praktikisht dhe (ose) teorikisht të përfshirë në këtë proces. Këtu hyjnë të gjithë ata të ciët kanë fituar titullin e masterit ose të doktorit të pedagogjisë dhe merren me veprimtari hulumtuese, kërkimore shkencore pedagogjike, që merren me studime teorike dhe empirike të problemeve pedagogjike në praktikën edukative dhe arsimore me qëllim të avancimit të mësimdhënies dhe studimeve pedagogjike në përgjithësi.<ref name="CollinsED">{{cite web|url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/pedagogy|title=Definition of "pedagogy" - Collins English Dictionary}}</ref><ref name="CambridgeED">{{cite web|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pedagogy?q=pedagogy|title=pedagogy noun - definition in British English Dictionary & Thesaurus - Cambridge Dictionary Online|publisher=Dictionary.cambridge.org|date=2012-10-10|accessdate=2012-10-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.education.vic.gov.au/Documents/school/teachers/support/learnteachbgpaper.pdf|title=Blueprint for government schools. Flagship strategy 1: Student Learning. The Principles of Learning and Teaching P-12 Background Paper|publisher=Department of Education and Training Victoria|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215012650/http://www.education.vic.gov.au/Documents/school/teachers/support/learnteachbgpaper.pdf|archive-date=15 shkurt 2017|access-date=12 qershor 2017|url-status=dead}}</ref> == Roli dhe detyrat e pedagogut == {{Shiko gjithashtu|Shërbimi pedagogjik i shkollës}} Roli i pedagogut ka pësuar ndryshime relativisht të mëdha si pasojë e ndryshimeve që kanë ndodhur ndër vite. Detyrat, përgjegjësitë dhe pritshmëritë për punën e pedagogut janë rritur tejet shumë, së pari, rreth njohjes së këtyre ndryshimeve, njohjes së implementimit të [[kurrikulë]]s, e pastaj vështirësitë me të cilat përballen mësimdhënësit dhe ndihma që duhet ofruar atyre. Këto ndryshime në përgjithësi kanë ndikuar në shfaqjen e roleve të shumëfishta të pedagogut të shkollës. Që këto ndryshime të trajtohen me kujdes dhe me profesionalizëm kërkohet planifikim, programim dhe organizim i punës edukativo-arsimore. Ҫdo planfikim dhe organizim, në këtë rast, planifikimi dhe organizimi i punës edukativo-arsimore kërkon vlerësim që të kuptohet se a realizohet procesi edukativo-arsimor në mënyrën e duhur.<ref name=":2">Hoti, D., Zabeli, N., Shahini, M., Arënliu, A., Gashi, L. J., Buleshkaj, O., et al. (2016). ''Vëllimi II puna e pedagogut të shkollës.'' Prishtinë: Masht ; USAID ; fondacioni Zvicërran Terre des Hommes.</ref> Por cili është roli i pedagogut në këtë rast dhe cila është ndihma që ofron ai? Vlerësimi i punës edukativo-arsimore bëhet nga ana e pedagogut i cili mbështet në dokumentacionet e shkollës. Shkolla si institucion ka dy lloj dokumentacionesh: dokumentacionin administrativ dhe pedagogjik të jashtëm i cili përfshin të gjitha dokumentet zyrtare të institucioneve që udhëheqin procesin e punës në shkollë dhe dokumentacionin administrativ dhe pedagogjik të brendshëm i cili përfshin në vete të gjitha dokumentet e përgaditura nga shkolla dhe të cilat janë pjesë e punës së saj. Njohja e këtyre dokumentacioneve nga ana e pedagogut bënë të mundshme që ai të njohë kërkesat nga institucionet e larta, gjegjësisht kërkesat dhe pritshmëritë në dokumentet e institucioneve të jashtme për realizimin e procesit edukativo-arsimor. Pedagogu shikon dhe vlerëson këto dokumente në përputhshmëri me dokumentet pedagogjike të brendshme të shkollës, ku implementimin e kërkesave të praktikave të reja zhvillimore e bënë përmes bashkëpunimit me udhëheqësit e shkollës dhe gjithë akterëve të tjerë. Ҫdo risi apo projekt ose praktikë e re shfaqë ndryshime në ecurinë e procesit mësimor duke shfaqë në të njëjtën kohë pritshmëri të reja tek mësimdhënësit. Pedagogu i shkollës bashkëpunon me udhëheqësit e shkollës në realizimin e projekteve të reja mësimore dhe në mbajtjen e trajnimeve me bazë në shkollë të mësimdhënësve për plotësimin e çdo nevoje rreth implementimit të këtyre projekteve. Dokumentacioni administrativ dhe pedagogjik i brendshëm përpos dokumenteve rreth ecurisë mësimore dhe punës edukativo-arsimore të mësimdhënësve ka dhe dokumentet për punës personale që kryen pedagogu i shkollës. Pedagogu i shkollës përveҫ formave dhe aktiviteteve ai përgadit edhe ligjerata për nxënës dhe arsimtar, si dhe rritë efikastietin e trekëndëshit shkollë-familje-nxënës. Ai është në gjendje të shohë problemet dhe të ndërmarrë masat e duhura me kohë.<ref name=":1" /> Gjithashtu ndihmon në përpilimin e planit operativ vjetor dhe mujor; merr pjesë në punën rreth regjistrimit të nxënësve në klasë të parë si dhe ndihmon në organizimin dhe mbajtjen e mësimit plotësues, vazhdues dhe shtues. Pedagogu i shkollës ka para vetes një mori detyrash që e karakterizojnë punën e tij në shkollë. Në fakt, këto detyra janë të lidhura plotësisht me shkollën si institucion eduakativo-arsimor, me gjithë faktorët që ndërveprojnë në realizimin dhe zhvillimin e procesit edukativ dhe arsimor. Realizimi i këtyre detyrave nga ana e pedagogut të shkollës duhet të bëhet në përputhshmëri të plotë me ligjet e përcaktuara nga organet më të larta drejtuese arsimore dhe dokumentetet tjera pedagogjike relevante. Puna edukativo- arsimore padyshim që kërkon planifikim në rend të parë dhe organizim të mire. Pedagogu i shkollës ndërvepron me mësimdhënësit në realizimin e programimit dhe zhvillimit të sukesesshëm të punës edukative dhe arsimore. Zhvillimi i suksesshëm i punës edukativo-arsimore shpeshherë mund të arrihet vetëm tek disa mësimdhënës e jo tek tërë stafi, andaj shkolla duhet të ketë një plan zhvillimor, hartimi dhe mbështetja e të cilit bëhet nga ana e pedagogut. Krijimi i një plani zhvillimor mund të themi që paraqet një listë me hapa, në baza të të cilave do realizohet procesi mësimor në shkollë. Puna edukativo-arsimore në anën tjetër përfshin planprogramet e realizuara nga mësimdhënësit, që duhet të jenë në përputhshmëri me kërkesat specifike si: të krijohen planprograme që ndikojnë në përgaditje shkencore me dituri të reja dhe përgaditja e brezit për jetë. Krijuesit e planprogrameve, pra mësimdhënësit, duhet të kenë përgaditje edhe ne aspektin pedagogjik, psikologjik dhe didaktik. == Pedagogë të shquar == * [[Jan Amos Komenski]]; (1592-1670); * [[Jean-Jacques Rousseau]]; (1712-1778) ; * [[Johann Heinrich Pestalozzi]]; (1746-1827) ; * [[Johann Friedrich Herbart]]; (1776–1841) ; * [[Friedrich Fröbel]];(1782-1852) ; * [[Georg Kerschensteiner]];(1854-1932) ; * [[John Dewey]];(1859-1952) ; * [[Rudolf Steiner]];(1861-1925) ; * [[Maria Montessori]];(1870-1952) ; * [[Adolphe Ferrière]];(1879-1960) ; * [[Alexander S. Neill]]; (1883-1973) ; * [[Anton Simenioviç Makarenko|Anton Makarenko]]; (1888-1939) ; * [[Carl R. Rogers]]; 1902-1987) ; * [[Paulo Freire]]; (1921-1997). ''Nga trojet shqiptare'' * [[Aleksandër Xhuvani]] * [[Bedri Dedja]] * [[Jashar Rexhepagiq]] * [[Hamit Beqja]] * [[Pajazit Nushi]] * [[Shefik Osmani]] * [[Hysni Myzyri]] * [[Nuri Abdiu]] * [[Musa Kraja]] == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Shërbimi pedagogjik i shkollës]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Profesione]] [[Kategoria:Pedagogji]] [[Kategoria:Arsim]] [[Kategoria:Mësimdhënie]] od6qt1z5litw6jf958vwwcyqcsd8g63 2996017 2996010 2026-06-11T16:35:27Z Edukatori 112234 2996017 wikitext text/x-wiki {{Dalloje|Profesori}} '''Pedagog''' (nga [[Greqishtja e lashtë|greqishtja e lashtë]]: ''παιδαγωγός - paidagogós'') quhet ai që i mëson dhe edukon fëmijët dhe të rinjtë, duke zbatuar parimet dhe metodat e [[Pedagogjia|pedagogjisë]]; specialist për [[pedagogji]]. == Historiku == Termi ''pedagog'' rrjedh nga {{lang-grc|ὁ παιδαγωγός}} (''ho paidagogós'', nga: {{lang-grc|παῖς}} - djal, fëmijë; dhe ἄγειν, ἀγω - udhëheq, përcjell) në kuptimin e djemve udhëheqës, atëherë mbikëqyrësi, edukatori i djalit, drejtuesi, [[mësuesi]] e që fillimisht i referohej skllevërve të ditur të cilët i shoqëronin fëmijët e skllavopronarve të tyre, zakonisht djemtë, nga shtëpia deri në shkollë dhe anasjelltas. Jo rrallë, skllevërit e ditur ishin ngarkuar ose u ishte besuar gjithashtu edhe detyra e edukimit dhe arsimimit të fëmijëve të skllavopronarve.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Shulman|first=Lee|date=1987|title=Knowledge and Teaching: Foundations of the New Reform|url=https://people.ucsc.edu/~ktellez/shulman.pdf|journal=Harvard Educational Review|volume=15|issue=2|pages=4-14|access-date=12 qershor 2017}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{cite web|url=http://www.educ.utas.edu.au/users/ilwebb/Research/pedagogy.htm|title=Analysis of Pedagogy|publisher=Educ.utas.edu.au|accessdate=2010-09-20|archive-date=12 dhjetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091212204113/http://www.educ.utas.edu.au/users/ilwebb/Research/pedagogy.htm|url-status=dead}}</ref><ref>Petrie et al. (2009). [http://eprints.ioe.ac.uk/58/1/may_18_09_Ped_BRIEFING__PAPER_JB_PP_.pdf Pedagogy – a holistic, personal approach to work with children and young people, across services. p. 4.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315160810/http://eprints.ioe.ac.uk/58/1/may_18_09_Ped_BRIEFING__PAPER_JB_PP_.pdf |date=15 mars 2022 }}</ref><ref>Aarhus University [http://edu.au.dk/en/research/ Department of Education (DPU) - Research]</ref> == Përkufizimi == Termi "pedagog" përdoret kryesisht për një person që ka një diplomë dhe ka kryer studimet nga fusha e [[Pedagogjia|pedagogjisë]], pastaj edhe për ata që kanë kryer një [[master]] në [[Pedagogjia|shkenca pedagogjike]]. Në shkencën bashkëkohore mbi edukimin bëhet dallimi në mes të pedagogut në kuptim të gjerë dhe pedagogut në kuptim të ngushtë. Termi pedagog në kuptim të gjërë zbatohet për të gjithë mësimdhënësit duke përfshirë këtu edukatorët, mësuesit, arsimtarët, dhe profesorët, të cilët vetëm praktikisht merren me edukimin, arsimimin dhe mësimdhënien. Këtu përfshihen kryesisht anëtarët e menaxhmentit të shkollës (pedagogët shkollorë) ose ata që punojnë në shërbime profesionale në institucionet parashkollore, shkolla, ente, institute dhe shërbime tjera arsimore. Në kuptimin më të ngushtë, pedagogë janë vetëm ata që kanë diplomuar, magjistruar ose doktoruarë në fushën e shkencave pedagogjike dhe të cilët janë praktikisht dhe (ose) teorikisht të përfshirë në këtë proces. Këtu hyjnë të gjithë ata të ciët kanë fituar titullin e masterit ose të doktorit të pedagogjisë dhe merren me veprimtari hulumtuese, kërkimore shkencore pedagogjike, që merren me studime teorike dhe empirike të problemeve pedagogjike në praktikën edukative dhe arsimore me qëllim të avancimit të mësimdhënies dhe studimeve pedagogjike në përgjithësi.<ref name="CollinsED">{{cite web|url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/pedagogy|title=Definition of "pedagogy" - Collins English Dictionary}}</ref><ref name="CambridgeED">{{cite web|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pedagogy?q=pedagogy|title=pedagogy noun - definition in British English Dictionary & Thesaurus - Cambridge Dictionary Online|publisher=Dictionary.cambridge.org|date=2012-10-10|accessdate=2012-10-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.education.vic.gov.au/Documents/school/teachers/support/learnteachbgpaper.pdf|title=Blueprint for government schools. Flagship strategy 1: Student Learning. The Principles of Learning and Teaching P-12 Background Paper|publisher=Department of Education and Training Victoria|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215012650/http://www.education.vic.gov.au/Documents/school/teachers/support/learnteachbgpaper.pdf|archive-date=15 shkurt 2017|access-date=12 qershor 2017|url-status=dead}}</ref> == Roli dhe detyrat e pedagogut == {{Shiko gjithashtu|Shërbimi pedagogjik i shkollës}} Roli i pedagogut ka pësuar ndryshime relativisht të mëdha si pasojë e ndryshimeve që kanë ndodhur ndër vite. Detyrat, përgjegjësitë dhe pritshmëritë për punën e pedagogut janë rritur tejet shumë, së pari, rreth njohjes së këtyre ndryshimeve, njohjes së implementimit të [[kurrikulë]]s, e pastaj vështirësitë me të cilat përballen mësimdhënësit dhe ndihma që duhet ofruar atyre. Këto ndryshime në përgjithësi kanë ndikuar në shfaqjen e roleve të shumëfishta të pedagogut të shkollës. Që këto ndryshime të trajtohen me kujdes dhe me profesionalizëm kërkohet planifikim, programim dhe organizim i punës edukativo-arsimore. Ҫdo planfikim dhe organizim, në këtë rast, planifikimi dhe organizimi i punës edukativo-arsimore kërkon vlerësim që të kuptohet se a realizohet procesi edukativo-arsimor në mënyrën e duhur.<ref name=":2">Hoti, D., Zabeli, N., Shahini, M., Arënliu, A., Gashi, L. J., Buleshkaj, O., et al. (2016). ''Vëllimi II puna e pedagogut të shkollës.'' Prishtinë: Masht ; USAID ; fondacioni Zvicërran Terre des Hommes.</ref> Por cili është roli i pedagogut në këtë rast dhe cila është ndihma që ofron ai? Vlerësimi i punës edukativo-arsimore bëhet nga ana e pedagogut i cili mbështet në dokumentacionet e shkollës. Shkolla si institucion ka dy lloj dokumentacionesh: dokumentacionin administrativ dhe pedagogjik të jashtëm i cili përfshin të gjitha dokumentet zyrtare të institucioneve që udhëheqin procesin e punës në shkollë dhe dokumentacionin administrativ dhe pedagogjik të brendshëm i cili përfshin në vete të gjitha dokumentet e përgaditura nga shkolla dhe të cilat janë pjesë e punës së saj. Njohja e këtyre dokumentacioneve nga ana e pedagogut bënë të mundshme që ai të njohë kërkesat nga institucionet e larta, gjegjësisht kërkesat dhe pritshmëritë në dokumentet e institucioneve të jashtme për realizimin e procesit edukativo-arsimor. Pedagogu shikon dhe vlerëson këto dokumente në përputhshmëri me dokumentet pedagogjike të brendshme të shkollës, ku implementimin e kërkesave të praktikave të reja zhvillimore e bënë përmes bashkëpunimit me udhëheqësit e shkollës dhe gjithë akterëve të tjerë. Ҫdo risi apo projekt ose praktikë e re shfaqë ndryshime në ecurinë e procesit mësimor duke shfaqë në të njëjtën kohë pritshmëri të reja tek mësimdhënësit. Pedagogu i shkollës bashkëpunon me udhëheqësit e shkollës në realizimin e projekteve të reja mësimore dhe në mbajtjen e trajnimeve me bazë në shkollë të mësimdhënësve për plotësimin e çdo nevoje rreth implementimit të këtyre projekteve. Dokumentacioni administrativ dhe pedagogjik i brendshëm përpos dokumenteve rreth ecurisë mësimore dhe punës edukativo-arsimore të mësimdhënësve ka dhe dokumentet për punës personale që kryen pedagogu i shkollës. Pedagogu i shkollës përveҫ formave dhe aktiviteteve ai përgadit edhe ligjerata për nxënës dhe arsimtar, si dhe rritë efikastietin e trekëndëshit shkollë-familje-nxënës. Ai është në gjendje të shohë problemet dhe të ndërmarrë masat e duhura me kohë.<ref name=":1" /> Gjithashtu ndihmon në përpilimin e planit operativ vjetor dhe mujor; merr pjesë në punën rreth regjistrimit të nxënësve në klasë të parë si dhe ndihmon në organizimin dhe mbajtjen e mësimit plotësues, vazhdues dhe shtues. Pedagogu i shkollës ka para vetes një mori detyrash që e karakterizojnë punën e tij në shkollë. Në fakt, këto detyra janë të lidhura plotësisht me shkollën si institucion eduakativo-arsimor, me gjithë faktorët që ndërveprojnë në realizimin dhe zhvillimin e procesit edukativ dhe arsimor. Realizimi i këtyre detyrave nga ana e pedagogut të shkollës duhet të bëhet në përputhshmëri të plotë me ligjet e përcaktuara nga organet më të larta drejtuese arsimore dhe dokumentetet tjera pedagogjike relevante. Puna edukativo- arsimore padyshim që kërkon planifikim në rend të parë dhe organizim të mire. Pedagogu i shkollës ndërvepron me mësimdhënësit në realizimin e programimit dhe zhvillimit të sukesesshëm të punës edukative dhe arsimore. Zhvillimi i suksesshëm i punës edukativo-arsimore shpeshherë mund të arrihet vetëm tek disa mësimdhënës e jo tek tërë stafi, andaj shkolla duhet të ketë një plan zhvillimor, hartimi dhe mbështetja e të cilit bëhet nga ana e pedagogut. Krijimi i një plani zhvillimor mund të themi që paraqet një listë me hapa, në baza të të cilave do realizohet procesi mësimor në shkollë. Puna edukativo-arsimore në anën tjetër përfshin planprogramet e realizuara nga mësimdhënësit, që duhet të jenë në përputhshmëri me kërkesat specifike si: të krijohen planprograme që ndikojnë në përgaditje shkencore me dituri të reja dhe përgaditja e brezit për jetë. Krijuesit e planprogrameve, pra mësimdhënësit, duhet të kenë përgaditje edhe ne aspektin pedagogjik, psikologjik dhe didaktik. == Pedagogë të shquar == * [[Jan Amos Komenski]]; (1592-1670); * [[Jean-Jacques Rousseau]]; (1712-1778) ; * [[Johann Heinrich Pestalozzi]]; (1746-1827) ; * [[Johann Friedrich Herbart]]; (1776–1841) ; * [[Friedrich Fröbel]];(1782-1852) ; * [[Georg Kerschensteiner]];(1854-1932) ; * [[John Dewey]];(1859-1952) ; * [[Rudolf Steiner]];(1861-1925) ; * [[Maria Montessori]];(1870-1952) ; * [[Adolphe Ferrière]];(1879-1960) ; * [[Alexander S. Neill]]; (1883-1973) ; * [[Anton Simenioviç Makarenko|Anton Makarenko]]; (1888-1939) ; * [[Carl R. Rogers]]; 1902-1987) ; * [[Paulo Freire]]; (1921-1997). ''Nga trojet shqiptare'' * [[Aleksandër Xhuvani]] * [[Bedri Dedja]] * [[Jashar Rexhepagiq]] * [[Hamit Beqja]] * [[Pajazit Nushi]] * [[Shefik Osmani]] * [[Hysni Myzyri]] * [[Nuri Abdiu]] * [[Musa Kraja]] == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Shërbimi pedagogjik i shkollës]] == Referime == {{reflist}} {{Profesionet}} [[Kategoria:Profesione]] [[Kategoria:Pedagogji]] [[Kategoria:Arsim]] [[Kategoria:Mësimdhënie]] 52b7iwdi3ygcfgf0r6672vvheduztb4 2996018 2996017 2026-06-11T16:35:44Z Edukatori 112234 added [[Category:Pedagogë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996018 wikitext text/x-wiki {{Dalloje|Profesori}} '''Pedagog''' (nga [[Greqishtja e lashtë|greqishtja e lashtë]]: ''παιδαγωγός - paidagogós'') quhet ai që i mëson dhe edukon fëmijët dhe të rinjtë, duke zbatuar parimet dhe metodat e [[Pedagogjia|pedagogjisë]]; specialist për [[pedagogji]]. == Historiku == Termi ''pedagog'' rrjedh nga {{lang-grc|ὁ παιδαγωγός}} (''ho paidagogós'', nga: {{lang-grc|παῖς}} - djal, fëmijë; dhe ἄγειν, ἀγω - udhëheq, përcjell) në kuptimin e djemve udhëheqës, atëherë mbikëqyrësi, edukatori i djalit, drejtuesi, [[mësuesi]] e që fillimisht i referohej skllevërve të ditur të cilët i shoqëronin fëmijët e skllavopronarve të tyre, zakonisht djemtë, nga shtëpia deri në shkollë dhe anasjelltas. Jo rrallë, skllevërit e ditur ishin ngarkuar ose u ishte besuar gjithashtu edhe detyra e edukimit dhe arsimimit të fëmijëve të skllavopronarve.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Shulman|first=Lee|date=1987|title=Knowledge and Teaching: Foundations of the New Reform|url=https://people.ucsc.edu/~ktellez/shulman.pdf|journal=Harvard Educational Review|volume=15|issue=2|pages=4-14|access-date=12 qershor 2017}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{cite web|url=http://www.educ.utas.edu.au/users/ilwebb/Research/pedagogy.htm|title=Analysis of Pedagogy|publisher=Educ.utas.edu.au|accessdate=2010-09-20|archive-date=12 dhjetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091212204113/http://www.educ.utas.edu.au/users/ilwebb/Research/pedagogy.htm|url-status=dead}}</ref><ref>Petrie et al. (2009). [http://eprints.ioe.ac.uk/58/1/may_18_09_Ped_BRIEFING__PAPER_JB_PP_.pdf Pedagogy – a holistic, personal approach to work with children and young people, across services. p. 4.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315160810/http://eprints.ioe.ac.uk/58/1/may_18_09_Ped_BRIEFING__PAPER_JB_PP_.pdf |date=15 mars 2022 }}</ref><ref>Aarhus University [http://edu.au.dk/en/research/ Department of Education (DPU) - Research]</ref> == Përkufizimi == Termi "pedagog" përdoret kryesisht për një person që ka një diplomë dhe ka kryer studimet nga fusha e [[Pedagogjia|pedagogjisë]], pastaj edhe për ata që kanë kryer një [[master]] në [[Pedagogjia|shkenca pedagogjike]]. Në shkencën bashkëkohore mbi edukimin bëhet dallimi në mes të pedagogut në kuptim të gjerë dhe pedagogut në kuptim të ngushtë. Termi pedagog në kuptim të gjërë zbatohet për të gjithë mësimdhënësit duke përfshirë këtu edukatorët, mësuesit, arsimtarët, dhe profesorët, të cilët vetëm praktikisht merren me edukimin, arsimimin dhe mësimdhënien. Këtu përfshihen kryesisht anëtarët e menaxhmentit të shkollës (pedagogët shkollorë) ose ata që punojnë në shërbime profesionale në institucionet parashkollore, shkolla, ente, institute dhe shërbime tjera arsimore. Në kuptimin më të ngushtë, pedagogë janë vetëm ata që kanë diplomuar, magjistruar ose doktoruarë në fushën e shkencave pedagogjike dhe të cilët janë praktikisht dhe (ose) teorikisht të përfshirë në këtë proces. Këtu hyjnë të gjithë ata të ciët kanë fituar titullin e masterit ose të doktorit të pedagogjisë dhe merren me veprimtari hulumtuese, kërkimore shkencore pedagogjike, që merren me studime teorike dhe empirike të problemeve pedagogjike në praktikën edukative dhe arsimore me qëllim të avancimit të mësimdhënies dhe studimeve pedagogjike në përgjithësi.<ref name="CollinsED">{{cite web|url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/pedagogy|title=Definition of "pedagogy" - Collins English Dictionary}}</ref><ref name="CambridgeED">{{cite web|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pedagogy?q=pedagogy|title=pedagogy noun - definition in British English Dictionary & Thesaurus - Cambridge Dictionary Online|publisher=Dictionary.cambridge.org|date=2012-10-10|accessdate=2012-10-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.education.vic.gov.au/Documents/school/teachers/support/learnteachbgpaper.pdf|title=Blueprint for government schools. Flagship strategy 1: Student Learning. The Principles of Learning and Teaching P-12 Background Paper|publisher=Department of Education and Training Victoria|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215012650/http://www.education.vic.gov.au/Documents/school/teachers/support/learnteachbgpaper.pdf|archive-date=15 shkurt 2017|access-date=12 qershor 2017|url-status=dead}}</ref> == Roli dhe detyrat e pedagogut == {{Shiko gjithashtu|Shërbimi pedagogjik i shkollës}} Roli i pedagogut ka pësuar ndryshime relativisht të mëdha si pasojë e ndryshimeve që kanë ndodhur ndër vite. Detyrat, përgjegjësitë dhe pritshmëritë për punën e pedagogut janë rritur tejet shumë, së pari, rreth njohjes së këtyre ndryshimeve, njohjes së implementimit të [[kurrikulë]]s, e pastaj vështirësitë me të cilat përballen mësimdhënësit dhe ndihma që duhet ofruar atyre. Këto ndryshime në përgjithësi kanë ndikuar në shfaqjen e roleve të shumëfishta të pedagogut të shkollës. Që këto ndryshime të trajtohen me kujdes dhe me profesionalizëm kërkohet planifikim, programim dhe organizim i punës edukativo-arsimore. Ҫdo planfikim dhe organizim, në këtë rast, planifikimi dhe organizimi i punës edukativo-arsimore kërkon vlerësim që të kuptohet se a realizohet procesi edukativo-arsimor në mënyrën e duhur.<ref name=":2">Hoti, D., Zabeli, N., Shahini, M., Arënliu, A., Gashi, L. J., Buleshkaj, O., et al. (2016). ''Vëllimi II puna e pedagogut të shkollës.'' Prishtinë: Masht ; USAID ; fondacioni Zvicërran Terre des Hommes.</ref> Por cili është roli i pedagogut në këtë rast dhe cila është ndihma që ofron ai? Vlerësimi i punës edukativo-arsimore bëhet nga ana e pedagogut i cili mbështet në dokumentacionet e shkollës. Shkolla si institucion ka dy lloj dokumentacionesh: dokumentacionin administrativ dhe pedagogjik të jashtëm i cili përfshin të gjitha dokumentet zyrtare të institucioneve që udhëheqin procesin e punës në shkollë dhe dokumentacionin administrativ dhe pedagogjik të brendshëm i cili përfshin në vete të gjitha dokumentet e përgaditura nga shkolla dhe të cilat janë pjesë e punës së saj. Njohja e këtyre dokumentacioneve nga ana e pedagogut bënë të mundshme që ai të njohë kërkesat nga institucionet e larta, gjegjësisht kërkesat dhe pritshmëritë në dokumentet e institucioneve të jashtme për realizimin e procesit edukativo-arsimor. Pedagogu shikon dhe vlerëson këto dokumente në përputhshmëri me dokumentet pedagogjike të brendshme të shkollës, ku implementimin e kërkesave të praktikave të reja zhvillimore e bënë përmes bashkëpunimit me udhëheqësit e shkollës dhe gjithë akterëve të tjerë. Ҫdo risi apo projekt ose praktikë e re shfaqë ndryshime në ecurinë e procesit mësimor duke shfaqë në të njëjtën kohë pritshmëri të reja tek mësimdhënësit. Pedagogu i shkollës bashkëpunon me udhëheqësit e shkollës në realizimin e projekteve të reja mësimore dhe në mbajtjen e trajnimeve me bazë në shkollë të mësimdhënësve për plotësimin e çdo nevoje rreth implementimit të këtyre projekteve. Dokumentacioni administrativ dhe pedagogjik i brendshëm përpos dokumenteve rreth ecurisë mësimore dhe punës edukativo-arsimore të mësimdhënësve ka dhe dokumentet për punës personale që kryen pedagogu i shkollës. Pedagogu i shkollës përveҫ formave dhe aktiviteteve ai përgadit edhe ligjerata për nxënës dhe arsimtar, si dhe rritë efikastietin e trekëndëshit shkollë-familje-nxënës. Ai është në gjendje të shohë problemet dhe të ndërmarrë masat e duhura me kohë.<ref name=":1" /> Gjithashtu ndihmon në përpilimin e planit operativ vjetor dhe mujor; merr pjesë në punën rreth regjistrimit të nxënësve në klasë të parë si dhe ndihmon në organizimin dhe mbajtjen e mësimit plotësues, vazhdues dhe shtues. Pedagogu i shkollës ka para vetes një mori detyrash që e karakterizojnë punën e tij në shkollë. Në fakt, këto detyra janë të lidhura plotësisht me shkollën si institucion eduakativo-arsimor, me gjithë faktorët që ndërveprojnë në realizimin dhe zhvillimin e procesit edukativ dhe arsimor. Realizimi i këtyre detyrave nga ana e pedagogut të shkollës duhet të bëhet në përputhshmëri të plotë me ligjet e përcaktuara nga organet më të larta drejtuese arsimore dhe dokumentetet tjera pedagogjike relevante. Puna edukativo- arsimore padyshim që kërkon planifikim në rend të parë dhe organizim të mire. Pedagogu i shkollës ndërvepron me mësimdhënësit në realizimin e programimit dhe zhvillimit të sukesesshëm të punës edukative dhe arsimore. Zhvillimi i suksesshëm i punës edukativo-arsimore shpeshherë mund të arrihet vetëm tek disa mësimdhënës e jo tek tërë stafi, andaj shkolla duhet të ketë një plan zhvillimor, hartimi dhe mbështetja e të cilit bëhet nga ana e pedagogut. Krijimi i një plani zhvillimor mund të themi që paraqet një listë me hapa, në baza të të cilave do realizohet procesi mësimor në shkollë. Puna edukativo-arsimore në anën tjetër përfshin planprogramet e realizuara nga mësimdhënësit, që duhet të jenë në përputhshmëri me kërkesat specifike si: të krijohen planprograme që ndikojnë në përgaditje shkencore me dituri të reja dhe përgaditja e brezit për jetë. Krijuesit e planprogrameve, pra mësimdhënësit, duhet të kenë përgaditje edhe ne aspektin pedagogjik, psikologjik dhe didaktik. == Pedagogë të shquar == * [[Jan Amos Komenski]]; (1592-1670); * [[Jean-Jacques Rousseau]]; (1712-1778) ; * [[Johann Heinrich Pestalozzi]]; (1746-1827) ; * [[Johann Friedrich Herbart]]; (1776–1841) ; * [[Friedrich Fröbel]];(1782-1852) ; * [[Georg Kerschensteiner]];(1854-1932) ; * [[John Dewey]];(1859-1952) ; * [[Rudolf Steiner]];(1861-1925) ; * [[Maria Montessori]];(1870-1952) ; * [[Adolphe Ferrière]];(1879-1960) ; * [[Alexander S. Neill]]; (1883-1973) ; * [[Anton Simenioviç Makarenko|Anton Makarenko]]; (1888-1939) ; * [[Carl R. Rogers]]; 1902-1987) ; * [[Paulo Freire]]; (1921-1997). ''Nga trojet shqiptare'' * [[Aleksandër Xhuvani]] * [[Bedri Dedja]] * [[Jashar Rexhepagiq]] * [[Hamit Beqja]] * [[Pajazit Nushi]] * [[Shefik Osmani]] * [[Hysni Myzyri]] * [[Nuri Abdiu]] * [[Musa Kraja]] == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Shërbimi pedagogjik i shkollës]] == Referime == {{reflist}} {{Profesionet}} [[Kategoria:Profesione]] [[Kategoria:Pedagogji]] [[Kategoria:Arsim]] [[Kategoria:Mësimdhënie]] [[Kategoria:Pedagogë]] 6ggfk5scrolbc81rfm34urxivwa3910 0 229683 2996164 2953304 2026-06-12T10:54:59Z Edukatori 112234 added [[Category:Universiteti i Kielit]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996164 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name= Universiteti i Kielit |native_name=Christian-Albrechts-Universität zu Kiel | native_name_lang = de |caption=Emblema e universitetit |latin_name=Academia Holsatorum Chiloniensis<br />sive<br />Christiana Albertina |motto=''Pax optima rerum'' |mottoeng=Peace is the greatest good |established=1665 |type=Publik | budget = € 167.1 million<ref>{{cite web|url=http://www.uni-kiel.de/ueberblick/statistik/GB/cauinzahlen2012-14.pdf|title=Die Christian-Albrechts-Universität in Zahlen 2013|website=Universität zu Kiel|page=19|accessdate=2017-06-14}}</ref> |president=Lutz Kipp | academic_staff = 1,162<ref name="statistics_report">{{cite web|url=http://www.uni-kiel.de/ueberblick/statistik/GB/cauinzahlen2012-14.pdf|title=Die Christian-Albrechts-Universität in Zahlen 2013|website=Universität zu Kiel|page=18|accessdate=2017-06-14}}</ref> | administrative_staff = 1,129<ref name="statistics_report"/> |students=25,277<ref>{{cite web|url=http://www.uni-kiel.de/ueberblick/statistik/eckdaten.shtml|title=Statistische Eckdaten|website=University of Kiel|accessdate=2017-06-14}}</ref> |city = [[Kiel]] | state = [[Schleswig-Holstein]] |country = [[Germany]] |campus = Urban |website = {{URL|1=https://www.uni-kiel.de/index-e.shtml|2 = www.uni-kiel.de}} |image_name = Siegel der CAU.png |colors = Vjollcë dhe e bardhë<br/>{{color box|#800080}} {{color box|white}} |affiliations= }} Universiteti i Kielit ([[Gjuha gjermane|gjermanisht]]: ''Christian-Albrechts-Universität zu Kiel'', '''CAU''') është një [[universitet]] në qytetin [[Kiel]], [[Gjermania|Gjermani]]. Ai u themelua në vitin 1665 si ''Akademia Holsatorum Chiloniensis'' nga Christian Albert, Duka e Holstein-Gottorp dhe sot ka rreth 26,000 studentë. Është universiteti më i madh, më i vjetër dhe më prestigjioz në shtetin e [[Shlesvig-Holshtajni|Schleswig-Holstein]]. Deri në vitet 1864/66, ai jo vetëm që ishte universiteti më verior në Gjermani, por në të njëjtën kohë, universiteti i dytë më i madh i Danimarkës. Fakulteti, studentët dhe studiues të Universitetit të Kielit kanë fituar 12 Çmime Nobel. Universiteti i Kielit është anëtar i Universiteteve Gjermane për Përsosmëri dhe Iniciativë që nga viti 2006. I njohur botërisht Instituti i Kielit për Ekonomi Botërore është gjithashtu i lidhur me Universitetin e Kielit. == Historiku == [[Skeda:Christian_Albrecht.jpg|djathtas|parapamje|Duka Christian Albrecht]] Universiteti i Kielit u themelua nën emrin e ''Christian Alberta'' më 5 tetor 1665 nga Christian Albrechts, Dukë i Holstein-Gottorpit. Qytetarët e [[Kiel]]it, fillimisht ishin mjaft skeptikë në lidhje me fluksin e studentëve. Ishin kryetarët e qytetit, ata, të cilët kishin parashikuar avantazhet ekonomike të një universiteti në qytet, dhe [[Kiel]] kështu u bë qyteti me universitetin më verior në [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë e Shenjtë Romake]]. == Fakultetet == [[Skeda:CAUKielLuftaufnahmeAudimax.jpg|parapamje|Pamje ajrore e kampusit universitar të Kielit]] * Fakulteti i [[Teologjia|Teologjisë]] * Fakulteti i [[Ligji|Ligjit]] * Fakulteti i [[Biznesi|Biznesit]], [[Ekonomia|Ekonomisë]] dhe i Shkencave Shoqërore * Fakulteti i [[Mjekësia|Mjekësisë]] * Fakulteti i [[Artet|Arteve]] dhe shkencave Humane * Fakulteti i [[Matematika|Matematikës]] dhe [[Shkencat natyrore|Shkencave Natyrore]] * Fakulteti i Bujqësisë dhe Shkencës së [[Nutricioni|të Ushqyerit]] * Fakulteti i [[Inxhinieria|Inxhinierisë]] ==Akademikë të shquar== * Robert Alexy * Jochen Bleicken * Hartmut Boockmann * Fridrih Blume * Hans Gerhard Creutzfeldt * Pali Deussen * Wilhelm Dilthey * Johann Gustav Droysen * Jakob Christoph Rudolf Eckermann * Karl-Dietrich Erdmann * Friedrich von Esmarch * Pali Johann Anselm Ritter von Feuerbach * Hans Geiger * Herbert Giersch * Wilhelm Griesinger * Bernhard Dëmton *[[Julian Habibaj]] * Heinrich Herc * Alfred Heuß * Felix Jacoby *[[Kurt Semm]] * [[Liselotte Mettler]] *Oto Jahn * Mojib Latif * Gusht Leskien * Daniel Georg Morhof * [[Theodor Mommsen]] * Daniel Pauly * [[Max Planck]] * Erwin Rohde * Erich Schneider * Walther Schücking * Fritz Stein * [[Ferdinand Tönnies]] * Heinrich von Treitschke * Oto Werner * Richard Sorge == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Universitete në Gjermani]] [[Kategoria:Kiel]] [[Kategoria:Universiteti i Kielit]] gc2vnscg6oykifndu20sbo3q4dl4ksw 1 237842 2996118 2985218 2026-06-12T04:18:05Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Kreshnik Rustemi/Arkivi 1]] 2996118 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Kreshnik Rustemi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{WAK2018}} qsw0w4sepntnf4zxqfucvjtjgz94bqo 3 240369 2995992 2987356 2026-06-11T13:17:16Z ~2026-34262-56 189047 2995992 wikitext text/x-wiki <div style="float: left; width:; border:1px solid lightgrey; padding: 10px 20px; margin-bottom:10px"> <div class="Stampa_Simulim_titujsh_2" style="margin:0; margin-bottom:.6em; padding-top:.5em; padding-bottom:.17em; background:none; font-size:150%; color:black; font-weight:normal; border-bottom:1px solid lightgrey;"> Përshëndetje {{PAGENAME}}, mirëserdhe në Wikipedian në shqip ![[Skeda:Gtk-dialog-info.svg|djathtas|20px]] </div> {| | style="padding-right:20px;" valign="top" | Kjo është [[Ndihmë:Faqja e diskutimit|faqja juaj e diskutimit]], në të cilën do të merrni mesazhe nga përdoruesit e tjerë. Në qoftë se ke pyetje mund të adresohesh pa ngurrim tek '''[[Wikipedia:Oda e fillestarëve|Oda e fillestarëve]]''', ku një përdorues me eksperiencë do të ketë mirësinë të të përgjigjet sa më shpejt. Përpara se të redaktoni një faqe në Wikipedia ne do t’iu rekomandonim të lexonit se si '''[[Ndihmë:Redaktimi i faqeve|redaktohet]]''' dhe '''[[Ndihmë:Formatimi i tekstit|formatohet]]''' një faqe. Gjithashtu është e këshillueshme që të përdorni [[Wikipedia:Livadhi|livadhin tonë]] për të eksperimentuar përpara se të redaktoni një artikull në Wikipedia. Në qoftë se dëshironi të krijoni një artikull të ri ndiqni '''[[Wikipedia:Kujdestari i artikujve|Kujdestarin e artikujve]]''', i cili do t’iu ofrojë ndihmë hap pas hapi. Kujdes, ju [[Wikipedia:Të drejta autori|nuk duhet]] të kopjoni tekst nga faqet e tjera në internet dhe ta vendosni në Wikipedia! Gjithashtu gjatë katër ditëve të para të krijimit të llogarisë nuk do të mund të zhvendosni faqe nën një titull të ri alternativ. Për t’iu përgjigjur një mesazhi nga një përdorues tjetër, duhet të shkoni në faqen e tij të diskutimit dhe të shtypni komandën “Shto një temë (të re diskutimi)”. Mos harro që diskutimet e tua duhet ti nënshkruash me (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) ose thjesht shtyp butonin [[Skeda:Insert-signature.png]] në fund të mesazhit tënd. Në [[User:{{PAGENAME}}|faqen tuaj të {{GENDER:{{ROOTPAGENAME}}|përdoruesit|përdorueses}}]] ju mund të shkruani shkurtimisht rreth vetes tuaj në mënyrë që [[Wikipedia:Wikipedianët|wikipedianët]] e tjerë të të njohim më lehtë. E këshillueshme do të qe përdorimi si stampës {{stampa|Babel}}. Në qoftë se dëshiron ti mund të vendosësh edhe vendbanimin tënd aktual në [[Wikipedia:Harta e wikipedianëve|hartën e wikipedianëve]]. Mos harroni të ndryshoni [[Speciale:Preferencat|preferencat]] tuaja. Wikipedianët të urojnë punë të mbarë! [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi_diskutim:Liridon|diskutimet]]) 13 mars 2018 11:26 (CET) | style="width:200px; padding-left:20px; border-left:1px solid lightgrey;" valign="top" | Në ndihmën tënde janë faqet: * [[Wikipedia:Pesë shtyllat]] * [[Wikipedia:Fillimi]] * [[Wikipedia:Ndihmë]] * [[Wikipedia:FAQ|Wikipedia:Pyetje dhe përgjigje]] </br> [[Wikipedia:Ambasadat|Not Albanian? sq-0? Click here!]] |} </div> <br clear="all"/> mriu3edis6a9pljz1p0cduxezkpy84a 2995993 2995992 2026-06-11T13:21:26Z ~2026-34262-56 189047 /* */ Përgjigje 2995993 wikitext text/x-wiki <div style="float: left; width:; border:1px solid lightgrey; padding: 10px 20px; margin-bottom:10px"> <div class="Stampa_Simulim_titujsh_2" style="margin:0; margin-bottom:.6em; padding-top:.5em; padding-bottom:.17em; background:none; font-size:150%; color:black; font-weight:normal; border-bottom:1px solid lightgrey;"> Përshëndetje {{PAGENAME}}, mirëserdhe në Wikipedian në shqip ![[Skeda:Gtk-dialog-info.svg|djathtas|20px]] </div> {| | style="padding-right:20px;" valign="top" | Kjo është [[Ndihmë:Faqja e diskutimit|faqja juaj e diskutimit]], në të cilën do të merrni mesazhe nga përdoruesit e tjerë. Në qoftë se ke pyetje mund të adresohesh pa ngurrim tek '''[[Wikipedia:Oda e fillestarëve|Oda e fillestarëve]]''', ku një përdorues me eksperiencë do të ketë mirësinë të të përgjigjet sa më shpejt. Përpara se të redaktoni një faqe në Wikipedia ne do t’iu rekomandonim të lexonit se si '''[[Ndihmë:Redaktimi i faqeve|redaktohet]]''' dhe '''[[Ndihmë:Formatimi i tekstit|formatohet]]''' një faqe. Gjithashtu është e këshillueshme që të përdorni [[Wikipedia:Livadhi|livadhin tonë]] për të eksperimentuar përpara se të redaktoni një artikull në Wikipedia. Në qoftë se dëshironi të krijoni një artikull të ri ndiqni '''[[Wikipedia:Kujdestari i artikujve|Kujdestarin e artikujve]]''', i cili do t’iu ofrojë ndihmë hap pas hapi. Kujdes, ju [[Wikipedia:Të drejta autori|nuk duhet]] të kopjoni tekst nga faqet e tjera në internet dhe ta vendosni në Wikipedia! Gjithashtu gjatë katër ditëve të para të krijimit të llogarisë nuk do të mund të zhvendosni faqe nën një titull të ri alternativ. Për t’iu përgjigjur një mesazhi nga një përdorues tjetër, duhet të shkoni në faqen e tij të diskutimit dhe të shtypni komandën “Shto një temë (të re diskutimi)”. Mos harro që diskutimet e tua duhet ti nënshkruash me (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) ose thjesht shtyp butonin [[Skeda:Insert-signature.png]] në fund të mesazhit tënd. Në [[User:{{PAGENAME}}|faqen tuaj të {{GENDER:{{ROOTPAGENAME}}|përdoruesit|përdorueses}}]] ju mund të shkruani shkurtimisht rreth vetes tuaj në mënyrë që [[Wikipedia:Wikipedianët|wikipedianët]] e tjerë të të njohim më lehtë. E këshillueshme do të qe përdorimi si stampës {{stampa|Babel}}. Në qoftë se dëshiron ti mund të vendosësh edhe vendbanimin tënd aktual në [[Wikipedia:Harta e wikipedianëve|hartën e wikipedianëve]]. Mos harroni të ndryshoni [[Speciale:Preferencat|preferencat]] tuaja. Wikipedianët të urojnë punë të mbarë! [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi_diskutim:Liridon|diskutimet]]) 13 mars 2018 11:26 (CET) :@[[Përdoruesi:Emilio2005|Emilio2005]] Titoli errati: [[ACME (editore)]], [[it:Giuseppe Provenzano (1946)]], [[it:Giuseppe Provenzano (1982)]]. Disamb. corretti: (casa editrice), (politico 1946) e (politico 1982). Appena possibile riusciresti a controllare? [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-34262-56|&#126;2026-34262-56]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-34262-56|talk]]) 11 qershor 2026 15:21 (CEST) | style="width:200px; padding-left:20px; border-left:1px solid lightgrey;" valign="top" | Në ndihmën tënde janë faqet: * [[Wikipedia:Pesë shtyllat]] * [[Wikipedia:Fillimi]] * [[Wikipedia:Ndihmë]] * [[Wikipedia:FAQ|Wikipedia:Pyetje dhe përgjigje]] </br> [[Wikipedia:Ambasadat|Not Albanian? sq-0? Click here!]] |} </div> <br clear="all"/> 1wg559bkdjb0ew7kt56mpj9nykcyvtw 2995994 2995993 2026-06-11T13:21:48Z ~2026-34262-56 189047 /* */ 2995994 wikitext text/x-wiki <div style="float: left; width:; border:1px solid lightgrey; padding: 10px 20px; margin-bottom:10px"> <div class="Stampa_Simulim_titujsh_2" style="margin:0; margin-bottom:.6em; padding-top:.5em; padding-bottom:.17em; background:none; font-size:150%; color:black; font-weight:normal; border-bottom:1px solid lightgrey;"> Përshëndetje {{PAGENAME}}, mirëserdhe në Wikipedian në shqip ![[Skeda:Gtk-dialog-info.svg|djathtas|20px]] </div> {| | style="padding-right:20px;" valign="top" | Kjo është [[Ndihmë:Faqja e diskutimit|faqja juaj e diskutimit]], në të cilën do të merrni mesazhe nga përdoruesit e tjerë. Në qoftë se ke pyetje mund të adresohesh pa ngurrim tek '''[[Wikipedia:Oda e fillestarëve|Oda e fillestarëve]]''', ku një përdorues me eksperiencë do të ketë mirësinë të të përgjigjet sa më shpejt. Përpara se të redaktoni një faqe në Wikipedia ne do t’iu rekomandonim të lexonit se si '''[[Ndihmë:Redaktimi i faqeve|redaktohet]]''' dhe '''[[Ndihmë:Formatimi i tekstit|formatohet]]''' një faqe. Gjithashtu është e këshillueshme që të përdorni [[Wikipedia:Livadhi|livadhin tonë]] për të eksperimentuar përpara se të redaktoni një artikull në Wikipedia. Në qoftë se dëshironi të krijoni një artikull të ri ndiqni '''[[Wikipedia:Kujdestari i artikujve|Kujdestarin e artikujve]]''', i cili do t’iu ofrojë ndihmë hap pas hapi. Kujdes, ju [[Wikipedia:Të drejta autori|nuk duhet]] të kopjoni tekst nga faqet e tjera në internet dhe ta vendosni në Wikipedia! Gjithashtu gjatë katër ditëve të para të krijimit të llogarisë nuk do të mund të zhvendosni faqe nën një titull të ri alternativ. Për t’iu përgjigjur një mesazhi nga një përdorues tjetër, duhet të shkoni në faqen e tij të diskutimit dhe të shtypni komandën “Shto një temë (të re diskutimi)”. Mos harro që diskutimet e tua duhet ti nënshkruash me (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) ose thjesht shtyp butonin [[Skeda:Insert-signature.png]] në fund të mesazhit tënd. Në [[User:{{PAGENAME}}|faqen tuaj të {{GENDER:{{ROOTPAGENAME}}|përdoruesit|përdorueses}}]] ju mund të shkruani shkurtimisht rreth vetes tuaj në mënyrë që [[Wikipedia:Wikipedianët|wikipedianët]] e tjerë të të njohim më lehtë. E këshillueshme do të qe përdorimi si stampës {{stampa|Babel}}. Në qoftë se dëshiron ti mund të vendosësh edhe vendbanimin tënd aktual në [[Wikipedia:Harta e wikipedianëve|hartën e wikipedianëve]]. Mos harroni të ndryshoni [[Speciale:Preferencat|preferencat]] tuaja. Wikipedianët të urojnë punë të mbarë! [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi_diskutim:Liridon|diskutimet]]) 13 mars 2018 11:26 (CET) :@[[Përdoruesi:Emilio2005|Emilio2005]] Titoli errati: [[it:ACME (editore)]], [[it:Giuseppe Provenzano (1946)]], [[it:Giuseppe Provenzano (1982)]]. Disamb. corretti: (casa editrice), (politico 1946) e (politico 1982). Appena possibile riusciresti a controllare? [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-34262-56|&#126;2026-34262-56]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-34262-56|talk]]) 11 qershor 2026 15:21 (CEST) | style="width:200px; padding-left:20px; border-left:1px solid lightgrey;" valign="top" | Në ndihmën tënde janë faqet: * [[Wikipedia:Pesë shtyllat]] * [[Wikipedia:Fillimi]] * [[Wikipedia:Ndihmë]] * [[Wikipedia:FAQ|Wikipedia:Pyetje dhe përgjigje]] </br> [[Wikipedia:Ambasadat|Not Albanian? sq-0? Click here!]] |} </div> <br clear="all"/> 1zollsdeqjjeqqv5ft5cwcn309a5ci2 0 242006 2996130 2434781 2026-06-12T04:23:00Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996130 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Himera_AR_Litra_ca_430_86000020.jpg|djathtas|parapamje|250x250px|Një litra nga Sicilia, rreth vitit &#x20;430&#x20;p.e.sonë.]] Një '''litra''' (shumës: '''litrae'''; {{lang-grc|λίτρα}}) është një monedhë e vogël argjendi (ose [[Njësitë matëse|njësi matëse]] për metalet e tjera të çmuara) e përdorur në kolonitë e Greqisë së Lashtë në përgjithësi dhe veçanërishtë në [[Siçilia|Sicili]]. Si monedhë, litra ishte e barasvlershme në vlerë me atë të obol-it<ref>{{Cite book|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0063%3Aalphabetic+letter%3DL%3Aentry+group%3D2%3Aentry%3Dlitra-cn|title=A Dictionary of Greek and Roman Antiquities|publisher=Harper & Brothers|accessdate=25 korrik 2011|year=1845|editor-last=William Smith|edition=3rd American|location=New York|page=594}}</ref> dhe peshonte sa një e treta e një libre (libra) romake, d.m.th. {{Convert|109.15|g}}.<ref name="BNP">{{cite web|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/brill-s-new-pauly/litra-e707740|first=Gerd|last=Stumpf|title=Litra|work=[[Brill's New Pauly]]|accessdate=25 korrik 2011}}(subscription required){{subscription required}}</ref> Në argjend, monedha peshonte {{Convert|0.87|g}} dhe ishte e barabartë me një të pestën e një drahmeje (drachma). Në shekullin e III-të, në Dhiatën e Re apokrifike, teksti i njohur si ''Veprat e Tomasit'', [[Jezusi]] shet Tomasin te një tregtarë Indian  "për tre litrae argjendi të pastampuara".<ref>{{Cito web|url=http://www.gnosis.org/library/actthom.htm|title=The Acts of Thomas|accessdate=25 korrik 2011|website=Gnostic Scriptures and Fragments|publisher=Gnostic Society Library}}</ref> Në [[Talmud]], litra është një njësi matëse, ekuivalente e 60  shekeleve (para izraelite), me peshë {{Convert|354|g}}.<ref>{{cite news|url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/torah-archaeology-sheds-light-on-ancient-talmudic-dispute-1.383343|title='Torah archaeology' sheds light on ancient Talmudic dispute|first=Yair|last=Ettinger|publisher=Haaretz|date=9 shtator 2011|accessdate=9 shtator 2011|archive-date=22 tetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151022175302/http://www.haaretz.com/print-edition/news/torah-archaeology-sheds-light-on-ancient-talmudic-dispute-1.383343|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} 237foaknjdsnb1gllayzgb3guqme1xf 0 256332 2996106 2956736 2026-06-12T03:06:50Z Stephan1000000 114987 1203 2996106 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | name = Detektivi Konan | image = Detective Conan logo.svg | caption = | ja_kanji = 名探偵コナン | ja_romaji = Meitantei Konan | genre = {{ubl|[[Mystery fiction|Mister]]<ref name="VizOfficial"/>|[[Thriller (zhanër)|Thriller]]<ref name="VizOfficial">{{cite web|url=https://www.viz.com/case-closed|title=Official Website for Case Closed|publisher=[[Viz Media]]|language=en|access-date=27 tetor 2017|archive-date=2 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702040707/http://www.viz.com/case-closed|url-status=live}}</ref>}}<!-- Genres should be based on what reliable sources list them as and not on personal interpretations. Limit of the three most relevant genres in accordance with [[MOS:A&M]]. --> }} {{Infobox animanga/Print |type = manga |author = [[Gosho Aoyama]] |publisher = [[Shogakukan]] |demographic = ''[[Shōnen manga|Shōnen]]'' |imprint = Shōnen Sunday Comics |magazine = [[Weekly Shōnen Sunday]] |first = 5 janar 1994 |last = |volumes = 108 |volume_list = Lista e vëllimeve të Detektivi Konan }} {{Infobox animanga/Video |type = tv series |director = {{ubl|[[Kenji Kodama]] (1–118)|[[Yasuichiro Yamamoto]] (119–161, 163–218, 220–332, 667–677, 680–present)|Masato Satō (162, 219, 333–504)|Kōjin Ochi (505–666, 678–679)|Nobuharu Kamanaka (975–present)}} |producer = {{ubl|'''Yomiuri TV''':|Michihiko Suwa (1–332)|Shuichi Kitada (453–666)|Isato Yonekura (667–1008)|Takeshi Shioguchi (1009–present)|'''TMS''':|Kazuhiko Yagiuchi (1–33)|Masahito Yoshioka (1–332)|Hiroaki Kobayashi (333–529)|Tetsu Kojima (505–520)|Takeshi Yamakawa (602–695)|Kiyoaki Terashima (750–1032)|Masataka Todo (1033–present)}} |writer = Jun'ichi Ii'oka (story editor) |music = [[Katsuo Ōno]] |studio = [[TMS Entertainment]] |licensee = TMS Entertainment Co., Ltd. (të drejtat e shpërndarjes në mbarë botën) |network = [[Nippon Television Network System|NNS]] ([[Yomiuri Telecasting Corporation|ytv]]) |first = 8 janar 1996 |last = |episodes = 1,203<!-- This parameter should only be incremented when new episodes air or when a [[Wikipedia:Identifying reliable sources|reliable source]] can confirm a specific number of episodes. --> |episode_list = Lista e epizodave të Detektivi Konan (sezonet 31–tani) }} {{Infobox animanga/Other |title = Related media |content = * [[Lista e filmave të Detektivi Konan|Lista e filmave të ''Detektivi Konan'']] * [[Lista e OVA-ve të Detektivi Konan|Lista e OVA-ve të ''Detektivi Konan'']] * [[Diskografia e Detektivi Konan|Diskografia e ''Detektivi Konan'']] * [[Lista e episodeve të dramës live action të Detektivi Konan|Drama live action ''Detektivi Konan'']] * [[Lista e video lojërave të Detektivi Konan|Lista e video lojërave të ''Detektivi Konan'']] }} {{Infobox animanga/Other |title = Spin-off manga |content = * ''[[Detective Conan: The Culprit Hanzawa|The Culprit Hanzawa]]'' * ''[[Detective Conan: Zero's Tea Time|Zero's Tea Time]]'' * ''[[Detective Conan: Police Academy Arc|Police Academy Arc]]'' }} {{Infobox animanga/Footer}} {{Nihongo|'''''Detektivi Konan'''''|名探偵コナン|Meitantei Konan}} është një seri [[manga]] japoneze detektivësh e shkruar dhe ilustruar nga [[Gosho Aoyama]]. Kjo është botuar në [[Weekly Shōnen Sunday]] të [[Shogakukan]] më 19 janar 1994, dhe është përmbledhur në 95 vëllime ''[[Tankōbon|tankōbon]]'' që nga 18 tetor 2018. Për shkak të arsyeve ligjore lidhur me emrin ''Detektivi Konan'', publikimet në anglisht nga Funimation dhe Viz u riemëruan në ''Case Closed'' ("Çështja e Mbyllur").<ref name="FAQ">{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040327142351/http://caseclosed.com/|archivedate=27 mars 2004|url=http://www.caseclosed.com/|accessdate=3 tetor 2010|publisher=[[Funimation]]|language=en|title=''Case Closed'' FAQ}}</ref> Historia bëhet fjalë për një dedektiv amator i cili u shndërrua në një fëmijë duke hetuar një organizatë misterioze, dhe zgjidh një numër të madh çështjes duke impersonuar babain e mikut të tij, së bashku dhe karakterë të tjerë. Manga u adaptua në formë [[anime]] nga [[Yomiuri Telecasting Corporation]] dhe [[TMS Entertainment]]. Animeja rezultoi në [[Lista e filmave të Detektivi Konan|filma të animuar]], [[Lista e OVA-ve të Detektivi Konan|video origjinale të animuara]], [[Lista e video lojërave të Detektivi Konan|video lojra]], [[Diskografia e Detektivi Konan|publikime audio disqesh]] dhe epizodave live action. [[Funimation]] liçensoi serinë anime për transmetime në Amerikën e Veriut në vitin 2003, nën emrin ''Case Closed'' me personazhe me emra [[Amerikanizimi|amerikanë]]. Animeja, u shfaq në [[Adult Swim]] por u ndërpre për shkak të shikueshmërisë të ulët. Në mars të vitit 2013, Funimation filloi të trasnmetonte episodet e tyre të liçensuara të serialit; [[Crunchyroll]] i transmetoi në vitin 2014. Funimation gjithashtu lokalizoi gjashtë filmat e parë, ndërsa [[Discotek Media]] lokalizoi kryqëzimin me [[Lupin|Lupin III]] dhe të [[Lupin III vs Detektivi Konan: Filmi|filmit në vazhdim]]. Ndërkohë, manga u lokalizua nga [[Viz Media]], të cilat përdoren titullin dhe emrat e personazheve të Funimation. [[Shogakukan Asia]] bëri versionin e tyre të lokalizuar në gjuhën angleze të mangës duke përdorur titullin orighinal dhe emrat japonez. Vëllimet ''[[Tankōbon|tankōbon]]'' të mangës kanë shitur mbi 200 milionë kopje në mbarë botën, duke e bërë atë [[Lista e mangave më të shitura|të katërtën seri manga më të shitur]]. Në vitin 2001, manga fitoi çmimin e 46-të të [[Shogakukan Manga Award]] në kategorinë shōnen. Përshtatja në anime ka qenë e pritur mirë nga publiku dhe u rendit në top njëzet të sondazheve të ''[[Animage]]'' gjatë viteve 1996 dhe 2001. Në renditjet e televizionit anime japonez, episodet e ''Detektivit Conan'' renditeshin në top gjashtë çdo javë. Të dyja manga dhe anime kanë pasur përgjigje pozitive nga kritikët për komplotet dhe çështjet. == Komploti == [[Shinichi Kudo]] është një dedekiv në gjimnaz që ndonjëherë punon me policinë për të zgjidhur çështje. Gjatë një hetimi, ai sulmohet nga pjesëtarët e një sindikate krimi njohur si [[Organizata e Zezë]]. Ata e detyrojnë atë që të gëlltisë një helm eksperimental, por në vend që ta vrasi, helmi e shndërron atë në një fëmijë.<ref name="Ch 1 P44">{{Cite book|title=Case Closed|last=Aoyama|first=Gosho|date=7 shtator 2004|publisher=[[Viz Media]]|language=en|isbn=1-59116-327-7|volume=1|page=44|chapter=File 2}}</ref> Duke adoptuar emrin Konan Edogawa dhe mbajtur identitetin e tij të vërtetë, Kudo fillon të jetojë me shoqen e tij të fëmijërise [[Ran Mouri]] dhe babain e saj [[Kogoro Mouri]], i cili është një dedektiv privat. Në të gjithë serinë, ai qëndron me Kogoron gjatë çështjeve të tij, por kur ai është në gjendje për të zgjidhur një, ai përdor një gjilperë me ilaç gjumi për të vënë Kogoron në gjumë, dhe impersonon zërin e tij duke ndryshuar zërin.<ref name="Ch 1 P56">{{Cite book|title=Case Closed|last=Aoyama|first=Gosho|date=7 shtator 2004|publisher=[[Viz Media]]|language=en|isbn=1-59116-327-7|volume=1|pages=56–57|chapter=File 2}}</ref> Ai gjithasht fillon të shkojë në shkollë fillore, ku ai bën miq me një grup të shokëve të klasës të cilët formojnë klubin e tyre të dedektivëve të rinj (Djemtë dedetktiv). Ndërkohë që Kudo vazhdon të bëjë më shumë kërkime për organizatën e zezë, ai, në mënyrë të vazhdueshme, bashkëvepron me një shumëllojshmëri personazhesh, duke përfshirë edhe mikun e tij, [[Hiroshi Agasa|profesor Agasa]], shoqen e Ran [[Sonoko Suzuki|Sonoko]], një dedektiv adoleshent [[Heiji Hattori]], policë të ndryshëm nga zona të ndryshme, dhe [[Kaito Kuroba|Kaito Kid]]. Kudo më vonë ndeshet me [[Ai Haibara]], një studente e re, e cila i tregon që ishte ajo që e krijoi helmin që e zvogëloi atë. Edhe ajo gjithashtu e kishte pirë helmin, por ajo nuk është më pjesë Organizatës të Zezë.<ref name="Ch 178">{{cite book|last=Aoyama|first=Gosho|date=17 janar 1998|publisher=[[Shogakukan]]|isbn=4-09-125048-3|volume=18|language=ja|chapter=File 8. コードネーム・シェリー|title=名探偵 コナン|trans-title=''Detective Conan''|trans-chapter=File 8. Code Name Sherry}}</ref> Ajo bëhet pjesë e dedektivëve të rinj. Gjatë takimit me Organizatën e Zezë, Konan ndihmon FBI-në të fusë në organizatën e zezë agjenten e CIA-s, [[Hidemi Hondo|Kir]], si një spiune.<ref name="Ch 604">{{cite book|last=Aoyama|first=Gosho|date=18 korrik 2007|publisher=[[Shogakukan]]|isbn=978-4-09-121155-2|volume=58|language=ja|chapter=File 7. 姉弟|title=名探偵 コナン|trans-title=''Detective Conan''|trans-chapter=File 7. Older Sister and Younger Brother}}</ref> == Publikimi == ''Detektivi Konan'' është krijuar në vitin 1994, gjatë rritjes së zhanerit mister nëpër [[manga]] si rrjedhojë e botimit të serisë ''[[The Kindaichi Case Files]]''; kapitulli i parë u shfaq në [[Weekly Shōnen Sunday| të dielën javore Shonen]] të [[Shogakukan]] më 19 janar.<ref name="Casebook">{{cite book|title=The Case Closed Casebook: An Essential Guide|url=https://archive.org/details/caseclosedcasebo0000furu|last1=Furukawa|first1=Takuya|last2=Gene|first2=Tim|date=25 mars 2008|publisher=DH Publishing|language=en|isbn=1-932897-30-5}}</ref><ref name="DC premier">{{cite journal|title=1st issue of Case Closed|publisher=[[Shogakukan]]|volume=1994|magazine=[[Weekly Shōnen Sunday]]|language=en|number=5}}</ref><ref>{{cite web|url=http://websunday.net/conan/|title=''Detective Conan'' Official manga website|publisher=[[Shogakukan]]|accessdate=11 qershor 2009|language=ja|archive-url=https://www.webcitation.org/5z8FP2jMX?url=http://websunday.net/conan/#|archive-date=2 qershor 2011|df=mdy-all}}</ref> Aoyama citon historitë e [[Arsène Lupin]], [[Sherlock Holmes]] dhe filmat samurai nga [[Akira Kurosawa]] si ndikim në punën e tij.<ref>{{cite web|archiveurl=https://www.webcitation.org/5hUjrZvgS?url=http://www.viz.com/products/products.php?&series_id=49&section=profiles|archivedate=13 qershor 2009|url=http://www.viz.com/products/products.php?&series_id=49&section=profiles|title=''Case Closed''- Profiles|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=12 qershor 2009|language=en}}</ref> Kur shkruan skriptin e çdo kapitulli, ai siguron që dialogu të jetë i thjeshtë dhe e shpenzon mesatarisht katër orë për çdo çështje të re dhe dymbëdhjetë për ato më të komplikuara.<ref name="Interview">{{cite web|url=http://sankei.jp.msn.com/entertainments/game/071002/gam0710021516000-n1.htm|title=｢名探偵コナン、最終回の構想できている｣|date=2 tetor 2010|publisher=[[Sankei Shimbun]]|language=ja|trans-title=''Detective Conan''{{'}}s ending made|access-date=28 dhjetor 2018|archive-date=12 shkurt 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212092405/http://sankei.jp.msn.com/entertainments/game/071002/gam0710021516000-n1.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-10-02/case-closed-interview-post|title=Sankei Shimbun interview translated|date=2 tetor 2010|work=[[Anime News Network]]|accessdate=3 dhjetor 2010|language=en}}</ref> Çdo çështje përfshin disa kapituj (përveç disa çështjeve më të thjeshta që kanë vetëm një), dhe në fund zgjidhet nëpërmjet karakterëve që shpjegojnë detajet e zgjidhjeve të tyre në terma të thjeshtë;<ref name="MangaDesign">{{cite book|title=Manga Design|last1=Amano|first1=Masanao|last2=Wiedemann|first2=Julius|date=shtator 2004|publisher=[[Taschen]]|language=en|isbn=978-3-8228-2591-4|volume=1}}</ref> një bazë të dhënash e përbërë prej të gjitha çështjeve nga manga u publikua në vitin 2007.<ref>{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410044010/http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-29/database-opens-for-every-detective-conan%27s-case-closed|archivedate=10 prill 2009|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-29/database-opens-for-every-detective-conan%27s-case-closed|title=Database Opens for Every ''Detective Conan''{{'}}s Case Closed|date=29 maj 2007|work=[[Anime News Network]]|accessdate=5 maj 2009|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://websunday.net/conandb/top.html|title=''Detective Conan'' database|publisher=[[Shogakukan]]|language=ja|accessdate=28 nëntor 2010}}</ref> ''Detektivi Konan'' u bë [[Lista e serive manga sipas numrit të vëllimit|seria e 24-të më e gjatë]] duke pasur mbi 1000 kapituj të publikuar në Japoni. Kapitujt individual janë grupuar në vëllime [[Tankōbon|tankōbon]] nga Shogakukan; vëllimi i parë u publikua më 18 qershor, 1994.<ref name="Vol 1">{{cite web|archiveurl=https://www.webcitation.org/5vS3xHqfa?url=http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_tid?tid=1572|archivedate=3 janar 2011|url=http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_tid?tid=1572|title=''Detective Conan'' Vol. 1|publisher=[[Shogakukan]]|accessdate=11 qershor 2009|language=ja}}</ref> Ndihmësit e Gosho Aoyama kanë shkruar edhe një seri [[Antologjia|antologji]] të Detektivi Konan të cilat janë lëshuar jo të organizuara.<ref name="Short 1">{{cite web|archiveurl=https://www.webcitation.org/5vS3xHqfp?url=http://www.shogakukan.co.jp/comics/detail/_isbn_4091425313|archivedate=3 janar 2011|url=http://www.shogakukan.co.jp/comics/detail/_isbn_4091425313|title=''Detective Conan'' Special Edition 1|publisher=[[Shogakukan]]|language=ja|accessdate=4 qershor 2010}}</ref><ref name="Short 38">{{cite web|url=http://www.shogakukan.co.jp/comics/detail/_isbn_9784091414601|title=''Detective Conan'' Special Edition 38|publisher=[[Shogakukan]]|language=ja|accessdate=20 gusht 2010}}</ref> [[Viz Media]] shpalli blerjen e serisë për Amerikën e Veriut në 1 qershor, 2004.<ref name="Viz announce">{{Cito web|url=http://www.animenewsnetwork.com/press-release/2004-06-02/viz-announces-new-manga-for-q3|title=Viz announces new manga for Q3|date=2 qershor 2004|accessdate=28 nëntor 2010|website=[[Anime News Network]]|language=en}}</ref> Duke vijuar lokalizimin e Funimation, Viz publikoi serinë ''Detektivi Konan'' dhe mori emrat e karakterëve të tyre për të mbajtur konsistencën mes dy mediumeve.<ref name="Viz rename">{{Cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2004-06-28/case-closed-manga-names-to-change|title=Case Closed Manga Names to Change|date=28 qershor 2004|accessdate=28 nëntor 2010|website=[[Anime News Network]]|language=en}}</ref> Viz Media publikoi vëllimin e parë në shtator të vitit 2004 dhe filloi publikimin e botimeve digjitale në vitin 2013.<ref name="Viz 1">{{Cite web|url=http://www.viz.com/manga/print/case-closed-volume-1/2210|title=''Case Closed'' Vol. 1|date=2 qershor 2004|accessdate=1 nëntor 2013|website=[[Anime News Network]]|publisher=[[Viz Media]]|language=en}}</ref><ref name="Digital Viz 1">{{Cite web|url=http://www.viz.com/manga/digital/case-closed-volume-1/1660|title=Digital ''Case Closed'' Vol. 1|date=28 qershor 2004|accessdate=1 nëntor 2013|website=[[Anime News Network]]|publisher=[[Viz Media]]|language=en}}</ref> [[Victor Gollancz Ltd|Gollancz]] liçensoi dhe shpërndau 15 vëllime të Viz Media në Mbretërinë e Bashkuar përpara ndërprerjes së publikimit të manga. (Viz Media i ka ripublikuar).<ref>[https://www.amazon.co.uk/Case-Closed-15-v-MANGA/dp/0575080809/ Case Closed Volume 15 (MANGA)]</ref> Në vitin 2014 [[Shogakukan Asia]] filloi vetë lokalizimin në anglisht të serisë për Singapor dhe për të tjera shtete të Azisë Juglindore si ''Detektivi Konan''.<ref name="Singapore manga">{{Cite web|url=http://shogakukan.asia/category/books/manga-comics/page/4/|title=Shogakukan Asia Manga releases|accessdate=3 qershor 2015|publisher=[[Shogakukan Asia]]|language=en|archive-date=15 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150615005733/http://shogakukan.asia/category/books/manga-comics/page/4/|url-status=dead}}</ref> Manga gjithashtu u lokalizua në rajone të tjera si Kinë, Francë, Gjermani dhe Indonezi.<ref>{{Cite web|url=http://www.cccbs.net/show.aspx?id=6c2e339f-1a74-4caf-8834-317fd25f1336|title=Shogakukan Asia Manga releases|accessdate=10 dhjetor 2010|publisher=Changchun Publishing House|language=zh|trans-title=''Detective Conan'' Vol 1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110723040120/http://www.cccbs.net/show.aspx?id=6c2e339f-1a74-4caf-8834-317fd25f1336|archivedate=23 korrik 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.manganet.de/index.php/cat/c339_detektiv_conan.html?view=reihenintro|title=''Detective Conan''|accessdate=28 nëntor 2010|publisher=[[Egmont Manga & Anime]]|language=de|trans-title=''Detective Conan'' Vol 1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110322050016/http://www.manganet.de/index.php/cat/c339_detektiv_conan.html?view=reihenintro|archivedate=22 mars 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.elexmedia.co.id/buku/detail/9789792776010|title=''Detektif Conan'' 57|accessdate=9 dhjetor 2010|publisher=[[Elex Media Komputindo]]|language=id|archiveurl=https://www.webcitation.org/5vS3xHqh0?url=http://www.elexmedia.co.id/buku/detail/9789792776010|archivedate=3 janar 2011}}</ref> (Lokalizimit në Skandinavi u ndërprenë një nga një, me Finlandën duke e qenë e fundit në vitin 2013, kur botuesi mbylli gjithë sektorin e mangave).<ref>[https://oiva.vaarakirjastot.fi/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=465449] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170805062428/https://oiva.vaarakirjastot.fi/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=465449|date=5 gusht 2017}} Vaara-kirjastot(hyrja në katalogun e bibliotekës për vëllimin e fundit finlandez)</ref><ref>[https://biblioteket.stockholm.se/titel/648148] "Fatkeqësisht, shitjet për Detektivi Konan në Suedi kanë qenë të ulta vitet e fundit, duke e bërë Conan Vol 63 vëllimin e fundit që do të botohet në suedisht."</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20060807062801/http://www.hvidovrebib.dk/Default.aspx?ID=399] Wayback machine capture from Hovedbiblioteket, archived 2006</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110105224428/http://www.univers.no/tegneserier/manga/mesterdetektiv-conan] Wayback machine capture from Egmont Univers, archived 2011</ref> Një seri manga spin-off ilustruar nga Takahiro Arai, me mbikëqyrjen e Aoyama, e quajtur [[Detective Conan: Zero's Tea Time|''Detective Conan: Zero's Tea Time'']] (名探偵コナン ゼロの日常 ''Meitantei Konan Zero No Nichijō''), ka filluar në çështjen e #24 të Weekly Shōnen Sunday më 9 maj 2018. Historia bëhet fjalë rreth agjentit Toru Amuro.<ref>{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-04-10/detective-conan-gets-spinoff-manga-centering-on-toru-amuro/.130125|last=Baker|first=Bayleigh|title=Detective Conan Gets Spinoff Manga Centering on Tōru Amuro|date=10 prill 2018|accessdate=18 nëntor 2018|website=[[Anime News Network]]|language=en}}</ref> == Referime == {{Reflist|30em}} [[Kategoria:Manga]] [[Kategoria:Anime]] mhq5asqzsrnslsjhznb6c0xo8mm91gx 0 262113 2996073 2955106 2026-06-11T22:09:54Z Edukatori 112234 2996073 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Strasbourg_Gymnase_Jean-Sturm_avril_2014_17.jpg|parapamje| Gjimnazi i Shturmit. ]] '''Gjimnazi i Shturmit''' është një shkollë protestante private në [[Strasburg]], dedikuar për nxënësit nga viti i tretë i arsimit të mesëm deri në bachelor. Shkolla, e cila ishte paraardhëse e Universitetit të Strasburgut, u themelua në vitin 1538 nga [[Humanizmi i Rilindjes|humanisti]] [[Johannes Sturm]], vetëm një vit pasi ai kishte ardhur në qytet. Në mars të vitit 1538, këshilltari kryesor i qytetit të Strasburgut, Jakob Sturm von Sturmeck, i kërkoi Jean Johan Sturmit të riorganizonte arsimin në qytet.<ref>{{Cito web|title=Detailed biography of Jean Sturm in the Virtual Museum of Protestantism|publisher=Virtual Museum of Protestantism|url=http://www.museeprotestant.org/en/notice/jean-sturm-1507-1589/|accessdate=2015-06-26}}</ref> Në mars të vitit 1538 Johannes Jean Sturm botoi traktatin e tij 'De literarum ludis recte aperiendis liber' për të justifikuar krijimin e një shkolle unike në Strasburg.<ref>{{Cito web|title=Le projet pédagogique de Jean Sturm (1507-1589) : originalité et actualité|publisher=Revue d'histoire et de philosophie religieuses|year=2007|url=https://iis4.domicile.fr/asspubfact/forms/rhpr.asp?Num=874A|accessdate=2013-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304073203/https://iis4.domicile.fr/asspubfact/forms/rhpr.asp?Num=874A|archivedate=2016-03-04}}</ref> Në vitin 2005 shkolla u bashkua me shkollën Lucie-Berger, nën emrin 'Pôle éducatif [[Jan Amos Komenski]] ', duke bërë të mundur që shkolla të zgjeronte edhe më shumë gamën e saj të përfshirjes mësimore duke filluar nga kopshti si institucion parashollor e deri në nivelin bachelor dhe duke e bërë atë institucionin më të madh arsimor privat protestant në Francë.<ref>[[Leon Zhlebnik]]: Histori e përgjithshme e shkollave dhe ideve pedagogjike. Prishtinë, 1964, fq. 47 - 48</ref> == Shih edhe == * [[Johannes Sturm]] == Referime == <references group="" responsive="1"></references> [[Kategoria:Shkolla në Francë]] [[Kategoria:Pedagogji]] [[Kategoria:Histori e pedagogjisë]] [[Kategoria:Arsimi në Francë]] nmf04y2zxpe7lpcum5uajdug7ek9wba 0 262176 2996104 2955143 2026-06-12T02:25:55Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996104 wikitext text/x-wiki {{Infobox webfaqe|name=Linkedin|logo=[[File:LinkedIn Logo 2013.svg|180px]]|screenshot=|caption=|revenue=|url={{URL|https://www.linkedin.com}}|alexa={{DecreasePositive}} 26 (shkurt 2019)<ref name="alexa">{{cite web|title=Linkedin.com Traffic, Demographics and Competitors - Alexa|url=https://www.alexa.com/siteinfo/linkedin.com|website=www.alexa.com|accessdate=4 shkurt 2019|language=en|archive-date=14 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200414164031/https://www.alexa.com/siteinfo/linkedin.com|url-status=dead}}</ref>|registration=e detyruar|language=<nowiki>[Shumëgjuhësh]] (24)</nowiki>|num_users=590 milion antarë (Tetor 2018)<ref name="num_users">{{cite web|url=https://news.linkedin.com/about-us#statistics|title=Linkedin, About Us, Statistics}}</ref>|launch_date=5 maj 2003|current_status=Aktive}} '''LinkedIn''' (/lɪŋktˈɪn/) është një shërbim [[Biznesi|biznesi]] dhe punësimi që operon nëpërmjet [[Vëndi i rrjetës|internetit]] dhe aplikacioneve. Themeluar më [[28 dhjetor]] [[2002]]<ref>{{Cito web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160427110626/http://www.tiki-toki.com/timeline/entry/347471/Linkedin-A-Short-Historical-Review/|archivedate=27 prill 2016|url=http://www.tiki-toki.com/timeline/entry/347471/Linkedin-A-Short-Historical-Review/|title=Linkedin: A Short Historical Review|website=Tiki-Toki|accessdate=24 prill 2016}}</ref> dhe i nisur më [[5 maj]] [[2003]],<ref name="about">{{Cito web|url=http://press.linkedin.com/about/|title=LinkedIn – About|year=2015|publisher=LinkedIn Corporation|accessdate=5 mars 2015|archive-date=2 gusht 2013|archive-url=https://archive.today/20130802020816/http://press.linkedin.com/about/|url-status=dead}}</ref> përdoret kryesisht për komunikim profesional , duke bërë të mundur që punëdhënësit të postojnë vende të lira pune dhe punëkërkuesit të postojnë CV-të e tyre. Që nga viti [[2015]], shumica e të ardhurave të kompanisë kanë ardhur nga shitja e informacioneve të anëtarëve të sajrekrutuesve dhe shitësve profesionist.<ref>{{Cito web|url=http://www.newyorker.com/magazine/2015/10/12/the-network-man|title=Reid Hoffman's Big Dreams for LinkedIn|last=Nicholas Lemann|date=12 tetor 2015|website=The New Yorker}}</ref> Që nga marsi i vitit [[2019]], LinkedIn kishte 610 milionë anëtarë të regjistruar në 200 vende të botës. LinkedIn bën të mundur që anëtarët (si punëmarrësit dhe punëdhënesit) të krijojnë profile dhe "lidhje" me njëri-tjetrin në një rrjet social në internet i cili mund të krijoj marrëdhënie profesionale reale. Anëtarët mund të ftojnë cilindo (anëtar ekzistues ose jo) të lidhet me to.<ref name="Help.linkedin.com">{{Cito web|url=https://help.linkedin.com/app/answers/detail/a_id/1386|title=Account Restricted &#124; LinkedIn Help Center|publisher=Help.linkedin.com|date=2013-12-20|accessdate=6 tetor 2015|archive-date=19 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819030609/https://www.linkedin.com/help/linkedin?lang=en|url-status=dead}}</ref> Që nga dhjetori [[2016]] ajo ka qenë në pronësi të plotë të [[Microsoft]]. LinkedIn ka marr pjesë në [[Safe Harbor|International Safe Harbor Privacy Principles]] të BE- së.<ref name=":1">{{Cito web|url=https://www.linkedin.com/help/linkedin/answer/62533/eu-data-transfers?lang=en|title=EU Data Transfers {{!}} LinkedIn Help|website=www.linkedin.com|language=en|accessdate=2017-12-21|archive-date=10 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410134132/https://www.linkedin.com/help/linkedin/answer/62533/eu-data-transfers%3Flang%3Den|url-status=dead}}</ref> == Referime == <references /> [[Kategoria:Rrjete shoqërore]] nfbt612ubr9cd3v7sv6x9v14q3fve9j 1 262227 2996105 2618646 2026-06-12T02:25:56Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996105 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:LinkedIn/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[LinkedIn]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996104 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20130802020816/http://press.linkedin.com/about/ për lidhjen http://press.linkedin.com/about/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 04:25 (CEST) cdpsjesbmlkgh8hqozvtiq5mfrhugb9 0 266031 2996056 2931981 2026-06-11T20:37:38Z Qendrimi15 122927 2996056 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Tiroli | native_name = ''Tirol'' | settlement_type = [[Shtetet e Austrisë|Shtet federal]] | image_flag = Flag of Tirol (state).svg | image_seal = AUT Tirol COA.svg | image_map = Tirol in Austria.svg | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{AUT}} | seat_type = Kryeqyteti | seat = [[Innsbruck]] | governing_body = [[Tyrolean Landtag]] | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Anton Mattle]] | leader_party = [[Partia e Njerëzve të Austrisë|ÖVP]] | area_total_km2 = 12,534 | area_total_sq_mi = 4,839 | population_total = 777,660 | population_as_of = 1 janar 2025 | population_density_km2 = 62.044 | population_density_sq_mi = 160.69 | demographics_type1 = GDP | demographics1_footnotes = <ref>{{cite web | url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en | title=EU regions by GDP, Eurostat|access-date=18 shtator 2023|website=www.ec.europa.eu|language=en}}</ref> | demographics1_title1 = Gjithsej | demographics1_info1 = €44.805 trilionë (2024) | demographics1_title2 = Per capita | demographics1_info2 = €57,664 (2024) | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | blank_name_sec1 = [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|HDI]] (2022) | blank_info_sec1 = 0.938<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web |url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab |website=hdi.globaldatalab.org |language=en |access-date=13 shtator 2018}}</ref><br />{{color|green|very high}} · [[Lista e shteteve austriake sipas Indeksit të Zhvillimit Njerëzor|3-të nga 9]] | website = {{URL|https://www.tirol.gv.at/en/}} }} '''Tiroli''' ({{lang-de|Tirol}} {{IPA-de|tiˈʁoːl||De-at-Tirol.ogg}}; {{lang-it|Tirolo}} {{IPA-it|tiˈroːlɔ}}; [[Gjuha sllovake|sllovakisht]]: ''Tirolsko'') është [[Shtetet e Austrisë|shtet]] austriak. Përbëhet nga dy pjesë jo të afërta, Tiroli i Veriut dhe Tiroli Lindor, të ndara nga shteti austriak i [[Salzburgu (shteti federal)|Salzburgut]] dhe provinca italiane e [[Tiroli Jugor|Tirolit Jugor]], e cila ishte pjesë e Tirolit deri në vitin 1919. Është pjesë përbërëse e [[Eurorajoni Tirol-Tirol Jugor-Trentino|Eurorajonit Tirol-Tirol Jugor-Trentino]] (së bashku me Tirolin Jugor dhe [[Trentino]]n në Itali). Kryeqyteti i Tirolit është [[Innsbruck]].<ref>{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/austria/tirol|title=Tyrol, Austria|publisher=Lonely Planet|accessdate=1 nëntor 2016|language=en}}</ref> Tiroli dominohet nga vargmale të larta, duke përfshirë [[Alpet Ötztal]], [[Alpet Zillertal]] dhe [[Alpet Kitzbühel]], me [[Grossglockner]] dhe maja të tjera të mëdha alpine aty pranë. Rajoni përshkohet nga lumenj të rëndësishëm, siç janë [[Lumi Inn|Inn]] dhe [[Lumi Isel|Isel]], dhe është i njohur për luginat, akullnajat dhe qafat alpine. Vendndodhja e tij strategjike historikisht e ka bërë Tirolin një rajon kyç tranziti midis Evropës veriore dhe jugore, me [[Qafa e Brennerit|Qafën e Brennerit]] që shërben si një nga rrugët më të rëndësishme veri-jug nëpër Alpe që nga kohërat romake. Historikisht, Tiroli formonte pjesë të [[Qarku i Tirolit|Qarkut të Tirolit]], i cili doli si një entitet i veçantë territorial i [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorisë së Shenjtë Romake]] në [[Mesjeta e vonë|Mesjetën e Vonë]]. Ai kaloi në duart e [[Shtëpia e Habsburgëve|dinastisë Habsburge]] në shekullin e 14-të, duke u bërë një pjesë integrale e [[Monarkia Habsburge|Monarkisë së Habsburgëve]]. Pas përfundimit të [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] dhe shpërbërjes së [[Austro-Hungaria|Austro-Hungarisë]], Tiroli u nda: Tiroli Jugor dhe Trentino iu ceduan Italisë sipas [[Traktati i Saint-Germain-en-Laye (1919)|Traktatit të Saint-Germain]] në vitin 1919, duke e lënë [[Tiroli Verior|Tirolin Verior]] dhe [[Tiroli Lindor|Lindor]] brenda Republikës së sapothemeluar të Austrisë. Kjo ndarje mbetet një tipar përcaktues i gjeografisë politike dhe identitetit kulturor të rajonit. Sot, Tiroli njihet për traditat e tij të forta alpine, industrinë e gjallë të turizmit dhe rolin si një nga destinacionet më të njohura të Austrisë për skijim, alpinizëm dhe ecje në natyrë. Shteti kombinon infrastrukturën moderne me një ruajtje të fortë të kulturës lokale, e dukshme në muzikën popullore, festivalet dhe trashëgiminë arkitekturore. Tiroli gjithashtu luan një rol të rëndësishëm në ekonominë e Austrisë, me turizmin, sportet dimërore dhe bujqësinë alpine të plotësuara nga industritë dhe universitetet moderne të përqendruara në Innsbruck. == Gjeografia == Tiroli është i ndarë në dy pjesë, të ndara nga një rrip 7 kilometrash i gjerë (4.3 mi) i [[Salzburgu (shteti federal)|Shtetit të Salzburgut]]. Dy pjesët përbërëse të Tirolit janë [[Tiroli Verior]] (''Nordtirol'') verior dhe më i madh dhe [[Tiroli Lindor]] (''Osttirol'') juglindor dhe më i vogël. Shteti i Salzburgut shtrihet në lindje të Tirolit Verior, ndërsa në jug Tiroli kufizohet me provincën italiane të [[Tiroli Jugor|Tirolit Jugor]], e cila ishte pjesë e [[Perandoria Austro-Hungareze|Perandorisë Austro-Hungareze]] para [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]]. Me një sipërfaqe prej 12,683.85 km² (4,897.26 milje katrore), Tiroli është shteti i tretë federal më i madh në Austri. Tiroli Verior ndan kufijtë e tij me shtetet federale Salzburg në lindje dhe [[Vorarlberg]] në perëndim. Në veri, ai kufizohet me shtetin gjerman të [[Bavaria|Bavarisë]]; në jug, ai ndan kufijtë me provincën italiane të Tirolit Jugor dhe kantonin zviceran të [[Graubünden]]. Tiroli Lindor ndan kufijtë e tij me shtetin austriak të [[Karinthia]]s në lindje dhe me [[Provinca e Belunos|Provincën e Bellunos]] ([[Veneto]]) të Italisë në jug. Territori i shtetit ndodhet tërësisht brenda [[Alpet Lindore|Alpeve Lindore]] në [[Qafa e Brennerit|Qafën e Brennerit]]. Mali më i lartë në shtet është [[Großglockner]], pjesë e vargmalit [[Hohe Tauern]] në kufirin me Karinthian. Ai ka një lartësi prej 3,797 m (12,457.35 ft), duke e bërë atë malin më të lartë në Austri. === Klima === Tiroli shtrihet brenda zonës së klimës së butë dhe ndodhet në kufirin midis ndikimeve Atlantike, kontinentale dhe mesdhetare. Klima mbizotëruese është një klimë malore e brendshme alpine me karakteristika nënkontinentale. Vera relativisht të lagështa, vjeshta të thata, dimra me dëborë dhe variacione të theksuara lokale karakterizojnë klimën. Vargët malore veprojnë si ndarëse moti, ndërsa masat ajrore mund të rrjedhin rreth masiveve të izoluara malore. Alpet Veriore të Gurëve Gëlqerorë përbëhen kryesisht nga zinxhirë malorë ku reshjet ndodhin në shpatet nga era. Anët nga era janë përgjithësisht të buta dhe të thata. Ashtu si e gjithë Evropa Qendrore, Tiroli ndikohet nga zona e erës perëndimore; prandaj, skaji verior i Alpeve është më i lagështiri dhe më i bora. Luginat e brendshme alpine kanë një klimë relativisht të butë. Ndërsa reshjet mesatare vjetore në [[Reutte]] janë ende 1,375 milimetra, rreth 2,000 mm në skajin verior të [[Karwendel|Maleve Karwendel]] dhe 1,330 mm në [[Kufstein]], ato arrijnë në rreth 900 mm rreth Innsbruck dhe vetëm 600 mm në Luginën e sipërme të Inn. Luhatjet e mëdha ditore të temperaturës janë gjithashtu karakteristike për luginat e brendshme alpine; për shembull, temperatura mesatare maksimale ditore në korrik për Innsbruck, në 25.1 °C, është më e lartë se ajo e shumicës së stacioneve të tjera meteorologjike në Austri. Lartësia mesatare e Tirolit ka një ndikim të madh në temperatura. Me përjashtim të zonës përreth Kufstein, vendbanimet ndodhen mbi 500 metra mbi nivelin e detit. Terreni malor zvogëlon rrezatimin potencial diellor, veçanërisht në luginat e ngushta veri-jug si [[Ötztal]] dhe [[Pitztal]]. Dimri zakonisht karakterizohet nga kushte moti alternative me dëborë dhe me pak dëborë. Në pjesët veriore të shtetit (Unterland, Außerfern dhe rajoni Karwendel), mbulesa e trashë e borës prej 50 cm ose më shumë - madje edhe në lartësi nën 1,000 m mbi nivelin e detit - nuk është e pazakontë për shkak të efektit bllokues verior, i cili është veçanërisht i theksuar gjatë fronteve të ftohta. Në të kundërt, zonat e brendshme alpine marrin pak ose aspak borë në kushte të tilla. Anasjelltas, rajonet e brendshme alpine mund të përjetojnë reshje më të mëdha kur mbërrijnë frontet e ngrohta. Meqenëse reshjet shpesh bien si shi në lartësi më të ulëta gjatë motit më të butë, mbulesa e trashë e borës është shumë më pak e zakonshme, veçanërisht në Luginën e Epërme të Innit. Si rezultat, ndodh shpesh që të ketë më pak borë në [[Landeck]] dhe Innsbruck sesa në [[Wörgl]] ose [[Kufstein]]. Pranvera në rajonin alpin zakonisht është shumë e trazuar dhe me shi, dhe mund të ndodhin periudha të ftohta. Në verë, shumica e reshjeve bien në formën e stuhive. Vjeshta shpesh karakterizohet nga periudha të gjata moti të mirë. Një fenomen i veçantë moti është era föhn, e cila ndodh kryesisht gjatë stinëve kalimtare; Mund të arrijë shpejtësi ere deri në 200 km/orë në [[Patscherkofel] dhe deri në 120 km/orë në Innsbruck, dhe mund të sjellë temperatura mbi 20 °C edhe në fund të vjeshtës dhe në fillim të pranverës. == Historia == == Qytezat == Kryeqyteti, Innsbruck, është i njohur për universitetin e tij dhe veçanërisht për mjekësinë e tij. Tiroli është i njohur për vendpushimet e tij të famshme të skive, të cilat përfshijnë [[Kitzbühel]], [[Ischgl]] dhe [[St. Anton]]. 15 qytezat më të mëdha në Tirol janë: {| class="wikitable" |- ! !! Qyteza !! Popullsia<br /><small>janar 2025</small> |- | style="text-align:right"| 1. || [[Innsbruck]] || style="text-align:right"| 132,499 |- | style="text-align:right"| 2. || [[Kufstein]] || style="text-align:right"| 20,212 |- | style="text-align:right"| 3. || [[Telfs]] || style="text-align:right"| 16,439 |- | style="text-align:right"| 4. || [[Hall in Tirol]] || style="text-align:right"| 14,698 |- | style="text-align:right"| 5. || [[Schwaz]] || style="text-align:right"| 14,480 |- | style="text-align:right"| 6. || [[Wörgl]] || style="text-align:right"| 14,412 |- | style="text-align:right"| 7. || [[Lienz]] || style="text-align:right"| 12,107 |- | style="text-align:right"| 8. || [[Imst]] || style="text-align:right"| 11,183 |- | style="text-align:right"| 9. || [[St. Johann in Tirol]] || style="text-align:right"| 9,891 |- | style="text-align:right"| 10. || [[Rum, Tyrol|Rum]] || style="text-align:right"| 9,493 |- | style="text-align:right"| 11. || [[Kitzbühel]] || style="text-align:right"| 8,281 |- | style="text-align:right"| 12. || [[Zirl]] || style="text-align:right"| 8,250 |- | style="text-align:right"| 13. || [[Wattens]] || style="text-align:right"| 8,138 |- | style="text-align:right"| 14. || [[Landeck (Tirol)|Landeck]] || style="text-align:right"| 7,711 |- | style="text-align:right"| 15. || [[Jenbach]] || style="text-align:right"| 7,339 |} == Transporti == == Ndarja administrative == [[Skeda:Karte A Tirol ohne.svg|parapamje|Distriktet e Tirolit]] Shteti federal është i ndarë në nëntë [[Distriktet e Austrisë|distrikte]] (''Bezirke''); njëri prej tyre, Innsbruck, është një [[Qyteti statutor (Austri)|qytet statutor]]. Ekzistojnë 277 komuna. Distriktet dhe qendrat e tyre administrative, nga perëndimi në lindje dhe nga veriu në jug, janë: ; Tiroli Verior: * [[Landeck District]], (kreyqytet: [[Landeck]]) * [[Reutte District]], ([[Reutte]]) * [[Imst District]], ([[Imst]]) * [[Innsbruck-Land District|Innsbruck-Land]], ([[Innsbruck]], nuk është pjesë e distrikit) * [[Innsbruck|Innsbruck Stadt]] * [[Schwaz District]], ([[Schwaz]]) * [[Kufstein District]], ([[Kufstein]]) * [[Kitzbühel District]], ([[Kitzbühel]]) ; Tiroli Lindor: * [[Lienz District]], ([[Lienz]]) == Lidhje simotra == * {{Flagicon|IDN}} [[Rajoni Special i Yogyakarta]], Indonezia == Kultura == Forma tradicionale e [[Piktura Murore|artit muror]] e njohur si [[Lüftlmalerei]] është tipike për fshatrat dhe qytetet tiroleze. [[Kletzenbrot]] është një bukë e ëmbël e bërë me fruta të thata dhe arra për sezonin e [[Advent]]it. Meqenëse shoqërohet me Tirolin, njihet edhe si "Buka me Fruta të Thara Tiroleze". Tiroli gjithashtu ka një histori të fortë të teatrit popullor, i cili ka ndikuar në kulturë që nga fundi i Mesjetës dhe deri në shekullin e 19-të.[15] Sot në Tirol, veçanërisht në Innsbruck, ka festivale verore të teatrit popullor dhe shfaqje mbrëmjeje që ofrojnë teatër, muzikë dhe vallëzim tradicional tirolez. == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.tirol.gv.at/en/ Tiroli] * [https://www.tyrol.com/ Turizmi] {{Shtetet e Austrisë}} [[Kategoria:Shtete në Austri]] kezg8z59k0baz4cpt8knd4zvog8ukdz 1 267258 2996120 2984885 2026-06-12T04:19:14Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Iraku/Arkivi 1]] 2996120 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Iraku/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} kvgvguedes7crjt7gqawu2ujktdtagj 1 267312 2996122 2984906 2026-06-12T04:19:34Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Jarno Trulli/Arkivi 1]] 2996122 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Jarno Trulli/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} doq6h8go2sp6bl8zb0o2e7cj38p3std 1 267332 2996124 2984911 2026-06-12T04:19:55Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Jesé Rodríguez/Arkivi 1]] 2996124 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Jesé Rodríguez/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} kmanwc40hszfspixvtfmom3uqpch7f5 1 267593 2996071 2373707 2026-06-11T21:50:30Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996071 wikitext text/x-wiki == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli [[Komuna e Buduës]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1992915 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20070124224407/http://www.tob.cg.yu/ te http://www.tob.cg.yu/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20081001215656/http://www.destination-montenegro.com/budva.htm te http://www.destination-montenegro.com/budva.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20060711183246/http://www.photo-montenegro.com/home.php?akcija=rezpret&fKategorija=Budva te http://www.photo-montenegro.com/home.php?akcija=rezpret&fKategorija=Budva *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20060518112134/http://rivijera.net/ te http://www.rivijera.net/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080926174816/http://www.rastko.org.yu/rastko-bo/ te http://www.rastko.org.yu/rastko-bo *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080916110935/http://rastko.users.cg.yu/ te http://rastko.users.cg.yu/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 01:18 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Komuna e Buduës]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1999293 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070321032401/http://www.visit-montenegro.org/ për lidhjen http://www.visit-montenegro.org/. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 13 shtator 2019 05:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Komuna e Buduës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2373706 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070321065358/http://www.visit-montenegro.com/cities-budva.htm për lidhjen http://www.visit-montenegro.com/cities-budva.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2021 16:40 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Komuna e Buduës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996070 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210211024052/http://www.budva.com/ për lidhjen http://www.budva.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 qershor 2026 23:50 (CEST) ncny909rinpkrdai4xyod4otynjzywk 1 267750 2996088 2244920 2026-06-12T00:50:23Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996088 wikitext text/x-wiki == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Lapland (Finlandë)]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1993415 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20071212032154/http://www.experiencelapland.tv/ te http://www.experiencelapland.tv/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 02:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lapland (Finlandë)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2136501 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060716114829/http://www.lapinliitto.fi/ për lidhjen http://www.lapinliitto.fi/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071212032154/http://www.experiencelapland.tv/ për lidhjen http://www.experiencelapland.tv/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 korrik 2020 01:23 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lapland (Finlandë)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2244919 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20030403004326/http://www.laaninhallitus.fi/lappi për lidhjen http://www.laaninhallitus.fi/lappi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shtator 2021 11:36 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lapland (Finlandë)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996087 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231210101236/https://www.lapland.fi/visit/only-in-lapland/polar-night-colors-magical-time/ për lidhjen https://www.lapland.fi/visit/only-in-lapland/polar-night-colors-magical-time/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210122092134/https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-10-facts-about-tourism-in-lapland-2019/ për lidhjen https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-10-facts-about-tourism-in-lapland-2019/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210308140920/https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-distribution-of-laplands-industry/ për lidhjen https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-distribution-of-laplands-industry/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 02:50 (CEST) nxqhacovnlzy9cj3p03wtht6zc3m12k 2996103 2996088 2026-06-12T02:16:14Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 2996103 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Lapland (Finlandë)/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Lapland (Finlandë)]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1993415 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20071212032154/http://www.experiencelapland.tv/ te http://www.experiencelapland.tv/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 02:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lapland (Finlandë)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2136501 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060716114829/http://www.lapinliitto.fi/ për lidhjen http://www.lapinliitto.fi/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071212032154/http://www.experiencelapland.tv/ për lidhjen http://www.experiencelapland.tv/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 korrik 2020 01:23 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lapland (Finlandë)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2244919 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20030403004326/http://www.laaninhallitus.fi/lappi për lidhjen http://www.laaninhallitus.fi/lappi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shtator 2021 11:36 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lapland (Finlandë)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996087 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231210101236/https://www.lapland.fi/visit/only-in-lapland/polar-night-colors-magical-time/ për lidhjen https://www.lapland.fi/visit/only-in-lapland/polar-night-colors-magical-time/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210122092134/https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-10-facts-about-tourism-in-lapland-2019/ për lidhjen https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-10-facts-about-tourism-in-lapland-2019/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210308140920/https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-distribution-of-laplands-industry/ për lidhjen https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-distribution-of-laplands-industry/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 02:50 (CEST) nmqgaev28zouygvcix6i2ouph3mz163 2996126 2996103 2026-06-12T04:20:16Z MajavahBot 122738 U arkivuan 3 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Lapland (Finlandë)/Arkivi 1]] 2996126 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Lapland (Finlandë)/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lapland (Finlandë)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996087 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231210101236/https://www.lapland.fi/visit/only-in-lapland/polar-night-colors-magical-time/ për lidhjen https://www.lapland.fi/visit/only-in-lapland/polar-night-colors-magical-time/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210122092134/https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-10-facts-about-tourism-in-lapland-2019/ për lidhjen https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-10-facts-about-tourism-in-lapland-2019/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210308140920/https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-distribution-of-laplands-industry/ për lidhjen https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-distribution-of-laplands-industry/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 02:50 (CEST) hnwgaiz3iovy34zkdowv298xzzoshbg 1 267841 2996110 2983990 2026-06-12T03:39:57Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996110 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Lista e qyteteve sipas banorëve/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e qyteteve sipas banorëve]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996109 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151116045932/http://census2011.adrianfrith.com/ për lidhjen http://census2011.adrianfrith.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 05:39 (CEST) 53ju2wvwrelnatf89toe2tmkjo9yttf 0 276905 2996055 2878884 2026-06-11T20:35:13Z Lanceloth345 172573 rregullime 2996055 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sazan Guri | image = | caption = Sazan Guri | birth_date = {{Birth date and age|df=y|11|12|1956}} | birth_place = [[Berat]], Shqipëri | nationality = Shqiptar | occupation = Ambientalist, gjeolog, inxhinier | alma_mater = | awards = }} '''Sazan Guri''' (lindur më 11 dhjetor 1956) është ambientalist, gjeolog nafte dhe inxhinier shqiptar. Ai mban gradat shkencore ''doktor i shkencave në gjeologji'' dhe ''profesor i asociuar në gjeoshkencë''. Guri është i njohur për angazhimin e tij në çështjet mjedisore, mbrojtjen e lumenjve dhe ekosistemeve shqiptare, si dhe për veprimtarinë e tij publicistike dhe studimore. == Jeta dhe arsimi == Sazan Guri lindi në Berat më 11 dhjetor 1956. Ai kreu studimet në fushën e gjeologjisë dhe më vonë zhvilloi karrierë akademike dhe profesionale në sektorin e gjeoshkencave dhe mjedisit. Gjatë veprimtarisë së tij ka kontribuar në studime, projekte dhe debate publike mbi menaxhimin e burimeve natyrore, energjinë, ndryshimet klimatike dhe zhvillimin e qëndrueshëm. == Veprimtaria profesionale == Guri ka ushtruar veprimtari si gjeolog dhe ekspert i çështjeve mjedisore. Ai është angazhuar në organizata dhe nisma të shoqërisë civile që kanë trajtuar mbrojtjen e mjedisit, biodiversitetin, lumenjtë e egër dhe planifikimin urban. Përmes artikujve, intervistave dhe botimeve të tij, ai ka kontribuar në debatin publik mbi politikat mjedisore dhe zhvillimin ekonomik në Shqipëri. == Botime == === Libra dhe studime === * ''Vlora në udhëkryqin e zhvillimit: turizëm apo industri nafte'' (bashkautor), 2005 * ''Vlora, "Bajlozët" dhe e ardhmja e saj'', 2006 * ''Vlora dhe R-ambot: gjeopolitikat mbi të'' (bashkautor), 2007 * ''Tirana bëmë apo gjëmë'', 2007 * ''Udhët në Tiranë në udhëkryqin dyrrotak apo motor-ak'' (bashkautor), 2008 * ''Magjia e ujit'' (bashkautor), 2012 * ''Vlerësim strategjik mjedisor i planit rregullues të Tiranës'' (bashkautor), 2013 * ''Ndryshimet e klimës dhe ngrohja globale'' (bashkautor), 2015 * ''Betejat civile për lumenjtë e egër'', 2016 * ''Importi i mbetjeve, Misioni i dytë i pamundur'' (bashkautor), 2016 * ''Visaret e shqiptarëve ndër shekuj të mijëvjeçarëve'', 2017 * ''Standardet arkitekturore të efiçencës së energjisë në banesat urbane'', 2017 * ''Vdekja e një lumi'' (bashkautor), 2018 * ''Kufijtë detarë'' (bashkautor), 2018 * ''Mjedisi shqiptar'', 2019 * ''Thëniet e arta për al(r)baninë, gjuhën shqipe dhe shqiptarët'' (bashkautor), 2019 * ''Karavastaja: A mund të ndërtohet pranë saj?'' (bashkautor), 2019 * ''Kërkimet për naftë dhe pasojat në komunitet'' (bashkautor), 2019 * ''Album albanologjik: historia, gjuha dhe etnokultura shqiptare'', 2020 * ''Gjuha shqipe gjuhë e natyrës'', 2020 * ''Përballja me p(l)andeminë: SARS-2 dhe Covid-19'', 2020 * ''Studime mbi Epirin, pellazgët dhe epirotët'', Vëllimi I (bashkautor), 2021 * ''Studime mbi Epirin, pellazgët dhe epirotët'', Vëllimi II (bashkautor), 2021 * ''Shqipja me dy krena'', 2022 * ''Album: pellazgët, epirotët, dhesprotët dhe çamiotët'', 2022 * ''Butrinti: aty ku ndriçohet dhe errësohet historia e vërtetë e Shqipërisë'' (bashkautor), 2023 * ''Ç’është bërë dhe ç'duhet bërë me naftën shqiptare'' (bashkautor), 2023 * ''Muri i Demës'', 2023 * ''Kufijtë detarë: kufij midis drejtësisë, ekitetit dhe historisë'' (bashkautor), 2023 * ''Psikologjia e ushqyerjes: të shqyejmë, të hamë apo të ushqehemi'', 2024 == Shih edhe == * [[Gjeologjia e Shqipërisë]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Facebook|}} [[Kategoria:Inxhinierë shqiptarë]] [[Kategoria:Gjeologë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Berati]] adqi323kvfk1brdjftn3pyxrzwt2z8d 0 278223 2996084 2956431 2026-06-12T00:36:22Z Edukatori 112234 2996084 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Jenaplan_School,_Jena.jpg|parapamje|''Shkolla e Planit të Jenës (Jenaplan-Schule)'' në Jena - [[Gjermani]]]] '''Plani i Jenës (Jena Plan)''' është një koncept dhe sistem i organizimit të mësimdhënies i themeluar nga [[pedagogu]] [[Gjermania|gjerman]] [[Peter Petersen]] mes viteve 1923 - 1927.<ref>{{Cite web|url=http://www.dibb.de/petersen-jena-plan-schule.php|title=Kopje e arkivuar|access-date=6 mars 2020|archive-date=2 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200102062121/http://dibb.de/petersen-jena-plan-schule.php|url-status=dead}}</ref><ref>A.W. Boes: Jenaplan: Historie en actualiteit (in Dutch), Wolters-Noordhoff, 1980</ref> Termi JenaPlan u krijua nga komiteti i [[Londra|Londrës]] për përgatitjen e takimit të 4-të të <nowiki>''</nowiki> Bursës së Edukimit të Ri <nowiki>''</nowiki> në [[Locarno]] në vitin 1927 mirëpo mbi bazën e pikëpamjeve pedagogjike të Peter Petersenit. Petersen zhvilloi konceptin e tij në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]] (prej nga edhe emri), ku ai ishte drejtues i Departamentit të Pedagogjisë që nga viti 1923. == Karakteristikat themelore == Idetë themelore të këtij plani janë: [[Të nxënët përmes veprimit|të nxënit përmes veprimit]], bashkëpunimi dhe jeta komunale, përgjegjësia e përbashkët e [[Fëmija|fëmijëve]] dhe [[Prindi|prindërve]].<ref>Janina Neumann: Jenaplan: Ein reformpädagogisches Konzept und sein Potential für den Bereich DaF. AV Akademikerverlag, 2012</ref> Format themelore të arsimit sipas qasjes së Planit të Jenës janë: * Mësimdhënia: mësimdhënie ndërdisiplinore, punë e lirë, zgjedhje e lirë e disiplinës, trajnime dhe mësime në disiplina speciale * Festat dhe festimet: rrethi i mëngjesit, festimet e mbylljes së javës, festat e ditëlindjeve, regjistrime, etj. * Diskutimet: tryeza të rrumbullakëta, raporte, bisedime, debate sqaruese etj. * Lojrat: lojëra të lira, lojëra mësimore, lojëra pauzë, lojëra gjimnastike, lojë teatrale: kjo mbështet zhvillimin e fëmijëve më të vegjël, mëson rregulla për sjelljen sociale, promovon vëmendjen Shkollat e Planit të Jenës funksionojnë sipas 20 [[Parimi|parimeve]] themelore, p.sh. * Çdo qenie njerëzore është unike. Prandaj, çdo fëmijë dhe çdo i rritur ka një vlerë të pazëvendësueshme dhe një dinjitet të veçantë. * Çdo qenie njerëzore ka të drejtë të zhvillojë identitetin e vet / saj, pavarësisht origjinës etnike, [[Kombësia|kombësisë]], mjedisit shoqëror, [[Feja|fesë]], [[Filozofia|filozofisë]] ose aftësive / aftësive të [[Personat me aftesi te kufizuara|kufizuara]]. * Çdo person gjithmonë njihet në tërësinë e tij / saj. Ai / ajo trajtohet në këtë mënyrë, kurdo që është e mundur. * Njerëzit duhet të punojnë për një shoqëri që respekton vlerën e pazëvendësueshme dhe dinjitetin e çdo qenieje njerëzore individuale. * Njerëzit duhet të punojnë për një shoqëri që ofron mundësi dhe stimuj për zhvillimin e identitetit të secilit person. Shkollat e Planit të Jenës në [[Gjermania|Gjermani]], ndër të tjera janë: * ''Evangelische Schule St. Marien'' në Neubrandenburg * ''Freie Comenius Schule'' në [[Darmshtadi|Darmstadt]] * ''[http://lernzeitraeume.de Freie Schule LernZeitRäume]'' në Dossenheim (afër [[Hajdelberg|Heidelberg]] ) * ''Jenaplanschule'' në [[Rostoku|Rostock]] * ''Jenaplanschule'' në Hungen * ''Jenaplan-Schule'' në [[Nyrëmberg|Nürnberg]] * ''Jenaplan-Gymnasium'' në Nürnberg * ''Jenaplan-Schule'' në [[Jena]]<ref>http://www.jenaplan-schule-jena.de/</ref> * ''Jenaplan-Schule'' në [[Weimar]] * ''Kaleidoskop Jena - Jenaplanschule'' në Jena (rrethi Lobeda)<ref>http://www.kaleidoskop.jena.de/</ref> * [[:de:Laborschule Dresden|''Punëtoria shkollore'']] në [[Dresdeni|Dresden]] * ''Lauterschule'' në [[Suhl]] Shkollat e Planit të Jenës në [[Holanda|Holandë]] ndër të tjera janë: * Peter-Petersenschool në [[Haren]] * JenaXL në Zwolle, Overijssel, Holandë * OBS De Woldstroom në Meppel, Drenthe, Holandë * OJS Het Palet në [[Hardenberg]], Holandë Shkollat tjera Jenaplan ndodhen në [[Austria|Austri]], [[Belgjika|Belgjikë]], [[Japonia|Japoni]] dhe në [[Provinca autonome e Bolcanos|Tirolin e Jugut]], [[Italia|Itali]] . == Shih edhe == * [[Arsimi]] * [[Shkolla]] * [[Pedagogjia]] * [[Universiteti i Jenës]] == Referime == {{Reflist}} == Literatura == * Dietrich Benner, Herwart Kemper: ''Theorie und Geschichte der Reformpädagogik. Teil 2: Die Pädagogische Bewegung von der Jahrhundertwende bis zum Ende der Weimarer Republik.'' Beltz, Weinheim und Basel 2003, <nowiki>ISBN 978-3-407-32107-7</nowiki>. * Kees Both, Oskar Seitz (Hrsg.): ''Jenaplan 21. Schulentwicklung als pädagogisch orientierte Konzeptentwicklung.'' Schneider Hohengehren, 2010, <nowiki>ISBN 978-3-89676-336-5</nowiki>. * Robert Döpp: ''„… doch irgendwie mittendrin …“: „Jena-Plan“ im Nationalsozialismus. Ein Beitrag zur „Alltagsgeschichte“ der NS-Zeit''. In: Uwe Hoßfeld, Jürgen John, Oliver Lemuth, Rüdiger Stutz (Hrsg.): ''„Kämpferische Wissenschaft“. Studien zur Universität Jena im Nationalsozialismus'', Köln, Weimar 2003, S. 794–821. * Hartmut Draeger: ''Der niederländische Jenaplan. Beitrag zur Schulerneuerung in Europa''. In: ''Kinderleben. Zeitschrift für Jenaplan-Pädagogik'', Heft 16, Dez. 2002, S. 34–46 & 61–71. * Harald Eichelberger, Marianne Wilhelm (Hrsg.): ''Der Jenaplan heute. Eine Pädagogik für die Schule von morgen.'', Studien Verlag, 2000, <nowiki>ISBN 3-7065-1310-2</nowiki>. * Peter Fauser (Hrsg.), Jürgen John (Hrsg.), Rüdiger Stutz (Hrsg.), Christian Faludi (Mitarb.): ''Peter Petersen und die Jenaplan-Pädagogik. Historische und aktuelle Perspektiven.'' Franz Steiner Verlag, Stuttgart 2012, <nowiki>ISBN 978-3-515-10208-7</nowiki>. * Herwart Kemper: ''Wie alternativ sind alternative Schulen?'', <nowiki>ISBN 3-89271-286-7</nowiki>, S. 102–120. * Timo Jacobs & Susanne Herker (Hrsg.), Jenaplan-Pädagogik in Konzeption und Praxis. Perspektiven für eine moderne Schule. Ein Werkbuch (mit über 50 Beiträgen, 550 Seiten) Baltmannsweiler 2018. <nowiki>ISBN 978-3-8340-1716-1</nowiki>. * Ralf Koerrenz & Will Lütgert (Hrsg.): ''Jena-Plan. Über die Schulpädagogik hinaus.'' Weinheim 2001, <nowiki>ISBN 3-407-25245-5</nowiki>. * Ralf Koerrenz (Hrsg.): ''Jena-Plan im Netzwerk internationaler Schulreform'', Jena 2007, <nowiki>ISBN 978-3-938203-55-2</nowiki>. * Ralf Koerrenz: ''Schulmodell: Jena-Plan. Grundlagen eines reformpädagogischen Programms''. Paderborn 2011, <nowiki>ISBN 978-3-506-77228-2</nowiki>. * Hans Mieskes: ''Jenaplan und Schulreform. Erläuterungen, Erwägungen, Erfahrungen''. Finken-Verlag, Oberursel 1966 * Jürgen Oelkers: ''Reformpädagogik. Eine kritische Dogmengeschichte.'' Beltz Juventa, Weinheim und München 2005, <nowiki>ISBN 978-3-7799-1525-6</nowiki>. * Benjamin Ortmeyer: Mythos und Pathos statt Logos und Ethos. Zu den Publikationen führender Erziehungswissenschaftler in der NS-Zeit: Eduard Spranger, Herman Nohl, Erich Weniger und Peter Petersen. Habilitationsschrift Fachbereich Erziehungswissenschaft der Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt am Main. Frankfurt am Main 2008, <nowiki>ISBN 978-3-407-85798-9</nowiki>. * Hein Retter (Hrsg.): ''Jenaplan-Pädagogik als Chance'', <nowiki>ISBN 3-7815-0744-0</nowiki>. * Hein Retter: ''Reformpädagogik und Protestantismus im Übergang zur Demokratie. Studien zur Pädagogik Peter Petersens.'' Peter Lang-Verlag, Frankfurt/M. 2007, <nowiki>ISBN 978-3-631-56794-4</nowiki>. * Hein Retter: ''Die Universitätsschule Jena. Zufluchtsort für bedrohte Kinder im Nationalsozialismus.'' Städtische Museen Jena, Jena 2010, <nowiki>ISBN 978-3-942176-14-9</nowiki>. * Wolfgang Weidemann: ''Jenaplan-Schulen in Hessen zwischen 1945 und 1965. Eine pädagogische Aufbereitung als Beitrag zur Schuldiskussion'', Zeitdruck, Fulda 1988, <nowiki>ISBN 3-924789-11-8</nowiki>. == Lidhje të jashtme == * [http://www.jenaplan.eu/ Gesellschaft für Jenaplanpädagogik in Deutschland e.V.] * [http://www.oecd.org/edu/ceri/DEU.THU.003.%20Finalwihcover.pdf Inventory case study by the OECD] * [http://www.blikk.it/angebote/reformpaedagogik/rp10052.htm Jenaplan in South Tyrol] [[Kategoria:Histori e arsimit]] r1z07dikfhgvg1zwe1any59s1gxhli6 2996085 2996084 2026-06-12T00:37:38Z Edukatori 112234 added [[Category:Arsimi në Gjermani]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996085 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Jenaplan_School,_Jena.jpg|parapamje|''Shkolla e Planit të Jenës (Jenaplan-Schule)'' në Jena - [[Gjermani]]]] '''Plani i Jenës (Jena Plan)''' është një koncept dhe sistem i organizimit të mësimdhënies i themeluar nga [[pedagogu]] [[Gjermania|gjerman]] [[Peter Petersen]] mes viteve 1923 - 1927.<ref>{{Cite web|url=http://www.dibb.de/petersen-jena-plan-schule.php|title=Kopje e arkivuar|access-date=6 mars 2020|archive-date=2 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200102062121/http://dibb.de/petersen-jena-plan-schule.php|url-status=dead}}</ref><ref>A.W. Boes: Jenaplan: Historie en actualiteit (in Dutch), Wolters-Noordhoff, 1980</ref> Termi JenaPlan u krijua nga komiteti i [[Londra|Londrës]] për përgatitjen e takimit të 4-të të <nowiki>''</nowiki> Bursës së Edukimit të Ri <nowiki>''</nowiki> në [[Locarno]] në vitin 1927 mirëpo mbi bazën e pikëpamjeve pedagogjike të Peter Petersenit. Petersen zhvilloi konceptin e tij në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]] (prej nga edhe emri), ku ai ishte drejtues i Departamentit të Pedagogjisë që nga viti 1923. == Karakteristikat themelore == Idetë themelore të këtij plani janë: [[Të nxënët përmes veprimit|të nxënit përmes veprimit]], bashkëpunimi dhe jeta komunale, përgjegjësia e përbashkët e [[Fëmija|fëmijëve]] dhe [[Prindi|prindërve]].<ref>Janina Neumann: Jenaplan: Ein reformpädagogisches Konzept und sein Potential für den Bereich DaF. AV Akademikerverlag, 2012</ref> Format themelore të arsimit sipas qasjes së Planit të Jenës janë: * Mësimdhënia: mësimdhënie ndërdisiplinore, punë e lirë, zgjedhje e lirë e disiplinës, trajnime dhe mësime në disiplina speciale * Festat dhe festimet: rrethi i mëngjesit, festimet e mbylljes së javës, festat e ditëlindjeve, regjistrime, etj. * Diskutimet: tryeza të rrumbullakëta, raporte, bisedime, debate sqaruese etj. * Lojrat: lojëra të lira, lojëra mësimore, lojëra pauzë, lojëra gjimnastike, lojë teatrale: kjo mbështet zhvillimin e fëmijëve më të vegjël, mëson rregulla për sjelljen sociale, promovon vëmendjen Shkollat e Planit të Jenës funksionojnë sipas 20 [[Parimi|parimeve]] themelore, p.sh. * Çdo qenie njerëzore është unike. Prandaj, çdo fëmijë dhe çdo i rritur ka një vlerë të pazëvendësueshme dhe një dinjitet të veçantë. * Çdo qenie njerëzore ka të drejtë të zhvillojë identitetin e vet / saj, pavarësisht origjinës etnike, [[Kombësia|kombësisë]], mjedisit shoqëror, [[Feja|fesë]], [[Filozofia|filozofisë]] ose aftësive / aftësive të [[Personat me aftesi te kufizuara|kufizuara]]. * Çdo person gjithmonë njihet në tërësinë e tij / saj. Ai / ajo trajtohet në këtë mënyrë, kurdo që është e mundur. * Njerëzit duhet të punojnë për një shoqëri që respekton vlerën e pazëvendësueshme dhe dinjitetin e çdo qenieje njerëzore individuale. * Njerëzit duhet të punojnë për një shoqëri që ofron mundësi dhe stimuj për zhvillimin e identitetit të secilit person. Shkollat e Planit të Jenës në [[Gjermania|Gjermani]], ndër të tjera janë: * ''Evangelische Schule St. Marien'' në Neubrandenburg * ''Freie Comenius Schule'' në [[Darmshtadi|Darmstadt]] * ''[http://lernzeitraeume.de Freie Schule LernZeitRäume]'' në Dossenheim (afër [[Hajdelberg|Heidelberg]] ) * ''Jenaplanschule'' në [[Rostoku|Rostock]] * ''Jenaplanschule'' në Hungen * ''Jenaplan-Schule'' në [[Nyrëmberg|Nürnberg]] * ''Jenaplan-Gymnasium'' në Nürnberg * ''Jenaplan-Schule'' në [[Jena]]<ref>http://www.jenaplan-schule-jena.de/</ref> * ''Jenaplan-Schule'' në [[Weimar]] * ''Kaleidoskop Jena - Jenaplanschule'' në Jena (rrethi Lobeda)<ref>http://www.kaleidoskop.jena.de/</ref> * [[:de:Laborschule Dresden|''Punëtoria shkollore'']] në [[Dresdeni|Dresden]] * ''Lauterschule'' në [[Suhl]] Shkollat e Planit të Jenës në [[Holanda|Holandë]] ndër të tjera janë: * Peter-Petersenschool në [[Haren]] * JenaXL në Zwolle, Overijssel, Holandë * OBS De Woldstroom në Meppel, Drenthe, Holandë * OJS Het Palet në [[Hardenberg]], Holandë Shkollat tjera Jenaplan ndodhen në [[Austria|Austri]], [[Belgjika|Belgjikë]], [[Japonia|Japoni]] dhe në [[Provinca autonome e Bolcanos|Tirolin e Jugut]], [[Italia|Itali]] . == Shih edhe == * [[Arsimi]] * [[Shkolla]] * [[Pedagogjia]] * [[Universiteti i Jenës]] == Referime == {{Reflist}} == Literatura == * Dietrich Benner, Herwart Kemper: ''Theorie und Geschichte der Reformpädagogik. Teil 2: Die Pädagogische Bewegung von der Jahrhundertwende bis zum Ende der Weimarer Republik.'' Beltz, Weinheim und Basel 2003, <nowiki>ISBN 978-3-407-32107-7</nowiki>. * Kees Both, Oskar Seitz (Hrsg.): ''Jenaplan 21. Schulentwicklung als pädagogisch orientierte Konzeptentwicklung.'' Schneider Hohengehren, 2010, <nowiki>ISBN 978-3-89676-336-5</nowiki>. * Robert Döpp: ''„… doch irgendwie mittendrin …“: „Jena-Plan“ im Nationalsozialismus. Ein Beitrag zur „Alltagsgeschichte“ der NS-Zeit''. In: Uwe Hoßfeld, Jürgen John, Oliver Lemuth, Rüdiger Stutz (Hrsg.): ''„Kämpferische Wissenschaft“. Studien zur Universität Jena im Nationalsozialismus'', Köln, Weimar 2003, S. 794–821. * Hartmut Draeger: ''Der niederländische Jenaplan. Beitrag zur Schulerneuerung in Europa''. In: ''Kinderleben. Zeitschrift für Jenaplan-Pädagogik'', Heft 16, Dez. 2002, S. 34–46 & 61–71. * Harald Eichelberger, Marianne Wilhelm (Hrsg.): ''Der Jenaplan heute. Eine Pädagogik für die Schule von morgen.'', Studien Verlag, 2000, <nowiki>ISBN 3-7065-1310-2</nowiki>. * Peter Fauser (Hrsg.), Jürgen John (Hrsg.), Rüdiger Stutz (Hrsg.), Christian Faludi (Mitarb.): ''Peter Petersen und die Jenaplan-Pädagogik. Historische und aktuelle Perspektiven.'' Franz Steiner Verlag, Stuttgart 2012, <nowiki>ISBN 978-3-515-10208-7</nowiki>. * Herwart Kemper: ''Wie alternativ sind alternative Schulen?'', <nowiki>ISBN 3-89271-286-7</nowiki>, S. 102–120. * Timo Jacobs & Susanne Herker (Hrsg.), Jenaplan-Pädagogik in Konzeption und Praxis. Perspektiven für eine moderne Schule. Ein Werkbuch (mit über 50 Beiträgen, 550 Seiten) Baltmannsweiler 2018. <nowiki>ISBN 978-3-8340-1716-1</nowiki>. * Ralf Koerrenz & Will Lütgert (Hrsg.): ''Jena-Plan. Über die Schulpädagogik hinaus.'' Weinheim 2001, <nowiki>ISBN 3-407-25245-5</nowiki>. * Ralf Koerrenz (Hrsg.): ''Jena-Plan im Netzwerk internationaler Schulreform'', Jena 2007, <nowiki>ISBN 978-3-938203-55-2</nowiki>. * Ralf Koerrenz: ''Schulmodell: Jena-Plan. Grundlagen eines reformpädagogischen Programms''. Paderborn 2011, <nowiki>ISBN 978-3-506-77228-2</nowiki>. * Hans Mieskes: ''Jenaplan und Schulreform. Erläuterungen, Erwägungen, Erfahrungen''. Finken-Verlag, Oberursel 1966 * Jürgen Oelkers: ''Reformpädagogik. Eine kritische Dogmengeschichte.'' Beltz Juventa, Weinheim und München 2005, <nowiki>ISBN 978-3-7799-1525-6</nowiki>. * Benjamin Ortmeyer: Mythos und Pathos statt Logos und Ethos. Zu den Publikationen führender Erziehungswissenschaftler in der NS-Zeit: Eduard Spranger, Herman Nohl, Erich Weniger und Peter Petersen. Habilitationsschrift Fachbereich Erziehungswissenschaft der Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt am Main. Frankfurt am Main 2008, <nowiki>ISBN 978-3-407-85798-9</nowiki>. * Hein Retter (Hrsg.): ''Jenaplan-Pädagogik als Chance'', <nowiki>ISBN 3-7815-0744-0</nowiki>. * Hein Retter: ''Reformpädagogik und Protestantismus im Übergang zur Demokratie. Studien zur Pädagogik Peter Petersens.'' Peter Lang-Verlag, Frankfurt/M. 2007, <nowiki>ISBN 978-3-631-56794-4</nowiki>. * Hein Retter: ''Die Universitätsschule Jena. Zufluchtsort für bedrohte Kinder im Nationalsozialismus.'' Städtische Museen Jena, Jena 2010, <nowiki>ISBN 978-3-942176-14-9</nowiki>. * Wolfgang Weidemann: ''Jenaplan-Schulen in Hessen zwischen 1945 und 1965. Eine pädagogische Aufbereitung als Beitrag zur Schuldiskussion'', Zeitdruck, Fulda 1988, <nowiki>ISBN 3-924789-11-8</nowiki>. == Lidhje të jashtme == * [http://www.jenaplan.eu/ Gesellschaft für Jenaplanpädagogik in Deutschland e.V.] * [http://www.oecd.org/edu/ceri/DEU.THU.003.%20Finalwihcover.pdf Inventory case study by the OECD] * [http://www.blikk.it/angebote/reformpaedagogik/rp10052.htm Jenaplan in South Tyrol] [[Kategoria:Histori e arsimit]] [[Kategoria:Arsimi në Gjermani]] 1ykao2f07gmvyh6swkn4ktlqkdperid 2996086 2996085 2026-06-12T00:38:56Z Edukatori 112234 /* Shih edhe */ 2996086 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Jenaplan_School,_Jena.jpg|parapamje|''Shkolla e Planit të Jenës (Jenaplan-Schule)'' në Jena - [[Gjermani]]]] '''Plani i Jenës (Jena Plan)''' është një koncept dhe sistem i organizimit të mësimdhënies i themeluar nga [[pedagogu]] [[Gjermania|gjerman]] [[Peter Petersen]] mes viteve 1923 - 1927.<ref>{{Cite web|url=http://www.dibb.de/petersen-jena-plan-schule.php|title=Kopje e arkivuar|access-date=6 mars 2020|archive-date=2 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200102062121/http://dibb.de/petersen-jena-plan-schule.php|url-status=dead}}</ref><ref>A.W. Boes: Jenaplan: Historie en actualiteit (in Dutch), Wolters-Noordhoff, 1980</ref> Termi JenaPlan u krijua nga komiteti i [[Londra|Londrës]] për përgatitjen e takimit të 4-të të <nowiki>''</nowiki> Bursës së Edukimit të Ri <nowiki>''</nowiki> në [[Locarno]] në vitin 1927 mirëpo mbi bazën e pikëpamjeve pedagogjike të Peter Petersenit. Petersen zhvilloi konceptin e tij në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]] (prej nga edhe emri), ku ai ishte drejtues i Departamentit të Pedagogjisë që nga viti 1923. == Karakteristikat themelore == Idetë themelore të këtij plani janë: [[Të nxënët përmes veprimit|të nxënit përmes veprimit]], bashkëpunimi dhe jeta komunale, përgjegjësia e përbashkët e [[Fëmija|fëmijëve]] dhe [[Prindi|prindërve]].<ref>Janina Neumann: Jenaplan: Ein reformpädagogisches Konzept und sein Potential für den Bereich DaF. AV Akademikerverlag, 2012</ref> Format themelore të arsimit sipas qasjes së Planit të Jenës janë: * Mësimdhënia: mësimdhënie ndërdisiplinore, punë e lirë, zgjedhje e lirë e disiplinës, trajnime dhe mësime në disiplina speciale * Festat dhe festimet: rrethi i mëngjesit, festimet e mbylljes së javës, festat e ditëlindjeve, regjistrime, etj. * Diskutimet: tryeza të rrumbullakëta, raporte, bisedime, debate sqaruese etj. * Lojrat: lojëra të lira, lojëra mësimore, lojëra pauzë, lojëra gjimnastike, lojë teatrale: kjo mbështet zhvillimin e fëmijëve më të vegjël, mëson rregulla për sjelljen sociale, promovon vëmendjen Shkollat e Planit të Jenës funksionojnë sipas 20 [[Parimi|parimeve]] themelore, p.sh. * Çdo qenie njerëzore është unike. Prandaj, çdo fëmijë dhe çdo i rritur ka një vlerë të pazëvendësueshme dhe një dinjitet të veçantë. * Çdo qenie njerëzore ka të drejtë të zhvillojë identitetin e vet / saj, pavarësisht origjinës etnike, [[Kombësia|kombësisë]], mjedisit shoqëror, [[Feja|fesë]], [[Filozofia|filozofisë]] ose aftësive / aftësive të [[Personat me aftesi te kufizuara|kufizuara]]. * Çdo person gjithmonë njihet në tërësinë e tij / saj. Ai / ajo trajtohet në këtë mënyrë, kurdo që është e mundur. * Njerëzit duhet të punojnë për një shoqëri që respekton vlerën e pazëvendësueshme dhe dinjitetin e çdo qenieje njerëzore individuale. * Njerëzit duhet të punojnë për një shoqëri që ofron mundësi dhe stimuj për zhvillimin e identitetit të secilit person. Shkollat e Planit të Jenës në [[Gjermania|Gjermani]], ndër të tjera janë: * ''Evangelische Schule St. Marien'' në Neubrandenburg * ''Freie Comenius Schule'' në [[Darmshtadi|Darmstadt]] * ''[http://lernzeitraeume.de Freie Schule LernZeitRäume]'' në Dossenheim (afër [[Hajdelberg|Heidelberg]] ) * ''Jenaplanschule'' në [[Rostoku|Rostock]] * ''Jenaplanschule'' në Hungen * ''Jenaplan-Schule'' në [[Nyrëmberg|Nürnberg]] * ''Jenaplan-Gymnasium'' në Nürnberg * ''Jenaplan-Schule'' në [[Jena]]<ref>http://www.jenaplan-schule-jena.de/</ref> * ''Jenaplan-Schule'' në [[Weimar]] * ''Kaleidoskop Jena - Jenaplanschule'' në Jena (rrethi Lobeda)<ref>http://www.kaleidoskop.jena.de/</ref> * [[:de:Laborschule Dresden|''Punëtoria shkollore'']] në [[Dresdeni|Dresden]] * ''Lauterschule'' në [[Suhl]] Shkollat e Planit të Jenës në [[Holanda|Holandë]] ndër të tjera janë: * Peter-Petersenschool në [[Haren]] * JenaXL në Zwolle, Overijssel, Holandë * OBS De Woldstroom në Meppel, Drenthe, Holandë * OJS Het Palet në [[Hardenberg]], Holandë Shkollat tjera Jenaplan ndodhen në [[Austria|Austri]], [[Belgjika|Belgjikë]], [[Japonia|Japoni]] dhe në [[Provinca autonome e Bolcanos|Tirolin e Jugut]], [[Italia|Itali]] . == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Arsimi në Gjermani]] * [[Universiteti i Jenës]] == Referime == {{Reflist}} == Literatura == * Dietrich Benner, Herwart Kemper: ''Theorie und Geschichte der Reformpädagogik. Teil 2: Die Pädagogische Bewegung von der Jahrhundertwende bis zum Ende der Weimarer Republik.'' Beltz, Weinheim und Basel 2003, <nowiki>ISBN 978-3-407-32107-7</nowiki>. * Kees Both, Oskar Seitz (Hrsg.): ''Jenaplan 21. Schulentwicklung als pädagogisch orientierte Konzeptentwicklung.'' Schneider Hohengehren, 2010, <nowiki>ISBN 978-3-89676-336-5</nowiki>. * Robert Döpp: ''„… doch irgendwie mittendrin …“: „Jena-Plan“ im Nationalsozialismus. Ein Beitrag zur „Alltagsgeschichte“ der NS-Zeit''. In: Uwe Hoßfeld, Jürgen John, Oliver Lemuth, Rüdiger Stutz (Hrsg.): ''„Kämpferische Wissenschaft“. Studien zur Universität Jena im Nationalsozialismus'', Köln, Weimar 2003, S. 794–821. * Hartmut Draeger: ''Der niederländische Jenaplan. Beitrag zur Schulerneuerung in Europa''. In: ''Kinderleben. Zeitschrift für Jenaplan-Pädagogik'', Heft 16, Dez. 2002, S. 34–46 & 61–71. * Harald Eichelberger, Marianne Wilhelm (Hrsg.): ''Der Jenaplan heute. Eine Pädagogik für die Schule von morgen.'', Studien Verlag, 2000, <nowiki>ISBN 3-7065-1310-2</nowiki>. * Peter Fauser (Hrsg.), Jürgen John (Hrsg.), Rüdiger Stutz (Hrsg.), Christian Faludi (Mitarb.): ''Peter Petersen und die Jenaplan-Pädagogik. Historische und aktuelle Perspektiven.'' Franz Steiner Verlag, Stuttgart 2012, <nowiki>ISBN 978-3-515-10208-7</nowiki>. * Herwart Kemper: ''Wie alternativ sind alternative Schulen?'', <nowiki>ISBN 3-89271-286-7</nowiki>, S. 102–120. * Timo Jacobs & Susanne Herker (Hrsg.), Jenaplan-Pädagogik in Konzeption und Praxis. Perspektiven für eine moderne Schule. Ein Werkbuch (mit über 50 Beiträgen, 550 Seiten) Baltmannsweiler 2018. <nowiki>ISBN 978-3-8340-1716-1</nowiki>. * Ralf Koerrenz & Will Lütgert (Hrsg.): ''Jena-Plan. Über die Schulpädagogik hinaus.'' Weinheim 2001, <nowiki>ISBN 3-407-25245-5</nowiki>. * Ralf Koerrenz (Hrsg.): ''Jena-Plan im Netzwerk internationaler Schulreform'', Jena 2007, <nowiki>ISBN 978-3-938203-55-2</nowiki>. * Ralf Koerrenz: ''Schulmodell: Jena-Plan. Grundlagen eines reformpädagogischen Programms''. Paderborn 2011, <nowiki>ISBN 978-3-506-77228-2</nowiki>. * Hans Mieskes: ''Jenaplan und Schulreform. Erläuterungen, Erwägungen, Erfahrungen''. Finken-Verlag, Oberursel 1966 * Jürgen Oelkers: ''Reformpädagogik. Eine kritische Dogmengeschichte.'' Beltz Juventa, Weinheim und München 2005, <nowiki>ISBN 978-3-7799-1525-6</nowiki>. * Benjamin Ortmeyer: Mythos und Pathos statt Logos und Ethos. Zu den Publikationen führender Erziehungswissenschaftler in der NS-Zeit: Eduard Spranger, Herman Nohl, Erich Weniger und Peter Petersen. Habilitationsschrift Fachbereich Erziehungswissenschaft der Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt am Main. Frankfurt am Main 2008, <nowiki>ISBN 978-3-407-85798-9</nowiki>. * Hein Retter (Hrsg.): ''Jenaplan-Pädagogik als Chance'', <nowiki>ISBN 3-7815-0744-0</nowiki>. * Hein Retter: ''Reformpädagogik und Protestantismus im Übergang zur Demokratie. Studien zur Pädagogik Peter Petersens.'' Peter Lang-Verlag, Frankfurt/M. 2007, <nowiki>ISBN 978-3-631-56794-4</nowiki>. * Hein Retter: ''Die Universitätsschule Jena. Zufluchtsort für bedrohte Kinder im Nationalsozialismus.'' Städtische Museen Jena, Jena 2010, <nowiki>ISBN 978-3-942176-14-9</nowiki>. * Wolfgang Weidemann: ''Jenaplan-Schulen in Hessen zwischen 1945 und 1965. Eine pädagogische Aufbereitung als Beitrag zur Schuldiskussion'', Zeitdruck, Fulda 1988, <nowiki>ISBN 3-924789-11-8</nowiki>. == Lidhje të jashtme == * [http://www.jenaplan.eu/ Gesellschaft für Jenaplanpädagogik in Deutschland e.V.] * [http://www.oecd.org/edu/ceri/DEU.THU.003.%20Finalwihcover.pdf Inventory case study by the OECD] * [http://www.blikk.it/angebote/reformpaedagogik/rp10052.htm Jenaplan in South Tyrol] [[Kategoria:Histori e arsimit]] [[Kategoria:Arsimi në Gjermani]] l7r8a6eozz5l7o2gmrpksczchxd7ox9 1 287986 2996139 2986707 2026-06-12T07:27:41Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996139 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Mario Balotelli/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mario Balotelli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996138 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924162901/http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-news/italian-son-of-jewish-foster-mom-leads-team-into-euro-2012-final-1.448119 për lidhjen http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-news/italian-son-of-jewish-foster-mom-leads-team-into-euro-2012-final-1.448119. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 09:27 (CEST) 1eojlc240mnxxlbhzqphzjlotakhb7g 0 289951 2996144 2957472 2026-06-12T07:49:10Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996144 wikitext text/x-wiki {{Infobox Marrëdhënie dypalëshe | title = Marrëdhëniet Izrael-Kosovë | party1 = Izraeli | party2 = Kosova | map = Israel Kosovo Locator.png | filetype = | size = | mission1 = | mission2 = | envoytitle1 = | envoy1 = | envoytitle2 = | envoy2 = }} '''Marrëdhëniet Izrael-Kosovë''' u referohen marrëdhënieve bilaterale midis [[Izraeli|Izraelit]] dhe [[Kosova|Kosovës]]. Kosova e [[Shpallja e Pavarësisë së Kosovës|shpalli pavarësinë e saj]] nga [[Serbia]] më 17 shkurt 2008. Izraeli e ka njohur Kosovën më 4 shtator 2020, kur u lajmërua nga presidenti i [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]], [[Donald Trump]] që Izraeli dhe Kosova e kanë njohur njëra-tjetrën dhe mes këtyre dy shteteve do të vendosen marrëdhënie diplomatike.<ref name="TheTimesofIsrael_KosovoSerbia">[https://www.timesofisrael.com/serbia-to-move-embassy-to-jerusalem-mostly-muslim-kosovo-to-recognize-israel/ Serbia to move embassy to Jerusalem; mostly Muslim Kosovo to recognize Israel], The Times of Israel, 2020-04-09</ref> == Marrëdhëniet politike == Izraeli ishte i gatshëm ta njohë pavarësinë e Kosovës pjesërisht sepse një zyrtar i Ministrisë së Jashtme izraelite të cituar tashmë nga ''"Jeruzalem Post"'' tha në shkurt 2008: "Ne nuk kemi vendosur se kur do të vendosim, dhe në vend të kësaj do të monitorojmë ngjarjet dhe do të shqyrtojmë çështjen."<ref name="JPostKosovo">[http://www.jpost.com/Israel/Israel-wont-recognize-Kosovo-for-now Israel won't recognize Kosovo, for now], The Jerusalem Post, 2008-02-19</ref> Sipas ''Kronikës Hebraike'', zyrtarë të Ministrisë së Jashtme dhe politikanë po shpreheshin privatisht një simpati të përgjithshme ndaj kauzës kosovare, megjithatë, Izraeli ende nuk do ta njihte Kosovën.<ref>[https://web.archive.org/web/20110717011253/http://website.thejc.com/home.aspx?AId=58213&ATypeId=1&search=true2&srchstr=Kosovo&srchtxt=0&srchhead=1&srchauthor=0&srchsandp=0&scsrch=0 Israel breaks ranks on Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717011253/http://website.thejc.com/home.aspx?AId=58213&ATypeId=1&search=true2&srchstr=Kosovo&srchtxt=0&srchhead=1&srchauthor=0&srchsandp=0&scsrch=0 |date=17 korrik 2011 }} , 2008-02-21, The Jewish Chronicle</ref> Anëtari i Knesset, Ruhama Avraham Balila tha në shkurt 2008 se "aktualisht qeveria e Izraelit ka marrë [vendimin] të mos bashkohet me grupin e vendeve që njohën pavarësinë e Kosovës." Ajo gjithashtu tha se Izraeli e konsideron situatën "shumë shqetësuese".<ref>[http://www.rian.ru/world/20080219/99597814.html Израиль пока не намерен признавать независимость Косово, 2008-02-19], RIA Novosti (në rusisht)</ref> Më 28 prill 2009, Arthur Koll, ambasadori izraelit në Serbi, tha që megjithëse kishte kaluar më shumë se një vit që nga koha kur Kosova e shpalli pavarësinë në mënyrë të njëanshme, Izraeli nuk kishte ndërmend ta njohë deklaratën, dhe se "Izraelit i kërkohet herë pas here se sa solid është ky vendim, por fakti është se pozicioni i Izraelit nuk ka ndryshuar gjatë gjithë kësaj kohe. Populli dhe qeveria serbe duhet të vlerësojnë qëndrimin e Izraelit, i cili tregon edhe miqësinë midis dy shteteve."<ref>[http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2009&mm=04&dd=28&nav_id=58800 "Israeli position on Kosovo firm"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607163857/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2009&mm=04&dd=28&nav_id=58800 |date=7 qershor 2011 }} , B92.net, 2009-04-28</ref><ref>[http://www.rts.rs/page/stories/sr/story/9/Srbija/58293/Izrael+ne+menja+stav+o+nezavisnosti+Kosova.html Izrael ne menja stav o nezavisnosti Kosova, 2009-04-28], RTS (në serbisht)</ref> Më 16 shtator 2009, Ministri i Jashtëm izraelit Avigdor Lieberman tha se Izraeli "po monitoron situatën midis Serbisë dhe Kosovës" dhe se Izraeli shpreson për "një zgjidhje vërtet gjithëpërfshirëse dhe paqësore" e cila do të vendoset përmes negociatave midis dy shteteve të përfshira. Lieberman tha gjithashtu se Izraeli do të jetë në gjendje t'i rezistojë presionit për ta njohur Kosovën sepse Izraeli "ka qenë nën presion që nga viti 1948 për shumë çështje dhe ne e dimë se si të merremi me çdo presion".<ref>[http://www.mfa.gov.il/MFA/About+the+Ministry/Foreign_Minister/Speeches/Press_conference_FM_Liberman_Belgrade_16_Sep_2009.htm Press conference with FM Liberman in Belgrade, 2009-09-16], Israel Ministry of Foreign Affairs</ref> Gjatë një vizite në Izrael në fund të tetorit 2009, Ministri i Brendshëm serb [[Ivica Daçiç|Ivica Dačić]], tha se "zyrtarët izraelitë kanë konfirmuar që Izraeli do të mbetet i vendosur në qëndrimin e tij [ndaj Kosovës]".<ref>[http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2009&mm=10&dd=28&nav_id=62641 "Israel firm in refusing to recognize Kosovo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091103061203/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2009&mm=10&dd=28&nav_id=62641 |date=3 nëntor 2009 }} , B92, 2009-10-28</ref> Në qershor 2011, Lieberman tha që pavarësia e Kosovës është një "çështje e ndjeshme" dhe se Izraeli mund ta njohë Kosovën pasi vendet e tjera si [[Greqia]] dhe [[Spanja]] ta pranojnë atë.<ref>[https://web.archive.org/web/20110701075824/http://www.albanianeconomy.com/news/2011/06/28/israeli-will-recognize-kosovo-after-spain-and-greece-says-fm/ Israeli will recognize Kosovo after Spain and Greece, says FM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110701075824/http://www.albanianeconomy.com/news/2011/06/28/israeli-will-recognize-kosovo-after-spain-and-greece-says-fm/ |date=1 korrik 2011 }} , AlbanianEconomy.com, 2011-06-28</ref> Më 2011, Serbia votoi ta njohë [[Palestina (shtet)|Palestinën]] si anëtarin e 195-të të UNESCO-s, kundër dëshirave të Izraelit. [[Beogradi]] deklaroi se nuk do të kundërshtonte një rezolutë që do ta njohë sovranitetin palestinez, nëse do të dilte përpara Asamblesë së Përgjithshme të KB.<ref>{{Cite news|url=http://www.haaretz.com/print-edition/opinion/israel-between-serbia-and-kosovo-1.418101|title=Israel, between Serbia and Kosovo|last=Adar Primor|date=13 mars 2012|work=Haaretz|access-date=2012-03-18|language=en|archive-date=14 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314021156/http://www.haaretz.com/print-edition/opinion/israel-between-serbia-and-kosovo-1.418101|url-status=dead}}</ref> Izraeli [[Marrëveshjet për Normalizimin Ekonomik mes Kosovës dhe Serbisë (2020)|e ka njohur]] Republikën e Kosovës si një shtet të pavarur e sovran më 4 shtator 2020.<ref name= "TheTimesofIsrael_KosovoSerbia"/><ref>{{Cite web|date=2020-09-04|title=Serbia, Kosovo normalize economic ties, gesture to Israel|language=en-US|url=https://apnews.com/3b7aca39c6829655d43de30f68497ed1|access-date=2020-09-04|website=AP NEWS}}</ref><ref name="reuters">{{Cite news|agency=Reuters|date=2020-09-04|title=Serbia, Kosovo to Open Israel Embassies in Jerusalem|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/09/04/world/middleeast/04reuters-serbia-kosovo-usa-jerusalem.html|access-date=2020-09-04|issn=0362-4331|archive-date=7 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200907060846/https://www.nytimes.com/reuters/2020/09/04/world/middleeast/04reuters-serbia-kosovo-usa-jerusalem.html|url-status=dead}}</ref> Për më tepër, Kryeministri [[Benxhamin Netanjahu]] ka përmendur se Kosova do të jetë shteti i parë me shumicë [[Myslimanët|myslimane]] që do të hapë një ambasadë në [[Jeruzalemi|Jeruzalem]]. == Shiko edhe == * [[Njohja ndërkombëtare e Izraelit]] * [[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]] == Referime == {{Reflist|colwidth=30em}} {{Marrëdhëniet e jashtme të Kosovës}} [[Kategoria:Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Izraelit]] [[Kategoria:Marrëdhëniet e jashtme të Kosovës]] [[Kategoria:Marrëdhëniet dypalëshe të Kosovës]] 1mpeppjg4glkc6siloihhbd8s56e2nx 1 289969 2996145 2843583 2026-06-12T07:49:11Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996145 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2126444 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110717011253/http://website.thejc.com/home.aspx?AId=58213&ATypeId=1&search=true2&srchstr=Kosovo&srchtxt=0&srchhead=1&srchauthor=0&srchsandp=0&scsrch=0 për lidhjen http://website.thejc.com/home.aspx?AId=58213&ATypeId=1&search=true2&srchstr=Kosovo&srchtxt=0&srchhead=1&srchauthor=0&srchsandp=0&scsrch=0. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110701075824/http://www.albanianeconomy.com/news/2011/06/28/israeli-will-recognize-kosovo-after-spain-and-greece-says-fm/ për lidhjen http://www.albanianeconomy.com/news/2011/06/28/israeli-will-recognize-kosovo-after-spain-and-greece-says-fm/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 qershor 2020 22:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2140248 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110717011253/http://website.thejc.com/home.aspx?AId=58213&ATypeId=1&search=true2&srchstr=Kosovo&srchtxt=0&srchhead=1&srchauthor=0&srchsandp=0&scsrch=0 për lidhjen http://website.thejc.com/home.aspx?AId=58213&ATypeId=1&search=true2&srchstr=Kosovo&srchtxt=0&srchhead=1&srchauthor=0&srchsandp=0&scsrch=0. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110701075824/http://www.albanianeconomy.com/news/2011/06/28/israeli-will-recognize-kosovo-after-spain-and-greece-says-fm/ për lidhjen http://www.albanianeconomy.com/news/2011/06/28/israeli-will-recognize-kosovo-after-spain-and-greece-says-fm/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 korrik 2020 22:01 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2374293 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110607163857/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2009&mm=04&dd=28&nav_id=58800 për lidhjen http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2009&mm=04&dd=28&nav_id=58800. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091103061203/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2009&mm=10&dd=28&nav_id=62641 për lidhjen http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2009&mm=10&dd=28&nav_id=62641. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200907060846/https://www.nytimes.com/reuters/2020/09/04/world/middleeast/04reuters-serbia-kosovo-usa-jerusalem.html për lidhjen https://www.nytimes.com/reuters/2020/09/04/world/middleeast/04reuters-serbia-kosovo-usa-jerusalem.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 03:43 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Izraelit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996144 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120314021156/http://www.haaretz.com/print-edition/opinion/israel-between-serbia-and-kosovo-1.418101 për lidhjen http://www.haaretz.com/print-edition/opinion/israel-between-serbia-and-kosovo-1.418101. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 09:49 (CEST) 7h6c30vor090xm29rikk5xgbguhyv40 1 292403 2996123 2561955 2026-06-12T04:19:44Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Jesé Rodríguez]] 2996123 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 9 lidhjet e jashtme në [[Jesé Rodríguez]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1992091 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110720024748/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330062741086/noticia/Cronica/LA_Galaxy_1-4_Real_Madrid.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330062741086/noticia/Cronica/LA_Galaxy_1-4_Real_Madrid.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131005002111/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040472416/1330074328748/noticia/Convocatoria/Mourinho_convoca_a_19_jugadores_para_el_partido_ante_el_Ajax.htm?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040472416/1330074328748/noticia/Convocatoria/Mourinho_convoca_a_19_jugadores_para_el_partido_ante_el_Ajax.htm?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter *U shtua arkivi https://archive.today/20121218043906/www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330074969114/noticia/Convocatoria/Mourinho_calls_17_men_for_duty_against_Ponferradina.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330074969114/noticia/Convocatoria/Mourinho_calls_17_men_for_duty_against_Ponferradina.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20130801025043/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/News/1193040523950/1330155292256/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2013-07-24.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/News/1193040523950/1330155292256/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2013-07-24.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131029213257/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1380637307438/noticia/Noticia/Jese:_%E2%80%9CWe%E2%80%99ve_played_a_great_game_and_we%E2%80%99re_going_away_happy%E2%80%9D.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1380637307438/noticia/Noticia/Jese:_%E2%80%9CWe%E2%80%99ve_played_a_great_game_and_we%E2%80%99re_going_away_happy%E2%80%9D.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131004231448/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1330004812309/noticia/Noticia/Jese_Rodriguez_y_Alfonso_Herrero,_convocados_con_la_Sub-17_de_Espana.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1330004812309/noticia/Noticia/Jese_Rodriguez_y_Alfonso_Herrero,_convocados_con_la_Sub-17_de_Espana.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140206154301/http://www.insidespanishfootball.com/97137/del-bosque-signals-jese-is-an-option-for-spain/ te http://www.insidespanishfootball.com/97137/del-bosque-signals-jese-is-an-option-for-spain/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140320035910/http://www.insidespanishfootball.com/101347/del-bosque-admits-jese-knee-injury-is-a-blow/ te http://www.insidespanishfootball.com/101347/del-bosque-admits-jese-knee-injury-is-a-blow/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120405045532/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040566169/1193041160773/jugador/Jugador/Jese.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040566169/1193041160773/jugador/Jugador/Jese.htm Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 23:19 (CEST) == Probleme me arkivimin e lidhjeve në artikull == Përshëndetje! Gjatë procesit të arkivimit, arkivi ktheu një përgjigje me mesazhe gabimesh për një ose më shumë faqe që unë paraqita për arkivim. Më poshtë, kam përfshirë lidhjet që u kthyen me një gabim dhe mesazhin e gabimit në vijim. * http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/323765?cc=5739 me gabimin Ky do të jetë njoftimi i vetëm mbi këto lidhje dhe nuk do të bëhen përpjekje të mëtejshme për të arkivuar lidhjet. Gjithë të mirat.—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 tetor 2019 04:47 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 12 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jesé Rodríguez]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2071560 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110720024748/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330062741086/noticia/Cronica/LA_Galaxy_1-4_Real_Madrid.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330062741086/noticia/Cronica/LA_Galaxy_1-4_Real_Madrid.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131005002111/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040472416/1330074328748/noticia/Convocatoria/Mourinho_convoca_a_19_jugadores_para_el_partido_ante_el_Ajax.htm?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040472416/1330074328748/noticia/Convocatoria/Mourinho_convoca_a_19_jugadores_para_el_partido_ante_el_Ajax.htm?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20121218043906/www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330074969114/noticia/Convocatoria/Mourinho_calls_17_men_for_duty_against_Ponferradina.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330074969114/noticia/Convocatoria/Mourinho_calls_17_men_for_duty_against_Ponferradina.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130801025043/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/News/1193040523950/1330155292256/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2013-07-24.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/News/1193040523950/1330155292256/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2013-07-24.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029213257/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1380637307438/noticia/Noticia/Jese:_%E2%80%9CWe%E2%80%99ve_played_a_great_game_and_we%E2%80%99re_going_away_happy%E2%80%9D.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1380637307438/noticia/Noticia/Jese:_%E2%80%9CWe%E2%80%99ve_played_a_great_game_and_we%E2%80%99re_going_away_happy%E2%80%9D.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131004231448/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1330004812309/noticia/Noticia/Jese_Rodriguez_y_Alfonso_Herrero,_convocados_con_la_Sub-17_de_Espana.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1330004812309/noticia/Noticia/Jese_Rodriguez_y_Alfonso_Herrero,_convocados_con_la_Sub-17_de_Espana.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140206154301/http://www.insidespanishfootball.com/97137/del-bosque-signals-jese-is-an-option-for-spain/ për lidhjen http://www.insidespanishfootball.com/97137/del-bosque-signals-jese-is-an-option-for-spain/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140320035910/http://www.insidespanishfootball.com/101347/del-bosque-admits-jese-knee-injury-is-a-blow/ për lidhjen http://www.insidespanishfootball.com/101347/del-bosque-admits-jese-knee-injury-is-a-blow/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130622123651/http://www.givemesport.com/353281-new-cristiano-ronaldo-enjoying-comparisons për lidhjen http://www.givemesport.com/353281-new-cristiano-ronaldo-enjoying-comparisons. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130718062124/http://www.givemesport.com/359465-tottenham-should-sign-jese-rodriguez për lidhjen http://www.givemesport.com/359465-tottenham-should-sign-jese-rodriguez. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130715063812/http://www.givemesport.com/358918-real-madrid-must-keep-jese-rodriguez për lidhjen http://www.givemesport.com/358918-real-madrid-must-keep-jese-rodriguez. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120405045532/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040566169/1193041160773/jugador/Jugador/Jese.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040566169/1193041160773/jugador/Jugador/Jese.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 janar 2020 16:43 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jesé Rodríguez]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2373556 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130710194317/http://as.com/diarioas/2013/07/05/english/1373050659_943906.html për lidhjen http://as.com/diarioas/2013/07/05/english/1373050659_943906.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2021 01:46 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jesé Rodríguez]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2378179 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140131023308/http://www.goal.com/en/match/129255/real-madrid-cf-vs-espanyol/report për lidhjen http://www.goal.com/en/match/129255/real-madrid-cf-vs-espanyol/report. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140318002956/http://www.goal.com/es/match/116261/athletic-vs-real-madrid/report për lidhjen http://www.goal.com/es/match/116261/athletic-vs-real-madrid/report. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140308020220/http://www.goal.com/es/match/116386/real-madrid-vs-villarreal/report për lidhjen http://www.goal.com/es/match/116386/real-madrid-vs-villarreal/report. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140302103912/http://www.goal.com/es/match/116425/getafe-vs-real-madrid/report për lidhjen http://www.goal.com/es/match/116425/getafe-vs-real-madrid/report. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2021 13:45 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jesé Rodríguez]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2558315 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161022221859/http://www.espn.co.uk/football/news/story/_/id/1208403/jose-mourinho-questions-real-madrid%27s-youth-system për lidhjen https://www.espn.co.uk/football/news/story/_/id/1208403/jose-mourinho-questions-real-madrid%27s-youth-system. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 qershor 2023 11:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jesé Rodríguez]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2984910 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029034724/http://www.realmadridnews.com/florentino-perez-zidane-lead-real-madrid-1689 për lidhjen http://www.realmadridnews.com/florentino-perez-zidane-lead-real-madrid/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140312225302/http://www.realmadridnews.com/jese-rodriguez-son-father-7226 për lidhjen http://www.realmadridnews.com/jese-rodriguez-son-father-7226. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 maj 2026 13:24 (CEST) 0prafbhs1u3uzap3d1ml5se7inhnd6x 0 292530 2996046 2988514 2026-06-11T19:30:11Z ~2026-34402-13 189064 /* Francë */ 2996046 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Ilirët(Carl Patch).jpg|parapamje|Në vitin 1923, në [[Tiranë]] botohet vepra me titull [[Ilirët (Carl Patsch)|Ilirët]] e autorit [[Karl Paç]], përkthyer prej [[Karl Gurakuqi]]t.]] [[Skeda:Ilirëtdheiliria.jpg|parapamje|Në vitin 1965 në Tiranë publikohet vepra me titull [[Ilirët dhe Iliria te autorët antikë]]. Libri është një përmbledhje e shkrimeve të autorëve antikë grekë, latinë dhe bizantinë të hershëm të cilët flasin për [[Ilirët]] dhe [[Iliria|Ilirinë]], duke filluar prej kohëve të lashta homerike e deri në shekullin VII të e.r. Në këto burime, që i trashëgojmë të fragmentuara, janë pasqyruar kryesisht ngjarje të historisë politike të ilirëve, por edhe të dhëna që ndriçojnë aspekte të jetës së tyre ekonomike e shoqërore, apo edhe të karakterit gjeografik, etnografik, gjuhësor e kulturor, etj. Autorët janë dhënë në rendin kronologjik. Libri është ribotuar edhe në vitin 1979 nga Shtëpia Botuese Rilindja në [[Prishtinë]] si dhe në vitin 2002 nga Shtëpia Botuese Toena në [[Tiranë]].]] '''Ilirologjia''' është një fushë [[Ndërdisiplinariteti|ndërdisiplinore]] shkencore, objekt studimi i së cilës është trashëgimia materiale dhe burimet e shkruara për [[ilirët]] dhe [[Iliria|Ilirinë]]. Si një disiplinë e veçantë shkencore, është studiuar ose studiohet në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], [[Universiteti i Prishtinës|Universitetin e Prishtinës]], [[Universiteti i Tetovës|Universitetin e Tetovës]], [[Universiteti i Malit të Zi|Universitetin e Podgoricës]] dhe [[Universiteti i Sarajevës|Universitetin e Sarajevës]] si pjesë e studimeve themelore universitare ose pasuniversitare të shkencave historike.<ref>{{cite journal|last1=De Maria|first1=Sandro|date=2003|title=Léon Rey, Luigi Ugolini e le origini dell’archeologia albanese (Léon Rey, Luigi Ugolini dhe origjinat e arkeologjisë shqiptare)|url=https://www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_2003_num_31_1_1046|journal=Iliria|volume=31|pages=83 - 104|access-date=31 gusht 2021|language=it, sq}}</ref><ref name="Iliria">https://www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_1998_num_28_1_1688</ref><ref name="iliri">https://www.persee.fr/collection/iliri</ref><ref>Ceka, Neritan. 2013: The Illyrians to the Albanians. Tirana: Migjeni. ISBN 9789928407467</ref> == Historiku == Shkrimet dhe interesimet e para për [[ilirët]] dhe [[Iliria|Ilirinë]] kanë filluar me [[Ilirët dhe Iliria te autorët antikë|autorët antikë grekë, romakë e bizantinë]] si psh. [[Hesiodi]], [[Hekateu i Miletit]], [[Herodoti]], [[Isokrati]], [[Aristoteli]], [[Tukididi]], [[Demosteni]], [[Ciceroni]], [[Herodiani]], [[Teopompi]], [[Polibi]],<ref>{{cite book|last=Bajrić|first=Amela|year=2014|title=Illyrian Queen Teuta and the Illyrians in Polybius's passage on the Roman mission in Illyria|language=hr|publisher=Vjesnik Arheološkog muzeja u Zagrebu|url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=174149}}</ref> [[Ptolemeu]], [[Pseudo Skylaksi]], [[Vellej Paterkuli]],<ref>Velleius Paterculus. [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Velleius_Paterculus/home.html Compendium of Roman History / Res Gestae Divi Augusti (Loeb Classical Library, No. 152)], 1867; Harvard University Press (1867); ASIN: B01JXR6R1Q</ref> [[Suetoni]],<ref>Suetonius, [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/home.html The Life of The Twelve Caesars (The Life of Tiberius)] Penguin Classics, revised edition, 2007;{{ISBN|978-0140455168}}</ref> [[Skymni]], [[Plutarku]], [[Taciti]], [[Varroni]], [[Tit Livi]], [[Pseudo-Apollodori]], [[Virgjili]], [[Gai Plin Sekundi|Gai Plini Secundi / Plini Plaku]], [[Pomponius Mela]], [[Kurt Rufi]], [[Straboni]], [[Diodori]], [[Pausania]], [[Pompe Trogu]], [[Arriani]], [[Apiani]],<ref>{{cite book|author=Šašel Kos, Marjeta|title=Appian and Illyricum|url=https://books.google.com/books?id=opBpAAAAMAAJ|year=2005|publisher=National Museum of Slovenia (Narodni Muzej Slovenije)|isbn=978-961-6169-36-3|language=en}}</ref> [[Dion Kasi|Dion Kasi / Cassius Dio]],<ref>Cassius Dio. [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html Roman History, Vol 6, Books. 51–65 (Loeb Classical Library)], Loeb, 1989; ISBN 978-0674990920</ref> [[Mark Justini]], [[Atheneu]], [[Polieni]],<ref>{{harvnb|Jaupaj|2019|p=81}}</ref><ref>{{harvnb|Hammond|Griffith|1972|p=21}}</ref><ref>{{harvnb|Cabanes|2002a|p=51}}</ref> [[Stefan Bizantini]], [[Jeronimi|Jeronimi nga Stridoni]],<ref>[https://balkancultureheritage.com/find/Ilir%C3%ABt_dhe_Iliria_te_autor%C3%ABt_antik/685 Ilirët dhe Iliria te autorët antikë (Përmbledhje)] balkancultureheritage.com</ref><ref>Ilirët dhe Iliria te autorët antikë. Burime të zgjedhura për Historinë e Shqipërisë (Les Illyriens et l'Illyrie ches les auteurs antiques. Sources choisies pour l'Histoire d'Albanie), Vëll. I & II. Tiranë, Prishtinë, 1965, 1979, 2002. Ed. S.Islami. Lit.ed. B.Jubani. Prepared by: F.Prendi, H.Ceka, S.Islami and S.Anamali. Review: V.Kamsi.</ref> [[Kozmografia e Ravenës|Kozmografi i Ravenës]], etj.<ref>{{harvnb|Cabanes|2002b|p=163}}</ref><ref>{{harvnb|Greenwalt|2011|p=281}}</ref> Ndërkaq hulumtimet e mirëfillta shkencore në fushën e studimeve ilire nisën në fund të shekullit XVIII dhe fillim të shekullit XIX me kontributin e historianit dhe gjuhëtarit [[Johan Erik Thunman|Johann Erich Thunmann]], arkeologut [[Arthur Evans]], gjuhëtarit [[Hans Krahe]], etj. Ndërkohë paraqiten edhe pikëpamje dhe teori të tjera, si p.sh.: e ashtuquajtura [[Lëvizja ilire]] dhe [[Panilirizmi|teoritë panilire]] të cilat përpiqen t'i gjejnë ilirët edhe jashtë [[Gadishulli Ballkanik|Gadishullit Ballkanik]],<ref>{{cite journal|last=Krahe|first=Hans|title=Die Struktur der alteuropäischen Hydronomie|journal=Abhandlungen der Geistes- und Sozialwissenschaftlichen Klasse|year=1962|volume=5|pages=285–341|url=https://books.google.com/books?id=TvAgNAAACAAJ|language=de}}</ref> diku në [[Evropa Kontinentale|Evropën Kontinentale]], (kryesisht në [[Evropa Qendrore|Evropën Qendrore]]) madje deri në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]].<ref>{{cite journal|last=Pokorny|first=Julius|title=Substrattheorie und Urheimat der Indogermanen|journal=Mitteilungen der Anthropologischen Gesellschaft|volume=66|year=1936|pages=69–91|url=https://books.google.com/books?id=oG37YQEACAAJ|language=de}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Hulumtimet e mëvonshme arkeologjike, historike, gjuhësore, etnografike, onomastike, antropologjike, paleografike, etj., në fushën e studimeve ilire, të bëra sidomos në gjysmën e dytë të shekullit XX, kanë bërë grupime të përcaktuara më mirë, pasi u gjetën mbishkrime më të reja dhe u gërmuan lokacione të shumta. Këto hulumtime demonstruan se kishte një vazhdim të pandërprerë të zhvillimit kulturor midis materialit arkeologjik të bronzit dhe epokës së hekurit, pra vazhdim etnik gjithashtu dhe kjo krijoi ''[[Teoria e autoktonisë së ilirëve|teorinë e autoktonisë ilire]]'', me anë të së cilës kultura ilire shpjegohet si një kulturë e formuar në të njëjtin vend ([[Ballkani Perëndimor]]) nga kulturat më të vjetra të [[Koha e bronzit|epokës së bronzit]]. == Ilirologjia në Shqipëri == [[Skeda:Kuvendistudimeveilire1.jpg|parapamje|Mes datave 15 – 20 shtator 1972 në Tiranë ka zhvilluar punimet [[Kuvendi I i studimeve ilire|Kuvendi i Parë i Studimeve Ilire]] në të cilin kanë marrë pjesë studiues dhe akademikë vendas dhe të huaj. Materialet e tij janë botuar në një vëllim të veçantë]] {{Shiko gjithashtu|Arkeologjia në Shqipëri}} Interesi për studimet ilire në Shqipëri ka nisur me [[Rilindja Shqiptare|Rilindjen Kombëtare Shqiptare]] dhe ka vazhduar krahas me zhvillimin e studimeve shkencore, arkeologjike dhe historike të Shqipërisë duke nisur qysh në shekullin XIX kur studiues të [[Gjeografia historike|gjeografisë historike]] iu kushtuan lokalizimit dhe identifikimit të të dhënave nga burimet antike. Kështu ndër të parët që vizitoi Shqipërinë dhe pastaj botoi udhëpërshkrimet e tij, ishte francezi [[François Pouqueville]]. Ndërkaq, anglezi [[William Martin Leake]], nga udhëtimi që bëri në Shqipërinë e Jugut deri në [[Apoloni]], botoi një përshkrim të hollësishëm të rrënojave të objekteve arkeologjike që i ranë në sy. Më vonë arkeologu francez [[Léon Heuzey|Leon Heuzey]] vizitoi Shqipërinë dhe në studimin e tij u ndal kryesisht mbi [[Durrësi]]n e [[Apollonia|Apolloninë]]. Në fillim të shekullit XX vizitoi Apolloninë dhe rrethinat e [[Vlorë]]s ballkanologu [[Karl Paç]]. Ai është i pari që zbuloi qytetin e [[Amantia]]s dhe më pas botoi një studim të hollësishëm mbi antikitetet që pa në [[Bylisi|Bylis]], [[Klos]], Berat etj. Pas [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë]] u krijuan kushte më të përshtatshme për zhvillimin dhe intensifikimin e hulumtimeve ilirologjike. Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] erdhën në Shqipëri arkeologët austriakë [[Camillo Praschniker]] e [[Arnold Schober]] të cilët filluan kërkimet nga veriu i Shqipërisë në drejtim të jugut dhe i kushtuan vëmendje edhe monumenteve e qendrave arkeologjike ilire. Në vitin 1924 një mision arkeologjik francez, nën drejtimin e arkeologut [[Leon Rey]], fillon gërmimet sistematike në [[Apollonia|Apolloni]], të cilat vazhduan deri në 1938-n dhe rezultatet u botuan në revistën ''"Albania"''.<ref>[[Léon Rey]]. Albanie, Revue d'archéologie, Paris 1925-1939, 6 vëllime</ref> Një mision tjetër arkeologjik italian në vitin 1926 filloi gërmimet në qytetin antik të [[Foinike]]s e më vonë edhe në [[Butrinti|Butrint]]. Në fillim misioni u drejtua nga arkeologu [[Luigi Maria Ugolini|Luigi M. Ugolini]]<ref>{{Cite book|last1=Ugolini|first1=Luigi Maria|url=https://books.google.com/books?id=l25pAAAAMAAJ&q=the+theatre+at+butrint|title=The Theatre at Butrint: Luigi Maria Ugolini's Excavations at Butrint 1928-1932 (Albania Antica IV)|last2=Liberati|first2=Annamaria|last3=Miraj|first3=Lida|date=2003|publisher=British School at Athens|isbn=978-0-904887-44-0|language=en}}</ref> e më pas nga [[Pirro Marconi|Pirro Markoni]] dhe [[Domenico Mustilli]].<ref>[[Luigi Maria Ugolini|Luigi M. Ugolini]], Albania antica, Roma 1927, 1932,1942, Vëll. 1 {{OCLC|1255391913}} Vëll.2 {{OCLC|162765171}} Vëll. 3 {{OCLC|255751868}}</ref><ref>[[Domenico Mustilli]]. La civilta preistorica dell'Albania, Roma 1940.</ref> Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] deri në vitin [[1990]], hulumtimet dhe studimet ilirologjike janë bërë nga studiuesit shqiptarë. Kështu p.sh.: në [[Tiranë]], në vitin 1948 u themelua [[Muzeu Arkeologjik Kombëtar|Muzeu Arkeologjik - Etnografik]], dhe më pas u krijua Sektori Shkencor i kërkimeve arkeologjike, nga i cili në vitin 1976 u formua Qendra e Studimeve Arkeologjike dhe në vitin 1991, Instituti i Arkeologjisë. Nga viti 1971 ka filluar të botohet edhe revista ''"Iliria"'' e cila ka shërbyer si pasqyrë e mendimit ilirologjik shqiptar.<ref>http://asa.edu.al/site/ia/?page_id=3984</ref> Gjatë këtyre viteve veç Muzeut qendror arkeologjik dhe pavionit arkeologjik në [[Muzeu Historik Kombëtar|Muzeun Historik Kombëtar]], u ngritën edhe muzeume të profilit arkeologjik në [[Muzeu Arkeologjik i Durrësit|Durrës]], [[Muzeu arkeologjik i Apolonisë|Apolloni]], [[Muzeu Arkeologjik i Butrintit|Butrint]] dhe [[Muzeu arkeologjik i Korçës|Korçë]], të cilët ruajnë objekte me vlera unikale. Në [[Tiranë]] janë mbajtur edhe dy [[Kuvendi i studimeve ilire|Kuvende të Studimeve Ilire]] dhe disa simpoziume. Kështu p.sh.: mes datave 15 – 20 shtator 1972 ka zhvilluar punimet [[Kuvendi i studimeve ilire|Kuvendi i Parë i Studimeve Ilire]] në të cilin kanë marrë pjesë studiues dhe akademikë vendas dhe të huaj si: [[Eqrem Çabej]], [[Skënder Anamali]], A. Kelmendi, [[Hëna Spahiu]], [[Ronald Crossland|Ronald A. Crossland]], [[Vladimir I. Georgiev]], [[Carlo De Simone]], [[Giuliano Bonfante]], V. Meksi, [[Bahri Beci]], [[Selim Islami|S. Islami]], etj.<ref>Grup autorësh:Kuvendi I i studimeve ilire (Tiranë, 15-20 shtator 1972). [[Akademia e Shkencave e Shqipërisë]], Tiranë, 1974, {{OCLC|219214215}}</ref> Ndërkaq nga data 20 deri më 23 shtator të vitit 1985, në Tiranë, zhvilloi punimet [[Kuvendi II i studimeve ilire|Kuvendi i Dytë i Studimeve Ilire]], i organizuar nga Qendra e Kërkimeve Arkeologjike e Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Në këtë Kuvend morën pjesë rreth 250 pjesëmarrës duke përfshirë arkeologë, historianë, gjuhëtarë, etnografë e punonjës të institucioneve kërkimore e shkencore, arsimore e të kulturës, studiues nga të gjitha rrethet e vendit si dhe studiues të huaj nga [[Greqia]], [[Turqia]], [[Italia]], [[Bullgaria]], [[Hungaria]], [[Franca]], [[Belgjika]], [[Holanda]], [[Gjermania|R.F. Gjermane]], [[Republika Demokratike Gjermane|R.D. Gjermane]], [[Polonia]] dhe [[Britania e Madhe]].<ref>Grup autorësh:Kuvendi II i Studimeve Ilire. Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 1985 {{OCLC|901322242}}</ref> Vitet 1991-1999 përbëjnë një etapë të re për [[Arkeologjia në Shqipëri|arkeologjinë shqiptare]], atë të bashkëpunimit me arkeologë të huaj. Janë realizuar ose vazhdojnë veprimtarinë e tyre, projekti shqiptaro-grek në Butrint, projekti shqiptaro-amerikan në [[Shpella e Konispolit|Shpellën e Konispolit]] ([[Sarandë]]) dhe në zonën Apoloni-Bylis, projekti shqiptaro-francez në Apoloni dhe në [[Vendbanimi prehistorik i Sovijanit|Vendbanimin prehistorik të Sovjanit]] (Korçë) dhe projekti shqiptaro-anglez në Butrint. Gjatë viteve 2000 janë hartuar edhe projekte të tjera si dhe janë zhvilluar kërkime edhe në Durrës, Bylis e qendra të tjera arkeologjike. Në paraqitjen dhe zhvillimin e ilirologjisë si një disiplinë e pavarur shkencore në Shqipëri kanë dhënë kontribut të çmueshëm themeluesit e arkeologjisë si: [[Hasan Ceka]], [[Frano Prendi]], [[Selim Islami]], [[Skënder Anamali]], [[Muzafer Korkuti]], etj., pastaj historianë dhe linguistë si [[Eqrem Çabej]], [[Aleks Buda]], [[Shaban Demiraj]], [[Kristo Frashëri]], etj.<ref name="Iliria"/><ref name="iliri"/> Shumë artefakte arkeologjike të zbuluara gjatë hulumtimeve dhe gërmimeve profesionale nga arkeologë vendas dhe të huaj ndodhen sot në një varg muzeumesh në Shqipëri, si p.sh.: [[Muzeu Arkeologjik i Institutit të Arkeologjisë në Tiranë|Muzeu Kombëtar i Arkeologjisë]] (Tiranë), [[Muzeu Historik Kombëtar]], [[Muzeu Arkeologjik i Butrintit]], [[Muzeu Arkeologjik Durrës|Muzeu Arkeologjik i Durrësit]], [[Muzeu arkeologjik i Apolonisë|Muzeu Arkeologjik i Apollonisë]], [[Muzeu arkeologjik i Korçës|Muzeu Arkeologjik i Korçës]], [[Tuma e Kamenicës|Muzeu i Tumës së Kamenicës]], etj. == Ilirologjia në Kosovë == [[Skeda:Studime ilire 2.jpg|thumb|Në vitin 1978 botohet vepra madhore me titull [[Studime ilire]], në dy vëllime, nga [[Rilindja (OPGBG)|Shtëpia Botuese Grafike "Rilndja"]] në [[Prishtinë]]]] {{Shiko gjithashtu|Arkeologjia e Kosovës}} Në [[Kosova|Kosovë]] studimet ilire janë zhvilluar së bashku me zhvillimin e studimeve historike, studimet e burimeve të autorëve të lashtë, studimet klasike filologjike, hulumtimin e të dhënave teologjike, studimet topografike, sondazheve arkeologjike në terren, analizën e toponimeve, si deshifrimin e të dhënave epigrafike dhe historiografike. Të dhënat e para në lidhje me monumentet antike në Kosovë, u dokumentuan nga fundi i shekullit XIX deri në fillimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], një periudhë kohore, kur [[Kosova]] u vizitua nga studiues, udhëpërshkrues dhe arkeologë, si: [[Arthur Evans]], [[Ami Boué]], [[Johann Georg von Hahn]], [[Felix Philipp Kanitz]], [[Wilhelm Tomaschek]], [[Konstantin Jireçek]], [[Karl Patsch]], [[Alfred von Domaszewski|Alfred von Domaschevski]], [[Buday Árpád|Buday Arpad]], [[Domenico Mustilli]],<ref>[[Domenico Mustilli|Mustilli, Domenico]]. 1942. Archeologia del Kossovo. 1941-XX. In Estratto del volume “Le terre Albanesi redente”, I – Cossovo, 93–111. Roma: Reale Accademia d’ Italia. Centro Studi per l’Albania.</ref> Vulic, etj.<ref>https://www.academia.edu/5230107/HARTA_ARKEOLOGJIKE_E_KOSOVES_I</ref> Në vitet ’50 të shekullit XX fillon një epokë e re për studimet antike dhe bashkë me këto edhe për studimet ilire të Kosovës, me hulumtime [[Parahistoria|parahistorike]] si dhe të [[Historia e lashtë|antikitetit]]. Zhvillimi i duhur i metodave kërkimore shkencore historike dhe arkeologjike fillon me themelimin e [[Muzeu i Kosovës|Muzeut të Kosovës]] në vitin 1949, pastaj [[Muzeu Arkeologjik i Prizrenit|Muzeut Arkeologjik të Prizrenit]] (1975) dhe më vonë edhe Parkut Arkeologjik (Lapidariumit) pranë Muzeut të Kosovës, duke bërë që studimet profesionale të bëhen me ndihmën e institucioneve të tjera përkatëse vendore dhe rajonale. Në vitin 2003, [[Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit e Kosovës]] themelon [[Instituti Arkeologjik i Kosovës|Institutin Arkeologjik të Kosovës]], dhe që nga atëherë, vazhdimisht, përveç fushatave informuese në terren, shumë lokacione arkeologjike u gërmuan si dhe u regjistruan. Qysh atëherë studimet gjeofizike, gjeomagnetike, arkeometalurgjike dhe arkeobotanike u kryen në disa lokacione arkeologjike në bashkëpunim të ngushtë me partnerë nga [[Gjermania]], siç është [[Instituti Arkeologjik Gjerman|Instituti Arkeologjik Gjerman]], dhe institucione të tjera përkatëse ndërkombëtare me të njëjtën qasje ndërdisiplinore. [[Komuna e Ferizajit]] posaçërisht ka qenë e pasur me [[Arkeologjia e Ferizajt|gjetje arkeologjike]].<ref>https://www.academia.edu/5230204/HARTA_ARKEOLOGJIKE_E_KOSOVES_II</ref> Në zhvillimin e studimeve ilire në Kosovë kanë dhënë kontributin e tyre studiues dhe hulumtues si [[Zef Mirdita]], [[Edi Shukriu]], [[Naser Ferri]], etj. == Ilirologjia në Mal të Zi == Ilirologjia në Mal të Zi është një fushë studimi e rëndësishme që studion historinë, kulturën dhe trashëgiminë e popullit ilir, i cili dikur jetonte në territoret e këtij vendi. Në zonat si [[Malësia|Malësia e Madhe]], [[Dukla]], [[Hercegovina e vjetër]] dhe pjesë të tjera të Malit të Zi, janë zbuluar shumë gjurmë të jetës ilire dëshmuar prej vendbanimeve të lashta dhe nekropoleve. Ilirologët malazezë kanë luajtur një rol thelbësor në këtë fushë, duke kryer studime arkeologjike, historike dhe gjuhësore që kanë nxjerrë në pah aspekte të ndryshme të jetës dhe kulturës ilire.<ref>{{Cite web|date=2018-01-21|title=ILIRSKO PORIJEKLO - Crnogorski Portal|url=https://crnogorskiportal.me/sadrzaj/11361|access-date=2024-11-04|website=crnogorski.portal.184|language=en}}</ref> Një nga kontributet më të rëndësishme të këtyre studiuesve është zbulimi i qytetit antik të [[Dioklea|Dokleas]], afër [[Podgoricë]]s, që ishte një qendër e rëndësishme e fisit ilir të [[Dokleatët|dokleatëve]]. Arkeologët kanë gjetur dhe studiuar një sërë artefaktesh, duke përfshirë armë, mjete dhe bizhuteri, që japin informacion të vlefshëm për teknologjinë, besimet dhe zakonet e ilirëve. Gjithashtu, studimi i gjuhës ilire përmes mbishkrimeve dhe emrave personalë ka kontribuar në ndriçimin e aspekteve të pazbuluara më parë të gjuhës dhe strukturës së saj.<ref>{{Cite web|title=MONTENEGRINA - Istorija - Crna Gora do doseljavanja slovena|url=https://www.montenegrina.net/pages/pages1/istorija/predslovenski/crna_gora_do_doseljavanja_slovena.htm|access-date=2024-10-24|website=www.montenegrina.net|language=en}}</ref> Hulumtimi i ilirologëve malazezë është zgjeruar edhe në kulturën shpirtërore dhe materiale të ilirëve, duke përfshirë numizmatikën, arkitekturën, skulpturën dhe traditat e tyre. Këto studime ofrojnë një pasqyrë më të plotë të identitetit dhe vlerave të popullit ilir, duke e ndihmuar kuptimin e rëndësisë së kësaj trashëgimie të lashtë në [[Historia e Malit të Zi|historinë e Malit të Zi]]. Me zbulimin dhe analizën e artefakteve dhe monumenteve ilire, ilirologjia vazhdon të kontribuojë në vlerësimin e trashëgimisë së këtij populli të lashtë, duke dëshmuar se ndikimi i ilirëve vazhdon të jetë i rëndësishëm për kulturën dhe historinë e Malit të Zi.<ref>{{Cite web|title=Iliri, Sloveni, Crnogorci|url=https://www.portalanalitika.me/clanak/iliri-sloveni-crnogorci|access-date=2024-10-24|website=Portal Analitika|language=en}}</ref> == Ilirologjia në Bosnje dhe Hercegovinë == {{Shiko gjithashtu|Kultura e Butmirit}} Në zhvillimin e ilirologjisë në Bosnje dhe Hercegovinë kanë dhënë kontribut: [[Alojz Benac]] (1914-1992) dhe [[Borivoj Çoviq]] (1927-1995). Përveç dy të përmendurve, ligjëratat në këtë drejtim u mbajtën nga shkencëtarë si Zdravko Mariq (1930-2006) dhe [[Enver Imamoviq]] (1940-). Prof.dr.sc. [[Enver Imamoviq]] ishte gjithashtu drejtues i studimeve pasuniversitare në fushën e studimeve ilire, në [[Universiteti i Sarajevës|Fakultetin Filozofik të Sarajevës]] nisur pas luftës së fundit në Bosnje - Hercegovinë (1992-1995) dhe gjenerata e fundit e studimeve pasuniversitare në këtë formë u regjistruan në vitin akademik 2007/2008. Shumë arkeologë dhe historianë të mëdhenj sllavë të jugut, por edhe shqiptarë dhe evropianë janë marrë me studimin e trashëgimisë materiale dhe shpirtërore të ilirëve, siç janë M. Garašanin, [[Fanula Papazoglu|F. Papazoglu]], D. Rendić-Miočević, P. Lisičar, M. Budimir, J. Wilkes, [[Aleksandër Stipçeviq]], M. Parović-Pešikan, [[Hans Krahe]], LJ. Popović, M. Zaninović, M. Suić, etj. Shkolla Arkeologjike e Sarajevës dha gjithashtu një kontribut të madh në hulumtimin e bashkësive ilire. Ka vepra të akademikëve [[Alojz Benac|A. Benac]], B. Čović, më pas Z. Marić, [[Branka Raunig|B. Raunig]], V. Pashkvalina, E. Pašalić, M. Kosorić, [[Enver Imamoviq|E. Imamoviq]], B. Marijana, [[Salmedin Mesihović|S. Mesihovic]]. Shumë materiale ilire nga zonat sllave të jugut janë sot në muze si Muzeu Kombëtar i BiH, Muzeu i Republikës Serbe në [[Banja Lluka]], Muzeu i Atdheut në Travnik, Muzeu i Hercegovinës në Trebinje, Muzeu i Zenicës dhe një varg muzeumesh në vendet fqinje si Muzeu Arkeologjik në Zagreb, [[Muzeu Arkeologjik i Zarës]], Muzeu Arkeologjik në Split, Muzeu Kombëtar në [[Beograd]], [[Muzeu Kombëtar i Malit të Zi]] në [[Cetina|Cetinje]], etj.<ref>{{cite book|last=Mesihovic|first=Salmedin|title=Bitka za Ilirik (Battle for Illyricum): Batonian revolt|date=2018|url=https://archive.org/details/BitkaZaIlirikMesihovicSalmedin/page/n1|accessdate=30 janar 2019|language=bs}}</ref> == Ilirologjia në vende tjera == [[Skeda:Les Illyriens.jpg|thumb|[[Les Illyriens|Les Illyriens: Aperçu historique]] (Ilirët: Vështrim historik) është një përmbledhje studimesh ([[Selim Islami]], [[Frano Prendi]], [[Skënder Anamali]] dhe [[Muzafer Korkuti]]) botuar në gjuhën frënge, në vitin 1985, nga [[Akademia e Shkencave e Shqipërisë]], nën redaktimin e [[Selim Islami]]t.<ref>{{cite book|year=1985|language=fr|title=Les Illyriens : Aperçu historique|lccn=93178152|ol=1500464M|editor=Selim Islami|editor-link=Selim Islami}}</ref>]] === Austri === Paraqitjes dhe zhvillimit të interesimeve për studimet ilire në Austri i ka kontribuar formimi i njësisë administrative në kohën e [[Perandoria Austriake|Perandorisë Austriake]] të njohur si [[Mbretëria ilire (1816 - 1849)]]. Kontributin e tyre në këtë drejtim e kanë dhënë edhe hulumtues dhe studiues si, [[Georg Veith]],<ref>Georg Veith (1914) ''Die Feldzüge des C. Iulius Caesar Octavianus in Illyrien in den Jahren 35-33 v. Chr.'' Hölder, Wien.</ref> [[Theodor Anton Ippen]], [[Camillo Praschniker]], [[Arnold Schober]], [[Carl Patsch]], [[Alfred von Domaszewski]], [[Franz Glaser]], etj. === Bullgari === Paraqitjes dhe zhvillimit të studimeve ilire në Bullgari i kanë paraprirë studiuesit dhe hulumtuesit si [[Bogdan Filov]],<ref>Filov, Bogdan. Die archaische Necropole von Trebenischte am Ohrida-See. Berlin und Leipzig, 1927</ref> [[Alexander Fol]], [[Velizar Velkov]],<ref>Фол, A. & Велков, В. Ролята на древните балкански народи (траки и илири) в историческото развитие на античния свят. – Археология 1, София, 1976, 1-7</ref> [[Vladimir I. Georgiev]], [[Georgi I. Georgiev]], [[Ljuba Ognenova-Marinova]],<ref>{{cite web|first=Ljuba|last=Ognenova-Marinova|author-link=Ljuba Ognenova-Marinova|title="Илирийският" надпис от Северна Албания|url=http://knizhen-pazar.net/index.php?option=add_book&id=460737&title=%D0%98%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%8F%D1%82%20%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%BF%D0%B8%D1%81%20%D0%BE%D1%82%20%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%20%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F|website=Knizhen-pazar|access-date=21 tetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021185948/http://knizhen-pazar.net/index.php?option=add_book&id=460737&title=%D0%98%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%8F%D1%82%20%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%BF%D0%B8%D1%81%20%D0%BE%D1%82%20%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%20%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F|archive-date=21 tetor 2016|location=Sophia, Bulgaria|language=bg|date=2016|trans-title="Illyrian" inscriptions from northern Albania|url-status=dead}}</ref> etj. === Francë === Në paraqitjen dhe zhvillimin e studimeve ilire në Francë ka ndikuar formimi i të ashtuquajturave [[Krahinat Ilire|Provincave ose Krahinave Ilire]] në kohën e [[Napoleon Bonaparta|Napoleon Bonapartës]]. Kontributin e tyre në këtë drejtim e kanë dhënë gjithashtu edhe hulumtues e studiues si, [[Henri Cons]],<ref>Henri Cons (1882) ''La Province romaine de Dalmatie'', doctorat en Sorbonne: Paris : E. Thorin, 415 p.</ref><ref>{{cite web|lang=fr|author=Henri Cons|title=Notice BNF|url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb302647136}}</ref> [[Pierre Bauron]], [[Léon Heuzey|Leon Heuzey]], [[Leon Rey]], [[Alain Ducellier]], [[Pierre Cabanes]], [[Olivier Picard]], etj. === Greqi === Në fushën e studimeve ilire në Greqi janë dalluar, Julia Vokotopoulou, Joana Andreou, [[Aris Poulianos]], [[Evangelos Chrysos]], etj. === Gjermani === Në Gjermani studimet ilire nisin me kontributin e [[Johann Georg von Hahn]] dhe veprën e tij me titull ''[http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=bosnia;idno=AHY9953.0001.001 Albanesische Studien] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200826221917/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=bosnia&idno=AHY9953.0001.001 |date=26 gusht 2020 }}'' botuar në vitin 1854 për të vazhduar me kontributin e [[Theodor Mommsen]],<ref>{{cite news|last=Stipčević|first=Aleksandar|date=2000|title=Ilirologjia sot: Problemet dhe perspektivat|trans-title=Illyrology Today:Problems and Perspectives|url=https://www.bib.irb.hr/201666|language=sq|work=Dardania Sacra (2)|location=Zagreb, Prishtinë|access-date=15 shtator 2021|pages=43–56}}</ref> pastaj, Curt Schüt me veprën, ''Untersuchungen zur Geschichte der Alten Illyrier (Kërkime në Historinë e Ilirëve të Lashtë)'' botuar në vitin 1910. Një kontribut të konsiderueshëm e kanë dhënë edhe studiues të tillë si [[Hans Krahe]],<ref>[[Hans Krahe]]:''Die alten balkanillyrischen geographischen Namen''. Carl Winter, Heidelberg 1925.</ref><ref>Hans Krahe:''Lexikon altillyrischer Personennamen''. Carl Winter, Heidelberg 1929.</ref><ref>[[Hans Krahe]]:''Die Sprache der Illyrier''. 2 Bde. 1: ''Die Quellen.'' Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 1955. 120 S., ISBN 3-447-00534-3 <br />2: ''Die messapischen Inschriften und ihre Chronologie von Carlo de Simone.''<br />''Die Messapischen Personennamen von Jürgen Untermann.'' 1964, ISBN 3-447-00535-1.</ref> [[Georg Stadtmüller]], etj. === Hungari === Në fushën e studimeve ilire në Hungari janë dalluar studiuesit: [[Lajos Thallóczy]], [[Franc Nopça]], [[Buday Arpad]],<ref>[[Buday Arpad]], Regerzet Kutatas Albaniaban, Dolgozatog az erdeleye nemzeti Muzeum erem e regesegtararol Kolozvar, 1918</ref> [[Janos Szilagyi]], [[János Nemeskéri]],<ref>[[Janos Nemeskeri|Nemeskéri Jànos]]. Les traits anthropologiques et démographiques des Illyriens / Tiparet antropologjike dhe demografike të Ilirëve. In: Iliria, vol. 16 n°1, 1986. Kuvendi II i Studimeve Ilire. IIe colloque des Etudes Illyriennes (Tiranë, 20-23. XI. 1985) pp. 299-310. DOI : https://doi.org/10.3406/iliri.1986.1406 www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_1986_num_16_1_1406</ref> [[János Harmatta]],<ref>{{cite journal|last=Harmatta|first=János|title=Zum Illyrischen|journal=Acta Antiqua Academiae Scientiarum Hungaricae|volume=15|year=1967|pages=231–234|language=de}}</ref> [[Géza Alföldy]], etj. === Itali === Zhvillimit të studimeve ilire në Itali i kanë kontribuar studiues të tillë si, [[Carlo Marchesetti]], [[Luigi Maria Ugolini|Luigi M. Ugolini]], [[Pirro Marconi]], [[Domenico Mustilli]], [[Vittore Pisani]], [[Francesco Ribezzo]],<ref>Francesco Ribezzo, Premesse storico-lingvistiche sull’autonomia illirica degli Albanesi, Rivista d’Albania, 1/I940, fase. 2. fq. 114- 141</ref><ref>[[Francesco Ribezzo]]. Problemi glottologici illiro - albanesi. Rivista d’Albania. 2/1941. fase 4. fq. 334 – 346</ref> [[Giuliano Bonfante]], [[Pellegrino C. Sestieri]], [[Attilio Stazio]],<ref>[[Attilio Stazio|Stazio, Attilio]]. (1976) [https://www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_1976_num_4_1_1192 Marrëdhëniet ndërmjet dy brigjeve adriatike nëpërmjet dokumentimit numismatik - I rapporti tra le due sponde adriatiche attraverso la documentazione numismatica]. In: Iliria, vol. 4, 1976. Premier colloque des Etudes Illyriennes (Tirana 15-20 septembre 1972) – 1. pp. 317-318. DOI : https://doi.org/10.3406/iliri.1976.1192, www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_1976_num_4_1_1192.</ref> [[Carlo De Simone]], etj. === Kroaci === Në Kroaci interesat për studimin e ilirëve kanë një histori të gjatë fillet e të cilës vërehen me përpjekjet e para hulumtuese të [[Marko Marulić]]it (1450 - 1524) dhe [[Vicko Prodić]]it (1628 - 1663). Zhvillimit të mëtutjeshëm të studimeve ilire në Kroaci i dha një kontribut të konsiderueshëm edhe e ashtuquajtura [[Lëvizja ilire]] dhe ideologu i saj kryesor [[Ljudevit Gaj]]i (1809 - 1872). Në vitin 1878 në Zagreb themelohet Shoqata Arkeologjike Kroate (Hrvatsko arheološko društvo) rreth të cilës u mblodhën një varg studiuesish mes të cilëve me kontributin e tyre në këtë drejtim janë dalluar edhe [[Šime Ljubić]] (1822 - 1896), [[Frane Bulić]] (1846 - 1934), [[Josip Brunšmid]] (1858 - 1929), [[Anton Mayer]] (1883 - 1957) [[Marin Zaninovic]] (1930 - 2022) dhe sidomos historiani kroat me prejardhje arbëreshe [[Aleksandër Stipçeviq]] (1930 - 2015) === Poloni === Në fushën e studimeve ilire në Poloni janë dalluar [[Wacław Cimochowski‎]], [[Włodzimierz Pająkowski]], [[Piotr Dyczek]], etj. === Rumani === Paraqitjes dhe zhivillimit të studimeve ilire në Rumani i kanë kontribuar studiues të tillë si [[Radu Vulpe]], [[Vladimir Dumitrescu]], [[Ioan I. Russu]],<ref>[[Ioan I. Russu]] (1969) Illirii : istoria, limba și onomastica, romanizarea. Bucuresti {{OCLC| 583192863}}</ref> [[Mircea Petrescu-Dâmbovița]], [[Emil Condurachi]], etj. === Slloveni === Zhvillimit të interesimeve për studimin e ilirëve në Slloveni i ka kontribuar themelimi i të ashtuquajturave [[Krahinat Ilire|Krahinave (Provincave) Ilire]] në vitet 1809 - 1814 në kohën e [[Napoleon Bonaparte]]s e po ashtu edhe themelimi i njësisë administrative austriake të njohur si [[Mbretëria ilire (1816 - 1849)]]. Në fushën e studimeve ilire në Slloveni është dalluar sidomos [[Marjeta Šašel Kos]] me një varg veprash në këtë drejtim. === Zvicër === Në Zvicër është dalluar historani nga Gjeneva, [[Willy Borgeaud]] (1913 - 1989), me veprën ''"Les Illyriens en Grèce et en Italie."'' Genf 1943 (doctarat ès lettres). == Trashëgimia artistike == [[William Shakespeare]] zgjodhi një Iliri të trilluar si një ambient për shfaqjen e tij ''[[Nata e dymbëdhjetë|Nata e Dymbëdhjetë]]''. (Në filmin e modernizuar me titull ''[[She's the Man| She's the Man (Ajo është burrë)]]'', inspiruar nga vepra e Shekspirit, ky funksion kryhet nga "Shkolla e Mesme Illyria" në Kaliforni). Shekspiri përmend rajonin e Ilirisë gjithashtu në Pjesën 2 të shfaqjes ''Henry VI''.<ref>{{Cito web|title=Henry VI, part 2: Entire Play|url=http://shakespeare.mit.edu/2henryvi/full.html|website=shakespeare.mit.edu|language=en|access-date=23 shtator 2021|archive-date=30 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630041122/http://shakespeare.mit.edu/2henryvi/full.html|url-status=dead}}</ref> Një histori e gjerë e Ilirisë nga [[Charles du Fresne, sieur du Cange]], u botua nga Joseph Keglevich në vitin 1746.<ref>{{Cite book|last=du Fresne|first=Charles|title=Illyricvm Vetvs & Novum: Sive Historia Regnorvm Dalmatiae, Croatiae, Slavoniae, Bosniae, Serviae, atqve Bvlgariae|location=Posonii|publisher=Typis Haeredvm Royerianorvm|year=1746|url=https://books.google.com/books?id=_c4GAAAAQAAJ|language=fr}} </ref> Në vitin 1935 botohet romani me titull [[Pranvera ilire|Illyrian spring (Pranvera ilire)]] e shkrimtares angleze [[Ann Bridge]]. Toka e Ilirisë është vendi ku ndodh ngjarja edhe në veprën me titull ''[[Duart e ndyra|Les Mains Sales (Duart e ndyra - 1948)]]'' të autorit [[Jean-Paul Sartre]] e po ashtu edhe në veprën me titull, ''[[Illyrian Adventure|Illyrian Adventure - Aventura ilire]]'' (1986) e shkrimtarit [[Lloyd Alexander]]. Edhe ngjarja e romanit të vitit 1970, me titull ''[[The Blood Oranges (roman)|The Blood Oranges]]'' i shkruar nga [[John Hawkes]] është vendosur në një [[Iliria|Iliri]] të trilluar.<ref>{{Cite journal|last=Hawkes|first=John|last2=Scholes|first2=Robert|year=1972|title=A Conversation on "The Blood Oranges" between John Hawkes and Robert Scholes|url=https://archive.org/details/sim_novel_spring-1972_5_3/page/203|journal=NOVEL: A Forum on Fiction|volume=5|issue=3|pages=203-204, 197-207|doi=10.2307/1345277|jstor=1345277|language=en}}</ref> [[Illyria (engjëll)|Illyria]] është një karakter filmik, një engjëll në serialin televiziv prej 110 epizodash, me titull "Angel", shfaqur mes viteve 1999 - 2004.<ref>Macnaughtan, Don (2011). ''[https://books.google.com/books?id=L3JoCgAAQBAJ&pg=PT463&dq=Illyria+whedon&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjRncbPi7fTAhVD74MKHbgfBuIQ6AEIPDAE#v=onepage&q=Illyria%20whedon&f=false The Buffyverse Catalog: A Complete Guide to Buffy the Vampire Slayer and Angel in Print, Film, Television, Comics, Games and Other Media, 1992–2010]'', 326p. McFarland. {{ISBN|978-0786446032}}.</ref> Në vitin 2002 shkrimtari Briony Lavery shkroi dramën me titull "[[Illyria (dramë)|Illyria]]" e cila u botua bashkë me një koleksion dramash në vitin 2007.<ref>Lavery, Bryony (2007) "Plays 1: Bryony Lavery" Faber and Faber {{ISBN|978-0-571-23465-3}}</ref> Në vitin 2006 shkrimtarja [[Elizabeth Hand]] boton romanin me titull "Illyria" për të cilin në vitin 2008 fitoi Çmimin World Fantasy.<ref>{{Cite web|last=World Fantasy Convention|year=2010|title=Award Winners and Nominees|url=http://www.worldfantasy.org/awards/awardslist.html/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201074405/http://worldfantasy.org/awards/awardslist.html|archive-date=1 dhjetor 2010|access-date=4 shkurt 2011|lang=en}}</ref> Në vitin 2017 shkrimtari [[Richard Nelson]] botoi dramën me titull "Illyria".<ref>Clement, Olivia. [http://www.playbill.com/article/richard-nelsons-illyria-opens-off-broadway# "Richard Nelson’s 'Illyria' Opens Off-Broadway"] Playbill, October 30, 2017</ref> Figura e [[Teuta e Ilirisë|Mbretëreshës Teutës]] gjithashtu është trajtuar në fushën e artit letrar si nga autorët e huaj ashtu edhe nga autorët shqiptare. Kështu p.sh.: në vitin 1844 shkrimtari kroato-grek [[Dimitrija Demeter]] shkroi veprën me titull "Teuta" që paraqet një dramë për një mbretëreshë ilire dhe për mosmarrëveshjet tragjike në vendin e saj që ka rezultuar me rrënimin e shtetit dhe lirisë së popullit antik ilir.<ref>https://books.google.com/books?id=AX9cAAAAcAAJ</ref> Në vitin 1973, [[Nada Ćurčija Prodanović]] publikon veprën me titull "Teuta, Mbretëreshë e Ilirisë" (Teuta, Queen of Illyria). Më pas, janë shkruar dhe botuar edhe disa vepra: Romani me titull "Ilirja" ({{lang-fr|L'Illyrienne}}, [[kroatisht]]: (''Ilirka'') shkruar nga shkrimtarja kroato-franceze [[Flora Dosen]] botuar në vitin 1986 në Paris, dhe 1988<ref>https://books.google.com/books?id=W9lXDwAAQBAJ</ref> në Prishtinë e Zagreb.<ref>https://books.google.com/books?id=7se4tgAACAAJ</ref> Romani me titull "Teuta" shkruar nga Mirash Martinoviq, botuar në vitin 2004. Nga autorët shqiptarë, [[Rexhep Qosja]] i ka kushtuar monodramën “Vdekja e një mbretëreshe” (1978) ndërsa [[Ekrem Kryeziu]], i jep shumë vend në dramën ”Komploti ilir”. Romani "Mallkimi i priftëreshave të Ilirisë," shkruar nga Mira Meksi, botuar në vitin 2014. Drama me titull "Mbretëreshë Teuta e Ilirisë" shkruar nga Përparim Kapllani.<ref>https://books.google.com/books/about/Mbret%C3%ABresh%C3%AB_Teuta_e_Ilirise.html?id=EgLCoQEACAAJ</ref> Romani "Klithma e Mbretëreshës Teutë," shkruar nga Ajmone Sumaj Salihu, botuar në vitin 2015. Romani "Teuta e Ilirisë," shkruar nga Resmi Osmani, botuar në vitin 2014.<ref>http://www.zemrashqiptare.net/images/article/2019_07/51035/u6_Resmi-Osmani.jpg</ref> Libri për fëmijë me titull "Mbretëresha Teuta dhe princi i vogël" shkruar nga Përparim Kapllani dhe botuar në vitin 2017.<ref>https://www.amazon.com/Queen-Little-Prince-Perparim-Kapllani-ebook/dp/B075M3L9ZD</ref> Në vitin 2019 Hana Noka publikon romanin me titull "Besa Po" që i kushtohet Mbretëreshës Teuta.<ref>https://books.google.com/books/about/Besa_Po.html?id=ZDZVvwEACAAJ&source=kp_author_description</ref> == Shih edhe == {{div col}} * [[Iliriku]] * [[Feja ilire]] * [[Fiset Ilire|Fiset ilire]] * [[Gjuha ilire]] * [[Panilirizmi]] * [[Detaria ilire]] * [[Ilirët e vërtetë]] * [[Heraldika ilire]] * [[Monedhat ilire]] * [[Antroponimia ilire]] * [[Lista e fiseve ilire]] * [[Mbretëria e Ilirisë]] * [[Mbretëria e Dardanisë|Mbretëria Dardane]] * [[Prefektura e Ilirikut]] * [[Dardanët]] - [[Dardania]] * [[Lista e librave mbi ilirët]] * [[Lista e personaliteteve ilire]] * [[Arsimi dhe edukata tek ilirët]] * [[Lista e qyteteve antike në Iliri]] * [[Teoria e autoktonisë së ilirëve]] {{div col end}} == Literatura == {{div col}} * [[Zhaneta Andrea|Andrea, Zh.]] (1985) [[Kultura ilire e tumave në pellgun e Korçës]], Tiranë. * {{cite book|author=Ardian, Axhanela|url=https://www.academia.edu/2490281|title=Illyrian Bosnia and Herzegovina - An overview of a cultural legacy|date=2004|publisher=Center for Balkan Studies, Online Balkan Center|language=en}} * [[Pierre Cabanes|Cabanes, P.]] (1976) L'Epire de la mort de Pyrros â la conquěte romaine, Paris. * {{cite book|last=Cabanes|first=Pierre|author-link=Pierre Cabanes|title=Les illyriens de Bardylis à Genthios (IVe-IIe siècles avant J.-C.)|url=https://moly.hu/konyvek/pierre-cabanes-les-illyriens-de-bardylis-a-genthios|publisher=Amazon Paperback|year=1988|language=fr}} * 40 Years of Socialist Albania, Tiranë 1982 (''40 vite të Shqipërisë socialiste'' ). * [[Aleks Buda|Buda, A.]] red. (1958) Historia e Shqipërisë. Tiranë. (Shqip) * [[Aleks Buda|Buda, A.]] red. (1974) [[Kuvendi I i studimeve ilire|Kuvendi i Parë i Studimeve Ilire]]. (Tiranë, 15-20 shtator 1972). Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Historisë. * [[Neritan Ceka|Ceka, Neritan]] (2013) The Illyrians to the Albanians. Tirana: Migjeni. ISBN 9789928407467 * Culture Populaire Albanaise, Botues: Instituti për Kulturën e Popullit i Akademisë së Shkencave, Tiranë. * Die Albaner und ihre Gebiete, Tiranë 1986 (Shqipëtarët dhe trojet e tyre). * [[Faik Drini|Drini, F.]] (1985) Bibliografi e Arkeologjisë dhe e Historisë së Lashtë të Shqipërisë 1972-1983, Tiranë 1985 * Etnographie Albanaise, Botues : Instituti për Kulturën e Popullit pranë Akademisë së Shkencave, Tiranë. * [[Arthur Evans|Evans, Arthur]] (1885) Ancient Illyria, An Archeological Exploration (Iliria e lashtë. Një hulumtim arkeologjik). London (Anglisht) * [[Johann Georg von Hahn|Georg von Hahn, Johann]] (1854) ''[http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=bosnia;idno=AHY9953.0001.001 Albanesische Studien] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200826221917/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=bosnia&idno=AHY9953.0001.001 |date=26 gusht 2020 }}''. 3 vols. Jena: F. Mauko, 1854; Vienna: Hof- und Staatsdruckerei, 1853 (reprint Dion.Karavias, Athen 1981) * [[N.G.L. Hammond|Hammond, N. G. L.]] (1967) Epirus. The Geography, the Ancient Remains, the History and the Topography of Epirus and Adjacent Areas, Oxford. * [[Armin Hetzer|Hetzer, A.]] - V.S. Roman, Albanien. Ein Bibliographischer Forschungsbericht, 1983. * {{Cite web|url=http://illyriancommunities.illyria.net/|last=Imamovic|first=Enver|author-link=Enver Imamoviq|title=On elements of political organization of illyrian communities|work='Prilozi', 30, Sarajevo, 2001., pages. 25-41|accessdate=9 shkurt 2016|language=en}} * [[Selim Islami|Islami, S.]] red. (1985) Les Illyriens (Ilirët). Tiranë (Frengjisht & Shqip) * {{cite book|author=Islami, Selim (red)|title=Ilirët dhe Iliria te autorët antikë|url=https://books.google.com/books?id=Ldx-jgEACAAJ|year=1979|publisher=Rilindja|place=Prishtinë|author-link=Selim Islami|lang=sq}} * [[Selim Islami|Islami, S.]] [[Ilirët dhe Iliria te autorët antikë]], 1965, 1979, 2002, [[Tiranë]], [[Prishtinë]] * [[Gjerak Karaiskaj|Karaiskaj, Gj.]] (1981) Pesë mijë vjet fortifikime në Shqipëri, Tiranë. * [[Guntram Koch|Koch, G.]] u.a., Albanien. Kulturdenkmale eines unbekannten Landes aus 2200 jahren, Marburg 1985. * [[Aristotel Koka|Koka, A.]] (1985) The Illyrian Prehistorical Culture in Albania, Tiranë. * [[Muzafer Korkuti|Korkuti, M.]], in P.R. Franke, Albanien im Altertum, s.u 2.1 * [[Alexander Kulpok|Kulpok, A.]] (1981) Europas letzte Geheimnis - Albanien, Frankfurt (''E mëshefta e fundit e Evropës''). * [[Revista Iliria|Iliria]] Revistë Arkeologjike, Botues : Instituti i Arkeologjisë i Akademisë së Shkencave, Tiranë. * [[Petit Palais]] (1974/75) L'Art Albanais â travers les siěcles, Paris, Musée du Petit Palais. * L'Arte Albanese nei secoli, (1985) Roma, [[Museo nazionale preistorico etnografico Luigi Pigorini]] * Lexikon des Mitelalters I, Munchen 1980. * [[Paul Lendvai|Lendvai, P.]] (1985) Das einsame Albanien, Zurich (''Shqipëria e vetmuar'') . * [[Cay Lienau|Lienau, C.]] - [[Günter Prinzing|Prenzing, G.]] (1986) Beitrage zu Geographie und Geschichte Albaniens, Munster (''Të dhëna mbi gjeografin dhe historin e Shqipërisë'') * [[Zef Mirdita|Mirdita Z.]] (1975) ''Ilirët dhe etnogjeneza e popullit shqiptar'', Prishtinë * Monumentet, Botues : Instituri për Mirëmbajtjen e Përmendoreve, Tiranë. * [[Fanula Papazoglu|Papazoglu, Fanula]] (1969, 1981) The Central Balkan Tribes in Pre-Roman Times (Srednjobalkanska plemena u predrimsko doba), Sarajevë * [[Luan Përzhita|Përzhita, Luan]] (2009) [[Mbretëria Dardane, histori e shkurtër e shtetit 2400 vjeçar|Mbretëria Dardane (Histori e shkurtër e shtetit 2400 vjeçar)]]. BotArt, Tiranë * [[Karl Paç|Patsch, Carl]] (1904) Das Sandschak Berat in Albanien, Wien, Nachdruck Nendel 1976. * [[Stefanaq Pollo|Pollo, Stefanaq]] & [[Arben Puto|Puto, Arben]] (1981) The history of Albania from its origins to the present day. Ass. by Kristo Frasheri, [[Skënder Anamali]]; transl. by Carol Wiseman, Ginni Hole. London: Routledge & Kegan. ISBN 071000365X * [[Camillo Praschniker|Praschniker C.]] - A.Schober, Archeologische Forschungen in Albanien und Montenegro, Wien 1919, Nachdruck Nendel 1976. * [[Camillo Praschniker|Praschniker, C.]] Muzakhia und Malakastra, in: Jahreshefte des Osterreichischen Archologischen Instituts 21/22, 1922-24 Beiblatt 1-224. * [[Frano Prendi|Prendi, F.]] (1982) The Prehistory of Albania, in : Cambridge Ancient History I, Cambridge, 187 fq. * [[Leon Rey|Rey, Leon]] (1930) Guide d'Albania, Paris. * Schütt, Curt (1910) Untersuchungen zur Geschichte der Alten Illyrier (Kërkime në Historinë e Ilirëve të Lashtë). Universität zu Breslau, Theiner & Meinicke {{OCLC|52407380}} (Gjermanisht) * [[Norbert Stanek|Stanek, N]] (1987) Albanien. Land der Skipetaren, Munchen (Shqipëria. Vendi i Shkipetarëve). * {{cite book|author=Šašel Kos, Marjeta|author-link=Marjeta Šašel Kos|title=Appian and Illyricum|url=https://books.google.com/books?id=opBpAAAAMAAJ|year=2005|publisher=National Museum of Slovenia (Narodni Muzej Slovenije)|isbn=978-961-6169-36-3|language=en}} * [[Georg Stadtmüller|Stadtmuller, G.]] (1966) Forschung zur albanischen Frhgeschichte, Wiesbaden. * [[Edi Shukriu|Shukriu, Edi]] (1996) [[Dardania paraurbane: studime arkeologjike të Kosovës|Dardania paraurbane (Studime arkeologjike të Kosovës]]), Dukagjini, Pejë * [[Aleksandër Stipçeviq|Stipčević, Aleksander]] (1966) Gli Iliri (Ilirët). Milano (Italisht & [[Serbokroatisht]]) * [[Studia Albanica]], Botues: Akademia e Shkencave, Tiranë. * Studime Historike, Botues: Instituti i Historisë pranë Akademisë së Shkencave, Tiranë. * The Princeton Encyclopedia of Classical Sites, Princeton 1976. * Theologische Realenzyklopadie II, Berlin 1978. * W. Peinsipp, Das Volk der Shkypetaren, Wien 1985 (''Populli i Shkypetarëve''). * [[John J. Wilkes|Wilkes, John]] (1969) Dalmatia (History of the Provinces of the Roman Empire), Londër. * [[John J. Wilkes|Wilkes, John]] (1992) The Illyrians (Ilirët) Oxford (Anglisht & Shqip) * [[Tajar Zavalani|Zavalani, Tajar]] (2015) History of Albania. Ed. by Robert Elsie, [[Bejtullah Destani]]. London: Centre for Albanian Studies, ISBN 9781507595671 {{div col end}} == Lidhje të jashme == {{CommonsCat|Illyrology}} {{Wiktionary|ilirologji}} * [http://asa.edu.al/site/ia/?page_id=3984 Revista "Iliria"] asa.edu.al * [https://www.persee.fr/collection/iliri Koleksioni i Revistës Iliria] (Shqip - Frengjisht) * {{Cite web|title=Me Sir Arthur Evans zuri fill ilirologjia|url=https://www.forumishqiptar.com/threads/73197-Me-Sir-Arthur-Evans-zuri-fill-ilirologjia|access-date=2025-12-20|website=www.forumishqiptar.com|language=sq}} == Referime == {{reflist|2}} {{Iliria}} [[Kategoria:Ilirologji| ]] [[Kategoria:Etnografi]] [[Kategoria:Ilirë]] [[Kategoria:Historiografi]] [[Kategoria:Arkeologji]] i5gppgqhenortidq7nv3dskt4z33n1i 2996047 2996046 2026-06-11T19:30:27Z ~2026-34402-13 189064 /* Greqi */ 2996047 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Ilirët(Carl Patch).jpg|parapamje|Në vitin 1923, në [[Tiranë]] botohet vepra me titull [[Ilirët (Carl Patsch)|Ilirët]] e autorit [[Karl Paç]], përkthyer prej [[Karl Gurakuqi]]t.]] [[Skeda:Ilirëtdheiliria.jpg|parapamje|Në vitin 1965 në Tiranë publikohet vepra me titull [[Ilirët dhe Iliria te autorët antikë]]. Libri është një përmbledhje e shkrimeve të autorëve antikë grekë, latinë dhe bizantinë të hershëm të cilët flasin për [[Ilirët]] dhe [[Iliria|Ilirinë]], duke filluar prej kohëve të lashta homerike e deri në shekullin VII të e.r. Në këto burime, që i trashëgojmë të fragmentuara, janë pasqyruar kryesisht ngjarje të historisë politike të ilirëve, por edhe të dhëna që ndriçojnë aspekte të jetës së tyre ekonomike e shoqërore, apo edhe të karakterit gjeografik, etnografik, gjuhësor e kulturor, etj. Autorët janë dhënë në rendin kronologjik. Libri është ribotuar edhe në vitin 1979 nga Shtëpia Botuese Rilindja në [[Prishtinë]] si dhe në vitin 2002 nga Shtëpia Botuese Toena në [[Tiranë]].]] '''Ilirologjia''' është një fushë [[Ndërdisiplinariteti|ndërdisiplinore]] shkencore, objekt studimi i së cilës është trashëgimia materiale dhe burimet e shkruara për [[ilirët]] dhe [[Iliria|Ilirinë]]. Si një disiplinë e veçantë shkencore, është studiuar ose studiohet në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], [[Universiteti i Prishtinës|Universitetin e Prishtinës]], [[Universiteti i Tetovës|Universitetin e Tetovës]], [[Universiteti i Malit të Zi|Universitetin e Podgoricës]] dhe [[Universiteti i Sarajevës|Universitetin e Sarajevës]] si pjesë e studimeve themelore universitare ose pasuniversitare të shkencave historike.<ref>{{cite journal|last1=De Maria|first1=Sandro|date=2003|title=Léon Rey, Luigi Ugolini e le origini dell’archeologia albanese (Léon Rey, Luigi Ugolini dhe origjinat e arkeologjisë shqiptare)|url=https://www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_2003_num_31_1_1046|journal=Iliria|volume=31|pages=83 - 104|access-date=31 gusht 2021|language=it, sq}}</ref><ref name="Iliria">https://www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_1998_num_28_1_1688</ref><ref name="iliri">https://www.persee.fr/collection/iliri</ref><ref>Ceka, Neritan. 2013: The Illyrians to the Albanians. Tirana: Migjeni. ISBN 9789928407467</ref> == Historiku == Shkrimet dhe interesimet e para për [[ilirët]] dhe [[Iliria|Ilirinë]] kanë filluar me [[Ilirët dhe Iliria te autorët antikë|autorët antikë grekë, romakë e bizantinë]] si psh. [[Hesiodi]], [[Hekateu i Miletit]], [[Herodoti]], [[Isokrati]], [[Aristoteli]], [[Tukididi]], [[Demosteni]], [[Ciceroni]], [[Herodiani]], [[Teopompi]], [[Polibi]],<ref>{{cite book|last=Bajrić|first=Amela|year=2014|title=Illyrian Queen Teuta and the Illyrians in Polybius's passage on the Roman mission in Illyria|language=hr|publisher=Vjesnik Arheološkog muzeja u Zagrebu|url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=174149}}</ref> [[Ptolemeu]], [[Pseudo Skylaksi]], [[Vellej Paterkuli]],<ref>Velleius Paterculus. [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Velleius_Paterculus/home.html Compendium of Roman History / Res Gestae Divi Augusti (Loeb Classical Library, No. 152)], 1867; Harvard University Press (1867); ASIN: B01JXR6R1Q</ref> [[Suetoni]],<ref>Suetonius, [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/home.html The Life of The Twelve Caesars (The Life of Tiberius)] Penguin Classics, revised edition, 2007;{{ISBN|978-0140455168}}</ref> [[Skymni]], [[Plutarku]], [[Taciti]], [[Varroni]], [[Tit Livi]], [[Pseudo-Apollodori]], [[Virgjili]], [[Gai Plin Sekundi|Gai Plini Secundi / Plini Plaku]], [[Pomponius Mela]], [[Kurt Rufi]], [[Straboni]], [[Diodori]], [[Pausania]], [[Pompe Trogu]], [[Arriani]], [[Apiani]],<ref>{{cite book|author=Šašel Kos, Marjeta|title=Appian and Illyricum|url=https://books.google.com/books?id=opBpAAAAMAAJ|year=2005|publisher=National Museum of Slovenia (Narodni Muzej Slovenije)|isbn=978-961-6169-36-3|language=en}}</ref> [[Dion Kasi|Dion Kasi / Cassius Dio]],<ref>Cassius Dio. [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html Roman History, Vol 6, Books. 51–65 (Loeb Classical Library)], Loeb, 1989; ISBN 978-0674990920</ref> [[Mark Justini]], [[Atheneu]], [[Polieni]],<ref>{{harvnb|Jaupaj|2019|p=81}}</ref><ref>{{harvnb|Hammond|Griffith|1972|p=21}}</ref><ref>{{harvnb|Cabanes|2002a|p=51}}</ref> [[Stefan Bizantini]], [[Jeronimi|Jeronimi nga Stridoni]],<ref>[https://balkancultureheritage.com/find/Ilir%C3%ABt_dhe_Iliria_te_autor%C3%ABt_antik/685 Ilirët dhe Iliria te autorët antikë (Përmbledhje)] balkancultureheritage.com</ref><ref>Ilirët dhe Iliria te autorët antikë. Burime të zgjedhura për Historinë e Shqipërisë (Les Illyriens et l'Illyrie ches les auteurs antiques. Sources choisies pour l'Histoire d'Albanie), Vëll. I & II. Tiranë, Prishtinë, 1965, 1979, 2002. Ed. S.Islami. Lit.ed. B.Jubani. Prepared by: F.Prendi, H.Ceka, S.Islami and S.Anamali. Review: V.Kamsi.</ref> [[Kozmografia e Ravenës|Kozmografi i Ravenës]], etj.<ref>{{harvnb|Cabanes|2002b|p=163}}</ref><ref>{{harvnb|Greenwalt|2011|p=281}}</ref> Ndërkaq hulumtimet e mirëfillta shkencore në fushën e studimeve ilire nisën në fund të shekullit XVIII dhe fillim të shekullit XIX me kontributin e historianit dhe gjuhëtarit [[Johan Erik Thunman|Johann Erich Thunmann]], arkeologut [[Arthur Evans]], gjuhëtarit [[Hans Krahe]], etj. Ndërkohë paraqiten edhe pikëpamje dhe teori të tjera, si p.sh.: e ashtuquajtura [[Lëvizja ilire]] dhe [[Panilirizmi|teoritë panilire]] të cilat përpiqen t'i gjejnë ilirët edhe jashtë [[Gadishulli Ballkanik|Gadishullit Ballkanik]],<ref>{{cite journal|last=Krahe|first=Hans|title=Die Struktur der alteuropäischen Hydronomie|journal=Abhandlungen der Geistes- und Sozialwissenschaftlichen Klasse|year=1962|volume=5|pages=285–341|url=https://books.google.com/books?id=TvAgNAAACAAJ|language=de}}</ref> diku në [[Evropa Kontinentale|Evropën Kontinentale]], (kryesisht në [[Evropa Qendrore|Evropën Qendrore]]) madje deri në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]].<ref>{{cite journal|last=Pokorny|first=Julius|title=Substrattheorie und Urheimat der Indogermanen|journal=Mitteilungen der Anthropologischen Gesellschaft|volume=66|year=1936|pages=69–91|url=https://books.google.com/books?id=oG37YQEACAAJ|language=de}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Hulumtimet e mëvonshme arkeologjike, historike, gjuhësore, etnografike, onomastike, antropologjike, paleografike, etj., në fushën e studimeve ilire, të bëra sidomos në gjysmën e dytë të shekullit XX, kanë bërë grupime të përcaktuara më mirë, pasi u gjetën mbishkrime më të reja dhe u gërmuan lokacione të shumta. Këto hulumtime demonstruan se kishte një vazhdim të pandërprerë të zhvillimit kulturor midis materialit arkeologjik të bronzit dhe epokës së hekurit, pra vazhdim etnik gjithashtu dhe kjo krijoi ''[[Teoria e autoktonisë së ilirëve|teorinë e autoktonisë ilire]]'', me anë të së cilës kultura ilire shpjegohet si një kulturë e formuar në të njëjtin vend ([[Ballkani Perëndimor]]) nga kulturat më të vjetra të [[Koha e bronzit|epokës së bronzit]]. == Ilirologjia në Shqipëri == [[Skeda:Kuvendistudimeveilire1.jpg|parapamje|Mes datave 15 – 20 shtator 1972 në Tiranë ka zhvilluar punimet [[Kuvendi I i studimeve ilire|Kuvendi i Parë i Studimeve Ilire]] në të cilin kanë marrë pjesë studiues dhe akademikë vendas dhe të huaj. Materialet e tij janë botuar në një vëllim të veçantë]] {{Shiko gjithashtu|Arkeologjia në Shqipëri}} Interesi për studimet ilire në Shqipëri ka nisur me [[Rilindja Shqiptare|Rilindjen Kombëtare Shqiptare]] dhe ka vazhduar krahas me zhvillimin e studimeve shkencore, arkeologjike dhe historike të Shqipërisë duke nisur qysh në shekullin XIX kur studiues të [[Gjeografia historike|gjeografisë historike]] iu kushtuan lokalizimit dhe identifikimit të të dhënave nga burimet antike. Kështu ndër të parët që vizitoi Shqipërinë dhe pastaj botoi udhëpërshkrimet e tij, ishte francezi [[François Pouqueville]]. Ndërkaq, anglezi [[William Martin Leake]], nga udhëtimi që bëri në Shqipërinë e Jugut deri në [[Apoloni]], botoi një përshkrim të hollësishëm të rrënojave të objekteve arkeologjike që i ranë në sy. Më vonë arkeologu francez [[Léon Heuzey|Leon Heuzey]] vizitoi Shqipërinë dhe në studimin e tij u ndal kryesisht mbi [[Durrësi]]n e [[Apollonia|Apolloninë]]. Në fillim të shekullit XX vizitoi Apolloninë dhe rrethinat e [[Vlorë]]s ballkanologu [[Karl Paç]]. Ai është i pari që zbuloi qytetin e [[Amantia]]s dhe më pas botoi një studim të hollësishëm mbi antikitetet që pa në [[Bylisi|Bylis]], [[Klos]], Berat etj. Pas [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë]] u krijuan kushte më të përshtatshme për zhvillimin dhe intensifikimin e hulumtimeve ilirologjike. Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] erdhën në Shqipëri arkeologët austriakë [[Camillo Praschniker]] e [[Arnold Schober]] të cilët filluan kërkimet nga veriu i Shqipërisë në drejtim të jugut dhe i kushtuan vëmendje edhe monumenteve e qendrave arkeologjike ilire. Në vitin 1924 një mision arkeologjik francez, nën drejtimin e arkeologut [[Leon Rey]], fillon gërmimet sistematike në [[Apollonia|Apolloni]], të cilat vazhduan deri në 1938-n dhe rezultatet u botuan në revistën ''"Albania"''.<ref>[[Léon Rey]]. Albanie, Revue d'archéologie, Paris 1925-1939, 6 vëllime</ref> Një mision tjetër arkeologjik italian në vitin 1926 filloi gërmimet në qytetin antik të [[Foinike]]s e më vonë edhe në [[Butrinti|Butrint]]. Në fillim misioni u drejtua nga arkeologu [[Luigi Maria Ugolini|Luigi M. Ugolini]]<ref>{{Cite book|last1=Ugolini|first1=Luigi Maria|url=https://books.google.com/books?id=l25pAAAAMAAJ&q=the+theatre+at+butrint|title=The Theatre at Butrint: Luigi Maria Ugolini's Excavations at Butrint 1928-1932 (Albania Antica IV)|last2=Liberati|first2=Annamaria|last3=Miraj|first3=Lida|date=2003|publisher=British School at Athens|isbn=978-0-904887-44-0|language=en}}</ref> e më pas nga [[Pirro Marconi|Pirro Markoni]] dhe [[Domenico Mustilli]].<ref>[[Luigi Maria Ugolini|Luigi M. Ugolini]], Albania antica, Roma 1927, 1932,1942, Vëll. 1 {{OCLC|1255391913}} Vëll.2 {{OCLC|162765171}} Vëll. 3 {{OCLC|255751868}}</ref><ref>[[Domenico Mustilli]]. La civilta preistorica dell'Albania, Roma 1940.</ref> Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] deri në vitin [[1990]], hulumtimet dhe studimet ilirologjike janë bërë nga studiuesit shqiptarë. Kështu p.sh.: në [[Tiranë]], në vitin 1948 u themelua [[Muzeu Arkeologjik Kombëtar|Muzeu Arkeologjik - Etnografik]], dhe më pas u krijua Sektori Shkencor i kërkimeve arkeologjike, nga i cili në vitin 1976 u formua Qendra e Studimeve Arkeologjike dhe në vitin 1991, Instituti i Arkeologjisë. Nga viti 1971 ka filluar të botohet edhe revista ''"Iliria"'' e cila ka shërbyer si pasqyrë e mendimit ilirologjik shqiptar.<ref>http://asa.edu.al/site/ia/?page_id=3984</ref> Gjatë këtyre viteve veç Muzeut qendror arkeologjik dhe pavionit arkeologjik në [[Muzeu Historik Kombëtar|Muzeun Historik Kombëtar]], u ngritën edhe muzeume të profilit arkeologjik në [[Muzeu Arkeologjik i Durrësit|Durrës]], [[Muzeu arkeologjik i Apolonisë|Apolloni]], [[Muzeu Arkeologjik i Butrintit|Butrint]] dhe [[Muzeu arkeologjik i Korçës|Korçë]], të cilët ruajnë objekte me vlera unikale. Në [[Tiranë]] janë mbajtur edhe dy [[Kuvendi i studimeve ilire|Kuvende të Studimeve Ilire]] dhe disa simpoziume. Kështu p.sh.: mes datave 15 – 20 shtator 1972 ka zhvilluar punimet [[Kuvendi i studimeve ilire|Kuvendi i Parë i Studimeve Ilire]] në të cilin kanë marrë pjesë studiues dhe akademikë vendas dhe të huaj si: [[Eqrem Çabej]], [[Skënder Anamali]], A. Kelmendi, [[Hëna Spahiu]], [[Ronald Crossland|Ronald A. Crossland]], [[Vladimir I. Georgiev]], [[Carlo De Simone]], [[Giuliano Bonfante]], V. Meksi, [[Bahri Beci]], [[Selim Islami|S. Islami]], etj.<ref>Grup autorësh:Kuvendi I i studimeve ilire (Tiranë, 15-20 shtator 1972). [[Akademia e Shkencave e Shqipërisë]], Tiranë, 1974, {{OCLC|219214215}}</ref> Ndërkaq nga data 20 deri më 23 shtator të vitit 1985, në Tiranë, zhvilloi punimet [[Kuvendi II i studimeve ilire|Kuvendi i Dytë i Studimeve Ilire]], i organizuar nga Qendra e Kërkimeve Arkeologjike e Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Në këtë Kuvend morën pjesë rreth 250 pjesëmarrës duke përfshirë arkeologë, historianë, gjuhëtarë, etnografë e punonjës të institucioneve kërkimore e shkencore, arsimore e të kulturës, studiues nga të gjitha rrethet e vendit si dhe studiues të huaj nga [[Greqia]], [[Turqia]], [[Italia]], [[Bullgaria]], [[Hungaria]], [[Franca]], [[Belgjika]], [[Holanda]], [[Gjermania|R.F. Gjermane]], [[Republika Demokratike Gjermane|R.D. Gjermane]], [[Polonia]] dhe [[Britania e Madhe]].<ref>Grup autorësh:Kuvendi II i Studimeve Ilire. Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 1985 {{OCLC|901322242}}</ref> Vitet 1991-1999 përbëjnë një etapë të re për [[Arkeologjia në Shqipëri|arkeologjinë shqiptare]], atë të bashkëpunimit me arkeologë të huaj. Janë realizuar ose vazhdojnë veprimtarinë e tyre, projekti shqiptaro-grek në Butrint, projekti shqiptaro-amerikan në [[Shpella e Konispolit|Shpellën e Konispolit]] ([[Sarandë]]) dhe në zonën Apoloni-Bylis, projekti shqiptaro-francez në Apoloni dhe në [[Vendbanimi prehistorik i Sovijanit|Vendbanimin prehistorik të Sovjanit]] (Korçë) dhe projekti shqiptaro-anglez në Butrint. Gjatë viteve 2000 janë hartuar edhe projekte të tjera si dhe janë zhvilluar kërkime edhe në Durrës, Bylis e qendra të tjera arkeologjike. Në paraqitjen dhe zhvillimin e ilirologjisë si një disiplinë e pavarur shkencore në Shqipëri kanë dhënë kontribut të çmueshëm themeluesit e arkeologjisë si: [[Hasan Ceka]], [[Frano Prendi]], [[Selim Islami]], [[Skënder Anamali]], [[Muzafer Korkuti]], etj., pastaj historianë dhe linguistë si [[Eqrem Çabej]], [[Aleks Buda]], [[Shaban Demiraj]], [[Kristo Frashëri]], etj.<ref name="Iliria"/><ref name="iliri"/> Shumë artefakte arkeologjike të zbuluara gjatë hulumtimeve dhe gërmimeve profesionale nga arkeologë vendas dhe të huaj ndodhen sot në një varg muzeumesh në Shqipëri, si p.sh.: [[Muzeu Arkeologjik i Institutit të Arkeologjisë në Tiranë|Muzeu Kombëtar i Arkeologjisë]] (Tiranë), [[Muzeu Historik Kombëtar]], [[Muzeu Arkeologjik i Butrintit]], [[Muzeu Arkeologjik Durrës|Muzeu Arkeologjik i Durrësit]], [[Muzeu arkeologjik i Apolonisë|Muzeu Arkeologjik i Apollonisë]], [[Muzeu arkeologjik i Korçës|Muzeu Arkeologjik i Korçës]], [[Tuma e Kamenicës|Muzeu i Tumës së Kamenicës]], etj. == Ilirologjia në Kosovë == [[Skeda:Studime ilire 2.jpg|thumb|Në vitin 1978 botohet vepra madhore me titull [[Studime ilire]], në dy vëllime, nga [[Rilindja (OPGBG)|Shtëpia Botuese Grafike "Rilndja"]] në [[Prishtinë]]]] {{Shiko gjithashtu|Arkeologjia e Kosovës}} Në [[Kosova|Kosovë]] studimet ilire janë zhvilluar së bashku me zhvillimin e studimeve historike, studimet e burimeve të autorëve të lashtë, studimet klasike filologjike, hulumtimin e të dhënave teologjike, studimet topografike, sondazheve arkeologjike në terren, analizën e toponimeve, si deshifrimin e të dhënave epigrafike dhe historiografike. Të dhënat e para në lidhje me monumentet antike në Kosovë, u dokumentuan nga fundi i shekullit XIX deri në fillimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], një periudhë kohore, kur [[Kosova]] u vizitua nga studiues, udhëpërshkrues dhe arkeologë, si: [[Arthur Evans]], [[Ami Boué]], [[Johann Georg von Hahn]], [[Felix Philipp Kanitz]], [[Wilhelm Tomaschek]], [[Konstantin Jireçek]], [[Karl Patsch]], [[Alfred von Domaszewski|Alfred von Domaschevski]], [[Buday Árpád|Buday Arpad]], [[Domenico Mustilli]],<ref>[[Domenico Mustilli|Mustilli, Domenico]]. 1942. Archeologia del Kossovo. 1941-XX. In Estratto del volume “Le terre Albanesi redente”, I – Cossovo, 93–111. Roma: Reale Accademia d’ Italia. Centro Studi per l’Albania.</ref> Vulic, etj.<ref>https://www.academia.edu/5230107/HARTA_ARKEOLOGJIKE_E_KOSOVES_I</ref> Në vitet ’50 të shekullit XX fillon një epokë e re për studimet antike dhe bashkë me këto edhe për studimet ilire të Kosovës, me hulumtime [[Parahistoria|parahistorike]] si dhe të [[Historia e lashtë|antikitetit]]. Zhvillimi i duhur i metodave kërkimore shkencore historike dhe arkeologjike fillon me themelimin e [[Muzeu i Kosovës|Muzeut të Kosovës]] në vitin 1949, pastaj [[Muzeu Arkeologjik i Prizrenit|Muzeut Arkeologjik të Prizrenit]] (1975) dhe më vonë edhe Parkut Arkeologjik (Lapidariumit) pranë Muzeut të Kosovës, duke bërë që studimet profesionale të bëhen me ndihmën e institucioneve të tjera përkatëse vendore dhe rajonale. Në vitin 2003, [[Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit e Kosovës]] themelon [[Instituti Arkeologjik i Kosovës|Institutin Arkeologjik të Kosovës]], dhe që nga atëherë, vazhdimisht, përveç fushatave informuese në terren, shumë lokacione arkeologjike u gërmuan si dhe u regjistruan. Qysh atëherë studimet gjeofizike, gjeomagnetike, arkeometalurgjike dhe arkeobotanike u kryen në disa lokacione arkeologjike në bashkëpunim të ngushtë me partnerë nga [[Gjermania]], siç është [[Instituti Arkeologjik Gjerman|Instituti Arkeologjik Gjerman]], dhe institucione të tjera përkatëse ndërkombëtare me të njëjtën qasje ndërdisiplinore. [[Komuna e Ferizajit]] posaçërisht ka qenë e pasur me [[Arkeologjia e Ferizajt|gjetje arkeologjike]].<ref>https://www.academia.edu/5230204/HARTA_ARKEOLOGJIKE_E_KOSOVES_II</ref> Në zhvillimin e studimeve ilire në Kosovë kanë dhënë kontributin e tyre studiues dhe hulumtues si [[Zef Mirdita]], [[Edi Shukriu]], [[Naser Ferri]], etj. == Ilirologjia në Mal të Zi == Ilirologjia në Mal të Zi është një fushë studimi e rëndësishme që studion historinë, kulturën dhe trashëgiminë e popullit ilir, i cili dikur jetonte në territoret e këtij vendi. Në zonat si [[Malësia|Malësia e Madhe]], [[Dukla]], [[Hercegovina e vjetër]] dhe pjesë të tjera të Malit të Zi, janë zbuluar shumë gjurmë të jetës ilire dëshmuar prej vendbanimeve të lashta dhe nekropoleve. Ilirologët malazezë kanë luajtur një rol thelbësor në këtë fushë, duke kryer studime arkeologjike, historike dhe gjuhësore që kanë nxjerrë në pah aspekte të ndryshme të jetës dhe kulturës ilire.<ref>{{Cite web|date=2018-01-21|title=ILIRSKO PORIJEKLO - Crnogorski Portal|url=https://crnogorskiportal.me/sadrzaj/11361|access-date=2024-11-04|website=crnogorski.portal.184|language=en}}</ref> Një nga kontributet më të rëndësishme të këtyre studiuesve është zbulimi i qytetit antik të [[Dioklea|Dokleas]], afër [[Podgoricë]]s, që ishte një qendër e rëndësishme e fisit ilir të [[Dokleatët|dokleatëve]]. Arkeologët kanë gjetur dhe studiuar një sërë artefaktesh, duke përfshirë armë, mjete dhe bizhuteri, që japin informacion të vlefshëm për teknologjinë, besimet dhe zakonet e ilirëve. Gjithashtu, studimi i gjuhës ilire përmes mbishkrimeve dhe emrave personalë ka kontribuar në ndriçimin e aspekteve të pazbuluara më parë të gjuhës dhe strukturës së saj.<ref>{{Cite web|title=MONTENEGRINA - Istorija - Crna Gora do doseljavanja slovena|url=https://www.montenegrina.net/pages/pages1/istorija/predslovenski/crna_gora_do_doseljavanja_slovena.htm|access-date=2024-10-24|website=www.montenegrina.net|language=en}}</ref> Hulumtimi i ilirologëve malazezë është zgjeruar edhe në kulturën shpirtërore dhe materiale të ilirëve, duke përfshirë numizmatikën, arkitekturën, skulpturën dhe traditat e tyre. Këto studime ofrojnë një pasqyrë më të plotë të identitetit dhe vlerave të popullit ilir, duke e ndihmuar kuptimin e rëndësisë së kësaj trashëgimie të lashtë në [[Historia e Malit të Zi|historinë e Malit të Zi]]. Me zbulimin dhe analizën e artefakteve dhe monumenteve ilire, ilirologjia vazhdon të kontribuojë në vlerësimin e trashëgimisë së këtij populli të lashtë, duke dëshmuar se ndikimi i ilirëve vazhdon të jetë i rëndësishëm për kulturën dhe historinë e Malit të Zi.<ref>{{Cite web|title=Iliri, Sloveni, Crnogorci|url=https://www.portalanalitika.me/clanak/iliri-sloveni-crnogorci|access-date=2024-10-24|website=Portal Analitika|language=en}}</ref> == Ilirologjia në Bosnje dhe Hercegovinë == {{Shiko gjithashtu|Kultura e Butmirit}} Në zhvillimin e ilirologjisë në Bosnje dhe Hercegovinë kanë dhënë kontribut: [[Alojz Benac]] (1914-1992) dhe [[Borivoj Çoviq]] (1927-1995). Përveç dy të përmendurve, ligjëratat në këtë drejtim u mbajtën nga shkencëtarë si Zdravko Mariq (1930-2006) dhe [[Enver Imamoviq]] (1940-). Prof.dr.sc. [[Enver Imamoviq]] ishte gjithashtu drejtues i studimeve pasuniversitare në fushën e studimeve ilire, në [[Universiteti i Sarajevës|Fakultetin Filozofik të Sarajevës]] nisur pas luftës së fundit në Bosnje - Hercegovinë (1992-1995) dhe gjenerata e fundit e studimeve pasuniversitare në këtë formë u regjistruan në vitin akademik 2007/2008. Shumë arkeologë dhe historianë të mëdhenj sllavë të jugut, por edhe shqiptarë dhe evropianë janë marrë me studimin e trashëgimisë materiale dhe shpirtërore të ilirëve, siç janë M. Garašanin, [[Fanula Papazoglu|F. Papazoglu]], D. Rendić-Miočević, P. Lisičar, M. Budimir, J. Wilkes, [[Aleksandër Stipçeviq]], M. Parović-Pešikan, [[Hans Krahe]], LJ. Popović, M. Zaninović, M. Suić, etj. Shkolla Arkeologjike e Sarajevës dha gjithashtu një kontribut të madh në hulumtimin e bashkësive ilire. Ka vepra të akademikëve [[Alojz Benac|A. Benac]], B. Čović, më pas Z. Marić, [[Branka Raunig|B. Raunig]], V. Pashkvalina, E. Pašalić, M. Kosorić, [[Enver Imamoviq|E. Imamoviq]], B. Marijana, [[Salmedin Mesihović|S. Mesihovic]]. Shumë materiale ilire nga zonat sllave të jugut janë sot në muze si Muzeu Kombëtar i BiH, Muzeu i Republikës Serbe në [[Banja Lluka]], Muzeu i Atdheut në Travnik, Muzeu i Hercegovinës në Trebinje, Muzeu i Zenicës dhe një varg muzeumesh në vendet fqinje si Muzeu Arkeologjik në Zagreb, [[Muzeu Arkeologjik i Zarës]], Muzeu Arkeologjik në Split, Muzeu Kombëtar në [[Beograd]], [[Muzeu Kombëtar i Malit të Zi]] në [[Cetina|Cetinje]], etj.<ref>{{cite book|last=Mesihovic|first=Salmedin|title=Bitka za Ilirik (Battle for Illyricum): Batonian revolt|date=2018|url=https://archive.org/details/BitkaZaIlirikMesihovicSalmedin/page/n1|accessdate=30 janar 2019|language=bs}}</ref> == Ilirologjia në vende tjera == [[Skeda:Les Illyriens.jpg|thumb|[[Les Illyriens|Les Illyriens: Aperçu historique]] (Ilirët: Vështrim historik) është një përmbledhje studimesh ([[Selim Islami]], [[Frano Prendi]], [[Skënder Anamali]] dhe [[Muzafer Korkuti]]) botuar në gjuhën frënge, në vitin 1985, nga [[Akademia e Shkencave e Shqipërisë]], nën redaktimin e [[Selim Islami]]t.<ref>{{cite book|year=1985|language=fr|title=Les Illyriens : Aperçu historique|lccn=93178152|ol=1500464M|editor=Selim Islami|editor-link=Selim Islami}}</ref>]] === Austri === Paraqitjes dhe zhvillimit të interesimeve për studimet ilire në Austri i ka kontribuar formimi i njësisë administrative në kohën e [[Perandoria Austriake|Perandorisë Austriake]] të njohur si [[Mbretëria ilire (1816 - 1849)]]. Kontributin e tyre në këtë drejtim e kanë dhënë edhe hulumtues dhe studiues si, [[Georg Veith]],<ref>Georg Veith (1914) ''Die Feldzüge des C. Iulius Caesar Octavianus in Illyrien in den Jahren 35-33 v. Chr.'' Hölder, Wien.</ref> [[Theodor Anton Ippen]], [[Camillo Praschniker]], [[Arnold Schober]], [[Carl Patsch]], [[Alfred von Domaszewski]], [[Franz Glaser]], etj. === Bullgari === Paraqitjes dhe zhvillimit të studimeve ilire në Bullgari i kanë paraprirë studiuesit dhe hulumtuesit si [[Bogdan Filov]],<ref>Filov, Bogdan. Die archaische Necropole von Trebenischte am Ohrida-See. Berlin und Leipzig, 1927</ref> [[Alexander Fol]], [[Velizar Velkov]],<ref>Фол, A. & Велков, В. Ролята на древните балкански народи (траки и илири) в историческото развитие на античния свят. – Археология 1, София, 1976, 1-7</ref> [[Vladimir I. Georgiev]], [[Georgi I. Georgiev]], [[Ljuba Ognenova-Marinova]],<ref>{{cite web|first=Ljuba|last=Ognenova-Marinova|author-link=Ljuba Ognenova-Marinova|title="Илирийският" надпис от Северна Албания|url=http://knizhen-pazar.net/index.php?option=add_book&id=460737&title=%D0%98%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%8F%D1%82%20%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%BF%D0%B8%D1%81%20%D0%BE%D1%82%20%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%20%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F|website=Knizhen-pazar|access-date=21 tetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021185948/http://knizhen-pazar.net/index.php?option=add_book&id=460737&title=%D0%98%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%8F%D1%82%20%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%BF%D0%B8%D1%81%20%D0%BE%D1%82%20%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%20%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F|archive-date=21 tetor 2016|location=Sophia, Bulgaria|language=bg|date=2016|trans-title="Illyrian" inscriptions from northern Albania|url-status=dead}}</ref> etj. === Francë === Në paraqitjen dhe zhvillimin e studimeve ilire në Francë ka ndikuar formimi i të ashtuquajturave [[Krahinat Ilire|Provincave ose Krahinave Ilire]] në kohën e [[Napoleon Bonaparta|Napoleon Bonapartës]]. Kontributin e tyre në këtë drejtim e kanë dhënë gjithashtu edhe hulumtues e studiues si, [[Henri Cons]],<ref>Henri Cons (1882) ''La Province romaine de Dalmatie'', doctorat en Sorbonne: Paris : E. Thorin, 415 p.</ref><ref>{{cite web|lang=fr|author=Henri Cons|title=Notice BNF|url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb302647136}}</ref> [[Pierre Bauron]], [[Léon Heuzey|Leon Heuzey]], [[Leon Rey]], [[Alain Ducellier]], [[Pierre Cabanes]], [[Olivier Picard]], etj. === Greqi === Në fushën e studimeve ilire në Greqi janë dalluar, Julia Vokotopoulou, Joana Andreou, [[Aris Poulianos]], [[Evangelos Chrysos]], etj. === Gjermani === Në Gjermani studimet ilire nisin me kontributin e [[Johann Georg von Hahn]] dhe veprën e tij me titull ''[http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=bosnia;idno=AHY9953.0001.001 Albanesische Studien] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200826221917/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=bosnia&idno=AHY9953.0001.001 |date=26 gusht 2020 }}'' botuar në vitin 1854 për të vazhduar me kontributin e [[Theodor Mommsen]],<ref>{{cite news|last=Stipčević|first=Aleksandar|date=2000|title=Ilirologjia sot: Problemet dhe perspektivat|trans-title=Illyrology Today:Problems and Perspectives|url=https://www.bib.irb.hr/201666|language=sq|work=Dardania Sacra (2)|location=Zagreb, Prishtinë|access-date=15 shtator 2021|pages=43–56}}</ref> pastaj, Curt Schüt me veprën, ''Untersuchungen zur Geschichte der Alten Illyrier (Kërkime në Historinë e Ilirëve të Lashtë)'' botuar në vitin 1910. Një kontribut të konsiderueshëm e kanë dhënë edhe studiues të tillë si [[Hans Krahe]],<ref>[[Hans Krahe]]:''Die alten balkanillyrischen geographischen Namen''. Carl Winter, Heidelberg 1925.</ref><ref>Hans Krahe:''Lexikon altillyrischer Personennamen''. Carl Winter, Heidelberg 1929.</ref><ref>[[Hans Krahe]]:''Die Sprache der Illyrier''. 2 Bde. 1: ''Die Quellen.'' Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 1955. 120 S., ISBN 3-447-00534-3 <br />2: ''Die messapischen Inschriften und ihre Chronologie von Carlo de Simone.''<br />''Die Messapischen Personennamen von Jürgen Untermann.'' 1964, ISBN 3-447-00535-1.</ref> [[Georg Stadtmüller]], etj. === Hungari === Në fushën e studimeve ilire në Hungari janë dalluar studiuesit: [[Lajos Thallóczy]], [[Franc Nopça]], [[Buday Arpad]],<ref>[[Buday Arpad]], Regerzet Kutatas Albaniaban, Dolgozatog az erdeleye nemzeti Muzeum erem e regesegtararol Kolozvar, 1918</ref> [[Janos Szilagyi]], [[János Nemeskéri]],<ref>[[Janos Nemeskeri|Nemeskéri Jànos]]. Les traits anthropologiques et démographiques des Illyriens / Tiparet antropologjike dhe demografike të Ilirëve. In: Iliria, vol. 16 n°1, 1986. Kuvendi II i Studimeve Ilire. IIe colloque des Etudes Illyriennes (Tiranë, 20-23. XI. 1985) pp. 299-310. DOI : https://doi.org/10.3406/iliri.1986.1406 www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_1986_num_16_1_1406</ref> [[János Harmatta]],<ref>{{cite journal|last=Harmatta|first=János|title=Zum Illyrischen|journal=Acta Antiqua Academiae Scientiarum Hungaricae|volume=15|year=1967|pages=231–234|language=de}}</ref> [[Géza Alföldy]], etj. === Itali === Zhvillimit të studimeve ilire në Itali i kanë kontribuar studiues të tillë si, [[Carlo Marchesetti]], [[Luigi Maria Ugolini|Luigi M. Ugolini]], [[Pirro Marconi]], [[Domenico Mustilli]], [[Vittore Pisani]], [[Francesco Ribezzo]],<ref>Francesco Ribezzo, Premesse storico-lingvistiche sull’autonomia illirica degli Albanesi, Rivista d’Albania, 1/I940, fase. 2. fq. 114- 141</ref><ref>[[Francesco Ribezzo]]. Problemi glottologici illiro - albanesi. Rivista d’Albania. 2/1941. fase 4. fq. 334 – 346</ref> [[Giuliano Bonfante]], [[Pellegrino C. Sestieri]], [[Attilio Stazio]],<ref>[[Attilio Stazio|Stazio, Attilio]]. (1976) [https://www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_1976_num_4_1_1192 Marrëdhëniet ndërmjet dy brigjeve adriatike nëpërmjet dokumentimit numismatik - I rapporti tra le due sponde adriatiche attraverso la documentazione numismatica]. In: Iliria, vol. 4, 1976. Premier colloque des Etudes Illyriennes (Tirana 15-20 septembre 1972) – 1. pp. 317-318. DOI : https://doi.org/10.3406/iliri.1976.1192, www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_1976_num_4_1_1192.</ref> [[Carlo De Simone]], etj. === Kroaci === Në Kroaci interesat për studimin e ilirëve kanë një histori të gjatë fillet e të cilës vërehen me përpjekjet e para hulumtuese të [[Marko Marulić]]it (1450 - 1524) dhe [[Vicko Prodić]]it (1628 - 1663). Zhvillimit të mëtutjeshëm të studimeve ilire në Kroaci i dha një kontribut të konsiderueshëm edhe e ashtuquajtura [[Lëvizja ilire]] dhe ideologu i saj kryesor [[Ljudevit Gaj]]i (1809 - 1872). Në vitin 1878 në Zagreb themelohet Shoqata Arkeologjike Kroate (Hrvatsko arheološko društvo) rreth të cilës u mblodhën një varg studiuesish mes të cilëve me kontributin e tyre në këtë drejtim janë dalluar edhe [[Šime Ljubić]] (1822 - 1896), [[Frane Bulić]] (1846 - 1934), [[Josip Brunšmid]] (1858 - 1929), [[Anton Mayer]] (1883 - 1957) [[Marin Zaninovic]] (1930 - 2022) dhe sidomos historiani kroat me prejardhje arbëreshe [[Aleksandër Stipçeviq]] (1930 - 2015) === Poloni === Në fushën e studimeve ilire në Poloni janë dalluar [[Wacław Cimochowski‎]], [[Włodzimierz Pająkowski]], [[Piotr Dyczek]], etj. === Rumani === Paraqitjes dhe zhivillimit të studimeve ilire në Rumani i kanë kontribuar studiues të tillë si [[Radu Vulpe]], [[Vladimir Dumitrescu]], [[Ioan I. Russu]],<ref>[[Ioan I. Russu]] (1969) Illirii : istoria, limba și onomastica, romanizarea. Bucuresti {{OCLC| 583192863}}</ref> [[Mircea Petrescu-Dâmbovița]], [[Emil Condurachi]], etj. === Slloveni === Zhvillimit të interesimeve për studimin e ilirëve në Slloveni i ka kontribuar themelimi i të ashtuquajturave [[Krahinat Ilire|Krahinave (Provincave) Ilire]] në vitet 1809 - 1814 në kohën e [[Napoleon Bonaparte]]s e po ashtu edhe themelimi i njësisë administrative austriake të njohur si [[Mbretëria ilire (1816 - 1849)]]. Në fushën e studimeve ilire në Slloveni është dalluar sidomos [[Marjeta Šašel Kos]] me një varg veprash në këtë drejtim. === Zvicër === Në Zvicër është dalluar historani nga Gjeneva, [[Willy Borgeaud]] (1913 - 1989), me veprën ''"Les Illyriens en Grèce et en Italie."'' Genf 1943 (doctarat ès lettres). == Trashëgimia artistike == [[William Shakespeare]] zgjodhi një Iliri të trilluar si një ambient për shfaqjen e tij ''[[Nata e dymbëdhjetë|Nata e Dymbëdhjetë]]''. (Në filmin e modernizuar me titull ''[[She's the Man| She's the Man (Ajo është burrë)]]'', inspiruar nga vepra e Shekspirit, ky funksion kryhet nga "Shkolla e Mesme Illyria" në Kaliforni). Shekspiri përmend rajonin e Ilirisë gjithashtu në Pjesën 2 të shfaqjes ''Henry VI''.<ref>{{Cito web|title=Henry VI, part 2: Entire Play|url=http://shakespeare.mit.edu/2henryvi/full.html|website=shakespeare.mit.edu|language=en|access-date=23 shtator 2021|archive-date=30 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630041122/http://shakespeare.mit.edu/2henryvi/full.html|url-status=dead}}</ref> Një histori e gjerë e Ilirisë nga [[Charles du Fresne, sieur du Cange]], u botua nga Joseph Keglevich në vitin 1746.<ref>{{Cite book|last=du Fresne|first=Charles|title=Illyricvm Vetvs & Novum: Sive Historia Regnorvm Dalmatiae, Croatiae, Slavoniae, Bosniae, Serviae, atqve Bvlgariae|location=Posonii|publisher=Typis Haeredvm Royerianorvm|year=1746|url=https://books.google.com/books?id=_c4GAAAAQAAJ|language=fr}} </ref> Në vitin 1935 botohet romani me titull [[Pranvera ilire|Illyrian spring (Pranvera ilire)]] e shkrimtares angleze [[Ann Bridge]]. Toka e Ilirisë është vendi ku ndodh ngjarja edhe në veprën me titull ''[[Duart e ndyra|Les Mains Sales (Duart e ndyra - 1948)]]'' të autorit [[Jean-Paul Sartre]] e po ashtu edhe në veprën me titull, ''[[Illyrian Adventure|Illyrian Adventure - Aventura ilire]]'' (1986) e shkrimtarit [[Lloyd Alexander]]. Edhe ngjarja e romanit të vitit 1970, me titull ''[[The Blood Oranges (roman)|The Blood Oranges]]'' i shkruar nga [[John Hawkes]] është vendosur në një [[Iliria|Iliri]] të trilluar.<ref>{{Cite journal|last=Hawkes|first=John|last2=Scholes|first2=Robert|year=1972|title=A Conversation on "The Blood Oranges" between John Hawkes and Robert Scholes|url=https://archive.org/details/sim_novel_spring-1972_5_3/page/203|journal=NOVEL: A Forum on Fiction|volume=5|issue=3|pages=203-204, 197-207|doi=10.2307/1345277|jstor=1345277|language=en}}</ref> [[Illyria (engjëll)|Illyria]] është një karakter filmik, një engjëll në serialin televiziv prej 110 epizodash, me titull "Angel", shfaqur mes viteve 1999 - 2004.<ref>Macnaughtan, Don (2011). ''[https://books.google.com/books?id=L3JoCgAAQBAJ&pg=PT463&dq=Illyria+whedon&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjRncbPi7fTAhVD74MKHbgfBuIQ6AEIPDAE#v=onepage&q=Illyria%20whedon&f=false The Buffyverse Catalog: A Complete Guide to Buffy the Vampire Slayer and Angel in Print, Film, Television, Comics, Games and Other Media, 1992–2010]'', 326p. McFarland. {{ISBN|978-0786446032}}.</ref> Në vitin 2002 shkrimtari Briony Lavery shkroi dramën me titull "[[Illyria (dramë)|Illyria]]" e cila u botua bashkë me një koleksion dramash në vitin 2007.<ref>Lavery, Bryony (2007) "Plays 1: Bryony Lavery" Faber and Faber {{ISBN|978-0-571-23465-3}}</ref> Në vitin 2006 shkrimtarja [[Elizabeth Hand]] boton romanin me titull "Illyria" për të cilin në vitin 2008 fitoi Çmimin World Fantasy.<ref>{{Cite web|last=World Fantasy Convention|year=2010|title=Award Winners and Nominees|url=http://www.worldfantasy.org/awards/awardslist.html/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201074405/http://worldfantasy.org/awards/awardslist.html|archive-date=1 dhjetor 2010|access-date=4 shkurt 2011|lang=en}}</ref> Në vitin 2017 shkrimtari [[Richard Nelson]] botoi dramën me titull "Illyria".<ref>Clement, Olivia. [http://www.playbill.com/article/richard-nelsons-illyria-opens-off-broadway# "Richard Nelson’s 'Illyria' Opens Off-Broadway"] Playbill, October 30, 2017</ref> Figura e [[Teuta e Ilirisë|Mbretëreshës Teutës]] gjithashtu është trajtuar në fushën e artit letrar si nga autorët e huaj ashtu edhe nga autorët shqiptare. Kështu p.sh.: në vitin 1844 shkrimtari kroato-grek [[Dimitrija Demeter]] shkroi veprën me titull "Teuta" që paraqet një dramë për një mbretëreshë ilire dhe për mosmarrëveshjet tragjike në vendin e saj që ka rezultuar me rrënimin e shtetit dhe lirisë së popullit antik ilir.<ref>https://books.google.com/books?id=AX9cAAAAcAAJ</ref> Në vitin 1973, [[Nada Ćurčija Prodanović]] publikon veprën me titull "Teuta, Mbretëreshë e Ilirisë" (Teuta, Queen of Illyria). Më pas, janë shkruar dhe botuar edhe disa vepra: Romani me titull "Ilirja" ({{lang-fr|L'Illyrienne}}, [[kroatisht]]: (''Ilirka'') shkruar nga shkrimtarja kroato-franceze [[Flora Dosen]] botuar në vitin 1986 në Paris, dhe 1988<ref>https://books.google.com/books?id=W9lXDwAAQBAJ</ref> në Prishtinë e Zagreb.<ref>https://books.google.com/books?id=7se4tgAACAAJ</ref> Romani me titull "Teuta" shkruar nga Mirash Martinoviq, botuar në vitin 2004. Nga autorët shqiptarë, [[Rexhep Qosja]] i ka kushtuar monodramën “Vdekja e një mbretëreshe” (1978) ndërsa [[Ekrem Kryeziu]], i jep shumë vend në dramën ”Komploti ilir”. Romani "Mallkimi i priftëreshave të Ilirisë," shkruar nga Mira Meksi, botuar në vitin 2014. Drama me titull "Mbretëreshë Teuta e Ilirisë" shkruar nga Përparim Kapllani.<ref>https://books.google.com/books/about/Mbret%C3%ABresh%C3%AB_Teuta_e_Ilirise.html?id=EgLCoQEACAAJ</ref> Romani "Klithma e Mbretëreshës Teutë," shkruar nga Ajmone Sumaj Salihu, botuar në vitin 2015. Romani "Teuta e Ilirisë," shkruar nga Resmi Osmani, botuar në vitin 2014.<ref>http://www.zemrashqiptare.net/images/article/2019_07/51035/u6_Resmi-Osmani.jpg</ref> Libri për fëmijë me titull "Mbretëresha Teuta dhe princi i vogël" shkruar nga Përparim Kapllani dhe botuar në vitin 2017.<ref>https://www.amazon.com/Queen-Little-Prince-Perparim-Kapllani-ebook/dp/B075M3L9ZD</ref> Në vitin 2019 Hana Noka publikon romanin me titull "Besa Po" që i kushtohet Mbretëreshës Teuta.<ref>https://books.google.com/books/about/Besa_Po.html?id=ZDZVvwEACAAJ&source=kp_author_description</ref> == Shih edhe == {{div col}} * [[Iliriku]] * [[Feja ilire]] * [[Fiset Ilire|Fiset ilire]] * [[Gjuha ilire]] * [[Panilirizmi]] * [[Detaria ilire]] * [[Ilirët e vërtetë]] * [[Heraldika ilire]] * [[Monedhat ilire]] * [[Antroponimia ilire]] * [[Lista e fiseve ilire]] * [[Mbretëria e Ilirisë]] * [[Mbretëria e Dardanisë|Mbretëria Dardane]] * [[Prefektura e Ilirikut]] * [[Dardanët]] - [[Dardania]] * [[Lista e librave mbi ilirët]] * [[Lista e personaliteteve ilire]] * [[Arsimi dhe edukata tek ilirët]] * [[Lista e qyteteve antike në Iliri]] * [[Teoria e autoktonisë së ilirëve]] {{div col end}} == Literatura == {{div col}} * [[Zhaneta Andrea|Andrea, Zh.]] (1985) [[Kultura ilire e tumave në pellgun e Korçës]], Tiranë. * {{cite book|author=Ardian, Axhanela|url=https://www.academia.edu/2490281|title=Illyrian Bosnia and Herzegovina - An overview of a cultural legacy|date=2004|publisher=Center for Balkan Studies, Online Balkan Center|language=en}} * [[Pierre Cabanes|Cabanes, P.]] (1976) L'Epire de la mort de Pyrros â la conquěte romaine, Paris. * {{cite book|last=Cabanes|first=Pierre|author-link=Pierre Cabanes|title=Les illyriens de Bardylis à Genthios (IVe-IIe siècles avant J.-C.)|url=https://moly.hu/konyvek/pierre-cabanes-les-illyriens-de-bardylis-a-genthios|publisher=Amazon Paperback|year=1988|language=fr}} * 40 Years of Socialist Albania, Tiranë 1982 (''40 vite të Shqipërisë socialiste'' ). * [[Aleks Buda|Buda, A.]] red. (1958) Historia e Shqipërisë. Tiranë. (Shqip) * [[Aleks Buda|Buda, A.]] red. (1974) [[Kuvendi I i studimeve ilire|Kuvendi i Parë i Studimeve Ilire]]. (Tiranë, 15-20 shtator 1972). Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Historisë. * [[Neritan Ceka|Ceka, Neritan]] (2013) The Illyrians to the Albanians. Tirana: Migjeni. ISBN 9789928407467 * Culture Populaire Albanaise, Botues: Instituti për Kulturën e Popullit i Akademisë së Shkencave, Tiranë. * Die Albaner und ihre Gebiete, Tiranë 1986 (Shqipëtarët dhe trojet e tyre). * [[Faik Drini|Drini, F.]] (1985) Bibliografi e Arkeologjisë dhe e Historisë së Lashtë të Shqipërisë 1972-1983, Tiranë 1985 * Etnographie Albanaise, Botues : Instituti për Kulturën e Popullit pranë Akademisë së Shkencave, Tiranë. * [[Arthur Evans|Evans, Arthur]] (1885) Ancient Illyria, An Archeological Exploration (Iliria e lashtë. Një hulumtim arkeologjik). London (Anglisht) * [[Johann Georg von Hahn|Georg von Hahn, Johann]] (1854) ''[http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=bosnia;idno=AHY9953.0001.001 Albanesische Studien] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200826221917/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=bosnia&idno=AHY9953.0001.001 |date=26 gusht 2020 }}''. 3 vols. Jena: F. Mauko, 1854; Vienna: Hof- und Staatsdruckerei, 1853 (reprint Dion.Karavias, Athen 1981) * [[N.G.L. Hammond|Hammond, N. G. L.]] (1967) Epirus. The Geography, the Ancient Remains, the History and the Topography of Epirus and Adjacent Areas, Oxford. * [[Armin Hetzer|Hetzer, A.]] - V.S. Roman, Albanien. Ein Bibliographischer Forschungsbericht, 1983. * {{Cite web|url=http://illyriancommunities.illyria.net/|last=Imamovic|first=Enver|author-link=Enver Imamoviq|title=On elements of political organization of illyrian communities|work='Prilozi', 30, Sarajevo, 2001., pages. 25-41|accessdate=9 shkurt 2016|language=en}} * [[Selim Islami|Islami, S.]] red. (1985) Les Illyriens (Ilirët). Tiranë (Frengjisht & Shqip) * {{cite book|author=Islami, Selim (red)|title=Ilirët dhe Iliria te autorët antikë|url=https://books.google.com/books?id=Ldx-jgEACAAJ|year=1979|publisher=Rilindja|place=Prishtinë|author-link=Selim Islami|lang=sq}} * [[Selim Islami|Islami, S.]] [[Ilirët dhe Iliria te autorët antikë]], 1965, 1979, 2002, [[Tiranë]], [[Prishtinë]] * [[Gjerak Karaiskaj|Karaiskaj, Gj.]] (1981) Pesë mijë vjet fortifikime në Shqipëri, Tiranë. * [[Guntram Koch|Koch, G.]] u.a., Albanien. Kulturdenkmale eines unbekannten Landes aus 2200 jahren, Marburg 1985. * [[Aristotel Koka|Koka, A.]] (1985) The Illyrian Prehistorical Culture in Albania, Tiranë. * [[Muzafer Korkuti|Korkuti, M.]], in P.R. Franke, Albanien im Altertum, s.u 2.1 * [[Alexander Kulpok|Kulpok, A.]] (1981) Europas letzte Geheimnis - Albanien, Frankfurt (''E mëshefta e fundit e Evropës''). * [[Revista Iliria|Iliria]] Revistë Arkeologjike, Botues : Instituti i Arkeologjisë i Akademisë së Shkencave, Tiranë. * [[Petit Palais]] (1974/75) L'Art Albanais â travers les siěcles, Paris, Musée du Petit Palais. * L'Arte Albanese nei secoli, (1985) Roma, [[Museo nazionale preistorico etnografico Luigi Pigorini]] * Lexikon des Mitelalters I, Munchen 1980. * [[Paul Lendvai|Lendvai, P.]] (1985) Das einsame Albanien, Zurich (''Shqipëria e vetmuar'') . * [[Cay Lienau|Lienau, C.]] - [[Günter Prinzing|Prenzing, G.]] (1986) Beitrage zu Geographie und Geschichte Albaniens, Munster (''Të dhëna mbi gjeografin dhe historin e Shqipërisë'') * [[Zef Mirdita|Mirdita Z.]] (1975) ''Ilirët dhe etnogjeneza e popullit shqiptar'', Prishtinë * Monumentet, Botues : Instituri për Mirëmbajtjen e Përmendoreve, Tiranë. * [[Fanula Papazoglu|Papazoglu, Fanula]] (1969, 1981) The Central Balkan Tribes in Pre-Roman Times (Srednjobalkanska plemena u predrimsko doba), Sarajevë * [[Luan Përzhita|Përzhita, Luan]] (2009) [[Mbretëria Dardane, histori e shkurtër e shtetit 2400 vjeçar|Mbretëria Dardane (Histori e shkurtër e shtetit 2400 vjeçar)]]. BotArt, Tiranë * [[Karl Paç|Patsch, Carl]] (1904) Das Sandschak Berat in Albanien, Wien, Nachdruck Nendel 1976. * [[Stefanaq Pollo|Pollo, Stefanaq]] & [[Arben Puto|Puto, Arben]] (1981) The history of Albania from its origins to the present day. Ass. by Kristo Frasheri, [[Skënder Anamali]]; transl. by Carol Wiseman, Ginni Hole. London: Routledge & Kegan. ISBN 071000365X * [[Camillo Praschniker|Praschniker C.]] - A.Schober, Archeologische Forschungen in Albanien und Montenegro, Wien 1919, Nachdruck Nendel 1976. * [[Camillo Praschniker|Praschniker, C.]] Muzakhia und Malakastra, in: Jahreshefte des Osterreichischen Archologischen Instituts 21/22, 1922-24 Beiblatt 1-224. * [[Frano Prendi|Prendi, F.]] (1982) The Prehistory of Albania, in : Cambridge Ancient History I, Cambridge, 187 fq. * [[Leon Rey|Rey, Leon]] (1930) Guide d'Albania, Paris. * Schütt, Curt (1910) Untersuchungen zur Geschichte der Alten Illyrier (Kërkime në Historinë e Ilirëve të Lashtë). Universität zu Breslau, Theiner & Meinicke {{OCLC|52407380}} (Gjermanisht) * [[Norbert Stanek|Stanek, N]] (1987) Albanien. Land der Skipetaren, Munchen (Shqipëria. Vendi i Shkipetarëve). * {{cite book|author=Šašel Kos, Marjeta|author-link=Marjeta Šašel Kos|title=Appian and Illyricum|url=https://books.google.com/books?id=opBpAAAAMAAJ|year=2005|publisher=National Museum of Slovenia (Narodni Muzej Slovenije)|isbn=978-961-6169-36-3|language=en}} * [[Georg Stadtmüller|Stadtmuller, G.]] (1966) Forschung zur albanischen Frhgeschichte, Wiesbaden. * [[Edi Shukriu|Shukriu, Edi]] (1996) [[Dardania paraurbane: studime arkeologjike të Kosovës|Dardania paraurbane (Studime arkeologjike të Kosovës]]), Dukagjini, Pejë * [[Aleksandër Stipçeviq|Stipčević, Aleksander]] (1966) Gli Iliri (Ilirët). Milano (Italisht & [[Serbokroatisht]]) * [[Studia Albanica]], Botues: Akademia e Shkencave, Tiranë. * Studime Historike, Botues: Instituti i Historisë pranë Akademisë së Shkencave, Tiranë. * The Princeton Encyclopedia of Classical Sites, Princeton 1976. * Theologische Realenzyklopadie II, Berlin 1978. * W. Peinsipp, Das Volk der Shkypetaren, Wien 1985 (''Populli i Shkypetarëve''). * [[John J. Wilkes|Wilkes, John]] (1969) Dalmatia (History of the Provinces of the Roman Empire), Londër. * [[John J. Wilkes|Wilkes, John]] (1992) The Illyrians (Ilirët) Oxford (Anglisht & Shqip) * [[Tajar Zavalani|Zavalani, Tajar]] (2015) History of Albania. Ed. by Robert Elsie, [[Bejtullah Destani]]. London: Centre for Albanian Studies, ISBN 9781507595671 {{div col end}} == Lidhje të jashme == {{CommonsCat|Illyrology}} {{Wiktionary|ilirologji}} * [http://asa.edu.al/site/ia/?page_id=3984 Revista "Iliria"] asa.edu.al * [https://www.persee.fr/collection/iliri Koleksioni i Revistës Iliria] (Shqip - Frengjisht) * {{Cite web|title=Me Sir Arthur Evans zuri fill ilirologjia|url=https://www.forumishqiptar.com/threads/73197-Me-Sir-Arthur-Evans-zuri-fill-ilirologjia|access-date=2025-12-20|website=www.forumishqiptar.com|language=sq}} == Referime == {{reflist|2}} {{Iliria}} [[Kategoria:Ilirologji| ]] [[Kategoria:Etnografi]] [[Kategoria:Ilirë]] [[Kategoria:Historiografi]] [[Kategoria:Arkeologji]] 6p5mmeeb1vp64cpy6rv3s6egw3yxq56 1 292816 2996111 2917048 2026-06-12T04:16:20Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Harry Potter]] 2996111 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 3 lidhjet e jashtme në [[Harry Potter]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1991521 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://archive.is/20120905/http://www.orlandosentinel.com/travel/attractions/wizarding-world-of-harry-potter/os-universal-harry-potter-staying-pow20100617,0,1970029.story te http://www.orlandosentinel.com/travel/attractions/wizarding-world-of-harry-potter/os-universal-harry-potter-staying-pow20100617,0,1970029.story *U shtua arkivi https://archive.is/20120905/http://www.orlandosentinel.com/travel/attractions/wizarding-world-of-harry-potter/os-universal-harry-potter-staying-pow20100617,0,1970029.story te http://www.orlandosentinel.com/travel/attractions/wizarding-world-of-harry-potter/os-universal-harry-potter-staying-pow20100617,0,1970029.story *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131029124833/http://www.potterpuppetpals.com/ te http://www.potterpuppetpals.com/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 21:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 16 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2049512 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150509001737/http://quick-quote-quill.org/articles/2003/0302-newsround-mzimba.htmaccess për lidhjen http://www.quick-quote-quill.org/articles/2003/0302-newsround-mzimba.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20120905/http://www.orlandosentinel.com/travel/attractions/wizarding-world-of-harry-potter/os-universal-harry-potter-staying-pow20100617,0,1970029.story për lidhjen http://www.orlandosentinel.com/travel/attractions/wizarding-world-of-harry-potter/os-universal-harry-potter-staying-pow20100617,0,1970029.story. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20040110094409/http://www.quick-quote-quill.org/articles/1999/0299-guardian-carey.htm për lidhjen http://www.quick-quote-quill.org/articles/1999/0299-guardian-carey.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090821084927/http://www.nypost.com/seven/07022007/news/nationalnews/wild_about_harry_nationalnews_.htm për lidhjen http://www.nypost.com/seven/07022007/news/nationalnews/wild_about_harry_nationalnews_.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20051227152737/http://www.apple.com/enews/2005/09/08enews1.html për lidhjen https://www.apple.com/enews/2005/09/08enews1.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071222003119/http://buzz.yahoo.com/buzzlog/67161/fantastic-fiction për lidhjen http://buzz.yahoo.com/buzzlog/67161/fantastic-fiction. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20120525193856/news.ninemsn.com.au/article.aspx?id=279730 për lidhjen http://news.ninemsn.com.au/article.aspx?id=279730. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071007095010/http://www.syracuse.com/articles/cny/index.ssf?%2Fbase%2Fliving-3%2F118492494174900.xml&coll=1 për lidhjen http://www.syracuse.com/articles/cny/index.ssf?%2Fbase%2Fliving-3%2F118492494174900.xml&coll=1. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131207031123/http://www.fisherandfrey.com/wp-content/uploads/2010/01/rt-read-alouds.pdf për lidhjen http://www.fisherandfrey.com/wp-content/uploads/2010/01/rt-read-alouds.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080616143458/http://archive.salon.com/books/feature/2003/07/08/byatt_rowling/index.html për lidhjen http://archive.salon.com/books/feature/2003/07/08/byatt_rowling/index.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110309051050/http://www.iasl-online.org/files/jan03-knapp.pdf për lidhjen http://www.iasl-online.org/files/jan03-knapp.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081216160155/http://www.writinginstructor.com/penrod.html për lidhjen http://www.writinginstructor.com/penrod.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080113042745/http://uk.movies.ign.com/articles/034/034098p1.html për lidhjen http://uk.movies.ign.com/articles/034/034098p1.html. *U zëvendësua lidhja e arkivit https://web.archive.org/web/20070505052125/http://www.scifi.com/scifiwire/index.php?category=0&id=41338 me https://web.archive.org/web/20090216170037/http://www.scifi.com/scifiwire/index.php?category=0&id=41338 te lidhja http://www.scifi.com/scifiwire/index.php?category=0&id=41338. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20120905/http://www.orlandosentinel.com/travel/attractions/wizarding-world-of-harry-potter/os-universal-harry-potter-staying-pow20100617,0,1970029.story për lidhjen http://www.orlandosentinel.com/travel/attractions/wizarding-world-of-harry-potter/os-universal-harry-potter-staying-pow20100617,0,1970029.story. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029124833/http://www.potterpuppetpals.com/ për lidhjen http://www.potterpuppetpals.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2019 17:20 (CEST) == Probleme me arkivimin e lidhjeve në artikull == Përshëndetje! Gjatë procesit të arkivimit, arkivi ktheu një përgjigje me mesazhe gabimesh për një ose më shumë faqe që unë paraqita për arkivim. Më poshtë, kam përfshirë lidhjet që u kthyen me një gabim dhe mesazhin e gabimit në vijim. * https://www.jstor.org/stable/27870516?Search=yes&resultItemClick=true&searchText=Harry&searchText=Potter&searchUri=%2Faction%2FdoBasicSearch%3FQuery%3DHarry%2BPotter&seq=2 me gabimin * https://www.jstor.org/stable/27870516?Search=yes&resultItemClick=true&searchText=Harry&searchText=Potter&searchUri=%2Faction%2FdoBasicSearch%3FQuery%3DHarry%2BPotter&seq=2 me gabimin Ky do të jetë njoftimi i vetëm mbi këto lidhje dhe nuk do të bëhen përpjekje të mëtejshme për të arkivuar lidhjet. Gjithë të mirat.—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 tetor 2019 02:23 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2169991 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120713031015/http://blog.schoollibraryjournal.com/afuse8production/2012/07/07/top-100-chapter-book-poll-results për lidhjen http://blog.schoollibraryjournal.com/afuse8production/2012/07/07/top-100-chapter-book-poll-results. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://gbp.shop.pottermore.com/collections/audio-books/products/fantastic-beasts-library-audio-book-english. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://gbp.shop.pottermore.com/collections/audio-books/products/quidditch-library-audio-book-english. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 09:03 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2180426 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180707023015/http://albaniandubs.weebly.com/live-action.html për lidhjen http://albaniandubs.weebly.com/live-action.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180315014843/https://www.harrypottershop.com/products/clue-reg-harry-potter-edition për lidhjen https://www.harrypottershop.com/products/clue-reg-harry-potter-edition. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180217222238/https://nerdist.com/your-first-look-at-legos-new-harry-potter-hogwarts-great-hall-set-is-here/ për lidhjen https://nerdist.com/your-first-look-at-legos-new-harry-potter-hogwarts-great-hall-set-is-here/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180303005405/https://nerdist.com/harry-potter-vynl-funko-supercute-plush-2018/ për lidhjen https://nerdist.com/harry-potter-vynl-funko-supercute-plush-2018/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180401125606/http://www.ttgames.com/games/lego-harry-potter-collection.php për lidhjen http://www.ttgames.com/games/lego-harry-potter-collection.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 janar 2021 18:39 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2210455 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110918203859/http://www.beyondhogwarts.com/harry-potter/articles/jk-rowling-goes-beyond-the-epilogue.html për lidhjen http://www.beyondhogwarts.com/harry-potter/articles/jk-rowling-goes-beyond-the-epilogue.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 mars 2021 14:48 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2221618 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180902205714/http://www.dituria.al/index.php/book/view/157 për lidhjen http://www.dituria.al/index.php/book/view/157. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180209154557/http://www.dituria.al/index.php/book/view/450 për lidhjen http://www.dituria.al/index.php/book/view/450. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180209154557/http://www.dituria.al/index.php/book/view/450 për lidhjen http://www.dituria.al/index.php/book/view/450. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180209154557/http://www.dituria.al/index.php/book/view/450 për lidhjen http://www.dituria.al/index.php/book/view/450. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 maj 2021 14:43 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2224516 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029012216/https://www.reuters.com/article/us-youtube-awards/harry-potter-chocolate-rain-win-youtube-awards-idUSN2121511420080321 për lidhjen https://www.reuters.com/article/2008/03/21/us-youtube-awards-idUSN2121511420080321. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 maj 2021 16:43 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2232061 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171104182315/https://harrypotter.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-philosophers-stone-9781408845646/ për lidhjen https://harrypotter.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-philosophers-stone-9781408845646/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171026071515/https://harrypotter.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-chamber-of-secrets-9781408845653/ për lidhjen https://harrypotter.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-chamber-of-secrets-9781408845653/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191002081646/https://harrypotter.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-prisoner-of-azkaban-9781408845660/?ewid=1329%2F për lidhjen https://harrypotter.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-prisoner-of-azkaban-9781408845660/?ewid=1329%2F. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180630004536/https://harrypotter.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-philosophers-stone-9781526602381/ për lidhjen https://harrypotter.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-philosophers-stone-9781526602381/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 korrik 2021 11:51 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2232449 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150626181223/http://www.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-philosophers-stone-9780747532699/ për lidhjen http://www.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-philosophers-stone-9780747532699/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150905162802/http://www.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-chamber-of-secrets-latin-9780747588771/ për lidhjen http://www.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-chamber-of-secrets-latin-9780747588771/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 korrik 2021 19:38 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2232525 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029012225/https://www.telegraph.co.uk/culture/?xml=%2Farts%2F2007%2F07%2F15%2Fsvharry15.xml&page=3 për lidhjen http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2007%2F07%2F15%2Fsvharry15.xml&page=3. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 korrik 2021 04:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2237899 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170629172006/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/books-cover-stories-at-the-frankfurt-book-fair-1177247.html për lidhjen https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/books-cover-stories-at-the-frankfurt-book-fair-1177247.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 gusht 2021 03:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2240488 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080827145911/http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1637886_1637891,00.html për lidhjen http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1637886_1637891,00.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130817082327/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1974961_1974925_1974765,00.html për lidhjen http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1974961_1974925_1974765,00.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071221164141/http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1695388_1695436,00.html për lidhjen http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1695388_1695436,00.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100310173814/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,50554,00.html për lidhjen http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,50554,00.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 gusht 2021 19:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2244465 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070418090204/http://www.rte.ie/arts/2007/0413/potterh.html për lidhjen http://www.rte.ie/arts/2007/0413/potterh.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070331142859/http://www.ew.com/ew/article/0,,276735_2,00.html për lidhjen http://www.ew.com/ew/article/0,,276735_2,00.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20120916/http://www.msnbc.msn.com/id/25801212/ për lidhjen http://www.msnbc.msn.com/id/25801212/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080327002437/http://www.slate.com/?id=2073627 për lidhjen http://www.slate.com/?id=2073627. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070629051548/http://movies.ign.com/articles/433/433108p1.html për lidhjen http://movies.ign.com/articles/433/433108p1.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140714234727/http://news.yahoo.com/harry-potter-breaks-e-book-lockdown-205343680.html për lidhjen https://news.yahoo.com/harry-potter-breaks-e-book-lockdown-205343680.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 gusht 2021 14:40 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2253218 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/6HvzC5vAy?url=http://www.nea.org/grants/teachers-top-100-books-for-children.html për lidhjen http://www.nea.org/grants/13154.htm/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 shtator 2021 16:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2262542 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160410113503/http://time.com/money/4279432/billion-dollar-spell-harry-potter për lidhjen http://time.com/money/4279432/billion-dollar-spell-harry-potter. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 16:47 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2448282 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160612213512/https://www.pottermore.com/news/how-to-preorder-cursed-child-script-book për lidhjen https://www.pottermore.com/news/how-to-preorder-cursed-child-script-book. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 maj 2022 02:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2485337 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120527221138/http://www.snitchseeker.com/harry-potter-news/june-12-2010-confirmed-as-final-day-of-deathly-hallows-principal-photography-73871/ për lidhjen http://www.snitchseeker.com/harry-potter-news/june-12-2010-confirmed-final-day-deathly-hallows-principal-photography-73871/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2022 17:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2488639 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130048/https://bukinist.al/en/books/3419-set-8-libra-harry-potter-i-pashmangshem.html për lidhjen http://bukinist.al/en/books/3419-set-8-libra-harry-potter-i-pashmangshem.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180713220657/https://www.lego.com/en-us/games/videogames/lego-harry-potter-collection-0296b1ad73f242afbb6659bf1f95d4f6 për lidhjen https://www.lego.com/en-us/games/videogames/lego-harry-potter-collection-0296b1ad73f242afbb6659bf1f95d4f6. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171227085805/https://www.lego.com/en-us/dimensions/products/harry-potter-team-pack-71247 për lidhjen https://www.lego.com/en-us/dimensions/products/harry-potter-team-pack-71247. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180316235821/https://www.thehpalliance.org/ për lidhjen https://www.thehpalliance.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 tetor 2022 05:26 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2494354 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140912073410/http://www.orlandosentinel.com/travel/attractions/theme-park-rangers-blog/os-universal-studios-japan-harry-potter-20140418-post.html për lidhjen http://www.orlandosentinel.com/travel/attractions/theme-park-rangers-blog/os-universal-studios-japan-harry-potter-20140418-post.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 nëntor 2022 05:08 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2555294 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080709045904/http://www.digitalspy.co.uk/movies/a64205/harry-potter-books-vs-films.html për lidhjen http://www.digitalspy.co.uk/movies/a64205/harry-potter-books-vs-films.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 maj 2023 16:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2573087 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081220001353/http://www.thestar.com/entertainment/article/235354 për lidhjen https://www.thestar.com/entertainment/article/235354. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 korrik 2023 08:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2601861 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070406191438/http://www.ew.com/ew/article/0,,20016352,00.html për lidhjen http://www.ew.com/ew/article/0,,20016352,00.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2023 13:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2672930 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161010121301/http://www.warnerbros.com/studio/news/ea-awarded-worldwide-interactive-rights-harry-potter-books-and-films-agreement-warner për lidhjen https://www.warnerbros.com/studio/news/ea-awarded-worldwide-interactive-rights-harry-potter-books-and-films-agreement-warner. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161010121301/http://www.warnerbros.com/studio/news/ea-awarded-worldwide-interactive-rights-harry-potter-books-and-films-agreement-warner për lidhjen https://www.warnerbros.com/studio/news/ea-awarded-worldwide-interactive-rights-harry-potter-books-and-films-agreement-warner. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 qershor 2024 01:56 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2681546 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200925105437/https://www.gameinformer.com/b/features/archive/2016/02/12/replay-harry-potter-and-the-sorcerer-39-s-stone.aspx?PageIndex=2 për lidhjen http://www.gameinformer.com/b/features/archive/2016/02/12/replay-harry-potter-and-the-sorcerer-39-s-stone.aspx?PageIndex=2. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 gusht 2024 10:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2683476 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.pottermore.com/news/pottermore-presents-ebook-series-published-september. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2024 19:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2699388 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081010200554/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article2784397.ece për lidhjen http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article2784397.ece. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110615234710/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article3958599.ece për lidhjen http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article3958599.ece. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 shtator 2024 23:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2718885 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120621222803/http://www.the-numbers.com/movies/series/HarryPotter.php për lidhjen http://www.the-numbers.com/movies/series/HarryPotter.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 nëntor 2024 18:48 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2738209 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171223051914/http://interactive.mugglenet.com/ për lidhjen http://www.mugglenet.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 janar 2025 10:01 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2851429 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180314232014/https://www.pottermore.com/news/pottermore-presents-ebook-series-published-september për lidhjen https://www.pottermore.com/news/pottermore-presents-ebook-series-published-september. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 tetor 2025 10:26 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2909642 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://harrypotter.bloomsbury.com/uk/bookshop/illustrated-editions/harry-potter-deluxe-illustrated-editions/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170627011348/http://www.harrypotter.bloomsbury.com/uk/bookshop/complete-your-collection/large-print për lidhjen https://harrypotter.bloomsbury.com/uk/bookshop/complete-your-collection/large-print/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180224105427/https://harrypotter.bloomsbury.com/uk/ për lidhjen https://harrypotter.bloomsbury.com/uk/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 mars 2026 07:44 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Harry Potter]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2984868 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100818204930/http://www.isetl.org/ijtlhe/pdf/IJTLHE160.pdf për lidhjen http://www.isetl.org/ijtlhe/pdf/IJTLHE160.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 maj 2026 09:04 (CEST) 2bsqm12n4x2tjox8n3t1xk3akqgh821 0 293089 2996146 2663181 2026-06-12T08:17:26Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996146 wikitext text/x-wiki {{Infobox traktat|name=Normalizimi Ekonomik<br><small>Serbia [Beogradi] dhe Kosova [Prishtina] pajtohen të ecin përpara me normalizimin ekonomik duke rënë dakord si në vijim</small>|language=en|signatories=*{{flagicon|Serbia}} [[Aleksandar Vučić]] *{{flagicon|Kosovo}} [[Avdullah Hoti]]|parties=*{{flag|Serbia}} *{{flagicon|Kosovo}} [[Kosova]]|ratifiers=|depositor=|depositories=|citations=|languages=|negotiators=|wikisource=|wikisource1=|wikisource2=|wikisource3=|wikisource4=|wikisource5=|original_signatories=|mediators=|long_name=|date_drafted=|image=President Trump Participates in a Signing Ceremony (50305615147).jpg|image_size=250px|alt=<!-- alt-text here for accessibility; see [[MOS:ACCESS]] -->|caption=Ceremonia e nënshkrimit në [[Zyra Ovale|Zyrën Ovale]]|type=|context=|date_signed={{Start date|2020|09|04}}|provisional_application=|location_signed=[[Shtëpia e Bardhë]], [[Washington, D.C.]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]|date_sealed=|date_effective=|condition_effective=|amendment=|date_expiration=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} OR: -->|footnotes=}} '''Marrëveshjet e Normalizimit Ekonomik mes Kosovës dhe Serbisë''', të njohura gjithashtu si '''Marrëveshjet e Uashingtonit''',<ref>{{Cito web|url=https://www.serbianmonitor.com/en/recognizing-kosovo-through-economic-cooperation/|title=Recognizing Kosovo through economic cooperation|date=6 shtator 2020|website=Serbian Monitor|language=en}}</ref> janë dy dokumente të ndara, njëri prej të cilave u nënshkrua nga Kryeministri i [[Kosova|Kosovës]], [[Avdullah Hoti]] dhe tjetri nga Presidenti i [[Serbia|Serbisë]], [[Aleksandar Vuçiç|Aleksandar Vučić]] më 4 shtator 2020 në [[Shtëpia e Bardhë|Shtëpinë e Bardhë]] në [[Uashington D.C.|Washington D.C.]], në prani të Presidentit të SHBA-së [[Donald Trump]]. Secili dokument titullohet "Normalizimi Ekonomik" dhe përmban një seri angazhimesh të paraprirë nga fjalët "Serbia [Beogradi] dhe Kosova [Prishtina] bien dakord të ecin përpara me normalizimin ekonomik duke rënë dakord si vijon". == Sfondi == [[Skeda:4T0A1674_(49413330273).jpg|parapamje|250x250px| Milun Trivunac, Sekretari i Shtetit i Ministrisë së Ekonomisë së Serbisë (ulur majtas), <br />[[ Richard Grenell |Richard Grenell]], i Dërguari Special i [[Kryetari i Shteteve të Bashkuara|Presidentit të SHBA-së]] për [[Dialogu Prishtinë-Beograd|Negociatat e Paqes në Serbi dhe Kosovë]] (në këmbë djathtas), Eset Berisha, Drejtor i [[Autoriteti i Aviacionit Civil i Kosovës|Autoritetit të Aviacionit Civil të Kosovës]] (ulur djathtas) ]] Më 4 tetor 2019, [[Donald Trump]] emëroi [[ Richard Grenell |Richard Grenell]] si të Dërguarin Special Presidencial për Negociatat e Paqes në Serbi dhe Kosovë.<ref>{{Cito web|last=Bayer|first=Lili|url=https://www.politico.eu/article/trump-names-ric-grenell-his-special-envoy-for-serbia-and-kosovo/|title=Trump names Ric Grenell his special envoy for Serbia and Kosovo – POLITICO|publisher=Politico.eu|accessdate=1 mars 2020|language=en}}</ref> Pas disa muajsh bisedimesh diplomatike, më 20 janar 2020, Grenell lehtësoi negociatat midis Serbisë dhe Kosovës ku të dy kombet ranë dakord të rivendosnin fluturimet midis kryeqyteteve të tyre për herë të parë në më shumë se dy dekada.<ref name="flight1">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/01/20/world/europe/serbia-kosovo-flights-resume.html|title=Serbia-Kosovo Flights to Resume Under U.S.-Brokered Deal|date=20 janar 2020|publisher=The New York Times|language=en}}</ref><ref name="flight2">{{Cite news|url=https://www.euronews.com/2020/01/21/kosovo-serbia-flights-to-restart-after-two-decades-thecube|title=Kosovo-Serbia flights to restart after two decades|date=25 janar 2020|publisher=Euronews|language=en}}</ref> Një samit i paqes i 27 qershorit 2020 midis dy palëve ishte rregulluar të zhvillohej në Uashington D.C., por u anulua për shkak të padisë së mundshme të [[Hashim Thaçi|Hashim Thaçit]] mbi krimet e luftës.<ref name="BIRN2">{{Cito web|url=https://balkaninsight.com/2020/06/24/kosovo-specialist-prosecutor-charges-thaci-with-war-crimes/|title=Kosovo Specialist Prosecutor Charges Thaci with War Crimes|date=24 qershor 2020|publisher=Balkan Insight|accessdate=24 qershor 2020|language=en}}</ref><ref name="Independent">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/serbia-kosovo-trump-deal-economic-ties-election-israel-a9705836.html|title=Serbia and Kosovo agree to normalise economic ties in US-brokered deal|last=Wood|first=Vincent|date=4 shtator 2020|work=The Independent|access-date=5 shtator 2020|language=en}}</ref> Një samit i ri, i vendosur në Shtëpinë e Bardhë, u organizua nga Grenell dhe u planifikua për 3 dhe 4 shtator 2020. Grenell, së bashku me [[Robert C. O'Brien]], bashkuan bisedimet. Më 4 shtator, marrëveshjet u nënshkruan nga Presidenti serb, [[Aleksandar Vuçiç]] dhe [[Lista e Kryeministrave të Kosovës|Kryeministri i Kosovës]], [[Avdullah Hoti]].<ref name="Hill">{{Cite news|url=https://thehill.com/policy/international/515136-us-brokers-economic-breakthrough-for-serbia-kosovo|title=US brokers economic breakthrough for Serbia, Kosovo|last=Kelly, Laura|first=Maggie|date=4 shtator 2020|work=The Hill|access-date=5 shtator 2020|last2=Chalfant|first2=Morgan|language=en}}</ref><ref name="WSJ">{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/serbia-kosovo-agree-to-normalize-economic-relations-11599237632|title=Serbia, Kosovo Agree to Normalize Economic Relations|last=Ballhaus|first=Rebecco|date=4 shtator 2020|work=The Wall Street Journal|access-date=4 shtator 2020|last2=Pancevski|first2=Bojan|language=en}}</ref> Ceremonia e nënshkrimit u zhvillua në [[ Zyra Ovale |Zyrën Ovale]] në [[Shtëpia e Bardhë|Shtëpinë e Bardhë]] në prani të Presidentit të SHBA-së, [[Donald Trump]] më 4 shtator 2020. Dy dokumente të ndara u nënshkruan, njëri nga Vuçiç dhe tjetri nga Hoti. I vetmi ndryshim midis të dyve ishte klauzola e fundit në lidhje me marrëdhëniet me Izraelin. Të dy dokumentet u paraprijnë me një shënim urimi nga Donald Trump.<ref>{{Cito web|url=https://exit.al/en/2020/09/04/kosovo-and-serbia-signed-separate-pledges-not-an-agreement/|title=Kosovo and Serbia Signed Separate Pledges, Not an Agreement|date=4 shtator 2020|language=en|access-date=6 shtator 2020|archive-date=25 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201125215919/https://exit.al/en/2020/09/04/kosovo-and-serbia-signed-separate-pledges-not-an-agreement/|url-status=deviated|archivedate=25 nëntor 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201125215919/https://exit.al/en/2020/09/04/kosovo-and-serbia-signed-separate-pledges-not-an-agreement/}}</ref> Pasi u shfaqën pamjet e ceremonisë së nënshkrimit, disa përdorues të medieve sociale pretenduan se Vuçiç nuk ishte në dijeni të kornizës kohore të klauzolës në lidhje me zhvendosjen e ambasadës serbe në Izrael nga Tel Aviv në Jeruzalem. Gjatë njoftimit të Trumpit për zhvendosjen e ambasadës së Serbisë, Vuçiç u duk i hutuar dhe kontrollon letrat e marrëveshjes para tij, dhe pastaj gërvisht kokën. Disa përdorues të Twitter pretenduan se ai nuk e kishte lexuar plotësisht marrëveshjen.<ref>{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/serbian-leader-seems-puzzled-by-trumps-announcement-of-embassy-move/|title=Serbian leader seems puzzled by Trump’s announcement of embassy move|last=staff|first=T. O. I.|work=www.timesofisrael.com|access-date=6 shtator 2020|language=en}}</ref><ref>https://www.rt.com/news/499984-serbia-embassy-move-facepalm/</ref> Ndërsa morën pjesë në negociata me Shtetet e Bashkuara për çështje ekonomike, Kosova dhe Serbia kanë vazhduar të marrin pjesë në një dialog paralel të udhëhequr nga [[Bashkimi Evropian]] që është përqendruar në mosmarrëveshjet politike midis dy palëve.<ref name="PBS">{{Cite news|url=https://www.pbs.org/newshour/world/watch-live-trump-observes-signing-ceremony-with-president-of-serbia-and-prime-minister-of-kosovo|title=WATCH: Trump officials hold press conference on Serbia-Kosovo economic deal|date=4 shtator 2020|work=PBS|access-date=5 shtator 2020|language=en}}</ref> == Marrëveshjet == Të dy dokumentet që u nënshkruan ishin me titull "Normalizimi Ekonomik" dhe filluan me një parathënie ku thuhej "Serbia [Beogradi] dhe Kosova [Prishtina] bien dakord të ecin përpara me normalizimin ekonomik duke rënë dakord për sa vijon". Sipas kushteve të marrëveshjeve të nënshkruara, për një periudhë prej një viti, Serbia do të pezullojë përpjekjet e saj duke inkurajuar shtetet e tjera që, as të mos njohin Kosovën dhe as ta tërheqin njohjen ekzistuese. Në kthim, Kosova nuk do të aplikojë për anëtarësim të ri në organizata ndërkombëtare për të njëjtën periudhë kohore.<ref name="Balkan Insight">{{Cite news|url=https://prishtinainsight.com/kosovo-and-serbia-sign-economic-normalisation-agreements-with-us/|title=Kosovo and Serbia sign ‘economic normalisation’ agreements|last=Robinson|first=Jack|date=4 shtator 2020|work=[[Balkan Insight]]|access-date=4 shtator 2020|language=en}}</ref> Ekzistojnë gjithashtu angazhime për të gjetur dhe identifikuar mbetjet e personave të zhdukur nga [[Lufta e Kosovës|Lufta e Kosovës 1998–99]] dhe për të rehabilituar refugjatët nga ai konflikt dhe nga pas përfundimit të luftës. Kosova dhe Serbia ranë dakord të kryejnë një studim të përbashkët fizibiliteti duke ekzaminuar mundësi të ndryshme për lidhjen e rrjetit hekurudhor Beograd-Prishtinë me një port detar të thellë në bregdetin e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]]. Të dy palët ranë dakord të punojnë me Korporatën Ndërkombëtare të Financave të Zhvillimit të SHBA-së dhe bankën EXIM të SHBA-së në memorandume të mirëkuptimit për të funksionalizuar Autostradën e Paqes, lidhjen hekurudhore midis Prishtinës dhe [[Merdari (Kurshumli)|Merdarit]], lidhjen hekurudhore midis [[Nishi|Nishit]] dhe Prishtinës, financimin e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme dhe projekte të tjera.<ref>{{Cito web|url=https://europeanwesternbalkans.com/2020/09/04/documents-signed-at-the-white-house-cover-wider-scope-than-expected/|title=Documents signed at the White House cover wider scope than expected|date=4 shtator 2020|language=en}}</ref><ref name="European Western Balkans">{{Cite news|url=https://europeanwesternbalkans.com/2020/09/04/documents-signed-at-the-white-house-cover-wider-scope-than-expected/|title=Documents signed at the White House cover wider scope than expected|date=4 shtator 2020|work=[[European Western Balkans]]|access-date=5 shtator 2020|language=en}}</ref> Ata gjithashtu do të funksionalizojnë pikën e kalimit administrativ Merdar në kufirin midis dy kombeve. Ata gjithashtu do të kryejnë studimin e fizibilitetit me Departamentin e Energjisë të SHBA-së në lidhje me ndarjen e [[Liqeni i Ujmanit|Liqenit të Gazivodës]]/Liqenit të Ujmanit, si një furnizim i besueshëm i ujit dhe energjisë.<ref>{{Cito web|url=https://balkaninsight.com/2020/09/04/kosovo-and-serbia-sign-historic-deal-under-trumps-auspices/|title=Kosovo and Serbia Sign ‘Historic’ Deal Under Trump’s Auspices|date=4 shtator 2020|language=en}}</ref> Si pjesë e marrëveshjeve, Serbia dhe Kosova ranë dakord që të dyja të bashkohen në [[Zona Mini Shengen|Zonën Mini Schengen]]. Secila palë do të njohë diplomat dhe çertifikatat profesionale nga tjetra. Gjithashtu, të dyja palët ranë dakord të punojnë me Bankën Eksport – Import të Shteteve të Bashkuara dhe Korporatën Ndërkombëtare të Financave të Zhvillimit të SHBA-së mbi financimin e projekteve dhe ndërmarrjeve. Shtetet e Bashkuara u premtuan të dy palëve hua të garantuara nga qeveria e SHBA-së për të financuar zhvillimet strategjike të infrastrukturës. Serbia ra dakord të zhvendosë ambasadën e saj izraelite në [[Jeruzalemi|Jeruzalem]] nga [[Tel Aviv]] në korrik 2021, dhe [[Izraeli]] dhe Kosova ranë dakord për njohjen reciproke të njëra-tjetrës dhe krijimin e marrëdhënieve diplomatike.<ref>{{Cito web|last=Riechmann|first=Deb|url=https://apnews.com/3b7aca39c6829655d43de30f68497ed1|title=Serbia, Kosovo normalize economic ties, gesture to Israel|publisher=Associated Press|date=4 shtator 2020|accessdate=4 shtator 2020|language=en}}</ref> Kosova gjithashtu njoftoi se ata do ta vendosin ambasadën e tyre në Jeruzalem.<ref name="JP">{{Cite news|url=https://www.jpost.com/breaking-news/trump-serbia-has-promised-to-move-its-embassy-to-jerusalem-641102|title=Kosovo, Serbia to open embassies in Jerusalem|last=Lazaroff|first=Tovah|date=5 shtator 2020|work=Jerusalem Post|access-date=5 shtator 2020|language=en}}</ref> Duke vepruar kështu, Serbia do të bëhet e shteti i parë evropiane dhe Kosova shteti i parë me shumicë myslimane, që kanë ambasada në Jeruzalem. Secila palë do të heqë pajisjet 5G nga rrjetet e tyre celularë të siguruara nga ato që u quajtën "shitës të pabesueshëm" nga rrjetet e tyre celularë dhe për të ndaluar që shitësit e tillë të bëjnë oferta në të ardhmen. Zyrtarë nga [[Serbia]] dhe [[Kosova]] thanë se kjo ishte një referencë ndaj kompanive kineze të tilla si Huawei Technologies.<ref>{{Cito web|url=https://www.wsj.com/articles/serbia-kosovo-agree-to-normalize-economic-relations-11599237632|title=Serbia, Kosovo Agree to Normalize Economic Relations|first=Rebecca Ballhaus and Bojan|last=Pancevski|date=4 shtator 2020|language=en}}</ref> Të dyja palët u zotuan të mbrojnë dhe promovojnë lirinë e fesë, duke përfshirë komunikimin e rinovuar ndërfetar, mbrojtjen e vendeve fetare dhe zbatimin e vendimeve gjyqësore në lidhje me [[Kisha Ortodokse Serbe|Kishën Ortodokse Serbe]], vazhdimin e rikthimit të pronës [[Hebrenjtë|hebreje]] të trashëgimisë së epokës së Holokaustit.<ref>{{Cito web|url=https://albaniandailynews.com/news/serbian-president-bilateral-not-trilateral-agreement-was-signed-at-white-house-1|title=Serbian President Emphasizes Bilateral, not Trilateral Agreement Was Signed at White House|website=ALBANIA DAILY NEWS|language=en}}</ref> Marrëveshjet përmbajnë gjithashtu dispozita ku si Serbia ashtu edhe Kosova e përcaktojnë Hezbollahun si një organizatë terroriste dhe mbështesin dekriminalizimin e homoseksualitetit në të gjithë botën. == Reagimet == === Në favor === * {{Flagicon|Israel}} Kryeministri i Izraelit, [[Benxhamin Netanjahu|Benjamin Netanyahu]], bëri një paraqitje duke i mirëpritur marrëveshjet dhe shkroi: "Shteti i parë me shumicë myslimane që do të hapë një ambasadë në Jeruzalem. Siç kam thënë ditëve të fundit, rrethi i paqes dhe i njohjes së Izraelit po zgjerohet dhe edhe kombe të tjera pritet t'i bashkohen."<ref name="Haaretz">{{Cite news|url=https://www.haaretz.com/israel-news/serbia-to-move-embassy-to-jerusalem-normalize-relations-with-israel-trump-says-1.9129600|title=Israel to Recognize Kosovo, Which Will Open Embassy in Jerusalem Along With Serbia|last=Landau|first=Noa|date=4 shtator 2020|work=Haaretz|access-date=4 shtator 2020|language=en|archive-date=4 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200904211953/https://www.haaretz.com/israel-news/serbia-to-move-embassy-to-jerusalem-normalize-relations-with-israel-trump-says-1.9129600|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Kosovo}} Kryeministri i Kosovës, [[Avdullah Hoti]] u shpreh se arritja e marrëveshjes ishte një "moment i madh për Kosovën dhe rajonin". * {{flagicon|Serbia}} Presidenti i Serbisë [[Aleksandar Vuçiç|Aleksandar Vučić]] tha se marrëveshjet ishit "një hap i madh përpara". * {{flagicon|USA}} Presidenti i SHBA-së, [[Donald Trump]] tha se ishte "Vërtet ditë historike" duke shtuar "Kishte shumë luftë dhe tani ka shumë dashuri. Ekonomia mund t'i afrojë njerëzit." === Jo në favor === * {{flagicon|Arab League}} [[Lidhja Arabe]] e kritikoi vendimin e Serbisë dhe të Kosovës për të hapur ambasadat në Jeruzalem në vend se në Tel Aviv.<ref>https://www.albawaba.com/news/arab-league-slams-serbia-kosovo-decision-move-their-embassies-occupied-jerusalem-1378821</ref> * {{flagicon|Palestine}} [[ Ministri i Punëve të Jashtme i Autoritetit Kombëtar Palestinez |Ministri i Punëve të Jashtme i Palestinës]] denoncoi atë që ishte lëshuar nga Presidenti i Shteteve të Bashkuara [[Donald Trump]] në lidhje me miratimin e qeverive të [[Serbia|Serbisë]] dhe [[Kosova|Kosovës]] për të hapur ambasada në qytetin e [[Jeruzalemi|Jeruzalemit]], pasi e përshkroi këtë hap si "Një agresion i qartë dhe i pajustifikueshëm kundër [[Palestinezët|popullit palestinez]], kauzën e tyre dhe të drejtat e tyre legjitime kombëtare".<ref>[http://www.mofa.pna.ps/ar-jo/المكتبالاعلامي/اخبارالوزير/وزارة-الخارجية-والمغتربيندولة-فلسطين-تدين-املاءات-ترامب-على-صربيا-وكوسوفو-وموافقتهما-بخصوص-التطبيع-ونقل-السفارة-للقدس?fbclid=IwAR2qA2vQN-oi8WbbRtZDQl7lgC1Dfd6Zr22wciIFX7LaaK9TtnFgK8fw7-M وزارة الخارجية والمغتربين//دولة فلسطين تدين املاءات ترامب على صربيا وكوسوفو، وموافقتهما بخصوص التطبيع ونقل السفارة للقدس.]</ref> * {{flagicon|Turkey}} [[Turqia]] shprehu pakënaqësinë për vendimin e Serbisë për të rivendosur ambasadën e saj në Jeruzalem duke e përshkruar si "shkelje e qartë e së drejtës ndërkombëtare".<ref>{{Cito web|url=http://wafa.ps/Pages/Details/119117|title=Turkey concerned over Serbia's relocation of embassy to Jerusalem|website=WAFA Agency|language=en}}</ref> Turqia gjithashtu i kërkoi Kosovës që të mos eketë ambasadën e saj në Izrael të vendosur në Jeruzalem.<ref>https://www.macaubusiness.com/turkey-disappointed-by-kosovos-move-to-recognise-israel/</ref> == Shiko gjithashtu == * [[Marrëveshja e Brukselit|Marrëveshja e Brukselit (2013)]] * [[Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë|Marrëdhëniet Kosovë – Serbi]] * [[Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Kosovës|Marrëdhëniet Izrael – Kosovë]] * [[Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Serbisë|Marrëdhëniet Izrael – Serbi]] == Referime == {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category-inline}} * [https://exit.al/en/2020/09/04/kosovo-and-serbia-signed-separate-pledges-not-an-agreement/ Marrëveshjet Kosovë-Serbi: Teksti i plotë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125215919/https://exit.al/en/2020/09/04/kosovo-and-serbia-signed-separate-pledges-not-an-agreement/ |date=25 nëntor 2020 }} {{Marrëdhëniet e jashtme të Kosovës}} [[Kategoria:Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë]] [[Kategoria:2020 në Kosovë]] bsb5qjtku4gisuhcpgwnnot1enbyepo 0 293115 2996142 2957828 2026-06-12T07:45:39Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996142 wikitext text/x-wiki {{Infobox Marrëdhënie dypalëshe | title = Marrëdhëniet Izrael-Serbi | party1 = Izraeli | party2 = Serbia | map = Israel Serbia Locator.png | filetype = | size = | mission1 = | mission2 = | envoytitle1 = | envoy1 = | envoytitle2 = | envoy2 = }} Marrëdhëniet diplomatike midis [[Izraeli|Izraelit]] dhe [[Serbia|Serbisë]] u krijuan më 31 janar 1992, kur Serbia ishte pjesë e [[Serbia dhe Mali i Zi|Jugosllavisë]] (Serbia dhe Mali i Zi). Izraeli ka një ambasadë në [[Beograd]] dhe Serbia kishte një ambasadë në [[Tel Aviv]].<ref>[http://telaviv.mfa.gov.rs/index.php Embassy of the Republic of Serbia – Tel Aviv, Israel]</ref> [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Jugosllavia]] ishte vendi i dytë në Evropë që njohu Izraelin në vitin 1948.<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/international-recognition-of-israel|title=International Recognition of Israel|website=www.jewishvirtuallibrary.org|language=en|access-date=2019-07-03}}</ref> Të dy vendet kanë lidhje ekonomike dhe kulturore, të ndihmuar nga një komunitet i konsiderueshëm hebrenjsh nga ish Jugosllavia në Izrael. Serbia ra dakord të zhvendosë ambasadën e saj në Jeruzalem më 4 shtator 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/aponline/2020/09/04/us/politics/ap-us-united-states-balkans.html|title=Serbia, Kosovo Normalize Economic Ties, Gesture to Israel|website=The New York Times|language=en|date=4 shtator 2020|access-date=7 shtator 2020|archive-date=4 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200904190131/https://www.nytimes.com/aponline/2020/09/04/us/politics/ap-us-united-states-balkans.html|url-status=dead}}</ref> ==Historia== ===Komuniteti hebrenj në Serbi=== Që nga shekulli i 13-të ka qenë një komunitet hebre i regjistruar si [[Hebrenjtë ashkenazi|hebrenjsh Ashkenazi]] dhe [[Hebrenjtë sefardikë|Sefardikë]] në qytetin e Beogradit. Hebrenjtë e parë që u vendosën në qytet fillimisht erdhën nga Italia dhe qyteti i Dubrovnikut, dhe më vonë nga Hungaria dhe Spanja. Komunitetet hebraike të Ballkanit panë një fluks të konsiderueshëm në shekujt 15 dhe 16 nga ardhja e refugjatëve hebrenj që largoheshin nga inkuizicionet [[Inkuizicioni spanjoll|spanjolle]] dhe [[Inkuizicioni portugezë|portugeze]]. Sulltan [[Bajaziti II]] i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] i mirëpriti refugjatët hebrenj në perandorinë e tij. Hebrenjtë u përfshinë në tregtinë midis provincave të ndryshme në Perandorinë Osmane, duke u bërë veçanërisht të rëndësishëm në tregtinë e kripës.<ref name="jvlibrary">{{cite web|url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/serbia.html|title=Virtual Jewish History Tour – Serbia and Montenegro|publisher=Jewish virtual library|language=en}}</ref> Në provincën veriore të [[Vojvodina|Vojvodinës]], e cila ishte nën sundimin e Habsburgëve, hebrenjtë u vendosën në shekullin e 18-të, veçanërisht pas [[Edikti i tolerancës 1782|Ediktit të Tolerancës më 1782]] nga [[Jozef II, Perandori i Shenjtë Romak|Perandori Jozef II]], i cili u dha hebrenjve një masë të lirisë fetare.<ref>{{cite web|url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/judaica/ejud_0002_0021_0_21336.html|title=Yugoslavia|publisher=Jewish virtual library|language=en}}</ref> Komuniteti hebre u zhvillua në mënyrë thelbësore para dhe pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] duke ndjekur autonominë fetare që ata kanë marrë dhe u krijuan shumë institucione arsimore dhe sinagoga hebraike për të dy komunitetet ashkenazi dhe sefardike. Deri në vitin 1939 kishte rreth 10,400 hebrenj që jetonin në Beograd. Shumica e hebrenjve që jetonin në Serbi u vranë gjatë [[Holokausti|Holokaustit]]. Gjatë luftës, shumë hebrenjve iu dha strehë nga [[Partizanët jugosllavë]], të udhëhequr nga [[Josip Broz Tito]], dhe shumë prej tyre luftuan përgjatë anës së tyre. Civilët serbë ishin të përfshirë në shpëtimin e mijëra hebrenjve jugosllavë gjatë kësaj periudhe. Pas luftës, shumica e atyre që mbijetuan emigruan gradualisht në Izrael. Sipas regjistrimit të vitit 2011, 578 hebrenj jetojnë në Serbi, që jetojnë kryesisht në Beograd dhe Vojvodinë.<ref name="census2011">{{cite web|url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga4_Veroispovest.pdf|title=2011 Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Serbia: Religion, Mother Tongue and Ethnicity|publisher=Statistical Office of the Republic of Serbia|language=sr|year=2013|url-status=dead|access-date=7 shtator 2020|archive-date=15 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715000726/http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga4_Veroispovest.pdf}}</ref> ===Marrëdhëniet me Jugosllavinë=== [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RSF Jugosllavia]] dhe Izraeli krijuan marrëdhënie diplomatike në vitin 1948. Deri në vitin 1952, gjithsej 7,578 hebrenj emigruan nga Jugosllavia në Izrael. Gjatë periudhës, Jugosllavia ishte kryesisht neutrale në [[Konflikti arabo-izraelit|konfliktin arabo-izraelit]], por mbajti lidhje me Izraelin, të ndihmuar nga emigracioni i saj i konsiderueshëm hebre.<ref name="culibrk"/> Jugosllavia ndërpreu të gjitha marrëdhëniet diplomatike me Izraelin pas [[Lufta Gjashtë Ditore|Luftës Gjashtë Ditore]] më 1967, dhe që nga ajo kohë po ndiqte një politikë pro-arabe. Pas [[Shpërbërja e Jugosllavisë|shpërbërjes së Jugosllavisë]], RSF Jugosllavia e sapo formuar rinovoi marrëdhëniet më 31 janar 1992, duke kërkuar mbështetje të caktuar ndërkombëtare pasi ishte praktikisht e izoluar nga bashkësia ndërkombëtare gjatë [[Luftërat në Jugosllavi|Luftërave Jugosllave]].<ref name="culibrk">{{cite web|url=http://www.rastko.rs/rastko/delo/12991|first=Jovan|last=Ćulibrk|title=The State of Israel and its Relations with the Successor States of the Former Yugoslavia during the Balkan Conflict in 1990s and in its Aftermath|language=sr}}</ref><ref name="mfa.gov.il">[http://www.mfa.gov.il/MFA/About%20the%20Ministry/MFA%20Spokesman/2012/Israel-Serbia_20_years_renewal_diplomatic_ties_1-Feb-2012.htm Israel Ministry of Foreign Affairs – February 1, 2012 – Israel and Serbia mark 20 years since renewal of diplomatic ties]</ref> ==Marrëdhëniet politike== Qeveria e [[Mbretëria e Serbisë|Mbretërisë së Serbisë]], në mërgim në atë kohë për shkak të pushtimit gjermano-austriak gjatë Luftës së Parë Botërore, ishte qeveria e parë që miratoi zyrtarisht [[Deklarata Balfour|Deklaratën Balfour]] e cila njoftoi krijimin e shtetit hebre në Palestinë. Diplomati serb në Shtetet e Bashkuara dhe udhëheqësi sionist [[David Albala]] njoftoi mbështetjen për deklaratën më 27 dhjetor 1917. [[Milenko Vesniq]], ambasadori serb në Paris nga viti 1907 deri më 1920, në një dokument i referohej shtetit të ri hebre si "Izraeli", i cili ishte përmendja e parë zyrtare e këtij emri në politikën ndërkombëtare.<ref>{{cite news|author=Michael Freund|newspaper=[[The Jerusalem Post]]|title=David Albala: Serbian Warrior, Zionist Hero|language=en|url=http://www.jpost.com/Opinion/Columnists/David-Albala-Serbian-warrior-Zionist-hero-330619|date=4 nëntor 2013}}</ref> Sipas profesorit Igor Primoratz: "Që nga fillimi i shpërbërjes së Jugosllavisë, institucioni politik i Izraelit ka marrë një qëndrim pro-serb. Faktet që Izraeli kishte një ambasadë në Beograd që nga tetori i vitit 1991 dhe se Serbia ishte e para midis shteteve pasardhëse të Jugosllavisë që hapi ambasada në Izrael (megjithëse ambasadori Budimir Koshutiç kurrë nuk do t'ia dorëzojë letrat kredenciale Presidentit të Izraelit për shkak të sanksioneve të Këshillit të Sigurimit të KB të vendosura ndaj Beogradit) thjesht po e konfirmojnë atë. Si publiku izraelit ashtu edhe vetë shtypi pasi Yad Vashem refuzoi të njohë krimet që serbët kryen në Kroaci gjatë [[Lufta kroate për pavarësi|Luftës kroate për pavarësisë]]".<ref>Igor Primoratz, Israel and Genocide in Croatia</ref> ===Mbështetje financiare dhe armë e pretenduar e Izraelit midis serbëve në Bosnjë=== Në vitin 1995, furnizimet me armë izraelite u shfaqën midis militantëve serbë në Bosnjë. Sidoqoftë, në atë kohë nuk ishte e qartë se sa e gjerë ishte furnizimi, apo nëse ato siguroheshin nga tregtarët e armëve shtetërore ose private, apo nëse qeveria izraelite kishte ditur apo aprovuar madje edhe transferime të tilla.<ref>[[Adam Garfinkle]] ''Politics and Society in Modern Israel: Myths and Realities'', By , M.E. Sharpe, 7 Dec 1999, page 194</ref> Më pas u raportua se Izraeli kishte siguruar armë me qëllim për serbët gjatë [[Lufta bosnjake|Luftës së Bosnjës]], ndoshta për shkak të paragjykimit pro-serb të qeverisë së kohës, ose ndoshta në këmbim të [[Historia e hebrenjve në Bosnjë dhe Hercegovinë|komunitetit hebre të Sarajevës]] për t'i bërë [[Aliyah|aliyah] izraelit.<ref>''Intelligence and the War in Bosnia, 1992–1995'' (New Brunswick, N.J.: Transaction, 2003), 215. https://www.niod.nl/sites/niod.nl/files/II%20-%20Intelligence%20and%20the%20war%20in%20Bosnia%201992%20-%201995%20-%20The%20role%20of%20the%20intelligence%20and%20security%20services.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201111133115/https://www.niod.nl/sites/niod.nl/files/II%20-%20Intelligence%20and%20the%20war%20in%20Bosnia%201992%20-%201995%20-%20The%20role%20of%20the%20intelligence%20and%20security%20services.pdf |date=11 nëntor 2020 }}</ref> Është pohuar se shërbimi inteligjent izraelit, [[Mossad]], ishte përgjegjës për pajisjen me armë të grupeve serbe. ===Territoret e Kosovës dhe Palestinës=== Izraeli dhe Kosova nuk e njohën njëri-tjetrin deri më 4 shtator 2020. Ky vendim konsiderohet pjesërisht për shkak të mundësisë që [[Autoriteti kombëtar palestinez|Autoriteti Palestinez]] të përdorë një njohje të tillë për të justifikuar shpalljen e tyre të njëanshme të pavarësisë. Sidoqoftë, në vitin 2011 Serbia votoi për të njohur [[Palestina (shtet)|Palestinën]] si anëtarin e 195-të të UNESCO-s, kundër dëshirave të Izraelit. Beogradi deklaroi se nuk do të kishte kundërshtuar një rezolutë që njeh sovranitetin palestinez, po të ishte paraqitur para Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së.<ref>{{cite news|title=Israel, between Serbia and Kosovo|author=Adar Primor|url=http://www.haaretz.com/print-edition/opinion/israel-between-serbia-and-kosovo-1.418101|newspaper=Haaretz|language=en|date=2012-03-13|accessdate=2012-03-18|archive-date=14 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314021156/http://www.haaretz.com/print-edition/opinion/israel-between-serbia-and-kosovo-1.418101|url-status=dead}}</ref> Nga ana tjetër, [[Republika Serbe|njësia serbe në Bosnjë dhe Hercegovinë]] bllokoi [[UNESCO|UNESCO-n]] për njohjen e Palestinës nga Bosnja. Më 28 prill 2009, Arthur Koll, ambasadori izraelit në Serbi, tha se megjithëse kishte më shumë se një vit që kur Kosova shpalli në mënyrë të njëanshme pavarësinë, Izraeli nuk kishte ndërmend ta njihte deklaratën, dhe se "Izraelit i kërkohet herë pas here sa i qëndrueshëm është ky vendim, por fakti është se pozicioni i Izraelit nuk ka ndryshuar gjatë gjithë kësaj kohe. Populli dhe qeveria serbe duhet të vlerësojnë pozicionin e Izraelit, i cili gjithashtu tregon miqësinë midis dy shteteve".<ref>[http://www.rts.rs/page/stories/sr/story/9/Srbija/58293/Izrael+ne+menja+stav+o+nezavisnosti+Kosova.html Izrael ne menja stav o nezavisnosti Kosova, 2009-04-28], RTS (serbisht)</ref> Në shtator 2009, gjatë një vizite zyrtare në Beograd, Ministri i Jashtëm izraelit [[Avigdor Lieberman]] gjithashtu riafirmoi se Izraeli nuk do ta njohë Kosovën, por shpresonte që çështja të zgjidhej në mënyrë paqësore. Izraeli [[Marrëveshjet për Normalizimin Ekonomik mes Kosovës dhe Serbisë (2020)|njohu]] Republikën e Kosovës si një shtet të pavarur sovran më 4 shtator 2020.<ref>{{Cite web|date=2020-09-04|title=Serbia, Kosovo normalize economic ties, gesture to Israel|url=https://apnews.com/3b7aca39c6829655d43de30f68497ed1|access-date=2020-09-04|website=AP NEWS|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://top-channel.tv/2020/09/04/historike-izraeli-njeh-kosoven-vendosin-marredhenie-diplomatike/|title=Historike/ Izraeli njeh Kosovën, vendosin marrëdhënie diplomatike|website=topchannel.tv|date=4 shtator 2020|language=sq}}</ref> ==Lidhjet ekonomike== Lidhjet ekonomike midis Izraelit dhe Serbisë janë zgjeruar me shpejtësi që nga viti 2009, pjesërisht për shkak të heqjes së kufizimeve të vizave midis dy vendeve në shtator të atij viti. Më 1 shkurt 2012, presidenti serb [[Boris Tadiq]] vuri në dukje gjatë një ceremonie që shënonte 20 vjet për rinovimin e lidhjeve diplomatike se kompanitë izraelite kanë investuar më shumë se një miliard euro në infrastrukturën në Serbi.<ref name="mfa.gov.il"/> Në tetor 2009, Ministri i Brendshëm serb [[Ivica Daçiç]] bëri një vizitë në Izrael, gjatë së cilës u nënshkrua një marrëveshje midis dy qeverive për bashkëpunim në luftën kundër krimit, tregtisë ilegale dhe abuzimit të narkotikëve dhe substancave psikoaktive, terrorizmit dhe akteve të tjera të rënda kriminale. ===Turizmi=== [[Skeda:Aleksandar Vučić & Benyamin Netanyahu 2018 Moscow Victory Day Parade.jpg|parapamje|Kryeministri izraelit [[Benxhamin Netanjahu]] dhe presidenti serb [[Aleksandar Vuçiç]] në [[Parada e Ditës së Fitores në Moskë 2018|Paradën e Ditës së Fitores në Moskë më 2018]].]] Që nga heqja e kufizimeve të vizave midis dy vendeve në shtator 2009, shteti i Izraelit ka promovuar turizmin serb në Izrael përmes ambasadës izraelite në Beograd. Këto përpjekje përfshijnë reklama vjetore në tabela dhe autobusë publikë në Beograd që paraqesin Izraelin si një destinacion vere deti dhe dielli nën titullin "Осети Израел / Oseti Izrael" ("Ndjeheni Izraelin"). Në vitin 2011 ambasada izraelite filloi një fushatë turistike të titulluar "Ја волим Тел Авив / Ja volim Tel Aviv" ("Unë e dua Tel-Avivin"), e cila përfshinte ndërtimin e një "plazhi" në [[Novi Sad]] që synonte të simulonte një plazh tipik në qyteti izraelit i Tel-Aviv dhe të përdoret si një vend për partitë dhe aktivitetet e ndryshme që promovojnë turizmin në Izrael.<ref>{{Cite web|url=http://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=271&yyyy=2011&mm=06&dd=21&nav_id=520288|title=Tel Aviv stigao na Štrand|language=sr}}</ref> Sipas Zyrës Qendrore të Statistikave izraelit, gjatë vitit 2011 4,700 serbë vizituan Izraelin si turistë, krahasuar me 3,000 në vitin 2010 dhe 1,400 në virin 2009. Në vitin 2016 15,129 turistë izraelitë vizituan Serbinë. ==Shih edhe== *[[Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Kosovës]] *[[Historia e hebrenjve në Serbi]] *[[Njohja ndërkombëtare e Izraelit]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Serbisë| ]] [[Kategoria:Marrëdhëniet dypalëshe të Izraelit|S]] [[Kategoria:Marrëdhëniet dypalëshe të Serbisë|I]] 3yjq119uxea7ujvfk6ioiuojwokppz1 1 293246 2996119 2983715 2026-06-12T04:19:04Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Iraku]] 2996119 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhjet e jashtme në [[Iraku]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1991895 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U rregulluaformatimi/përdorimi për http://web.amnesty.org/library/Index/engMDE140082001?OpenDocument&of=COUNTRIESIRAQ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100102152620/http://al-bab.com/arab/countries/iraq.htm te http://www.al-bab.com/arab/countries/iraq.htm Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 22:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Iraku]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2004070 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050206195458/http://schema-root.org/region/mideast/iraq/ për lidhjen http://schema-root.org/region/mideast/iraq/. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050307015721/http://www.ifex.org/en/content/view/full/222 për lidhjen http://www.ifex.org/en/content/view/full/222. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 15 shtator 2019 10:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Iraku]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2074410 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190911134731/http://jubileeiraq.org/ për lidhjen http://www.jubileeiraq.org/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20040319003712/http://web.amnesty.org/library/Index/engMDE140082001?OpenDocument&of=COUNTRIESIRAQ për lidhjen http://web.amnesty.org/library/Index/engMDE140082001?OpenDocument&of=COUNTRIESIRAQ. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100102152620/http://al-bab.com/arab/countries/iraq.htm për lidhjen http://al-bab.com/arab/countries/iraq.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050206195458/http://schema-root.org/region/mideast/iraq/ për lidhjen http://schema-root.org/region/mideast/iraq/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050307015721/http://www.ifex.org/en/content/view/full/222 për lidhjen http://www.ifex.org/en/content/view/full/222. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 shkurt 2020 13:15 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Iraku]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2098345 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190911134731/http://jubileeiraq.org/ për lidhjen http://www.jubileeiraq.org/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20040319003712/http://web.amnesty.org/library/Index/engMDE140082001?OpenDocument&of=COUNTRIESIRAQ për lidhjen http://web.amnesty.org/library/Index/engMDE140082001?OpenDocument&of=COUNTRIESIRAQ. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100102152620/http://al-bab.com/arab/countries/iraq.htm për lidhjen http://al-bab.com/arab/countries/iraq.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050206195458/http://schema-root.org/region/mideast/iraq/ për lidhjen http://schema-root.org/region/mideast/iraq/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050307015721/http://www.ifex.org/en/content/view/full/222 për lidhjen http://www.ifex.org/en/content/view/full/222. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 prill 2020 22:47 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Iraku]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2372704 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131208215316/http://www.iraqigovernment.org/ për lidhjen http://www.iraqigovernment.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 dhjetor 2021 01:24 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Iraku]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2979087 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100712083422/http://www.cpa-iraq.org/ për lidhjen http://www.cpa-iraq.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 maj 2026 14:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Iraku]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2984884 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100923073517/http://enfal.de/irak.htm për lidhjen http://www.enfal.de/irak.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 maj 2026 11:56 (CEST) ggpd9v1u08ja8zslfo37yo3v78u2zqe 1 296629 2996128 2985208 2026-06-12T04:22:38Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Dua Lipa/Arkivi 1]] 2996128 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Dua Lipa/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} jgo86eauy5na3i5ys339ww774xcmiy9 1 302399 2996132 2985220 2026-06-12T04:23:02Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Izolimi shoqëror/Arkivi 1]] 2996132 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Izolimi shoqëror/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} t6vl974s5ukfb9ywpzrpn442vwqx6dn 1 303574 2996143 2374296 2026-06-12T07:45:39Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996143 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Serbisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2227047 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201111133115/https://www.niod.nl/sites/niod.nl/files/II%20-%20Intelligence%20and%20the%20war%20in%20Bosnia%201992%20-%201995%20-%20The%20role%20of%20the%20intelligence%20and%20security%20services.pdf për lidhjen https://www.niod.nl/sites/niod.nl/files/II%20-%20Intelligence%20and%20the%20war%20in%20Bosnia%201992%20-%201995%20-%20The%20role%20of%20the%20intelligence%20and%20security%20services.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 qershor 2021 08:17 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Serbisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2264124 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140715000726/http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga4_Veroispovest.pdf për lidhjen http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga4_Veroispovest.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 tetor 2021 00:01 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Serbisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2374295 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200904190131/https://www.nytimes.com/aponline/2020/09/04/us/politics/ap-us-united-states-balkans.html për lidhjen https://www.nytimes.com/aponline/2020/09/04/us/politics/ap-us-united-states-balkans.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 03:43 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Serbisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996142 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120314021156/http://www.haaretz.com/print-edition/opinion/israel-between-serbia-and-kosovo-1.418101 për lidhjen http://www.haaretz.com/print-edition/opinion/israel-between-serbia-and-kosovo-1.418101. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 09:45 (CEST) 6gdwgd9f0td0tyqknjcvlotp7z8v9gj 0 304319 2996159 2631301 2026-06-12T10:49:56Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996159 wikitext text/x-wiki Një '''mjedis i të mësuarit virtual''' ( '''VLE''' ) në [[Teknologjia arsimore|teknologjinë arsimore]] është një [[Ueb aplikacionet|platformë e bazuar]] në internet për aspektet dixhitale të kurseve të studimit, zakonisht brenda institucioneve arsimore. Ata paraqesin burime, aktivitete dhe ndërveprime brenda një strukture kursi dhe ofrojnë faza të ndryshme të vlerësimit. VLE-të gjithashtu zakonisht raportojnë për pjesëmarrjen; dhe të ketë një farë niveli integrimi me sistemet e tjera institucionale.<ref>{{Cite journal|last=Britain|first=Sandy|last2=Liber|first2=Oleg|date=1999|title=A Framework for Pedagogical Evaluation of Virtual Learning Environments|url=http://www.jisc.ac.uk/media/documents/programmes/jtap/jtap-041.pdf|url-status=dead|series=JISC Technology Applications Programme|issue=Report 41|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709094115/http://www.jisc.ac.uk/media/documents/programmes/jtap/jtap-041.pdf|archive-date=9 korrik 2014|access-date=1 shkurt 2015}}</ref><ref>{{Cite book|last=Weller|first=Martin|title=Virtual learning environments: using, choosing and developing your VLE|url=https://archive.org/details/virtuallearninge00well|publisher=Routledge|year=2007|isbn=9780415414302|location=London|pages=[https://archive.org/details/virtuallearninge00well/page/4 4]–5|language=en}}</ref> Për mësuesit dhe instruktorët që i redaktojnë ato, VLE-të mund të kenë një rol të rëndësishëm si autorizim dhe krijim i mjediseve.<ref>{{Cite book|last=Masterman|first=Liz|title=Rethinking pedagogy in a digital age|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-0-415-53997-5|editor-last=Beetham|editor-first=Helen|location=London|publication-place=Oxford|pages=65|language=en|chapter=The challenge of teachers' design practice|editor-last2=Sharpe|editor-first2=Rhona}}</ref> VLE-të janë miratuar nga pothuajse të gjitha institucionet e arsimit të lartë në botën anglisht-folëse.<ref>{{Cito web|date=23 shtator 2014|title=LMS Data – The First Year Update|url=http://edutechnica.com/2014/09/23/lms-data-the-first-year-update/|access-date=1 shkurt 2015|website=Edutechnica|archive-date=22 nëntor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122160356/http://edutechnica.com/2014/09/23/lms-data-the-first-year-update/|url-status=dead}}</ref> == Komponentët == Më poshtë janë komponentët kryesorë të kërkuar për të zhvilliuar mjedisin më të mirë të mësimit virtual ose kurrikulën e arsimit në internet. Platformat e të mësuarit që VLE zakonisht lejojnë:<ref>{{Cito web|date=2020-08-27|title=What Is A Virtual Classroom And Why Does It Matter?|url=https://elearningindustry.com/virtual-classroom-why-future-online-learning|access-date=2021-06-02|website=eLearning Industry|language=en-US}}</ref> * Menaxhimi i përmbajtjes - krijimi, ruajtja, qasja dhe përdorimi i burimeve të të mësuarit * Hartësimi dhe planifikimi i kurrikulës - planifikimi i mësimit, vlerësimi dhe personalizimi i përvojës mësimore * Angazhimi dhe administrimi i nxënësit - qasja e menaxhuar në informacionin dhe burimet e nxënësit dhe përcjellja e progresit dhe arritjeve * Komunikimi dhe bashkëpunimi - e-mailet, njoftimet, biseda, wikis, blogje * Komunikimi në kohë reale - video konferencë e drejtpërdrejtë ose konferencë audio Një VLE mund të përfshijë disa ose të gjitha elementet e mëposhtme: * Planprogrami i kursit * Informacion administrativ rreth kursit: parakushtet, kreditë, regjistrimi, pagesat, seancat fizike dhe informacioni i kontaktit për instruktorin. * Një tabelë njoftimi për informacionin aktual në lidhje me kursin në vazhdim * Përmbajtja themelore e disa ose e të gjithë kursit; kursi i plotë për aplikimet e [[Mësimi në distancë|mësimit në distancë]], ose ndonjë pjesë e tij, kur përdoret si pjesë e një kursi konvencional. Kjo zakonisht përfshin materiale të tilla si kopje të leksioneve në formë të prezantimeve me tekst, audio, ose video, dhe prezantimet mbështetëse vizuale * Burime shtesë, të integruara ose si lidhje me burimet e jashtme. Kjo zakonisht përbëhet nga leximin plotësues, ose ekuivalentë inovativë për të. * Kuizet e vetëvlerësimit ose pajisjet analoge, zakonisht shënohen automatikisht * Funksionet zyrtare të vlerësimit, të tilla si provimet, paraqitja ese, ose prezantimi i projekteve. Kjo tani përfshin shpesh përbërës për të mbështetur vlerësimin e kolegëve * Mbështetje për komunikimet, duke përfshirë [[Posta elektronike|e-emailet]], diskutimet e filetuara, dhomat e bisedave, [[Twitter]] dhe media të tjera, ndonjëherë me instruktorin ose një ndihmës që vepron si moderator . Elementet shtesë përfshijnë [[Wiki|wikis]], [[Ditari Blog|bloge]], [[RSS]] dhe hapësira virtuale për të mësuar 3D . * Lidhjet me burimet e jashtme - rrugët për në të gjitha hapësirat e tjera të të mësuarit në internet janë të lidhura përmes VLE (Mjedisi Mësimor Virtual). * Menaxhimi i të [[Kontrolli i hyrjes|drejtave të hyrjes]] për instruktorët, asistentët e tyre, stafin ndihmës të kursit dhe studentët * Dokumentacioni dhe statistikat siç kërkohen për administratën institucionale dhe kontrollin e cilësisë * Autorizimi i mjeteve për krijimin e dokumenteve të nevojshme nga instruktori, dhe zakonisht paraqitjet nga studentët * Sigurimi i hiperlidhjeve të nevojshme për krijimin e një prezantimi të unifikuar për studentët. * Tabela interaktive në internet për klasa të drejtpërdrejta virtuale Një VLE normalisht nuk është krijuar për një kurs ose lëndë specifike, por është i aftë të mbështesë kurse të shumta në të gjithë gamën e programit akademik, duke dhënë një ndërfaqe të qëndrueshme brenda institucionit dhe - deri në një farë mase - me institucionet e tjera që përdorin sistemin. Mjedisi virtual i të mësuarit mbështet shkëmbimin në të gjithë botën e informacionit midis një përdoruesi dhe institutit të të mësuarit në të cilin ai ose ajo është regjistruar aktualisht përmes mediave dixhitale si e-mail, dhoma bisede, uebfaqe 2.0 ose një forum.<ref>{{Cite journal|last=Safa Naser Husain|year=2012|title=Online communication between home and school. Case study: Improving the usability of the Unikum e-service in the primary schools of Tierp municipality|url=http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:603927/FULLTEXT01.pdf|publisher=Department of Informatics and Media}}</ref> === Karakteristikat e aksesit të studentëve === Një nga proceset për të përmirësuar përvojën e të mësuarit ishte dhoma e burimeve virtuale, e cila është në qendër të studentëve, punon në një format të vetë-ritmit, dhe e cila inkurajon studentët të marrin përgjegjësi për mësimin e tyre. Në modalitetin virtual, materialet janë në dispozicion në formën e programeve mësimore të ndihmuara nga kompjuteri, shënime leksionesh, moduletë veçanta të vetëvlerësimit. Një mekanizëm tjetër për ndërveprimet e studentit me studentin në një formë të forumit të thjeshtë të diskutimit është duke përdorur një mësues roman kibernetik. Kjo i lejon studentët me një llogari email të lidhen me përmbajtjen e kursit dhe stafin, me dyshimet e tyre dhe pyetjet e lidhura. Studentët janë në gjendje të kontaktojnë stafin pa një vizitë ballë për ballë e cila kursen kohën në kampus. Stafi mbetet anonim, gjë që lejon që disa stafe të veprojnë si një mësues kibernetik gjatë kursit. Studenti nuk mbetet anonim, megjithëse adresa e tyre e postës elektronike është mjaft e fshehtë për të maskuar identitetin e tyre. Studentët mund të diskutojnë provimet, raportet laboratorike, postere, leksione, ndihmë teknike për shkarkimin e materialeve. Vlerësimi i përdorimit të një dhome të burimeve virtuale bëhet nga sondazhet, grupet fokuse dhe formularë të feedback-ut në internet. Studentët kanë 24 orë qasje në materialin mësimor në një ditë që i përshtatet stilit të tyre të jetës.<ref>{{Cite journal|last=Peat|first=Mary|date=korrik 2000|title=Towards First Year Biology online: a virtual learning environment|journal=Educational Technology & Society|volume=3|issue=3|pages=203–207|jstor=jeductechsoci.3.3.203}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Xu|first=Yan|last2=Park|first2=Hyungsung|last3=Baek|first3=Youngkyun|date=tetor 2011|title=A New Approach Toward Digital Storytelling: An Activity Focused on Writing Self-efficacy in a Virtual Learning Environment|journal=Educational Technology & Society|volume=14|issue=4|pages=181–191|jstor=jeductechsoci.14.4.181}}</ref> == Terma të ngjashëm == Sistemet e kompjuterizuara të të mësuarit janë referuar si [[Teknologjia arsimore|teknologji]] elektronike arsimore, e-mësim, platformë mësimore ose sistem i menaxhimit të mësimit . Dallimi kryesor është se VLE dhe LMS janë aplikacione, ndërsa Platforma e Mësimit ndan karakteristikat me një [[Sistemi operativ|Sistem Operativ]] ku aplikacione të ndryshme arsimore të bazuara në internet mund të drejtohen në platformë. Termat mjedisi i të mësuarit virtual (VLE) dhe platforma e të mësuarit përdoren përgjithësisht për të përshkruar një sërë aplikacionesh të integruara në internet që u sigurojnë mësuesve, nxënësve, prindërve dhe të tjerëve të përfshihën në arsim me informacione, mjete dhe burime për të mbështetur dhe përmirësuar ofrimin arsimor dhe menaxhimin. Këto terma janë gjerësisht sinonim me 'mjediset e menaxhuara të mësimit' (MLE) dhe 'mjediset e menaxhuara virtuale të mësimit' (MVLE). Aplikimet që bëjnë pjesë në këto shërbime në internet mund të përfshijnë faqe në internet, emaile, tabela mesazhesh dhe forume diskutimi, konferenca me tekst dhe video, ditarë të përbashkët, zona shoqërore në internet, si dhe mjete vlerësimi, menaxhimi dhe gjurmimi.<ref name="JISC2007">{{Cito web|date=2007|title=Briefing Paper 1: MLEs and VLEs Explained|url=http://www.jisc.ac.uk/whatwedo/programmes/programme_buildmle_hefe/mle_lifelonglearning_info/mle_briefingpack/mle_briefings_1.aspx|access-date=5 korrik 2014|publisher=JISC|archive-date=27 mars 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080327052711/http://www.jisc.ac.uk/whatwedo/programmes/programme_buildmle_hefe/mle_lifelonglearning_info/mle_briefingpack/mle_briefings_1.aspx|url-status=dead}}</ref> Termi platformë e të mësuarit i referohet një sërë mjetesh dhe shërbimeve të përshkruara shpesh duke përdorur terma të tilla si ekstraneti arsimor, VLE, LMS, ILMS dhe LCMS që sigurojnë të mësuarit dhe menaxhimin e përmbajtjes . Termi platformë e të mësuarit përfshin gjithashtu mjedisin personal të të mësuarit (PLE) ose hapësirën personale të të mësuarit në internet (POLS), duke përfshirë mjetet dhe sistemet që lejojnë zhvillimin dhe menaxhimin e portofoleve. Funksionaliteti specifik i lidhur me çdo zbatim të një platforme mësimore do të ndryshojë në varësi të nevojave të përdoruesve dhe mund të arrihet duke sjellë së bashku një sërë veçorish nga zgjidhje të ndryshme softuerësh ose komercialisht të disponueshëm, me burim të hapur, të vetë-ndërtuar ose të disponueshëm sa më lirë të përdorni shërbime në internet. Këto mjete dorëzohen së bashku përmes një mjedisi koheziv të përdoruesit me një pikë të vetme hyrëse, përmes integrimit të arritur nga standardet teknike. * një sistem i menaxhimit të të mësuarit (LMS). Konceptet përkatëse përfshijnë sistemin e menaxhimit të përmbajtjes (CMS), i cili i referohet siç duhet organizimit të përmbajtjes arsimore ose përmbajtjes tjetër, jo mjedisit të përgjithshëm; sistemi i menaxhimit të përmbajtjes së të mësuarit (LCMS), i cili përdoret më shpesh për sistemet e trajnimit të korporatave sesa për sistemet në institucionet arsimore; mjedisi i menaxhuar i të mësuarit (MLE), i cili normalisht i referohet infrastrukturës së përgjithshme në një institucion, pjesë e të cilit është VLE, sistemi i mbështetjes së të mësuarit (SHSSH); qendra e të mësuarit në internet (OLC); ose platforma e të mësuarit (LP), edukimi përmes komunikimit të ndërmjetësuar nga kompjuteri (CMC); ose [[Mësimi në distancë|edukim online]] . Termi "mjedisi virtual i të mësuarit" përdoret më shpesh në Evropë dhe Azi, ndërsa termi sinonim "sistemi i menaxhimit të të mësuarit" është përdorimi më i zakonshëm në Amerikën e Veriut. Termi LMS mund të nënkuptojë gjithashtu një "sistem të menaxhimit të bibliotekës" (i cili tani më shpesh referohet si sistem i integruar i bibliotekës, ose ILS). == Justifikim == Shkolla e Mesme dhe Shkolla e lartë përdorin VLE në mënyrë që të: * Rritet performanca akademike në mënyrë që të përmbushë standardet për t'u diplomuar. * Adresohen nevojat e ndryshme të të nxënit për të gjithë studentët me kurrikulën dixhitale. * Personalizohet të mësuarit për të përmbushur më mirë nevojat e të gjithë studentëve, duke përfshirë nxënës të dobët dhe të përshpejtuar. * Pajisen administratorët, mësuesit dhe studentët me progres dhe performancë në kohë reale për të marrë vendime të informuara për të ndjekur suksesin. * Institucionet e arsimit të lartë dhe të [[Arsimi i mëtutjeshëm|mëtejshëm]] përdorin VLE në mënyrë që: * Ekonomizon kohën e stafit mësimdhënës dhe koston e mësimit. * Lehtëson prezantimin e mësimit në internet nga instruktorët pa përvojën e krijimit të faqes në internet. * Siguron udhëzime për studentët në një mënyrë fleksibël për studentët me kohë dhe vendndodhje të ndryshme. * Siguron udhëzime në një mënyrë të njohur për brezin aktual të studentëve të orientuar në internet. * Lehtëson rrjetëzimin e udhëzimeve ndërmjet kampeve të ndryshme apo edhe kolegjeve. * Siguron ripërdorimin e materialit të përbashkët midis kurseve të ndryshme. * Siguron integrimin automatik të rezultateve të të mësuarit të studentëve në sistemet e informacionit të kampusit. * Siguron aftësi për të ofruar kurse të ndryshme për një numër të madh studentësh.<ref>{{Cito web|title=Virtual learning environments (VLE)|url=https://www.jisc.ac.uk/guides/technology-and-tools-for-online-learning/virtual-learning-environments|access-date=2018-09-24|website=Jisc|language=en-GB}}</ref> Nxënësit në internet performuan modestisht më mirë, mesatarisht sesa ata që mësojnë të njëjtin material përmes udhëzimeve tradicionale ballë për ballë.<ref name=":1">{{Cito web|last=Posey|first=Guy|last2=Burgess|first2=Thomas|last3=Eason|first3=Marcus|last4=Jones|first4=Yawna|title=Advantages and Disadvantages of the Virtual Classroom and the Role of the Teacher|url=http://www.swdsi.org/swdsi2010/sw2010_preceedings/papers/pa126.pdf}}</ref> == Polemika == VLE-të supozohet se mbështesin shumë aftësi të shekullit 21, duke përfshirë: * Ndërgjegjësimi kulturor dhe ''global'': Studentët kanë qasje në një rrjet të gjerë njerëzish dhe informacioni. * Vetëdrejtim : Nxënësit janë në gjendje të punojnë me ritmin e tyre. * Njohuri për [[Teknologjia e informacionit dhe komunikimit|teknologjinë e informacionit dhe komunikimit]] : Studentët përdorin teknologjinë për të marrë dhe prezantuar informacion. * Shkathtësitë e [[Zgjidhja e problemit|zgjidhjes së problemit]] : Studentëve u kërkohet të demonstrojnë njohuritë dhe aftësitë e tyre në mënyrë që të vlerësohen, dhe ata shpesh marrin pjesë në mendime në grup dhe diskutime. * Menaxhimi i kohës : Studentëve u kërkohet të përmbushin afatet.<ref name=":1"/> Të dy mbështetësit dhe kritikët e mjediseve virtuale të të mësuarit e njohin rëndësinë e zhvillimit të aftësive të tilla, duke përfshirë [[Krijimtaria|kreativitetin]], komunikimin dhe zbatimin e njohurive;<ref>{{Cite journal|last=Reese|first=Sasha|date=shtator 2015|title=Online learning environments in higher education: Connectivism vs. dissociation|journal=Education Information Technology|volume=20|issue=3|pages=579–588|doi=10.1007/s10639-013-9303-7}}</ref> megjithatë, polemikat qëndrojnë në faktin nëse mjediset virtuale të të mësuarit janë praktike si për mësuesit ashtu edhe për studentët. Kritikët e VLE shqetësohen për shkëputjen që mund të ndodhë midis mësuesit dhe studentëve, si dhe midis studentit ndaj studentit. Një mjedis i të nxënit virtual nuk u siguron studentëve bashkëveprim ballë për ballë dhe për këtë arsye, mund t’i privojë studentët nga mundësitë për komunikim më të mirë dhe kuptim më të thellë. Pedagogët gjithashtu kanë shqetësime që kanë të bëjnë me aftësitë e leximit kompjuterik të një studenti dhe qasjen në teknologjinë cilësore. Të dyja mund të krijojnë një sfidë për studentët që të kenë sukses në një mjedis të mësimit virtual. Një studim midis studentëve indianë ka sugjeruar që një përvojë negative me mjediset virtuale të të mësuarit mund ta lërë "nxënësin me një përvojë pasive, jo-tërheqëse, duke çuar në mësim jo të plotë dhe performancë të ulët".<ref>{{Cito web|last=Jena|first=R.K.|date=2006|title=Investigating the interrelation between attitudes, learning readiness, and learning styles under virtual learning environment: a study among Indian students.|url=http://search.ebscohost.com.egcc.ohionet.org/login.aspx?direct=true&db=cph&AN=118585057&site=eds-live|access-date=30 shtator 2018|website=EBSCO}}</ref> VLE çon në një vetë-efikasitet më të lartë kompjuterik të raportuar, ndërsa pjesëmarrësit raportojnë se janë më pak të kënaqur me procesin e të mësuarit që është arritur në Mjedisin Vërtetë të Mësimit.<ref>{{Cite journal|last=Piccoli|first=Gabriele|last2=Ahmad|first2=Rami|last3=Ives|first3=Blake|date=dhjetor 2001|title=Web-Based Virtual Learning Environments: A Research Framework and a Preliminary Assessment of Effectiveness in Basic IT Skills Training|url=https://semanticscholar.org/paper/0a45ca7d9c6ac32eeec03ce9a6d8344d4d9aaf1c|journal=MIS Quarterly|volume=25|issue=4|pages=401–426|doi=10.2307/3250989|jstor=3250989}}</ref> == Standardet == Shumica e VLE-ve mbështesin Modelin e Referencës së Objekteve të Përmbajtjes të Shpërndarë (SCORM) si standard, por nuk ka standarde të përdorura zakonisht që përcaktojnë se si performanca e nxënësit brenda një kursi mund të transferohet nga një VLE në tjetrën. Ekzistojnë gjithashtu standarde për ndarjen e përmbajtjes siç janë ato të përcaktuara nga Konsorciumi Global IMS. Organet lokale të tilla si në sektorin e shkollës në Mbretërinë e Bashkuar DCSF përmes Becta kanë përcaktuar gjithashtu një platformë mësimore "korniza e konformitetit" për të inkurajuar ndërveprimin. Mjediset virtuale të mësimit nuk janë të kufizuara vetëm për studentët dhe nxënësit në studimet e nivelit universitar. Ka shumë mjedise virtuale të të mësuarit për nxënësit e klasave K-12. Këto sisteme janë veçanërisht të përshtatshme për nevojat e programeve të pavarura arsimore, shkollave themelore dhe arsimit në shtëpi. Ndërsa mësimdhënia dhe të nxënit virtual integrohen më thellë në kurrikulë, është e rëndësishme të vlerësohet cilësia dhe ashpërsia e programeve virtuale. Standardet e Programit të Mësimit Virtual ofrojnë një kornizë për identifikimin e fushave kryesore për mësimdhënie dhe mësimnxënie efektive në Programet e Mësimit Virtual në të gjithë Veri-Lindjen dhe kombin.<ref>Davis, C. (April 2014). Virtual Learning Rubric. Retrieved from http://www.doe.mass.edu/odl/standards/VLPrubric.pdf</ref> == Vlerësimet == Pedagogët kanë nevojë për mjete referimi për të vlerësuar një mjedis virtual të të mësuarit si një mjet i arsyeshëm i arsimimit. Walker zhvilloi një instrument studimi të njohur si Anketa e Mësimit të Edukimit në Distancë(DELES), e cila është e arritshme për studentët kudo. DELES shqyrton mbështetjen e instruktorit, ndërveprimin dhe bashkëpunimin e studentëve, rëndësinë personale, të mësuarit autentik, të mësuarit aktiv dhe autonominë e studentit. Harnish dhe Reeves ofrojnë një qasje sistematike të kritereve bazuar në trajnimin, zbatimin, përdorimin e sistemit, komunikimin dhe mbështetjen. == Shiko gjithashtu == * Gamifikimi * Mjedisi i të mësuarit * Hapësira për të mësuar * [[Kurset masive të hapura në internet|Kurs masiv i hapur në internet]] * Komunikimi online ndërmjet shkollës dhe shtëpisë * Universiteti i njerëzve * Bota virtuale § Edukimi * Sistemi i menaxhimit të mësimit == Leximi më tej == * {{Cite journal|last=Cook|first=David|date=2007|title=Web-based learning: pros, cons and controversies|url=https://www.tau.ac.il/medicine/cme/pituach/240210/4.pdf|journal=Clinical Medicine|volume=7|issue=1|pages=37–42|doi=10.7861/clinmedicine.7-1-37|pmc=4953546|pmid=17348573|access-date=24 shtator 2018|archive-date=3 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180403131746/http://www.tau.ac.il/medicine/cme/pituach/240210/4.pdf|url-status=dead}} * {{Cite journal|last=Demian|first=Peter|last2=Morrice|first2=James|date=15 dhjetor 2015|title=The Use of Virtual Learning Environments and Their Impact on Academic Performance|journal=Engineering Education|volume=7|pages=11–19|doi=10.11120/ened.2012.07010011|ref=none|doi-access=free}} * {{Cito web|last=Hodge|first=Elizabeth|last2=Kibbe|first2=Sharon|title=Collaborative Efforts: Teaching and Learning in Virtual Worlds|url=https://er.educause.edu/articles/2010/6/collaborative-efforts-teaching-and-learning-in-virtual-worlds|access-date=30 shtator 2018|ref=none}} * {{Cite journal|last=Morgan|first=G.|year=2003|title=Faculty Use of Course Management Systems|url=http://www.educause.edu/ir/library/pdf/ers0302/rs/ers0302w.pdf|volume=2|access-date=27 nëntor 2005|ref=none|archive-date=13 janar 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060113210410/http://www.educause.edu/ir/library/pdf/ers0302/rs/ers0302w.pdf|url-status=dead}} * {{Cite book|last=Paulsen|first=M. F.|title=Online Education and Learning Management Systems — Global Elearning in a Scandinavian Perspective|publisher=NKI Forlaget|year=2003|location=Oslo|ref=none}} * {{Cite book|last=Popat|first=Kris|title=Virtually There: Learning Platforms|publisher=Yorkshire and Humber Grid for Learning|year=2007|isbn=9780955600609|location=Scunthorpe|ref=none}} * {{Cito web|last=Seale|first=J.|year=2009|title=A Research Briefing by the Technology Enhanced Learning Phase of the Teaching and Learning Research Programme|url=http://www.tlrp.org/docs/DigitalInclusion.pdf|ref=none|access-date=1 korrik 2021|archive-date=3 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175144/http://www.tlrp.org/docs/DigitalInclusion.pdf|url-status=dead}} * {{Cite book|last=Sheehy|first=Kieron|title=Virtual Worlds: Controversies at the Frontier of Education|last2=Ferguson|first2=Rebecca|last3=Clough|first3=Gill|publisher=Nova Science Publishers|year=2010|isbn=9781608762613|location=Hauppauge, N.Y.}} * {{Cite book|last=Weller|first=M.|title=Virtual Learning Environments: Using, choosing and developing your VLE|url=https://archive.org/details/virtuallearninge0000well|publisher=Routledge|year=2007|isbn=9780415414319|location=London|ref=none}} == Linqe te jashtme == * {{Commons category-inline|Virtual learning environments}} == Referime == sjf1hs7ucus66dk37br9upzi7pu5h2p 1 304436 2996160 2692583 2026-06-12T10:49:57Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996160 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Mjedisi i mësimit virtual/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | valign="center" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga pjesëmarrës të Ponder /Wiki Academy Kosovo 2021, në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br> |} </div> == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mjedisi i mësimit virtual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996159 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221122160356/http://edutechnica.com/2014/09/23/lms-data-the-first-year-update/ për lidhjen http://edutechnica.com/2014/09/23/lms-data-the-first-year-update/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 12:49 (CEST) 1g2z8sto44vrgo90as8jiwlivuoq4cg 1 304651 2996113 2904947 2026-06-12T04:16:51Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:KF Tirana]] 2996113 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2170278 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140219233952/http://www.sktirana.com/public/kuvend/viewtopic.php?f=2&t=313 për lidhjen http://www.sktirana.com/public/kuvend/viewtopic.php?f=2&t=313. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170606024405/http://fshf.org/index.php/sq/lajme/5662-tirana-fiton-kupen-e-shqiperise-sezoni-2016-2017 për lidhjen http://www.fshf.org/index.php/sq/lajme/5662-tirana-fiton-kupen-e-shqiperise-sezoni-2016-2017. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180628131841/http://telesport.al/kategoria-e-pare-tirana-shkermoq-pogradecin-vulos-kreun-e-renditjes-ne-grupin-b/ për lidhjen http://telesport.al/kategoria-e-pare-tirana-shkermoq-pogradecin-vulos-kreun-e-renditjes-ne-grupin-b/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.kohajone.com/2015/05/20/ndryshim-brezash-dhe-idesh-ne-drejtimin-e-tirona-fanatics/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 13:14 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2209581 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://sport.cna.al/2020/02/11/100-vjetori-i-krijimit-tirana-publikon-logon-e-re/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://sport.cna.al/2020/03/25/dossier-kush-e-vrau-yllin-e-futbollit-shqiptar-skender-halilin/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 mars 2021 20:30 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2217430 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223122/https://www.newsbomb.al/selman-stermasi-vishet-bardheblu-rikonstruksioni-drejt-perfundimit-foto-18490 për lidhjen https://www.newsbomb.al/selman-stermasi-vishet-bardheblu-rikonstruksioni-drejt-perfundimit-foto-18490. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 prill 2021 09:16 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2234037 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180823174428/http://sportekspres.com/profil-mirel-josa-nga-shpresa-e-mrekullive-te-titulli-i-arte/ për lidhjen http://sportekspres.com/profil-mirel-josa-nga-shpresa-e-mrekullive-te-titulli-i-arte/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201019070723/https://sportekspres.com/kompleksi-skender-halili-po-ndryshon-fytyre/ për lidhjen https://sportekspres.com/kompleksi-skender-halili-po-ndryshon-fytyre/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180817024652/http://sportekspres.com/tirona-fanatics-feston-10-vjetorin/ për lidhjen http://sportekspres.com/tirona-fanatics-feston-10-vjetorin/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201024122605/https://sportekspres.com/speciale-gjithe-golashenuesit-e-derbit-te-kryqytetit/ për lidhjen https://sportekspres.com/speciale-gjithe-golashenuesit-e-derbit-te-kryqytetit/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180817024652/http://sportekspres.com/tirona-fanatics-feston-10-vjetorin/ për lidhjen http://sportekspres.com/tirona-fanatics-feston-10-vjetorin/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 korrik 2021 07:55 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2263032 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120312224940/http://www.kftirana.info/club.html për lidhjen http://www.kftirana.info/club.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 18:32 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2371947 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170725151705/http://www.worldstadiums.com/europe/countries/albania.shtml për lidhjen http://www.worldstadiums.com/europe/countries/albania.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200414212323/https://sport.cna.al/2020/02/11/100-vjetori-i-krijimit-tirana-publikon-logon-e-re/ për lidhjen https://sport.cna.al/2020/02/11/100-vjetori-i-krijimit-tirana-publikon-logon-e-re/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201018223225/https://sport.cna.al/2020/03/25/dossier-kush-e-vrau-yllin-e-futbollit-shqiptar-skender-halilin/ për lidhjen https://sport.cna.al/2020/03/25/dossier-kush-e-vrau-yllin-e-futbollit-shqiptar-skender-halilin/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029133104/https://www.kohajone.com/2015/05/20/ndryshim-brezash-dhe-idesh-ne-drejtimin-e-tirona-fanatics/ për lidhjen http://www.kohajone.com/2015/05/20/ndryshim-brezash-dhe-idesh-ne-drejtimin-e-tirona-fanatics/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 dhjetor 2021 10:23 (CET) == vetem nje pyetje == A e di kush historine e ngjyrave bardh e blu te faneles se ekipit? Nuk e shoh te shkruajtur ne historik. == Korrigjime drejtshkrimore == Pershendetje, une redaktova disa folje per ti pershtatur me emrat ne gjuhen shqipe,njesej dhe shumes. Po shoh qe nuk jane pranuar, ashtu si edhe korrigjimi per mbiemrin e Bekim Balaj, i cili fare lehte te ridrejton tek faqja e Uikipedias se tij ne shqip.A ka ndonje admin i vecante qe merret me kete faqe?[[Përdoruesi:Filafieri|Filafieri]] ([[Përdoruesi diskutim:Filafieri|diskutimet]]) 19 Nëntor 2014 01:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2487164 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181004150135/http://www.ballikombit.org/index.php?option=com_content&task=view&id=83&Itemid=9 për lidhjen http://www.ballikombit.org/index.php?option=com_content&task=view&id=83&Itemid=9. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 tetor 2022 02:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2488790 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190105062912/http://kftirana.al/fanclub/ për lidhjen http://kftirana.al/fanclub/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210422234919/https://kftirana.al/ekipi-i-pare/ për lidhjen https://kftirana.al/ekipi-i-pare/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223337/https://kftirana.al/presidenca/ për lidhjen https://kftirana.al/presidenca/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 tetor 2022 10:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2492082 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223101/http://www.shkodrasport.com/2015/10/23/vioresin-sinani-vllaznia-tirana-eshte-derbi-i-shqiperise/ për lidhjen http://www.shkodrasport.com/2015/10/23/vioresin-sinani-vllaznia-tirana-eshte-derbi-i-shqiperise/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 nëntor 2022 01:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2503862 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223122/http://shekulli.com.al/4816/ për lidhjen http://shekulli.com.al/4816/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 dhjetor 2022 09:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2510862 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201031154059/https://andikasmi.com/2015/11/25/kur-tiranes-parate-i-vinin-nga-egjipti/ për lidhjen https://andikasmi.com/2015/11/25/kur-tiranes-parate-i-vinin-nga-egjipti/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 janar 2023 16:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2527940 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223058/https://pamfleti.net/partizani-dhe-tirana-u-perjashtuan-nga-kampionati-cfare-ndodhi-ne-derbin-e-vitit-1966-dhe-cili-ishte-qellimi-qe-u-arrit/ për lidhjen https://pamfleti.net/partizani-dhe-tirana-u-perjashtuan-nga-kampionati-cfare-ndodhi-ne-derbin-e-vitit-1966-dhe-cili-ishte-qellimi-qe-u-arrit/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 mars 2023 00:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2618400 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180806181631/http://www.arkivalajmeve.com/Migen-Memelli-blerja-e-bujshme-e-rekordmeneve.91596/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Migen-Memelli-blerja-e-bujshme-e-rekordmeneve.91596/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180806180442/http://www.arkivalajmeve.com/Tirana-24-here-kampione-e-Shqiperise.248539/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Tirana-24-here-kampione-e-Shqiperise.248539/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180806181646/http://www.arkivalajmeve.com/Flamurtari-i-rremben-Tiranes-Kupen-dhe-UEFA-n.239850/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Flamurtari-i-rremben-Tiranes-Kupen-dhe-UEFA-n.239850/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029133108/http://www.arkivalajmeve.com/Bashkia-gati-100-milione-leke-te-vjetra-per-Tiranen.1046930809/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Bashkia-gati-100-milione-leke-te-vjetra-per-Tiranen.1046930809/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029132953/http://www.arkivalajmeve.com/Plas-te-Tirana-Lojtaret-gati-bojkoti.1046943716/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Plas-te-Tirana-Lojtaret-gati-bojkoti.1046943716/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029133121/http://www.arkivalajmeve.com/Lojtaret-e-Tiranes-kercenojne-me-bojkot.1046943972/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Lojtaret-e-Tiranes-kercenojne-me-bojkot.1046943972/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180806180442/http://www.arkivalajmeve.com/Tirana-24-here-kampione-e-Shqiperise.248539/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Tirana-24-here-kampione-e-Shqiperise.248539/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 nëntor 2023 20:49 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2659042 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223147/https://eduasportin.com/lajme/rumunet-speciale-per-partizanin-ekipi-i-ushtrise-qe-i-mbijetoi-renies-se-regjimit/ për lidhjen https://eduasportin.com/lajme/rumunet-speciale-per-partizanin-ekipi-i-ushtrise-qe-i-mbijetoi-renies-se-regjimit/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201021211929/https://eduasportin.com/lajme/dosier-titulli-i-mohuar-si-e-vodhen-tiranen-50-vjet-me-pare/ për lidhjen https://eduasportin.com/lajme/dosier-titulli-i-mohuar-si-e-vodhen-tiranen-50-vjet-me-pare/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201021211929/https://eduasportin.com/lajme/dosier-titulli-i-mohuar-si-e-vodhen-tiranen-50-vjet-me-pare/ për lidhjen https://eduasportin.com/lajme/dosier-titulli-i-mohuar-si-e-vodhen-tiranen-50-vjet-me-pare/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223204/https://eduasportin.com/lajme/ndodhte-ne-vitet-2000-kur-tirana-shkonte-per-faze-pergatitore-ne-shba/ për lidhjen https://eduasportin.com/lajme/ndodhte-ne-vitet-2000-kur-tirana-shkonte-per-faze-pergatitore-ne-shba/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 prill 2024 04:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2671213 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180927072928/http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/trekampionate.html për lidhjen http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/trekampionate.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180927113855/http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba96.html për lidhjen http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba96.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 qershor 2024 20:19 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2673027 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200129160331/http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba37.html për lidhjen http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba37.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210113003505/http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba65.html për lidhjen http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba65.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180929022834/http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba95.html për lidhjen http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba95.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 qershor 2024 12:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2675982 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201030073123/https://sot.com.al/sport/nis-puna-te-%E2%80%9Cselman-st%C3%ABrmasi%E2%80%9D-halili-premton-rikonstruksionin-e-impiantit për lidhjen https://sot.com.al/sport/nis-puna-te-%E2%80%9Cselman-st%C3%ABrmasi%E2%80%9D-halili-premton-rikonstruksionin-e-impiantit. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 korrik 2024 04:26 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 22 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2791598 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111009085531/http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba37.html për lidhjen http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba37.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111009085107/http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba65.html për lidhjen http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba65.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140219233952/http://www.sktirana.com/public/kuvend/viewtopic.php?f=2&t=313 për lidhjen http://www.sktirana.com/public/kuvend/viewtopic.php?f=2&t=313. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111009085218/http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba95.html për lidhjen http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba95.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180927113855/http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba96.html për lidhjen http://www.giovanniarmillotta.it/albania/calcio/alba96.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180806181631/http://www.arkivalajmeve.com/Migen-Memelli-blerja-e-bujshme-e-rekordmeneve.91596/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Migen-Memelli-blerja-e-bujshme-e-rekordmeneve.91596/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180806180442/http://www.arkivalajmeve.com/Tirana-24-here-kampione-e-Shqiperise.248539/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Tirana-24-here-kampione-e-Shqiperise.248539/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180806181646/http://www.arkivalajmeve.com/Flamurtari-i-rremben-Tiranes-Kupen-dhe-UEFA-n.239850/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Flamurtari-i-rremben-Tiranes-Kupen-dhe-UEFA-n.239850/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029133108/http://www.arkivalajmeve.com/Bashkia-gati-100-milione-leke-te-vjetra-per-Tiranen.1046930809/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Bashkia-gati-100-milione-leke-te-vjetra-per-Tiranen.1046930809/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029132953/http://www.arkivalajmeve.com/Plas-te-Tirana-Lojtaret-gati-bojkoti.1046943716/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Plas-te-Tirana-Lojtaret-gati-bojkoti.1046943716/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029133121/http://www.arkivalajmeve.com/Lojtaret-e-Tiranes-kercenojne-me-bojkot.1046943972/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Lojtaret-e-Tiranes-kercenojne-me-bojkot.1046943972/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170606024405/http://fshf.org/index.php/sq/lajme/5662-tirana-fiton-kupen-e-shqiperise-sezoni-2016-2017 për lidhjen http://www.fshf.org/index.php/sq/lajme/5662-tirana-fiton-kupen-e-shqiperise-sezoni-2016-2017. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201030073123/https://sot.com.al/sport/nis-puna-te-%E2%80%9Cselman-st%C3%ABrmasi%E2%80%9D-halili-premton-rikonstruksionin-e-impiantit për lidhjen https://sot.com.al/sport/nis-puna-te-%E2%80%9Cselman-st%C3%ABrmasi%E2%80%9D-halili-premton-rikonstruksionin-e-impiantit. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223122/https://www.newsbomb.al/selman-stermasi-vishet-bardheblu-rikonstruksioni-drejt-perfundimit-foto-18490 për lidhjen https://www.newsbomb.al/selman-stermasi-vishet-bardheblu-rikonstruksioni-drejt-perfundimit-foto-18490. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201019070723/https://sportekspres.com/kompleksi-skender-halili-po-ndryshon-fytyre/ për lidhjen https://sportekspres.com/kompleksi-skender-halili-po-ndryshon-fytyre/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180817024652/http://sportekspres.com/tirona-fanatics-feston-10-vjetorin/ për lidhjen http://sportekspres.com/tirona-fanatics-feston-10-vjetorin/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223122/http://shekulli.com.al/4816/ për lidhjen http://shekulli.com.al/4816/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223058/https://pamfleti.net/partizani-dhe-tirana-u-perjashtuan-nga-kampionati-cfare-ndodhi-ne-derbin-e-vitit-1966-dhe-cili-ishte-qellimi-qe-u-arrit/ për lidhjen https://pamfleti.net/partizani-dhe-tirana-u-perjashtuan-nga-kampionati-cfare-ndodhi-ne-derbin-e-vitit-1966-dhe-cili-ishte-qellimi-qe-u-arrit/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223101/http://www.shkodrasport.com/2015/10/23/vioresin-sinani-vllaznia-tirana-eshte-derbi-i-shqiperise/ për lidhjen http://www.shkodrasport.com/2015/10/23/vioresin-sinani-vllaznia-tirana-eshte-derbi-i-shqiperise/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180806180442/http://www.arkivalajmeve.com/Tirana-24-here-kampione-e-Shqiperise.248539/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Tirana-24-here-kampione-e-Shqiperise.248539/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180817024652/http://sportekspres.com/tirona-fanatics-feston-10-vjetorin/ për lidhjen http://sportekspres.com/tirona-fanatics-feston-10-vjetorin/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201031154059/https://andikasmi.com/2015/11/25/kur-tiranes-parate-i-vinin-nga-egjipti/ për lidhjen https://andikasmi.com/2015/11/25/kur-tiranes-parate-i-vinin-nga-egjipti/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 prill 2025 02:08 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2871868 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223106/https://fjala.al/2020/07/23/100-vjet-klub-cerekshekulli-kampion-tirana-ekipi-me-me-shume-trofe-te-superliges/ për lidhjen https://fjala.al/2020/07/23/100-vjet-klub-cerekshekulli-kampion-tirana-ekipi-me-me-shume-trofe-te-superliges/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 nëntor 2025 21:05 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2899390 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223058/https://sportiim.al/2019/02/28/1967-ta-koha-e-mbrapshte-kur-tiranes-iu-vodh-nje-titull-kampioni/ për lidhjen https://sportiim.al/2019/02/28/1967-ta-koha-e-mbrapshte-kur-tiranes-iu-vodh-nje-titull-kampioni/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shkurt 2026 22:25 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[KF Tirana]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2984926 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829223119/https://kftirana.al/kf-tirana-prezanton-logon-e-100-vjetorit/ për lidhjen https://kftirana.al/kf-tirana-prezanton-logon-e-100-vjetorit/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 maj 2026 15:05 (CEST) pppuek418me55qt8u4ap3k53b4v52b4 0 312595 2996072 2987533 2026-06-11T22:07:01Z Edukatori 112234 added [[Category:Historia e arsimit në Gjermani]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996072 wikitext text/x-wiki '''''Pedagogjia e përgjithshme''''' titulli i plotë i së cilës është '''Pedagogjia e përgjithshme e nxjerrë nga qëllimi i edukatës''' ({{lang-de|Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleite}}, përkthyer në [[Gjuha angleze|gjuhën angleze]] me titullin, ''Science of Education: Its General Principles Deduced from Its Aim and the Aesthetic Revelation of the World - Shkenca e edukimit: Parimet e përgjithshme të nxjerra nga qëllimi i saj dhe zbulimi estetik i botës'') është një libër i shkruar nga empiristi dhe [[pedagogu]] gjerman [[Johann Friedrich Herbart]]. Libri për herë të parë u botua në [[Gjuha gjermane|gjermanisht]] në vitin 1806 ndërsa përkthimi i parë në anglisht u bë në vitin 1902. [[Johann Friedrich Herbart|Herbarti]] theksoi arsimin dhe edukimin si një mënyrë për përmbushjen e plotë të potencialit të njeriut si dhe krijoi një metodë shkencore me të cilën do të mund të realizohej. Në këtë vepër ai mbrojti një metodologji mësimore me pesë hapa që tërheq interesat e nxënësve dhe e zbaton përmbajtjen përsëri në moral dhe në jetën e përditshme. <ref>American Association for the Advancement of Science (December 29, 1893), "Book Reviews: The Science of Education", Science (in English) 22 (269): 362, JSTOR https://www.jstor.org/stable/1767208</ref> Mësuesit të cilët e zbatojnë këtë qasje pedagogjike sot mund të gjenden në Gjermani, Austri, Angli, Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe vende tjera. == Vështrim i përgjithshëm == Teoria pedagogjike e Herbartit u quajt [[Herbartianizmi|herbartianizëm]]. Ai konsideronte se procesi psikologjik i të mësuarit duhet të merret parasysh gjatë hartimit të kurrikulave dhe qëllimeve arsimore dhe edukative. Ai gjithashtu theksoi rëndësinë e përdorimit të mjediseve sociale dhe fizike për të promovuar mësimin në klasë. Herbart thekson mes tjerash '''pesë hapa formalë për mësimdhënie''': * '''Lidhja''' e materialit të ri me idetë përkatëse të së kaluarës në mënyrë që të angazhohen nxënësit/studentët. * '''Prezantimi''' i materialeve të reja përmes përvojës dhe/ose manipulative. * '''Asocimi''' i ideve të reja me të vjetrat përmes krahasimit të ngjashmërive dhe dallimeve. * '''Përgjithësimi''' i materialit, veçanërisht me nxënësit më të vegjël për të treguar marrëdhëniet midis ideve dhe objekteve në botë. * '''Zbatimi''' i njohurive të fituara në një mënyrë përkatëse për të interpretuar qartë jetën. Në këtë hap, nxënësi duhet ta përvetësojë këtë lidhje, duke e zbatuar në jetën e tij/saj Për shkak se Herbart besonte se pedagogjia si një shkencë e arsimit dhe edukimit ishte e mundur, ai mbështeti idenë që arsimi duhet të ishte një fushë e pranueshme studimi në arsimin e lartë. == Përmbledhje == === Libri I === Në librin e parë Herbarti diskuton qëllimin e përgjithshëm të edukimit. Mësuesi është një udhërrëfyes për zhvillimin moral të nxënësve dhe duhet të krijojë një marrëdhënie me nxënësit gjë që u mundëson atyre të ndërtojnë një censurë të brendshme për të mirën dhe të keqen. <ref name="Andrea">English, Andrea (2011), "Critical Listening and the Dialogic Aspect of Moral Education: J.F. Herbart’s Concept of the Teacher as Moral Guide", Educational Theory (in English) 61 (2): 171–192, doi:10.1111/j.1741-5446.2011.00398.x</ref> Herbarti diskuton gjithashtu rolin e autoritetit në edukimin e fëmijëve. Ai arriti në përfundimin se ekzistojnë dy lloje fëmijësh, ata që do të kenë frikë nga ndëshkimi dhe duan ta shmangin atë dhe ata që dëshirat e të cilëve do ta mposhtin frikën e tyre nga autoriteti. Nxënësit duhet të mësohen të kenë frikë nga autoriteti, por edhe të rrezikojnë në mënyrë që djemtë të bëhen burra. <ref name="Herbart, John Friedrich 1908 p. 296">Herbart, John Friedrich; Felkin, Henry & Emmie (1908), Science of Education: Its General Principles Deduced from its Aim and the Aesthetic Revelation of the World tr. From German (in English), Boston: D. C. Heath & Co., Publishers, p. 296</ref> Libri i parë përfshin gjithashtu diskutimin e Herbartit mbi individualitetin e nxënësve dhe shumë elementë të ndryshëm që luajnë rol të rëndësishëm në moralin e një fëmije. === Libri II === Libri i dytë shqyrton anët e shumta të nxënësve – morinë e ndikimeve dhe karakteristikave që secili nxënës sjell me vete. Mësimdhënësit dhe arsimtarët duhet të kuptojnë se ndikimi i vetëm që kanë mbi nxënësit është liria e zgjedhjes. Ata mund të ndikojnë tek nxënësit/studentët e tyre duke u dhënë mundësi kërkimeve potenciale më fitimprurëse. Nxënësit vijnë me prejardhje, dëshira dhe talente të ndryshme, dhe arsimtari duhet të lehtësojë rritjen dhe zhvillimin e nxënësve në shumë aspekte, në krahasim me interesat e tyre. Herbarti argumenton se interesat janë të ngjashme me dëshirat dhe për këtë arsye mund të përdoren për të ndihmuar fëmijët t'i binden autoritetit. Njohuria dhe simpatia duhet të merren parasysh kur zgjedhin se cilat zgjedhje do t'u jepen nxënësve, veçanërisht kur bëhet fjalë për mësimin. <ref name="Herbart, John Friedrich 1908 p. 296">Herbart, John Friedrich; Felkin, Henry & Emmie (1908), Science of Education: Its General Principles Deduced from its Aim and the Aesthetic Revelation of the World tr. From German (in English), Boston: D. C. Heath & Co., Publishers, p. 296</ref> Qëllimi i mësimit është të martohen me natyrën dhe njerëzimin. Mësimi bashkon boshllëqet në përvojat dhe ndjenjat tona, por mësimi duhet të jetë sistematik që të mos e ngatërrojë nxënësin. === Libri III === Libri i tretë trajton marrëdhënien e thellë të Herbartit me etikën (moralin). Ai besonte se vetëm njeriu moral komandon veten. <ref name="Andrea">English, Andrea (2011), "Critical Listening and the Dialogic Aspect of Moral Education: J.F. Herbart’s Concept of the Teacher as Moral Guide", Educational Theory (in English) 61 (2): 171–192, doi:10.1111/j.1741-5446.2011.00398.x</ref> Libri diskuton anët pozitive dhe negative të moralit, si dhe gjykimin moral. Imperativi kategorik shpreh një gjykim për veten në dritën e njohjes së tjetrit. Herbarti përcakton se si karakteri moral zbulohet kur paraqitet me situata të ndryshme dhe si formohet karakteri ynë si rezultat i këtyre përvojave natyrore. Së fundi, Herbart trajton disiplinën dhe mënyrën se si ajo mund të ndikojë në formimin e karakterit të njeriut, si dhe mënyrat e duhura për ti përdorur këto. <ref name="Herbart, John Friedrich 1908 p. 296">Herbart, John Friedrich; Felkin, Henry & Emmie (1908), Science of Education: Its General Principles Deduced from its Aim and the Aesthetic Revelation of the World tr. From German (in English), Boston: D. C. Heath & Co., Publishers, p. 296</ref> == Shih edhe == * [[Arsimi]] * [[Pedagogjia]] * [[Herbartianizmi]] * [[Historia e arsimit]] * [[Historia e pedagogjisë]] * [[Johann Friedrich Herbart]] * [[Pedagogjia e përgjithshme]] == Referimet == {{Reflist}} [[Kategoria:Pedagogji e përgjithshme]] [[Kategoria:Johann Friedrich Herbart]] [[Kategoria:Libra mbi arsimin]] [[Kategoria:Histori e pedagogjisë]] [[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]] ceaxz5patsyhn5ew14j3k6pdfczkabx 0 319013 2996080 2960415 2026-06-12T00:08:10Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996080 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Künefe.jpg|parapamje|260px|Knafeh]] '''Knafeh''' ([[Gjuha arabe|arabisht]]: كنافة) është një ëmbëlsirë tradicionale e [[Lindja e Mesme|Lindjes së Mesme]] e bërë me pastë të tjerrë të quajtur ''kataifi'',<ref>{{cite news|url=https://www.sbs.com.au/food/recipes/cheese-pastry-kunefe|title=Cheese pastry (künefe)|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hurriyet.com.tr/lezizz/tel-kadayif-hamuru-tarifi-41705683|title=Tel kadayıf hamuru tarifi|work=Hurriyet|language=tr}}</ref><ref>{{cite book|title=The World Religions Cookbook|language=en|page=158|url=https://www.google.com/books/edition/The_World_Religions_Cookbook/ORy2aVD7cEgC?hl=en&gbpv=1&dq=tel+kaday%C4%B1f+shredded&pg=PA158&printsec=frontcover}}</ref> e njomur në një shurup të ëmbël me bazë sheqeri të quajtur attar, dhe zakonisht i shtresuar me djathë, ose me përbërës të tjerë si krem ​​i mpiksur, [[Fëstëku|fëstëk]] ose arra, në varësi të rajonit. Është popullor në Lindjen e Mesme. Variantet gjenden edhe në [[Turqia|Turqi]], [[Greqia|Greqi]] dhe në [[Ballkani|Ballkan]].<ref name="Albala 2011">{{cite book|title=Food Cultures of the World Encyclopedia|author=Albala, K.|date=2011|volume=1|publisher=Greenwood|language=en|isbn=9780313376269|url=https://books.google.com/books?id=NTo6c_PJWRgC&pg=PA311|page=311|access-date=2014-12-02}}</ref> Në arabisht, emri mund t'i referohet vetë pastës me fije, ose të gjithë pjatës së ëmbëlsirës. Në turqisht, pasta me fije njihet si ''tel kadayıf'', dhe ëmbëlsira me bazë djathi që e përdor atë si ''künefe''. Në Ballkan, brumi i copëtuar njihet në mënyrë të ngjashme si ''kadaif'', dhe në Greqi si ''kataifi'', dhe është baza e pjatave të ndryshme të mbështjellë ose shtresuar me të, duke përfshirë ëmbëlsirat me arra dhe shurupe të ëmbël. Një nga përgatitjet më të njohura të ëmbëlsirës është "''Knafeh Nabulsiyeh''", e cila e ka origjinën në qytetin e [[Nablus]]it dhe është ëmbëlsira më përfaqësuese palestineze.<ref name=":1">{{cite book|last1=Nasser|first1=Christiane Dabdoub|title=Classic Palestinian Cuisine|date=2013|publisher=Saqi|language=en|isbn=9780863568794|url=https://books.google.com/books?id=HT8hBQAAQBAJ&pg=PT129}}</ref><ref name=":0">{{cite web|title=Is Knafeh Israeli or Palestinian?|url=https://www.haaretz.com/jewish/food/1.596995|website=Haaretz|language=en|date=4 qershor 2014|access-date=14 shtator 2022|archive-date=9 nëntor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109032058/https://www.haaretz.com/jewish/food/1.596995|url-status=dead}}</ref> ''Knafeh Nabulsiyeh'' përdor një djathë me shëllirë të bardhë të quajtur [[Djathi Nabulsi|Nabulsi]]. Përgatitet në një pjatë të madhe të rrumbullakët të cekët, pasta është e ngjyrosur me ngjyrë ushqimore portokalli dhe nganjëherë sipër me arra fëstëk të grimcuar. ==Etimologjia== Origjina përfundimtare e ''kanafeh'' është debatuar. Disa burime thonë se vjen nga fjala [[Gjuha kopte|egjiptiane kopte]] ''kenephiten'', që do të thotë bukë ose tortë.<ref name="Perry 1999">{{cite news|first1=Charles|last1=Perry|access-date=2018-07-12|title=The Dribble With Pastry|url=http://articles.latimes.com/1999/may/26/food/fo-41011|archive-url=https://web.archive.org/web/20151207223510/http://articles.latimes.com/1999/may/26/food/fo-41011|archive-date=7 dhjetor 2015|newspaper=[[Los Angeles Times]]|date=26 maj 1999|language=en|issn=0458-3035|via=LA Times}}</ref><ref name="Youssef 2003">{{Cite book|title=From Pharaoh's Lips : Ancient Egyptian Language in the Arabic of Today|last=Youssef|first=Aḥmad Abdel-Hamid|publisher=[[American University in Cairo Press]]|language=en|year=2003|isbn=9781617974762|location=Cairo|pages=46–47|oclc=897473661}}</ref><ref name="Goldstein">{{cite book|editor-first1=Darra|editor-last1=Goldstein|title=The Oxford Companion to Sugar and Sweets|language=en|pages=447|url=https://books.google.com/books?id=jbi6BwAAQBAJ&pg=PA447|publisher=[[Oxford University Press]]|date=2015|isbn=9780199313396|via=Google Books}}</ref> Vërtetime të hershme gjenden në tregimet egjiptiane në Alf laylaẗ wa-laylaẗ, Një mijë e një netë. Një këndvështrim tjetër është se ajo vjen nga një rrënjë semite me kuptimin e "anës" ose "krahut", nga arabishtja kanafa, "të anashkalosh ose të mbyllësh". Sipas etimologut [[Sevan Nişanyan]], termi turk ''tel kadayıfı'' ("petulla me fije" ose "krepe me fije"), që i referohet pastës së ngjashme me vermiçelin që përdoret shpesh në kanafe dhe ushqime të tjera, bazohet në fjalën arabe ''qatayif'' (një petull ose krep). Ajo shfaqet në vitin 1501 në një fjalor turko-persisht.<ref name="Nişanyan">{{cite web|access-date=2018-07-14|title=Nişanyan Sözlük - kadayif|trans-title=Nişanyan Dictionary - kadayif|language=tr|url=http://www.nisanyansozluk.com/?k=kadayif|website=Nişanyan Sözlük}}</ref> ==Përgatitja== [[Skeda:Knafe on a plate.jpeg|parapamje|djathtas|Mbrwma (''e përdredhur'') kanafeh]] Ka shumë lloje të pastave kanafe: *''khishnah'' (arabisht: خشنة, i përafërt): kore e bërë nga fije të gjata të holla petë. *''na'ama'' (arabisht: ناعمة, fine): brumë bollguri. *''mhayara'' (arabisht: محيرة, e përzier): një përzierje ''khishnah'' dhe ''na'ama''. *''mbrwma'' (Arabisht: مبرومة, e përdredhur): Përgatitet me petë. Ëmbëlsira nxehet në gjalpë, margarinë, vaj palme ose tradicionalisht [[semneh]] dhe më pas lyhet me djathë të bardhë të butë, si [[djathi Nabulsi]], dhe sipër me më shumë pastë. Në ''khishnah kanafeh'' djathi rrotullohet në pastë. Një shurup i trashë me sheqer, ujë dhe disa pika [[ujë trëndafili]] ose ujë lulëzimi portokalli derdhen në brumë gjatë minutave të fundit të gatimit. Shpesh shtresa e sipërme e pastë është e lyer me ngjyrosje të kuqe ushqimore (një shkurtore moderne, në vend që të piqet për periudha të gjata kohore). [[Fëstëku|Fëstëkët]] e grimcuar spërkaten sipër si garniturë. ==Rekordi botëror== Pjata më e madhe në botë e ëmbëlsirës është bërë në [[Antakia]] të Turqisë në vitin 2017. Tabakaja e ''künefe'' ishte e gjatë 78 metra dhe peshonte 1550 kilogramë.<ref>{{cite web|access-date=2018-07-14|title=78-meter-long künefe dessert eaten in 20 minutes in Turkey's Hatay|url=http://www.hurriyetdailynews.com/78-meter-long-kunefe-dessert-eaten-in-20-minutes-in-turkeys-hatay-115881|website=Hürriyet Daily News|language=en}}</ref> Një përpjekje e mëparshme rekord ishte bërë nga rivali Nablus në vitin 2009, me një tabaka 75 metra, që peshonte 1350 kilogramë.<ref>{{cite web|url=http://www.itnsource.com/shotlist//RTV/2009/07/20/RTV1348509/|title=WEST BANK: Palestinian Knafeh enters Guinness World Records|publisher=Itnsource.com|language=en|access-date=2015-05-21|archive-date=19 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319190420/http://www.itnsource.com/shotlist//RTV/2009/07/20/RTV1348509/|url-status=dead}}</ref> Asnjë përpjekje nuk u rendit zyrtarisht si thyerje e rekordit; sipas faqes së internetit të [[Guinness World Records]], nuk ka asnjë mbajtës aktual të rekordeve për titullin.<ref>{{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/search/applicationrecordsearch?term=kanafeh&contentType=record|title=Search Results – Guinness World Records|language=en|access-date=2018-07-14}}</ref> ==Galeria== <gallery mode="packed" heights="150"> Skeda:Jerusalem Kanafeh (3783936961).jpg|Knafeh në Jeruzalem Skeda:Kunafeh.jpg|Kanafeh (na'ama) fine Skeda:كنافة نابلسية.jpg|Knafeh [[Nablus|Nabulsieh]] Skeda:Kanafeh.jpg|Dyqani knafeh, qyteti i vjetër i Jeruzalemit Skeda:Pistachio Kadayif (Unsplash).jpg|Knafeh me fëstëk </gallery> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Ëmbëlsirë arabe]] [[Kategoria:Kuzhinë egjiptiane]] [[Kategoria:Kuzhinë jordaneze]] [[Kategoria:Kuzhinë libaneze]] [[Kategoria:Kuzhinë levantine]] [[Kategoria:Kuzhinë palestineze]] [[Kategoria:Kuzhinë siriane]] [[Kategoria:Ëmbëlsirë turke]] [[Kategoria:Ëmbëlsirat e mbushura]] [[Kategoria:Ëmbëlsirat me djathë]] [[Kategoria:Kuzhinë shqiptare]] dxu6hog906elpp13en4jmgqdg84jvm4 0 319300 2995988 2476712 2026-06-11T12:07:37Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2995988 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Jamelão | image = [[Skeda:Jamelão.jpg|200px|]] | title = | birth_name = José Bispo Clementino dos Santos | birth_date = [[12 Maj]] [[1913]] | birth_place = {{BRA}} [[Rio de Janeiro]] | death_date = [[14 Qershor]] [[2013]] | death_place = {{BRA}} [[Rio de Janeiro]] | role të shquar = | rroga = | nationality = [[Brazil]]ian | website = }} '''José Bispo Clementino dos Santos''' (lindi më [[12 maj]] të vitit [[1913]] në [[Rio de Janeiro]], [[Brazil]] - vdiq më [[14 qershor]] të vitit [[2013]] në [[Rio de Janeiro]], [[Brazil]]), i njohur si '''Jamelão''', ishte [[Këngëtari|këngëtare]] dhe [[kompozitori]] [[brazil]]ian.<ref>[https://www.camara.leg.br/radio/programas/513752-cantor-jamelao-completaria-hoje-104-anos/ Cantor Jamelão completaria hoje 104 anos]</ref>; <ref>[http://www.sambariocarnaval.com/index.php?sambando=jamelao Jamelão]</ref> Ajo është pjesë e Shkollës Samba ''[[GRES Estação Primeira de Mangueira|Mangueira]]'', i [[Rio de Janeiro]].<ref>{{Cite web |url=https://revistaraca.com.br/a-historia-do-cantor-jamelao/ |title=Saiba mais sobre a história de vida do cantor Jamelão |access-date=23 shtator 2022 |archive-date=20 shtator 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171850/https://revistaraca.com.br/a-historia-do-cantor-jamelao/ |url-status=dead }}</ref> == Diskografia== * (2003) Cada vez melhor • Obi Music • CD * (2001) Escolas de Samba no Dia da Cultura • CD * (2000) Por força do hábito • Som Livre • CD * (1997) A voz do samba • CD * (1994) Minhas andanças • RGE • LP * (1987) Recantando mágoas-Lupi, a dor e eu • Continental • LP * (1984) Mangueira, a super campeã • Continental • LP * (1980) Jamelão • Continental • LP * (1977) Folha morta • Continental • LP * (1975) Jamelão • Continental • LP * (1975) Samba-enredo-sucessos antológicos • Continental • LP * (1974) Jamelão • Continental • LP * (1974) Os melhores sambas enredos 75 • Continental • LP * (1973) Jamelão • Continental • LP * (1972) Jamelão interpreta Lupicínio Rodrigues • Continental • LP * (1970) Jamelão • Continental • LP * (1969) Cuidado moço • RCA Victor • LP * (1964) Torre de Babel/Feioso e pobre • Continental • 78 * (1963) Horinha certa/Eu agora sou feliz • Continental • 78 * (1963) Reza/Não adianta • Continental • 78 * (1963) Fim de jornada/Foi assim • Continental • 78 * (1963) Velinha acesa/Eu não quero vacilar • Continental • 78 * (1963) Estamos em paz/Voa meu passarinho • Continental • 78 * (1963) Sambas para todo gosto • Continental • LP * (1962) A marron do Leblon/Você é gelo • Continental • 78 * (1962) Jamelão canta para enamorados • Continental • LP * (1961) Amor de mãe/Valsinha da mamãe • Continental • 78 * (1961) Meu barracão de zinco/Vou fugir de mim • Continental • 78 * (1961) Mais do que amor/Qual o quê! • Continental • 78 * (1961) Foi brinquedo/Só meu coração • Continental • 78 * (1961) Dia de pierrô/Linguagem do morro • Continental • 78 * (1961) Jamelão e os sambas mais • Continental • LP * (1960) Não importa/O grande presidente • Continenta • 78 * (1960) Exemplo/Jajá na Gambõa • Continenta • 78 * (1960) Solidão/Decisão • Continenta • 78 * (1960) Deixei de sofrer/Eu não sou Deus • Continenta • 78 * (1960) Desfile de Campeãs-Jamelão e Escolas de Samba • Continental • LP * (1959) Ela disse-me assim/Esquina da saudade • Continenta • 78 * (1959) Três amores/Há sempre uma que fica • Continenta • 78 * (1959) O samba é bom assim/Esta melodia • Continenta • 78 * (1959) Fechei a porta/Perdi você • Continenta • 78 * (1959) O samba é bom assim-a boite e o morro na voz de Jamelão • Continental • LP * (1958) Grande Deus/Frases de um coração • Continental • 78 * (1958) Nem te lembras/Ela está presente • Continental • 78 * (1958) Saudade que mata/Serenata de pierrô • Continental • 78 * (1958) Guarde seu conselho • Continental • 78 * (1958) O samba em Noite de Gala • Continental • LP * (1958) Escolas de Samba • Continental • LP * (1957) Moleza/Eu hein, Dolores • Continental • 78 * (1957) Timbó/Pense em mim • Continental • 78 * (1957) Quem mandou/Como ela é boa • Continental • 78 * (1957) Não quero mais/Não tenho ninguém • Continental • 78 * (1956) Cansado de sofrer/Mirando-te • Continental • 78 * (1956) Folha morta/Dengosa • Continental • 78 * (1956) Definição • Continental • 78 * (1956) Vida de circo/Confiança • Continental • 78 * (1955) Bica nova/Se parar esfria • Continental • 78 * (1955) Ogum General de Umbanda/Enconsta o carro (Gírias cariocas) • Continental • 78 * (1955) Corinthians, campeão do centenário/Oração de um rubro negro • Continental • 78 * (1955) Exaltação à Mangueira/Lá vou eu • Continental • 78 * (1955) Eu não mandei/Castigo do céu • Continental • 78 * (1954) Sem teu amor/O caçador de preá • Sinter • 78 * (1954) Alta noite/A cegonha mandou • Sinter • 78 * (1954) Leviana/Deixa de moda • Continental • 78 * (1953) Acabei entrando bem/Vem cá mulata • Sinter • 78 * (1953) Eu não poderei/Deixa amanhecer • Sinter • 78 * (1953) Seu deputado/Voltei ao meu lugar • Sinter • 78 * (1952) Só apanho resfriado/Você vai...eu não • Sinter • 78 * (1952) Eu vou partir/Mora no assunto • Sinter • 78 * (1951) Falso pirata/Lá vem você • Odeon • 78 * (1951) Casinha da colina/Voltei ao meu lugar • Odeon • 78 * (1951) Torei o pau/Onde vai sinhazinha • Odeon • 78 * (1950) Pancho Vila/Este é o maior • Odeon • 78 * (1950) Capitão da mata/Já vi tudo • Odeon • 78 * (1950) Pai Joaquim/Siá Mariquinha • Odeon • 78 * (1950) Pirarucu/Duque de Caxias • Odeon • 78 * (1949) A giboia comeu/Pensando nela • Odeon • 78 == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashme == * {{Imdb emri|id=0416232|emri=Jamelão}} {{aktor-cung}} {{DEFAULTSORT:Jamelão}} [[Kategoria:Këngëtarë brazilianë]] [[Kategoria:Kompozitorë brazilianë]] [[Kategoria:Lindje 1913]] [[Kategoria:Vdekje 2008]] 3m0vb7zftrn3uzca6vhrjpvgwgc0n5h 1 322488 2996147 2663182 2026-06-12T08:17:27Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996147 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marrëveshjet për Normalizimin Ekonomik mes Kosovës dhe Serbisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2498918 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201125215919/https://exit.al/en/2020/09/04/kosovo-and-serbia-signed-separate-pledges-not-an-agreement/ për lidhjen https://exit.al/en/2020/09/04/kosovo-and-serbia-signed-separate-pledges-not-an-agreement/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201125215919/https://exit.al/en/2020/09/04/kosovo-and-serbia-signed-separate-pledges-not-an-agreement/ për lidhjen https://exit.al/en/2020/09/04/kosovo-and-serbia-signed-separate-pledges-not-an-agreement/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 dhjetor 2022 01:59 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marrëveshjet për Normalizimin Ekonomik mes Kosovës dhe Serbisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2663181 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201125215919/https://exit.al/en/2020/09/04/kosovo-and-serbia-signed-separate-pledges-not-an-agreement/ për lidhjen https://exit.al/en/2020/09/04/kosovo-and-serbia-signed-separate-pledges-not-an-agreement/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 maj 2024 19:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marrëveshjet për Normalizimin Ekonomik mes Kosovës dhe Serbisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996146 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200904211953/https://www.haaretz.com/israel-news/serbia-to-move-embassy-to-jerusalem-normalize-relations-with-israel-trump-says-1.9129600 për lidhjen https://www.haaretz.com/israel-news/serbia-to-move-embassy-to-jerusalem-normalize-relations-with-israel-trump-says-1.9129600. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 10:17 (CEST) 1ts4lfnn05bk244q71t5b1i8ggs0atw 0 326973 2996036 2559411 2026-06-11T19:17:01Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Krime]]; ±[[Kategoria:Sjellje njerëzore]]→[[Kategoria:Shantazh]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996036 wikitext text/x-wiki '''Shantazhi''' është një akt [[shtrëngimi]] duke përdorur [[Kërcënimi|kërcënimin]] e zbulimit ose publikimit të [[Informacioni|informacionit]] në thelb të vërtetë ose të rremë për një person ose njerëz, përveç nëse përmbushen disa kërkesa. Shpesh është informacion i dëmshëm dhe mund t'u zbulohet anëtarëve të familjes ose bashkëpunëtorëve dhe jo publikut të gjerë. Këto akte mund të përfshijnë gjithashtu përdorimin e kërcënimeve për dëmtim fizik, mendor ose emocional, ose për ndjekje penale, kundër viktimës ose dikujt afër viktimës. Zakonisht kryhet për përfitime personale, më së shpeshti për pozitë, para ose pronë. Shantazhi mund të konsiderohet gjithashtu një formë [[Zhvatja|zhvatjeje]]. Megjithëse të dyja janë përgjithësisht sinonime, zhvatja është marrja e pronës personale me kërcënimin e dëmtimit të ardhshëm. Shantazhi është përdorimi i kërcënimit për të parandaluar përfshirjen e një tjetri në një okupim të ligjshëm dhe shkrimin e letrave ose letrave shpifëse që provokojnë një shkelje të paqes, si dhe përdorimin e frikësimit për qëllime të mbledhjes së një borxhi të papaguar. Në shumë juridiksione, shantazhi është një vepër ligjore, shpesh penale, që mbart sanksione ndëshkuese për autorët e dënuar. Shantazhi është emri i një vepre penale ligjore në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]], [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut|Angli dhe Uells]] dhe [[Australia|Australi]], dhe është përdorur si një mënyrë e përshtatshme për t'iu referuar disa veprave të tjera, por nuk ishte një term i përdorur në [[Ligji anglez|ligjin anglez]] deri në vitin 1968. Shantazhi ishte fillimisht një term nga [[Kufijtë skocez|Kufijtë Skocezë]] që do të thotë pagesa të bëra në këmbim të mbrojtjes nga hajdutët dhe grabitësit. Pjesa "postë" e shantazhit rrjedh nga anglishtja e mesme mashkull që do të thotë "qira ose haraç". Ky haraç (mashkull ose reditus) paguhej në mall ose punë ("nigri"); pra reditus nigri, ose "shantazh". Përndryshe, mund të rrjedhë nga dy fjalë gaelike skoceze blathaich - për të mbrojtur; dhe mal - haraç ose pagesë. == Shiko edhe == == Referime == [[Kategoria:Shantazh]] [[Kategoria:Krime]] cyroxr5voya2nz3ra8jrjy6fb5zekjw 4 327521 2996115 2987668 2026-06-12T04:17:34Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Wikipedia:Buletini Teknik]] 2996115 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]). * Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327] * On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 nëntor 2022 21:02 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24114342 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Join the Coolest Tool Award 2022: Friday, Dec 16th, 17:00 UTC</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/> The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Wikimedia Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210028 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! This award is highlighting software tools that have been nominated by contributors to the Wikimedia projects. The ceremony will be a nice moment to show appreciation to our tool developers and maybe discover new tools! [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Read more about the livestream and the discussion channels.]] Thanks for joining! -[[m:User:SSapaty (WMF)|Komla]] <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 dhjetor 2022 19:53 (CET) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=24059435 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 dhjetor 2022 01:40 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24151590 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]]. Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961] * The character <code>=</code> cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714] '''Events''' * The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 dhjetor 2022 00:34 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24216570 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023. '''Recent changes''' * On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536] '''Problems''' * Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. * The word "{{int:discussiontools-replybutton}}" is very short in some languages, such as Arabic ("<bdi lang="ar">ردّ</bdi>"). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537] '''Future changes''' * Edits can be automatically "tagged" by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063] * The Trust & Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021. '''Events''' * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 dhjetor 2022 00:59 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24258101 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349] * [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]]. * You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541] * A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257] * [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use <code>matrix:</code> to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021] * You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493] '''Changes later this week''' * [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 janar 2023 02:07 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24342971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in "{{int:last}}" links on page history now contain <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=prev&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi> in place of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=[revision ID]&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi>. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on <code>{{ns:1}}:</code> and <code>{{ns:3}}:</code> namespaces. These will be extended to other talk namespaces, such as <code>{{ns:5}}:</code>. They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including <code>{{ns:4}}:</code> pages (e.g., at the Village Pump). You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417] *On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841] * The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]]. '''Future changes''' * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 janar 2023 02:09 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24381020 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907] * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 janar 2023 00:45 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24418874 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31 janar 2023 01:05 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24455949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433] * Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as "What links here" in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692] *[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins=…</code></bdi> for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 shkurt 2023 11:20 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24491749 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available. '''Problems''' * On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 shkurt 2023 02:48 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24540832 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). *The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February. '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 shkurt 2023 02:57 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24570514 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 shkurt 2023 00:46 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24634242 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023. * On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 mars 2023 00:49 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24676916 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 mars 2023 00:19 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24700189 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 mars 2023 02:25 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24732558 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609] * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521] * Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 mars 2023 03:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24780854 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.hoverIntent</code></bdi> module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hover()</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>on()</code></bdi> instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194] * Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242] * You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__ARCHIVEDTALK__</nowiki></code></bdi> magic word. There will also be a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mw-archivedtalk</code></bdi> CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221] '''Future changes''' * The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 prill 2023 01:39 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24820268 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the "{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}" option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876] '''Problems''' * There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 prill 2023 22:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24851886 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature "{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}". Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for "{{int:globalwatchlist-markpageseen}}" for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246] '''Problems''' * At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 prill 2023 03:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24881071 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Graph extension disabled</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message" />Yesterday the [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|Wikimedia Foundation noted]] that in the interests of the security of our users, the [[mw:Extension:Graph|Graph extension]] was disabled. This means that pages that were formerly displaying graphs will now display a small blank area. To help readers understand this situation, communities can now define a brief message that can be displayed to readers in place of each graph until this is resolved. That message can be defined on each wiki at <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Graph-disabled]]</bdi>. Wikimedia Foundation staff are looking at options available and expected timelines. For updates, follow the public Phabricator task for this issue: [[phab:T334940|T334940]]<section end="message" /> </div> --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 19 prill 2023 19:36 (CEST) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=24483197 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334316] '''Problems''' * Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940] * For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794] '''Changes later this week''' * All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 prill 2023 00:03 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24933592 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits] * The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 maj 2023 03:44 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24966974 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports <bdi lang="en" dir="ltr"><code>wikitext</code></bdi> as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html5</code></bdi>, <bdi lang="en" dir="ltr"><code>moin</code></bdi>, and <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html+handlebars</code></bdi>, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&section=new&preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>preload=MediaWiki:July</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337] '''Problems''' * Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like <bdi lang="de" dir="ltr">[[:de:Modul:Graph]]</bdi>. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750] '''Future changes''' * During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805] * There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] <code>jquery.tipsy</code> will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with <code>.tipsy(</code> can be commented out. <code>OO.ui.PopupWidget</code> can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 maj 2023 02:35 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24998636 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Automatic citations based on ISBN are broken</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message" /> Apologies if this message does not reach you in your favorite language. [[:m:User:Elitre (WMF)/ISBN|You can help translate it centrally at Meta]]. Thanks for your help. We have recently become unable to access the WorldCat API which provided the ability to generate citations using ISBN numbers. The Wikimedia Foundation's [[mw:Editing_team|Editing team]] is investigating several options to restore the functionality, but will need to disable ISBN citation generation for now. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts, such as the autofill button on [[:en:Wikipedia:RefToolbar|refToolbar]]. Please note that all the other automatic ways of generating citations, including via URL or DOI, are still available. You can keep updated on the situation [[phab:T336298|via Phabricator]], or by reading the next issues of [[m:Tech News]]. If you know of any users or groups who rely heavily on this feature (for instance, someone who has an upcoming editathon), I'd appreciate it if you shared this update with them. [[User:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]], on behalf of the Editing team.<section end="message" /> </div> [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 11 maj 2023 21:45 (CEST) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox3&oldid=25009633 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available. '''Problems''' * Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] '''Future changes''' * There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi>. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 maj 2023 23:44 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25011501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The "recent edits" time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250] '''Changes later this week''' * An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W21"/> </div> 22 maj 2023 18:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25028325 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has "{{int:watchlistedit-normal-check-all}}" options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - "check all" checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252] '''Problems''' * For a few days earlier this month, the "Add interlanguage link" item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 maj 2023 00:02 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25079963 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750] * Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for "{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}". This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081] '''Problems''' * For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 qershor 2023 00:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25114640 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341] * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937] * The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064] '''Problems''' * For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101] * Currently, the "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is broken. Existing <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code> keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#wpReason</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space: nowrap;"><code>#wpReason > input</code></bdi>. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&diff=22859956&oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''Future changes''' * From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 qershor 2023 16:50 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25133779 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing <code>\</code> or pressing <code>ctrl + shift + p</code>. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 qershor 2023 22:08 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25159510 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>/</code></bdi> to all <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prop=extlinks</code></bdi> responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the <code>externallinks</code> database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994] '''Problems''' * Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mbox-text</code></bdi> CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|targets=</code></bdi> parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|skins=</code></bdi> parameter in <bdi lang="en" dir="ltr">MediaWiki:Gadgets-definition</bdi>) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268] * All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126] * The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 qershor 2023 18:18 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25202311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 korrik 2023 00:50 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25231546 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles. * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159] * [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431] * The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&messages=&x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the "Completion" for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810] * [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218] '''Future changes''' * There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] * There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 korrik 2023 21:53 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25278797 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-ca</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-gb</code></bdi> subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthsetmentorstatus</code></bdi> API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthmanagementorlist</code></bdi> API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 korrik 2023 01:07 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25289122 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 korrik 2023 04:19 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25332248 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates. * The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338] * The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open "office hours"|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] '''Problems''' * It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 gusht 2023 01:53 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25362228 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on "{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}" in your settings and use the "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" button in the "{{int:Minerva-page-actions-overflow}}" menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 gusht 2023 23:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25420038 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] <!-- TODO replace wiki codes --> '''Future changes''' * A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 gusht 2023 07:59 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25428668 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868] * From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages. ** Since the last edition, two new wikis have been created: *** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|<code>wikt:blk:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540] *** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|<code>s:su:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539] ** To catch up, the next most recent six wikis are: *** Wikifunctions ([[f:|<code>f:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945] *** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|<code>wikt:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216] *** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|<code>w:gpe:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969] *** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|<code>n:guw:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394] *** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|<code>wikt:kbd:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266] *** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|<code>w:fat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W34"/> </div> 21 gusht 2023 17:24 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25497111 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166] * Wikisource users can now use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpbengalicurrency</code></bdi> label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><pagelist></nowiki></code></bdi> tag. [https://phabricator.wikimedia.org/T268932] * Two preferences have been relocated. The preference "{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}" is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|"{{int:prefs-editing}}" tab]] at all wikis. Previously it was shown on the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab at some wikis. The preference "{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}" is now also shown on the "{{int:prefs-editing}}" tab at all wikis, instead of the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards <bdi lang="en" dir="ltr">[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]</bdi>, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]]. * All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><=></code></bdi> symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]]. * A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 gusht 2023 15:59 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25510866 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294] * One new wiki has been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|<code>w:tly:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 shtator 2023 01:33 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25566983 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, "{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}" and "{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}"), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115] * When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * The Enterprise API is launching a new feature called "[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]". Currently in BETA, this attempts to identify likely "newsworthy" topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 shtator 2023 23:06 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25589064 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 shtator 2023 21:18 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25623533 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui</nowiki></code></bdi> modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there. * Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "namespaces" option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces. '''Future changes''' * New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_groups</bdi></code> and <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_editcount</bdi></code>. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 shtator 2023 18:50 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25655264 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Temporary accounts for unregistered editors</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="body" /> ''[[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/Updates/2023-09|Read this in your language]] • <span class=plainlinks>[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=&action=page&filter= {{Int:please-translate}}]</span> • Please tell other users about these changes'' [[File:MediaWiki Temporary accounts page history mockup 2023-09 en.gif|alt=Mock up of history page showing old and new username styles. The IP address 172.0.0.1 changes to the temporary account ~2024-23126-086, with an icon for revealing the underlying IP address|thumb|400px|Next year, unregistered editors will start using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary_accounts|temporary accounts]].]] In 2024, editors who have not [[Special:CreateAccount|registered an account]] will automatically begin using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary_accounts|temporary accounts]]. These editors are sometimes called "IP editors" because the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/Glossary_of_key_terms#ip-address|IP address]] is displayed in the page history. The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] gave a presentation at Wikimania about this change. You can [https://www.youtube.com/live/3ygRnVXTAPM?si=lAkJEcvgPl1sV6JO&t=22290 watch it on YouTube]. There is more information at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation]].<section end="body" /> </div> <span dir=ltr>[[User:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[User talk:SGrabarczuk (WMF)|{{int:Talkpagelinktext}}]])</span> 30 shtator 2023 04:05 (CEST) <!-- Message sent by User:SGrabarczuk (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=25636618 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for "{{int:tog-forcesafemode}}". This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "<var>contentModels</var>" option]]. The option takes a list of page content models, like <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">wikitext</bdi></code> or <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">css</bdi></code>. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 tetor 2023 03:25 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25686930 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|<code>w:fon:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139] * At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under "Images recommendations" [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#page-actions</nowiki></code></bdi> will be replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-views</nowiki></code></bdi>. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 tetor 2023 16:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25712895 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click "Log in" or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-namespaces</nowiki></code></bdi> that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the "Discussion" tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 tetor 2023 01:45 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25745824 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 tetor 2023 01:15 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25782286 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]). * The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] * Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] '''Future changes''' * There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]]. * The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31 tetor 2023 00:20 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25801989 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062] '''Problems''' * Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 nëntor 2023 22:04 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25838105 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Four new wikis have been created: ** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|<code>w:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216] ** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|<code>w:dga:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218] ** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|<code>w:bbc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320] ** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|<code>q:bjn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217] '''Problems''' * Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695] * Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>meta.domain == "canary"</nowiki></code></bdi>. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 nëntor 2023 00:51 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25859263 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] * The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711] '''Future changes''' * There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 nëntor 2023 01:54 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25884616 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499] * The deployment of "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]" announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 nëntor 2023 00:07 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25906379 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754] * The "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code></bdi> keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * On 6 December, people who have the enabled the preference for "{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}" will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__NEWSECTIONLINK__</nowiki></code></bdi> magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/] * Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]]. '''Events''' * Registration & Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 dhjetor 2023 00:48 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25914435 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the "choosing own vs not own work" step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709] '''Problems''' * There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the "impact module" and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 dhjetor 2023 03:11 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25945501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The "Move Page" feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]]. * The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 dhjetor 2023 17:16 (CET) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25959059 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 janar 2024 02:18 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 janar 2024 01:11 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 janar 2024 02:02 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 janar 2024 20:30 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 shkurt 2024 20:21 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 shkurt 2024 06:47 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 shkurt 2024 16:35 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 shkurt 2024 20:22 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 mars 2024 20:45 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 mars 2024 00:03 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 mars 2024 18:38 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 mars 2024 19:54 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 prill 2024 05:34 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 prill 2024 01:35 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 prill 2024 01:27 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 prill 2024 22:26 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 prill 2024 05:32 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 maj 2024 18:42 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 maj 2024 01:57 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 maj 2024 01:02 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 maj 2024 02:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 qershor 2024 00:33 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 qershor 2024 22:18 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 qershor 2024 01:47 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 qershor 2024 00:31 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 korrik 2024 01:57 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 korrik 2024 23:30 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 korrik 2024 03:29 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 korrik 2024 02:02 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 korrik 2024 01:09 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces. * The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. '''Project updates''' * Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]]. '''Learn more''' * There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]]. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available. * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 gusht 2024 22:41 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 gusht 2024 01:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Sub-referencing"/> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]] Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]]. '''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you: * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand. Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC) <section end="Sub-referencing"/> </div> <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=27309345 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 gusht 2024 02:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 gusht 2024 22:30 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 shtator 2024 03:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 shtator 2024 20:50 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 shtator 2024 02:00 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 shtator 2024 01:34 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 --> == 'Wikidata item' link is moving. Find out where... == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><i>Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.</i>{{tracked|T66315}} Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project. The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the <span style="color: #54595d;"><u>''General''</u></span> section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the <span style="color: #54595d;"><u>''In Other Projects''</u></span> section. We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2. More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].<br><br>We welcome your feedback and questions.<br> [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 27 shtator 2024 20:56 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27524260 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 tetor 2024 00:17 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 tetor 2024 01:40 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 tetor 2024 23:19 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 tetor 2024 22:50 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 --> == 'Wikidata item' link is moving, finally. == Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 22 tetor 2024 13:28 (CEST) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27535421 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 tetor 2024 21:54 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 nëntor 2024 21:48 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 nëntor 2024 01:05 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 nëntor 2024 02:58 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 nëntor 2024 23:40 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 dhjetor 2024 23:21 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 dhjetor 2024 23:14 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 dhjetor 2024 23:23 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 janar 2025 02:40 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 janar 2025 02:35 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 janar 2025 23:13 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 shkurt 2025 01:07 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == Questions from the CEE Hub regarding your technical village pump == Hello and sorry for writing in English. There is an automatically translated version below, feel free to modify it if it contains errors. I'm user Strainu, member of the [[metawiki:CEE Hub|CEE Hub]] Steering Committee. One of the directions of the Hub for 2025 is to support its member communities technically, including for technical village pumps. We would like to understand how you use this page, so I would appreciate your answers to a few questions: # If you have a technical problem, does it usually get an answer here? # Does your project have enough technical members to respond such questions? # Are there any profiles missing locally? (for instance: gadget creators, bot creators, people with graphical skills etc.) # On a scale from 1 to 10, how important is it for you to receive an answer in the project's language? # Would you be willing to support smaller communities to resolve technical issues if you get notified about such questions? Thank you! Based on the community's responses, we will try to provide some ideas that would support you in the next few months. Best, [[Përdoruesi:Strainu|Strainu]] ([[Përdoruesi diskutim:Strainu|diskutimet]]) 10 shkurt 2025 13:16 (CET) ---- Unë jam përdoruesi Strainu, anëtar i Komitetit Drejtues të [[metawiki:CEE Hub|CEE Hub]]. Një nga drejtimet e Hub-it për vitin 2025 është mbështetja teknike për komunitetet e tij anëtare, duke përfshirë edhe forumet teknike. Do të donim të kuptonim se si e përdorni këtë faqe, prandaj do të vlerësoja përgjigjet tuaja për disa pyetje: #Nëse keni një problem teknik, a merrni zakonisht një përgjigje këtu? #A ka projekti juaj mjaft anëtarë teknikë që mund të përgjigjen në pyetje të tilla? #A mungojnë disa profile në komunitetin tuaj? (p.sh.: krijues të mjeteve, krijues të robotëve, persona me aftësi grafike, etj.) #Në një shkallë nga 1 deri në 10, sa e rëndësishme është për ju që të merrni një përgjigje në gjuhën e projektit? #A do të ishit të gatshëm të ndihmoni komunitete më të vogla për të zgjidhur çështje teknike nëse do të merrnit njoftime për pyetje të tilla? Faleminderit! Bazuar në përgjigjet e komunitetit, do të përpiqemi të ofrojmë disa ide që mund t’ju ndihmojnë në muajt e ardhshëm. Të mirat, [[Përdoruesi:Strainu|Strainu]] ([[Përdoruesi diskutim:Strainu|diskutimet]]) 10 shkurt 2025 13:16 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 shkurt 2025 01:10 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 shkurt 2025 22:15 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 shkurt 2025 01:39 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 mars 2025 03:29 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 mars 2025 00:07 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 mars 2025 00:47 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 mars 2025 23:41 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 prill 2025 02:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 prill 2025 20:51 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 prill 2025 02:23 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 prill 2025 22:59 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 28 prill 2025 17:03 (CEST) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 prill 2025 21:30 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 maj 2025 02:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! == ''(Apologies for posting in English)'' Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them. As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]]. After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki. The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org. If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 6 maj 2025 17:07 (CEST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28663781 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 maj 2025 00:37 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == Join the 6th Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign – 2025 Edition == Dear Wikipedia community, (''Please help translate to your language'') We invite your community to participate in the 6th edition of the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign]], a global campaign taking place from July 1 to August 31, 2025. Participants will choose among Wikipedia pages without photos, then add a suitable photo from among the many thousands of photos in the Wikimedia Commons, especially those uploaded from thematic contests ([[:m:Wiki Loves Africa|Wiki Loves Africa]], [[:m:Wiki Loves Earth|Wiki Loves Earth]], [[:m:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]], [[:m:Wiki Loves Monuments|Wiki Loves Monuments]], etc.) over the years. More than 80 Wikimedia affiliates have participated since the campaign was launched in 2020 and have added images to more than 400,000 Wikipedia articles in over 245 Wikipedia languages. Thanks to the volunteer contributors! We now invite your community to organize and lead the campaign within your community. As a local organizer, you may: *Encourage individual members to take part by adding images to Wikipedia articles. *Host edit-a-thons focused on improving visual content. *Organize training workshops to teach contributors how to correctly integrate images into Wikipedia. These activities will help build local capacity and increase visual content across Wikipedia. Please note that for participants to be eligible to participate in the campaign, they need to have registered an account for at least a year before the official start date of the contest. That is, for the 2025 edition, they must have registered an account on or before July 1, 2025. The account can be from any Wikimedia project wikis. The organizing team is looking for a contact person to coordinate WPWP participation at the Wikimedia user group or chapter level (geographically or thematically) or for a language Wikipedia. We would be glad for you to [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|sign up directly]] at [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|WPWP Participating Communities]]. With kind regards, [[User:Reading Beans]] On behalf of the Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025. [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 18 maj 2025 23:53 (CEST) <!-- Message sent by User:T Cells@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2025/Call_for_participation_letter/Village_pump&oldid=28751075 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 maj 2025 01:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 maj 2025 22:04 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 qershor 2025 01:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 qershor 2025 03:16 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 qershor 2025 01:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 qershor 2025 01:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 korrik 2025 01:40 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 korrik 2025 02:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes == ''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)'' Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations. The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''. The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below: [[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]] These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages. Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change. Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]]. Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 14 korrik 2025 14:46 (CEST) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 korrik 2025 22:08 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 korrik 2025 01:41 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 korrik 2025 02:25 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 gusht 2025 05:39 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 gusht 2025 01:28 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 gusht 2025 02:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 gusht 2025 02:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 shtator 2025 22:49 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Confidence_Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:CAnanian (WMF)|C. Scott Ananian]] (Parsoid technical lead)</bdi> 5 shtator 2025 20:31 (CEST) <!-- Message sent by User:CAnanian (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-09-05_Wikipedias&oldid=29228338 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 shtator 2025 03:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 shtator 2025 19:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 shtator 2025 00:54 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 shtator 2025 22:51 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == Upcoming Dark Mode user interface rollout for anonymous Wikimedia sites users == <div lang="en" dir="ltr"> {{int:Hello}} Wikimedians, Apologies if this message is not in your language. {{int:please-translate}}. The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will launch the Dark mode feature for anonymous users on all Wikimedia sites, including yours, on October 29, 2025. [[:en:Special:MyLanguage/Light-on-dark color scheme|Dark mode]] is an option that allows users to view pages in light-coloured text, and icons on a dark background. Once it is available for anonymous users, they can enable it when using various devices. More information on ways to enable it can be found on [[:en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Dark mode#Options for anyone|this page]]. Given many pages are still not compatible with dark mode this will be an opt-in feature and not automatically apply to pages. Dark mode requires modifications to content pages and templates, and since our initial launch [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/dark-modes-bright-future-how-dark-mode-will-transform-wikipedias-accessibility/ in July 2024], we have been working with communities and helping them prepare for dark mode. Before the rollout, it is essential that template authors and technical contributors test dark mode and read [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|this page]] to learn how to make pages Dark mode-ready and address any compatibility issues found in templates. We will fix most color compatibility issues only on the most-viewed pages on projects with over 5 million monthly page views. Technical contributors with an account should opt into dark mode currently using preferences or settings and test pages and seek help before the release to ensure everything complies before the enablement. If you have any questions or need help, please [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|contact the Reader Experience team]] for support. Thank you! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 30 shtator 2025 04:08 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_mass_message_list_(October_2025)&oldid=29358561 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 tetor 2025 19:22 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 tetor 2025 20:58 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 tetor 2025 21:35 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 tetor 2025 20:30 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 nëntor 2025 20:33 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 nëntor 2025 21:37 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 nëntor 2025 18:26 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 nëntor 2025 16:56 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 dhjetor 2025 19:57 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 dhjetor 2025 18:45 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 dhjetor 2025 20:02 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 dhjetor 2025 22:45 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 janar 2026 20:33 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 janar 2026 21:29 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 janar 2026 22:17 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 shkurt 2026 18:43 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 shkurt 2026 00:30 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 shkurt 2026 20:17 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 shkurt 2026 20:03 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 mars 2026 18:51 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 mars 2026 19:52 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 mars 2026 20:35 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|diskutimi]])</bdi> 19 mars 2026 12:15 (CET) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 mars 2026 17:51 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 mars 2026 21:25 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 3 prill 2026 19:09 (CEST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 prill 2026 18:19 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 prill 2026 17:18 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 prill 2026 17:00 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 prill 2026 20:06 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 maj 2026 22:43 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 maj 2026 21:20 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 maj 2026 22:21 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 maj 2026 23:52 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 29 maj 2026 05:07 (CEST) </bdi> <!-- Message sent by User:기나ㅏㄴ@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 qershor 2026 23:08 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 qershor 2026 23:29 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> fe5tf3ii0c5o3pmodcqb0c7p69jdv0u 0 330361 2996076 2962286 2026-06-11T23:20:10Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996076 wikitext text/x-wiki '''Kryengritja e Getos së Varshavës''' ishte akti i rezistencës hebreje të vitit 1943 në geton e Varshavës në Poloninë e pushtuar nga Gjermania Naziste gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] për të kundërshtuar përpjekjen përfundimtare të [[Gjermania Naziste|Gjermanisë naziste]] për të transportuar popullsinë e mbetur të getos në kampet e vdekjes Majdanek dhe [[Kampi i përqëndrimit Treblinka|Treblinka]] .[[Skeda:Warsaw_Ghetto_Map_-_1940-10-15a.png|parapamje| Harta e getos së Varshavës, 15 tetor 1940.]]Pas [[Aksioni i madh i Varshavës|aksionit të madh]] të verës 1942, në të cilën më shumë se një çerek milioni hebrenj u dëbuan nga getoja në Treblinka dhe u vranë, hebrenjtë e mbetur filluan të ndërtonin bunkerë dhe të kontrabandonin armë dhe eksplozivë brenda terrirorit të getos. Organizata Luftarake Hebraike e krahut të majtë (ŻOB) dhe Unioni Ushtarak Hebre i krahut të djathtë (ŻZW) u formuan dhe filluan të stërviten. Një përpjekje e vogël rezistence në një tjetër mbledhje në janar 1943 ishte pjesërisht e suksesshme dhe nxiti grupet e rezistencës polake që të mbështesin me zell hebrenjtë dhe organizimin e tyre. Kryengritja filloi më 19 prill kur geto refuzoi t'i dorëzohej komandantit të policisë SS Jyrgen Shtrop, i cili urdhëroi djegien e getos, bllok pas blloku. Luftimet vazhduan deri më 16 maj. Gjatj kryengrities, u vranë gjthsej rreth 13,000 hebrenj, nga të cilët rreth gjysma e tyre u dogjën të gjallë ose u mbytën. Viktimat gjermane ishin ndoshta më pak se 150,  me Shtropin që raportoi vetëm 110 viktima [16 të vrarë + 1 të vdekur/93 të plagosur]. {{Sfnp|Stroop|2009}} Kryengritja ishte revolta më e madhe e vetme e hebrenjve gjatë Luftës së Dytë Botërore. Hebrenjtë e dinin se fitorja ishte e pamundur dhe mbijetesa pas kryengritjes, gjithashtu. [[Marek Edelman]], i vetmi komandant i mbijetuar i ŻOB-it, tha se frymëzimi i tyre për të luftuar ishte "të mos lejonin vetëm gjermanët të zgjidhnin kohën dhe vendin e vdekjes sonë". Sipas Muzeut Përkujtimor të Holokaustit të Shteteve të Bashkuara, kryengritja ishte "një nga dukuritë më domethënëse në historinë e popullit hebre". Në vitin 1939, autoritetet gjermane filluan të përqendrojnë popullsinë e Polonisë prej mbi tre milionë hebrenjsh në një numër getosh jashtëzakonisht të mbushura me njerëz të vendosura në qytetet e mëdha polake . Më e madhja prej tyre, getoja e Varshavës, mblodhi afërsisht 300,000-400,000 njerëz në një grumbullim të dendur, 3.3&nbsp;km ² në lagjet qendrore të Varshavës. Mijëra hebrenj vdiqën nga sëmundjet dhe uria nën drejtimin e drejtuesit të Policisë SS Odilo Globocnik dhe komandantit [[SS]] Ludvig Han. [[Skeda:Dworzec_Gdański_i_płonące_getto_1943.jpg|parapamje| Geto e djegur e parë nga rrethi Żoliborz|221x221px]]SS-ja ndërmori shumicën e dëbimeve për në kampet e përqëndrimit, kryesisht gjatë operacionit të koduar Aksioni i Madh i Varshavës, midis 23 korrikut dhe 21 shtatorit 1942. Përafërsisht 254,000–300,000 banorë të getos u vranë në Treblinka gjatë operacionit dy-mujor. ''Aksioni i Madh'' u drejtua nga Udhëheqësi i lartë SS Ferdinand von Samern-Frankeneg dhe komandanti i policisë së zonës së Varshavës që nga viti 1941. Kur nisën dëbimet për herë të parë, anëtarët e lëvizjes së rezistencës hebreje u takuan dhe vendosën të mos luftonin me direktivat e SS, duke besuar se hebrenjtë po dërgoheshin në kampet e punës dhe jo për t'u vrarë.  Por nga fundi i vitit 1942, banorët e getos mësuan se dëbimet ishin pjesë e një procesi shfarosjeje. Shumë nga hebrenjtë e mbetur vendosën të revoltohen.<ref>{{Cite web|title=Warsaw Ghetto Uprising|url=http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005188|access-date=18 maj 2014|publisher=United States Holocaust Memorial Museum}}</ref> Rezistenca e parë e armatosur në geto ndodhi në janar 1943.<ref>[http://www.yadvashem.org/yv/en/exhibitions/warsaw_ghetto_testimonies/resistance.asp?WT.mc_id=wiki Voices From the Inferno: Holocaust Survivors Describe the Last Months in the Warsaw Ghetto – January 1943: The First Armed Resistance in the Ghetto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401015208/https://www.yadvashem.org/yv/en/exhibitions/warsaw_ghetto_testimonies/resistance.asp?WT.mc_id=wiki |date=1 prill 2019 }} An online exhibition by [[Yad Vashem]]</ref> Më 19 prill 1943, në prag të Pashkës, gjermanët hynë në geto. Hebrenjtë e mbetur e dinin që gjermanët do t'i vrisnin dhe vendosën të rezistonin deri në fund.<ref name="yadvashem.org">[http://www.yadvashem.org/yv/en/exhibitions/warsaw_ghetto_testimonies/fighters.asp?WT.mc_id=wiki Voices From the Inferno: Holocaust Survivors Describe the Last Months in the Warsaw Ghetto – January 1943: Fighters in the Warsaw Ghetto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401030742/https://www.yadvashem.org/yv/en/exhibitions/warsaw_ghetto_testimonies/fighters.asp?WT.mc_id=wiki |date=1 prill 2019 }} An online exhibition by [[Yad Vashem]]</ref> Ndërsa kryengritja ishte duke u zhvilluar, Konferenca e Bermudës u mbajt nga aleatët nga 19 deri më 29 prill 1943 për të diskutuar problemin e refugjatëve hebrenj.<ref>[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/FRUS/FRUS-idx?type=div&did=FRUS.FRUS1943v01.i0010&isize=M "United States Department of State / Foreign relations of the United States diplomatic papers, 1943. ]</ref> Diskutimet përfshinin çështjen e refugjatëve hebrenj që ishin çliruar nga [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|forcat aleate]] dhe ata që mbetën ende brenda [[Europa e pushtuar nga Gjermania Naziste|Evropës së pushtuar nga gjermanët]].<ref>{{Cite web|last=Medoff|first=Rafael|title=The Allies' Refugee Conference – A 'Cruel Mockery'|url=http://www.wymaninstitute.org/articles/2003-04-bermuda.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040513133343/http://www.wymaninstitute.org/articles/2003-04-bermuda.php|archive-date=13 maj 2004}}</ref> == Kryengritja == [[Skeda:Stroop_Report_-_Warsaw_Ghetto_Uprising_08.jpg|parapamje| Anëtarët e rezistencës të kapur në Nowolipie 64, pranë kryqëzimit me rrugën Smocza.]] Më 18 janar 1943, gjermanët filluan dëbimin e tyre të dytë të hebrenjve, gjë që çoi në rastin e parë të kryengritjes së armatosur brenda getos. Ndërsa familjet hebreje fshiheshin në të ashtuquajturat "bunkerë" të tyre, luftëtarët e rezistencës së djathtë ŻZW, të cilëve u bashkuan edhe elementë majtist të ŻOB, rezistuan, duke u përfshirë në përleshje të drejtpërdrejta.<ref name="Wdowiński">{{Cite book|last=[[Dawid Wdowiński|David Wdowiński]]|title=And we are not saved|publisher=Philosophical Library|year=1963|isbn=0-8022-2486-5|location=New York|page=222}}</ref> Megjithëse ŻZW dhe ŻOB pësuan humbje të mëdha (përfshirë disa nga udhëheqësit e tyre), gjermanët morën gjithashtu viktima dhe dëbimi u ndal brenda pak ditësh. Vetëm 5,000 hebrenj u hoqën, në vend të 8,000 të planifikuar nga Globocnik. Qindra njerëz në geton e Varshavës ishin gati për të luftuar, të rritur dhe fëmijë, të armatosur rrallë me pistoleta, shishe benzine dhe disa armë të tjera që ishin futur kontrabandë në geto nga luftëtarët e rezistencës. Shumica e luftëtarëve hebrenj nuk i shihnin veprimet e tyre si një masë efektive për të shpëtuar veten, por më tepër si një betejë për nderin e popullit hebre dhe një protestë kundër heshtjes së botës.<ref name="yadvashem.org"/> Dy organizata të rezistencës, ŻZW dhe ŻOB, morën kontrollin e getos. Ata ndërtuan dhjetëra poste luftarake dhe ekzekutuan një numër bashkëpunëtorësh nazist, duke përfshirë oficerë të policisë hebreje të getos, anëtarë të organizatës së rreme të rezistencës (të sponsorizuar dhe të kontrolluar nga Gjermania) Żagiew, si dhe agjentë të Gestapos dhe Ushtrisë. ŻOB hapi një burg për të mbajtur dhe ekzekutuar tradhtarët dhe bashkëpunëtorët. [[Skeda:Stroop_Report_-_Warsaw_Ghetto_Uprising_09.jpg|parapamje| Hebrenjtë e kapur udhëhiqen nga trupat gjermane në pikën e grumbullimit për dëbim. Foto e bërë në rrugën Nowolipie, pranë kryqëzimit me Smocza.]] Më 19 prill 1943, në prag të Pashkës, policia dhe forcat ndihmëse të SS hynë në geto. Ata po planifikonin të përfundonin aksionin e dëbimit brenda tre ditëve, por u zunë pritë nga kryengritësit hebrenj që gjuanin dhe hidhnin kokteje molotov dhe [[Granatë dore|granata dore]] nga rrugicat, kanalizimet dhe dritaret. Gjermanët pësuan 59 viktima dhe avancimi i tyre u bllokua. Mbrojtja më e gjatë e një pozicioni u zhvillua rreth bastionit ŻZW në sheshin Muranowski, ku kreu i ŻZW, Dawid Moryc Apfelbaum, u vra në luftime. Pasditen e 19 prillit, ndodhi një ngjarje simbolike kur dy djem u ngjitën në çatinë e një ndërtese në shesh dhe ngritën dy flamuj, [[Flamuri i Polonisë|flamurin polak]] bardh e kuq dhe flamurin bardh e kaltër të ŻZW. Këta flamuj qëndruan atje, shumë të dukshëm nga rrugët e Varshavës, për katër ditë.  Ndërsa beteja vazhdonte brenda getos, grupet polake të rezistencës AK dhe GL angazhuan gjermanët midis 19 dhe 23 prillit në gjashtë vende të ndryshme jashtë mureve të getos, duke qëlluar drejt rojeve dhe pozicioneve gjermane. Në një sulm, tre njësi të AK nën komandën e kapitenit Józef Pszenny ("Chwacki") u bashkuan në një përpjekje të dështuar për të thyer muret e getos me eksploziv. Përfundimisht, ŻZW humbi të gjithë komandantët e saj. Më 29 prill, luftëtarët e mbetur nga organizata ikën nga geto përmes tunelit Muranowski dhe u zhvendosën në pyllin Michalin. Kjo ngjarje shënoi fundin e luftimeve të rëndësishme.[[Skeda:Wielka_Synagoga_w_Warszawie.PNG|parapamje| Sinagoga e Madhe e Varshavës, e shkatërruar në vitin 1943.|majtas]]Në këtë pikë, mbrojtja e organizuar u shemb. Luftëtarët e mbijetuar dhe mijëra civilë hebrenj të mbetur u fshehën në sistemin e kanalizimeve dhe në shumë vende të fshehta mes rrënojave të getos, të cilësuara si "bunkerë" nga gjermanët dhe hebrenjtë. Gjermanët përdornin qen për të zbuluar strehëza të tilla, pastaj zakonisht hidhnin [[Bombë tymi|bomba tymi]] për t'i detyruar njerëzit të dilnin. Ndonjëherë ata i vërshonin këta të ashtuquajtur bunkerë ose i shkatërronin me eksploziv. Një numër luftëtarësh të kapur hodhën granata të fshehura ose qëlluan me pistoleta të fshehura pasi u dorëzuan. Gjatë natës pati edhe përleshje mes grupeve të vogla kryengritëse dhe patrullave gjermane. [[Skeda:Stroop_Report_-_Warsaw_Ghetto_Uprising_-_26568.jpg|parapamje| Një burrë kërcen drejt vdekjes nga dritarja e katit të lartë të një blloku apartamentesh për të shmangur kapjen. Rruga Niska 23–25]]Më 8 maj, gjermanët zbuluan një gropë të madhe të vendosur në rrugën Miła 18, e cila shërbente si [[Komanda dhe kontrolli|posti kryesor i komandës]] së ŻOB. Shumica e udhëheqjes së mbetur të organizatës dhe dhjetëra të tjerë kryen vetëvrasje masive duke gëlltitur cianid, duke përfshirë Mordechaj Anielewicz, komandantin kryesor të ŻOB. Zëvendësi i tij Marek Edelman u arratis nga geto përmes kanalizimeve me një grusht shokësh dy ditë më vonë. Shtypja e kryengritjes përfundoi zyrtarisht më 16 maj 1943, kur Shtropi personalisht shtypi një buton detonator për të shkatërruar Sinagogën e Madhe të Varshavës . Rezistenca sporadike vazhdoi dhe përleshja e fundit u zhvillua më 5 qershor 1943 midis gjermanëve dhe një grupi hebrenjsh të armatosur pa lidhje me organizatat e rezistencës. == Viktimat == 13,000 hebrenj u vranë në geto gjatë kryengritjes (rreth 6,000 prej tyre u dogjën të gjallë ose vdiqën nga thithja e tymit ). Nga 50,000 banorët e mbetur, pothuajse të gjithë u kapën dhe u dërguan në kampet e vdekjes në Majdanek dhe Treblinka.<ref>Moshe Arens.</ref> Sipas listave të viktimave në raportin e Shtropit, forcat gjermane pësuan gjithsej 110 viktima – 17 të vdekur dhe 93 të plagosur.[[Skeda:Gęsia_Street_in_Warsaw_after_the_war.jpg|parapamje| Zona e getos së Varshavës pas luftës. Rruga Gęsia, pamje nga perëndimi]][[Skeda:Stroop_Report_-_Warsaw_Ghetto_Uprising_03.jpg|alt=SS men and burning buildings|parapamje| Djetuesi i Brigadës SS Jyrgen Shtrop (në qendër). I dyti nga e djathta është Hajnrish Klaustermajer, në kryqëzimin Nowolipie 64 / Smocza 1]] Burime të tjera kanë vënë në dyshim numrin e viktimave gjermane. Edelman pretendon se viktimat gjermane ishin 300 të vrarë dhe të plagosur. == Pasojat == Pas përfundimit të kryengritjes, shumica e shtëpive të djegura u shkatërruan dhe në vend të tyre u krijua kompleksi i kampit të përqendrimit të Varshavës . Mijëra njerëz vdiqën në kamp ose u ekzekutuan në rrënojat e getos. Në të njëjtën kohë, SS-të po gjuanin hebrenjtë e mbetur ende të fshehur në rrënoja. Më 19 prill 1943, ditën e parë të periudhës më të rëndësishme të rezistencës, 7000 hebrenj u transportuan nga getoja e Varshavës në kampin e shfarosjes së Treblinkës. [[Skeda:Gesiowka.jpg|majtas|parapamje| Të burgosur hebrenj të çliruar nga kampi i përqendrimit Gęsiówka dhe luftëtarët e Batalionit Zośka gjatë kryengritjes së Varshavës në gusht 1944|208x208px]] Kryengritja e Getos së Varshavës e vitit 1943 u zhvillua më shumë se një vit përpara [[Kryengritja e Varshavës|kryengritjes së Varshavës]] të vitit 1944. Getoja ishte shkatërruar totalisht nga koha e kryengritjes së përgjithshme në qytet, e cila ishte pjesë e Operacionit Tempest, një plan kryengritjeje mbarëkombëtare. Gjatë Kryengritjes së Varshavës, batalioni i ushtrisë së brendshme polake Zośka ishte në gjendje të shpëtonte 380 të burgosur hebrenj (kryesisht të huaj) të mbajtur në kampin e përqendrimit Gęsiówka të ngritur nga gjermanët në një zonë ngjitur me rrënojat e ish getos. Këta të burgosur ishin sjellë nga Aushvici dhe ishin detyruar të pastronin mbetjet e getos.<ref>{{Cite web|url=http://www.yadvashem.org/yv/en/exhibitions/warsaw_ghetto_testimonies/gesia_camp.asp?WT.mc_id=wiki|title=Voices From the Inferno: Holocaust Survivors Describe the Last Months in the Warsaw Ghetto – Clearing the Remains of the Ghetto.|access-date=20 prill 2023|archive-date=4 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404053551/https://www.yadvashem.org/yv/en/exhibitions/warsaw_ghetto_testimonies/gesia_camp.asp?WT.mc_id=wiki|url-status=dead}}</ref> Disa grupe të vogla banorësh geto arritën gjithashtu të mbijetonin në "bunkerët" e pazbuluar dhe të arrinin përfundimisht në "anën ariane" të qytetit.<ref>{{Cite web|url=http://www.yadvashem.org/yv/en/exhibitions/warsaw_ghetto_testimonies/ruins.asp|title=Voices From the Inferno: After the Uprising: Life Among the Ruins of the Warsaw Ghetto.|access-date=20 prill 2023|archive-date=4 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404053551/https://www.yadvashem.org/yv/en/exhibitions/warsaw_ghetto_testimonies/ruins.asp|url-status=dead}}</ref> Në total, disa qindra të mbijetuar nga kryengritja e parë morën pjesë në kryengritjen e mëvonshme (kryesisht në role jo luftarake si logjistikë dhe mirëmbajtje, për shkak të gjendjes së tyre fizike dhe mungesës së përgjithshme të armëve), duke u bashkuar me radhët e Ushtrisë së Brendshme Polake dhe [[Ushtria Ludowa|Armia Ludowa]]. Luftëtari i fundit i rezistencës hebre i mbijetuar, Simcha Rotem, vdiq në [[Jeruzalemi|Jerusalem]] më 22 dhjetor 2018, në moshën 94-vjeçare<ref>{{Cite news|date=22 dhjetor 2018|title=Warsaw ghetto uprising's last fighter passes away at age 94|work=[[Ynetnews]]|url=https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-5431459,00.html|access-date=23 dhjetor 2018}}</ref><ref>{{Cite news|date=23 dhjetor 2018|title=Last Warsaw Ghetto Uprising fighter dies|publisher=[[Deutsche Welle]]|url=https://www.dw.com/en/last-warsaw-ghetto-uprising-fighter-dies/a-46845325|access-date=23 dhjetor 2018}}</ref> Me kryengritjen në geton e Varshavës banorët hebrenj ushtruan rezistencë kundër pushtuesve gjermanë. Katër javë ata arritën të bëjnë rezistencë, derisa nacionalsocialistët e shkatërruan plotësisht geton. 56.000 hebrenj u vranë në këtë kryengritje hebreje. Dështimi për të thyer mbrojtjen gjermane kufizoi furnizimet për geto, e cila përndryshe u shkëput nga bota e jashtme nga një bllokadë e urdhëruar nga gjermanët. Të dhënat konfirmojnë se ŻOBi i majtë mori më pak armatim dhe mbështetje nga Ushtria e Brendshme Polake, ndryshe nga ŻZW me të cilën Ushtria e Brendshme kishte lidhje të ngushta dhe ngjashmëri ideologjike.<ref name="Wdowiński"/><ref name="BaumgartenKenez2009-2">{{Cite book|last=[[Peter Kenez]]|url=https://books.google.com/books?id=iPs1Vaf6F9QC&pg=PA110|title=The Attitude of the Polish Home Army (AK) to the Jewish Question during the Holocaust: the Case of the Warsaw Ghetto Uprising|date=janar 2009|publisher=University of Delaware Press|isbn=978-0-87413-039-3|editor-last=Murray Baumgarten|pages=121–122|editor-last2=[[Peter Kenez]]|editor-last3=Bruce Allan Thompson}}</ref>[[Skeda:Natan_Rapoport-Monument_of_Warsaw_Ghetto_Uprising_in_Warsaw-Warsaw.jpg|parapamje| Monument për Heronjtë e Getos nga Nathan Rapoport.|qendër|427x427px]] == Referime == {{Reflist|30em|refs=<ref name="Guttman 2000">{{cite journal|last=Guttman|first=John|title=World War II: Warsaw Ghetto Uprising|date=mars 2000|journal=World War II Magazine|url=http://www.historynet.com/world-war-ii-warsaw-ghetto-uprising.htm|access-date=2 maj 2012}}</ref><ref name="ushmm">{{cite web|title=Jewish uprisings in Ghettos and Camps, 1941–1944|url=http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005407|publisher=United States Holocaust Memorial Museum|access-date=2 maj 2012}}</ref><ref name="Mlynarczyk 2004">{{cite book|last=Mlynarczyk|first=Jace Andrzej|editor1-last=Musial|editor1-first=Bogdan|editor1-link=Bogdan Musial|title='Aktion Reinhard' – Die Vernichtung der Juden im Generalgouvernement|chapter=Treblinka – ein Todeslager der 'Aktion Reinhard'|year=2004|language=de|publisher=Fibre|location=Osnabrück|pages=257–281}}</ref><ref name="urteilsbegr">Court of Assizes in [[Düsseldorf]], Germany. ''Excerpts From Judgments (Urteilsbegründung). AZ-LG Düsseldorf: II 931638''.</ref><ref name="Nizkor">The Nizkor Project, [https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Holocaust/strooptest.html Statement by Stroop to CMP investigators about his actions in the Warsaw Ghetto (24 February 1946)] Wiesbaden, Germany, 24 February 1946.</ref><ref name="MA">[[Moshe Arens]], [http://www.freeman.org/m_online/may03/arens.htm Who Defended The Warsaw Ghetto?] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060526200526/http://www.freeman.org/m_online/may03/arens.htm |date=26 May 2006 }} (''[[The Jerusalem Post]]'')</ref><ref name="jewishvirtuallibrary">{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jurgen-stroop-2|title=Jürgen Stroop|work=Jewish Virtual Library}}</ref><ref name="Dor">{{cite web|work=Jewish Virtual Library|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/sammern.html|title=Ferdinand von Sammern-Frankenegg}}</ref><ref name="Krall 2008">{{cite book|first=Hanna|last=Krall|author-link=Hanna Krall|title=Zdazyc przed Panem Bogiem|publisher=Wydawnictwo a5|year=2008|page=83|language=pl|isbn=978-83-61298-02-1}}</ref><ref name="Krall 1986">{{cite book|first=Hanna|last=Krall|author-link=Hanna Krall|others=transl. by Joanna Stasinska Weschler, Lawrence Weschler|title=Shielding the Flame: An intimate conversation with Dr Marek Edelman, the last surviving leader of the Warsaw Ghetto Uprising|publisher=Henry Holt & Company|year=1986|page=[https://archive.org/details/shieldingflame00kral/page/95 95]|isbn=0-03-006002-8|url=https://archive.org/details/shieldingflame00kral/page/95}}</ref><ref name="Krall 1992hc">{{cite book|first=Hanna|last=Krall|author-link=Hanna Krall|others=transl. by Joanna Stasinska Weschler, Lawrence Weschler|title=To Outwit God|publisher=Northwestern University Press|year=1992|page=218|isbn=0-8101-1050-4|url=https://archive.org/details/subtenanttooutwi0000kral/page/218/mode/1up|url-access=registration|access-date=16 shkurt 2022}}</ref><ref name="Krall 1992pb">{{cite book|first=Hanna|last=Krall|author-link=Hanna Krall|others=transl. by Joanna Stasinska Weschler, Lawrence Weschler|title=To Outwit God|publisher=Northwestern University Press|year=1992|page=218|isbn=0-8101-1075-X}}</ref><ref name="Barczynski 2001">{{cite web|last=Barczynski|first=Roman|url=http://www.amopod.org/uprising/Addend_2.htm|title=Addendum 2: Facts about Polish Resistance and Aid to Ghetto Fighters|publisher=Americans of Polish Descent, Inc|year=2001|access-date=1 maj 2012|archive-date=21 nëntor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081121160029/http://www.amopod.org/uprising/Addend_2.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="underground">[[Stefan Korbonski]] [http://www.ucis.pitt.edu/eehistory/H200Readings/Topic4-R3.html The Polish Underground State: A Guide to the Underground, 1939–1945] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927072018/http://www.ucis.pitt.edu/eehistory/H200Readings/Topic4-R3.html |date=27 September 2011 }}</ref><ref name="AS">Andrzej Sławiński, ''[http://www.polishresistance-ak.org/5%20Article.htm Warsaw Ghetto Uprising and The Polish Home Army – Questions and Answers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120204552/http://www.polishresistance-ak.org/5%20Article.htm |date=20 janar 2009 }}''. Translated from Polish by Antoni Bohdanowicz. Article on the pages of the London Branch of the Polish Home Army Ex-Servicemen Association. Retrieved 14 March 2008.</ref><ref name="occupation">{{cite book|author=[[Richard C. Lukas]]|title=Forgotten Holocaust: The Poles under German Occupation 1939–1944|url=https://archive.org/details/forgottenholocau0000luka_l5o6|publisher=Hippocrene Books|date=1997|isbn=0-7818-0901-0}}</ref><ref name="Lukas p.175">{{cite book|author=Richard C. Lukas|title=Forgotten Holocaust: The Poles Under German Occupation 1939–1944|date=2012|publisher=Hippocrene Books|isbn=978-0-7818-1302-0|page=175}}</ref><ref name="Korb">[[Stefan Korbonski]], ''"The Polish Underground State: A Guide to the Underground, 1939–1945"'', pp. 120–139, [http://www.ucis.pitt.edu/eehistory/H200Readings/Topic4-R3.html Excerpts] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927072018/http://www.ucis.pitt.edu/eehistory/H200Readings/Topic4-R3.html |date=27 September 2011 }}</ref><ref name="comrades">{{cite web|url=http://ejpress.org/article/news/eastern_europe/16128|title=Last Warsaw ghetto revolt commander honours fallen comrades|date=20 prill 2007|publisher=European Jewish Press|access-date=2 maj 2012|archive-date=29 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120429104554/http://ejpress.org/article/news/eastern_europe/16128|url-status=dead}}</ref><ref name="stroop">{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/the-stroop-report-may-1943|title=The Warsaw Ghetto: The Stroop Report – "The Warsaw Ghetto Is No More" (May 1943)|work=Jewish Virtual Library}}</ref><ref name="holocaust">''On Both Side of the Wall'', pp. 94–109, New York: Holocaust Library, 1972, {{ISBN|0-89604-012-7}}</ref><ref name="ww3">{{cite web|url=http://www.historynet.com/magazines/world_war_2/3032951.html?page=3&c=y|title=World War II: Warsaw Ghetto Uprising|publisher=Historynet.com|access-date=28 janar 2012}}</ref><ref name="upenn">{{cite web|url=http://www.writing.upenn.edu/~afilreis/Holocaust/warsaw-uprising.html|title=The Warsaw Ghetto Uprising, by Marek Edelman|publisher=Writing.upenn.edu|access-date=28 janar 2012}}</ref><ref name="jewishvirtuallibrary1">{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/Benjamin_Wald.html|title=Benjamin Wald|work=Jewish Virtual Library}}</ref><ref name="jewishvirtuallibrary2">{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/Szerynski.html|title=Josef "Andzi" Szerynski|work=Jewish Virtual Library}}</ref><ref name="bbc">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2961767.stm|title=Europe &#124; Warsaw Jews mark uprising|work=BBC News|date=20 prill 2003|access-date=7 nëntor 2012}}</ref><ref name="holocaust-history">{{cite web|url=http://phdn.org/archives/holocaust-history.org/works/stroop-report/htm/strp020.htm|title=Online transcript of Stroop's report in German and English translation|publisher=Holocaust-history.org|access-date=13 shtator 2017}}</ref><ref name="Gutman 1982">[[Israel Gutman]], ''The Jews of Warsaw, 1939–1945: Ghetto, Underground, Revolt'', Indiana University Press, 1982 (pp. 393–394)</ref><ref name="Hilberg 2003">[[Raul Hilberg]], ''[[The Destruction of the European Jews]], Third Edition'', Yale University Press, 2003 (volume 2, p. 538)</ref><ref name="holocaustresearchproject">{{cite web|url=http://www.holocaustresearchproject.org/ar/treblinkadaytoday.html|title=Treblinka Day By Day|publisher=Holocaustresearchproject.org|date=10 nëntor 1942|access-date=28 janar 2018}}</ref><ref name="resistance">Samuel Krakowski ''War of the Doomed – Jewish Armed Resistance in Poland, 1942–1944'' {{ISBN|0-8419-0851-6}}, pp. 213–214, Holmes & Meier Publishers 1984</ref><ref name="haaretz">Azoulay, Yuval. [https://www.haaretz.com/1.4975111 "IDF Chief, in Warsaw: Israel, its army are answer to Holocaust"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730213359/https://www.haaretz.com/1.4975111 |date=30 korrik 2021 }}, ''[[Haaretz]]'', 29 April 2008.</ref><ref name="Polonsky 2012">A. Polonsky, (2012), ''The Jews in Poland and Russia'', Volume III, 1914 to 2008, p. 537</ref> <!--Unused citations <ref name="usf">{{cite web|url=http://fcit.usf.edu/HOLOCAUST/GALL31R/51008.htm|title=Two Ukrainian Members of the SS|publisher=Fcit.usf.edu|access-date=28 janar 2012}}</ref><ref name="Raskin 2004">{{cite book|last=Raskin|first=Richard Raskin|year=2004|title=A Child at Gunpoint: A Case Study in the Life of a Photo|publisher=Aarhus University Press|location=Aarhus|isbn=978-87-7934-099-2}}</ref> -->}} [[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Holokausti]] [[Kategoria:Lufta e Dytë Botërore]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] jbpn11hhld120vykmvysgcej14ucpbe 1 330556 2996077 2762724 2026-06-11T23:20:11Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996077 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Kryengritja e getos së Varshavës/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kryengritja e getos së Varshavës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996076 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210730213359/https://www.haaretz.com/1.4975111 për lidhjen https://www.haaretz.com/1.4975111. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 01:20 (CEST) pb3vakdfeg5ozox8if88gqaasucrudi 1 339195 2996090 2583943 2026-06-12T01:11:39Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996090 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Le Corbusier]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2583942 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100226073221/http://www.fondationlecorbusier.asso.fr/ për lidhjen http://www.fondationlecorbusier.asso.fr/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 shtator 2023 13:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Le Corbusier]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996089 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220126091845/https://www.haaretz.com/israel-news/culture/the-profound-anti-semitism-of-le-corbusier-1.5355572 për lidhjen https://www.haaretz.com/israel-news/culture/the-profound-anti-semitism-of-le-corbusier-1.5355572. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 03:11 (CEST) 42q1hl2zsoijwdchpigvv70k4ilth5p 0 344365 2996150 2964983 2026-06-12T08:56:20Z ~2026-34585-33 189091 2996150 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = M. G. Ramachandran | image = MG Ramachandran 2017 stamp of India.jpg | caption = M. G. Ramachandran në një stampë përkujtimore në 2017 | office = Shefministri i Tamil Nadusë | termstart = 9 Qershor 1980 | termend = 24 Dhjetor 1987 | governor = {{ubl|[[Prabhudas Patwari]]|[[Sundar Lal Khurana]]}} | predecessor = [[Sundimi i presidentit]] | successor = [[V. N. Janaki Ramachandran]] | constituency = Madurai Perëndimor (1980–1985)<br />Andipatti (1985–1987) | termstart2 = 30 Qershor 1977 | termend2 = 17 Shkurt 1980 | governor2 = [[Prabhudas Patwari]] | predecessor2 = [[Sundimi i presidentit]] | successor2 = [[Sundimi i presidentit]] | birth_name = Maruthur Gopalan Ramachandran | birth_date = {{birth date|df=yes|1917|01|17}} | birth_place = [[Nawalapitiya]], Distrikti Kandy, [[Cejloni Britanik]]<br />(sot [[Sri Lanka]]) | death_date = {{Death date and age|df=yes|1987|12|24|1917|01|17}} | death_place = [[Madras]] (sot [[Chennai]]),<br/>[[Tamil Nadu]], Indi | resting_place = [[Përkujtimorja M.G.R. dhe Amma]] | nationality = Indiane | profession = [[Aktori|Aktor]], [[Producenti|Producent]], [[Regjizori|regjizor]], [[politikani|politikan]], [[filantropia|filantropist]] | party = [[All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam]] <small>(1972{{endash}}1987)</small> | otherparty = {{ubl|[[File:Flag DMK.svg|20px]] [[Dravida Munnetra Kazhagam]] <small>(1953{{endash}}1972)</small>|[[File:Indian National Congress Flag.svg|20px]] [[Kongresi Kombëtar Indian]] <small>(1935{{endash}}1945)</small>}} | spouse = {{unbulleted list|{{marriage|Thangamani|1939|1942|end=died}}<br />{{marriage|Sadhanandavathi|1942|1962|end=died}}<br />{{marriage|[[V. N. Janaki]]|1963|}}}} | nickname = Puratchi Thalaivar Makkal Thilagam Ponmana Chemmal Kodai vallal Vaathiyar | residence = M.G.R. Thottam, [[Ramapuram, Chennai]], Indi | awards = *[[Bharat Ratna]] (1988) (pasvdekjes) *[[Doktoraturë Nderi|Universiteti i Madrasit]] (1974) *[[National Film Award for Best Actor|Rickshawkaran]] (1971) | website = | signature = }} '''Maruthur Gopalan Ramachandran''' (17 janar 1917 - 24 dhjetor 1987), i njohur gjithashtu me shkurtesën e tij '''MGR''', ishte një aktor, politikan dhe filantrop indian që shërbeu si Shefministër i Tamil Nadusë nga 1977 deri në vdekjen e tij në 1987. Ai ishte themeluesi dhe sekretari i parë i përgjithshëm i [[E gjithë India Anna Dravida Munnetra Kazhagam|Anna Dravida Munnetra Kazhagam në Indi]] .<ref>{{Cite web|last=Sri Kantha|first=Sachi|author-link=Sachi Sri Kantha|date=8 prill 2015|title=M.G.R. Remembered – Part 26|url=http://sangam.org/mgr-remembered-part-26/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816105803/http://sangam.org/mgr-remembered-part-26/|archive-date=16 gusht 2017|access-date=19 maj 2017|website=[[Sangam.org]]}}</ref> Më 19 mars 1988, MGR iu dha pas vdekjes [[Bharat Ratna]], nderi më i lartë civil i Indisë. Në rininë e tij, MGR dhe vëllai i tij i madh [[M. G. Chakrapani|M.G. Chakrapani]] u bënë anëtarë të një trupe të gjinisë së dramës për të mbështetur familjen e tyre. I ndikuar nga idealet gandiane, MGR u bashkua me [[Kongresi Kombetar Indian|Kongresin Kombëtar Indian]]. Pas disa vitesh aktrimi në disa shfaqje teatrale, ai bëri debutimin e tij në kinematografi në një rol dytësor në vitin 1936 me ''[[Sathi Leelavathhi (film i 1936)|Sathi Leelavathhi]]''. Nga fundi i viteve 1940, ai ishte promvuar për të marrë rolet kryesore. MGR u bë anëtar i [[Dravida Munnetra Kazhagam|Dravida Munnetra Kazhagamit]] (DMK) e udhëhequr nga [[C. N. Annadurai|C.N . Annadurai]] dhe u ngjit në radhët e saj, duke përdorur popullaritetin e tij si yll filmi për të ndërtuar një bazë politike. Në vitin 1972, tre vjet pas vdekjes së Annadurait, ai u largua nga DMK, atëherë e udhëhequr nga [[Muthuvel Karunanidhi|M. Karunanidhi]] për të formuar partinë e tij - All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam (AIADMK). Pesë vjet më vonë, MGR drejtoi një aleancë me në krye AIADMK drejt fitores në [[1977 Zgjedhjet e Asamblesë Legjislative të Tamil Nadu|zgjedhjet e 1977]], duke e shkatërruar elektoralisht DMK-në. Ai u bë Shefministër i Tamil Nadusë, aktori i parë që u bë [[Kryeministër (Indi)|shefministër]] në Indi. Përveç një [[Interregnum|ndërsundimi]] katër-mujor në 1980, kur qeveria e tij u përmbys nga qeveria e Unionit, ai vazhdoi si kryeministër deri në vdekjen e tij në 1987, duke e udhëhequr AIADMK-në në dy fitore të tjera zgjedhore në 1980<ref>{{Cite news|last=Kumaresan|first=S|date=27 prill 2021|title=From the archives: Why is 1980 Tamil Nadu Assembly election worthy of note?|work=New Indian Express|url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2021/apr/27/from-the-archives-why-is-1980-tamil-nadu-assembly-election-worthy-of-note-2295297.html|url-status=dead|access-date=27 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707134813/https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2021/apr/27/from-the-archives-why-is-1980-tamil-nadu-assembly-election-worthy-of-note-2295297.html|archive-date=7 korrik 2022}}</ref> dhe 1984 .<ref>{{Cite news|last=Kumaresan|first=S|date=28 prill 2021|title=From the archives: When MGR sailed on sympathy in 1984 polls|work=New Indian Express|url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2021/apr/28/from-the-archives-when-mgr-sailed-on-sympathy-in1984-polls-2295720.html|url-status=dead|access-date=28 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228113421/https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2021/apr/28/from-the-archives-when-mgr-sailed-on-sympathy-in1984-polls-2295720.html|archive-date=28 dhjetor 2021}}</ref> Në tetor 1984, MGR u diagnostikua me dështim të veshkave si rezultat i [[Diabeti|diabetit]]. Ai vdiq më 24 dhjetor 1987 në rezidencën e tij Ramavaram Gardens në Manapakkam pas një sëmundjeje të zgjatur. M.G.R konsiderohet si një ikonë kulturore në [[Tamil Nadu]] dhe konsiderohet si një nga aktorët më me ndikim të [[Kinema Tamile|kinemasë Tamile]] .<ref>{{Cite news|date=15 gusht 2017|title=Modi to Mamata, M.G.R. to NTR: Vir Sanghvi lists 70 politicians who changed India|work=Hindustan Times|url=https://www.hindustantimes.com/interactives/70-politicians-independence-day|url-status=live|access-date=10 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190909125921/https://www.hindustantimes.com/interactives/70-politicians-independence-day/|archive-date=9 shtator 2019}}</ref> Autobiografia e tij ''Naan Yaen Piranthaen'' ( ''Pse kam lindur'' ) u botua në 2003.<ref>{{Cite news|date=4 korrik 2012|title=Janaki's son alone has copyright to M.G.R.'s autobiography: court|work=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/janakis-son-alone-has-copyright-to-mgrs-autobiography-court/article3600414.ece|url-status=live|access-date=6 dhjetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161210024121/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/janakis-son-alone-has-copyright-to-mgrs-autobiography-court/article3600414.ece|archive-date=10 dhjetor 2016}}</ref> [[Kategoria:Vdekje 1987]] [[Kategoria:Lindje 1917]] <references /> [[Kategoria:Politikanë indianë]] 8ha5k28x3qn2nf5d5knpz0kx3rzmgdt 4 345381 2996045 2995863 2026-06-11T19:23:48Z Leutrim.P 113691 /* Kërkesa në proces grisjeje */ 2996045 wikitext text/x-wiki == Kërkesa në proces grisjeje == {{RC|Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje}} <templatestyles src="Wikipedia:Forumi i Grisjes/Hyrja/styles.css" /> [[Kategoria:Wikipedia]] <section begin="dritare" /> <!--Vendosni kërkesën tuaj këtu në formën {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Titulli}}--> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Legjendar Shenasi Ibrahimi}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Rogert Sterkaj}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Asja Tira}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Stenaldo Mëhilli}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Martirë të plagosurë, burgosurë dhe luftëtarë gjat sundimit të regjimeve - Kokaj}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/KF Vullnetari i UÇK-së}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Liga futbollistike e Veriut të Kosovës}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Kosova dhe bukuritë e saj}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Monedhat sipas viteve}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Mahmudnedim Mahmudi}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Ajeti i Paralajmërimit}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Tematikat e sures mulk}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Regjistri i 1737}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Top 50 boksierët e të gjitha kohërave - kategoria e rëndë}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Naxhije bint Velid}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Pabarazia dhe religjioni}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Oksido-Reduktimi}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e personaliteteve nga komuna e Podujevës}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e telenovelave të Televisa}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e listave të matematikanëve}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e hipistëve shqiptarë}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e hendbollistëve shqiptarë}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e lumenjve më të gjatë}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e qyteteve më të mëdha të botës}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e udhëtimeve përqark botës}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e qyteteve më të mëdha të BE}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e qyteteve sipas banorëve}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e shteteve}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e vendeve sipas sipërfaqes}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (7)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (13)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (14)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (19)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (20)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (21)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (22)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista, faza e 2-të e rishikimit (1)}} rfm6j7ugeo5vxspdqucgb0jd1lv4gcl 0 347470 2996172 2988420 2026-06-12T11:10:32Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996172 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox|fossil_range={{fossil range|earliest=555|Cambrian Stage 2 | Recent}}|image={{Multiple image | perrow = 2/2 | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = Grapevinesnail 01a.jpg | caption1 = ''[[Helix pomatia]]'', a [[gastropod]] | image2 = Octopus2.jpg | caption2 = [[Common octopus]], a [[cephalopod]] | image3 = Clams on Sandy Hook beaches - panoramio.jpg | caption3 = [[Atlantic surf clam]], a [[bivalvia|bivalve]] | image4 = Tonicella-lineata.jpg | caption4 = ''[[Tonicella lineata]]'', a [[polyplacophora|chiton]] | border = infobox }}|display_parents=7|taxon=Molusca|authority=[[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]|subdivision_ranks=Klasat|subdivision=[[#Classification|Shiko tekstin]].|diversity_ref=|diversity=[[#Diversity|85,000 lloje të gjalla të njohura]].|diversity_link=}} [[Skeda:Snail-wiki-120-Zachi-Evenor.jpg|parapamje|''[[Helix aspersa|Cornu aspersum]]'' (dikur ''Helix aspersa'' ) - një [[Kërmilli tokësor|kërmilli i zakonshëm tokësor]]]] '''Mollusca''' është [[Tipi|grupi]] i dytë më i madh i kafshëve [[Jovertebrorë|jovertebrore]], pas [[Këmbënyjorët|Arthropoda]] ; anëtarët njihen si '''molusqe''' ose '''molusqe''' ( /ˈ m ɒ l ə s k / ). Rreth 76,000 njihen speciet [[Takson ekzistues|ekzistuese]] të molusqeve.<ref>{{Cite journal|last=Rosenberg|first=Gary|year=2014|title=A new critical estimate of named species-level diversity of the recent mollusca|journal=American Malacological Bulletin|language=en|volume=32|issue=2|pages=308–322|doi=10.4003/006.032.0204}}</ref> Numri i [[Lloji (biologji)|specieve]] fosile vlerësohet midis 60,000 dhe 100,000 specieve shtesë.<ref>{{Cite book|last=Taylor, P.D.|title=Fossil Invertebrates|last2=Lewis, D.N.|publisher=Harvard University Press|year=2005|language=en}}</ref> Përqindja e specieve të papërshkruara është shumë e lartë. Shumë taksa mbeten të studiuara dobët.<ref>{{Cite journal|last=Fedosov, Alexander E.|last2=Puillandre, Nicolas|year=2012|title=Phylogeny and taxonomy of the Kermia–Pseudodaphnella (Mollusca: Gastropoda: Raphitomidae) genus complex: A remarkable radiation via diversification of larval development|url=http://www.sevin.ru/laboratories/Marine_Invertebrates/fedosov/Fedosov_Puillandre_2012.pdf|url-status=dead|journal=Systematics and Biodiversity|language=en|volume=10|issue=4|pages=447–477|doi=10.1080/14772000.2012.753137|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910161017/http://www.sevin.ru/laboratories/Marine_Invertebrates/fedosov/Fedosov_Puillandre_2012.pdf|archive-date=10 shtator 2021|access-date=11 korrik 2019}}</ref> Molusqet janë grupi më i madh [[jeta detare|detar]], duke përbërë rreth 23% të të gjithë [[Organizmi|organizmave]] detarë të përmendur. Moluskë të shumtë jetojnë gjithashtu në habitate [[Molusku i ujërave të ëmbla|të ujërave të ëmbla]] dhe [[Molusqet tokësore|tokësore]] . Ato janë shumë të ndryshme, jo vetëm në madhësi dhe strukturë [[Anatomia|anatomike]], por edhe në sjellje dhe [[Habitati|habitat]] . Filumi zakonisht ndahet në 7 ose 8<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/152581003|title=Phylogeny and evolution of the Mollusca|date=2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25092-5|editor-last=Ponder|editor-first=W. F.|location=Berkeley|language=en|oclc=152581003|editor-last2=Lindberg|editor-first2=David R.}}</ref>&nbsp;[[Klasa (biologji)|klasat]] [[Taksonomia (biologji)|taksonomike]], nga të cilat dy janë plotësisht [[Llojet e zhdukura|të zhdukura]]. Molusqet [[Cefalopodët|cefalopodë]], të tillë si [[Teuthida|kallamarët]], [[Sepiida|sepjet]] dhe [[Oktapodi|oktapodët]], janë ndër më [[Neuroshkenca|të avancuarit neurologjikisht]] nga të gjithë [[Jovertebrorë|jovertebrorët]] —dhe ose [[Architeuthis|kallamari gjigant]] ose [[Mesonychoteuthis hamiltoni|kallamari kolosal]] është lloji më i madh i njohur i jovertebrorëve ekzistues. [[Kërmilli|Gastropodët]] ([[Kërmilli|kërmijtë]] dhe kërmijtë e detit) janë molusqet më të shumta dhe përbëjnë 80% të specieve totale të klasifikuara. Katër tiparet më universale që përcaktojnë molusqet moderne janë një trup i përbërë kryesisht nga [[Muskuli|muskuj]] të ngurtë, një [[Manteli (molusku)|mantel]] me një zgavër të konsiderueshme që përdoret për frymëmarrje dhe [[Ekskretimi|sekretim]], prania e një [[Radula|radule]] (përveç [[Bivalvia|dyvalve]] ) dhe struktura e [[Sistemi nervor|sistemit nervor]] . Përveç këtyre elementeve të përbashkëta, molusqet shprehin një diversitet të madh morfologjik, kështu që shumë tekste shkollore i bazojnë përshkrimet e tyre në një "molus stërgjyshor hipotetik" (shih imazhin më poshtë). Kjo ka një [[Predha gastropod|guaskë]] të vetme, "si [[limpet]] " në majë, e cila është bërë nga [[proteina]] dhe [[kitin]] të përforcuar me [[karbonat kalciumi]] dhe sekretohet nga një mantel që mbulon të gjithë sipërfaqen e sipërme. Pjesa e poshtme e kafshës përbëhet nga një "këmbë" e vetme muskulore. Edhe pse molusqet janë [[coelomate]], [[coelom]] priret të jetë i vogël. Zgavra kryesore e trupit është një [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|hemocoel]] përmes të cilit qarkullon [[gjaku]]; Si të tilla, [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|sistemet e tyre të qarkullimit të gjakut]] janë kryesisht [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|të hapura]] . Sistemi i të ushqyerit të molusqeve "të përgjithësuar" përbëhet nga një "gjuhë e përgjakshme", radula dhe një sistem kompleks tretës në të cilin [[Mukoza|mukusi]] i nxjerrë dhe "qimet" mikroskopike me fuqi muskulore të quajtura [[cilia]] luajnë role të ndryshme të rëndësishme. Molusku i gjeneralizuar ka dy [[Kordoni nervor ventral|korda nervore]] të çiftëzuara, ose tre në [[Bivalvia|dyvalvë]] . [[Truri]], në speciet që kanë një të tillë, rrethon [[Gurmazi|ezofagun]]. Shumica e molusqeve kanë [[Syri|sy]] dhe të gjithë kanë sensorë për të zbuluar kimikate, dridhje dhe prekje. Lloji më i thjeshtë i [[Sistemi riprodhues|sistemit riprodhues]] të molusqeve mbështetet në [[Fekondimi i jashtëm|fekondimin e jashtëm]], por ndodhin ndryshime më komplekse. Pothuajse të gjitha prodhojnë [[Veza|vezë]], nga të cilat mund të dalin [[Larvat|larva]] [[Trokofor|trokofore]], larva [[veliger]] më komplekse ose të rritur në miniaturë. Zgavra koelomic është e reduktuar. Ata kanë një sistem të hapur të qarkullimit të gjakut dhe organe të ngjashme me veshkat për ekskretim. Ekzistojnë prova të mira për shfaqjen e gastropodëve, [[Cefalopodët|cefalopodëve]] dhe bivalvëve në periudhën [[kambriane|Kambriane]], 541-485.4&nbsp;milion vjet më parë. Megjithatë, historia evolucionare si e daljes së molusqeve nga [[Lophotrochozoa|Lofotrokozoa]] stërgjyshore ashtu edhe e diversifikimit të tyre në format e njohura të gjalla dhe [[Fosilet|fosile]] janë ende subjekt i debatit të fuqishëm midis shkencëtarëve. [[Skeda:Fossilized_Ammonite_Mollusk_displayed_at_Philippine_National_Museum.jpg|parapamje|Amoniti i fosilizuar i ekspozuar në [[Muzeu Kombëtar i Filipineve|Muzeun Kombëtar të Filipineve]]]] Molusqet kanë qenë dhe janë ende një burim i rëndësishëm ushqimi për [[Njeriu modern anatomikisht|njerëzit anatomikisht modernë]]. Toksinat që mund të grumbullohen në molusqe të caktuara në kushte specifike krijojnë një rrezik të helmimit nga ushqimi dhe shumë juridiksione kanë rregullore për të reduktuar këtë rrezik. Molusqet kanë qenë, për shekuj me radhë, gjithashtu burim i mallrave të rëndësishme luksoze, veçanërisht [[Perla|perlave]], [[Nëna e perlës|nënës së perlës]], ngjyrës [[Vjollca tiriane|vjollce tiriane]] dhe [[Mëndafshi i detit|mëndafshit të detit]]. Predhat e tyre janë [[Paratë e guaskës|përdorur]] edhe si [[Paraja|para]] në disa shoqëri paraindustriale. Një pjesë e vogël e llojeve të molusqeve nganjëherë konsiderohen si rreziqe ose dëmtues për aktivitetet njerëzore. Kafshimi i [[Hapalochlaena|oktapodit me unaza blu]] është shpesh fatale dhe ai i ''[[Enteroctopus dofleini|Octopus apollyon]]'' shkakton [[inflamacion]] që mund të zgjasë më shumë se një muaj. Thithjet nga disa lloje të [[Conus|guaskave]] të mëdha tropikale të konidave të familjes gjithashtu mund të vrasin, por helmet e tyre të sofistikuara, megjithëse prodhohen lehtësisht, janë bërë mjete të rëndësishme në kërkimet [[Neurologjia|neurologjike]]. [[Shistozomiaza]] (e njohur edhe si bilharzia, bilharzioza ose ethet e kërmillit) transmetohet te njerëzit nga bujtësit e kërmillit të ujit dhe prek rreth 200&nbsp;milion njerëz. Kërmijtë dhe kërmijtë mund të jenë gjithashtu dëmtues seriozë bujqësorë, dhe futja aksidentale ose e qëllimshme e disa llojeve të kërmillit në mjedise të reja ka dëmtuar seriozisht disa [[Ekosistemi|ekosisteme]]. == Etimologjia == Fjalët [[wiktionary:mollusc|molusc]] dhe molusk rrjedhin të dyja nga frëngjishtja ''mollusque'', e cila e ka origjinën nga [[Gjuha latine|latinishtja]] ''molluscus'', nga ''[[wiktionary:mollis|mollis]]'', e butë. ''Molluscus'' ishte në vetvete një përshtatje e {{Lang|grc|τὰ μαλάκια}} e [[Aristoteli|Aristotelit]]</link> ''ta malákia'' (të butat; {{Lang|grc|μαλακός}} ''malakós'' "i butë"), të cilin ai e aplikoi ''[[ndër të tjera]]'' për [[Sepiida|sepjet]]. Prandaj, studimi shkencor i molusqeve quhet [[Malakologjia|malakologji]] . Emri Molluscoida ishte përdorur më parë për të treguar një ndarje të mbretërisë së kafshëve që përmbante brachiopodët, briozoanët dhe tunikat, anëtarët e tre grupeve supozohej se u ngjanin disi molusqeve. Siç dihet tani, këto grupe nuk kanë lidhje me molusqet, dhe shumë pak me njëri-tjetrin, kështu që emri Molluscoida është braktisur.<ref>{{cite EB1911|wstitle=Molluscoida|volume=18|page=675}}</ref> == Përkufizimi == Karakteristikat më universale të strukturës së trupit të molusqeve janë një [[Manteli (molusku)|mantel]] me një zgavër të konsiderueshme trupore që përdoret për [[Frymëmarrja (fiziologjia)|frymëmarrje]] dhe [[Ekskretimi|sekretim]], si dhe organizimin e sistemit nervor. Shumë prej tyre kanë një guaskë [[Gëlqeror|gëlqerore]]. Molusqet kanë zhvilluar një gamë kaq të larmishme të strukturave të trupit, gjetja [[Sinapomorfia|e sinapomorfive]] (karakteristikave përcaktuese) për t'u zbatuar në të gjitha grupet moderne është e vështirë.<ref name="GiribetOkusuEtAlMolluscsWithSeriallyRepeatedStructures2">{{Cite journal|last=Giribet|first=G.|last2=Okusu|first2=A.|last3=Lindgren|first3=A.R.|last4=Huff|first4=S.W.|last5=Schrödl|first5=M.|last6=Nishiguchi|first6=M.K.|date=maj 2006|title=Evidence for a clade composed of molluscs with serially repeated structures: monoplacophorans are related to chitons|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|language=en|volume=103|issue=20|pages=7723–7728|bibcode=2006PNAS..103.7723G|doi=10.1073/pnas.0602578103|pmc=1472512|pmid=16675549|doi-access=free}}</ref> Karakteristika më e përgjithshme e molusqeve është se ato janë të pa segmentuara dhe simetrike dypalëshe.<ref name="Handbook2">{{Cite book|last=Hayward|first=PJ|title=Handbook of the Marine Fauna of North-West Europe|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=978-0-19-854055-7|pages=484–628|language=en}}</ref> Më poshtë janë të pranishme në të gjitha molusqet moderne:<ref name="BruscaBrusca2003P7022">{{Cite book|last=Brusca, R.C.|title=Invertebrates|url=https://archive.org/details/invertebrates0002brus|last2=Brusca, G.J.|publisher=Sinauer Associates|year=2003|isbn=978-0-87893-097-5|edition=2|page=[https://archive.org/details/invertebrates0002brus/page/702 702]|language=en|name-list-style=amp}}</ref> * Pjesa [[Dorsoventral|dorsale]] e murit të trupit është një mantel (ose pallium) që [[Sekretoni|sekreton]] [[wiktionary:spicule|spikula]], pllaka ose guaska gëlqerore. Ajo mbivendos trupin me hapësirë të mjaftueshme rezervë për të formuar një [[Kaviteti i mantelit|zgavër manteli]]. * [[Anusi]] dhe [[organ seksual|organet gjenitale]] hapen në zgavrën e mantelit. * Ka dy palë [[Kordoni nervor ventral|korda nervore]] kryesore.<ref name="RuppertFoxBarnes20043">{{Cite book|last=Ruppert, E.E.|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821|title=Invertebrate Zoology|last2=Fox, R.S.|last3=Barnes, R.D.|publisher=Brooks / Cole|year=2004|isbn=978-0-03-025982-1|edition=7|language=en|ref=Ruppert}}</ref> Karakteristikat e tjera që shfaqen zakonisht në tekstet shkollore kanë përjashtime të rëndësishme: {| class="wikitable" |&nbsp; | colspan="7" style="text-align:center;" |'''Nëse karakteristikë gjendet në këto [[Klasa (biologji)|klasa]] të molusqeve''' |- !Karakteristikë e supozuar universale e molusqeve<ref name="BruscaBrusca2003P7023">{{Cite book|last=Brusca, R.C.|title=Invertebrates|url=https://archive.org/details/invertebrates0002brus|last2=Brusca, G.J.|publisher=Sinauer Associates|year=2003|isbn=978-0-87893-097-5|edition=2|page=[https://archive.org/details/invertebrates0002brus/page/702 702]|language=en|name-list-style=amp}}</ref> ![[Aplacophora]]<ref name="RuppertFoxBarnes2004">{{cite book|author1=Ruppert, E.E.|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821|title=Invertebrate Zoology|author2=Fox, R.S.|author3=Barnes, R.D.|publisher=Brooks / Cole|year=2004|isbn=978-0-03-025982-1|edition=7|language=en|ref=Ruppert}}</ref>{{rp|page=291–292}} ![[Polyplacophora]]<ref name="RuppertFoxBarnes2004" />{{rp|page=292–298}} ![[Monoplacophora]]<ref name="RuppertFoxBarnes2004" />{{rp|page=298–300}} ![[Gastropoda]]<ref name="RuppertFoxBarnes2004" />{{rp|page=300–343}} ![[Cephalopoda]]<ref name="RuppertFoxBarnes2004" />{{rp|page=343–367}} ![[Bivalvia]]<ref name="RuppertFoxBarnes2004" />{{rp|page=367–403}} ![[Scaphopoda]]<ref name="RuppertFoxBarnes2004" />{{rp|page=403–407}} |- ! style="text-align:left" |[[Radula]], një "gjuhë" rrënqethëse me dhëmbë [[Kitin|chitinous]] |Mungon në 20% të [[Solenogastres|Neomeniomorfave]] |Po |Po |Po |Po |Jo |E brendshme, nuk mund të shtrihet përtej trupit |- ! style="text-align:left" |Këmbë e gjerë, muskulore |I reduktuar ose i munguar |Po |Po |Po |Ndryshuar në krahë |Yes |E vogël, vetëm në fundin "përpara". |- ! style="text-align:left" |Përqendrimi dorsal i organeve të brendshme (masa viscerale) |Jo e dukshme |Po |Po |Po |Po |Po |Po |- ! style="text-align:left" |[[Cekum|Ceka]] e madhe e tretjes |Nuk ka cekë në disa Aplacophora |Po |Po |Po |Po |Po |Jo |- ! style="text-align:left" |[[Metanefridia]] komplekse e madhe ("veshkat") |Asnjë |Po |Po |Po |Po |Po |E vogël, e thjeshtë |- ! style="text-align:left" |Një ose më shumë valvola/predha |Format primitive, po; forma moderne, nr |Po |Po |Kërmijtë, po; slugs, kryesisht po (vestigjiale të brendshme) |Oktapodët, jo; sepje, nautilus, kallamar, po |Po |Po |- ! style="text-align:left" |[[Odontophore]] |Po |Po |Po |Po |Po |Po |Po |} == Diversiteti == [[Skeda:Berlin_Naturkundemuseum_Muscheln.jpg|parapamje|Diversiteti dhe ndryshueshmëria e predhave të molusqeve të ekspozuara]] [[Skeda:Cypraea_chinensis_with_partially_extended_mantle.jpg|djathtas|parapamje|Rreth 80% e të gjitha specieve të njohura të molusqeve janë [[Kërmilli|gastropodë]] ( [[Kërmill|kërmijtë]] dhe [[Slug|kërmijtë]] ), duke përfshirë këtë [[Kaury|kaur]] (një kërmilli deti).<ref name="PonderWinstonLindberg2">{{Cite book|title=Phylogeny and Evolution of the Mollusca|url=https://archive.org/details/phylogenyevoluti0000unse_p3z6|publisher=University of California Press|year=2008|isbn=978-0-520-25092-5|editor-last=Ponder, W.F.|location=Berkeley, CA|page=481|language=en|editor-last2=Lindberg, D.R.}}</ref>]] Vlerësimet e llojeve të gjalla të pranuara të përshkruara të molusqeve variojnë nga 50,000 në një maksimum prej 120,000 lloje.<ref name="Chapman 20092">{{Cite book|last=Chapman, A.D.|url=http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/publications/other/species-numbers/2009/04-02-groups-invertebrates.html#mollusca|title=Numbers of Living Species in Australia and the World|publisher=Australian Biological Resources Study|year=2009|isbn=978-0-642-56860-1|edition=2nd (printed)|location=Canberra|language=en|access-date=2010-01-12|df=dmy-all}}; {{ISBN|978-0-642-56861-8}} (online edition).</ref> Numri i përgjithshëm i specieve të përshkruara është i vështirë për t'u vlerësuar për shkak të [[Sinonim (taksonomi)|sinonimit]] të pazgjidhur. Në vitin 1969, David Nicol vlerësoi numrin total të mundshëm të specieve të gjalla të molusqeve në 107,000 prej të cilave ishin rreth 12,000&nbsp;[[Kërmilli i ujërave të ëmbla|gastropodë me ujë të ëmbël]] dhe 35.000&nbsp;[[Molusqet tokësore|tokësor]]. Bivalvia do të përbënte rreth 14% të totalit dhe pesë klasat e tjera më pak se 2% të molusqeve të gjalla.<ref>{{Cite journal|last=Nicol, David|date=qershor 1969|title=The Number of Living Species of Molluscs|journal=Systematic Zoology|language=en|volume=18|issue=2|pages=251–254|doi=10.2307/2412618|jstor=2412618|doi-access=free}}</ref> Në vitin 2009, Chapman vlerësoi numrin e specieve të gjalla të molusqeve të përshkruara në 85,000.<ref name="Chapman 20092" /> Haszprunar në 2001 vlerësoi rreth 93,000&nbsp;specie të emërtuara,<ref name="Haszprunar2001MolluscsInEncOfLifeSci2">{{Cite book|last=Haszprunar, G.|title=Encyclopedia of Life Sciences|publisher=John Wiley & Sons, Ltd.|year=2001|isbn=978-0470016176|language=en|chapter=Mollusca (Molluscs)|doi=10.1038/npg.els.0001598}}</ref> të cilat përfshijnë 23% të të gjithë organizmave të emërtuar detarë.<ref name="HancockRecognisingResearch2">{{Cite web|last=Hancock, Rebecca|year=2008|title=Recognising research on molluscs|url=https://australian.museum/learn/animals/molluscs/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090530042720/http://www.austmus.gov.au/display.cfm?id=2897|archive-date=2009-05-30|access-date=2009-03-09|publisher=Australian Museum|language=en}}</ref> Molusqet janë të dytët vetëm pas [[Këmbënyjorët|artropodëve]] për nga numri i specieve të gjalla të kafshëve<ref name="PonderWinstonLindberg3">{{Cite book|title=Phylogeny and Evolution of the Mollusca|url=https://archive.org/details/phylogenyevoluti0000unse_p3z6|publisher=University of California Press|year=2008|isbn=978-0-520-25092-5|editor-last=Ponder, W.F.|location=Berkeley, CA|page=481|language=en|editor-last2=Lindberg, D.R.}}</ref> – shumë prapa artropodëve 1,113,000, por shumë përpara [[Çordatët|akordave]] 52,000.<ref name="RuppertFoxBarnes20044">{{Cite book|last=Ruppert, E.E.|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821|title=Invertebrate Zoology|last2=Fox, R.S.|last3=Barnes, R.D.|publisher=Brooks / Cole|year=2004|isbn=978-0-03-025982-1|edition=7|language=en|ref=Ruppert}}</ref>: Letër fundore të përparme Rreth 200 mijë&nbsp;speciet e gjalla në total janë vlerësuar,<ref name="Chapman 20092" /> dhe 70,000 lloje fosile,<ref name="BruscaBrusca2003P7024">{{Cite book|last=Brusca, R.C.|title=Invertebrates|url=https://archive.org/details/invertebrates0002brus|last2=Brusca, G.J.|publisher=Sinauer Associates|year=2003|isbn=978-0-87893-097-5|edition=2|page=[https://archive.org/details/invertebrates0002brus/page/702 702]|language=en|name-list-style=amp}}</ref> edhe pse numri i përgjithshëm i llojeve të molusqeve që kanë ekzistuar ndonjëherë, pavarësisht nëse janë ruajtur apo jo, duhet të jetë shumë herë më i madh se numri i gjallë sot.<ref>{{Cite book|last=Raup, David M.|url=https://archive.org/details/principlesofpale0000raup_g1k1/page/4|title=Principles of Paleontology|last2=Stanley, Steven M.|publisher=W.H. Freeman and Co.|year=1978|isbn=978-0716700227|edition=2|pages=4–5|language=en|name-list-style=amp}}</ref> Molusqet kanë forma më të ndryshme se çdo [[Tipi|grup]] tjetër i kafshëve. Ato përfshijnë [[Kërmill|kërmijtë]], [[Slug|kërmijtë]] dhe [[Kërmilli|gastropodët]] e tjerë; [[molusqe]] dhe [[Bivalvia|bivalvë]] të tjerë; [[Teuthida|kallamarët]] dhe [[cefalopodët]] e tjerë; dhe nëngrupe të tjera më pak të njohura, por të ngjashme të dallueshme. Shumica e specieve ende jetojnë në oqeane, nga brigjet e detit deri në [[Zona e humnerës|zonën e humnerës]], por disa përbëjnë një [[Molusqet e ujërave të ëmbla|pjesë të rëndësishme të faunës së ujërave të ëmbla]] dhe [[Ekosistemi|ekosistemeve]] tokësore. Molusqet janë jashtëzakonisht të larmishëm në rajonet [[Zona tropike|tropikale]] dhe [[E butë|të buta]], por mund të gjenden në të gjitha [[Gjerësia gjeografike|gjerësitë]].<ref name="GiribetOkusuEtAlMolluscsWithSeriallyRepeatedStructures3">{{Cite journal|last=Giribet|first=G.|last2=Okusu|first2=A.|last3=Lindgren|first3=A.R.|last4=Huff|first4=S.W.|last5=Schrödl|first5=M.|last6=Nishiguchi|first6=M.K.|date=maj 2006|title=Evidence for a clade composed of molluscs with serially repeated structures: monoplacophorans are related to chitons|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|language=en|volume=103|issue=20|pages=7723–7728|bibcode=2006PNAS..103.7723G|doi=10.1073/pnas.0602578103|pmc=1472512|pmid=16675549|doi-access=free}}</ref> Rreth 80% e të gjitha llojeve të njohura të molusqeve janë gastropodë.<ref name="PonderWinstonLindberg4">{{Cite book|title=Phylogeny and Evolution of the Mollusca|url=https://archive.org/details/phylogenyevoluti0000unse_p3z6|publisher=University of California Press|year=2008|isbn=978-0-520-25092-5|editor-last=Ponder, W.F.|location=Berkeley, CA|page=481|language=en|editor-last2=Lindberg, D.R.}}</ref> [[Cefalopodët|Cefalopodat]] si [[Teuthida|kallamarët]], [[Sepiida|sepjet]] dhe [[Oktapodi|oktapodët]] janë ndër më të avancuarit neurologjikisht nga të gjithë jovertebrorët.<ref name="BarnesCalowEtAl2001InvertebratesSynthesis2">{{Cite book|last=Barnes, R.S.K.|title=The Invertebrates: A synthesis|last2=Calow, P.|last3=Olive, P.J.W.|last4=Golding, D.W.|last5=Spicer, J.I.|publisher=Blackwell Science|year=2001|edition=3|location=UK|language=en}}</ref> [[Architeuthis|Kallamari gjigant]], i cili deri vonë nuk ishte vërejtur i gjallë në formën e tij të rritur,<ref>{{Cite journal|last=Kubodera, T.|last2=Mori, K.|date=22 dhjetor 2005|title=First-ever observations of a live giant squid in the wild|url=http://www.canarias7.es/pdf/docs/informecalamargigante.pdf|url-status=dead|journal=Proceedings of the Royal Society B|language=en|volume=272|issue=1581|pages=2583–2586|doi=10.1098/rspb.2005.3158|pmc=1559985|pmid=16321779|archive-url=https://web.archive.org/web/20160603005459/http://www.canarias7.es/pdf/docs/informecalamargigante.pdf|archive-date=3 qershor 2016|access-date=2008-10-22}}</ref> është një nga [[Jovertebrorë|jovertebrorët]] më të mëdhenj, por një ekzemplar i kapur së fundmi i [[Mesonychoteuthis hamiltoni|kallamarit kolosal]], {{Convert|10|m|ft}} i gjatë dhe me peshë {{Convert|500|kg|lb}}, mund ta ketë kapërcyer atë.<ref>{{Cite news|last=Black, Richard|date=26 prill 2008|title=Colossal squid out of the freezer|language=en|work=[[BBC News]]|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sciv/tech/7367774.stmv|access-date=2008-10-01}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Molusqet e ujërave të ëmbla dhe tokësore duken jashtëzakonisht të prekshëm ndaj zhdukjes. Vlerësimet e numrit të molusqeve jo detare ndryshojnë shumë, pjesërisht për shkak se shumë rajone nuk janë anketuar plotësisht. Ekziston gjithashtu një mungesë specialistësh që mund të identifikojnë të gjitha kafshët në çdo zonë për specie. Megjithatë, në vitin 2004 Lista e Kuqe e Llojeve të Kërcënuara të IUCN përfshinte rreth 2000 molusqe jo detare të rrezikuara. Për krahasim, shumica e specieve të molusqeve janë detare, por vetëm 41 prej tyre u shfaqën në Listën e Kuqe të vitit 2004. Rreth 42% e zhdukjeve të regjistruara që nga viti 1500 janë të molusqeve, të përbërë pothuajse tërësisht nga specie jo detare.<ref>{{Cite journal|author1=Lydeard, C.|author2=Cowie, R.|author3=Ponder, W.F.|display-authors=etal|date=prill 2004|title=The global decline of nonmarine mollusks|url=http://www.unc.edu/~keperez/lydeard_bioscience.pdf|url-status=unfit|journal=[[BioScience]]|language=en|volume=54|issue=4|pages=321–330|doi=10.1641/0006-3568(2004)054[0321:TGDONM]2.0.CO;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20070331150735/http://www.unc.edu/~keperez/lydeard_bioscience.pdf|archive-date=31 mars 2007|doi-access=free}}</ref> == Anatomia == [[Skeda:Archimollusc-en.svg|qendër|parapamje|{{center|Diagrami anatomik i një molusku hipotetik stërgjyshor}}]] Për shkak të gamës së madhe të diversitetit anatomik midis molusqeve, shumë tekste shkollore e fillojnë temën e anatomisë së molusqeve duke përshkruar atë që quhet një ''molusq arki-molusku'', ''molusku hipotetik i përgjithësuar'' ose ''molusku hipotetik stërgjyshore'' (''HAM'') për të ilustruar tiparet më të zakonshme të gjetura brenda. Përshkrimi është vizualisht mjaft i ngjashëm me [[Monoplacophora|monoplacophorans]] moderne.<ref name="GiribetOkusuEtAlMolluscsWithSeriallyRepeatedStructures">{{cite journal|last1=Giribet|first1=G.|last2=Okusu|first2=A.|last3=Lindgren|first3=A.R.|last4=Huff|first4=S.W.|last5=Schrödl|first5=M.|last6=Nishiguchi|first6=M.K.|date=maj 2006|title=Evidence for a clade composed of molluscs with serially repeated structures: monoplacophorans are related to chitons|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|language=en|volume=103|issue=20|pages=7723–7728|bibcode=2006PNAS..103.7723G|doi=10.1073/pnas.0602578103|pmc=1472512|pmid=16675549|doi-access=free}}</ref><ref name="Healy2001MolluscaInvertebrateZoology">{{cite book|author=Healy, J.M.|title=Invertebrate Zoology|url=https://archive.org/details/invertebratezool0000unse_g7e3|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=978-0-19-551368-4|editor=Anderson, D.T.|edition=2|pages=[https://archive.org/details/invertebratezool0000unse_g7e3/page/120 120]–171|language=en|chapter=The Mollusca}}</ref> Molusku i përgjithësuar është një kafshë e pa segmentuar, dypalëshe simetrike dhe ka një [[Predha gastropod|guaskë]] të vetme "si [[limpet]] " sipër. Predha sekretohet nga një mantel që mbulon sipërfaqen e sipërme. Pjesa e poshtme përbëhet nga një "këmbë" e vetme muskulore. Masa viscerale, ose visceropallium, është rajoni metabolik i butë, jomuskulor i moluskut. Ai përmban organet e trupit.<ref name="Handbook3">{{Cite book|last=Hayward|first=PJ|title=Handbook of the Marine Fauna of North-West Europe|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=978-0-19-854055-7|pages=484–628|language=en}}</ref> === Manteli dhe kaviteti i mantelit === Zgavra e mantelit, një palosje në mantel, mbyll një hapësirë të konsiderueshme. Ajo është e veshur me epidermë dhe është e ekspozuar, sipas [[Habitati|habitatit]], ndaj detit, ujit të freskët ose ajrit. Zgavra ishte në pjesën e pasme në molusqet më të hershme, por pozicioni i saj tani ndryshon nga grupi në grup. [[Anusi]], një palë [[Osfradiumi|osfradia]] (sensorë kimikë) në "korsinë hyrëse", çifti më i pasmë i [[Velëza|gushave]] dhe hapjet e daljes së [[Nefridia|nefrideve]] (veshkave) të njohura si "Organet e bojanusit" dhe [[Gonad|gonadat]] (organet riprodhuese) janë në mantel. zgavër. I gjithë trupi i butë i bivalvëve shtrihet brenda një zgavër të zgjeruar të mantelit.<ref name="Handbook4">{{Cite book|last=Hayward|first=PJ|title=Handbook of the Marine Fauna of North-West Europe|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=978-0-19-854055-7|pages=484–628|language=en}}</ref> === Guaska === Buza e mantelit sekreton një guaskë (që mungon në mënyrë dytësore në një numër grupesh taksonomike, si p.sh. degët [[Nudibranchia|nudifikuese]]<ref name="Handbook5">{{Cite book|last=Hayward|first=PJ|title=Handbook of the Marine Fauna of North-West Europe|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=978-0-19-854055-7|pages=484–628|language=en}}</ref>) që përbëhet kryesisht nga [[Kitin|kitina]] dhe [[Konchiolin|konkiolina]] (një [[Proteina|proteinë]] e ngurtësuar me [[karbonat kalciumi]]),<ref name="Porter20072">{{Cite journal|last=Porter, S.|date=1 qershor 2007|title=Seawater Chemistry and Early Carbonate Biomineralization|url=https://archive.org/details/sim_science_2007-06-01_316_5829/page/1302|journal=Science|language=en|volume=316|issue=5829|page=1302|bibcode=2007Sci...316.1302P|doi=10.1126/science.1137284|pmid=17540895}}</ref> me përjashtim të shtresës më të jashtme, e cila pothuajse në të gjitha rastet është e gjitha konchiolin (shih [[Periostrakum|periostracum]]). Molusqet nuk përdorin kurrë fosfat për të ndërtuar pjesët e tyre të forta,<ref>{{Cite journal|last=Yochelson|first=E. L.|year=1975|title=Discussion of early Cambrian "molluscs"|url=http://jgs.geoscienceworld.org/cgi/reprint/131/6/661.pdf|journal=Journal of the Geological Society|language=en|volume=131|issue=6|pages=661–662|bibcode=1975JGSoc.131..661.|doi=10.1144/gsjgs.131.6.0661}}</ref> me përjashtim të dyshimtë të ''[[Cobcrephora]]''.<ref name="Cherns20042">{{Cite journal|last=Cherns|first=L.|date=dhjetor 2004|title=Early Palaeozoic diversification of chitons (Polyplacophora, Mollusca) based on new data from the Silurian of Gotland, Sweden|url=https://archive.org/details/sim_lethaia_2004-12_37_4/page/445|journal=Lethaia|language=en|volume=37|issue=4|pages=445–456|doi=10.1080/00241160410002180}}</ref> Ndërsa shumica e lëvozhgave të molusqeve përbëhen kryesisht nga [[aragoniti]], ato gastropodë që bëjnë vezë me një lëvozhgë të fortë përdorin [[Kalciti|kalcit]] (nganjëherë me gjurmë aragoniti) për të ndërtuar lëvozhgat e vezëve. Predha përbëhet nga tre shtresa: shtresa e jashtme ([[Periostrakum|periostracum]]) e përbërë nga lëndë organike, një shtresë e mesme e bërë nga [[kalciti]] kolone dhe një shtresë e brendshme e përbërë nga kalcit i laminuar, shpesh [[Nacre|nakreoz]]. Në disa forma guaska përmban hapje. Në [[abalone]] ka vrima në guaskën që përdoret për frymëmarrje dhe lëshimin e vezës dhe spermës, në [[Nautilidae|nautilus]] një varg indi i quajtur [[siphuncle]] kalon nëpër të gjitha dhomat dhe tetë pllakat që përbëjnë lëvozhgën e [[Polyplacophora|kitoneve]] depërtohen me të gjallë. ind me nerva dhe struktura shqisore.<ref>{{Cite book|last=Moore|first=Janet|url=https://books.google.com/books?id=bZw-ntFxp-YC&q=%22Each+plate+is+penetrated+by+living+tissue+with+sensory+structures+and+nerves%22&pg=PA126|title=An Introduction to the Invertebrates|date=21 shtator 2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781139458474|language=en|access-date=2019-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114192746/https://books.google.no/books?id=bZw-ntFxp-YC&pg=PA126&dq=%22Each+plate+is+penetrated+by+living+tissue+with+sensory+structures+and+nerves%22&hl=no&sa=X&ved=0ahUKEwjHqMTh_NDiAhXusYsKHT6gCTYQ6AEIKTAA#v=onepage&q=%22Each%20plate%20is%20penetrated%20by%20living%20tissue%20with%20sensory%20structures%20and%20nerves%22&f=false|archive-date=2020-01-14|url-status=dead}}</ref> === Këmbët === [[Skeda:SeaSnails.ogv|parapamje|Një video 50 sekondash e kërmijve (me shumë mundësi ''[[Neverita didyma|Natica chemnitzi]]'' dhe ''[[Cerithium]] stercusmuscaram'') duke u ushqyer në fundin e detit në [[Gjiri i Kalifornisë|Gjirin e Kalifornisë]], [[Puerto Penasco|Puerto Peñasco]], Meksikë]] Trupi i një molusku ka një këmbë muskulore ventrale, e cila është përshtatur për qëllime të ndryshme (lëvizje, kapje e nënshtresës, gërmim ose ushqim) në klasa të ndryshme. Këmba mbart një palë [[Statocist|statociste]], të cilat veprojnë si sensorë ekuilibri. Në gastropodët, ajo sekreton [[Mukoza|mukozën]] si një lubrifikant për të ndihmuar lëvizjen. Në format që kanë vetëm një guaskë të sipërme, si p.sh. [[Limpet|limpat]], këmba vepron si thithëse që e bashkon kafshën në një sipërfaqe të fortë dhe muskujt vertikal e shtrëngojnë guaskën poshtë mbi të; në molusqet e tjera, muskujt vertikal tërheqin këmbën dhe pjesët e tjera të buta të ekspozuara në guaskë. Në bivalvët, këmba është përshtatur për gërmimin në sediment; te cefalopodët përdoret për shtytje avionësh, dhe tentakulat dhe krahët rrjedhin nga këmba.<ref>{{Cite journal|last=Shigeno, S.|last2=Sasaki, T.|last3=Moritaki, T.|last4=Kasugai, T.|last5=Vecchione, M.|last6=Agata, K.|date=janar 2008|title=Evolution of the cephalopod head complex by assembly of multiple molluscan body parts: Evidence from Nautilus embryonic development|journal=Journal of Morphology|language=en|volume=269|issue=1|pages=1–17|doi=10.1002/jmor.10564|pmid=17654542}}</ref> === Sistemi i qarkullimit të gjakut === Shumica e [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|sistemeve të qarkullimit]] të molusqeve janë kryesisht [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|të hapura]], me përjashtim të [[Cefalopodët|cefalopodëve]], sistemet e qarkullimit të të cilëve janë [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|të mbyllura]] . Edhe pse molusqet janë [[coelomate]], [[Coelom|koelomet]] e tyre reduktohen në hapësira mjaft të vogla që mbyllin [[Zemra|zemrën]] dhe gonadat. Zgavra kryesore e trupit është një [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|hemocoel]] përmes të cilit qarkullojnë [[gjaku]] dhe [[Coelom|lëngu koelomik]] dhe i cili mbyll shumicën e organeve të tjera të brendshme. Këto hapësira hemocoelike veprojnë si një [[Skeleti hidrostatik|skelet efikas hidrostatik]].<ref name="Handbook7">{{Cite book|last=Hayward|first=PJ|title=Handbook of the Marine Fauna of North-West Europe|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=978-0-19-854055-7|pages=484–628|language=en}}</ref> Gjaku i këtyre molusqeve përmban [[Pigment respirator|pigmentin respirator]] [[hemocianin]] si një transportues [[oksigjeni]] . Zemra përbëhet nga një ose më shumë palë atria ([[Atrium (zemra)|auricles]]), të cilat marrin gjak të oksigjenuar nga gushat dhe e pompojnë atë në [[Ventrikula (zemra)|barkushe]], e cila e pompon atë në [[Aorta|aortë]] ([[arteria]] kryesore), e cila është mjaft e shkurtër dhe hapet në hemocoel. Atria e zemrës gjithashtu funksionon si pjesë e [[Sistemi ekskretues|sistemit sekretues]] duke filtruar produktet e mbeturinave nga gjaku dhe duke e hedhur atë në coelom si [[Urina|urinë]]. Një palë metanefridia ("veshkat e vogla") në pjesën e pasme dhe të lidhur me coelom nxjerr çdo material të ripërdorshëm nga urina dhe derdh produkte shtesë të mbeturinave në të, dhe më pas e nxjerr atë nëpërmjet tubave që shkarkojnë në zgavrën e mantelit. Përjashtim nga sa më sipër janë molusqet ''[[Planorbidae]]'' ose kërmijtë e bririt të dashit, të cilët janë kërmij që marrin frymë nga ajri dhe përdorin [[Hemoglobina|hemoglobinë]] me bazë hekuri në vend të hemocianinës me bazë bakri për të bartur oksigjenin përmes gjakut të tyre. === Frymëmarrja === Shumica e molusqeve kanë vetëm një palë gushë, ose edhe vetëm një gushë të vetme. Në përgjithësi, gushat janë në formë si pupla, megjithëse disa lloje kanë gushë me filamente vetëm në njërën anë. Ata e ndajnë zgavrën e mantelit në mënyrë që uji të hyjë afër pjesës së poshtme dhe të dalë afër majës. Filamentet e tyre kanë tre lloje qerpikësh, njëra prej të cilave drejton rrymën e ujit nëpër zgavrën e mantelit, ndërsa dy të tjerat ndihmojnë në mbajtjen e gushave të pastra. Nëse osfradia zbulon kimikate të dëmshme ose ndoshta [[Sedimenti|sediment]] që hyn në zgavrën e mantelit, qerpiku i gushës mund të ndalojë së rrahuri derisa të pushojnë ndërhyrjet e padëshiruara. Çdo gushë ka një enë gjaku hyrëse të lidhur me hemocoel dhe një që del me zemrën. === Ushqimi, tretja dhe sekretimi === Molusqet përdorin [[Tretja brendaqelizore|tretjen ndërqelizore]]. Shumica e molusqeve kanë gojë muskulore me [[Radulae|radula]], "gjuhë", që mbajnë shumë rreshta dhëmbësh kitinorë, të cilët zëvendësohen nga pjesa e pasme ndërsa konsumohen. Radula kryesisht funksionon për të gërvishtur [[Bakterët|bakteret]] dhe [[Algae|algat]] nga shkëmbinjtë, dhe shoqërohet me [[Odontofori|odontoforen]], një organ mbështetës kërc.<ref name="Handbook8">{{Cite book|last=Hayward|first=PJ|title=Handbook of the Marine Fauna of North-West Europe|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=978-0-19-854055-7|pages=484–628|language=en}}</ref> Radula është unike për molusqet dhe nuk ka ekuivalente në asnjë kafshë tjetër. Goja e molusqeve përmban gjithashtu [[Gland|gjëndra]] që sekretojnë [[Mukoza|mukozën]] e rrëshqitshme, në të cilën ngjitet ushqimi. Rrahja e [[Cilia|qerpikëve]] ("qimet" e vogla) e shtyn mukozën drejt stomakut, kështu që mukoza formon një varg të gjatë të quajtur "varg ushqimor". Në skajin e pasmë të ngushtuar të stomakut dhe i shfaqur pak në zorrën e pasme është prostili, një kon me feces dhe mukus me drejtim prapa, i cili rrotullohet nga qerpikët e mëtejshëm, kështu që vepron si një bobin, duke mbështjellë vargun e mukusit në vetvete. Përpara se vargu i mukusit të arrijë në prostil, aciditeti i stomakut e bën mukozën më pak ngjitëse dhe çliron grimcat prej tij. Grimcat renditen nga një grup tjetër qerpikësh, të cilët dërgojnë grimcat më të vogla, kryesisht minerale, në prostil, kështu që përfundimisht ato ekskretohen, ndërsa ato më të mëdha, kryesisht ushqime, dërgohen në [[cekum]] të stomakut (një qese pa dalje tjetër) për t'u tretur. Procesi i renditjes nuk është aspak i përsosur. Periodikisht, muskujt rrethorë në hyrje të zorrës së pasme shtypen dhe nxjerrin një pjesë të prostilit, duke parandaluar që prostili të rritet shumë. Anusi, në pjesën e zgavrës së mantelit, përfshihet nga "korsia" dalëse e rrymës së krijuar nga gushat. Molusqet mishngrënëse zakonisht kanë sistem tretës më të thjeshtë. Meqenëse koka është zhdukur në masë të madhe te bivalvët, goja është pajisur me prekje labiale (dy në secilën anë të gojës) për të mbledhur [[Detritus|mbetjet]] nga mukoza e saj.<ref name="Handbook">{{cite book|last=Hayward|first=PJ|title=Handbook of the Marine Fauna of North-West Europe|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=978-0-19-854055-7|pages=484–628|language=en}}</ref> === Sistemi nervor === [[Skeda:Gastropod_nervous_system.gif|majtas|parapamje|Diagrami i thjeshtuar i sistemit nervor të molusqeve]] Molusqet cefalike kanë dy palë [[Kordoni nervor ventral|korda nervore]] kryesore të organizuara rreth një numri gangliash të çiftëzuara, kordat [[Organi (biologji)|viscerale]] që shërbejnë për organet e brendshme dhe ato me pedale që i shërbejnë këmbës. Shumica e çifteve të ganglioneve përkatëse në të dy anët e trupit janë të lidhura nga [[Komisariati|komisura]] (tufa relativisht të mëdha nervash). Ganglione mbi zorrë janë cerebrale, pleurale dhe viscerale, të cilat ndodhen sipër [[Gurmazi|ezofagut]] (gullit). Ganglionet e pedales, të cilat kontrollojnë këmbën, janë poshtë ezofagut dhe komisura e tyre dhe lidhjet me ganglionet cerebrale dhe pleurale rrethojnë ezofagun në një [[Unaza nervore circumesophageal|unazë nervore circumesophageal]] ose ''jakë nervore''. Këtë unazë e kanë edhe molusqet acefalike (dmth. bivalvët), por është më pak e dukshme dhe më pak e rëndësishme. Bivalvat kanë vetëm tre palë ganglione - cerebrale, pedale dhe viscerale - me visceralin si më të madhin dhe më të rëndësishmin nga të tre që funksionon si qendra kryesore e "të menduarit". Disa të tilla si [[Pectinidae|fiston]] kanë sy rreth skajeve të guaskave të tyre që lidhen me një palë nerva të lidhura dhe që ofrojnë aftësinë për të dalluar dritën dhe hijen. === Riprodhimi === Sistemi riprodhues më i thjeshtë i molusqeve mbështetet në [[Fekondimi i jashtëm|fekondimin e jashtëm]], por me variacione më komplekse. Të gjitha prodhojnë vezë, nga të cilat mund të dalin larva [[Trokofor|trokofore]], larva [[veliger]] më komplekse ose të rritur në miniaturë. Dy [[Gonad|gonada]] ulen pranë [[Coelom|coelom-]] it, një zgavër e vogël që rrethon zemrën, në të cilën derdhen [[Veza|vezët]] ose [[Spermatozoidi|spermatozoidet]] . Nefridia nxjerr gametet nga coelom dhe i lëshon ato në zgavrën e mantelit. Molusqet që përdorin një sistem të tillë mbeten të një seksi gjatë gjithë jetës së tyre dhe mbështeten në [[Fekondimi i jashtëm|fekondimin e jashtëm]] . Disa molusqe përdorin [[Fekondimi i brendshëm|fekondim të brendshëm]] dhe/ose janë [[Hermafroditi|hermafroditë]], që funksionojnë si të dy gjinitë; të dyja këto metoda kërkojnë sisteme riprodhuese më komplekse. ''C. obtusus'' është një specie endemike [[Kërmill|e kërmillit]] të [[Alpet Lindore|Alpeve Lindore]] . Ka prova të forta për [[Autogamia|vetë-fertilizimin]] në popullatat më lindore të kërmillit të kësaj specie.<ref>Kruckenhauser L, Haring E, Tautscher B, Cadahía L, Zopp L, Duda M, Harl J, Sattmann H. Indication for selfing in geographically separated populations and evidence for Pleistocene survival within the Alps: the case of Cylindrus obtusus (Pulmonata: Helicidae). BMC Evol Biol. 2017 Jun 13;17(1):138. doi: 10.1186/s12862-017-0977-0. PMID: 28610555; PMCID: PMC5470289</ref> Larva më themelore e molusqeve është një trokofor, e cila është planktonike dhe ushqehet me grimcat e ushqimit lundrues duke përdorur dy brezat e qerpikëve rreth "ekuatorit" të saj për të fshirë ushqimin në gojë, e cila përdor më shumë qerpik për t'i çuar në stomak, i cili përdor qerpikët e mëtejshëm për të nxjerrë mbetjet e patretura përmes anusit. Indet e reja rriten në brezat e mezodermës në brendësi, kështu që tufa apikale dhe anusi shtyhen më tej ndërsa kafsha rritet. Faza e trokoforit shpesh pasohet nga një stad veliger, në të cilin prototroku, brezi "ekuatorial" i qerpikëve më afër tufës apikale, zhvillohet në vello ("vello"), një palë lobesh që mbajnë cilia me të cilat noton larva. Përfundimisht, larva fundoset në fund të detit dhe metamorfozohet në formën e të rriturve. Ndërsa metamorfoza është gjendja e zakonshme tek molusqet, cefalopodët ndryshojnë në shfaqjen e zhvillimit të drejtpërdrejtë: lindja është një formë 'miniaturë' e të rriturve. Zhvillimi i molusqeve është me interes të veçantë në fushën e acidifikimit të oqeanit pasi stresi mjedisor njihet se ndikon në vendosjen, metamorfozën dhe mbijetesën e larvave.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Ducker|first1=James|last2=Falkenberg|first2=Laura J.|date=2020|title=How the Pacific Oyster Responds to Ocean Acidification: Development and Application of a Meta-Analysis Based Adverse Outcome Pathway|journal=Frontiers in Marine Science|language=en|volume=7|doi=10.3389/fmars.2020.597441|issn=2296-7745|doi-access=free}}</ref> == Ekologjia == === Të ushqyerit === Shumica e molusqeve janë barngrënës, duke kullotur algat ose ushqyesit e filtrave. Për ata që kullosin, dy strategji të të ushqyerit janë mbizotëruese. Disa ushqehen me alga mikroskopike, filamentoze, shpesh duke përdorur radulat e tyre si "grabitje" për të krehur fijet nga fundi i detit. Të tjerat ushqehen me 'bimë' makroskopike si leshterikët, duke gërryer sipërfaqen e bimës me radulat e saj. Për të përdorur këtë strategji, bima duhet të jetë mjaft e madhe që molusku të 'ulet', kështu që bimët më të vogla makroskopike nuk hahen aq shpesh sa homologët e tyre më të mëdhenj.<ref name="Steneck19822">{{Cite journal|last=Steneck|first=R.S.|last2=Watling|first2=L.|date=korrik 1982|title=Feeding capabilities and limitation of herbivorous molluscs: A functional group approach|url=https://archive.org/details/sim_marine-biology_1982-07_68_3/page/299|journal=Marine Biology|language=en|volume=68|issue=3|pages=299–319|doi=10.1007/BF00409596}}</ref> [[Furnizuesit e filtrave|Ushqyesit e filtrave]] janë molusqe që ushqehen duke tendosur lëndën e pezulluar dhe grimcat e ushqimit nga uji, zakonisht duke e kaluar ujin mbi gushat e tyre. Shumica e bivalvëve janë ushqyes filtri, të cilët mund të maten përmes shkallës së pastrimit. Hulumtimet kanë treguar se stresi mjedisor mund të ndikojë në ushqimin e bivalvëve duke ndryshuar buxhetin e energjisë të organizmave.<ref name=":02">{{Cite journal|last=Ducker|first=James|last2=Falkenberg|first2=Laura J.|date=2020|title=How the Pacific Oyster Responds to Ocean Acidification: Development and Application of a Meta-Analysis Based Adverse Outcome Pathway|journal=Frontiers in Marine Science|language=en|volume=7|doi=10.3389/fmars.2020.597441|issn=2296-7745|doi-access=free}}</ref> Cefalopodët janë kryesisht grabitqarë dhe radula merr një rol dytësor ndaj nofullave dhe tentakulave në marrjen e ushqimit. ''Neopilina'' monoplakoforane përdor radulën e saj në mënyrën e zakonshme, por dieta e saj përfshin protistë si [[Xenophyophorea|ksenofiofori]] ''[[Stannophyllum]]''.<ref>{{Cite journal|last=Tendal O.S.|year=1985|title=Xenophyophores (Protozoa, Sarcodina) in the diet of ''Neopilina galatheae'' (Mollusca, Monoplacophora)|url=http://www.zmuc.dk/InverWeb/Galathea/Pdf_filer/Volume_16/galathea-vol.16-pp_095-098.pdf|url-status=dead|journal=Galathea Report|language=en|volume=16|pages=95–98|archive-url=https://web.archive.org/web/20121130190856/http://www.zmuc.dk/InverWeb/Galathea/Pdf_filer/Volume_16/galathea-vol.16-pp_095-098.pdf|archive-date=2012-11-30|access-date=2013-09-14}}</ref> Slugat e detit [[Saccoglossa|sacoglossan]] thithin lëngjet e algave, duke përdorur radulat e tyre me një rresht për të shpuar muret qelizore,<ref name="Jensen19932">{{Cite journal|last=Jensen|first=K. R.|date=shkurt 1993|title=Morphological adaptations and plasticity of radular teeth of the Sacoglossa (= Ascoglossa) (Mollusca: Opisthobranchia) in relation to their food plants|journal=Biological Journal of the Linnean Society|language=en|volume=48|issue=2|pages=135–155|doi=10.1111/j.1095-8312.1993.tb00883.x}}</ref> ndërsa [[Nudibranchia|degët nudide]] [[Doridacea|dorid]] dhe disa [[Vetigastropoda]] ushqehen me sfungjer<ref>{{Cite journal|last=Wägele|first=H.|date=mars 1989|title=Diet of some Antarctic nudibranchs (Gastropoda, Opisthobranchia, Nudibranchia)|url=https://archive.org/details/sim_marine-biology_1989-03_100_4/page/439|journal=Marine Biology|language=en|volume=100|issue=4|pages=439–441|doi=10.1007/BF00394819}}</ref><ref>{{Cite book|last=Publishers, Bentham Science|url=https://books.google.com/books?id=0HO-3M534nEC&pg=PA327|title=Current Organic Chemistry|date=korrik 1999|publisher=Bentham Science Publishers|language=en}}</ref> dhe të tjerët ushqehen me hidroide.<ref>{{Cite web|last=Lambert, W.J.|date=1991-10-01|title=Coexistence of hydroid-eating Nudibranchs: Do feeding biology and habitat use matter?|url=http://FBiolbull.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211203191606/http://fbiolbull.org/|archive-date=3 dhjetor 2021|language=en}}</ref> (Një listë e gjerë e molusqeve me zakone të pazakonta të të ushqyerit është në dispozicion në shtojcën e <cite id="CITEREFGRAHAM,_A.1955" class="citation journal cs1"><span data-segmentid="498" class="cx-segment">[http://mollus.oxfordjournals.org/content/31/3-4/144.short "Dieta moluske"] .</span></cite> <cite id="CITEREFGRAHAM,_A.1955" class="citation journal cs1"><span data-segmentid="499" class="cx-segment">''Journal of Molluscan Studies''.</span></cite><cite id="CITEREFGRAHAM,_A.1955" class="citation journal cs1">'''31''' (3–4): 144.</cite>) == Klasifikimi == Opinionet ndryshojnë për numrin e [[Klasa (biologji)|klasave]] të molusqeve; për shembull, tabela më poshtë tregon shtatë klasa të gjalla,<ref name="Haszprunar2001MolluscsInEncOfLifeSci3">{{Cite book|last=Haszprunar, G.|title=Encyclopedia of Life Sciences|publisher=John Wiley & Sons, Ltd.|year=2001|isbn=978-0470016176|language=en|chapter=Mollusca (Molluscs)|doi=10.1038/npg.els.0001598}}</ref> dhe dy të zhdukura. Edhe pse nuk ka gjasa të formojnë një kladë, disa vepra më të vjetra kombinojnë [[Caudofoveata]] dhe [[Solenogastres|Solenogasters]] në një klasë, [[Aplacophora]].<ref name="Healy2001MolluscaInvertebrateZoology3">{{Cite book|last=Healy, J.M.|title=Invertebrate Zoology|url=https://archive.org/details/invertebratezool0000unse_g7e3|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=978-0-19-551368-4|editor-last=Anderson, D.T.|edition=2|pages=[https://archive.org/details/invertebratezool0000unse_g7e3/page/120 120]–171|language=en|chapter=The Mollusca}}</ref><ref name="RuppertFoxBarnes20045">{{Cite book|last=Ruppert, E.E.|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821|title=Invertebrate Zoology|last2=Fox, R.S.|last3=Barnes, R.D.|publisher=Brooks / Cole|year=2004|isbn=978-0-03-025982-1|edition=7|language=en|ref=Ruppert}}</ref>: 291–292 Dy nga "klasat" e njohura zakonisht njihen vetëm nga fosilet.<ref name="PonderWinstonLindberg5">{{Cite book|title=Phylogeny and Evolution of the Mollusca|url=https://archive.org/details/phylogenyevoluti0000unse_p3z6|publisher=University of California Press|year=2008|isbn=978-0-520-25092-5|editor-last=Ponder, W.F.|location=Berkeley, CA|page=481|language=en|editor-last2=Lindberg, D.R.}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto;" ! style="width:120px;" |Class ! style="width:340px;" |Organizmat kryesore ! style="width:110px;" |Llojet e gjalla të përshkruara<ref name="Haszprunar2001MolluscsInEncOfLifeSci4">{{Cite book|last=Haszprunar, G.|title=Encyclopedia of Life Sciences|publisher=John Wiley & Sons, Ltd.|year=2001|isbn=978-0470016176|language=en|chapter=Mollusca (Molluscs)|doi=10.1038/npg.els.0001598}}</ref> !Shpërndarja |- |[[Kërmilli|Gastropoda]] |të gjithë [[Kërmill|kërmijtë]] dhe [[Slug|kërmijtë]] duke përfshirë [[Abalone|balonat]], [[limpet]], [[Konka|kërmijtë]], [[Anaspidea|lepujt e detit]] [[Nudibranchia|,]] [[Thecosomata|fluturat e detit]] | style="text-align:center;" |70,000 |detare, ujëra të ëmbla, tokësore |- |[[Bivalvia]] |[[molusqe]], [[Pteriomorphia|goca deti]], [[Pectinidae|fiston]], [[Panopea generosa|gjeodakë]], [[midhje]], [[Hippuritoida|rudist]] † | style="text-align:center;" |20,000 |detare, ujëra të ëmbla |- |[[Polyplacophora]] |[[Polyplacophora|kitonet]] | style="text-align:center;" |1,000 |zona e baticës shkëmbore dhe shtrati i detit |- |[[Cephalopod|Cephalopoda]] |[[Teuthida|kallamar]], [[Oktapodi|oktapod]], [[Sepiida|sepje]], [[Nautilidae|nautiluse]], ''[[Spirula]]'', [[Belemnitida|belemnites]] †, [[Ammonoidea|amonite]] † | style="text-align:center;" |900 |detare |- |[[Scaphopoda]] |guaskat e tufave | style="text-align:center;" |500 |detare {{Convert|6|-|7000|m|ft}} |- |† [[Cricoconarida]] |i zhdukur | |- |[[Aplacophora]] |molusqe si krimba | style="text-align:center;" |320 |shtrati i detit {{Convert|200|-|3000|m|ft}} |- |[[Monoplacophora]] |prejardhja e lashtë e molusqeve me guaska të ngjashme me kapak | style="text-align:center;" |31 |{{Convert|1800|-|7000|m|ft}} |- |[[Rostroconchia]]†<ref>{{cite book|author=Clarkson, E.N.K.|url=https://books.google.com/books?id=g1P2VaPQWfUC&pg=PA221|title=Invertebrate Palaeontology and Evolution|publisher=Blackwell|year=1998|isbn=978-0-632-05238-7|page=221|language=en}}</ref> |fosilet; paraardhësit e mundshëm të bivalve | style="text-align:center;" |[[Llojet e zhdukura|i zhdukur]] |detare |- |[[Helcionelloida]]†<ref name="RunnegarPojeta1974">{{Cite journal|last1=Runnegar|first1=B.|last2=Pojeta|first2=J. Jr.|date=tetor 1974|title=Molluscan Phylogeny: the Paleontological Viewpoint|url=https://archive.org/details/sim_science_1974-10-25_186_4161/page/8|journal=Science|language=en|volume=186|issue=4161|pages=311–317|bibcode=1974Sci...186..311R|doi=10.1126/science.186.4161.311|jstor=1739764|pmid=17839855|s2cid=46429653}}</ref> |fosilet; molusqe si kërmilli si ''[[Latouchella]]'' | style="text-align:center;" |i zhdukur |detare |} Klasifikimi në taksa më të larta për këto grupe ka qenë dhe mbetet problematik. Një studim filogjenetik sugjeron që Polyplacophora të formojë një kladë me një Aplacophora monofiletike.<ref name="Kocot20112">{{Cite journal|last=Kocot|first=K. M.|last2=Cannon|first2=J. T.|last3=Todt|first3=C.|last4=Citarella|first4=M. R.|last5=Kohn|first5=A. B.|last6=Meyer|first6=A.|last7=Santos|first7=S. R.|last8=Schander|first8=C.|last9=Moroz|first9=L. L.|last10=Lieb|first10=Bernhard|last11=Halanych|first11=Kenneth M.|display-authors=9|date=22 shtator 2011|title=Phylogenomics reveals deep molluscan relationships|journal=Nature|language=en|volume=477|issue=7365|pages=452–456|bibcode=2011Natur.477..452K|doi=10.1038/nature10382|pmc=4024475|pmid=21892190}}</ref> Për më tepër, sugjeron që ekziston një marrëdhënie takson motra midis Bivalvia dhe Gastropoda. [[Tentaculita]] mund të jetë gjithashtu në molusqe (shih ''[[Tentaculites]]''). == Evulucioni == [[Skeda:Monachoides_vicinus_dart_lateral.jpg|djathtas|parapamje|Përdorimi i [[Shigjeta e dashurisë|shigjetave të dashurisë]] nga kërmilli i tokës ''[[Monachoides vicinus]]'' është një formë e [[Përzgjedhja seksuale|seleksionimit seksual]]]] === Të dhënat fosile === [[Skeda:Kimberella_quadrata_4.jpg|majtas|parapamje|''[[Kimberella|Kimberella quadrata]]'' enigmatike (fosili i fotografuar) nga [[Ediacaran]] është përshkruar si "i ngjashëm me molusqet" për shkak të veçorive të tij që ndahen me molusqet moderne.]] Ekzistojnë dëshmi të mira për shfaqjen e [[Kërmilli|gastropodëve]] (p.sh. ''[[Aldanella]]''), [[Cefalopodët|cefalopodëve]] (p.sh. ''[[Plectronoceras]] ,'' ''[[Nectocaris]]''?) dhe [[Bivalvia|bivalve]] (''[[Pojetaia]], [[Fordilla]]'') në mesin e periudhës [[kambriane|Kambriane]], shek. 500 milion vjet më parë, megjithëse me siguri secila prej tyre mund t'i përkasë vetëm linjës rrjedhëse të klasave të tyre përkatëse.<ref>Budd, G. E. & Jensen, S. A critical reappraisal of the fossil record of the bilaterian phyla. Biol. Rev. 75, 253–295 (2000).</ref> Megjithatë, historia evolucionare si e shfaqjes së molusqeve nga grupi stërgjyshor [[Lophotrochozoa]], ashtu edhe e diversifikimit të tyre në format e njohura të gjalla dhe [[Fosilet|fosile]], është ende e debatuar fuqishëm. Ndodh debati nëse disa fosile [[Ediacaran]] dhe [[kambriane|Kambriane]] të hershme janë me të vërtetë molusqe.<ref name="Cabej2">{{Cite book|last=Nelson R Cabej|url=https://books.google.com/books?id=QdO1DwAAQBAJ&dq=Myoscolex&pg=PA152|title=Epigenetic Mechanisms of the Cambrian Explosion|date=2019|publisher=Elsevier Science|isbn=9780128143124|page=152|language=en}}</ref> ''[[Kimberella]]'', nga rreth 555 milion vjet më parë, është përshkruar nga disa paleontologë si "i ngjashëm me molusqet",<ref name="Fedonkin19972">{{Cite journal|last=Fedonkin, M.A.|last2=Waggoner, B.M.|date=28 gusht 1997|title=The Late Precambrian fossil Kimberella is a mollusc-like bilaterian organism|journal=Nature|language=en|volume=388|issue=6645|page=868|bibcode=1997Natur.388..868F|doi=10.1038/42242|doi-access=free}}</ref><ref name="FedonkinEtAl2007NewDataOnKimberella2">{{Cite journal|last=Fedonkin, M.A.|last2=Simonetta, A.|last3=Ivantsov, A.Y.|year=2007|title=New data on Kimberella, the Vendian mollusc-like organism (White Sea region, Russia): palaeoecological and evolutionary implications|url=http://www.geosci.monash.edu.au/precsite/docs/workshop/prato04/abstracts/fedonkin2.pdf|url-status=dead|journal=Geological Society, London, Special Publications|language=en|volume=286|issue=1|pages=157–179|bibcode=2007GSLSP.286..157F|doi=10.1144/SP286.12|archive-url=https://web.archive.org/web/20121122063627/http://www.geosci.monash.edu.au/precsite/docs/workshop/prato04/abstracts/fedonkin2.pdf|archive-date=2012-11-22|access-date=2008-07-10}}</ref> por të tjerët nuk janë të gatshëm të shkojnë më tej se "[[Bilateria|bilaterali]] i mundshëm",<ref name="Butterfield20062">{{Cite journal|last=Butterfield, N.J.|year=2006|title=Hooking some stem-group "worms": fossil lophotrochozoans in the Burgess Shale|journal=BioEssays|language=en|volume=28|issue=12|pages=1161–6|doi=10.1002/bies.20507|pmid=17120226}}</ref><ref name="Sigwart20072">{{Cite journal|last=Sigwart|first=J. D.|last2=Sutton|first2=M. D.|date=tetor 2007|title=Deep molluscan phylogeny: synthesis of palaeontological and neontological data|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|language=en|volume=274|issue=1624|pages=2413–2419|doi=10.1098/rspb.2007.0701|pmc=2274978|pmid=17652065}} For a summary, see {{Cite web|title=The Mollusca|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/taxa/inverts/mollusca/mollusca.php|access-date=2008-10-02|publisher=University of California Museum of Paleontology|language=en}}</ref> nëse është kështu.<ref>Budd, G. E., and S. Jensen. 2016: The origin of the animals and a "Savannah" hypothesis for early bilaterian evolution. Biological Reviews 7:Online ahead of print.</ref> Ekziston një debat edhe më i mprehtë nëse ''[[Wiwaxia]]'', nga rreth 505 milion vjet më parë, ishte një molusk, dhe pjesa më e madhe e kësaj përqendrohet në faktin nëse aparati i tij ushqimor ishte një lloj [[Radula|radule]] ose më shumë i ngjashëm me atë të disa krimbave [[Polychaeta|poliketë]].<ref name="Butterfield20063">{{Cite journal|last=Butterfield, N.J.|year=2006|title=Hooking some stem-group "worms": fossil lophotrochozoans in the Burgess Shale|journal=BioEssays|language=en|volume=28|issue=12|pages=1161–6|doi=10.1002/bies.20507|pmid=17120226}}</ref> Nicholas Butterfield, i cili kundërshton idenë se ''Wiwaxia'' ishte një molusk, ka shkruar se [[Mikrofosil|mikrofosilet]] e mëparshme nga 515 te 510 milionë vjet më parë janë fragmente të një radule të vërtetë si molusku.<ref name="Butterfield2008EarlyCambrianRadula2">{{Cite journal|last=Butterfield, N.J.|date=maj 2008|title=An Early Cambrian Radula|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-paleontology_2008-05_82_3/page/543|journal=Journal of Paleontology|language=en|volume=82|issue=3|pages=543–554|bibcode=2008JPal...82..543B|doi=10.1666/07-066.1}}</ref> Kjo duket se kundërshton konceptin se radula stërgjyshore e molusqeve ishte mineralizuar.<ref name="Cruz19982">{{Cite journal|last=Cruz|first=R.|last2=Lins|first2=U.|last3=Farina|first3=M.|year=1998|title=Minerals of the radular apparatus of ''Falcidens'' sp. (Caudofoveata) and the evolutionary implications for the Phylum Mollusca|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/31306|journal=Biological Bulletin|language=en|volume=194|issue=2|pages=224–230|doi=10.2307/1543051|jstor=1543051|pmid=28570844}}</ref> {| style="float:right;" |[[Skeda:Yochelcionella_water_flow.png|djathtas|parapamje|Fosili i vogël [[Helcionelliformes|Helcionellid]] ''[[Yochelcionella]]'' mendohet të jetë një molusk i hershëm<ref name="RunnegarPojeta19742">{{Cite journal|last=Runnegar|first=B.|last2=Pojeta|first2=J. Jr.|date=tetor 1974|title=Molluscan Phylogeny: the Paleontological Viewpoint|url=https://archive.org/details/sim_science_1974-10-25_186_4161/page/8|journal=Science|language=en|volume=186|issue=4161|pages=311–317|bibcode=1974Sci...186..311R|doi=10.1126/science.186.4161.311|jstor=1739764|pmid=17839855}}</ref>]] |[[Skeda:Neptunea_despecta.jpg|djathtas|parapamje|Predhat e mbështjellura spirale shfaqen në shumë [[Kërmilli|gastropodë]].<ref name="RuppertFoxBarnes20046">{{Cite book|last=Ruppert, E.E.|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821|title=Invertebrate Zoology|last2=Fox, R.S.|last3=Barnes, R.D.|publisher=Brooks / Cole|year=2004|isbn=978-0-03-025982-1|edition=7|language=en|ref=Ruppert}}</ref>: 300–343 ]] |} Megjithatë, [[Helcionelliformes|Helcionellids]], të cilat shfaqen për herë të parë mbi 540 milion vjet më parë në shkëmbinjtë e Kambrianit të Hershëm nga [[Siberia]] dhe Kina,<ref name="Parkhaev 20072">{{Cite book|last=Parkhaev, P. Yu.|url=https://books.google.com/books?id=GA7-8JIh9IwC&pg=PA415|title=The Cambrian 'basement' of gastropod evolution|publisher=Geological Society, London, Special Publications|year=2007|isbn=978-1-86239-233-5|volume=286|pages=415–421|language=en|bibcode=2007GSLSP.286..415P|doi=10.1144/SP286.31|access-date=2009-11-01|issue=1}}</ref><ref name="Steiner20072">{{Cite journal|last=Steiner|first=M.|last2=Li|first2=G.|last3=Qian|first3=Y.|last4=Zhu|first4=M.|last5=Erdtmann|first5=B.D.|year=2007|title=Neoproterozoic to Early Cambrian small shelly fossil assemblages and a revised biostratigraphic correlation of the Yangtze Platform (China)|journal=Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology|language=en|volume=254|issue=1–2|page=67|bibcode=2007PPP...254...67S|doi=10.1016/j.palaeo.2007.03.046}}</ref> mendohet se janë molusqe të hershme me guaska mjaft të ngjashme me kërmillin. Prandaj, molusqet me predha janë para [[Trilobita|trilobitëve]] më të hershëm.<ref name="RunnegarPojeta19743">{{Cite journal|last=Runnegar|first=B.|last2=Pojeta|first2=J. Jr.|date=tetor 1974|title=Molluscan Phylogeny: the Paleontological Viewpoint|url=https://archive.org/details/sim_science_1974-10-25_186_4161/page/8|journal=Science|language=en|volume=186|issue=4161|pages=311–317|bibcode=1974Sci...186..311R|doi=10.1126/science.186.4161.311|jstor=1739764|pmid=17839855}}</ref> Edhe pse shumica e fosileve helcionellid janë vetëm disa milimetra të gjata, janë gjetur edhe ekzemplarë disa centimetra të gjatë, shumica me forma më të ngjashme [[Limpet|me lime]] . Ekzemplarët e vegjël janë sugjeruar të jenë të mitur dhe më të mëdhenjtë të rritur.<ref name="Mus20082">{{Cite journal|last=Mus, M.M.|last2=Palacios, T.|last3=Jensen, S.|year=2008|title=Size of the earliest mollusks: Did small helcionellids grow to become large adults?|url=https://archive.org/details/sim_geology_2008-02_36_2/page/175|journal=Geology|language=en|volume=36|issue=2|page=175|bibcode=2008Geo....36..175M|doi=10.1130/G24218A.1}}</ref> Disa analiza të helcionellidëve dolën në përfundimin se këta ishin [[Kërmilli|gastropodët]] më të hershëm.<ref>{{Cite journal|last=Landing|first=E.|last2=Geyer|first2=G.|last3=Bartowski|first3=K.E.|year=2002|title=Latest Early Cambrian Small Shelly Fossils, Trilobites, and Hatch Hill Dysaerobic Interval on the Quebec Continental Slope|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-paleontology_2002-03_76_2/page/287|journal=Journal of Paleontology|language=en|volume=76|issue=2|pages=287–305|doi=10.1666/0022-3360(2002)076<0287:LECSSF>2.0.CO;2|jstor=1307143}}</ref> Megjithatë, shkencëtarë të tjerë nuk janë të bindur që këto fosile të Kambrianit të Hershëm tregojnë shenja të qarta të [[Përdredhje (gastropod)|rrotullimit]] që identifikon gastropodët modernë që shtrembërojnë organet e brendshme, kështu që anusi shtrihet mbi kokë.<ref name="RuppertFoxBarnes20047">{{Cite book|last=Ruppert, E.E.|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821|title=Invertebrate Zoology|last2=Fox, R.S.|last3=Barnes, R.D.|publisher=Brooks / Cole|year=2004|isbn=978-0-03-025982-1|edition=7|language=en|ref=Ruppert}}: 300–343</ref><ref name="FrýdaNützelWagner20082">{{Cite book|last=Frýda|first=J.|title=Phylogeny and evolution of the Mollusca|last2=Nützel, A.|last3=Wagner, P.J.|publisher=California Press|year=2008|isbn=978-0-520-25092-5|editor-last=Ponder, W.F.|pages=239–264|language=en|chapter=Paleozoic Gastropoda|editor-last2=Lindberg, D.R.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=nm0IZAQQ6S0C&pg=RA1-PA239}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Kouchinsky|first=A.|year=2000|title=Shell microstructures in Early Cambrian molluscs|url=http://app.pan.pl/archive/published/app45/app45-119.pdf|journal=Acta Palaeontologica Polonica|language=en|volume=45|issue=2|pages=119–150|access-date=2009-11-04}}</ref> ''[[Volborthella tenuis|Volborthella]]'', disa fosile nga të cilat datojnë para 530 milion vjet më parë, mendohej prej kohësh të ishte një cefalopod, por zbulimet e fosileve më të detajuara treguan se guaska e saj nuk ishte e sekretuar, por e ndërtuar nga kokrrat e mineralit [[Dioksidi i silikonit|dioksid silikoni]] ([[silici]]), dhe nuk ishte e ndarë në një seri ndarjesh nga [[Septum (biologji detare)|septa]]. siç janë ato të cefalopodëve me predha fosile dhe të ''[[Nautilidae|Nautilusit]]'' të gjallë. Klasifikimi {{'}} ''Volborthella'' është i pasigurt.<ref>{{Cite book|last=Hagadorn, J.W.|url=http://www.amherst.edu/~jwhagadorn/publications/volb.pdf|title=Proterozoic-Cambrian of the Great Basin and Beyond, Pacific Section SEPM Book 93|last2=Waggoner, B.M.|publisher=SEPM (Society for Sedimentary Geology)|year=2002|editor-last=Corsetti, F.A.|pages=135–150|language=en|chapter=The Early Cambrian problematic fossil Volborthella: New insights from the Basin and Range|archive-url=https://web.archive.org/web/20060911152548/http://www.amherst.edu/~jwhagadorn/publications/volb.pdf|archive-date=2006-09-11|url-status=dead|name-list-style=amp}}</ref> Fosili i mesëm kambrian [[Nectocaris]] shpesh interpretohet si një cefalopod me 2 krahë dhe pa guaskë, por fosili i Kambrianit të Vonë ''[[Plectronoceras]]'' tani mendohet të jetë fosili më i hershëm i cefalopodit të padiskutueshëm, pasi guaska e saj kishte septa dhe një [[siphuncle]], një fije indi që ''Nautilus'' përdoret për të hequr ujin nga ndarjet që ka liruar ndërsa rritet, dhe që është gjithashtu e dukshme në predha fosile [[Ammonoidea|të amonitit]] . Megjithatë, ''Plectronoceras'' dhe cefalopodë të tjerë të hershëm u zvarritën përgjatë detit në vend që të notonin, pasi guaskat e tyre përmbanin një "çakëll" depozitash guri në atë që mendohet të jetë në pjesën e poshtme, dhe kishin vija dhe njolla në atë që mendohet të jetë sipërfaqja e sipërme.<ref>{{Cite book|last=Vickers-Rich, P.|url=https://archive.org/details/fossilbookrecor00rich/page/269|title=The Fossil Book: A Record of Prehistoric Life|last2=Fenton, C.L.|last3=Fenton, M.A.|last4=Rich, T.H.|publisher=Courier Dover Publications|year=1997|isbn=978-0-486-29371-4|pages=[https://archive.org/details/fossilbookrecor00rich/page/269 269–272]|language=en}}</ref> Të gjithë cefalopodët me guaska të jashtme përveç [[Nautiloidea|nautiloideve]] u zhdukën në fund të periudhës së [[Kretake|Kretakut]] 65 milion vjet më parë .<ref name="MarshallWard19962">{{Cite journal|last=Marshall C.R.|last2=Ward P.D.|year=1996|title=Sudden and Gradual Molluscan Extinctions in the Latest Cretaceous of Western European Tethys|url=https://archive.org/details/sim_science_1996-11-22_274_5291/page/n92|journal=Science|language=en|volume=274|issue=5291|pages=1360–1363|bibcode=1996Sci...274.1360M|doi=10.1126/science.274.5291.1360|pmid=8910273}}</ref> Megjithatë, [[Coleoidea]] pa guaskë ( [[Teuthida|kallamar]], [[Oktapodi|oktapod]], [[Sepiida|sepje]]) janë të bollshme sot.<ref>{{Cite web|last=Monks|first=N.|title=A Broad Brush History of the Cephalopoda|url=http://www.thecephalopodpage.org/evolution.php|access-date=2009-03-21|language=en|archive-date=16 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716165558/http://www.thecephalopodpage.org/evolution.php|url-status=dead}}</ref> Fosilet e hershme kambriane ''[[Fordilla]]'' dhe ''[[Pojetaia]]'' konsiderohen si [[Bivalvia|dyvalvë]].<ref>{{Cite journal|last=Pojeta, J.|year=2000|title=Cambrian Pelecypoda (Mollusca)|journal=American Malacological Bulletin|language=en|volume=15|pages=157–166}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Schneider, J.A.|year=2001|title=Bivalve systematics during the 20th century|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-paleontology_2001-11_75_6/page/1119|journal=Journal of Paleontology|language=en|volume=75|issue=6|pages=1119–1127|doi=10.1666/0022-3360(2001)075<1119:BSDTC>2.0.CO;2}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Gubanov|first=A.P.|last2=Kouchinsky|first2=A.V.|last3=Peel|first3=J.S.|year=2007|title=The first evolutionary-adaptive lineage within fossil molluscs|journal=Lethaia|language=en|volume=32|issue=2|pages=155|doi=10.1111/j.1502-3931.1999.tb00534.x}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Gubanov, A.P.|last2=Peel, J.S.|year=2003|title=The early Cambrian helcionelloid mollusc ''Anabarella'' Vostokova|journal=Palaeontology|language=en|volume=46|issue=5|pages=1073–1087|bibcode=2003Palgy..46.1073G|doi=10.1111/1475-4983.00334|doi-access=free}}</ref> Bivalvët "me pamje moderne" u shfaqën në periudhën [[Ordovician]], 488 te 443 milionë vjet më parë.<ref>{{Cite journal|last=Zong-Jie, F.|year=2006|title=An introduction to Ordovician bivalves of southern China, with a discussion of the early evolution of the Bivalvia|url=https://archive.org/details/sim_geological-journal_2006-09_41_3-4/page/303|journal=Geological Journal|language=en|volume=41|issue=3–4|pages=303–328|doi=10.1002/gj.1048}}</ref> Një grup bivalvësh, [[Hippuritoida|rudistët]], u bënë ndërtuesit kryesorë të [[Gumë|shkëmbinjve]] në Kretakun, por u zhdukën në [[Ngjarja e zhdukjes Kretake-Paleogjen|ngjarjen e zhdukjes Kretake-Paleogjen]].<ref>{{Cite journal|last=Raup, D.M.|last2=Jablonski, D.|year=1993|title=Geography of end-Cretaceous marine bivalve extinctions|url=https://archive.org/details/sim_science_1993-05-14_260_5110/page/970|journal=Science|language=en|volume=260|issue=5110|pages=971–973|bibcode=1993Sci...260..971R|doi=10.1126/science.11537491|pmid=11537491}}</ref> Megjithatë, bivalvat mbeten të bollshme dhe të larmishme. [[Hyolitha]] janë një klasë e kafshëve të zhdukura me një guaskë dhe [[Operkulum (gastropod)|operculum]] që mund të jenë molusqe. Autorët që sugjerojnë se e meritojnë [[Tipi|filumin]] e tyre nuk komentojnë pozicionin e këtij filumi në pemën e jetës.<ref name="Sumrall20092">{{Cite journal|last=Malinky|first=J.M.|year=2009|title=Permian Hyolithida from Australia: The Last of the Hyoliths?|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-paleontology_2009-01_83_1/page/147|journal=Journal of Paleontology|language=en|volume=83|issue=1|pages=147–152|bibcode=2009JPal...83..147M|doi=10.1666/08-094R.1}}</ref> === Filogjeneza === [[Filogjeneza|Filogjenia]] ("pema familjare" evolucionare) e molusqeve është një temë e diskutueshme. Përveç debateve nëse ''[[Kimberella]]'' dhe ndonjë nga " [[Halwaxiida|halwaxiids]] " ishin molusqe ose të lidhur ngushtë me molusqet,<ref name="FedonkinEtAl2007NewDataOnKimberella3">{{Cite journal|last=Fedonkin, M.A.|last2=Simonetta, A.|last3=Ivantsov, A.Y.|year=2007|title=New data on Kimberella, the Vendian mollusc-like organism (White Sea region, Russia): palaeoecological and evolutionary implications|url=http://www.geosci.monash.edu.au/precsite/docs/workshop/prato04/abstracts/fedonkin2.pdf|url-status=dead|journal=Geological Society, London, Special Publications|language=en|volume=286|issue=1|pages=157–179|bibcode=2007GSLSP.286..157F|doi=10.1144/SP286.12|archive-url=https://web.archive.org/web/20121122063627/http://www.geosci.monash.edu.au/precsite/docs/workshop/prato04/abstracts/fedonkin2.pdf|archive-date=2012-11-22|access-date=2008-07-10}}</ref><ref name="Butterfield20064">{{Cite journal|last=Butterfield, N.J.|year=2006|title=Hooking some stem-group "worms": fossil lophotrochozoans in the Burgess Shale|journal=BioEssays|language=en|volume=28|issue=12|pages=1161–6|doi=10.1002/bies.20507|pmid=17120226}}</ref><ref name="Butterfield2008EarlyCambrianRadula3">{{Cite journal|last=Butterfield, N.J.|date=maj 2008|title=An Early Cambrian Radula|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-paleontology_2008-05_82_3/page/543|journal=Journal of Paleontology|language=en|volume=82|issue=3|pages=543–554|bibcode=2008JPal...82..543B|doi=10.1666/07-066.1}}</ref> lindin debate rreth marrëdhënieve midis klasave të molusqeve të gjalla.<ref name="Sigwart20073">{{Cite journal|last=Sigwart|first=J. D.|last2=Sutton|first2=M. D.|date=tetor 2007|title=Deep molluscan phylogeny: synthesis of palaeontological and neontological data|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|language=en|volume=274|issue=1624|pages=2413–2419|doi=10.1098/rspb.2007.0701|pmc=2274978|pmid=17652065}} For a summary, see {{Cite web|title=The Mollusca|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/taxa/inverts/mollusca/mollusca.php|access-date=2008-10-02|publisher=University of California Museum of Paleontology|language=en}}</ref> Në fakt, disa grupe të klasifikuara tradicionalisht si molusqe mund të duhet të ripërcaktohen si të dallueshme, por të lidhura.<ref name="GoloboffEtAl20092">{{Cite journal|last=Goloboff|first=Pablo A.|last2=Catalano|first2=Santiago A.|last3=Mirande|first3=J. Marcos|last4=Szumik|first4=Claudia A.|last5=Arias|first5=J. Salvador|last6=Källersjö|first6=Mari|last7=Farris|first7=James S.|year=2009|title=Phylogenetic analysis of 73 060 taxa corroborates major eukaryotic groups|journal=[[Cladistics (journal)|Cladistics]]|language=en|volume=25|issue=3|pages=211–230|doi=10.1111/j.1096-0031.2009.00255.x|pmid=34879616|doi-access=free}}</ref> Molusqet përgjithësisht konsiderohen anëtarë të [[Lophotrochozoa]], një grup i përcaktuar nga larvat [[Trokofor|trokofore]] dhe, në rastin e [[Lophophorata]] të gjallë, një strukturë ushqimore e quajtur [[Lofofori|lophophore]]. Anëtarët e tjerë të Lophotrochozoa janë krimbat [[Annelida|anelid]] dhe shtatë [[Tipi|fila]] detare.<ref>{{Cite web|title=Introduction to the Lophotrochozoa|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/phyla/lophotrochozoa.html|access-date=2008-10-02|publisher=University of California Museum of Paleontology|language=en}}</ref> Diagrami në të djathtë përmbledh një filogjene të paraqitur në vitin 2007 pa krimbat anelid. Për shkak se marrëdhëniet midis anëtarëve të pemës familjare janë të pasigurta, është e vështirë të identifikohen tiparet e trashëguara nga paraardhësi i fundit i përbashkët i të gjithë molusqeve.<ref name="Henry20042">{{Cite journal|last=Henry|first=J.|last2=Okusu|first2=A.|last3=Martindale|first3=M.|year=2004|title=The cell lineage of the polyplacophoran, Chaetopleura apiculata: variation in the spiralian program and implications for molluscan evolution|journal=Developmental Biology|language=en|volume=272|issue=1|pages=145–160|doi=10.1016/j.ydbio.2004.04.027|pmid=15242797|doi-access=free}}</ref> Për shembull, është e pasigurt nëse molusku paraardhës ishte [[Metamerizëm (biologji)|metamerik]] (i përbërë nga njësi të përsëritura) - nëse do të ishte, kjo do të sugjeronte një origjinë nga një krimb i ngjashëm me [[Annelida|anelidin]].<ref name="Jacobs20002">{{Cite journal|last=Jacobs|first=D.K.|last2=Wray|first2=C. G.|last3=Wedeen|first3=C. J.|last4=Kostriken|first4=R.|last5=Desalle|first5=R.|last6=Staton|first6=J. L.|last7=Gates|first7=R.D.|last8=Lindberg|first8=D.R.|year=2000|title=Molluscan engrailed expression, serial organization, and shell evolution|journal=Evolution & Development|language=en|volume=2|issue=6|pages=340–347|doi=10.1046/j.1525-142x.2000.00077.x|pmid=11256378}}</ref> Shkencëtarët nuk pajtohen për këtë: Giribet dhe kolegët arritën në përfundimin, në vitin 2006, përsëritja e gushave dhe e muskujve tërheqës të këmbës ishin zhvillime të mëvonshme,<ref name="GiribetOkusuEtAlMolluscsWithSeriallyRepeatedStructures5">{{Cite journal|last=Giribet|first=G.|last2=Okusu|first2=A.|last3=Lindgren|first3=A.R.|last4=Huff|first4=S.W.|last5=Schrödl|first5=M.|last6=Nishiguchi|first6=M.K.|date=maj 2006|title=Evidence for a clade composed of molluscs with serially repeated structures: monoplacophorans are related to chitons|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|language=en|volume=103|issue=20|pages=7723–7728|bibcode=2006PNAS..103.7723G|doi=10.1073/pnas.0602578103|pmc=1472512|pmid=16675549|doi-access=free}}</ref> ndërsa në 2007, Sigwart arriti në përfundimin se molusku stërgjyshër ishte metamerik dhe kishte një këmbë që përdorej për zvarritje. dhe një “guaskë” që u mineralizua.<ref name="Sigwart20074">{{Cite journal|last=Sigwart|first=J. D.|last2=Sutton|first2=M. D.|date=tetor 2007|title=Deep molluscan phylogeny: synthesis of palaeontological and neontological data|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|language=en|volume=274|issue=1624|pages=2413–2419|doi=10.1098/rspb.2007.0701|pmc=2274978|pmid=17652065}} For a summary, see {{Cite web|title=The Mollusca|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/taxa/inverts/mollusca/mollusca.php|access-date=2008-10-02|publisher=University of California Museum of Paleontology|language=en}}</ref> Në një degë të veçantë të pemës familjare, guaska e [[Conchifera|konchiferans]] mendohet të ketë evoluar nga [[wiktionary:spicule|spicules]] (gjemba të vogla) të [[Aplacophora|aplacophorans]]; por kjo është e vështirë të pajtohet me origjinën [[embriologjia|embriologjike]] të spikulave.<ref name="Henry20042" /> Predha e molusqeve duket se ka origjinën nga një shtresë mukusi, e cila përfundimisht u ngurtësua në një [[Kutikula|kutikulë]]. Kjo do të kishte qenë e papërshkueshme dhe kështu do të detyronte zhvillimin e aparateve më të sofistikuara të frymëmarrjes në formën e gushave.<ref name="RunnegarPojeta19744">{{Cite journal|last=Runnegar|first=B.|last2=Pojeta|first2=J. Jr.|date=tetor 1974|title=Molluscan Phylogeny: the Paleontological Viewpoint|url=https://archive.org/details/sim_science_1974-10-25_186_4161/page/8|journal=Science|language=en|volume=186|issue=4161|pages=311–317|bibcode=1974Sci...186..311R|doi=10.1126/science.186.4161.311|jstor=1739764|pmid=17839855}}</ref> Përfundimisht, kutikula do të ishte mineralizuar,<ref name="RunnegarPojeta19744" /> duke përdorur të njëjtën makineri gjenetike ([[I gdhendur (gjen)|të gdhendur]]) si shumica e [[Skeleti|skeleteve]] të tjera bilaterale.<ref name="Jacobs20003">{{Cite journal|last=Jacobs|first=D.K.|last2=Wray|first2=C. G.|last3=Wedeen|first3=C. J.|last4=Kostriken|first4=R.|last5=Desalle|first5=R.|last6=Staton|first6=J. L.|last7=Gates|first7=R.D.|last8=Lindberg|first8=D.R.|year=2000|title=Molluscan engrailed expression, serial organization, and shell evolution|journal=Evolution & Development|language=en|volume=2|issue=6|pages=340–347|doi=10.1046/j.1525-142x.2000.00077.x|pmid=11256378}}</ref> Predha e parë e molusqeve pothuajse me siguri u përforcua me mineralin [[Aragoniti|aragonit]].<ref name="Porter20073">{{Cite journal|last=Porter, S.|date=1 qershor 2007|title=Seawater Chemistry and Early Carbonate Biomineralization|url=https://archive.org/details/sim_science_2007-06-01_316_5829/page/1302|journal=Science|language=en|volume=316|issue=5829|page=1302|bibcode=2007Sci...316.1302P|doi=10.1126/science.1137284|pmid=17540895}}</ref> Marrëdhëniet evolucionare brenda molusqeve janë gjithashtu të debatuara, dhe diagramet më poshtë tregojnë dy rindërtime të mbështetura gjerësisht: Analizat morfologjike tentojnë të rikuperojnë një klade konchiferan që merr më pak mbështetje nga analizat molekulare,<ref name="Winnepenninckx2">{{Cite journal|last=Winnepenninckx, B|last2=Backeljau, T|last3=De Wachter, R|date=1996|title=Investigation of molluscan phylogeny on the basis of 18S rRNA sequences|url=https://archive.org/details/sim_molecular-biology-and-evolution_1996-12_13_10/page/1306|journal=Molecular Biology and Evolution|language=en|volume=13|issue=10|pages=1306–1317|doi=10.1093/oxfordjournals.molbev.a025577|pmid=8952075|doi-access=free}}</ref> edhe pse këto rezultate çojnë gjithashtu në parafili të papritura, për shembull duke shpërndarë bivalvët nëpër të gjitha grupet e tjera të molusqeve.<ref name="Passamaneck20042">{{Cite journal|last=Passamaneck|first=Y.|last2=Schander|first2=C.|last3=Halanych|first3=K.|year=2004|title=Investigation of molluscan phylogeny using large-subunit and small-subunit nuclear rRNA sequences.|url=https://archive.org/details/molecular-phylogenetics-and-evolution_2004_32_1/page/25|journal=Molecular Phylogenetics & Evolution|language=en|volume=32|issue=1|pages=25–38|doi=10.1016/j.ympev.2003.12.016|pmid=15186794}}</ref> Megjithatë, një analizë në vitin 2009 duke përdorur krahasime filogjenetike [[Morfologji (biologji)|morfologjike]] dhe [[Filogjenetika molekulare|molekulare]] arriti në përfundimin se molusqet nuk janë [[Monofiletike|monofiletikë]]; në veçanti, [[Scaphopoda]] dhe [[Bivalvia]] janë të dyja linja të veçanta, monofiletike që nuk kanë lidhje me klasat e mbetura të molusqeve; Filumi tradicional Mollusca është [[Polifiletike|polifiletik]] dhe mund të bëhet monofiletik vetëm nëse përjashtohen skafopodët dhe bivalvët.<ref name="GoloboffEtAl20093">{{Cite journal|last=Goloboff|first=Pablo A.|last2=Catalano|first2=Santiago A.|last3=Mirande|first3=J. Marcos|last4=Szumik|first4=Claudia A.|last5=Arias|first5=J. Salvador|last6=Källersjö|first6=Mari|last7=Farris|first7=James S.|year=2009|title=Phylogenetic analysis of 73 060 taxa corroborates major eukaryotic groups|journal=[[Cladistics (journal)|Cladistics]]|language=en|volume=25|issue=3|pages=211–230|doi=10.1111/j.1096-0031.2009.00255.x|pmid=34879616|doi-access=free}}</ref> Një analizë e vitit 2010 zbuloi grupet tradicionale të konchiferanëve dhe akuliferëve dhe tregoi se molusqet ishin monofiletë, duke demonstruar se të dhënat e disponueshme për solenogastres ishin të kontaminuara.<ref>{{Cite journal|last=Wilson|first=N.|last2=Rouse|first2=G.|last3=Giribet|first3=G.|year=2010|title=Assessing the molluscan hypothesis Serialia (Monoplacophora+Polyplacophora) using novel molecular data.|url=https://archive.org/details/molecular-phylogenetics-and-evolution_2010-01_54_1/page/187|journal=Molecular Phylogenetics & Evolution|language=en|volume=54|issue=1|pages=187–193|doi=10.1016/j.ympev.2009.07.028|pmid=19647088}}</ref> Të dhënat aktuale molekulare janë të pamjaftueshme për të kufizuar filogjeninë e molusqeve dhe meqenëse metodat e përdorura për të përcaktuar besimin në klade janë të prirura për mbivlerësim, është e rrezikshme të vendoset shumë theks edhe në fushat për të cilat studime të ndryshme bien dakord.<ref name="Wagele20092">{{Cite journal|last=Wägele|first=J.|last2=Letsch|first2=H.|last3=Klussmann-Kolb|first3=A.|last4=Mayer|first4=C.|last5=Misof|first5=B.|last6=Wägele|first6=H.|year=2009|title=Phylogenetic support values are not necessarily informative: the case of the Serialia hypothesis (a mollusk phylogeny)|journal=Frontiers in Zoology|language=en|volume=6|issue=1|pages=12|doi=10.1186/1742-9994-6-12|pmc=2710323|pmid=19555513|doi-access=free}}</ref> Në vend që të eliminojnë marrëdhëniet e pamundura, studimet më të fundit shtojnë ndërrime të reja të marrëdhënieve të brendshme të molusqeve, madje duke vënë në pikëpyetje hipotezën konchiferan.<ref name="Vinther20112">{{Cite journal|last=Vinther|first=J.|last2=Sperling|first2=E. A.|last3=Briggs|first3=D. E. G.|author-link3=Derek Briggs|last4=Peterson|first4=K. J.|year=2011|title=A molecular palaeobiological hypothesis for the origin of aplacophoran molluscs and their derivation from chiton-like ancestors|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|language=en|volume=279|issue=1732|pages=1259–68|doi=10.1098/rspb.2011.1773|pmc=3282371|pmid=21976685}}</ref> == Ndërveprimi njerëzor == Për mijëvjeçarë, molusqet kanë qenë një burim ushqimi për njerëzit, si dhe mallra të rëndësishme luksi, veçanërisht [[Perla|perlat]], [[nëna e perlës]], ngjyrë [[Vjollca tiriane|vjollce tiriane]], [[mëndafshi i detit]] dhe përbërje kimike. Predhat e tyre janë përdorur gjithashtu si një formë [[Deviza|monedhe]] në disa shoqëri paraindustriale. Një numër i llojeve të molusqeve mund të kafshojë ose pickojë njerëzit, dhe disa janë bërë dëmtues bujqësor. === Përdoret nga njerëzit === Molusqet, veçanërisht bivalvët si [[molusqe|molusqet]] dhe [[Midhje|midhjet]], kanë qenë një burim i rëndësishëm ushqimi që të paktën që nga ardhja e njerëzve anatomikisht modernë, dhe kjo shpesh ka rezultuar në mbipeshkim.<ref>{{Cite journal|last=Mannino, M.A.|last2=Thomas, K.D.|date=2002|title=Depletion of a resource? The impact of prehistoric human foraging on intertidal mollusc communities and its significance for human settlement, mobility and dispersal|journal=World Archaeology|language=en|volume=33|issue=3|pages=452–474|doi=10.1080/00438240120107477|jstor=827879}}</ref> Molusqe të tjera të ngrëna zakonisht përfshijnë [[Oktapodi|oktapodët]] dhe [[Teuthida|kallamarët]], [[Whelk|kërpudhat]], [[Pteriomorphia|gocat e detit]] dhe [[Pectinidae|fistonët]].<ref>{{Cite book|last=Garrow, J.S.|title=Human Nutrition and Dietetics|url=https://archive.org/details/humannutritiondi0000unse|last2=Ralph, A.|last3=James, W.P.T.|publisher=Elsevier Health Sciences|year=2000|isbn=978-0-443-05627-7|page=[https://archive.org/details/humannutritiondi0000unse/page/370 370]|language=en}}</ref> Në vitin 2005, Kina përbënte 80% të kapjes globale të molusqeve, duke grumbulluar pothuajse {{Convert|11000000|t}} . Brenda Evropës, Franca mbeti lider në industri.<ref>{{Cite web|title=China catches almost 11&nbsp;m tonnes of molluscs in 2005|url=http://www.fao.org/figis/servlet/TabLandArea?tb_ds=Capture&tb_mode=TABLE&tb_act=SELECT&tb_grp=COUNTRY|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160123085332/http://www.fao.org/figis/servlet/TabLandArea?tb_ds=Capture&tb_mode=TABLE&tb_act=SELECT&tb_grp=COUNTRY|archive-date=23 janar 2016|access-date=2008-10-03|publisher=[[FAO]]|language=en}}</ref> Disa vende rregullojnë importin dhe trajtimin e molusqeve dhe [[Ushqim deti|ushqimeve]] të tjera të detit, kryesisht për të minimizuar rrezikun e helmit nga [[Toksina|toksinat]] që ndonjëherë mund të grumbullohen te kafshët.<ref>{{Cite web|title=Importing fishery products or bivalve molluscs|url=http://www.food.gov.uk/foodindustry/imports/want_to_import/fisheryproducts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030181014/http://www.food.gov.uk/business-industry/imports/want_to_import/fisheryproducts/|archive-date=2012-10-30|access-date=2008-10-02|publisher=Food Standards Agency|location=United Kingdom|language=en}}</ref> [[Skeda:Pearl_farm_(Seram,_Indonesia).jpg|alt=Photo of three circular metal cages in shallows, with docks, boathouses and palm trees in background|majtas|parapamje|Fermë [[Pinctada|me perla të]] detit në Seram, [[Indonezia|Indonezi]]]] Shumica e molusqeve me guaskë mund të prodhojnë perla, por vetëm perlat e [[Bivalvia|bivalve]] dhe disa [[Kërmilli|gastropodë]], guaska e të cilëve është e veshur me [[Nacre|nakër]], janë të vlefshme.<ref name="RuppertFoxBarnes20048">{{Cite book|last=Ruppert, E.E.|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821|title=Invertebrate Zoology|last2=Fox, R.S.|last3=Barnes, R.D.|publisher=Brooks / Cole|year=2004|isbn=978-0-03-025982-1|edition=7|language=en|ref=Ruppert}}: 300–343, 367–403</ref> Perlat më të mira natyrore prodhohen nga [[Pinctada|perlat]] detare, ''[[Pinctada]] margaritifera'' dhe ''Pinctada mertensi'', të cilat jetojnë në ujërat [[Zona tropike|tropikale]] dhe [[Klima subtropikale|subtropikale]] të [[Oqeani Paqësor|Oqeanit Paqësor]]. Perlat natyrale formohen kur një objekt i vogël i huaj ngec midis [[Manteli (molusku)|mantelit]] dhe guaskës. Dy metodat e kultivimit [[Perla|të perlave]] futin ose "fara" ose rruaza në gocë deti. Metoda e "farës" përdor kokrra të guaskës së tokës nga [[Midhje|midhjet e]] ujërave të ëmbla dhe mbledhja e tepërt për këtë qëllim ka [[Llojet e rrezikuara|rrezikuar]] disa lloje midhjesh të ujërave të ëmbla në juglindje të Shteteve të Bashkuara.<ref name="RuppertFoxBarnes20049">{{Cite book|last=Ruppert, E.E.|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821|title=Invertebrate Zoology|last2=Fox, R.S.|last3=Barnes, R.D.|publisher=Brooks / Cole|year=2004|isbn=978-0-03-025982-1|edition=7|language=en|ref=Ruppert}}</ref> {{Rp|pages=367–403}}Industria e perlave është kaq e rëndësishme në disa zona, sa që shpenzohen shuma të konsiderueshme parash për monitorimin e shëndetit të molusqeve të kultivuara.<ref>{{Cite journal|last=Jones, J.B.|last2=Creeper, J.|date=prill 2006|title=Diseases of Pearl Oysters and Other Molluscs: a Western Australian Perspective|journal=Journal of Shellfish Research|language=en|volume=25|issue=1|pages=233–238|doi=10.2983/0730-8000(2006)25[233:DOPOAO]2.0.CO;2}}</ref> [[Skeda:Meister_von_San_Vitale_in_Ravenna_004.jpg|alt=Mosaic of mustachioed, curly-haired man wearing crown and surrounded by halo|parapamje|Perandori [[Perandoria Bizantine|bizantin]] [[Justiniani I]] ishte veshur me [[Vjollca tiriane|vjollcë tiriane]] dhe me perla të shumta]] Produkte të tjera luksoze dhe me [[Statusi social|status]] të lartë u bënë nga molusqet. [[Vjollca tiriane]], e bërë nga gjëndrat e bojës së predhave [[murex]], "e mori peshën e saj në argjend" në shekullin e katërt [[Anno Domini|para Krishtit]], sipas [[Teopompi|Theopompus]].<ref>The fourth-century [[Anno Domini|BC]] historian [[Teopompi|Theopompus]], cited by Athenaeus (12:526) around 200 BC; according to {{Cite book|last=Gulick, C.B.|title=Athenaeus, The Deipnosophists|publisher=Harvard University Press|year=1941|isbn=978-0-674-99380-8|location=Cambridge, Massachusetts|language=en}}</ref> Zbulimi i një numri të madh të predhave ''Murex'' në [[Kreta|Kretë]] sugjeron që [[Qytetërimi minoan|minoanët]] mund të kenë qenë pionierë në nxjerrjen e "vjollcës perandorake" gjatë periudhës së Mesme Minoane në shekujt 20-18 para Krishtit, shekuj para [[tiranët|Tyrians]].<ref>{{Cite journal|last=Reese, D.S.|year=1987|title=Palaikastro Shells and Bronze Age Purple-Dye Production in the Mediterranean Basin|journal=Annual of the British School of Archaeology at Athens|language=en|volume=82|pages=201–6|doi=10.1017/s0068245400020438}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Stieglitz, R.R.|date=mars 1994|title=The Minoan Origin of Tyrian Purple|journal=Biblical Archaeologist|language=en|volume=57|issue=1|pages=46–54|doi=10.2307/3210395|jstor=3210395}}</ref> [[Mëndafshi i detit]] është një [[Tekstili|pëlhurë]] e imët, e rrallë dhe e vlefshme e prodhuar nga fijet e gjata të mëndafshta ([[byssus]]) të sekretuara nga disa molusqe dyvalvë, veçanërisht ''[[Pinna nobilis]]'', për t'u ngjitur në shtratin e detit.<ref>''Webster's Third New International Dictionary (Unabridged)'' 1976. G. & C. Merriam Co., p. 307.</ref> [[Prokopi i Çezaresë|Prokopi]], duke shkruar për luftërat persiane ''rreth'' vitit 550 [[Epokë e zakonshme|të e.s.]], "pohoi se pesë satrapëve (guvernatorët) trashëgues të [[Armenia|Armenisë]] që morën shenjat e tyre nga perandori romak iu dhanë [[Klaminë|klami]] (ose mantele) të bëra nga ''lana pinna'' . Me sa duket, vetëm klasat sunduese ishin lejohet të vesh këto klamia”.<ref>{{Cite journal|last=Turner, R.D.|last2=Rosewater, J.|date=qershor 1958|title=The Family Pinnidae in the Western Atlantic|journal=Johnsonia|language=en|volume=3|issue=38|page=294}}</ref> Predhat e molusqeve, duke përfshirë ato të [[Cowrie|kaurave]], u përdorën si një lloj [[Paraja|parash]] ([[Paratë e guaskës|predha e predhave]]) në disa shoqëri paraindustriale. Megjithatë, këto "valuta" në përgjithësi ndryshonin në mënyra të rëndësishme nga paratë e standardizuara të mbështetura dhe të kontrolluara nga qeveria, të njohura për shoqëritë industriale. Disa "valuta" guacke nuk u përdorën për transaksione tregtare, por kryesisht si shfaqje [[Statusi social|të statusit social]] në raste të rëndësishme, si dasma.<ref>{{Cite journal|last=Maurer, B.|date=tetor 2006|title=The Anthropology of Money|url=http://www.anthro.uci.edu/faculty_bios/maurer/Maurer-AR.pdf|url-status=dead|journal=Annual Review of Anthropology|language=en|volume=35|pages=15–36|doi=10.1146/annurev.anthro.35.081705.123127|archive-url=https://web.archive.org/web/20070816070943/http://www.anthro.uci.edu/faculty_bios/maurer/Maurer-AR.pdf|archive-date=2007-08-16}}</ref> Kur përdoreshin për transaksione tregtare, ato funksiononin si [[Mall|para mall]], si një mall i tregtueshëm, vlera e të cilit ndryshonte nga një vend në tjetrin, shpesh si rezultat i vështirësive në transport, dhe i cili ishte i prekshëm nga [[inflacioni]] i pashërueshëm nëse shfaqej transporti më efikas ose sjellja e "artë".<ref>{{Cite book|last=Hogendorn, J.|title=The Shell Money of the Slave Trade|last2=Johnson, M.|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=978-0521541107|language=en|name-list-style=amp}} Particularly chapters "Boom and slump for the cowrie trade" (pages 64–79) and "The cowrie as money: transport costs, values and inflation" (pages 125–147)</ref> ==== Bioindikatorët ==== Molusqet bivalve përdoren si [[Bioindikatorët|bioindikatorë]] për të monitoruar shëndetin e mjediseve ujore si në ujërat e freskëta ashtu edhe në mjediset detare. Statusi ose struktura e tyre e popullsisë, fiziologjia, sjellja ose niveli i kontaminimit me elementë ose komponime mund të tregojnë gjendjen e statusit të kontaminimit të ekosistemit. Ato janë veçanërisht të dobishme pasi janë të palëvizshme në mënyrë që të jenë përfaqësuese të mjedisit ku janë marrë ose vendosur.<ref name="Molluscan2">{{Cite web|last=Université Bordeaux|display-authors=etal|title=MolluSCAN ''eye'' project|url=http://molluscan-eye.epoc.u-bordeaux1.fr/index.php?rubrique=accueil&lang=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113173444/http://molluscan-eye.epoc.u-bordeaux1.fr/index.php?rubrique=accueil&lang=en|archive-date=2016-11-13|access-date=2017-01-28|language=en}}</ref> [[Potamopyrgus antipodarum]] përdoret nga disa impiante për trajtimin e ujit për të testuar ndotësit që imitojnë estrogjenin nga bujqësia industriale. Disa lloje të molusqeve janë përdorur si bioindikatorë të streseve mjedisore që mund të shkaktojnë dëmtim të ADN-së. Këto specie përfshijnë gocë deti amerikane ''Crassostrea virginica'',<ref>Rahman MF, Billah MM, Kline RJ, Rahman MS. Effects of elevated temperature on 8-OHdG expression in the American oyster (''Crassostrea virginica''): Induction of oxidative stress biomarkers, cellular apoptosis, DNA damage and γH2AX signaling pathways. Fish Shellfish Immunol Rep. 2022 Dec 16;4:100079. doi: 10.1016/j.fsirep.2022.100079. PMID: 36589260; PMCID: PMC9798191</ref> midhjet zebra (''Dreissena polymorpha'')<ref>Michel C, Vincent-Hubert F. Detection of 8-oxodG in Dreissena polymorpha gill cells exposed to model contaminants. Mutat Res. 2012 Jan 24;741(1-2):1-6. doi: 10.1016/j.mrgentox.2011.10.001. Epub 2011 Oct 8. PMID: 22009068</ref><ref>Michel C, Vincent-Hubert F. DNA oxidation and DNA repair in gills of zebra mussels exposed to cadmium and benzo(a)pyrene. Ecotoxicology. 2015 Nov;24(9):2009-16. doi: 10.1007/s10646-015-1536-3. Epub 2015 Oct 6. PMID: 26438356</ref> dhe midhjen blu ''Mytilus edulis''.<ref>Emmanouil C, Sheehan TM, Chipman JK. Macromolecule oxidation and DNA repair in mussel (Mytilus edulis L.) gill following exposure to Cd and Cr(VI). Aquat Toxicol. 2007 Apr 20;82(1):27-35. doi: 10.1016/j.aquatox.2007.01.009. Epub 2007 Feb 3. PMID: 17331596</ref> === E dëmshme për njerëzit === ==== Thithjet dhe pickimet ==== [[Skeda:Hapalochlaena_lunulata.JPG|parapamje|Unazat [[Hapalochlaena|e oktapodit me unaza blu]] janë një sinjal paralajmërues; ky oktapod është i alarmuar dhe kafshimi i tij mund të vrasë.<ref name="AVRU_BlueRinged2">{{Cite web|last=Alafaci, A.|date=5 qershor 2018|title=Blue ringed octopus|url=http://www.avru.org/compendium/biogs/A000060b.htm|access-date=2008-10-03|publisher=Australian Venom Research Unit|language=en|archive-date=4 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121204172125/http://www.avru.org/compendium/biogs/A000060b.htm|url-status=dead}}</ref>]] Disa molusqe pickojnë ose kafshojnë, por vdekjet nga helmet e molusqeve janë më pak se 10% e atyre nga pickimet [[Kandili i detit|e kandil]] deti.<ref name="WilliamsonFennerEtAl1996VenomousMarine Animals2">{{Cite book|last=Williamson, J.A.|url=https://books.google.com/books?id=YsZ3GryFIzEC&pg=PA75|title=Venomous and Poisonous Marine Animals: A Medical and Biological Handbook|last2=Fenner, P.J.|last3=Burnett, J.W.|last4=Rifkin, J.|publisher=UNSW Press|year=1996|isbn=978-0-86840-279-6|pages=65–68|language=en}}</ref> Të gjithë oktapodët janë helmues,<ref name="Anderson1995GiantPacificOctopus2">{{Cite journal|last=Anderson|first=R.C.|year=1995|title=Aquarium husbandry of the giant Pacific octopus|journal=Drum and Croaker|language=en|volume=26|pages=14–23}}</ref> por vetëm disa lloje paraqesin një kërcënim të rëndësishëm për njerëzit. [[Hapalochlaena|Oktapodët me unaza blu]] në gjininë ''Hapalochlaena'', që jetojnë rreth Australisë dhe Guinesë së Re, kafshojnë njerëzit vetëm nëse provokohen rëndë,<ref name="AVRU_BlueRinged3">{{Cite web|last=Alafaci, A.|date=5 qershor 2018|title=Blue ringed octopus|url=http://www.avru.org/compendium/biogs/A000060b.htm|access-date=2008-10-03|publisher=Australian Venom Research Unit|language=en|archive-date=4 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121204172125/http://www.avru.org/compendium/biogs/A000060b.htm|url-status=dead}}</ref> por helmi i tyre vret 25% të viktimave njerëzore. Një specie tjetër tropikale, ''[[Enteroctopus dofleini|Octopus apollyon]]'', shkakton [[inflamacion]] të rëndë që mund të zgjasë për më shumë se një muaj edhe nëse trajtohet në mënyrë korrekte,<ref>{{Cite journal|last=Brazzelli|first=V.|last2=Baldini|first2=F.|last3=Nolli|first3=G.|last4=Borghini|first4=F.|last5=Borroni|first5=G.|date=mars 1999|title=''Octopus apollyon'' bite|journal=Contact Dermatitis|language=en|volume=40|issue=3|pages=169–70|doi=10.1111/j.1600-0536.1999.tb06025.x|pmid=10073455}}</ref> dhe pickimi i ''[[Octopus rubescens]]'' mund të shkaktojë [[Nekroza|nekrozë]] që zgjat më shumë se një muaj nëse nuk trajtohet, dhe dhimbje koke dhe dobësi të vazhdueshme. deri në një javë edhe nëse trajtohet.<ref name="Anderson 19992">{{Cite journal|last=Anderson|first=R.C.|year=1999|title=An octopus bite and its treatment|journal=The Festivus|language=en|volume=31|pages=45–46}}</ref> [[Skeda:Textile_cone.JPG|alt=Photo of cone on ocean bottom|majtas|parapamje|[[Conus|Kërmijtë e konit të]] gjallë mund të jenë të rrezikshëm për mbledhësit e guaskës, por janë të dobishëm për studiuesit [[Neurologjia|e neurologjisë]].<ref name="New Scientist19October1996DoctorSnail2">{{Cite journal|last=Concar, D.|date=19 tetor 1996|title=Doctor snail—Lethal to fish and sometimes even humans, cone snail venom contains a pharmacopoeia of precision drugs|url=https://www.newscientist.com/article/mg15220523.900-doctor-snail--lethal-to-fish-and-sometimes-even-humans-cone-snail-venom-contains-a-pharmacopoeia-of-precision-drugs-david-concar-finds-out-how-the-toxins-target-nerve-cells.html|journal=New Scientist|language=en|access-date=2008-10-03}}</ref>]] Të gjitha llojet e [[Kërmilli kon|kërmijve të konit]] janë helmues dhe mund të pickojnë me dhimbje kur trajtohen, megjithëse shumë specie janë shumë të vogla për të paraqitur shumë rrezik për njerëzit dhe vetëm disa vdekje janë raportuar me besueshmëri. Helmi i tyre është një përzierje komplekse [[Toksina|toksinash]], disa me veprim të shpejtë dhe të tjera më të ngadalta por më vdekjeprurëse.<ref name="New Scientist19October1996DoctorSnail3">{{Cite journal|last=Concar, D.|date=19 tetor 1996|title=Doctor snail—Lethal to fish and sometimes even humans, cone snail venom contains a pharmacopoeia of precision drugs|url=https://www.newscientist.com/article/mg15220523.900-doctor-snail--lethal-to-fish-and-sometimes-even-humans-cone-snail-venom-contains-a-pharmacopoeia-of-precision-drugs-david-concar-finds-out-how-the-toxins-target-nerve-cells.html|journal=New Scientist|language=en|access-date=2008-10-03}}</ref><ref name="WilliamsonFennerEtAl1996VenomousMarine Animals3">{{Cite book|last=Williamson, J.A.|url=https://books.google.com/books?id=YsZ3GryFIzEC&pg=PA75|title=Venomous and Poisonous Marine Animals: A Medical and Biological Handbook|last2=Fenner, P.J.|last3=Burnett, J.W.|last4=Rifkin, J.|publisher=UNSW Press|year=1996|isbn=978-0-86840-279-6|pages=65–68|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Livett, B.|title=Cone Shell Mollusc Poisoning, with Report of a Fatal Case|url=http://grimwade.biochem.unimelb.edu.au/cone/deathby.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107123624/http://grimwade.biochem.unimelb.edu.au/cone/deathby.html|archive-date=2012-11-07|access-date=2008-10-03|publisher=Department of Biochemistry and Molecular Biology, University of [[Melbourne]]|language=en}}</ref> Efektet e toksinave individuale të guaskës së konit në sistemet nervore të viktimave janë aq të sakta sa të jenë mjete të dobishme për kërkime në [[Neurologjia|neurologji]], dhe madhësia e vogël e [[Molekula|molekulave]] të tyre e bën të lehtë sintetizimin e tyre.<ref name="New Scientist19October1996DoctorSnail3" /><ref>{{Cite journal|last=Haddad Junior|first=V.|last2=Paula Neto|first2=J.O.B.D.|last3=Cobo|first3=V.L.J.|date=shtator–tetor 2006|title=Venomous mollusks: The risks of human accidents by conus snails (gastropoda: Conidae) in Brazil|journal=Revista da Sociedade Brasileira de Medicina Tropical|language=en|volume=39|issue=5|pages=498–500|doi=10.1590/S0037-86822006000500015|pmid=17160331|doi-access=free}}</ref> ==== Vektorët e sëmundjes ==== [[Skeda:Schistosomiasis_itch.jpeg|parapamje|[[Vezikulë (dermatologji)|Vezikulat e lëkurës]] të krijuara nga depërtimi i ''[[Schistosoma|shistozomës]]'' . (Burimi: [[Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve|CDC]] )]] [[Shistozomiaza|Shistosomiaza]] (e njohur edhe si bilharzia, bilharzioza ose ethet e kërmillit), një sëmundje e shkaktuar nga krimbi fluke ''[[Schistosoma]]'', është "e dyta vetëm pas malaries si sëmundja parazitare më shkatërruese në vendet tropikale. Rreth 200 milionë njerëz në 74 vende janë të infektuar me sëmundje&nbsp;– 100 milionë vetëm në Afrikë.”<ref>{{Cite web|title=The Carter Center Schistosomiasis Control Program|url=http://www.cartercenter.org/health/schistosomiasis/index.html|access-date=2008-10-03|publisher=The Carter Center|language=en|archive-date=20 korrik 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080720091015/http://cartercenter.org/health/schistosomiasis/index.html|url-status=dead}}</ref> Paraziti ka 13 lloje të njohura, dy prej të cilave infektojnë njerëzit. Paraziti në vetvete nuk është një molusk, por të gjitha speciet kanë kërmijtë e ujërave të ëmbla si [[Pritësi (biologji)|nikoqirë të ndërmjetëm]].<ref>{{Cite book|last=Brown, D.S.|title=Freshwater Snails of Africa and Their Medical Importance|url=https://archive.org/details/freshwatersnails0000brow|publisher=CRC Press|year=1994|isbn=978-0-7484-0026-3|page=[https://archive.org/details/freshwatersnails0000brow/page/305 305]|language=en}}</ref> ==== Dëmtuesit ==== Disa lloje molusqesh, veçanërisht kërmijtë dhe [[Slugs|kërmijtë]] e caktuar, mund të jenë dëmtues seriozë të të korrave,<ref>{{Cite book|last=Barker, G.M.|title=Molluscs As Crop Pests|url=https://archive.org/details/molluscsascroppe0000unse|publisher=CABI Publications|year=2002|isbn=978-0-85199-320-1|language=en}}</ref> dhe kur futen në mjedise të reja, mund të çekuilibrojnë [[Ekosistemi|ekosistemet]] lokale. Një dëmtues i tillë, kërmilli gjigant afrikan ''[[Achatina fulica]]'', është futur në shumë pjesë të Azisë, si dhe në shumë ishuj në [[Oqeani Indian|Oqeanin Indian]] dhe [[Oqeani Paqësor|Oqeanin Paqësor]] . Në vitet 1990, kjo specie arriti në [[indianët Perëndimor|Inditë Perëndimore]] . Përpjekjet për ta kontrolluar atë duke futur kërmillin grabitqar ''[[Euglandina rosea]]'' rezultuan katastrofike, pasi grabitqari injoroi ''[[Achatina fulica]]'' dhe vazhdoi të zhdukte disa specie vendase të kërmillit.<ref>{{Cite journal|last=Civeyrel, L.|last2=Simberloff, D.|date=tetor 1996|title=A tale of two snails: is the cure worse than the disease?|journal=Biodiversity and Conservation|language=en|volume=5|issue=10|pages=1231–1252|doi=10.1007/BF00051574}}</ref> == Referime == {{Reflist|25em}} == Lexime të mëtejshme == * Sturm, C.; Pearce, T.A. & Valdes, A. ''The Mollusks: A Guide to Their Study, Collection, and Preservation''. Universal Publishers. 2006. 454 pages. {{ISBN|1581129300}} * Trigo, J.E.; Díaz Agras, G.J.; García-Álvarez, O.L.; Guerra, A.; Moreira, J.; Pérez, J.; Rolán, E.; Troncoso, J.S. & Urgorri, V. (2018). Troncoso, J.S., Trigo, J.E. & Rolán, E., ed. ''Guía de los Moluscos Marinos de Galicia''. Vigo: Servicio de Publicacións da Universidade de Vigo. 836 pages. {{ISBN|978-84-8158-787-6}} == Lidhje të jashtme == {{Wikibooks|Dichotomous Key|Mollusca}} * [https://phys.org/news/2011-10-mollusk-evolutionary-tree.html Researchers complete mollusk evolutionary tree; 26 October 2011] * [https://conchology.be/?t=261 Hardy's Internet Guide to Marine Gastropods] * [http://www.nmr-pics.nl/ Rotterdam Natural History Museum] Shell Image Gallery * [https://web.archive.org/web/20150907012135/http://ccma.nos.noaa.gov/about/coast/nsandt/musselwatch.aspx Mussel Watch Programme] * Online biomonitoring of bivalve activity, 24/7: [http://molluscan-eye.epoc.u-bordeaux1.fr/index.php?rubrique=accueil&lang=en MolluSCAN ''eye''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161113173444/http://molluscan-eye.epoc.u-bordeaux1.fr/index.php?rubrique=accueil&lang=en|date=2016-11-13}} [[Kategoria:Organizma ujorë]] [[Kategoria:Taksonë]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] 54vukwpvp9m6az76cpb5laz1z60lv90 1 347491 2996173 2878069 2026-06-12T11:10:35Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996173 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Moluska]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2623806 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://news.bbc.co.uk/1/hi/sciv/tech/7367774.stmv. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 nëntor 2023 21:41 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Moluska]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2697683 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180716165558/http://www.thecephalopodpage.org/evolution.php për lidhjen http://www.thecephalopodpage.org/evolution.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 shtator 2024 19:22 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Moluska]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2744847 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121204172125/http://www.avru.org/compendium/biogs/A000060b.htm për lidhjen http://www.avru.org/compendium/biogs/A000060b.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 janar 2025 19:52 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Molusqet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2878068 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080720091015/http://cartercenter.org/health/schistosomiasis/index.html për lidhjen http://www.cartercenter.org/health/schistosomiasis/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 dhjetor 2025 19:48 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Molusqet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996172 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121204172125/http://www.avru.org/compendium/biogs/A000060b.htm për lidhjen http://www.avru.org/compendium/biogs/A000060b.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 13:10 (CEST) 90y1plqup8wbqrsm7j5b3qwrs93qnlc 0 349008 2996031 2965880 2026-06-11T17:21:44Z ~2026-34629-25 189057 2996031 wikitext text/x-wiki '''Bardhyl Musai''' (1955, [[Lushnje]]) është profesor universitar shqiptar, ekspert i arsimit dhe ish rektor i [[Universiteti i Elbasanit "Aleksandër Xhuvani"|Universitetit të Elbasanit]].<ref name="HK">{{cite book|last=Koliqi|first=Hajrullah|author-link=Hajrullah Koliqi|date=2022|title=Fjalor Enciklopedik i Edukimit|trans-title=Encyclopedic Dictionary of Education|url=https://books.google.com/books/about/Fjalor_enciklopedik_i_edukimit.html?id=bFpb0AEACAAJ|volume=2|language=sq|location=Prishtinë|publisher=[[Universiteti i Prishtinës]]|pp=1034}}</ref> == Biografia == Bardhyl Musai lindi në Lushnje. Studioi për matematikë dhe fizikë në Universitetin e Elbasanit dhe kreu kursin pasuniversitar për psikologji e pedagogji në Universitetin e Tiranës, ku edhe doktoroi. Për qëllime specializimi qëndroi në Universitetin Swansea, Uells, në Universitetin e Hapur Milton Keynes, në Angli dhe në Universitetin e Edinburgut, Skoci. Ishte mësues, drejtor shkolle, këshilltar dhe inspektor arsimi, profesor dhe përgjegjës i departamentit të psikologjisë dhe edukimit e më pas edhe rektor i Universitetit të Elbasanit. Është profesor në Universitetin e Tiranës dhe drejtor ekzekutiv i Qendrës së Arsimit Demokratik në Tiranë. Mbajti mësim edhe në [[Universiteti i Prishtinës|Universitetin e Prishtinës]], [[Universiteti i Tetovës|Tetovës]], [[Universiteti i Korçës|Korçës]], Pogradecit etj. Ishte edhe këshilltar i kryeministrit të Shqipërisë, kryetar i Këshillit të Akreditimit të Arsimit të Lartë, anëtar i Këshillit të Arsimit të Lartë dhe Shkencës dhe i Këshillit të Arsimit Parauniversitar në Ministrinë e Arsimit. Ekspertiza e tij në fushën e arsimit ka të bëjë me përgatitjen dhe trajnimin e mësuesve, me drejtimin dhe administrimin e arsimit, me politikat arsimore, në nivelin parauniversitar dhe universitar. Ka drejtuar disa projekte me karakter kombëtar e rajonal. Botoi një sërë studimesh dhe artikuj me karakter hulumtues e profesional, në gjuhën shqipe dhe në atë angleze.<ref>https://csl.edu.al/trainers/bardhyl-musai/</ref><ref>https://bukinist.al/sq/3126_bardhyl-musai</ref> == Publikime == * "Metodologjia e mësimdhënies" (2003), * "Mjeshtritë themelore të mësimdhënies" (1996), * "Psikologji edukimi" (1999), * "Mësimdhënia dhe të nxënët ndërveprues", * "Si të shkruajmë ese" (2004), * "Arsimi në demokracinë e brishtë" (2020) == Shih edhe == * [[Arsimi në Shqipëri]] == Referime == [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Njerëz nga Lushnja]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Elbasanit]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Elbasanit]] [[Kategoria:Rektorë të Universitetit të Elbasanit]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Tiranës]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Pedagogë shqiptarë]] 5dc6vyajwsx60pxw1szege6j5rzwjwx 0 354166 2996191 2670055 2026-06-12T11:47:50Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996191 wikitext text/x-wiki '''+Mukuzani''' ( {{Lang-ka|მუკუზანი}} </link> ''muk'uzani'' ) është një [[Vera Gjeorgjiane|verë e kuqe e thatë gjeorgjiane]] e bërë nga rrushi Saperavi në Mukuzani, Kakheti . Mukuzani dallohet` nga verërat e tjera të prodhuara nga i njëjti rrush për shkak të periudhës së gjatë tre vjeçare dhe fuqitë prej drurit të lisit. Mukuzani ka një ngjyrë të kuqe të thellë me një aromë të butë [[Dushku|tymi lisi]] dhe kokrra të kuqe . Shija fillon e thatë, por shijet e lisit dhe frutave kalojnë shpejt. Si rezultat i vjetërsimit më të gjatë, Mukuzani ka më kompleksitet se verërat e tjera të prodhuara nga rrushi Saperavi. Ajo shkon veçanërisht mirë me biftekët dhe mishrat e kuq. Vera e vjetër përmban 10,5-12,5% alkool dhe ka aciditet të titruar 6,0-7,0%. Është prodhuar që nga viti 1888. Mukuzani konsiderohet nga shumë si vera më e mirë e verërave të kuqe gjeorgjiane të bëra nga Saperavi. Ka fituar 9 medalje ari, 2 medalje argjendi dhe 3 medalje bronzi në garat ndërkombëtare. == Shiko gjithashtu == * [[Vera Gjeorgjiane|verë gjeorgjiane]] * Ëmbëlsia e verës * Lista e emërtimeve të verërave gjeorgjiane == Linke te jashtme == * [http://georgianwines.blogspot.com/2007/04/mukuzani-red-wine.html "Vera e kuqe Mukuzani," ''Nga djepi i verës''] * [http://news.hvino.com/ "Hvino News" – lajme ditore të verës nga Gjeorgjia në anglisht, bazat e të dhënave të industrisë, dokumentacioni/ligjet, forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001142200/http://news.hvino.com/ |date=1 tetor 2020 }} * [http://cat.hvino.com/ Katalogu i Verërave Gjeorgjiane me vlerësim të pavarur të verërave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140331181101/http://cat.hvino.com/ |date=31 mars 2014 }} * [http://www.telianivalley.com "Teliani Valley", ''Veraria Gjeorgjiane''] * [http://www.mukuzani.ge www.mukuzani.ge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221207174312/https://mukuzani.ge/ |date=7 dhjetor 2022 }} [[Kategoria:Gjeorgji]] [[Kategoria:Verëtari]] [[Kategoria:Artikuj nga CEE Spring 2024]] a8joxg30octqsaozab5us9ngey15jnj 0 355236 2996048 2967127 2026-06-11T19:32:02Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996048 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Basor_Dalit_caste.jpg|parapamje| ''Basorë'' që thurin shporta bambu në një libër të vitit 1916. ''Basorët'' janë një kastë e planifikuar e gjetur në shtetin e [[Uttar Pradesh]] në Indi.]] {{Kryesor|Sistemi i kastës në Indi|Caste system among South Asian Muslims}}Një '''kastë''' është një [[Grupet shoqërore|grup shoqëror]] fiks në të cilin një individ lind brenda një sistemi të veçantë të [[shtresim shoqëror|shtresimit shoqëror]] : një '''sistem kaste''' . Brenda një sistemi të tillë, individët pritet që: të martohen ekskluzivisht brenda së njëjtës kastë ( endogamia ), të ndjekin stile jetese të lidhura shpesh me një profesion të caktuar, të mbajnë një status ritual të vëzhguar brenda një hierarkie dhe të ndërveprojnë me të tjerët bazuar në nocionet kulturore të [[Perjashtim social|përjashtimit]], me disa kasta konsiderohen ose më të pastra ose më të ndotura se të tjerat.<ref name="caste-lead"></ref> {{Sfn|Scott|Marshall|2005}} {{Sfn|Winthrop|1991}}<ref>{{Cite journal|last=Kanti Ghosh|first=Sumit|date=2023-05-18|title=Body, Dress, and Symbolic Capital: Multifaceted Presentation of PUGREE in Colonial Governance of British India|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14759756.2023.2208502|journal=Textile|language=en|pages=1–32|doi=10.1080/14759756.2023.2208502|issn=1475-9756}}</ref> Shembulli i saj paradigmatik etnografik është ndarja historike e shoqërisë [[Hinduizmi|hindu]] të Indisë në grupe të ngurta shoqërore. Rrënjët e saj qëndrojnë në historinë e lashtë të Azisë Jugore dhe ajo ende ekziston, megjithëse në shuarje e sipër.<ref name="caste-lead" /> {{Sfn|Béteille|2002}} Rëndësia ekonomike e [[caste system in India|sistemit të kastës në Indi]] ka qenë në rënie si rezultat i urbanizimit dhe programeve të veprimit pohues. Një temë e shumë studimeve nga sociologët dhe antropologët, sistemi i kastës hindu përdoret ndonjëherë si një bazë analogjike për studimin e ndarjeve shoqërore të ngjashme me kastën që ekzistojnë jashtë hinduizmit dhe Indisë. Në [[Perandoria Spanjolle|Amerikën koloniale spanjolle]], ''kastat'' me raca të përziera ishin një kategori brenda sektorit hispanik, por rendi shoqëror ishte përndryshe i rrjedhshëm. == Etimologjia == Fjala shqipe ''kastë'' rrjedh nga {{Lang|es|[[casta]]}} spanjolle dhe portugeze, e cila, sipas fjalorit spanjoll të John Minsheu (1569), do të thotë "racë, prejardhje, fis ose racë". Kur spanjollët kolonizuan [[Bota e Re|Botën e Re]], ata e përdorën fjalën për të nënkuptuar 'klan ose prejardhje'. Megjithatë, ishin portugezët ata që përdorën për herë të parë {{Lang|pt|casta}} në kuptimin parësor dhe modern të fjalës angleze 'caste' kur ata e aplikuan atë për mijëra grupe shoqërore indiane endogame, të trashëguara të cilat i dëshmuan pas mbërritjes së tyre në Indi në 1498.<ref name="oed-caste" /><ref name="pitt-rivers">{{Citation|last=Pitt-Rivers|first=Julian|title=The translation of culture essays to E.E. Evans-Pritchard|pages=231–256|year=1971|editor-last=T O Beidelman|chapter=On the word 'caste'|chapter-url=https://books.google.com/books?id=f509AAAAIAAJ&pg=231|place=London, UK|publisher=Tavistock|id=GGKEY:EC3ZBGF5QC9}}</ref> Përdorimi i fjalës ''caste'' , me këtë kuptim të fundit, është hasur për herë të parë në anglisht në 1613.<ref name="oed-caste" /> Në kontekstin e Amerikës Latine, termi ''kastë'' përdoret ndonjëherë për të përshkruar sistemin ''kasta'' të klasifikimit racor, bazuar në faktin nëse një person ishte me origjinë të pastër evropiane, indigjene ose afrikane, ose një përzierje e tyre, me grupe të ndryshme që vendosen në një racë. hierarkia; megjithatë, pavarësisht nga lidhja etimologjike midis sistemit ''të kastave'' të Amerikës Latine dhe sistemeve të kastës së Azisë Jugore (e para i jep emrin këtij të fundit), është e diskutueshme se në çfarë mase të dy dukuritë janë vërtet të krahasueshme.<ref>{{Cite book|title=Before Mestizaje: The Frontiers of Race and Caste in Colonial Mexico|publisher=Cambridge University Press|year=2018|isbn=9781107026438}}</ref> == Në Azinë Jugore == === Indi === Sistemi modern i kastës në Indi bazohet në mbivendosjen e një klasifikimi të vjetër teorik katërfish të quajtur [[Varna (Hinduizëm)|varna]] në grupimet shoqërore të quajtura [[jāti]] . [[Periudha Vedike]] konceptoi një shoqëri si të përbërë nga katër lloje [[Varna (Hinduizëm)|varnash]], ose kategori: [[Brahmin]], [[Kshatriya]], [[Vaishja|Vaishya]] dhe [[Shudra]], sipas natyrës së punës së anëtarëve të saj. Varna nuk ishte një kategori e trashëguar dhe profesioni përcaktonte varnën. Megjithatë, [[Jāti|xhati]] i një personi përcaktohet që në lindje dhe i detyron ata të merren me atë profesion të xhatit; anëtarët mund dhe e ndryshonin profesionin e tyre bazuar në fuqitë personale, si dhe në faktorët ekonomikë, shoqërorë dhe politikë. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2024)">citim i nevojshëm</span>]]'' &#x5D;</sup> Një studim i vitit 2016 i bazuar në [[Testimi gjenetik|analizën e ADN-së]] së indianëve të palidhur përcaktoi se jatis endogame e kishte origjinën gjatë [[Perandoria Gupta|Perandorisë Gupta]] .<ref>{{Cite web|date=2016-02-16|title=Genetic study suggests caste began to dictate marriage from Gupta reign|url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/genetic-study-suggests-caste-began-to-dictate-marriage-from-gupta-reign/|access-date=2023-04-05|website=The Indian Express|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kalyan|first=Ray|date=27 janar 2016|title=Caste originated during Gupta dynasty: Study|url=https://www.deccanherald.com/content/525390/caste-originated-during-gupta-dynasty.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=Even with a Harvard pedigree, caste follows 'like a shadow'|url=https://www.pri.org/stories/2019-03-05/even-harvard-pedigree-caste-follows-shadow|access-date=2021-09-10|website=The World from PRX|language=en}}</ref> Nga viti 1901 e tutje, për qëllimet e Censusit Dhjetor, autoritetet koloniale britanike në mënyrë arbitrare dhe të gabuar i detyruan të gjitha xhatit të futen në katër kategoritë ''[[Varna (Hinduizëm)|e Varnës]]'', siç përshkruhet në tekstet e lashta. Herbert Hope Risley, Komisioneri i Regjistrimit, vuri në dukje se "Parimi i sugjeruar si bazë ishte ai i klasifikimit sipas përparësisë shoqërore siç njihet nga opinioni publik vendas në ditët e sotme, dhe duke u shfaqur në faktet që kasta të veçanta supozohet të jenë moderne përfaqësues të njërës prej kastave të sistemit teorik indian”. ''Varna'', siç përmendet në tekstet [[Feja historike vedike|e lashta hindu]], e përshkruan shoqërinë si të ndarë në katër kategori: [[Brahmin|Brahminë]] (dijetarë dhe priftërinj jajna), [[Kshatriya|Kshatrija]] (sundimtarë dhe luftëtarë), [[Vaishyas|Vaishja]] (fermerë, tregtarë dhe artizanë) dhe [[Shudras|Shudra]] (punëtorë/ofruesit e shërbimeve). Tekstet nuk përmendin asnjë hierarki apo një kategori të veçantë, të paprekshme në klasifikimet ''[[Varna (Hinduizëm)|e Varnës]]'' . Studiuesit besojnë se sistemi i ''Varnave'' nuk ishte kurrë me të vërtetë funksional në shoqëri dhe nuk ka asnjë provë që ai të ishte një realitet ndonjëherë në historinë indiane. Ndarja praktike e shoqërisë ka qenë gjithmonë në aspektin e ''Xhative'' (grupeve të lindjes), të cilat nuk bazohen në ndonjë parim specifik fetar, por mund të ndryshojnë nga origjina etnike në profesione në zonat gjeografike. ''Xhatit'' kanë qenë grupe shoqërore endogame pa ndonjë hierarki fikse, por subjekt i nocioneve të paqarta të renditjes të artikuluara me kalimin e kohës bazuar në stilin e jetesës dhe statusin social, politik ose ekonomik. Shumë nga perandoritë dhe dinastitë kryesore të Indisë si Maurjat, Shalivahanat,<ref>Shalivahana was born in a potter's house, by grace of Adi-Sheshan. William Cooke Taylor (1838). Examination and Analysis of the Mackenzie Manuscripts Deposited in the Madras College Library. Asiatic Society. pp. 49–55</ref> Çalukjat,<ref>Bilhana, in his Sanskrit work Vikramanakadevacharitam claims the Chalukyas were born from the feet of Brahma, implying they were Shudras, while some sources claim they were born in the arms of Brahma, and hence were Kshatriyas (Ramesh 1984, p. 15)</ref> Kakatijat ndër shumë të tjera, u themeluan nga njerëz që do të ishin klasifikuar si Shudra, sipas sistemit ''Varna'', i interpretuar nga sundimtarët britanikë. Është vërtetuar mirë se deri në shekullin e 9-të, mbretër nga të katër Varnat, duke përfshirë Brahminët dhe Vaishjat, kishin zënë vendin më të lartë në sistemin monarkik në Indinë Hindu, në kundërshtim me teorinë e Varnës. Në shumë raste, si në Bengal, historikisht mbretërit dhe sundimtarët ishin thirrur, kur kërkohej, të ndërmjetësonin në radhët e disa grupeve ''Jāti'', të cilat mund të numëroheshin në mijëra në të gjithë nënkontinentin dhe ndryshojnë sipas rajonit. Në praktikë, ''xhatit'' mund ose nuk mund të përshtatet në klasat e ''Varnës'' dhe shumë ''Xhati'' të shquar, për shembull Xhat dhe Jadav, përfshinin dy Varna, dmth Kshatrijat dhe Vaishjat, dhe statusi i ''Varnës'' i vetë grupimeve ''Jāti'' iu nënshtrua artikulimit me kalimin e kohës.<ref>{{Cite journal|last=Padmanabh Samarendra|date=5 qershor 2015|title=Census in Colonial India and the Birth of Caste|url=https://www.epw.in/journal/2011/33/special-articles/census-colonial-india-and-birth-caste.html|journal=Economic and Political Weekly|pages=7–8}}</ref> [[Skeda:Seventy-two_Specimens_of_Castes_in_India_(62).jpg|parapamje| Një imazh i një burri dhe një gruaje nga komuniteti i vogëlushëve në Malabar nga dorëshkrimi ''Shtatëdhjetë e dy Shembuj të Kastave në Indi'', i cili përbëhet nga 72 imazhe me ngjyra të plota të burrave dhe grave të feve, profesioneve dhe grupeve etnike të ndryshme. e gjetur në Madura, Indi në 1837, e cila konfirmon perceptimin popullor dhe natyrën e kastës si Xhati, përpara se autoritetet koloniale britanike ta bënin atë të zbatueshëm vetëm për hindutë e grupuar nën kategoritë ''e varnës'' nga regjistrimi i vitit 1901 e tutje.]] Pas pavarësisë nga Britania, Kushtetuta indiane renditi 1,108 xhati në të gjithë vendin si Kasta të Planshtruara në 1950, për [[Veprim pohues|diskriminim pozitiv]] .<ref>{{Cite web|title=The Constitution (Scheduled Castes) Order 1950|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|access-date=2013-11-30|publisher=Lawmin.nic.in}}</ref> Kjo kushtetutë do të ndalonte gjithashtu diskriminimin mbi bazën e kastës, megjithëse praktika e saj në Indi mbeti e paprekur.<ref>{{Cite news|date=27 qershor 2022|title='I would tell the other girls at school that I was Brahmin': The struggle to challenge India's caste system|work=ABC News|url=https://www.abc.net.au/news/2022-06-28/struggle-to-challenge-indias-caste-system/101185772}}</ref> Komunitetet e paprekshme quhen ndonjëherë ''Kasta të Planshtruara'', ''[[Dalitët|Dalit]]'' ose ''[[Dalitët|Harixhan]]'' në letërsinë bashkëkohore.<ref>{{Cite news|last=Lydia Polgreen|date=21 dhjetor 2011|title=Scaling Caste Walls With Capitalism's Ladders in India|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2011/12/22/world/asia/indias-boom-creates-openings-for-untouchables.html?pagewanted=all}}</ref> Në vitin 2001, Dalitët ishin 16.2% e popullsisë së Indisë.<ref name="censtat01">{{Cite web|year=2004|title=Scheduled castes and scheduled tribes population: Census 2001|url=http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/scst.aspx|publisher=Government of India}}</ref> Shumica e 15 milionë fëmijëve punëtorë të lidhur janë nga kastat më të ulëta.<ref>{{Cite web|last=Zama Coursen-Neff|date=30 janar 2003|title=For 15 million in India, a childhood of slavery|url=https://www.nytimes.com/2003/01/30/opinion/30iht-edzama_ed3__0.html|access-date=22 mars 2017|website=[[The New York Times]]}}</ref> India e pavarur ka dëshmuar dhunë të lidhur me kastën . Në vitin 2005, qeveria regjistroi rreth 110,000 raste të akteve të dhunshme të raportuara, duke përfshirë përdhunimin dhe vrasjen, kundër dalitëve.<ref>"[https://www.cbc.ca/news/world/un-report-slams-india-for-caste-discrimination-1.693195 UN report slams India for caste discrimination]". CBC News. 2 March 2007.</ref> Për vitin 2012, qeveria regjistroi 651 vrasje, 3,855 plagosje, 1,576 përdhunime, 490 rrëmbime dhe 214 raste të zjarrvënieve.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-india-27774908 "Viewpoint: India must stop denying caste and gender violence]". BBC News. 11 June 2014</ref> Kufizimet socio-ekonomike të sistemit të kastës janë zvogëluar për shkak të urbanizimit dhe veprimit pohues . Megjithatë, sistemi i kastës ekziston ende në endogami dhe trashëgimi, dhe lulëzon në politikën e demokracisë, ku kasta u ofron politikanëve elektorat të gatshëm. Globalizimi dhe mundësitë ekonomike nga bizneset e huaja kanë ndikuar në rritjen e popullsisë së klasës së mesme të Indisë. Disa anëtarë të Komunitetit të Kastës së Poçare të Çatisgarit (CPCC) janë profesionistë urbanë të klasës së mesme dhe jo më poçarë, ndryshe nga pjesa tjetër e pjesëtarëve tradicionalë të poçarëve ruralë. Ka këmbëngulje të kastës në politikën indiane. Shoqatat e kastës kanë evoluar në parti politike të bazuara në kastë. Partitë politike dhe shteti e perceptojnë kastën si një faktor të rëndësishëm për mobilizimin e njerëzve dhe zhvillimin e politikave.<ref>{{Cite journal|last=Sen|first=Ronojoy.|date=2012|title=The persistence of caste in indian politics|url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_2012-06_85_2/page/363|journal=Pacific Affairs|volume=85|issue=2|pages=363–369|doi=10.5509/2012852363}}</ref> Kryesisht ndër faktorët që ndikojnë në rritjen e ekzogamisë është urbanizimi i shpejtë në Indi i përjetuar gjatë shekullit të kaluar. Dihet mirë se qendrat urbane priren të jenë më pak të varura nga bujqësia dhe janë më përparimtare në tërësi. Ndërsa qytetet e Indisë lulëzonin në popullsi, tregu i punës u rrit për të mbajtur ritmin. Begatia dhe qendrueshmëria tani arriheshin më lehtë nga një individ dhe ankthi për t'u martuar shpejt është zvogëluar. Kështu, gjeneratat më të reja, më përparimtare të indianëve urbanë kanë më pak gjasa se kurrë të marrin pjesë në sistemin e vjetëruar të endogamisë së rregulluar. India ka zbatuar gjithashtu një formë të Veprimit Pohues, i njohur në vend si "grupet e rezervimit". Punët e sistemit të kuotave, si dhe vendosjet në kolegje të financuara nga publiku, mbajnë vende për 8% të pakicës së Indisë dhe grupeve të paprivilegjuara. Si rezultat, në shtete të tilla si [[Tamil Nadu]] ose ato në [[India verilindore|veri-lindje]], ku mbizotërojnë popullsitë e paprivilegjuara, mbi 80% e vendeve të punës në qeveri janë lënë mënjanë në kuota. Në arsim, kolegjet ulin notat e nevojshme për hyrjen e Dalitëve.<ref>{{Cite news|last=Delhi A.R|date=13 qershor 2013|title=Indian Reservations|work=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/banyan/2013/06/29/indian-reservations|access-date=4 dhjetor 2018}}</ref> === Pakistani === McKim Marriott pretendon se një shtresim shoqëror që është hierarkik, i mbyllur, endogam dhe i trashëguar është gjerësisht i përhapur, veçanërisht në pjesët perëndimore të Pakistanit. Frederik Barthi në rishikimin e tij të këtij sistemi të shtresimit shoqëror në Pakistan sugjeroi se këto janë forma të kastës.<ref>{{Cite journal|last=Fredrick Barth|date=dhjetor 1956|title=Ecologic Relationships of Ethnic Groups in Swat, North Pakistan|url=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1956-12_58_6/page/1078|journal=American Anthropologist|volume=58|issue=6|pages=1079–1089|doi=10.1525/aa.1956.58.6.02a00080|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite book|last=Zeyauddin Ahmed|title=The New Wind: Changing Identities in South Asia (Editor: Kenneth David)|url=https://archive.org/details/newwindchangingi0000unse_x3o4|publisher=Aldine Publishing Company|year=1977|isbn=978-90-279-7959-9|pages=[https://archive.org/details/newwindchangingi0000unse_x3o4/page/337 337]–354}}</ref><ref>{{Cite book|last=McKim Marriott|title=Caste ranking and community structure in five regions of India and Pakistan|year=1960|oclc=186146571}}</ref> === Sri Lanka === Sistemi i kastës në Sri Lanka është një ndarje e shoqërisë në shtresa,<ref name="John Rogers 51–77">{{Cite journal|last=John Rogers|date=shkurt 2004|title=Caste as a social category and identity in colonial Lanka|journal=Indian Economic and Social History Review|volume=41|pages=51–77|doi=10.1177/001946460404100104}}</ref> e ndikuar nga sistemi ''jāti'' i teksteve shkollore që gjendet në Indi. Tekstet e lashta të Sri Lankës si Pujavaliya, Sadharmaratnavaliya dhe Yogaratnakaraya dhe dëshmitë mbishkrimore tregojnë se hierarkia e mësipërme mbizotëronte gjatë gjithë periudhës feudale. Përsëritja e së njëjtës hierarki të kastës edhe në shekullin e 18-të, në librat Kadayimpoth të periudhës Kandyan - Boundary tregon gjithashtu vazhdimin e traditës deri në fund të monarkisë së Sri Lankës. == Jashtë Azisë Jugore == === Azia Juglindore === [[Skeda:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_soedra_een_man_uit_de_laagste_kaste_van_Bali._TMnr_60002169.jpg|parapamje| Një burrë i kastës Sudra nga [[Bali]] . Foto nga viti 1870, me mirësjellje të Tropenmuseum, [[Holanda|Holandë]] .]] ==== Indonezia ==== Struktura e kastës balineze është përshkruar si e bazuar në një nga tre kategoritë - triwangsa fisnike (të lindur tre herë), klasa e mesme e ''dwijāti'' (lindur dy herë) dhe klasa e ulët e ''ekajāti'' (një herë të lindur), shumë e ngjashme me BKVS tradicionale indiane. shtresimi shoqëror - ose në katër kasta<ref name="boon">{{Cite book|last=James Boon|title=The Anthropological Romance of Bali 1597-1972: Dynamic Perspectives in Marriage and Caste, Politics and Religion|url=https://archive.org/details/anthropologicalr0000boon|year=1977|isbn=978-0-521-21398-1}}</ref> * [[Brahmin|Brahminët]] – [[Prifti|prift]] * [[Kshatriya|Satriat]] - [[Kalorësi|kalorësia]] * [[Vaishja|Wesiat]] - tregti * [[Shudra|Sudrat]] – robëri ==== Filipinet ==== [[Skeda:Naturales_3.png|parapamje| Një çift mbretëror tagalog ( ''maginoo'' ), nga Kodiku i Bokserëve ( {{Rreth|1590}} )]] Në Filipine, shoqëritë parakoloniale nuk kanë një strukturë të vetme shoqërore. Strukturat e klasës mund të kategorizohen përafërsisht në katër lloje:<ref name="Scott1979">{{Cite journal|last=Scott|first=William Henry|date=1979|title=Class Structure in the Unhispanized Philippines|journal=Philippine Studies|volume=27|issue=2, Special Issue in Memory of Frank Lynch|pages=137–159|jstor=42632474}}</ref> * Shoqëri pa klasa - shoqëri egalitare pa strukturë klasore. Shembujt përfshijnë popujt Mangyan dhe Kalanguya.<ref name="Scott1979"/> * Shoqëritë e luftëtarëve - shoqëritë ku ekziston një klasë e veçantë luftëtarësh dhe anëtarësia e të cilave varet nga aftësia luftarake. Shembujt përfshijnë popujt Mandaya, Bagobo, Tagakaulo dhe B'laan që kishin luftëtarë të quajtur ''bagani'' ose ''magani'' . Kjo shoqëri është tipike për grupet etnike të gjuetisë së kokës ose grupet etnike që kishin sulme sezonale ( ''mangayaw'' ) në territorin e armikut.<ref name="Scott1979" /> * [[Plutokracia|Plutokraci]] të vogla - shoqëri që kanë një klasë të pasur të bazuar në pronë dhe organizimin e festave periodike të prestigjit. Në disa grupe, ishte një kastë aktuale, anëtarët e së cilës kishin role të specializuara drejtuese, martoheshin vetëm brenda së njëjtës kastë dhe mbanin veshje të specializuara. Këto përfshijnë ''kadangyan'' të popujve Ifugao, Bontoc dhe Kankanaey, si dhe ''baknang'' të popullit Ibaloi.<ref name="Scott1979" /> * Principata - shoqëri me një klasë sunduese dhe sisteme kaste të përcaktuara nga e drejta e lindjes. Shumica e këtyre shoqërive janë ose të indianizuara ose [[Përhapja e Islamit|të islamizuara]] deri në një farë mase. Ato përfshijnë grupet më të mëdha etnike bregdetare si shoqëritë Tagalogisht, Kapampangan, Visayan dhe Moro . Shumica e tyre zakonisht ndaheshin në katër deri në pesë sisteme kasta me emra të ndryshëm nën grupe të ndryshme etnike që përafërsisht korrespondojnë me njëra-tjetrën. Sistemi ishte pak a shumë [[Feudalizmi|feudalist]], me ''atë që'' në fund të fundit kishte kontrollin e të gjitha tokave të komunitetit. Toka ndahet midis klasave të privilegjuara, ''sakop'' ose ''sa-op'' ( vasalët, lit. "ata nën pushtetin e tjetrit"). Kastat ishin të trashëguara, megjithëse nuk ishin të ngurta. Ato ishin më saktë një pasqyrim i marrëdhënieve politike ndërpersonale, një person është gjithmonë ndjekës i tjetrit. Njerëzit mund të rriten në sistemin e kastës me martesë, me pasuri ose duke bërë diçka të jashtëzakonshme; dhe anasjelltas ato mund të zbresin, zakonisht si dënim penal ose si rezultat i borxhit. Shamanët janë përjashtim, pasi ata janë ose vullnetarë, të zgjedhur nga shamanët e renditur, ose të lindur në këtë rol nga prirja e lindur për të. ==== Japonia ==== [[Skeda:Edo_social_structure.svg|parapamje| Një tabelë hierarkie sociale e bazuar në teoritë e vjetra akademike. Diagrame të tilla hierarkike u hoqën nga tekstet japoneze pasi studime të ndryshme në vitet 1990 zbuluan se fshatarët, zejtarët dhe tregtarët ishin në fakt kategori të barabarta dhe thjesht sociale.<ref name="tokyoshoseki">{{Cite web|script-title=ja:「士農工商」や「四民平等」の用語が使われていないことについて|url=https://www.tokyo-shoseki.co.jp/question/e/syakai.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20231130175341/https://www.tokyo-shoseki.co.jp/question/e/syakai.html|archive-date=30 nëntor 2023|access-date=7 mars 2024|website=[[Tokyo Shoseki]]|language=ja}}</ref><ref name="uki300823">{{Cite web|script-title=ja:第35回　教科書から『士農工商』が消えた ー後編ー　令和3年広報うき「ウキカラ」8月号|url=https://www.city.uki.kumamoto.jp/2028316|archive-url=https://web.archive.org/web/20230830135959/https://www.city.uki.kumamoto.jp/2028316|archive-date=30 gusht 2023|access-date=7 mars 2024|website=[[Uki, Kumamoto]]|language=ja}}</ref><ref name="shimonoseki">{{Cite web|script-title=ja:人権意識のアップデート|url=https://www.city.shimonoseki.lg.jp/uploaded/attachment/58936.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20230606001503/https://www.city.shimonoseki.lg.jp/uploaded/attachment/58936.pdf|archive-date=6 qershor 2023|access-date=7 mars 2024|website=[[Shimonoseki]]|language=ja}}</ref> Shogunët e njëpasnjëshëm mbanin gradat më të larta ose pothuajse më të larta të oborrit, më të larta se shumica e fisnikëve të oborrit.<ref name="kakaku">{{Cite web|script-title=ja:家格|url=https://kotobank.jp/word/%E5%AE%B6%E6%A0%BC-43286#|archive-url=https://web.archive.org/web/20240307120204/https://kotobank.jp/word/%E5%AE%B6%E6%A0%BC-43286|archive-date=7 mars 2024|access-date=7 mars 2024|website=Kotobank|language=ja}}</ref>]] Në historinë e Japonisë, shtresat shoqërore të bazuara në pozicionin e trashëguar dhe jo në meritat personale, ishin të ngurta dhe shumë të formalizuara në një sistem të quajtur ''mibunsei'' (身分制). Në krye ishin perandori dhe fisnikët e oborrit ( kuge ), së bashku me [[Shōgun|Shōgunin]] dhe [[Daimyō|daimyōt]] . Studiuesit më të vjetër besonin se kishte Shi-nō-kō-shō ( 士農工商, katër klasa) "samurai, fshatarë ( ''hyakushō'' ), zejtarë dhe tregtarë ( ''chōnin'' )" nën një daimyo, me 80% të fshatarëve nën 5% të klasës së samuraive, e ndjekur nga zejtarët dhe tregtarët.<ref>{{Harvnb|Beasley|1972}}</ref> Megjithatë, studime të ndryshme kanë zbuluar që rreth vitit 1995 se klasat e fshatarëve, zejtarëve dhe tregtarëve nën samurai janë të barabarta dhe grafiku i vjetër i hierarkisë është hequr nga tekstet japoneze të historisë. Me fjalë të tjera, fshatarët, mjeshtrit dhe tregtarët nuk janë një urdhër social, por një klasifikim shoqëror.<ref name="tokyoshoseki">{{Cite web|script-title=ja:「士農工商」や「四民平等」の用語が使われていないことについて|url=https://www.tokyo-shoseki.co.jp/question/e/syakai.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20231130175341/https://www.tokyo-shoseki.co.jp/question/e/syakai.html|archive-date=30 nëntor 2023|access-date=7 mars 2024|website=[[Tokyo Shoseki]]|language=ja}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-script cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20231130175341/https://www.tokyo-shoseki.co.jp/question/e/syakai.html <bdi lang="ja">「士農工商」や「四民平等」の用語が使われていないことについて</bdi>]. ''[[Tokio Shoseki|Tokyo Shoseki]]'' (in Japanese). Archived from [https://www.tokyo-shoseki.co.jp/question/e/syakai.html the original] on 30 November 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 March</span> 2024</span>.</cite> [[Category:CS1 uses Japanese-language script (ja)]] [[Category:CS1 Japanese-language sources (ja)]]</ref><ref name="uki300823"/><ref name="shimonoseki"/> [[Kategoria:Status shoqëror]] [[Kategoria:Articles containing Japanese-language text]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] <references /> [[Kategoria:Hinduizëm]] tvfhma2gb8ey5une7b2bijjut5grwqd 1 355554 2996049 2666475 2026-06-11T19:32:03Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996049 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kasta]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2666474 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.tokyo-shoseki.co.jp/question/e/syakai.html. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.city.uki.kumamoto.jp/2028316. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.city.shimonoseki.lg.jp/uploaded/attachment/58936.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 maj 2024 19:24 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kasta]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996048 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.tokyo-shoseki.co.jp/question/e/syakai.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 qershor 2026 21:32 (CEST) e04qxakfzpjg8ap4a77s4w7h1igx1v7 1 356126 2996192 2670056 2026-06-12T11:47:50Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996192 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mukuzani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2668722 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201001142200/http://news.hvino.com/ për lidhjen http://news.hvino.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 qershor 2024 11:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mukuzani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2670055 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140331181101/http://cat.hvino.com/ për lidhjen http://cat.hvino.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 qershor 2024 22:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mukuzani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996191 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221207174312/https://mukuzani.ge/ për lidhjen http://www.mukuzani.ge/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 13:47 (CEST) 0qh6s2p9qvxbjfnrmx0dmdz4o8ifzpi 1 361310 2996121 2983717 2026-06-12T04:19:24Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Jarno Trulli]] 2996121 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 3 lidhjet e jashtme në [[Jarno Trulli]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1992050 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20050410074255/http://www.jarnotrulli.com/ te http://www.jarnotrulli.com/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20070330171127/http://www.toyota-f1.com/public/en/team/driver/trulli_profile.html te http://www.toyota-f1.com/public/en/team/driver/trulli_profile.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20071011110356/http://www.f1db.com/f1/page/Jarno_Trulli te http://www.f1db.com/f1/page/Jarno_Trulli Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 23:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jarno Trulli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2446868 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190430164405/https://www.motorsport.com/f1/news/toyota-f1-confirms-glock-for-2008/275852/ për lidhjen https://www.motorsport.com/f1/news/toyota-f1-confirms-glock-for-2008/275852/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 maj 2022 09:30 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jarno Trulli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2448449 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190430073308/https://www.motorsport.com/f1/news/benetton-signs-trulli-for-2002/74259/ për lidhjen https://www.motorsport.com/f1/news/benetton-signs-trulli-for-2002/74259/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190430073814/https://www.motorsport.com/f1/news/strong-partnership-for-trulli-and-alonso/113901/ për lidhjen https://www.motorsport.com/f1/news/strong-partnership-for-trulli-and-alonso/113901/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190430120559/https://www.motorsport.com/f1/news/malaysian-gp-toyota-race-notes-2007-04-10/247999/ për lidhjen https://www.motorsport.com/f1/news/malaysian-gp-toyota-race-notes-2007-04-10/247999/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190430162915/https://www.motorsport.com/f1/news/brazilian-gp-toyota-race-notes-2007-10-28/273485/ për lidhjen https://www.motorsport.com/f1/news/brazilian-gp-toyota-race-notes-2007-10-28/273485/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120220023114/http://www.jamesallenonf1.com/2009/03/bullish-trulli-predicts-massive-year-for-toyota/ për lidhjen http://www.jamesallenonf1.com/2009/03/bullish-trulli-predicts-massive-year-for-toyota/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190501122710/https://www.motorsport.com/f1/news/trulli-admits-2010-talks-with-sauber/355246/ për lidhjen https://www.motorsport.com/f1/news/trulli-admits-2010-talks-with-sauber/355246/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 maj 2022 14:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jarno Trulli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2487137 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20061230111728/http://s15.invisionfree.com/trulli/ për lidhjen http://s15.invisionfree.com/trulli/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 tetor 2022 01:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jarno Trulli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2499414 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160223141417/http://www.fiaformulae.com/en/news/2015/december/trulli-announcement.aspx për lidhjen http://www.fiaformulae.com/en/news/2015/december/trulli-announcement.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 dhjetor 2022 17:22 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jarno Trulli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2689200 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190501192523/http://en.espn.co.uk/caterham/motorsport/story/70550.html për lidhjen http://en.espn.co.uk/caterham/motorsport/story/70550.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190501192700/http://en.espn.co.uk/caterham/motorsport/story/70556.html për lidhjen http://en.espn.co.uk/caterham/motorsport/story/70556.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 gusht 2024 07:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jarno Trulli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2714772 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190501142516/http://edition.cnn.com/2010/SPORT/motorsport/12/01/team.lotus.kovalainen.trulli/index.html për lidhjen http://edition.cnn.com/2010/SPORT/motorsport/12/01/team.lotus.kovalainen.trulli/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 nëntor 2024 22:23 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jarno Trulli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2821839 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.thecheckeredflag.co.uk/2014/12/trulli-takes-first-points-trulli-gp/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 gusht 2025 15:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jarno Trulli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2851834 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150722023516/http://www.thecheckeredflag.co.uk/2014/12/trulli-takes-first-points-trulli-gp/ për lidhjen http://www.thecheckeredflag.co.uk/2014/12/trulli-takes-first-points-trulli-gp/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 tetor 2025 02:05 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jarno Trulli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2979109 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://sports.ndtv.com/formula-1/jarno-trulli-blasts-italy-for-f1-failures-1558940. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 maj 2026 15:16 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jarno Trulli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2984905 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070930044159/http://www.4mula1.ro/history/driver/Jarno_Trulli për lidhjen http://www.4mula1.ro/history/driver/Jarno_Trulli. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 maj 2026 13:02 (CEST) 7bypbcvp9dttarn99prlg356i9yltuq 1 361570 2996127 2692177 2026-06-12T04:22:28Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Dua Lipa]] 2996127 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Dua Lipa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2171030 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190831152632/https://www.galamagazine.se/nu-kan-du-rosta-fram-vinnare-till-qx-gaygala-2019-och-de-nominerade-ar/ për lidhjen https://www.galamagazine.se/nu-kan-du-rosta-fram-vinnare-till-qx-gaygala-2019-och-de-nominerade-ar/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 01:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Dua Lipa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2181463 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200213010916/https://www.lbc.co.uk/global-awards/nominations-revealed-for-2020-show/ për lidhjen https://www.lbc.co.uk/global-awards/nominations-revealed-for-2020-show/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 janar 2021 20:14 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Dua Lipa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2389921 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190210002846/https://www.grammy.com/grammys/news/2019-grammy-awards-complete-nominations-list për lidhjen https://www.grammy.com/grammys/news/2019-grammy-awards-complete-nominations-list. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 shkurt 2022 20:26 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Dua Lipa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2528271 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191113214005/https://www.nordoff-robbins.org.uk/events/the-o2-silver-clef-awards/ për lidhjen https://www.nordoff-robbins.org.uk/events/the-o2-silver-clef-awards/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 mars 2023 20:29 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Dua Lipa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2539266 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180622220726/http://abcnewsradioonline.com/music-news/2018/6/22/selena-gomez-and-cardi-b-lead-second-wave-of-teen-choice-awa.html për lidhjen http://abcnewsradioonline.com/music-news/2018/6/22/selena-gomez-and-cardi-b-lead-second-wave-of-teen-choice-awa.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 mars 2023 16:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Dua Lipa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2659205 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191017184544/https://oportaln10.com.br/entretenimento//breaktudo-awards-2018-demi-lovato-cardi-b-e-taylor-swift-estao-entre-os-mais-indicados-81780/ për lidhjen https://entretenimento.oportaln10.com.br/breaktudo-awards-2018-demi-lovato-cardi-b-e-taylor-swift-estao-entre-os-mais-indicados-81780/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 prill 2024 10:47 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Dua Lipa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985207 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180813011531/http://www.iheartradio.ca/news/shawn-mendes-leads-2018-iheartradio-mmvas-nominations-1.4703119 për lidhjen http://www.iheartradio.ca/news/shawn-mendes-leads-2018-iheartradio-mmvas-nominations-1.4703119. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 maj 2026 04:52 (CEST) dn5vhox6axxz9q0jwubseww2gthtt44 0 377043 2996162 2975128 2026-06-12T10:51:46Z Edukatori 112234 added [[Category:Universiteti i Kopenhagës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996162 wikitext text/x-wiki '''Universiteti i Kopenhagës''' ([[Gjuha daneze|Danisht]]:''Københavns Universitet'') është një universitet kërkimor [[Universiteti publik|publik]] në [[Kopenhageni|Kopenhagë, Danimarkë]] . Ky instiutucion është themeluar në vitin 1479 dhe është universiteti i dytë më i vjetër në [[Skandinavia|Skandinavi]], pas [[Universiteti në Uppsala|Universitetit Uppsala]] . Universiteti i Kopenhagës përbëhet nga gjashtë [[Fakulteti|fakultete]] të ndryshme, me mësimdhënie që zhvillohet në katër kampuset e tij të veçanta, të gjitha të vendosura në Kopenhagë.<ref name="UCPHFaculties">{{Cite web|date=16 shtator 2008|title=Faculties of the University of Copenhagen|url=https://about.ku.dk/organisation/faculties/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803201828/https://about.ku.dk/organisation/faculties/|archive-date=3 gusht 2020|access-date=25 korrik 2020|publisher=University of Copenhagen|language=en}}</ref><ref name="UCPHDepartments">{{Cite web|date=16 shtator 2008|title=Departments at the University of Copenhagen|url=https://about.ku.dk/organisation/departments/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803204129/https://about.ku.dk/organisation/departments|archive-date=3 gusht 2020|access-date=25 korrik 2020|publisher=University of Copenhagen|language=en}}</ref> Universiteti operon 36 departamente të ndryshme dhe 122 qendra të veçanta kërkimore në Kopenhagë, si dhe një numër muzeumesh dhe [[Kopshti botanik|kopshtesh botanike]] brenda dhe jashtë kryeqytetit danez.<ref>{{Cite web|date=16 shtator 2008|title=Museums|url=https://about.ku.dk/visit/museums/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803203835/https://about.ku.dk/visit/museums/|archive-date=3 gusht 2020|access-date=24 korrik 2020|website=about.ku.dk}}</ref> Universiteti i Kopenhagës gjithashtu zotëron dhe operon stacione të shumta kërkimore rreth Danimarkës, me dy të tjera të vendosura në [[Groenlanda|Grenlandë]] .<ref>{{Cite web|date=28 maj 2019|title=Areas of research|url=https://research.ku.dk/areas/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812211806/https://research.ku.dk/areas/|archive-date=12 gusht 2020|access-date=24 korrik 2020|website=research.ku.dk}}</ref><ref>https://www.science.ku.dk/fakultetet/organisation/feltstationer/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812042018/https://www.science.ku.dk/fakultetet/organisation/feltstationer/|date=12 gusht 2020}} (in Danish).</ref> Për më tepër, Fakulteti i Shëndetësisë dhe Shkencave Mjekësore dhe spitalet publike të Rajonit të [[Rajoni i Madh i Danimarkës|Kryeqytetit]] dhe [[Rajoni Zelanda|Zelandës]] të Danimarkës përbëjnë konglomeratin Spitali Universitar i Kopenhagës .<ref>Larsen, Jørgen Falck; Engelbrecht, Nils: Københavns Universitetshospital in 'Den Store Danske' at https://denstoredanske.lex.dk/K%C3%B8benhavns_Universitetshospital {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200724230114/https://denstoredanske.lex.dk/K%C3%B8benhavns_Universitetshospital|date=24 korrik 2020}} (in Danish).</ref> == Fakultetet == * Fakulteti i Shëndetësisë dhe Shkencave Mjekësore * Fakulteti i Shkencave Humane * Fakulteti Juridik * Fakulteti i Shkencave * Fakulteti i Shkencave Sociale * Fakulteti i Teologjisë == Kampuset == Universiteti ka katër zona kryesore të kampusit që ndodhen në [[Rajoni i Madh i Danimarkës|Rajonin e Kryeqytetit]] (tre në Kopenhagë dhe një në Frederiksberg ):<ref name="map" /> * Kampusi i Veriut – shtëpia e shumicës së Fakultetit të Shkencave dhe Fakultetit të Shëndetësisë dhe Shkencave Mjekësore . * Kampusi i qytetit – shtëpia e Fakultetit të Shkencave Sociale dhe Administratës Qendrore, si dhe pjesëve të Fakultetit të Shëndetësisë dhe Shkencave Mjekësore dhe Fakultetit të Shkencave. * Kampusi i Jugut – strehon Fakultetin e Shkencave Humane, Fakultetin Juridik, Fakultetin e Teologjisë dhe një pjesë të vogël të Fakultetit të Shkencave. * Kampusi Frederiksberg – shtëpia e seksioneve të Fakultetit të Shkencave dhe Fakultetit të Shëndetësisë dhe Shkencave Mjekësore. Fakulteti i Shëndetësisë dhe Shkencave Mjekësore dhe Fakulteti i Shkencave përdorin gjithashtu kampusin Taastrup, i cili ndodhet në Taastrup në periferi perëndimore të Kopenhagës.<ref name="map">{{Cite web|title=Map and campus areas|url=http://cas.ku.dk/english/map/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606164123/http://cas.ku.dk/english/map/|archive-date=6 qershor 2014|access-date=28 janar 2016|publisher=University of Copenhagen}}</ref> Fakulteti i Shkencave ka gjithashtu objekte në [[Helsingør]], [[Hørsholm]] dhe Nødebo .<ref name="map" /> == Shih edhe == * [[Arsimi në Danimarkë]] * [[Arsimi në Bashkimin Evropian]] == Lidhje të jashtme == * [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/article/view/60523/56643 Studiues dhe letrarë në Universitetin e Kopenhagës (1475–1800)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230109154219/https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/article/view/60523/56643 |date=9 janar 2023 }}, [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/index Repertorium Eruditorum Totius Europae – RETE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220514180430/https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/index |date=14 maj 2022 }} * {{Official website|http://ku.dk/}} {{In lang|da}} * {{Official website|http://ku.dk/english}} == Referime == [[Kategoria:Universitete në Danimarkë]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Universiteti i Kopenhagës]] t6iy2xex5xazpyz5xt202v0vxwjqjhm 0 379683 2996051 2808184 2026-06-11T20:24:38Z Cattt9171 185198 2996051 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = [[SHFMU "Vezir Jashari]]", Ferizaj | image = | alt = | motto = | address = Rexhep Bislimi, Ferizaj 70000 | city = Ferizaj, Komuna Ferizaj | zipcode = 70000 | country = [[Kosovë]] | coordinates = | other_names = | former_name = | type = [[Shkollë Filloreb]] | established = 2007 | district = [[Ferizaj]] | us_nces_school_id = | principal = Arben aliu | teaching_staff = 39 | grades = I-IX |contact = +383 48 324 744. | ratio = | campus_size = | campus_type = | colors = | mascot = | rival = | newspaper = | yearbook = | website = | footnotes = }} '''SHFMU "Vezir Jashari", Ferizaj''' është institucion arsimor parafillor, shkollë fillore dhe shkollë e mesme e ulët në Ferizaj, Komuna Ferizaj, Kosovë. ==Shih edhe== * [[Arsimi në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla fillore dhe të mesme të ulëta në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla në Ferizaj]] 1hw4a04ufdeb0dhz0y2zfqo1fgds7so 2996052 2996051 2026-06-11T20:25:08Z Cattt9171 185198 /* */ 2996052 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = [[SHFMU "Vezir Jashari]]", Ferizaj | image = | alt = | motto = | address = Rexhep Bislimi, 70000 | city = Ferizaj, Komuna Ferizaj | zipcode = 70000 | country = [[Kosovë]] | coordinates = | other_names = | former_name = | type = [[Shkollë Fillore]] | established = 2007 | district = [[Ferizaj]] | us_nces_school_id = | principal = Arben aliu | teaching_staff = 39 | grades = I-IX |contact = +383 48 324 744. | ratio = | campus_size = | campus_type = | colors = | mascot = | rival = | newspaper = | yearbook = | website = | footnotes = }} '''SHFMU "Vezir Jashari", Ferizaj''' është institucion arsimor parafillor, shkollë fillore dhe shkollë e mesme e ulët në Ferizaj, Komuna Ferizaj, Kosovë. ==Shih edhe== * [[Arsimi në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla fillore dhe të mesme të ulëta në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla në Ferizaj]] gwoxc6gxsf73q0oap2ki7wp2ddhcof9 2996053 2996052 2026-06-11T20:26:36Z Cattt9171 185198 /* */ 2996053 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = [[SHFMU "Vezir Jashari]]", Ferizaj | image = | alt = | motto = | address = Rexhep Bislimi, 70000 | city = Ferizaj, Komuna Ferizaj | zipcode = 70000 | country = [[Kosovë]] | coordinates = | other_names = | former_name = | type = [[Shkollë Fillore]] | established = 2007 | district = [[Ferizaj]] | us_nces_school_id = | principal = Arben aliu | teaching_staff = 39 | grades = I-IX |contact = +383 48 324 744. | ratio = | campus_size = | campus_type = | colors = | mascot = | rival = | newspaper = | yearbook = | website = | footnotes = }} '''SHFMU "Vezir Jashari", Ferizaj''' është institucion arsimor parafillor, shkollë fillore dhe shkollë e mesme e ulët në Ferizaj, Komuna Ferizaj, Kosovë ==Shih edhe== * [[Arsimi në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla fillore dhe të mesme të ulëta në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla në Ferizaj]] 79i5lhsiev7mvpqaf14xwsequystlni 2996054 2996053 2026-06-11T20:27:27Z Cattt9171 185198 /* */ 2996054 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = [[SHFMU "Vezir Jashari]]", Ferizaj | image = | alt = | motto = | address = Rexhep Bislimi, 70000 | city = Ferizaj, Komuna Ferizaj | zipcode = 70000 | country = [[Kosovë]] | coordinates = | other_names = | former_name = | type = [[Shkollë Fillore]] | established = 2007 | district = [[Ferizaj]] | us_nces_school_id = | principal = Arben aliu | teaching_staff = 39 | grades = I-IX |contact = +383 48 324 744. | ratio = | campus_size = | campus_type = | colors = | mascot = | rival = | newspaper = | yearbook = | website = | footnotes = }} '''Shkolla “Vezir Jashari” në Ferizaj ka qenë dhe vazhdon me qenë një prej institucioneve më të rëndësishme të arsimit fillor dhe të mesëm të ulët në komunën e Ferizajit. Gjatë viteve, kjo shkollë ka kaluar nëpër periudha të ndryshme zhvillimi, duke u rrit gradualisht si në infrastrukturë, si në numër të nxanësve, ashtu edhe në cilësinë e procesit mësimor. Ajo ka shërbyer si vatër e dijes për shumë gjenerata të nxanësve që kanë kaluar nëpër bankat e saj dhe sot janë pjesë aktive e shoqnisë në fusha të ndryshme.''' '''Në dekadat e para të funksionimit të saj, shkolla ka pas kushte ma të kufizuara mësimi, por me kalimin e kohës janë bërë investime të vazhdueshme për përmirësimin e objekteve shkollore, klasave, kabineteve dhe hapësirave përcjellëse. Me zhvillimin e qytetit të Ferizajit, është rrit edhe nevoja për arsim cilësor, dhe shkolla “Vezir Jashari” ka qenë gjithmonë pjesë e këtij zhvillimi, duke i përshtat metodat e mësimdhënies me kohën dhe me standardet moderne arsimore.''' '''Stafi mësimor i shkollës, i përbërë prej mësimdhënësve të kualifikuar dhe me përvojë, ka luajtur rol të madh në edukimin dhe formimin e nxanësve, duke u përqendru jo vetëm në njohuri akademike, por edhe në edukimin moral, shoqnor dhe kulturor. Përmes punës së përditshme, shkolla ka arrit me kriju një ambient të qëndrueshëm dhe të sigurt për mësim dhe zhvillim personal të fëmijëve dhe të rinjve.''' '''Gjatë viteve, në shkollë janë organizu aktivitete të ndryshme si gara të diturisë, aktivitete sportive, kulturore dhe artistike, si dhe projekte edukative në bashkëpunim me institucione lokale dhe organizata të ndryshme. Këto aktivitete kanë kontribu në rritjen e cilësisë së arsimit dhe në zhvillimin e aftësive të nxanësve për jetën jashtë shkollës.''' '''Sot, shkolla “Vezir Jashari” vazhdon me qenë një prej shkollave më aktive në komunën e Ferizajit, duke ofru arsim cilësor për qindra nxanës çdo vit dhe duke u përshtat vazhdimisht me kërkesat e sistemit modern arsimor. Ajo mbetet një institucion i rëndësishëm për komunitetin lokal dhe një pjesë e rëndësishme e historisë arsimore të qytetit.''' ==Shih edhe== * [[Arsimi në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla fillore dhe të mesme të ulëta në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla në Ferizaj]] 682klbmvuczb946sytnlrf2at576je3 2996063 2996054 2026-06-11T21:18:10Z ~2026-34629-25 189057 2996063 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = SHFMU <br>"Vezir Jashari"<br> Ferizaj | image = | alt = | motto = | address = Rexhep Bislimi, 70000 | city = Ferizaj, Komuna Ferizaj | zipcode = 70000 | country = [[Kosovë]] | coordinates = | other_names = | former_name = | type = [[Shkollë fillore]] <br> [[Shkolla e mesme e ulët|E mesme e ulët]] | established = 2007 | district = [[Ferizaj]] | us_nces_school_id = | principal = Arben Aliu | teaching_staff = 39 | grades = I-IX |contact = +383 48 324 744. | ratio = | campus_size = | campus_type = | colors = | mascot = | rival = | newspaper = | yearbook = | website = | footnotes = }} '''Shkolla Fillore dhe e Mesme e Ulët “Vezir Jashari”''' në Ferizaj ka qenë dhe vazhdon të jetë një prej institucioneve më të rëndësishme të arsimit fillor dhe të mesëm të ulët në komunën e Ferizajit. Gjatë viteve, kjo shkollë ka kaluar nëpër periudha të ndryshme zhvillimi, duke u rrit gradualisht si në infrastrukturë, po ashtu edhe në numër të nxanësve, si edhe në cilësinë e procesit mësimor. Ajo ka shërbyer si vatër e dijes për shumë gjenerata të nxanësve që kanë kaluar nëpër bankat e saj dhe sot janë pjesë aktive e shoqnisë në fusha të ndryshme. == Vështrim == Në dekadat e para të funksionimit të saj, shkolla ka pas kushte ma të kufizuara mësimi, por me kalimin e kohës janë bërë investime të vazhdueshme për përmirësimin e objekteve shkollore, klasave, kabineteve dhe hapësirave përcjellëse. Me zhvillimin e qytetit të Ferizajit, është rrit edhe nevoja për arsim cilësor, dhe shkolla “Vezir Jashari” ka qenë gjithmonë pjesë e këtij zhvillimi, duke i përshtat metodat e mësimdhënies me kohën dhe me standardet moderne arsimore. Stafi mësimor i shkollës, i përbërë prej mësimdhënësve të kualifikuar dhe me përvojë, ka luajtur rol të madh në edukimin dhe formimin e nxanësve, duke u përqendru jo vetëm në njohuri akademike, por edhe në edukimin moral, shoqnor dhe kulturor. Përmes punës së përditshme, shkolla ka arrit me kriju një ambient të qëndrueshëm dhe të sigurt për mësim dhe zhvillim personal të fëmijëve dhe të rinjve. Gjatë viteve, në shkollë janë organizu aktivitete të ndryshme si gara të diturisë, aktivitete sportive, kulturore dhe artistike, si dhe projekte edukative në bashkëpunim me institucione lokale dhe organizata të ndryshme. Këto aktivitete kanë kontribu në rritjen e cilësisë së arsimit dhe në zhvillimin e aftësive të nxanësve për jetën jashtë shkollës. Sot, shkolla “Vezir Jashari” vazhdon me qenë një prej shkollave më aktive në komunën e Ferizajit, duke ofru arsim cilësor për qindra nxanës çdo vit dhe duke u përshtat vazhdimisht me kërkesat e sistemit modern arsimor. Ajo mbetet një institucion i rëndësishëm për komunitetin lokal dhe një pjesë e rëndësishme e historisë arsimore të qytetit.{{citim i duhur}} ==Shih edhe== * [[Arsimi në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla fillore dhe të mesme të ulëta në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla në Ferizaj]] s90nz6ygg1fex53pkk911bfuc9cx2e6 2996065 2996063 2026-06-11T21:31:26Z Edukatori 112234 2996065 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = SHFMU <br>"Vezir Jashari"<br> Ferizaj | image = | alt = | motto = | address = Rexhep Bislimi, 70000 | city = Ferizaj, [[Komuna Ferizaj]] | zipcode = 70000 | country = [[Kosovë]] | coordinates = | other_names = | former_name = | type = [[Shkollë fillore]] <br> [[Shkolla e mesme e ulët|E mesme e ulët]] | established = 2007 | district = [[Ferizaj]] | us_nces_school_id = | principal = Arben Aliu | teaching_staff = 39 | grades = I-IX | contact = +383 48 324 744. | ratio = | campus_size = | campus_type = | colors = | mascot = | rival = | newspaper = | yearbook = | website = | footnotes = }} '''Shkolla Fillore dhe e Mesme e Ulët “Vezir Jashari”''' në Ferizaj ka qenë dhe vazhdon të jetë një prej institucioneve më të rëndësishme të arsimit fillor dhe të mesëm të ulët në komunën e Ferizajit. Gjatë viteve, kjo shkollë ka kaluar nëpër periudha të ndryshme zhvillimi, duke u rrit gradualisht si në infrastrukturë, po ashtu edhe në numër të nxanësve, si edhe në cilësinë e procesit mësimor. Ajo ka shërbyer si vatër e dijes për shumë gjenerata të nxanësve që kanë kaluar nëpër bankat e saj dhe sot janë pjesë aktive e shoqnisë në fusha të ndryshme. == Vështrim == Në dekadat e para të funksionimit të saj, shkolla ka pas kushte ma të kufizuara mësimi, por me kalimin e kohës janë bërë investime të vazhdueshme për përmirësimin e objekteve shkollore, klasave, kabineteve dhe hapësirave përcjellëse. Me zhvillimin e qytetit të Ferizajit, është rrit edhe nevoja për arsim cilësor, dhe shkolla “Vezir Jashari” ka qenë gjithmonë pjesë e këtij zhvillimi, duke i përshtat metodat e mësimdhënies me kohën dhe me standardet moderne arsimore. Stafi mësimor i shkollës, i përbërë prej mësimdhënësve të kualifikuar dhe me përvojë, ka luajtur rol të madh në edukimin dhe formimin e nxanësve, duke u përqendru jo vetëm në njohuri akademike, por edhe në edukimin moral, shoqnor dhe kulturor. Përmes punës së përditshme, shkolla ka arrit me kriju një ambient të qëndrueshëm dhe të sigurt për mësim dhe zhvillim personal të fëmijëve dhe të rinjve. Gjatë viteve, në shkollë janë organizu aktivitete të ndryshme si gara të diturisë, aktivitete sportive, kulturore dhe artistike, si dhe projekte edukative në bashkëpunim me institucione lokale dhe organizata të ndryshme. Këto aktivitete kanë kontribu në rritjen e cilësisë së arsimit dhe në zhvillimin e aftësive të nxanësve për jetën jashtë shkollës. Sot, shkolla “Vezir Jashari” vazhdon me qenë një prej shkollave më aktive në komunën e Ferizajit, duke ofru arsim cilësor për qindra nxanës çdo vit dhe duke u përshtat vazhdimisht me kërkesat e sistemit modern arsimor. Ajo mbetet një institucion i rëndësishëm për komunitetin lokal dhe një pjesë e rëndësishme e historisë arsimore të qytetit.{{citim i duhur}} ==Shih edhe== * [[Arsimi në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla fillore dhe të mesme të ulëta në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla në Ferizaj]] osttkm9630rs4ltupwti2i7mxfwebxt 0 383784 2996019 2820373 2026-06-11T16:37:03Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996019 wikitext text/x-wiki {{Biografi Personi |Emri = Prof. Dr. Robert Andoni |Fotografia = Emri_i_fotografisë_sapo_ta_ngarkojmë.jpg |Lindur = 19XX |Vdekur = 20XX |Vendlindja = Tiranë, Shqipëri |Profesioni = Mikrobiolog, Profesor, Shkencëtar |Arsimi = Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Mjekësisë }} [[Skeda:Prof.Dr. Robert Andoni.jpg|parapamje]] '''Prof. Dr. Robert Andoni''' ishte një [[mikrobiolog]] i njohur shqiptar, profesor universitar dhe një nga figurat themelore në fushën e [[shkencat mjekësore]] në Shqipëri. == Jeta dhe karriera == Robert Andoni ka lindur në Tiranë dhe studioi në Fakultetin e Mjekësisë të Universitetit të Tiranës. Gjatë karrierës së tij të gjatë si shkencëtar dhe pedagog, ai kontribuoi në ngritjen dhe zhvillimin e laboratorëve mikrobiologjikë në institucionet spitalore dhe shkencore të vendit. Ai u njoh për studimet dhe kërkimet shkencore në fushën e sëmundjeve infektive, imunitetit dhe mikroorganizmave. Ka qenë autor dhe bashkautor i dhjetëra artikujve shkencorë dhe ka kontribuar në rritjen e cilësisë së edukimit universitar në Shqipëri. == Kontributi shkencor == - Hartues i teksteve akademike për studentët e mjekësisë. - Pjesëmarrës në konferenca kombëtare dhe ndërkombëtare. - Iniciator në standardizimin e analizave laboratorike në sistemin shëndetësor shqiptar. == Vlerësime == Robert Andoni është vlerësuar nga institucione arsimore dhe shkencore për kontributin e tij të pazëvendësueshëm në mjekësinë shqiptare. == Trashëgimia == Për kontributin e tij të shquar në shkencën shqiptare, një rrugë në Tiranë mban emrin **"Rruga Robert Andoni"**, e vendosur në Njësinë Bashkiake Nr. 7. Emërtimi u bë nga [[Këshilli Bashkiak i Tiranës]] si shenjë nderimi për figurën e tij. <ref>https://tiranapost.al/qyteti/disa-rruge-te-tiranes-nga-sot-do-te-kene-nje-emer-domethenes-816</ref> <ref>https://bashkia-tirane.streetmaps.ru/street/rruga-robert-andoni-w657628125</ref> == Shiko edhe == * [[Lista e mikrobiologëve shqiptarë]] * [[Shëndetësia në Shqipëri]] == Referenca == <references/> [[Kategoria:Shkencëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Mjekë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Mikrobiologë]] o6sbfdetb7jnm1dpglnvbvqtvupqcbe 0 384797 2996020 2971926 2026-06-11T16:38:17Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996020 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Roland Bejko | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|df=y|9|5|1962}} | birth_place = [[Gjirokastër]], Shqipëri | nationality = Shqiptar | occupation = Politikan, pedagog | party = [[Partia Demokratike e Shqipërisë]] | alma_mater = [[Universiteti i Gjirokastrës]]<br>Universiteti Paris 8<br>École nationale d’administration | office = Nënkryetar i [[Partia Demokratike e Shqipërisë|Partisë Demokratike]] | term_start = 2023 | term_end = 2024 | office1 = Prefekt i [[Qarku i Beratit| Qarkut Berat]] | term_start1 = 2005 | term_end1 = 2007 }} '''Roland Bejko''' (lindur më 9 maj 1962) është politikan, pedagog dhe komentator politik shqiptar, anëtar i [[Partia Demokratike e Shqipërisë|Partisë Demokratike të Shqipërisë]] dhe i [[Këshilli Kombëtar i Partisë Demokratike të Shqipërisë|Këshillit Kombëtar]] të [[Partia Demokratike e Shqipërisë|PD]]. == Jeta dhe arsimi == Bejko është diplomuar në vitin 1991 për Gjuhë Shqipe dhe Letërsi në [[Universiteti i Gjirokastrës|Universitetin e Gjirokastrës]]. Në periudhën 2003–2005 ka ndjekur një master në filozofi politike në Universiteti Paris 8|Universitetin Paris 8 në Francë. Gjatë viteve 2007–2008 ka qenë studenti i parë shqiptar që ka ndjekur École nationale d’administration|(ENA) në Strasburg për administrim publik.<ref>{{cite web|title=CV e Roland Bejkos|url=https://boldnews.al/2023/01/29/cv-e-roland-bejkos/|website=BoldNews.al|date=29 janar 2023|access-date=18 gusht 2025|language=sq}}</ref> == Karriera == Në vitet 2005–2007, Bejko mbajti postin e Prefektit të Beratit. Më pas ka shërbyer si këshilltar në Ministrinë e Brendshme, pranë ministrave [[Bujar Nishani]] dhe [[Flamur Noka]].<ref>{{cite web|title=GJ-PD-02 Roland Bejko|url=http://dekriminalizimi.isp.com.al/wp-content/uploads/2021/04/GJ-PD-02-ROLAND-BEJKO.pdf|website=Instituti i Studimeve Politike|date=prill 2021|access-date=18 gusht 2025|format=PDF|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në periudhën 2009–2011 është emëruar Drejtor i Përgjithshëm për Hartimin e Politikave të Pushtetit Vendor dhe Integrimit Evropian në Ministrinë e Brendshme. Gjatë kësaj kohe ai përfaqësoi Shqipërinë në delegacionin e Unionit për Mesdheun dhe mori pjesë si ekspert në negociatat për liberalizimin e vizave dhe procesin e integrimit në [[Bashkimi Evropian|BE]]. Bejko ka përfaqësuar disa herë ministrinë e Brendshme në takime të [[OKB]]-së dhe [[NATO]]-s, ku ka mbajtur fjalime në emër të qeverisë shqiptare. Në vitin 2011 u largua nga Ministria për të punuar si pedagog në [[Universiteti Europian i Tiranës|UET]]. Ai ishte pjesë e grupit të punës për hartimin e ligjit nr.152/2013 “Për Nëpunësin Civil”, i cili ishte një nga kushtet për marrjen e statusit të vendit kandidat në BE. Në shkurt 2013, me propozim të Kryeministrit [[Sali Berisha]], u emërua drejtori i parë i Shkollës së Administratës Publike, post që e mbajti deri në ardhjen në pushtet të qeverisë Rama.<ref>{{cite web|title=Revista 12|url=https://www.dap.gov.al/images/revistat/revista12.pdf|website=Departamenti i Administratés Publike|date=29 janar 2023|language=sq|access-date=18 gusht 2025|archive-date=24 tetor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251024070659/https://www.dap.gov.al/images/revistat/revista12.pdf|url-status=dead}}</ref> Përveç angazhimit politik, Bejko ka botuar artikuj dhe opinione në shtypin shqiptar, si dhe ka marrë pjesë në debate televizive mbi çështje politike, ekonomike, gjeopolitike, reforma administrative, fiskale dhe procesin e integrimit evropian. Ai ka dhënë mësim në universitete të ndryshme shqiptare, përfshirë Gjirokastrën, Elbasanin, UET, Luarasin, Albania University dhe Universitetin e Tiranës. == Veprimtaria politike == Roland Bejko është ndër themeluesit e [[Partia Demokratike e Shqipërisë|Partisë Demokratike]], ku mori pjesë në mbledhjen që zgjodhi komisionin nismëtar të drejtimit të saj. Është ndër themeluesit e degës së PD-së në Gjirokastër dhe i [[Forumi Rinor i Partisë Demokratike|FRPD]]-së, ku ka shërbyer si kryetar i degës së Gjirokastrës dhe anëtar i kryesisë. Ka qenë disa herë anëtar i Këshillit Kombëtar të PD-së, ndërsa në periudhën 2002–2005 ishte pjesë e kryesisë së PDSH, si dhe nënkryetar i PD, gjatë kohës së Bashës.<ref>{{cite web|title=Nënkryetari i PD, Bejko: Në Foltore janë bashkuar ata që urreheshin në PD, do shqyejnë njëri tjetrin! Nëse Berisha tërhiqet, për 6 muaj zgjedhje|url=https://shqiptarja.com/lajm/bejko-ne-foltore-jane-bashkuar-ata-qe-urreheshin-ne-pd-do-shqyejne-njeri-tjetrin-nese-berisha-terhiqet-per-6-muaj-zgjedhje|website=Shqiptarja.com|date=10 korrik 2024|access-date=18 gusht 2025|language=sq}}</ref><ref>{{cite web|url=https://rtsh.al/roland-bejko-emerohet-drejtues-politik-i-partise-demokratike-ne-qarkun-gjirokaster/|title=Roland Bejko, emërohet drejtues politik i Partisë Demokratike në qarkun Gjirokastër|language=sq|website=RTSH.al|date=3 prill 2021|accessdate=18 gusht 2025}}</ref> Bejko ka qenë disa herë kandidat për deputet në zgjedhjet parlamentare. == Shih edhe == * [[Partia Demokratike e Shqipërisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Partia Demokratike e Shqipërisë]] 4a6yt2lpfea4q5ev2a6ls8rurg5jfq1 0 388420 2996156 2974700 2026-06-12T09:59:26Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996156 wikitext text/x-wiki [[file:Michel Sogny b.jpg|parapamje|Michel Sogny]] '''Michel Sogny''' (i lindur më [[21 Nëntor|21 nëntor]] [[1947]] në Pau, [[Franca|Francë]]) është një pianist, kompozitor dhe shkrimtar francez me prejardhje [[Hungaria|hungareze]]. Ai zhvilloi një qasje të re për mësimdhënien e pianoit.<ref>Valérie Sasportas (23 April 2010). [http://www.lefigaro.fr/livres/2010/04/22/03005-20100422ARTFIG00623-michel-sogny-la-musique-sans-soupir-.php «&nbsp;Michel Sogny, La musique sans soupirs&nbsp;»]. ''[[Le Figaro]]''.</ref><ref>Radio Classique (December 2015). [http://www.radioclassique.fr/actu-classique/dossiers/dossiers-detail/lart-et-la-methode-de-michel-sogny.html "L’art et la Méthode de Michel Sogny"].</ref> Metoda e tij ka mundësuar që shumë studentë të të gjitha moshave të kënaqen duke praktikuar këtë instrument, pasi që të luajturit e pianoit konsiderohet përgjithësisht e paarritshme nëse nuk mësohet gjatë fëmijërisë.<ref>«&nbsp;L'histoire d'une adulte prodige&nbsp;», Piano n°19, 2005–2006.</ref> ==Biografia== Michel Sogny ndoqi École Normale de Musique de Paris, ku kreu studime pianoje nën drejtimin e Jules Gentil dhe Yvonne Desportes. Ai zotëron një diplomë master në psikologji, një diplomë bachelor në letërsi dhe një doktoratë në filozofi,<ref>''Le Processus de l'esprit créateur chez Liszt'' {{SUDOC|040853942}}</ref> të cilën e përfundoi në Sorbonë në 1974 nën drejtimin e Vladimir Jankélévitch. Michel Sogny është themelues i Fondacionit SOS Talents. Së bashku me [[Valéry Giscard d'Estaing]] dhe stërmbesën e Franz Liszt, Blandine Ollivier de Prévaux, Sogny ishte një nga anëtarët themelues të Shoqatës Franceze Franz Liszt.<ref>Association française Franz Liszt 1972 », Documentation Association Franz Liszt,‎ octobre 1972</ref><ref>{{cite news|title=Une Association Franz Liszt|work=[[Le Figaro]]|date=16 tetor 1973|page=29|url=https://www.flickr.com/photos/60784876@N06/49472640182/in/dateposted-public}}</ref> ==Metoda e pianos së Michel Sogny== Metodologjia e Sogny mësohet në shkollat e tij në [[Parisi|Paris]] dhe [[Gjeneva|Gjenevë]]. Që nga 1974, më shumë se 20,000 studentë po përvetësojnë pianon me metodën e Sogny.<ref>{{cite news|first=Thierry|last=Hillériteau|title=Les antiques accords de Michel Sogny|work=[[Le Figaro]]|date=2 maj 2014|url=http://www.lefigaro.fr/mon-figaro/2014/05/02/10001-20140502ARTFIG00286-les-antiques-accords-de-michel-sogny.php}}</ref><ref>{{cite news|title=L'HUMANISTEDE LA MUSIQUE|date=18 maj 2017|url=https://studylibfr.com/doc/5076546/de-la-musique---%C3%A9ditions-michel-de-maule}}</ref> Metoda përbëhet nga dy komponentë kryesorë: vepra didaktike – Prolegomena, të cilat përfaqësojnë ushtrime të vogla.<ref>François Lancel, "En avant la musique", ''Le Parisien'',‎ mai 1981</ref> Prolegomena zhvillojnë perceptimin e simfonisë muzikore dhe zërit.<ref>Stephan Friedrich, ''"L'Art et la Méthode", Classica L'Express"'',‎ décembre 2015, p. 4</ref> Drejtimi i dytë përbëhet nga cikli i etydeve, ku përqendrimi është në zhvillimin e aftësive teknike, si gjestet dhe pozicionet e duarve.<ref>Georges Hilleret, "Le bonheur de jouer Bach après quelques mois de pratique", Télé 7 Jours,‎ 26 mai 1984</ref> Një nga studentët e Sogny, i cili filloi praktikën e pianos tashmë si i rritur, ishte profesoresha e gjuhës franceze Michel Paris.<ref>Stephan Friedrich, ''"Michèle Paris – L'adulte prodige"'', Classica L'Express,‎ décembre 2014, p. 9</ref> Pas përfundimit të kursit katërvjeçar të metodologjisë së Sogny, në moshën 30 vjeç ajo interpretoi një koncert solo në Théâtre des Champs-Élysées me patronazhin e Ministrisë së Kulturës.<ref>Edgar Schneider, ''"Jours de France"'', Le Carnet de la Semaine,‎ 3 mai 1980</ref> Një tjetër studente e suksesshme e Michel Sogny ishte Claudine Zévaco, e cila interpretoi në Théâtre des Champs-Élysées në 1983 dhe 1984.<ref>"En Bref- Récital à la Fondation Cziffra", ''Le Monde'',‎ 26 mai 1984</ref> Në 1981, Senati iu drejtua formalisht Ministrit të Kulturës, Jack Lang, për të diskutuar prezantimin e metodologjisë së Michel Sogny në të gjithë [[Franca|Francën]].<ref>{{cite news|title=Enseignement de la musique : extension du centre Michel Sogny – Sénat|url=https://www.flickr.com/photos/60784876@N06/25294925464}}</ref> == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.michelsogny.ch/ Michel Sogny Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221017174615/http://www.michelsogny.ch/ |date=17 tetor 2022 }} * [https://www.lefigaro.fr/musique/michel-sogny-l-art-de-la-resilience-20220605 Michel Sogny, l’art de la résilience] [[Le Figaro]] * [http://www.academie-michel-sogny.ch Michel Sogny Academy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221017174620/http://www.academie-michel-sogny.ch/ |date=17 tetor 2022 }} * [http://www.michelsogny.com Michel Sogny Personal Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220508032616/http://www.michelsogny.com/ |date=8 maj 2022 }} * [http://www.sos-talents.ch SOS Talents Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021030101/http://www.sos-talents.ch/ |date=21 tetor 2022 }} * [https://web.archive.org/web/20150822211931/http://www.artchipel.net/fr/compositeur/sogny-michel/ Works at Artchipel] * [https://www.laflutedepan.com/recherche?Effiltre=1&Effiltre2=0&tri=0&page=0001&boutique=&instrument=&style=&motcle=michel+sogny laflutedepan.com] [[Kategoria:Kompozitorë francezë]] [[Kategoria:Lindje 1947]] py6ndbarobnkyzauzbkhqsbfi31638d 0 388958 2996107 2972443 2026-06-12T03:26:14Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 2996107 wikitext text/x-wiki Gjatë qëndrimit të tij të dytë në Amsterdam (nga viti [[1631]] deri në vdekjen e tij në vitin [[1669]]), '''[[Rembrandt]]i''' pranoi shumë studentë. Studioja prodhimtare e tij e [[Epoka e Artë Holandeze|Epokës së Artë Holandeze]] në [[Amsterdami|Amsterdam]] përfshin nxënës/asistentë të shumtë.{{Efn|Arnold Houbraken, "Schouburg", 1718, (Houbraken pretendoi se Joachim von Sandrart i tha atij se nxënësit e tij i paguanin atij 100 gildera në vit dhe [[Rembrandt]]i fitonte 2500 gilderë në vit vetëm nga nxënësit e tij)}}<ref>[http://explore.rkd.nl/en/artists/66219 Rembrandt pupils (under ''Connections with other artists'')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140706142809/http://explore.rkd.nl/en/artists/66219 |date=6 korrik 2014 }} in the RKD - etiketuar (RKD)</ref> Thuhet se ai ka patur më shumë se 50 nxënës, të dhënat e të cilëve janë rregjistruar. Puna vizatuese e këtyre nxënësve përbëhet prej mijëra vizatimesh dhe autorësia e tyre jo gjithmonë është e qartë, shumë prej të cilave i janë atribuar vetë [[Rembrandt]]it në radhë të parë. [[Rembrandt]]i ishte një mësues i përkushtuar dhe nxënësit e tij i skiconin punët e tyre bashkë me të, në studio për një model, ose jashtë saj për një peizazh. Rembrandti madje i përmend këto ekskursione në një nga gravurat e tij, ''Peizazhi me Vizatuesin (B. 219)<ref>[http://www.getty.edu/art/exhibitions/rembrandt_drawings/ Draëings by Rembrandt and His Pupils: Telling the Difference]</ref> ==Studioja e Rembrandtit== ===Historia=== Nga viti [[1627]], [[Rembrandt]]i tashmë kishte shegertë, i pari prej të cilëve ishte Gérard Dou, i cili hyri në studion e tij në vitin [[1628]] dhe me gjasa duke filluar me përgatitjen e paneleve dhe kanavacave, të cilat ishin të gjitha të bëra me dorë në studion e piktorit.<ref>{{Cite book|author=Bernadette Neipp|title=Rembrandt and the Death of Jesus: The Tenderness of a Look|publisher=Éditions Saint-Augustin|year=2001|language=en|page=22}}</ref> Komentari më i parë i njohur mbi [[Rembrandt]]in daton nga viti [[1628]], ku humanisti Aernout van Buchel shkroi: ''Djali i një millonai të Leidenit është ngarkuar me lavde, por mua më duke e parakohshme''.<ref>{{Cite book|author=Gary Schwartz|title=Rembrandt: L'œuvre gravé complet|year=1978|publisher=Office du Livre, Société Française du Livre|location=Paris|language=fr|isbn=2-85109-045-3|page=8}}</ref> Nxënësit e parë që hynë, bashkë me Doun, ishin Johannes Gillisz. Van Vliet, Isaac de Jouderville dhe me shumë gjasa Jacob de Wet dhe Willem de Poorter.{{Sfn|Blanc|2006|p=11}} ===Veprimtaria=== Sipas Joachim von Sandrart, veprimtaria e studios së tij ishte financiarisht e rëndësishme për [[Rembrandt]]in: për 100 gilderat që secili nxënës paguante për pranimin, ai arrinte një fitim prej 2,000 deri në 2,500 gildera nga shitja e pikturave që dilnin nga ajo.<ref>{{cite book|author=Arnold Houbraken|chapter=Rembrandt van Rijn|year=1976|language=nl|url=http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0129.php|title=De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen|publisher=B.M. Israël BV|isbn=90-6078-076-0|pages=255-273}}</ref>{{Sfn|Blanc|2006|p=24}} Gjithashtu, disa nxënës qëndronin me mësuesin e tyre, artistë të tjerë ndërhynin për bashkëpunime, ndërsa klientët vizitonin studion dhe zbulonin koleksione, duke e bërë studion e tij një vend mjaft të hapur.{{Sfn|Blanc|2006|p=25}} ==Lista e nxënësve== Konsiderohet se ishin tre breza nxënësish të studion e [[Rembrandt]]it:{{Sfn|Blanc|2006|p=24}} * I pari, që nga hapja e punishtes, në vitin [[1632]], me Flinck, Van de Eeckhout dhe Bol — dhe me gjasa Jacob Adriaensz Backer;{{Efn|Jan Blanc citon Jacob Adriaensz Backer si një nga nxënësit e Rembrandtit, ashtu si Alfred von Wurzbach dhe Thieme-Becker, por nuk ka konsensus mbi këtë çështje, pasi nuk ka prova formale të shegertisë së tij me Rembrandtin. Megjithatë, ndikimi i mjeshtrit mbi Backer-in është domethënës dhe i dukshëm.}}<ref>{{Cite encyclopedia|author=Alfred von Wurzbach|title=Jacob Adriaensz Backer oder Bakker|encyclopedia=Niederländisches Künstler-Lexikon auf Grund archivalischer Forschungen bearbeitet|volume=1|year=1906|publisher=Halm und Goldmann|language=de|location=Vjenë|pages=40-41}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia|title=Backer, Jacob Adriaensz|encyclopedia=Allegemeines Lexikon der Bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart|year=1908|volume=2|language=de|pages=323-324}}</ref><ref>{{Cite book|title=Allgemeines Künstlerlexikon|volume=6|year=1992|publisher=Saur|language=de|location=Mynih|pages=169-170}}</ref> * I dyti, gjatë [[vitet 1640|viteve 1640]], me Victors, Furnerius, vëllezërit Fabritius, Paudiss, Van Hoogstratent, Koninck dhe Dommer; * I treti dhe i fundit, pas vitit [[1650]], me Maes, Renesse, Drost dhe De Gelder. Në vijim nxënësit e [[Rembrandt]]it janë listuar në rend alfabetik: * Jacob Ariaensz. Backer ([[1608]]–[[1651]] * Leendert van Beijeren ([[1619]]-[[1649]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/7991|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172148/http://explore.rkd.nl/en/artists/7991|url-status=dead}}</ref> * Ferdinand Bol ([[1616]]-[[1680]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0146.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/10080|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172303/http://explore.rkd.nl/en/artists/10080|url-status=dead}}</ref> * Anthonie van Borssom ([[1631]]-[[1677]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/10858|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172025/http://explore.rkd.nl/en/artists/10858|url-status=dead}}</ref> * Cornelis Brouwer (†[[1681]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0460.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/13052|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172312/http://explore.rkd.nl/en/artists/13052|url-status=dead}}</ref> * Abraham van Dijck ([[1635]]-[[1680]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/22804|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172208/http://explore.rkd.nl/en/artists/22804|url-status=dead}}</ref> * Lambert Doomer ([[1624]]-[[1700]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/23808|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171816/http://explore.rkd.nl/en/artists/23808|url-status=dead}}</ref> * Jacob van Dorsten ([[1627]]-[[1674]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/23965|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172158/http://explore.rkd.nl/en/artists/23965|url-status=dead}}</ref> * Gerrit Dou ([[1613]]-[[1675]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0180.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/23986|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171846/http://explore.rkd.nl/en/artists/23986|url-status=dead}}</ref> * Willem Drost ([[1633]]-[[1659]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0330.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/24317|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171841/http://explore.rkd.nl/en/artists/24317|url-status=dead}}</ref> * Heiman Dullaert ([[1636]]-[[1684]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0342.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/24730|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172124/http://explore.rkd.nl/en/artists/24730|url-status=dead}}</ref> * Gerbrand van den Eeckhout ([[1621]]-[[1674]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0231.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/25549|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171952/http://explore.rkd.nl/en/artists/25549|url-status=dead}}</ref> * Carel Fabritius ([[1622]]-[[1654]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0436.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/27138|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171906/http://explore.rkd.nl/en/artists/27138|url-status=dead}}</ref> * Govert Flinck ([[1615]]-[[1660]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0194.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/28322|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171942/http://explore.rkd.nl/en/artists/28322|url-status=dead}}</ref> * Abraham Furnerius ([[1628]]-[[1654]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/29793|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171939/http://explore.rkd.nl/en/artists/29793|url-status=dead}}</ref> * Aert de Gelder ([[1645]]-[[1727]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0376.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/30757|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171830/http://explore.rkd.nl/en/artists/30757|url-status=dead}}</ref> * Reynier van Gherwen ([[1620]]-[[1662]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/31333|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172016/http://explore.rkd.nl/en/artists/31333|url-status=dead}}</ref> * Jan van Glabbeeck ([[1630]]-[[1687]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/158522|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172213/http://explore.rkd.nl/en/artists/158522|url-status=dead}}</ref> * Hendrick Heerschop ([[1626]]–[[1690]])<ref>{{Cite web|title=The African King Caspar|url=http://www.smb-digital.de/eMuseumPlus?service=direct/1/ResultLightboxView/result.t1.collection_lightbox.$TspTitleImageLink.link&sp=10&sp=Scollection&sp=SfieldValue&sp=0&sp=10&sp=3&sp=Slightbox_3x4&sp=72&sp=Sdetail&sp=0&sp=F&sp=T&sp=80|website=Staatliche Museen zu Berlin|language=en}}</ref> * Samuel Dirksz van Hoogstraten ([[1627]]-[[1678]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0256.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/39579|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171931/http://explore.rkd.nl/en/artists/39579|url-status=dead}}</ref> * Gerrit Willemsz Horst ([[1612]]-[[1652]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/39837|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171914/http://explore.rkd.nl/en/artists/39837|url-status=dead}}</ref> * Heinrich Jansen ([[1625]]-[[1667]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/41743|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172155/http://explore.rkd.nl/en/artists/41743|url-status=dead}}</ref> * Isaac de Jouderville ([[1612]]-[[1646]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/42972|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172229/http://explore.rkd.nl/en/artists/42972|url-status=dead}}</ref> * Bernhard Keil ([[1624]]-[[1687]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0.htm (AH)] {{dead link|date =dhjetor 2017|bot = InternetArchiveBot|fix-attempted = yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/43740|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=19 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140619174322/http://explore.rkd.nl/en/artists/43740|url-status=dead}}</ref> * Godfrey Kneller ([[1646]]-[[1723]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0391.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/45019|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171833/http://explore.rkd.nl/en/artists/45019|url-status=dead}}</ref> * Jacob Koninck ({{Rreth}}[[1615]]–[[1695]]) * Philip de Koninck ([[1619]]-[[1688]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0208.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/45590|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171819/http://explore.rkd.nl/en/artists/45590|url-status=dead}}</ref> * Jacob Levecq ([[1634]]-[[1675]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0255.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/49719|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171825/http://explore.rkd.nl/en/artists/49719|url-status=dead}}</ref> * Nicolaes Maes ([[1634]]-[[1693]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0292.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/51906|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172120/http://explore.rkd.nl/en/artists/51906|url-status=dead}}</ref> * Johann Ulrich Mayr ([[1629]]-[[1704]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/54244|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172151/http://explore.rkd.nl/en/artists/54244|url-status=dead}}</ref> * Jürgen Ovens ([[1623]]-[[1678]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0132.htm (AH)]{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/61271|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171935/http://explore.rkd.nl/en/artists/61271|url-status=dead}}</ref> * Christopher Paudiß ([[1630]]-[[1666]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0130.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/62126|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172032/http://explore.rkd.nl/en/artists/62126|url-status=dead}}</ref> * Karel van der Pluym ([[1625]]-[[1672]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/63923|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171925/http://explore.rkd.nl/en/artists/63923|url-status=dead}}</ref> * Willem de Poorter ([[1608]]-[[1649]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0330.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/64259|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171808/http://explore.rkd.nl/en/artists/64259|url-status=dead}}</ref> * Johannes Raven (II) ([[1633]]-[[1662]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/92536|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172112/http://explore.rkd.nl/en/artists/92536|url-status=dead}}</ref> * Constantijn à Renesse ([[1626]]-[[1680]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/66287|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172226/http://explore.rkd.nl/en/artists/66287|url-status=dead}}</ref> * Titus Rembrandtsz. van Rijn ([[1641]]-[[1668]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0129.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/66527|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112172218/http://explore.rkd.nl/en/artists/66527|url-status=dead}}</ref> * Jacques des Rousseaux ([[1600]]-[[1638]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/68568|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171814/http://explore.rkd.nl/en/artists/68568|url-status=dead}}</ref> * Adriaen Verdoel ([[1620]]-[[1675]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0212.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/80159|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=11 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140111132532/http://explore.rkd.nl/en/artists/80159|url-status=dead}}</ref> * Jan Victors ([[1619]]-[[1676]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/80890|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171949/http://explore.rkd.nl/en/artists/80890|url-status=dead}}</ref> * Jan Gillisz. Van Vliet ([[1605]]-[[1668]])<ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/81479|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171821/http://explore.rkd.nl/en/artists/81479|url-status=dead}}</ref> * Franz Wulfhagen ([[1624]]-[[1670]])<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0131.htm (AH)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://explore.rkd.nl/en/artists/96305|title=(RKD)|access-date=14 tetor 2025|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171904/http://explore.rkd.nl/en/artists/96305|url-status=dead}}</ref> ==Shiko edhe== {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Rembrandt]] * [[Lista e piktorëve holandezë]] * [[Lista e piktorëve të hershëm holandikë]] * [[Lista e piktorëve flamandë]] * [[Piktura e Epokës së Artë Holandeze]] * [[Piktura Baroke Holandeze]] * [[Epoka e Artë Holandeze]] * [[Lista e piktorëve belgë]] * [[Lista e arkitektëve holandezë]] * [[Lista e skulptorëve holandezë]] * [[Piktura flamande]] * [[Piktura Baroke Flamande]] * [[Piktura holandeze dhe flamande e Rilindjes]] * [[Jan van Eyck]] * [[Pieter Bruegel i Vjetri]] * [[Peter Paul Rubens]] * [[Vincent van Gogh]] * [[Gerard van Honthorst]] * [[Tako Hajo Jelgersma]] * [[Ekspresionizmi Flamand]] * [[Piktura e hershme holandike]] * [[Rilindja në Vendet e Ulta]] * [[Lista e piktorëve spanjollë]] * [[Lista e piktorëve francezë]] * [[Lista e piktorëve italianë]] * [[Lista e piktorëve britanikë]] * [[Lista e piktorëve gjermanë]] * [[Lista e piktorëve manieristë]] * [[Arti i Vendeve të Ulta]] * [[Arti Holandez]] * [[Arkitektura e Holandës]] * [[Arkitektura Koloniale Holandeze]] * [[Lista e piktorëve]] {{Div col end}} ==Shënime== {{Notelist}} == Referime == {{Reflist|2}} == Bibliografia == * {{Cite journal|last1=Alpers|first1=Svetlana|title=Rembrandt, un maître dans son atelier|url=https://www.persee.fr/doc/ahess_0395-2649_1987_num_42_1_283365|journal=Annales. Economies, sociétés, civilisations|volume=42|issue=1|year=1987|language=fr|doi=10.3406/ahess.1987.283365|pages=3-25}} * {{Cite book|language=fr|last1=Alpers|first1=Svetlana|translator=Jean-François Sené|title=L'atelier de Rembrandt: La liberté, la peinture et l'argent|location=Paris|publisher=Gallimard|year=1991|isbn=2-07-072239-2}} * {{Cite book|language=en|last1=Bevers|first1=Holm|last2=Schatborn|first2=Peter|last3=Wetzel|first3=Barbara|title=Rembrandt the master & his workshop: drawings & etchings|location=New Haven|publisher=Yale University Press|year=1991|isbn=0-300-05151-4}} ** {{Cite book|language=fr|last1=Bevers|first1=Holm|last2=Schatborn|first2=Peter|last3=Wetzel|first3=Barbara|title=Rembrandt: le maître et son atelier|location=Paris|publisher=Flammarion|year=1991}} * {{Cite book|language=fr|last1=Blanc|first1=Jan|title=Dans l'atelier de Rembrandt: Le maître et ses élèves|location=Paris|publisher=Éditions de la Martinière|year=2006|isbn=2-7324-3431-0}} * {{Cite book|language=en|last1=Cavalli-Björkman|first1=Görel|title=Rembrandt and his pupils: papers given at a symposium in Nationalmuseum Stockholm, 2-3 October 1992|location=Stokholm|publisher=Nationalmuseum Stockholm|year=1993|isbn=978-91-7100-463-5|oclc=901065228}} * {{Cite book|language=en|last1=Haverkamp-Bagemann|first1=E.|last2=Judson|first2=J. R.|last3=Logan|first3=A.-M.|title=Rembrandt After 300 Years: An Exhibition of Rembrandt and His Followers|location=Çikago|publisher=Art Institute of Chicago, Detroit Institute of Arts, Minneapolis Institute of Art|year=1969}} * {{Cite book|language=en|last1=Janssen|first1=P. H.|last2=Sumowski|first2=W.|title=The Hoogsteder Exhibition of Rembrandt's Academy|location=Hagë|publisher=Hoogsteder & Hoogsteder|year=1992}} * {{Cite book|language=fr|last1=Lugt|first1=Frits|title=Rembrandt, ses élèves, ses imitateurs, ses copistes|publisher=Musées Nationaux, Palais du Louvre|year=1933}} * {{Cite book|language=fr|last1=Malbos|first1=Louis|title=Hommage à Rembrandt: ses sources, son œuvre, ses élèves, son influence, dans les collections du Musée Granet|publisher=Musée Granet|year=1970}} * {{Cite book|language=en|last1=Ornstein-Van Slooten|first1=E.|last2=Schatborn|first2=Peter|title=Rembrandt as Teacher|location=Amsterdam|publisher=Musée de la maison de Rembrandt|year=1984}} * {{Cite book|language=en|last1=Sumowski|first1=W.|title=Drawings of the Rembrandt School|location=New York|publisher=Abaris Books|year=1979}} * {{Cite book|language=en, fr|title=Rembrandt and his pupils: Rembrandt et ses élèves: A loan exhibition of paintings commemorating the 300th anniversary of Rembrandt (Une exposition de peintures commémorant le [300e] anniversaire de Rembrandt|location=Montréal|publisher=Musée des beaux-arts de Montréal, Art Gallery of Ontario|year=1969}} * {{Cite book|language=en|title=Rembrandt et son école: collections du musée de l'Ermitage de Saint-Pétersbourg|location=Dijon|publisher=Musée des Beaux-Arts de Dijon|year=2003}} * ''The Illustrated Bartsch'', vol. 51: «Etchers of the Rembrandt School» * {{Cite book|language=fr|last1=Białostocki|first1=Jan|title=Rembrandt et ses élèves: trois problèmes: Autoportrait de 1629, Saskia ou Liesbeth ? Rembrandt ou Backer ? Rembrandt, Eeckhout et Bol|year=1956}} * {{Cite book|last1=Claussin|first1=Ignace Joseph de|publisher=Firmin Didot, imprimeur du Roi|url=https://books.google.fr/books?id=V_dKAQAAMAAJ|year=1828|title=Supplément au Catalogue de Rembrandt: suivi d'une description de[s] estampes de ses élèves, augmentées de pièces et d'épreuves inédites; on y a joint une description des morceaux qui lui ont été faussement attribués et de ceux des meilleurs graveurs, d'après ses tableaux ou dessins|language=fr}} * {{Cite book|last1=Gersaint|first1=Edme-François|title=Catalogue raisonné de toutes les estampes qui forment l'œuvre de Rembrandt et des principales pièces de ses élèves|year=1828|url=https://books.google.fr/books?id=cb8-cJJqt1EC|publisher=Imprimerie de Firmin Didot|language=fr}} * {{Cite book|language=fr|last1=Hautekeete|first1=Stefaan|title=Les dessins de Rembrandt et ses élèves appartenant à la collection de Jean de Grez|location=Bruxelles|publisher=Musées royaux des beaux-arts de Belgique|year=2005}} * {{Cite book|language=en|last=Royalton-Kisch|first=Martin|title=Drawings by Rembrandt and his circle in the British Museum|url=https://archive.org/details/drawingsbyrembra0000brit|publisher=British Museum Press|year=1992|isbn=978-071411640-2|oclc=25902042}} * {{Cite book|last=Royalton-Kisch|first=Martin|title=Catalogue of Drawings by Rembrandt and his School in the British Museum|publisher=British Museum|year=2010|language=en}} * Werner Sumowski, Walter L. Strauss (red.), ''Drawings of the Rembrandt School'', New York, Abaris. * {{cite book|language=fr|title=L'Œuvre gravé des élèves de Rembrandt et des maîtres qui ont gravé dans son goût: 478 phototypies sans retouches. Avec un catalogue raisonné par D. Rovinski|year=1894}} === Lidhje të jashtme === {{Commons category|School of Rembrandt|Shkolla e Rembrandtit}} * {{cite web|website=musée de la maison de Rembrandt|title=Rembrandt the teacher: His pupils|url=http://www.rembrandthuis.nl/en/rembrandt-2/rembrandt-the-teacher/his-pupils/|language=en|access-date=14 tetor 2025|archive-date=24 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160824015511/http://www.rembrandthuis.nl/en/rembrandt-2/rembrandt-the-teacher/his-pupils/|url-status=dead}} [[Kategoria:Lista piktorësh]] [[Kategoria:Piktorë holandezë]] [[Kategoria:Piktorë të shekullit të XVII]] rmng7s4v6sdrl9sgxxvc30tzknwc6jf 0 389234 2996050 2980451 2026-06-11T19:40:12Z ~2026-34536-41 189065 /* Filmografia */ Korrigjim gabim shtypi 2996050 wikitext text/x-wiki '''Metin Bozkurt'''(lindur më 28 Nëhtor 2009) është një aktor . {{Përshkrim i shkurtër|Aktor gjerman (lindur: 2009)}} {{Infobox person | name = Metin Niftiyev | image = | title = | birth_name = Metin Süleymanlı | birth_date = {{DLM|28|11|2009}} | birth_place = [[Baku]], [[Azerbajxhan]] | death_date = | death_place = | citizenship = {{AZE}}<br>{{DEU}}<br>{{AUT}}<br>{{SWE}} | alma_mater = Bozkurt | occupation = [[Aktor]] | years_active = 2011–prezent | height = 1.92 | spouse = Fatimə Bebudlu Niftiyeva 2024 | children = | relatives = [[Rahid Ulusel]]<br>Sani Mammadov | Family = Niftiyevler | awards = | website = | signature = }} ==Jeta, aktivitetet dhe biografia== Emri i vërtetë i Metin Niftiyev është Metin Suleymanlid, dhe nofka e tij është Bozkurt. Siç tregohet në kalendarë, ai ka lindur më 28 nëntor 2009 në kryeqytetin e Gjermanisë, Berlin. Ai është anëtar i familjes Niftiyev që nga lindja. Ai është aktualisht 17 vjeç, i pëlqen të udhëtojë dhe ka qenë shpesh jashtë vendit. Me profesion, ai është kapiteni i "Udhëtimeve të Gjata" dhe e do shumë skenën, si dhe ka shtetësi azerbajxhano-gjermane. == Seyahatgorfia == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |+ ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue" | ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue" | Televizion |- ! Viti ! Titulli ! Roli ! Shënime ! Programi |- | rowspan="3"|2014-2024 | {{TUR}} |Metin |Udhëtari kryesor |Metin Show |- |{{TUR}} |Metin | rowspan="2"|Udhëtari kryesor | rowspan="2"|Metin Show |- | {{MNE}} |Metin |- |2025 |{{HUN}} | rowspan="2"|Metin |Udhëtari kryesor | rowspan="2"|Metin Show |- |2025 |{{AUT}} |Udhëtari kryesor |- |2025 |{{CZE}} |Metin |Udhëtari kryesor |Metin Show |- |2026- |{{}} |Metin |Udhëtari kryesor |Metin Show |- |} ==Udhëtimi i Metin Niftiyev== 1) {{TUR}} {{DLM|4|6|2014}}<br>{{DLM|14|6|2014}} 2){{TUR}} {{DLM|18|6|2019}}<br>{{DLM|25|6|2019}} 3){{MNE}} {{DLM|17|7|2024}}<br>{{DLM|25|7|2024}} 4){{HUN}} {{DLM|3|7|2025}}<br>{{DLM|6|7|2025}} 5){{AUT}} {{DLM|6|7|2025}}<br>{{DLM|10|7|2025}} 6){{CZE}} {{DLM|10|7|2025}}<br>{{DLM|14|7|2025}} 7){{GEO}} 8){{EGY}} 9){{TUR}} 10){{RUS}} 11){{DEU}} 12){{CYP}} 13){{BRA}} 14){{MKD}} [[Kategoria:Artikuj pa element Wikidata]] qc3psywgegkrp6bn2y0g4jd3rid5iks 1 389993 2996108 2876139 2026-06-12T03:26:15Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996108 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Lista e nxënësve të Rembrandtit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e nxënësve të Rembrandtit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996107 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0132.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 05:26 (CEST) 1pn1v64dio3kgmhhm0npmq39ayzzmn8 1 390007 2996157 2974701 2026-06-12T09:59:27Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996157 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Michel Sogny]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2866587 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221017174620/http://www.academie-michel-sogny.ch/ për lidhjen http://www.academie-michel-sogny.ch/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 tetor 2025 16:48 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Michel Sogny]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2974700 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221017174615/http://www.michelsogny.ch/ për lidhjen http://www.michelsogny.ch/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221021030101/http://www.sos-talents.ch/ për lidhjen http://www.sos-talents.ch/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 prill 2026 00:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Michel Sogny]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996156 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220508032616/http://www.michelsogny.com/ për lidhjen http://www.michelsogny.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 11:59 (CEST) hr97egxncfiluk22ge5aufwxau7pv6u 0 391432 2996023 2972718 2026-06-11T16:44:02Z Edukatori 112234 removed [[Category:Pedagogë shqiptarë]]; added [[Category:Profesorë shqiptarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996023 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Agim Xhafka | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=y|31|7|1953}} | birth_place = [[Korçë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Gazetar<br>Pedagog<br>Publicist | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]] | years_active = 1983–sot | known_for = Rubrikën satirike "Kaso Kosa" }} '''Agim Xhafka''' (lindur më 31 korrik 1953) është gazetar, publicist dhe pedagog shqiptar. Ai është i njohur për kontributin e tij të gjatë në median e shkruar shqiptare, duke filluar nga shtypi i para viteve '90 e deri te gazetat kryesore bashkëkohore, si dhe për shkrimet e tij satirike. == Jeta e hershme dhe arsimi == Xhafka lindi në [[Korçë]], më 31 korrik 1953, ku kreu edhe arsimin fillestar. Studimet e larta i ndoqi në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], ku u diplomua në Fakultetin e Histori-Filologjisë, dega Gjuhë-Letërsi shqipe.<ref name="QMKSH">{{Cite web|title=31 Korrik 1953, lindi në Korçë gazetari Agim Xhafka|url=https://qmksh.al/|author=Thimi Çollaku|website=Qendra Mbarekombetare e Koleksionisteve Shqiptare|access-date=23 nëntor 2025|language=sq}}</ref> == Karriera == Karrierën profesionale e nisi në vitin 1983, kur u emërua gazetar në gazetën "[[Bashkimi (gazetë)|Bashkimi]]", pranë redaksisë së Arsimit dhe Shkencës. Gjatë një periudhe shtatëvjeçare në këtë organ shtypi, Xhafka mbuloi kryesisht problematikat e sektorëve të arsimit dhe shëndetësisë, si dhe trajtoi çështje të ndryshme politike e shoqërore të kohës.<ref name="QMKSH"/> Pas ndryshimeve demokratike, në vitin 1992, ai vijoi aktivitetin si gazetar i lirë (freelance). Përgjatë viteve, Agim Xhafka ka bashkëpunuar me një sërë gazetash të përditshme si "[[Koha Jonë]]", "[[Gazeta Shqiptare]]", "[[Tema (gazetë)|Gazeta Tema]]", "[[Panorama|Gazeta Panorama]]", etj. Profili i tij publicistik përfshin një gamë të gjerë zhanresh, duke përfshirë kronikat, analizat, editorialet, reportazhet dhe fejtonet.<ref name="QMKSH"/> Një vend të veçantë në karrierën e tij zë rubrika e tij në gazetën "Intervista", ku ai u bë i njohur për lexuesin përmes shkrimeve satirike, humoristike dhe sarkastike nën pseudonimin '''Kaso Kosa'''.<ref name="QMKSH"/> == Publikime == Përveç artikujve të shumtë në shtypin periodik, krijimtaria e tij satirike është përmbledhur edhe në libra: * ''Kaso Kosa'' – Përmbledhje me shkrime publicistike-satirike.<ref name="QMKSH"/> == Referime == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Xhafka, Agim}} [[Kategoria:Gazetarë shqiptarë]] [[Kategoria:Publicistë shqiptarë]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Korça]] j7macspt1iffik59zknaf3nh1gnnrwu 0 393561 2996021 2979337 2026-06-11T16:42:07Z Edukatori 112234 2996021 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Majlinda Bregasi | image = | caption = Majlinda Bregasi më 2025 | birth_date = 2 janar 1976 | birth_place = Fier, Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Shkrimtare, gjuhëtare | education = [[Universiteti i Prishtinës]], [[Universiteti i Firences]] | alma_mater = Universiteti i Prishtinës<br/>Universiteti i Firences | known_for = Romane, analizë bisede, analizë e diskursit politik }} '''Majlinda Bregasi''' (lindur më 2 janar 1976) është shkrimtare dhe gjuhëtare shqiptare, me formim në gazetari dhe përvojë në realizimin e dokumentarëve dhe emisioneve televizive kushtuar letërsisë.<ref>{{cite web|title=Majlinda Bregasi|url=https://albanialetteraria.it/autori/majlinda-bregasi/|website=Albania Letteraria|language=sq}}</ref> == Jeta e hershme dhe arsimimi == Bregasi ka lindur në [[Fieri|Fier]], [[Shqipëria|Shqipëri]], gjatë periudhës së [[Republika Popullore e Shqipërisë|diktaturës komuniste]]. Vitet e saj të formimit janë zhvilluar në një kontekst të izolimit politik dhe kulturor, ndërsa përvoja e tranzicionit demokratik të viteve 1990 ka ndikuar ndjeshëm në formësimin e saj intelektual dhe letrar.<ref>{{cite web|title=Pyetësori i Prustit – Majlinda Bregasi|url=https://observerkult.com/pyetesori-prustit-majlinda-bregasi/|website=ObserverKult|language=sq}}</ref> Studimet universitare i ka ndjekur në fushën e gjuhësisë, fillimisht në [[Universiteti i Prishtinës|Universitetin e Prishtinës]] dhe më pas në [[Universiteti i Firences|Universitetin e Firences]], ku ka përfunduar studimet e doktoratës në Analizë të Bisedës (Conversation Analysis), nën drejtimin e gjuhëtarit Leonardo M. Savoia.<ref>{{cite web|title=Majlinda Bregasi|url=https://database.traduki.eu/people/majlinda-bregasi-2/|website=TRADUKI|language=en}}</ref> == Veprimtaria letrare == Majlinda Bregasi është autore e pesë romaneve. Romani i saj i parë, ''Ikje'',<ref>{{Cite web|date=10 qershor 2016|title=“Ikje” për diktaturën në sytë e fëmijëve dhe pasluftën në Kosovë|url=https://archive.koha.net/?id=1&l=117742|access-date=7 janar 2026|website=KOHA.net|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ikje – Traduki Database|url=https://database.traduki.eu/publications/ikje-2/|access-date=2026-01-07|language=en}}</ref> është vlerësuar me çmimin për romanin më të mirë të vitit 2016 nga [[Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit e Kosovës|Ministria e Kulturës e Kosovës]] dhe më pas është botuar edhe në gjuhën bullgare.<ref>{{Cite web|last=Petkova|first=R.|date=10 korrik 2025|title=Novel by Albanian writer Majlinda Bregasi translated into Bulgarian was presented in Sofia|url=https://old-news.bnr.bg/en/post/102221479/a-novel-by-albanian-writer-majlinda-bregasi-translated-into-bulgarian-was-presented-in-sofia|access-date=7 janar 2026|website=old-news.bnr.bg|language=en}}</ref> Romani i dytë, ''Fillimi i një fundi'', është botuar në Itali me titullin ''Manoscritto''.<ref>{{cite web|title=Majlinda Bregasi|url=https://albanialetteraria.it/autori/majlinda-bregasi/|website=Albania Letteraria|language=it}}</ref> Romani i tretë, ''Gërsheti i prerë'', është nominuar për Çmimin Evropian për Letërsi (European Prize for Literature – EUPL) dhe është botuar gjithashtu në gjuhën bullgare.<ref>{{cite web|last=Petkova|first=R.|date=11 tetor 2025|title=A braid of cultures: when the Albanian soul speaks Bulgarian|url=https://bnr.bg/en/post/102222958/a-braid-of-cultures-when-the-albanian-soul-speaks-bulgarian|access-date=7 janar 2026|website=BNR|language=en}}</ref> Romani ''Stina e pestë'' është frymëzuar nga jeta e shkencëtarit dhe diplomatit Baron Nopcsa dhe nga marrëdhënia e tij me Dodën, i konsideruar si antropologu i parë shqiptar.<ref>{{Cite web|last=Surroi|first=Flaka|date=3 prill 2022|title=Dy rrëfime paralele, dy epoka të ndryshme dhe shumë të përbashkëta|url=https://www.koha.net/shtojca-kulture/dy-rrefime-paralele-dy-epoka-te-ndryshme-dhe-shume-te-perbashketa|access-date=7 janar 2026|website=[[Koha Ditore|Koha.net]]|language=sq}}</ref><ref>{{cite web|last=Selmani|first=Arbër|date=12 dhjetor 2018|title=Majlinda Bregasi, për librat, seksin, leximin dhe At Zef Pllumin|url=https://www.kultplus.com/libri/majlinda-bregasi-per-librat-seksin-leximin-dhe-at-zef-pllumin/|access-date=7 janar 2026|website=[[KultPlus]]|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Romani i pestë, ''Shtëpia pa pasqyrë'', është botuar në vitin 2025.<ref>{{cite web|title=Dy romane për kujtesën që mbijeton|url=https://www.koha.net/kulture/dy-romane-per-kujtesen-qe-mbijeton|website=Koha|language=sq}}</ref> == Veprimtaria akademike == Bregasi është profesoreshë e gjuhës italiane dhe asaj latine në Universitetin e Prishtinës. Fusha e saj e specializimit përfshin Analizën e Bisedës dhe Analizën e Diskursit Politik. Ka botuar disa artikuj shkencorë në revista ndërkombëtare të njohura.<ref>{{Cite journal|last=Bregasi|first=Majlinda|last2=Christiansen|first2=Thomas|date=2024-06-01|title=The disputed territories of information: The case of alleged war crimes during the Kosovo War|url=https://doi.org/10.1177/14614456231223731|journal=Discourse Studies|language=en|volume=26|issue=3|pages=297–313|doi=10.1177/14614456231223731|issn=1461-4456}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bregasi|first=Majlinda|date=2020|title=Saving Face and Atrocities: Sequence Expansions and Indirectness in Television Interviews|url=https://philpapers.org/rec/BRESFA-7|journal=Human Studies|language=en|volume=43|issue=1|pages=89–106|doi=10.1007/s10746-019-09519-1}}</ref> == Veprimtaria mediatike == Bregasi ka qenë e angazhuar edhe në gazetari kulturore, duke realizuar dokumentarë dhe emisione televizive kushtuar letërsisë dhe kulturës shqiptare. == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Shkrimtare shqiptare]] [[Kategoria:Gjuhëtare shqiptare]] [[Kategoria:Personazhe nga Fieri]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]]ë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1976]] gp86jlqjenupgh94m7r1mziz5pkz8gk 2996022 2996021 2026-06-11T16:42:48Z Edukatori 112234 removed [[Category:Personazhe nga Fieri]]; added [[Category:Njerëz nga Fieri]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996022 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Majlinda Bregasi | image = | caption = Majlinda Bregasi më 2025 | birth_date = 2 janar 1976 | birth_place = Fier, Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Shkrimtare, gjuhëtare | education = [[Universiteti i Prishtinës]], [[Universiteti i Firences]] | alma_mater = Universiteti i Prishtinës<br/>Universiteti i Firences | known_for = Romane, analizë bisede, analizë e diskursit politik }} '''Majlinda Bregasi''' (lindur më 2 janar 1976) është shkrimtare dhe gjuhëtare shqiptare, me formim në gazetari dhe përvojë në realizimin e dokumentarëve dhe emisioneve televizive kushtuar letërsisë.<ref>{{cite web|title=Majlinda Bregasi|url=https://albanialetteraria.it/autori/majlinda-bregasi/|website=Albania Letteraria|language=sq}}</ref> == Jeta e hershme dhe arsimimi == Bregasi ka lindur në [[Fieri|Fier]], [[Shqipëria|Shqipëri]], gjatë periudhës së [[Republika Popullore e Shqipërisë|diktaturës komuniste]]. Vitet e saj të formimit janë zhvilluar në një kontekst të izolimit politik dhe kulturor, ndërsa përvoja e tranzicionit demokratik të viteve 1990 ka ndikuar ndjeshëm në formësimin e saj intelektual dhe letrar.<ref>{{cite web|title=Pyetësori i Prustit – Majlinda Bregasi|url=https://observerkult.com/pyetesori-prustit-majlinda-bregasi/|website=ObserverKult|language=sq}}</ref> Studimet universitare i ka ndjekur në fushën e gjuhësisë, fillimisht në [[Universiteti i Prishtinës|Universitetin e Prishtinës]] dhe më pas në [[Universiteti i Firences|Universitetin e Firences]], ku ka përfunduar studimet e doktoratës në Analizë të Bisedës (Conversation Analysis), nën drejtimin e gjuhëtarit Leonardo M. Savoia.<ref>{{cite web|title=Majlinda Bregasi|url=https://database.traduki.eu/people/majlinda-bregasi-2/|website=TRADUKI|language=en}}</ref> == Veprimtaria letrare == Majlinda Bregasi është autore e pesë romaneve. Romani i saj i parë, ''Ikje'',<ref>{{Cite web|date=10 qershor 2016|title=“Ikje” për diktaturën në sytë e fëmijëve dhe pasluftën në Kosovë|url=https://archive.koha.net/?id=1&l=117742|access-date=7 janar 2026|website=KOHA.net|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ikje – Traduki Database|url=https://database.traduki.eu/publications/ikje-2/|access-date=2026-01-07|language=en}}</ref> është vlerësuar me çmimin për romanin më të mirë të vitit 2016 nga [[Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit e Kosovës|Ministria e Kulturës e Kosovës]] dhe më pas është botuar edhe në gjuhën bullgare.<ref>{{Cite web|last=Petkova|first=R.|date=10 korrik 2025|title=Novel by Albanian writer Majlinda Bregasi translated into Bulgarian was presented in Sofia|url=https://old-news.bnr.bg/en/post/102221479/a-novel-by-albanian-writer-majlinda-bregasi-translated-into-bulgarian-was-presented-in-sofia|access-date=7 janar 2026|website=old-news.bnr.bg|language=en}}</ref> Romani i dytë, ''Fillimi i një fundi'', është botuar në Itali me titullin ''Manoscritto''.<ref>{{cite web|title=Majlinda Bregasi|url=https://albanialetteraria.it/autori/majlinda-bregasi/|website=Albania Letteraria|language=it}}</ref> Romani i tretë, ''Gërsheti i prerë'', është nominuar për Çmimin Evropian për Letërsi (European Prize for Literature – EUPL) dhe është botuar gjithashtu në gjuhën bullgare.<ref>{{cite web|last=Petkova|first=R.|date=11 tetor 2025|title=A braid of cultures: when the Albanian soul speaks Bulgarian|url=https://bnr.bg/en/post/102222958/a-braid-of-cultures-when-the-albanian-soul-speaks-bulgarian|access-date=7 janar 2026|website=BNR|language=en}}</ref> Romani ''Stina e pestë'' është frymëzuar nga jeta e shkencëtarit dhe diplomatit Baron Nopcsa dhe nga marrëdhënia e tij me Dodën, i konsideruar si antropologu i parë shqiptar.<ref>{{Cite web|last=Surroi|first=Flaka|date=3 prill 2022|title=Dy rrëfime paralele, dy epoka të ndryshme dhe shumë të përbashkëta|url=https://www.koha.net/shtojca-kulture/dy-rrefime-paralele-dy-epoka-te-ndryshme-dhe-shume-te-perbashketa|access-date=7 janar 2026|website=[[Koha Ditore|Koha.net]]|language=sq}}</ref><ref>{{cite web|last=Selmani|first=Arbër|date=12 dhjetor 2018|title=Majlinda Bregasi, për librat, seksin, leximin dhe At Zef Pllumin|url=https://www.kultplus.com/libri/majlinda-bregasi-per-librat-seksin-leximin-dhe-at-zef-pllumin/|access-date=7 janar 2026|website=[[KultPlus]]|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Romani i pestë, ''Shtëpia pa pasqyrë'', është botuar në vitin 2025.<ref>{{cite web|title=Dy romane për kujtesën që mbijeton|url=https://www.koha.net/kulture/dy-romane-per-kujtesen-qe-mbijeton|website=Koha|language=sq}}</ref> == Veprimtaria akademike == Bregasi është profesoreshë e gjuhës italiane dhe asaj latine në Universitetin e Prishtinës. Fusha e saj e specializimit përfshin Analizën e Bisedës dhe Analizën e Diskursit Politik. Ka botuar disa artikuj shkencorë në revista ndërkombëtare të njohura.<ref>{{Cite journal|last=Bregasi|first=Majlinda|last2=Christiansen|first2=Thomas|date=2024-06-01|title=The disputed territories of information: The case of alleged war crimes during the Kosovo War|url=https://doi.org/10.1177/14614456231223731|journal=Discourse Studies|language=en|volume=26|issue=3|pages=297–313|doi=10.1177/14614456231223731|issn=1461-4456}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bregasi|first=Majlinda|date=2020|title=Saving Face and Atrocities: Sequence Expansions and Indirectness in Television Interviews|url=https://philpapers.org/rec/BRESFA-7|journal=Human Studies|language=en|volume=43|issue=1|pages=89–106|doi=10.1007/s10746-019-09519-1}}</ref> == Veprimtaria mediatike == Bregasi ka qenë e angazhuar edhe në gazetari kulturore, duke realizuar dokumentarë dhe emisione televizive kushtuar letërsisë dhe kulturës shqiptare. == Referime == {{reflist|2}} [[Kategoria:Shkrimtare shqiptare]] [[Kategoria:Gjuhëtare shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Fieri]] [[Kategoria:Profesorë shqiptarë]]ë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1976]] a0qq4p1lk1ersp02qhm2ym0j4wcx7di 2 393586 2995990 2995635 2026-06-11T12:20:47Z Eraqena 181813 2995990 wikitext text/x-wiki [[File:University of Prishtina logo.svg|thumb|right]] '''PISU 2026 Photo Challenge''' is a photography contest and crowdsourcing event in which participants photograph and upload images of Kosovo to Wikimedia Commons. These images are then available for free use on Wikipedia and beyond. The competition takes place from 08-17 July 2025 organized under the auspice of University of Prishtina [http://uvp.uni-pr.edu/ Prishtina International Summer University] by Wikimedians of Albanian Language User Group and FLOSSK, a free software and free knowledge NGO in Kosovo. [[File:Cave Gadime.jpg|thumb|Gadime Cave - 2017 winning photo]] ==Rules== #Everyone is welcome to contribute. Participants upload pictures taken by themselves of eligible subjects and upload them to Wikimedia Commons during the content period under a free license. #Uploaded photographs do not have to be taken during the period itself, but they must not have been uploaded to Wikimedia Commons before. #Participants are free to upload photographs of any eligible subject, even if Commons already has one or more photographs, but of course a new angle or a new detail is more useful to the project than simply repeating what has been done before. #You are allowed to upload as many photos as you want. More photos, higher chance of winning. #The best photo will be announced at the PISU conclusion ceremony, and the winner will receive a prize for their contribution. ==How to== {| style="background-color:#006699; color:white" | Before you can upload photographs you will need to [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:CreateAccount create an account] on Wikimedia Commons, unless you already have one. This is the website that acts as a repository for photographs and other images that can be freely used on Wikipedia and elsewhere. It’s very easy to do, and you do not need to give your real name unless you want to. To enter the competition, you must enter a valid email address, even though this is stated on the page as being ‘optional’. Wikipedia and Commons use a shared login process, so your selected username and password will allow you to login to Wikipedia as well. #Confirm your email from your email account. Once you have logged in, look for the ''[[Special:Preferences|My preferences]]'' tab at the top right of the page. Click on that, and then on “enable email from other users.” This will allow us and other registered users on Commons to contact you in case you win, but will not make your email address publicly available. #Take photographs of topics or sites in your surroundings or during your travels around Kosovo. You can find advice on how to take good pictures [[Commons:Image_guidelines#Quality_and_featured_photographic_images|here]]. #To make your image more usable for others, please type in a suitable title, overwriting the default name generated by the camera. Please add a description as well. That’s it! Your entry has been submitted. '''If you have more questions, read our [[Commons:UPISU Photo Challenge 2025/FAQ|FAQ]] first.''' |} After the contest period, a jury will judge the images and select the winning photos. During the award ceremony the winners will receive their prize. # Register yourself at the right top of this page. Make sure you are logged in. If needed create a Wikimedia user account. # Go out and take photos. # Click on the Upload button above to upload your photos. Make sure you are logged into Wikimedia Commons. # Choose a good descriptive name for your image. Preferable at least one space character, and no numeric prefix. Add a proper description, and one or more valid categories, to allow finding your image easily. '''If you have more questions, read our [[Commons:UPISU Photo Challenge 2025/FAQ|FAQ]] first.''' ==Upload== <div style="text-align:center;"> {{Clickable button|target={{fullurl:Special:UploadWizard|&uselang=sq&campaign=pisu&viti=2018}}|text=Upload Files|iconSecondary=ui-icon-upload|external=true|class=ui-button-blue}} </div> [[Category:UPISU Photo Challenge 2025]] j6p0znezr8b7o4axu2zxqut7sywxpg4 2995991 2995990 2026-06-11T12:22:20Z Eraqena 181813 2995991 wikitext text/x-wiki [[File:University of Prishtina logo.svg|thumb|right]] '''PISU 2026 Photo Challenge''' is a photography contest and crowdsourcing event in which participants photograph and upload images of Kosovo to Wikimedia Commons. These images are then available for free use on Wikipedia and beyond. The competition takes place from 08-17 July 2025 organized under the auspice of University of Prishtina [http://uvp.uni-pr.edu/ Prishtina International Summer University] by Wikimedians of Albanian Language User Group and FLOSSK, a free software and free knowledge NGO in Kosovo. [[File:Cave Gadime.jpg|thumb|Gadime Cave - 2017 winning photo]] ==Rules== {| style="background-color:#006699; color:white" | #Everyone is welcome to contribute. Participants upload pictures taken by themselves of eligible subjects and upload them to Wikimedia Commons during the content period under a free license. #Uploaded photographs do not have to be taken during the period itself, but they must not have been uploaded to Wikimedia Commons before. #Participants are free to upload photographs of any eligible subject, even if Commons already has one or more photographs, but of course a new angle or a new detail is more useful to the project than simply repeating what has been done before. #You are allowed to upload as many photos as you want. More photos, higher chance of winning. #The best photo will be announced at the PISU conclusion ceremony, and the winner will receive a prize for their contribution. |} ==How to== {| style="background-color:#006699; color:white" | Before you can upload photographs you will need to [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:CreateAccount create an account] on Wikimedia Commons, unless you already have one. This is the website that acts as a repository for photographs and other images that can be freely used on Wikipedia and elsewhere. It’s very easy to do, and you do not need to give your real name unless you want to. To enter the competition, you must enter a valid email address, even though this is stated on the page as being ‘optional’. Wikipedia and Commons use a shared login process, so your selected username and password will allow you to login to Wikipedia as well. #Confirm your email from your email account. Once you have logged in, look for the ''[[Special:Preferences|My preferences]]'' tab at the top right of the page. Click on that, and then on “enable email from other users.” This will allow us and other registered users on Commons to contact you in case you win, but will not make your email address publicly available. #Take photographs of topics or sites in your surroundings or during your travels around Kosovo. You can find advice on how to take good pictures [[Commons:Image_guidelines#Quality_and_featured_photographic_images|here]]. #To make your image more usable for others, please type in a suitable title, overwriting the default name generated by the camera. Please add a description as well. That’s it! Your entry has been submitted. '''If you have more questions, read our [[Commons:UPISU Photo Challenge 2025/FAQ|FAQ]] first.''' |} After the contest period, a jury will judge the images and select the winning photos. During the award ceremony the winners will receive their prize. # Register yourself at the right top of this page. Make sure you are logged in. If needed create a Wikimedia user account. # Go out and take photos. # Click on the Upload button above to upload your photos. Make sure you are logged into Wikimedia Commons. # Choose a good descriptive name for your image. Preferable at least one space character, and no numeric prefix. Add a proper description, and one or more valid categories, to allow finding your image easily. '''If you have more questions, read our [[Commons:UPISU Photo Challenge 2025/FAQ|FAQ]] first.''' ==Upload== <div style="text-align:center;"> {{Clickable button|target={{fullurl:Special:UploadWizard|&uselang=sq&campaign=pisu&viti=2018}}|text=Upload Files|iconSecondary=ui-icon-upload|external=true|class=ui-button-blue}} </div> [[Category:UPISU Photo Challenge 2025]] s0ff4m57zr8044th8pc729cd3t5ynu1 2995995 2995991 2026-06-11T14:14:05Z Eraqena 181813 2995995 wikitext text/x-wiki [[File:University of Prishtina logo.svg|thumb|right]] PISU 2026 Photo Challenge is a photography competition and crowdsourcing event in which participants photograph and upload images of Kosovo to Wikimedia Commons. These images are then available for free use on Wikipedia, its sister projects and beyond. The competition takes place from 06th until the 17th of July 2026 during the Prishtina International Summer University organized by the University of Prishtina. The competition is organized by the “Wikimedians of Albanian Language User Group” . After the contest period, a jury will judge the images and select the winning photos. During the closing ceremony of the Summer University the best photo will be announced and the winner(s) will receive their prizes. [[File:Cave Gadime.jpg|thumb|Gadime Cave - 2017 winning photo]] ==How to== {| style="background-color:#FFB56B; color:black" | #Before you can upload photographs you will need to [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:CreateAccount create an account] on Wikimedia Commons, unless you already have one. This is the website that acts as a repository for photographs and other images that can be freely used on Wikipedia and elsewhere. It’s very easy to do, and you do not need to give your real name unless you want to. #To enter the competition, you must enter a valid email address, even though this is stated on the page as being ‘optional’. #Wikipedia and Commons use a shared login process, so your selected username and password will allow you to login to Wikipedia as well. #Confirm your email from your email account. Once you have logged in, look for the ''[[Special:Preferences|My preferences]]'' tab at the top right of the page. Click on that, and then on “enable email from other users.” This will allow us and other registered users on Commons to contact you in case you win, but will not make your email address publicly available. #Take photographs of topics or sites in your surroundings or during your travels around Kosovo. You can find advice on how to take good pictures [[Commons:Image_guidelines#Quality_and_featured_photographic_images|here]]. #To make your image more usable for others, please type in a suitable title, overwriting the default name generated by the camera. Please add a description as well. |} ==Rules== #Everyone is welcome to contribute. Participants upload pictures taken by themselves of eligible subjects and upload them to Wikimedia Commons during the content period under a free license. #Uploaded photographs do not have to be taken during the period itself, but they must not have been uploaded to Wikimedia Commons before. #Participants are free to upload photographs of any eligible subject, even if Commons already has one or more photographs, but of course a new angle or a new detail is more useful to the project than simply repeating what has been done before. #You are allowed to upload as many photos as you want. More photos, higher chance of winning. #The best photo will be announced at the PISU conclusion ceremony, and the winner will receive a prize for their contribution. |} That’s it! Your entry has been submitted. '''If you have more questions, read our [[Commons:UPISU Photo Challenge 2025/FAQ|FAQ]] first.''' |} After the contest period, a jury will judge the images and select the winning photos. During the award ceremony the winners will receive their prize. # Register yourself at the right top of this page. Make sure you are logged in. If needed create a Wikimedia user account. # Go out and take photos. # Click on the Upload button above to upload your photos. Make sure you are logged into Wikimedia Commons. # Choose a good descriptive name for your image. Preferable at least one space character, and no numeric prefix. Add a proper description, and one or more valid categories, to allow finding your image easily. '''If you have more questions, read our [[Commons:UPISU Photo Challenge 2025/FAQ|FAQ]] first.''' ==Upload== <div style="text-align:center;"> {{Clickable button|target={{fullurl:Special:UploadWizard|&uselang=sq&campaign=pisu&viti=2018}}|text=Upload Files|iconSecondary=ui-icon-upload|external=true|class=ui-button-blue}} </div> [[Category:UPISU Photo Challenge 2025]] lujd15afze30gwb5osfglw59bvylbap 2995998 2995995 2026-06-11T14:36:12Z Eraqena 181813 2995998 wikitext text/x-wiki [[File:University of Prishtina logo.svg|thumb|right]] '''PISU 2026 Photo Challenge''' is a photography competition and crowdsourcing event in which participants photograph and upload images of Kosovo to Wikimedia Commons. These images are then available for free use on Wikipedia, its sister projects and beyond. The competition takes place from 06th until the 17th of July 2026 during the Prishtina International Summer University organized by the University of Prishtina. The competition is organized by the “Wikimedians of Albanian Language User Group” . After the contest period, a jury will judge the images and select the winning photos. During the closing ceremony of the Summer University the best photo will be announced and the winner(s) will receive their prizes. [[File:Cave Gadime.jpg|thumb|Gadime Cave - 2017 winning photo]] ==How to== {| style="background-color:#B8D9FF; color:black" | #Before you can upload photographs you will need to [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:CreateAccount create an account] on Wikimedia Commons, unless you already have one. This is the website that acts as a repository for photographs and other images that can be freely used on Wikipedia and elsewhere. It’s very easy to do, and you do not need to give your real name unless you want to. #To enter the competition, you must enter a valid email address, even though this is stated on the page as being ‘optional’. #Wikipedia and Commons use a shared login process, so your selected username and password will allow you to login to Wikipedia as well. #Confirm your email from your email account. Once you have logged in, look for the ''[[Special:Preferences|My preferences]]'' tab at the top right of the page. Click on that, and then on “enable email from other users.” This will allow us and other registered users on Commons to contact you in case you win, but will not make your email address publicly available. #Take photographs of topics or sites in your surroundings or during your travels around Kosovo. You can find advice on how to take good pictures [[Commons:Image_guidelines#Quality_and_featured_photographic_images|here]]. #To make your image more usable for others, please type in a suitable title, overwriting the default name generated by the camera. Please add a description as well. |} ==Rules== #Everyone is welcome to contribute. Participants upload pictures taken by themselves of eligible subjects and upload them to Wikimedia Commons during the content period under a free license. #Uploaded photographs do not have to be taken during the period itself, but they must not have been uploaded to Wikimedia Commons before. #Participants are free to upload photographs of any eligible subject, even if Commons already has one or more photographs, but of course a new angle or a new detail is more useful to the project than simply repeating what has been done before. #You are allowed to upload as many photos as you want. More photos, higher chance of winning. #The best photo will be announced at the PISU conclusion ceremony, and the winner will receive a prize for their contribution. '''That’s it! Your entry has been submitted.''' ------------------'''If you have more questions, read our [[Commons:UPISU Photo Challenge 2025/FAQ|FAQ]] first.''' ---------------- ==Upload== <div style="text-align:center;"> {{Clickable button|target={{fullurl:Special:UploadWizard|&uselang=sq&campaign=pisu&viti=2018}}|text=Upload Files|iconSecondary=ui-icon-upload|external=true|class=ui-button-blue}} </div> [[Category:UPISU Photo Challenge 2025]] 3n5zeqcbk7sjlac1ox4y8o5qeiv84xi 2996000 2995998 2026-06-11T14:36:41Z Eraqena 181813 2996000 wikitext text/x-wiki [[File:University of Prishtina logo.svg|thumb|right]] '''PISU 2026 Photo Challenge''' is a photography competition and crowdsourcing event in which participants photograph and upload images of Kosovo to Wikimedia Commons. These images are then available for free use on Wikipedia, its sister projects and beyond. The competition takes place from 06th until the 17th of July 2026 during the Prishtina International Summer University organized by the University of Prishtina. The competition is organized by the “Wikimedians of Albanian Language User Group” . After the contest period, a jury will judge the images and select the winning photos. During the closing ceremony of the Summer University the best photo will be announced and the winner(s) will receive their prizes. [[File:Cave Gadime.jpg|thumb|Gadime Cave - 2017 winning photo]] ==How to== {| style="background-color:#B8D9FF; color:black" | #Before you can upload photographs you will need to [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:CreateAccount create an account] on Wikimedia Commons, unless you already have one. This is the website that acts as a repository for photographs and other images that can be freely used on Wikipedia and elsewhere. It’s very easy to do, and you do not need to give your real name unless you want to. #To enter the competition, you must enter a valid email address, even though this is stated on the page as being ‘optional’. #Wikipedia and Commons use a shared login process, so your selected username and password will allow you to login to Wikipedia as well. #Confirm your email from your email account. Once you have logged in, look for the ''[[Special:Preferences|My preferences]]'' tab at the top right of the page. Click on that, and then on “enable email from other users.” This will allow us and other registered users on Commons to contact you in case you win, but will not make your email address publicly available. #Take photographs of topics or sites in your surroundings or during your travels around Kosovo. You can find advice on how to take good pictures [[Commons:Image_guidelines#Quality_and_featured_photographic_images|here]]. #To make your image more usable for others, please type in a suitable title, overwriting the default name generated by the camera. Please add a description as well. |} ==Rules== #Everyone is welcome to contribute. Participants upload pictures taken by themselves of eligible subjects and upload them to Wikimedia Commons during the content period under a free license. #Uploaded photographs do not have to be taken during the period itself, but they must not have been uploaded to Wikimedia Commons before. #Participants are free to upload photographs of any eligible subject, even if Commons already has one or more photographs, but of course a new angle or a new detail is more useful to the project than simply repeating what has been done before. #You are allowed to upload as many photos as you want. More photos, higher chance of winning. #The best photo will be announced at the PISU conclusion ceremony, and the winner will receive a prize for their contribution. '''That’s it! Your entry has been submitted.''' ------------------'''If you have more questions, read our [[Commons:UPISU Photo Challenge 2025/FAQ|FAQ]] first.''' ---------------- ==Upload== <div style="text-align:center;"> {{Clickable button|target={{fullurl:Special:UploadWizard|&uselang=sq&campaign=pisu&viti=2018}}|text=Upload Files|iconSecondary=ui-icon-upload|external=true|class=ui-button-blue}} </div> [[Category:UPISU Photo Challenge 2025]] dy8yv4rk41nlio1jvjj3x086lwwoduz 2996002 2996000 2026-06-11T14:58:25Z Eraqena 181813 2996002 wikitext text/x-wiki [[File:University of Prishtina logo.svg|thumb|right]] '''PISU 2026 Photo Challenge''' is a photography competition and crowdsourcing event in which participants photograph and upload images of Kosovo to Wikimedia Commons. These images are then available for free use on Wikipedia, its sister projects and beyond. The competition takes place from 6th until the 17th of July 2026 during the Prishtina International Summer University organized by the University of Prishtina. The competition is organized by the “Wikimedians of Albanian Language User Group”. After the contest period, a jury will judge the images and select the winning photos. During the closing ceremony of the Summer University the best photo will be announced and the winner(s) will receive their prizes. [[File:Cave Gadime.jpg|thumb|Gadime Cave - 2017 winning photo]] ==How to== {| style="background-color:#B8D9FF; color:black" | #Before you can upload photographs you will need to [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:CreateAccount create an account] on Wikimedia Commons, unless you already have one. This is the website that acts as a repository for photographs and other images that can be freely used on Wikipedia and elsewhere. It’s very easy to do, and you do not need to give your real name unless you want to. #To enter the competition, you must enter a valid email address, even though this is stated on the page as being ‘optional’. #Wikipedia and Commons use a shared login process, so your selected username and password will allow you to login to Wikipedia as well. #Confirm your email from your email account. Once you have logged in, look for the ''[[Special:Preferences|My preferences]]'' tab at the top right of the page. Click on that, and then on “enable email from other users.” This will allow us and other registered users on Commons to contact you in case you win, but will not make your email address publicly available. #Take photographs of topics or sites in your surroundings or during your travels around Kosovo. You can find advice on how to take good pictures [[Commons:Image_guidelines#Quality_and_featured_photographic_images|here]]. #To make your image more usable for others, please type in a suitable title, overwriting the default name generated by the camera. Please add a description as well. |} ==Rules== #Everyone is welcome to contribute. Participants upload pictures taken by themselves of eligible subjects and upload them to Wikimedia Commons during the content period under a free license. #Uploaded photographs do not have to be taken during the period itself, but they must not have been uploaded to Wikimedia Commons before. #Participants are free to upload photographs of any eligible subject, even if Commons already has one or more photographs, but of course a new angle or a new detail is more useful to the project than simply repeating what has been done before. #You are allowed to upload as many photos as you want. More photos, higher chance of winning. #The best photo will be announced at the PISU conclusion ceremony, and the winner will receive a prize for their contribution. '''That’s it! Your entry has been submitted.''' ------------------'''If you have more questions, read our [[Commons:UPISU Photo Challenge 2025/FAQ|FAQ]] first.''' ---------------- <nowiki>*</nowiki>Notes: Po krijoj faqe te re pasi qe shkurtesa e Universitetit Veror ne anglisht eshte PISU. Edhe FAQ duhet me u kriju nje faqe e re. Po ashtu edhe kategoria. ==Upload (duhet me e shtu njo te ri)== <div style="text-align:center;"> {{Clickable button|target={{fullurl:Special:UploadWizard|&uselang=sq&campaign=pisu&viti=2018}}|text=Upload Files|iconSecondary=ui-icon-upload|external=true|class=ui-button-blue}} </div> [[Category:UPISU Photo Challenge 2025]] dn1rkm2hzt1ht891g0bav9bhjlccasa 2996003 2996002 2026-06-11T15:00:32Z Eraqena 181813 2996003 wikitext text/x-wiki [[File:University of Prishtina logo.svg|thumb|right]] '''PISU 2026 Photo Challenge''' is a photography competition and crowdsourcing event in which participants photograph and upload images of Kosovo to Wikimedia Commons. These images are then available for free use on Wikipedia, its sister projects and beyond. The competition takes place from 6th until the 17th of July 2026 during the Prishtina International Summer University organized by the University of Prishtina. The competition is organized by the “Wikimedians of Albanian Language User Group”. After the contest period, a jury will judge the images and select the winning photos. During the closing ceremony of the Summer University the best photo will be announced and the winner(s) will receive their prizes. [[File:Cave Gadime.jpg|thumb|Gadime Cave - 2017 winning photo]] ==How to== {| style="background-color:#B8D9FF; color:black" | #Before you can upload photographs you will need to [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:CreateAccount create an account] on Wikimedia Commons, unless you already have one. This is the website that acts as a repository for photographs and other images that can be freely used on Wikipedia and elsewhere. It’s very easy to do, and you do not need to give your real name unless you want to. #To enter the competition, you must enter a valid email address, even though this is stated on the page as being ‘optional’. #Wikipedia and Commons use a shared login process, so your selected username and password will allow you to login to Wikipedia as well. #Confirm your email from your email account. Once you have logged in, look for the ''[[Special:Preferences|My preferences]]'' tab at the top right of the page. Click on that, and then on “enable email from other users.” This will allow us and other registered users on Commons to contact you in case you win, but will not make your email address publicly available. #Take photographs of topics or sites in your surroundings or during your travels around Kosovo. You can find advice on how to take good pictures [[Commons:Image_guidelines#Quality_and_featured_photographic_images|here]]. #To make your image more usable for others, please type in a suitable title, overwriting the default name generated by the camera. Please add a description as well. |} ==Rules== #Everyone is welcome to contribute. Participants upload pictures taken by themselves of eligible subjects and upload them to Wikimedia Commons during the content period under a free license. #Uploaded photographs do not have to be taken during the period itself, but they must not have been uploaded to Wikimedia Commons before. #Participants are free to upload photographs of any eligible subject, even if Commons already has one or more photographs, but of course a new angle or a new detail is more useful to the project than simply repeating what has been done before. #You are allowed to upload as many photos as you want. More photos, higher chance of winning. #The best photo will be announced at the PISU conclusion ceremony, and the winner will receive a prize for their contribution. '''That’s it! Your entry has been submitted.''' ------------------'''If you have more questions, read our [[Commons:UPISU Photo Challenge 2025/FAQ|FAQ]] first.''' ---------------- <nowiki>*</nowiki>Notes: Po krijoj faqe te re pasi qe shkurtesa e Universitetit Veror ne anglisht eshte PISU. Edhe FAQ duhet me u kriju nje faqe e re. Po ashtu edhe kategoria. Foton fituese te vitit te kalum nuk po mundem me e gjete. Kom mendu me shtu edhe ni seksion te vogel me propozim te ideve se cka munden me fotografu pjesemarresit :) ==Upload (duhet me e shtu njo te ri)== <div style="text-align:center;"> {{Clickable button|target={{fullurl:Special:UploadWizard|&uselang=sq&campaign=pisu&viti=2018}}|text=Upload Files|iconSecondary=ui-icon-upload|external=true|class=ui-button-blue}} </div> [[Category:UPISU Photo Challenge 2025]] jp0q6jsxyrvxkz0ua5r8gum2oq7wyeo 2996180 2996003 2026-06-12T11:17:47Z Eraqena 181813 2996180 wikitext text/x-wiki [[File:University of Prishtina logo.svg|thumb|right]] '''PISU 2026 Photo Challenge''' is a photography competition in which participants photograph and upload images of Kosovo to Wikimedia Commons. These images are then available for free use on Wikipedia, its sister projects and beyond. The competition takes place from 6th until the 17th of July 2026 during the "Prishtina International Summer University" organized by the [[University of Prishtina]]. The competition is organized by the [[“Wikimedians of Albanian Language User Group”.]] After the contest period, a jury will judge the images and select the winning photos. During the closing ceremony of the Summer University the best photo will be announced and the winner(s) will receive their prizes. [[File:Cave Gadime.jpg|thumb|Gadime Cave - 2017 winning photo]] ==How to== {| style="background-color:#B8D9FF; color:black" | #Before you can upload photographs you will need to [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:CreateAccount create an account] on Wikimedia Commons, unless you already have one. Wikimedia Commons is a website that acts as a repository for photographs and other audiovisual files that can be freely used on Wikipedia and elsewhere. It’s very easy to do, and you do not need to give your real name unless you want to. #To enter the competition, you must enter a valid email address, even though this is stated on the page as being ''‘optional’''. #Wikipedia and Commons use a shared login process, so your selected username and password will allow you to login to Wikipedia as well. #Confirm your email from your email account. Once you have logged in, look for the ''[[Special:Preferences|My preferences]]'' tab at the top right of the page. Click on that, and then on “enable email from other users.” This will allow us and other registered users on Commons to contact you in case you win, but will not make your email address publicly available. #Take photographs of topics or sites in your surroundings or during your travels around Kosovo. You can find advice on how to take good pictures [[Commons:Image_guidelines#Quality_and_featured_photographic_images|here]]. #To make your image more usable for others, please type in a suitable title, overwriting the default name generated by the camera. Please add a description as well. |} ==Rules== {| class="wikitable" style="width:100%; margin:20px auto; border:0; text-align:center; vertical-align:top;" | width=33% |<br />[[File:Circle-icons-profle.svg|80px]]<br /><center> Everyone is welcome to contribute. Participants upload pictures taken by themselves of eligible subjects and upload them to Wikimedia Commons during the contest period under a free license. | width=33% |[[File:Circle-icons-unlocked.svg|80px]]<br /><center> Every photograph must be published under a free public domain license. Examples of them include CC-BY-SA 4.0, CC-BY 4.0, CC0 1.0 and others. | width=33% |[[File:Commons-logo.svg|80px]]<br /><center> Uploaded photographs do not have to be taken during the period itself, but they must not have been uploaded to Wikimedia Commons before. |- | width=33% |[[File:Circle-icons-tripod.svg|80px]]<br /><center>Participants are free to upload photographs of any eligible subject, even if Commons already has one or more photographs, but of course a new angle or a new detail is more useful to the project than simply repeating what has been done before. | width=33% |[[File:Circle-icons-polaroids.svg|80px]]<br /><center>You are allowed to upload as many photos as you want. More photos, higher chance of winning. | width=33% |[[File:Circle-icons-trophy.svg|80px]]<br /><center>The best photo will be announced at the PISU conclusion ceremony, and the winner will receive a prize for their contribution. |} '''That’s it! Your entry has been submitted.''' ------------------'''If you have more questions, read our [[Commons:UPISU Photo Challenge 2025/FAQ|FAQ]] first.''' ---------------- <nowiki>*</nowiki>Notes: Po krijoj faqe te re pasi qe shkurtesa e Universitetit Veror ne anglisht eshte PISU. Edhe FAQ duhet me u kriju nje faqe e re. Po ashtu edhe kategoria. Foton fituese te vitit te kalum nuk po mundem me e gjete. Kom mendu me shtu edhe ni seksion te vogel me propozim te ideve se cka munden me fotografu pjesemarresit :) ==Upload (duhet me e shtu njo te ri)== <div style="text-align:center;"> {{Clickable button|target={{fullurl:Special:UploadWizard|&uselang=sq&campaign=pisu&viti=2018}}|text=Upload Files|iconSecondary=ui-icon-upload|external=true|class=ui-button-blue}} </div> [[Category:UPISU Photo Challenge 2025]] ha0sharleyw9ngknrigauyvxqu1xhux 1 396230 2996081 2906002 2026-06-12T00:08:11Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996081 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kynefe]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2906001 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170319190420/http://www.itnsource.com/shotlist//RTV/2009/07/20/RTV1348509/ për lidhjen http://www.itnsource.com/shotlist//RTV/2009/07/20/RTV1348509/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 shkurt 2026 01:29 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kynefe]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996080 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171109032058/https://www.haaretz.com/jewish/food/1.596995 për lidhjen https://www.haaretz.com/jewish/food/1.596995. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 02:08 (CEST) 0fwnys658mqz8vk13vg3u02tsgjo0gv 0 400108 2996057 2977579 2026-06-11T20:57:23Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996057 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club |clubname = Klub Kosova Hamburg | image = Klub Kosova Hamburg.png |fullname = Klub Kosova Hamburg e.V. |nickname = KKH |founded = 1977 |ground = Sportplatz Slomanstraße,<ref>{{cite web | url=https://www.europlan-online.de/sportanlage-dratelnstrasse/verein/10848 | title=Sportplatz Slomanstraße | language=de | access-date=5 maj 2026 | archive-date=17 maj 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260517084630/https://www.europlan-online.de/sportanlage-dratelnstrasse/verein/10848 | url-status=dead }}</ref> [[Hamburg]] |capacity = 3,000 |chairman = Avni Krasniqi |manager = Arban Bujupi |league = [[Verbandsliga Hamburg]] (VI) |season = 2022–23 |position = 5th |website = http://www.klub-kosova-hamburg.de | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = _mallorca2223h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = 000000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_name1 = Home }} '''Klub Kosova Hamburg''' është një klub futbollit nga [[Hamburgu]]. ==Burime== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Kosova Hamburg}} [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani]] [[Kategoria:Sporti në Hamburg]] [[Kategoria:Klube sportive shqiptare në mërgim]] {{Fut-cung}} oa114la16lc5r2v62nnxbdnwoe69aw8 0 400723 2996004 2983401 2026-06-11T15:33:16Z Amedeo Baci 142799 Amedeo Baci zhvendosi faqen [[Përdoruesi:AmedeoWriter/Sandbox]] te [[Përdoruesi:Amedeo Baçi]] 2983401 wikitext text/x-wiki == '''''Jeta dhe veprimtaria''''' == Amedeo Baçi është një shkrimtar e romancier shqiptar. Sipas ISBN-ve të marra pranë Bibliotekës Kombëtare të vendit dhe studiueses letrare prof. dr. Klara Kodra, midis viteve 2013 dhe 2025, ai botoi më shumë se 700 romane. <nowiki><ref>{{Cite web </nowiki>[https://www.bksh.al/search/Ba%C3%A7i%20Amedeo |url=https://www.bksh.al/search/Ba%C3%A7i%20Amedeo] |title=Katalogu i Bibliotekës Kombëtare |website=Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë }}<nowiki></ref></nowiki> Ai lindi me 15 qershor të vitit 1963 në Bushat të Shkodrës. Me origjinë përmetare, Amedeo jeton mes Tiranës, Aquila dhe Romës. Baçi studioi në Akademinë e Rendit Publik në Tiranë dhe më vonë u diplomua për drejtësi në Universitetin e Tiranës. Ndërkohë ndoqi studime gjuhësore në frëngjisht, italisht dhe spanjisht. Amedeo u angazhua në letërsi në kapërcellin e viteve 50-të të moshës, duke u përqendruar në temat e kujtesës, identitetit, historisë dhe diplomacisë kulturore. Vepra e tij shpesh ndërthur elemente autobiografike me kontekste historike, duke krijuar një formë të gjerë makro-narrative. Veprimtaria e tij letrare përfshin romane, cikle autobiografike dhe prozë të gjatë me tematika historike, kulturore dhe sociale. Disa nga veprat e tij janë përkthyer në gjuhë të ndryshme, si anglisht, italisht, rumanisht, greqisht, turqisht. == '''''Krijimtaria letrare''''' == Amedeo Baçi është autor i një opusi të gjerë letrar në gjuhën shqipe, italiane dhe angleze. Ai është njohur për aktivitetin e tij letrar, paraqitjet mediatike dhe çmimet në fushën e letërsisë. Baçi filloi të botojë prozë në vitin 2013. Krijimtaria e tij përfshin cikle autobiografike, romane historike dhe prozë të gjatë të fokusuar në kujtesën, identitetin dhe temat kulturore. Korpusi i tij përfshin: Saga shumëvëllimore historike; Romane sociale dhe psikologjike; Vepra me tematikë diplomatike e ndërkulturore; Cikle narrative të strukturuara sipas një modeli origjinal prej 24-26 kapitujsh. Letërsia e tij karakterizohet nga:  Gjuha poetike dhe imagjinare, përdorim i fjalorit arkaik e dialektor,  ndërtim i qëndrueshëm i sekuencave narrative,  si dhe integrim i reflektimeve filozofike. Stili i Baçit është i dallueshëm për metaforat e dendura,  një leksik autorial të pasur,  strukturë të fiksuar kompozicionale (3 pjesë × 8 kapituj),  ndërthurjen e historisë me introspeksionin,  filozofi ekzistenciale të përftuara përmes përshkrimeve natyrore, sociale dhe atmosferike.   Veprat dhe temat kryesore të Baçit trajtojnë:  historinë shqiptare (Kongresi i Berlinit, Luftërat Ballkanike, Konferenca e Londrës, Konferenca e Paqes-Paris shekulli XX)  tranzicionet politike të Europës Lindore,  traumën dhe kujtesën kolektive, emigracionin dhe identitetin kulturor,  globalizimin dhe marrëdhëniet ndërkombëtare. Një pjesë e krijimtarisë së tij është konceptuar si sagë autobiografike shumëvëllimore, e përbërë nga më shumë se 130 romane. <nowiki><ref>{{Cite web </nowiki>[https://www.bksh.al/search/Ba%C3%A7i%20Amedeo |url=https://www.bksh.al/search/Ba%C3%A7i%20Amedeo] |title=Katalogu i Bibliotekës Kombëtare |website=Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë }}<nowiki></ref></nowiki> == '''''Çmime dhe nominime''''' == Autori ka qenë pjesë e intervistave dhe aktiviteteve letrare në media shqiptare dhe është vlerësuar në disa aktivitete kulturore e letrare në Shqipëri. Ai është fitues i disa çmimeve të rëndësishme letrare brenda dhe jashtë vendit: Në vitin '''2015''', çmimi i shkrimtarit më të mirë të vitit në prozën e gjatë artistike nga gazeta Nacional. <nowiki><ref>{{Cite web</nowiki> [https://gazeta-nacional.com/ |url=https://gazeta-nacional.com/] |title=Amedeo Baçi shkrimtari i vitit. |website=Gazeta Nacional }}<nowiki></ref></nowiki> Në vitin '''2016''', çmimi i shkrimtarit më të mirë të vitit në prozën e gjatë artistike nga gazeta Nacional. <nowiki><ref>{{Cite web </nowiki> [https://gazeta-nacional.com/ |url=https://][https://gazeta-nacional.com/ gazeta-nacional.com] |title= Çmimi i shkrimtarit të vitit 2016, sërish Amedeo Baçi. |website=Gazeta Nacional }}<nowiki></ref></nowiki> Në vitin '''2017''', çmimi i shkrimtarit më të mirë të vitit në prozën e gjatë artistike nga revista letrare Obelisk. <nowiki><ref>{{Cite web </nowiki> [https://gazeta-nacional.com/ |url=https:][https://botimetada.com/ //botimetada.com/] |title= Shkrimtari i vitit 2017 në prozën e gjatë artistike. Në vitin '''2018''', çmimi i shkrimtarit më të mirë të vitit në prozën e gjatë artistike nga revista letrare Obelisk. <ref>{{Cite web |url=https://botimetada.com/ |title=Shkrimtari i vitit 2018 në prozën e gjatë artistike |website=BotimetAda |language=sq }}</ref> Më 28 gusht '''2018''', fitues i çmimit të madh letrar  amerikan Maja me romanin “Mes dhimbjes dhe dashurisë” (“Between Heartaches and Love”), në kategorinë e romanit romantik më të mirë për vitin 2018, (“The Best Romantic Novel”) nga organizimi letrar NABE (National Association of Book Entrepreneurs) - “P innacle Book Achievement Award”. <nowiki><ref>{{Cite web </nowiki> [https://gazeta-nacional.com/ |url=]https://botimetada.com/index.php/obelisk-222/ |title= Pinnacle, “The Best Romantic Novel” - NABE 2018. |website=BotimetAda }}<nowiki></ref></nowiki> Në vitin '''2019''', çmimi i shkrimtarit më të mirë të vitit në prozën e gjatë artistike nga revista letrare Obelisk. <nowiki><ref>{{Cite web </nowiki> [https://gazeta-nacional.com/ |url=]https://botimetada.com/ |title=Shkrimtari i vitit 2019 në prozën e gjatë artistike. |website=BotimetAda }}<nowiki></ref></nowiki> Më 22 mars '''2021''', certifikatë “Book Excellence” për romanin “Mes Dhimbjes dhe Dashurisë”, Lyttle A. Cadre CEO, Literary Prestige Award, nga Filmways Pictures LTD për skenarin më të mirë. Në vitin '''2024,''' janë ''thyer e vendosur gjithsej 14 rekorde botërore në fushën e letërsisë'' me motivacionin: ''“Njeriu që thyen e vendos rekorde të reja në letërsi, proza e gjatë artistike, gjinia e romanit". <nowiki><ref>{{Cite web</nowiki>'' [https://gazeta-nacional.com/ |url=]https://www.nobleworldrecords.net/ |title=The man who breaks and sets new records in literature, long prose, the novel genre. }}<nowiki></ref></nowiki> '''Më 25 prill 2024''''', Ambasador i Artit dhe Kulturës për Shqipërinë nga NWR (Noble World Records) –'' me qendër në Lucknow, Indi. Partner i Forumit Ndërkombëtar të çminit Nobel për Paqen dhe Forumit Ekonomik Azi-Afrikë. '''Më''' '''10 tetor 2024.''' ''Titulli Nderi nga ana e Bashkisë Mat: MIRËNJOHJE. Amedeo Hetem Baçi.  ''Për krijimtarinë e rrallë dhe të begatë që fillesat i ka në Burrel, si autor i mbi 300 romaneve me vlera të shquara artistike me një prodhimtari të lartë edhe në shkallë botërore. '''Më''' '''18 tetor 2024.''' ''Titull Nderi nga Shoqata Atdhetare Kulturore Mbarëkombëtare Vëllezërit Frashëri, zotit Amedeo Baçi:'' Personalitet i shquar në fushën e artit dhe kulturës. Ndër autorët më prodhimtarë në prozën e gjatë artistike në raport me vitet e krijimtarisë. Ai ka mundur të krijojë ura lidhjeje me publikun e gjerë, duke kontribuar në veprimtarinë kombëtare të shoqatës. '''Më 10 korrik 2025,''' ''Certifikatë ekselence në letërsi dhe kontribut kulturor'' për shkrimin dhe botimin e mbi 700 veprave letrare, nga NWR. '''Më 25.08.2025,''' akordimi i ''titullit honorifik “Sir”- (“Zotëri”)'' nga NWR dhe Institucione Kulturore dhe Letrare të Lidhura, për kushtimin ndaj letërsisë, për sagën më të gjatë romanore të historisë personale deri atëherë me 135 romane dhe 22 rekordet e thyera dhe të vendosura në lëmin letrar deri në vitin 2025. Në harkun e vitit '''2025,''' u ''thyen e vendosën edhe 8 rekorde të tjera botërore në fushën e letërsisë'' me motivacionin të certifikuara nga NWR: ''“Njeriu që thyen e vendos rekorde të reja në letërsi, proza e gjatë artistike, gjinia e romanit”''. ''[https://www.nobleworldrecords.net/ <nowiki><ref>{{Cite web</nowiki>]'' |url=https://www.nobleworldrecords.net/nwr-multi-record-holder.html |title=The man who breaks and sets new records in literature, long prose, the novel genre. |website=Noble World Records }}<nowiki></ref></nowiki> == Vlerësimi kritik == Studiuesit e konsiderojnë Amedeo Baçin si  një autor me ndikim në zhvillimin e makro-prozës shqiptare, një stilist me vokacion romantik. Sipas prof. dr. Klara Kodra, ai është krijues i një universi të qëndrueshëm narrativ,  kontribuues i rëndësishëm në  letërsinë e kujtesës dhe diplomacinë kulturore. Profilin e tij letrar akademik e karakterizojnë  analiza strukturore,  identiteti epistemik i qartë i rrëfimit,  dimensioni i fortë universalist,  përdorimi metodologjiko-estetik i gjuhës si sistem artistik. ''[https://www.nobleworldrecords.net/ <nowiki><ref>{{Cite web</nowiki>]'' [https://gazeta-nacional.com/ |url=]https://botimetada.com/ <ref>{{Cite web |title=Revista Obelisk |url=https://botimetada.com/ |website=BotimetAda |language=sq }}</ref> Sipas NWR dhe revistës letrare Obelisk, shkrimtari cilësohet ndër më produktivët e botës në raport me vitet e krijimtarisë. Kritikët e kanë lidhur veprën e Baçit me temat e kujtesës, narrativës ciklike, diplomacisë kulturore dhe tema filozofike në prozën shqipe bashkëkohore. Kritikë letrarë shqiptarë dhe të huaj kanë diskutuar veprën e tij në lidhje me temat e identitetit kombëtar dhe tematika nga vende dhe personalitete të huaja. Baçi mori disa çmime letrare në Shqipëri midis viteve 2015 dhe 2019, duke përfshirë vlerësime nga Nacional dhe revista Obelisk. Sipas dokumenteve dhe materialeve publike të cituara në media, emri i Baçit është përmendur në lidhje me propozimin për Çmimin Nobel në Letërsi nga Forumi Ndërkombëtar Rekomandues për Çmimin Nobel për Paqe (INPPRF). Baçi është njohur nga Noble World Records (NWR) për arritje të lidhura me produktivitetin në prozën e gjatë dhe botimin e romaneve. |website=Noble World Records Vepra e tij është recensuar nga kritikë letrarë shqiptarë, përfshirë prof. dr. Klara Kodrën. Opusi i tij është diskutuar në platforma si Goodreads nga kritikë të huaj dhe është prezantuar në media të ndryshme shqiptare dhe ndërkombëtare. == Referime == <references/> pdpw8v6us5pae4asb0mn2fgabmoftw9 2996006 2996004 2026-06-11T15:39:01Z Amedeo Baci 142799 Amedeo Baci zhvendosi faqen [[Përdoruesi:Amedeo Baçi]] te [[Amedeo Baçi]] 2983401 wikitext text/x-wiki == '''''Jeta dhe veprimtaria''''' == Amedeo Baçi është një shkrimtar e romancier shqiptar. Sipas ISBN-ve të marra pranë Bibliotekës Kombëtare të vendit dhe studiueses letrare prof. dr. Klara Kodra, midis viteve 2013 dhe 2025, ai botoi më shumë se 700 romane. <nowiki><ref>{{Cite web </nowiki>[https://www.bksh.al/search/Ba%C3%A7i%20Amedeo |url=https://www.bksh.al/search/Ba%C3%A7i%20Amedeo] |title=Katalogu i Bibliotekës Kombëtare |website=Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë }}<nowiki></ref></nowiki> Ai lindi me 15 qershor të vitit 1963 në Bushat të Shkodrës. Me origjinë përmetare, Amedeo jeton mes Tiranës, Aquila dhe Romës. Baçi studioi në Akademinë e Rendit Publik në Tiranë dhe më vonë u diplomua për drejtësi në Universitetin e Tiranës. Ndërkohë ndoqi studime gjuhësore në frëngjisht, italisht dhe spanjisht. Amedeo u angazhua në letërsi në kapërcellin e viteve 50-të të moshës, duke u përqendruar në temat e kujtesës, identitetit, historisë dhe diplomacisë kulturore. Vepra e tij shpesh ndërthur elemente autobiografike me kontekste historike, duke krijuar një formë të gjerë makro-narrative. Veprimtaria e tij letrare përfshin romane, cikle autobiografike dhe prozë të gjatë me tematika historike, kulturore dhe sociale. Disa nga veprat e tij janë përkthyer në gjuhë të ndryshme, si anglisht, italisht, rumanisht, greqisht, turqisht. == '''''Krijimtaria letrare''''' == Amedeo Baçi është autor i një opusi të gjerë letrar në gjuhën shqipe, italiane dhe angleze. Ai është njohur për aktivitetin e tij letrar, paraqitjet mediatike dhe çmimet në fushën e letërsisë. Baçi filloi të botojë prozë në vitin 2013. Krijimtaria e tij përfshin cikle autobiografike, romane historike dhe prozë të gjatë të fokusuar në kujtesën, identitetin dhe temat kulturore. Korpusi i tij përfshin: Saga shumëvëllimore historike; Romane sociale dhe psikologjike; Vepra me tematikë diplomatike e ndërkulturore; Cikle narrative të strukturuara sipas një modeli origjinal prej 24-26 kapitujsh. Letërsia e tij karakterizohet nga:  Gjuha poetike dhe imagjinare, përdorim i fjalorit arkaik e dialektor,  ndërtim i qëndrueshëm i sekuencave narrative,  si dhe integrim i reflektimeve filozofike. Stili i Baçit është i dallueshëm për metaforat e dendura,  një leksik autorial të pasur,  strukturë të fiksuar kompozicionale (3 pjesë × 8 kapituj),  ndërthurjen e historisë me introspeksionin,  filozofi ekzistenciale të përftuara përmes përshkrimeve natyrore, sociale dhe atmosferike.   Veprat dhe temat kryesore të Baçit trajtojnë:  historinë shqiptare (Kongresi i Berlinit, Luftërat Ballkanike, Konferenca e Londrës, Konferenca e Paqes-Paris shekulli XX)  tranzicionet politike të Europës Lindore,  traumën dhe kujtesën kolektive, emigracionin dhe identitetin kulturor,  globalizimin dhe marrëdhëniet ndërkombëtare. Një pjesë e krijimtarisë së tij është konceptuar si sagë autobiografike shumëvëllimore, e përbërë nga më shumë se 130 romane. <nowiki><ref>{{Cite web </nowiki>[https://www.bksh.al/search/Ba%C3%A7i%20Amedeo |url=https://www.bksh.al/search/Ba%C3%A7i%20Amedeo] |title=Katalogu i Bibliotekës Kombëtare |website=Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë }}<nowiki></ref></nowiki> == '''''Çmime dhe nominime''''' == Autori ka qenë pjesë e intervistave dhe aktiviteteve letrare në media shqiptare dhe është vlerësuar në disa aktivitete kulturore e letrare në Shqipëri. Ai është fitues i disa çmimeve të rëndësishme letrare brenda dhe jashtë vendit: Në vitin '''2015''', çmimi i shkrimtarit më të mirë të vitit në prozën e gjatë artistike nga gazeta Nacional. <nowiki><ref>{{Cite web</nowiki> [https://gazeta-nacional.com/ |url=https://gazeta-nacional.com/] |title=Amedeo Baçi shkrimtari i vitit. |website=Gazeta Nacional }}<nowiki></ref></nowiki> Në vitin '''2016''', çmimi i shkrimtarit më të mirë të vitit në prozën e gjatë artistike nga gazeta Nacional. <nowiki><ref>{{Cite web </nowiki> [https://gazeta-nacional.com/ |url=https://][https://gazeta-nacional.com/ gazeta-nacional.com] |title= Çmimi i shkrimtarit të vitit 2016, sërish Amedeo Baçi. |website=Gazeta Nacional }}<nowiki></ref></nowiki> Në vitin '''2017''', çmimi i shkrimtarit më të mirë të vitit në prozën e gjatë artistike nga revista letrare Obelisk. <nowiki><ref>{{Cite web </nowiki> [https://gazeta-nacional.com/ |url=https:][https://botimetada.com/ //botimetada.com/] |title= Shkrimtari i vitit 2017 në prozën e gjatë artistike. Në vitin '''2018''', çmimi i shkrimtarit më të mirë të vitit në prozën e gjatë artistike nga revista letrare Obelisk. <ref>{{Cite web |url=https://botimetada.com/ |title=Shkrimtari i vitit 2018 në prozën e gjatë artistike |website=BotimetAda |language=sq }}</ref> Më 28 gusht '''2018''', fitues i çmimit të madh letrar  amerikan Maja me romanin “Mes dhimbjes dhe dashurisë” (“Between Heartaches and Love”), në kategorinë e romanit romantik më të mirë për vitin 2018, (“The Best Romantic Novel”) nga organizimi letrar NABE (National Association of Book Entrepreneurs) - “P innacle Book Achievement Award”. <nowiki><ref>{{Cite web </nowiki> [https://gazeta-nacional.com/ |url=]https://botimetada.com/index.php/obelisk-222/ |title= Pinnacle, “The Best Romantic Novel” - NABE 2018. |website=BotimetAda }}<nowiki></ref></nowiki> Në vitin '''2019''', çmimi i shkrimtarit më të mirë të vitit në prozën e gjatë artistike nga revista letrare Obelisk. <nowiki><ref>{{Cite web </nowiki> [https://gazeta-nacional.com/ |url=]https://botimetada.com/ |title=Shkrimtari i vitit 2019 në prozën e gjatë artistike. |website=BotimetAda }}<nowiki></ref></nowiki> Më 22 mars '''2021''', certifikatë “Book Excellence” për romanin “Mes Dhimbjes dhe Dashurisë”, Lyttle A. Cadre CEO, Literary Prestige Award, nga Filmways Pictures LTD për skenarin më të mirë. Në vitin '''2024,''' janë ''thyer e vendosur gjithsej 14 rekorde botërore në fushën e letërsisë'' me motivacionin: ''“Njeriu që thyen e vendos rekorde të reja në letërsi, proza e gjatë artistike, gjinia e romanit". <nowiki><ref>{{Cite web</nowiki>'' [https://gazeta-nacional.com/ |url=]https://www.nobleworldrecords.net/ |title=The man who breaks and sets new records in literature, long prose, the novel genre. }}<nowiki></ref></nowiki> '''Më 25 prill 2024''''', Ambasador i Artit dhe Kulturës për Shqipërinë nga NWR (Noble World Records) –'' me qendër në Lucknow, Indi. Partner i Forumit Ndërkombëtar të çminit Nobel për Paqen dhe Forumit Ekonomik Azi-Afrikë. '''Më''' '''10 tetor 2024.''' ''Titulli Nderi nga ana e Bashkisë Mat: MIRËNJOHJE. Amedeo Hetem Baçi.  ''Për krijimtarinë e rrallë dhe të begatë që fillesat i ka në Burrel, si autor i mbi 300 romaneve me vlera të shquara artistike me një prodhimtari të lartë edhe në shkallë botërore. '''Më''' '''18 tetor 2024.''' ''Titull Nderi nga Shoqata Atdhetare Kulturore Mbarëkombëtare Vëllezërit Frashëri, zotit Amedeo Baçi:'' Personalitet i shquar në fushën e artit dhe kulturës. Ndër autorët më prodhimtarë në prozën e gjatë artistike në raport me vitet e krijimtarisë. Ai ka mundur të krijojë ura lidhjeje me publikun e gjerë, duke kontribuar në veprimtarinë kombëtare të shoqatës. '''Më 10 korrik 2025,''' ''Certifikatë ekselence në letërsi dhe kontribut kulturor'' për shkrimin dhe botimin e mbi 700 veprave letrare, nga NWR. '''Më 25.08.2025,''' akordimi i ''titullit honorifik “Sir”- (“Zotëri”)'' nga NWR dhe Institucione Kulturore dhe Letrare të Lidhura, për kushtimin ndaj letërsisë, për sagën më të gjatë romanore të historisë personale deri atëherë me 135 romane dhe 22 rekordet e thyera dhe të vendosura në lëmin letrar deri në vitin 2025. Në harkun e vitit '''2025,''' u ''thyen e vendosën edhe 8 rekorde të tjera botërore në fushën e letërsisë'' me motivacionin të certifikuara nga NWR: ''“Njeriu që thyen e vendos rekorde të reja në letërsi, proza e gjatë artistike, gjinia e romanit”''. ''[https://www.nobleworldrecords.net/ <nowiki><ref>{{Cite web</nowiki>]'' |url=https://www.nobleworldrecords.net/nwr-multi-record-holder.html |title=The man who breaks and sets new records in literature, long prose, the novel genre. |website=Noble World Records }}<nowiki></ref></nowiki> == Vlerësimi kritik == Studiuesit e konsiderojnë Amedeo Baçin si  një autor me ndikim në zhvillimin e makro-prozës shqiptare, një stilist me vokacion romantik. Sipas prof. dr. Klara Kodra, ai është krijues i një universi të qëndrueshëm narrativ,  kontribuues i rëndësishëm në  letërsinë e kujtesës dhe diplomacinë kulturore. Profilin e tij letrar akademik e karakterizojnë  analiza strukturore,  identiteti epistemik i qartë i rrëfimit,  dimensioni i fortë universalist,  përdorimi metodologjiko-estetik i gjuhës si sistem artistik. ''[https://www.nobleworldrecords.net/ <nowiki><ref>{{Cite web</nowiki>]'' [https://gazeta-nacional.com/ |url=]https://botimetada.com/ <ref>{{Cite web |title=Revista Obelisk |url=https://botimetada.com/ |website=BotimetAda |language=sq }}</ref> Sipas NWR dhe revistës letrare Obelisk, shkrimtari cilësohet ndër më produktivët e botës në raport me vitet e krijimtarisë. Kritikët e kanë lidhur veprën e Baçit me temat e kujtesës, narrativës ciklike, diplomacisë kulturore dhe tema filozofike në prozën shqipe bashkëkohore. Kritikë letrarë shqiptarë dhe të huaj kanë diskutuar veprën e tij në lidhje me temat e identitetit kombëtar dhe tematika nga vende dhe personalitete të huaja. Baçi mori disa çmime letrare në Shqipëri midis viteve 2015 dhe 2019, duke përfshirë vlerësime nga Nacional dhe revista Obelisk. Sipas dokumenteve dhe materialeve publike të cituara në media, emri i Baçit është përmendur në lidhje me propozimin për Çmimin Nobel në Letërsi nga Forumi Ndërkombëtar Rekomandues për Çmimin Nobel për Paqe (INPPRF). Baçi është njohur nga Noble World Records (NWR) për arritje të lidhura me produktivitetin në prozën e gjatë dhe botimin e romaneve. |website=Noble World Records Vepra e tij është recensuar nga kritikë letrarë shqiptarë, përfshirë prof. dr. Klara Kodrën. Opusi i tij është diskutuar në platforma si Goodreads nga kritikë të huaj dhe është prezantuar në media të ndryshme shqiptare dhe ndërkombëtare. == Referime == <references/> pdpw8v6us5pae4asb0mn2fgabmoftw9 0 400877 2996068 2995224 2026-06-11T21:40:39Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996068 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = Shqipëria nën-17 | Nickname = Kuqezinjtë<br />Shqiponjat | Badge = Stema e Fanellës së Kombëtares.svg | Badge_size = 150px | Association = {{nowrap|{{lang|sq|[[Albanian Football Association|Federata Shqiptare e Futbollit]]}} (FSHF)}} | Confederation = [[UEFA]] | Coach = Armand Dama | Captain = [[Gabriel Kulla]] | Most caps = [[Adi Kurti]] (16)<ref>{{cite web |website=BeSoccer |url=https://www.besoccer.com/player/adi-kurti-3168503 |title=Adi Kurti |language=en |access-date=22 maj 2026 |archive-date=23 janar 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123102103/https://www.besoccer.com/player/adi-kurti-3168503 |url-status=dead }}</ref> | Top scorer = [[Gabriel Kulla]] (8)<ref>{{cite web |website=BeSoccer |url=https://www.besoccer.com/player/gabriel-kulla-3567604 |title=Gabriel Kulla |language=en |access-date=22 maj 2026 |archive-date=17 shkurt 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250217072618/https://www.besoccer.com/player/gabriel-kulla-3567604 |url-status=dead }}</ref> | Home Stadium = [[Elbasan Arena]]<br />[[Loro Boriçi (stadium)|Stadiumi Loro Boriçi]] | FIFA Trigramme = ALB | pattern_la1 = _alb2023–24h | pattern_b1 = _alb2023–24h | pattern_ra1 = _alb2023–24h | pattern_sh1 = _alb2023–24h | pattern_so1 = _alb2023–24h | pattern_la2 = _alb2023–24v | pattern_b2 = _alb2023–24v | pattern_ra2 = _alb2023–24v | pattern_sh2 = _alb2023–24v | pattern_so2 = _alb2023–24v | pattern_la3 = _alb2023–24a | pattern_b3 = _alb2023–24a | pattern_ra3 = _alb2023–24a | pattern_sh3 = _alb2023–24a | pattern_so3 = _alb2023–24a | filetype = svg | First game = {{flagicon|Croatia}} 4–0 {{flagicon|ALB}} <br /> ([[Vác]], [[Hungaria|Hungari]]; 24 shtator 2001) | Largest win = {{flagicon|Liechtenstein}} 0–6 {{flagicon|ALB}} <br /> ([[Tatabánya]], [[Hungaria|Hungari]]; 23 tetor 2012) | Largest loss = {{flagicon|ALB}} 0–7 {{flagicon|Belarus}} <br /> ([[Riihimäki]], [[Finland]]; 25 shtator 2008) | U17WC apps = 0 | U17WC first = | U17WC best = – | Regional name = [[UEFA European Under-17 Championship]] | Regional cup apps = 1 | Regional cup first = [[2025 UEFA European Under-17 Championship|2025]] | Regional cup best = Group Stage ([[2025 UEFA European Under-17 Championship|2025]]) | medaltemplates = }} '''Kombëtarja shqiptare nën-17 e futbollit''' është ekipi kombëtar nën-17 i [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe kontrollohet nga [[Federata Shqiptare e Futbollit]]. ==Burime== {{reflist}} [[Kategoria:Futbolli në Shqipëri]] fqbjxy3kg5lx3w1r16ms3zvlzcz8w1m 1 401228 2996117 2985217 2026-06-12T04:17:55Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Kreshnik Rustemi]] 2996117 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kreshnik Rustemi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2767224 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170612081155/http://www.totalprosports.com/2012/07/06/rustemi-kreshnik-mourad-bouzidi-its-showtime-57-broken-nose-video/ për lidhjen http://www.totalprosports.com/2012/07/06/rustemi-kreshnik-mourad-bouzidi-its-showtime-57-broken-nose-video/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131217195244/http://borilacki-klub.com/vesti/final-fight-championship-10-rezultati/ për lidhjen http://borilacki-klub.com/vesti/final-fight-championship-10-rezultati/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 mars 2025 18:40 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kreshnik Rustemi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2768741 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150602135029/http://www.sportnews.ro/cel-mai-dur-fotbalist-polonez-urca-ring-la-superkombat-ploiesti-fotovideo-167301.html për lidhjen http://www.sportnews.ro/cel-mai-dur-fotbalist-polonez-urca-ring-la-superkombat-ploiesti-fotovideo-167301.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241127062825/http://www.mixfight.nl/forum/showthread.php?103266-Fotoverslag-Starmuay-V-Maastricht-10-april për lidhjen http://www.mixfight.nl/forum/showthread.php?103266-Fotoverslag-Starmuay-V-Maastricht-10-april. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 mars 2025 06:14 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kreshnik Rustemi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2905941 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241127072830/http://message.axkickboxing.com/index.phtml?action=dispthread&topic=9653&topicgroup=axmain&junk=3872 për lidhjen http://message.axkickboxing.com/index.phtml?action=dispthread&topic=9653&topicgroup=axmain&junk=3872. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 shkurt 2026 00:21 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kreshnik Rustemi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985101 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110819135157/http://kosovaboxing.org/site/kreshnik-rrustemi për lidhjen http://kosovaboxing.org/site/kreshnik-rrustemi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 maj 2026 23:21 (CEST) 0d1emnsorm2tqln8g7r9mbdq0cl16s9 1 401229 2996129 2985219 2026-06-12T04:22:52Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Izolimi shoqëror]] 2996129 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Izolimi shoqëror]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2219102 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200509092128/https://www.beyonddifferences.org/media/uploads/teacher-docs/consequences_of_social_isolation_2015-2016.pdf për lidhjen http://beyonddifferences.org/media/uploads/teacher-docs/consequences_of_social_isolation_2015-2016.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200509092128/https://www.beyonddifferences.org/media/uploads/teacher-docs/consequences_of_social_isolation_2015-2016.pdf për lidhjen http://beyonddifferences.org/media/uploads/teacher-docs/consequences_of_social_isolation_2015-2016.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 prill 2021 14:55 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Izolimi shoqëror]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2378109 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200909082042/https://www.noisolation.com/global/research/too-many-are-experiencing-social-isolation/ për lidhjen https://www.noisolation.com/global/research/too-many-are-experiencing-social-isolation/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2021 12:44 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Izolimi shoqëror]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2647162 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200909082051/https://www.noisolation.com/global/research/how-does-social-isolation-affect-a-childs-mental-health-and-development/ për lidhjen https://www.noisolation.com/global/research/how-does-social-isolation-affect-a-childs-mental-health-and-development/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200909082042/https://www.noisolation.com/global/research/consequences-of-social-isolation-for-children-and-adolescents/ për lidhjen https://www.noisolation.com/global/research/consequences-of-social-isolation-for-children-and-adolescents/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 mars 2024 23:45 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Izolimi shoqëror]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2984896 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120310121135/http://dissidentvoice.org/2012/02/how-social-isolation-kills/ për lidhjen http://dissidentvoice.org/2012/02/how-social-isolation-kills/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201108161611/https://dissidentvoice.org/2012/02/how-social-isolation-kills/ për lidhjen http://dissidentvoice.org/2012/02/how-social-isolation-kills/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 maj 2026 12:33 (CEST) 0ig5u7vp3q3l36ba0mpxaa53eoj5n7u 0 401399 2996140 2986334 2026-06-12T07:29:30Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996140 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Mario_Soldati_01.jpg|lidhja=|parapamje|283x283px]] '''Mario Soldati''' ([[Torino]], 17 nëntor 1906 – Lerici, 19 qershor 1999) ishte një shkrimtar, gazetar, eseist, regjisor, skenarist dhe autor televiziv italian. == Biografia == Mario Soldati lindi në Via Ospedale 20 (tani Via Giolitti), në Torino, djali i Umberto dhe Barbara Bargilli. Në [[1912|vitin 1912,]] ai filloi studimet në Institutin Social [[Jezuitët|Jezuit]], ku qëndroi deri në vitin e tretë të shkollës së mesme. Mësimet e Jezuitëve ishin shumë të rëndësishme për të në këtë kohë, pasi ai ishte një praktikues i zellshëm (ai madje mendoi t'i bashkohej [[Jezuitët|Urdhrit]], vetëm për të arritur më vonë në një mënyrë shumë personale dhe të lirë të konceptimit të besimit, duke e pajtuar atë me vizionin e tij racionalist, siç do të jetë e dukshme në prodhimin e tij letrar). Ai u diplomua në moshën shtatëmbëdhjetë vjeç dhe u regjistrua në [[Shkencat humane|Letërsi]] në universitet. Torino e viteve [[Vitet 1920|1920]] ishte ajo e inteligjencës së Piero Gobetti-t, pikturës së Felice Casorati-t dhe patronazhit të Riccardo Gualino-s . Miqtë e tij më të ngushtë ishin Agostino Richelmy, Mario Bonfantini, Giacomo Debenedetti, [[Carlo Levi]] dhe Giacomo Noventa. Në [[1924|vitin 1924]] ai botoi [[Drama|dramën]] ''Pilati'' për teatrin. Gjatë verës së vitit 1927 u botua katalogu i Galerisë së artit modern në Torino, ku Mario Soldati, ende student, ishte kurator: në vjeshtën e të njëjtit vit ai u diplomua në [[Historia e arteve|histori arti]] me Lionello Venturi-n, duke diskutuar një tezë mbi Boccaccio Boccaccino-n (botuar në vitin 2009 <ref>{{Cite web |title=Boccaccino |url=http://www.ninoaragnoeditore.it/?mod=COLLANE&id_collana=23&op=visualizza_libro&id_opera=382|language=it}}</ref> ), një piktor [[Arti i rilindjes|i Rilindjes]], i lindur në Ferrara në shkollën kremoneze. Më pas, me ndihmën e Venturi-t, ai mori një bursë trevjeçare në Institutin e Artit të [[Roma|Romës]] ku takoi Adolfo Venturi-n dhe Pietro Toesca-n . Në vitin 1929 ai bëri debutimin e tij si narrator, me librin me tregime të shkurtra, ''Salmace'', i cili ishte, siç kujton Cesare Garboli në shënimin e botimit të vitit 1993, së bashku me romanin Gli indiferenti nga Moravia, një eksplorim i parë narrativ, krejtësisht i ri për Italinë, i tokës së gjerë të <ref>{{Cite book |url=https://www.adelphi.it/libro/9788845910036 |title=Salmace |publisher=[[Adelphi]] |year=1993 |isbn=9788845910036 |series=Fabula, 72|language=it}}</ref> <nowiki>''.</nowiki> Në vitin 1929, oferta e një [[Bursë studimi|burse]] të re e shtyu Soldatin të largohej nga Roma dhe të shkonte në [[Nju Jork Siti|Nju Jork]], ku dha mësim historinë e artit italian në [[Universiteti i Kolumbias|Universitetin e Kolumbias]] . Nga përvoja ai shkroi një libër autobiografik, ''America primo amore''. Në vitin 1931, ai u kthye në Itali, duke u penduar që nuk arriti të bëhej shtetas amerikan . Ai u martua me [[Marion Rieckelman]] (u ndanë tre vjet më vonë), e cila kishte qenë studente e tij në ''Universitetin Columbia'', dhe së bashku patën tre fëmijë: Frank, Ralph dhe Barbara. Në pranverë, ai filloi të punonte për ''Cines-Pittaluga'', kompaninë më të rëndësishme të prodhimit në [[Kinematografia e Italisë|kinemanë italiane]] . Në shesh xhirimi, duke filluar si operator dërrase, ai ndjeu se studimet e tij humaniste dhe artistike nuk ishin më të dobishme, ashtu si librat dhe artikujt e tij. Megjithatë, takimi i tij me presidentin e atëhershëm të Cines, Emilio Cecchi, dhe respekti i tij, e çuan atë në sektorin e ' rrëfimit ', ku ai filloi karrierën e tij si skenarist, duke vazhduar të bashkëpunonte me Mario Camerini si asistent regjisor dhe duke intensifikuar marrëdhënien e tij me Guglielmo Alberti, i cili vinte nga i njëjti mjedis i Torinos. Në vitin 1934, për shkak të dështimit të filmit ''Acciaio'' (bazuar në një tregim nga [[Luigji Pirandelo|Pirandello]], në të cilin ai bashkëpunoi si skenarist), Soldati u pushua nga puna. Ai u transferua në Corconio, një fshat i vogël i Orta San Giulio, një qytet i vogël në liqenin Orta . Larg Romës dhe kinemasë, ai qëndroi atje për dy vjet, duke vizituar shpesh mikun e tij Mario Bonfantini nga Novara. Gjatë asaj periudhe ai shkroi ''America primo amore'' dhe vepra të tjera të ndryshme, përfshirë pjesën e parë të ''La confessione'' . Në vitin 1936, regjisori Mario Camerini e donte atë të kthehej në Romë. Në vitin 1939 ai bëri debutimin e tij regjisorial me filmin ''Dora Nelson'', një komedi në stilin e Ernst Lubitsch me protagoniste tashmë të famshmen Assia Noris . Filmi që do ta bëjë atë regjisorin më të njohur të atij viti është i vitit 1941: ''Piccolo mondo antico'', i cili i përket atij zhanri filmash, të hartuar me shumë kujdes nga një këndvështrim formal dhe të pasur me referenca figurative dhe letrare, të cilat mund të gjurmohen deri te lëvizja e kinemasë kaligrafike. Në vitin 1941, ai kishte takuar një vajzë nga [[Rijeka|Fiume]], aktoren Jucci Kellermann, me të cilën do të kalonte pjesën tjetër të jetës së tij. Së bashku ata do të lindnin Wolfango, Michele dhe Giovanni, tre fëmijët e tjerë të shkrimtarit. Natën e 14 shtatorit 1943, ai iku nga Roma me Dino De Laurentiis : aventura do të bëhej ditari i udhëtimit me titull ''Fuga in Italia'' . Ai do të kalonte nëntë muaj në [[Napoli]] duke punuar, ndër të tjera, në mikrofonat e " ''Radio Napoli'' " dhe pas kthimit të tij në Romë do të ishte korrespondent lufte për ''Avanti!'' dhe ''L'Unità'' në Gothic Line . Një kuriozitet: Mario Soldati kaloi një javë me Dino De Laurentiis në Torella dei Lombardi, vendlindja e regjisorit Vincenzo Leone (babai i më të famshmit [[Sergjo Leone|Sergio]] ). Në vitin 1948 ai e ndërpreu kontratën e tij me [[Producenti i filmit|producentin]] e madh [[Hollivudi|të Hollivudit]] David O. Selznick, sepse konsullata amerikane i refuzoi vizën e hyrjes partneres së tij. Në vitin 1948 ai drejtoi ''filmin "Escape to France"'', në të cilin kontribuan edhe [[Cesare Pavese]] dhe Ennio Flaiano ; ai gjithashtu botoi ''[[La giacca verde (racconto)|"The Green Jacket"]]'' (nga i cili u realizua filmi me të njëjtin emër ), të botuar nga Longanesi në një vëllim së bashku me ''"The Father of the Orphans"'' dhe ''"The Dritare"'', të cilat i fituan çmimin letrar San Babila . <ref>{{Cite web |title=Mario Soldati al Premio San Babila. Milano, 1952 |url=http://www.giancolombo.net/pubblicazioni/europeo02-3_2002/europeo302_02.html|language=it}}</ref> Në vitin 1953, bazuar në romanin e [[Alberto Moravia|Alberto Moravia-s]], ai drejtoi ''filmin "The Provincial"'' . Në vitin 1954 ai botoi romanin ''"Letra nga Capri",'' për të cilin mori çmimin Strega dhe popullaritetin si shkrimtar. Filmi i parë i transmetuar nga RAI i sapoformuar më 3 janar 1954, ishte një nga veprat e tij, ''Le miserie del signor Travet'' . Gjithashtu për RAI-n, në vitin 1957, Soldati filmoi reportazhin e parë në histori për ushqimin dhe verën: ai ishte krijuesi, regjisori dhe prezantuesi i investigimit televiziv ''Alla ricerca dei cibi genuini – Viaggio nella valle del Po'', i cili ishte një nga programet më të suksesshme dhe më të frytshme në televizionin italian, i konsideruar si një dokument me rëndësi antropologjike. Me ''Viaggio nella valle del Po,'' lindi në mënyrë efektive figura e gazetarit televiziv të ushqimit dhe verës. Soldati ishte një interpretues i apasionuar i identitetit italian dhe, përmes mediumit të ushqimit dhe verës, ndihmoi në prezantimin e Italisë te italianët. Ishte gjatë atij programi që ai krijoi një lidhje të fortë dhe të qëndrueshme me vendet përgjatë lumit Po, ku ai vendosi, ndër të tjera, ''I Racconti del Maresciallo,'' botuar në vitin 1968. Në provincën e Ferrarës, në Comacchio, në vitin 1954 ai drejtoi ''La donna del fiume'' me [[Sophia Loren]]. Në vitin 1961 ai ishte drejtor artistik i Ekspozitës Ndërkombëtare të Punës në Torino, e njohur si Italia '61, e organizuar për 100-vjetorin e Bashkimit të Italisë.<ref>{{Cite web |title=Aldo Spallicci e l’Unità d’Italia |url=http://www.sanmartinoinstrada.com/p.asp?p=13793&i=1130|language=it}}</ref> Me një sy gjithmonë të vëmendshëm ndaj identitetit italian, përvojat e udhëtimit të tij në të gjithë vendin do të rrjedhin në librin ''Vino al Vino'' (tre vëllime, nga viti 1969, 1971 dhe 1976, të cilat do të ribashkohen në vitin 2006 në një vëllim të vetëm nga Oscar Mondadori ). Filmi i tij i fundit ''Policarpo, ufficiale di scrittura'', me protagonistë Renato Rascel dhe Carla Gravina, fitoi çmimin për komedinë më të mirë në [[Festivali i Filmit në Kanë|Festivalin e Filmit në Kanë të]] vitit 1959. Një tjetër arratisje: këtë herë nga Roma dhe nga kinemaja; nga viti 1960 ai do të jetojë midis [[Milano|Milanos]] dhe Tellaros, në bregdetin ekstrem lindor të Ligurisë. Në vitin 1964 ai botoi ''"Dy Qytetet"'', një roman me [[Honore de Balzak|një ndjesi balzakiane]] që përfshin pesëdhjetë vjet [[Historia e Italisë|histori italiane]] dhe pjesa e dytë e të cilit është vendosur në botën e kinemasë së hershme . Në vitin 1968, Soldati ishte ndër themeluesit e Qendrës Pannunzio, e cila mori emrin nga regjisori i ''"Il Mondo"'', në të cilën ai kishte qenë bashkëpunëtor: ai ishte president nga viti 1980 deri në vitin 1997 dhe më pas president nderi deri në vdekjen e tij. Për Mondadori ai botoi romanin ''"Aktori"'', [[Bestselleri|një bestseller]] në vitin 1970, i cili fitoi Çmimin Campiello.<ref name="premiocampiello.org">{{Cite web |title=Premio Campiello, opere premiate nelle precedenti edizioni |url=http://www.premiocampiello.org/confindustria/campiello/istituzionale.nsf/($linkacross)/A0DA0F82AD480CE0C12573A3004FE715?opendocument&language=IT|language=it}}</ref> Në vitin 1974 ai bashkëpunoi me Folco Quilici, në serinë ''"Italia e parë nga qielli"'', duke u kujdesur për komentin e dokumentarit kushtuar [[Piemonti|Piemontes]] dhe [[Lugina e Aostës|Luginës së Aostës]].<ref name="Sito Esso Italia">{{Cite web |last=Riprese di [[Folco Quilici]], descrizioni di Mario Soldati |title=SCHEDA FILM "PIEMONTE E VALLE D’AOSTA" |url=http://esso.it/Italy-Italian/PA/news_Piemonte_ValleAosta.aspx|language=it}}</ref> Në vitin 1981, Mondadori botoi "Zjarri", një roman [[Robert Louis Stevenson|Stevensonian]] plot kthesa dhe kthesa, i vendosur në botën e artit. === Trashëgimi === Ai vdiq në fshatin Lerici të Tellaros, me të cilin kishte qenë gjithmonë i lidhur dhe ku jetoi. Është varrosur në Varrezat Monumentale të Torinos, në varrin familjar, pranë gruas së tij. Në vitin 2006, 100 vjet pas lindjes së Mario Soldati-t, u krijua Komiteti Kombëtar për festimet nën patronazhin e lartë të [[Presidenti i Italisë|Presidentit të Republikës]], i kryesuar nga Volfango Soldati. Iniciativat e shumta që përfshijnë botën e letërsisë, gazetarisë, kinemasë, televizionit, teatrit dhe artit vizual e kanë forcuar imazhin e tij si një "interpretues i identitetit italian" që përshkoi [[Shekulli XX|shekullin e njëzetë]] me të gjithë punën e tij dhe që, për herë të parë, e solli shkrimin në dialog me kinemanë dhe ''mediat'' e tjera. Anna Cardini Soldati, sipas Paolo Di Stefano, një kujdestare e jashtëzakonshme e kujtesës së shkrimtarit, themeloi shoqatën kulturore Mario Soldati në vitin 2007. Chiara Soldati, mbesa e vetme e Marios, është kuratore e profilit të Shoqatës, kushtuar gjyshit të saj, në Facebook. == Profili artistik == {{Blockquote|«Po sikur, në vend të kësaj, Soldati të ishte njeriu i parë i madh i mediave në kulturën italiane? Në fund të fundit, ai ka lënë vepra të paharrueshme si në letërsi, ashtu edhe në kinema dhe televizion.»|[[Aldo Grasso]], ''Corriere della Sera'' - 29/09/2016}} === Shkrimtari === {{Blockquote|«Ndër shkrimtarët e shekullit XX italian, Soldati është i vetmi që ka dashur të shprehë vazhdimisht dhe gjithmonë gëzimin e të jetuarit. Jo kënaqësinë e të jetuarit, por gëzimin; kënaqësia e të jetuarit është ajo e turistit që viziton vendet e botës duke shijuar bukuritë dhe kënaqësitë që ato ofrojnë, por duke neglizhuar ose shmangur anët e tyre të ulëta, të sëmura apo mizore. Gëzimi i të jetuarit nuk shmang asgjë dhe askënd: ai e sodit universin, e eksploron në çdo mjerim të tij dhe, në fund, e fal.»|[[Natalia Ginzburg]]}}{{Blockquote|«Lehtësia e jashtëzakonshme e shkrimit të Soldatit nënkupton vëllazëri. Marrëdhënia e tij me lexuesin nuk është autoritare, por e butë dhe vëllazërore.»|[[Pier Paolo Pasolini]]}}{{Blockquote|«Një nga cilësitë e mëdha të Soldatit, siç dihet, është aftësia për të na bërë që çdo realitet, i madh apo i vogël pa dallim, të na duket i denjë për t’u rrëfyer dhe, për rrjedhojë, për t’u shqyrtuar nga inteligjenca: që nga madhështia tragjike e Manhattanit në epokën e Ndalimit të Alkoolit, e deri te jeta e një koteci pulash përtej oborrit të zymtë të një hoteli në Valtellinë.»|[[Cesare Garboli]]}}{{Blockquote|«Diçka që i ngjan lumturisë... dhe ky është, i përcaktuar saktësisht, ndjesimi im si lexues i Soldatit që nga koha kur, për herë të parë, në revistën "Il Mondo" të Pannunzios, lexova një tregim të tij.»|[[Leonardo Sciascia]]}} === Drejtori === [[Skeda:Mario_Soldati_02.jpg|parapamje|374x374px|Mario Soldati në Lidon e Venedikut në vitet 1980]] Në [[Karriera|karrierën]] e tij si skenarist dhe regjisor filmash, ai drejtoi njëzet e tetë filma midis viteve 1930 dhe 1950, duke mbledhur kasta me aktorët më të mëdhenj të epokës: kujtojmë ''Piccolo mondo antico'' dhe ''La provinciale'', por fakti që ai ishte gjithashtu një shkrimtar i talentuar dhe i suksesshëm shpesh rrezikonte ta bënte Soldatin të dukej si një regjisor i dështuar ose një shkrimtar i frustruar nga pamundësia e tij për të përcjellë talent të barabartë artistik në filmat e tij. Në fakt, Soldati kujtonte se regjisorët ia nxinin hundët "njeriut të letrave" dhe njerëzit e letrave nuk e miratonin "showmanin". Në realitet, regjisori, siç pohonte ai vetë, ishte për të diçka e ndryshme nga shkrimtari:{{Blockquote|«Kinemaja nuk është si të shkruarit; ajo i përket më pak atij që e krijon. Regjisorët janë më pak individualë dhe më shumë kolektivë; ata janë më afër dhe në kontakt më të drejtpërdrejtë me popullin.»}} Prandaj, Soldati e alternonte punën e tij si shkrimtar, të përjetuar si një zgjatim romantik i një ushtrimi privat dhe subjektiv të shpirtit, me atë të një regjisori, duke jetuar në kompromis të vazhdueshëm me dimensionin komercial dhe duke "dëgjuar" shijet e publikut:{{Blockquote|«Kinematografia ndonjëherë është art, por është gjithmonë industri; artisti që merret me kinema duhet domosdoshmërisht të bëjë kompromis me këtë industri...»}} Fija që mban të bashkuar të gjithë prodhimin kinematografik të larmishëm dhe shumëplanësh të Soldatit qëndron pikërisht në zhvillimin e një praktike krijuese të formësuar nga logjika e industrisë kulturore dhe ndikimi i saj në publik. Trendi i parë karakterizohet nga vepra të tilla si ''Piccolo mondo antico'', ''Malombra'' dhe ''Daniele Cortis'', të gjitha të bazuara në romanet e Antonio Fogazzaro-s, romantike dhe fiktive, melodramatike dhe popullore. Në [[1948|vitin 1948]] ai drejtoi ''Fuga in Francia'' dhe në [[1954|vitin 1954]] ''La provinciale'', dy klasike të kinemasë italiane. Trendi i dytë, me ''Botta e risposta'', ''È l'amor che mi rovina'', ''O.'' ''K. Nerone'' dhe ''Italia Piccola'' - një film i xhiruar në Arena Po në [[Provinca e Pavias|provincën e Pavias]] në [[1957|vitin 1957]], por që tani është humbur (një kopje për shfaqje nuk ekziston më) - është në vend të kësaj bashkëjetesa midis popullores dhe elitës, e cila karakterizon fillimin e [[Vitet 1950|viteve 1950.]] Fazat e ndryshme të kinematografisë së Soldati-t kanë gjithmonë të përbashkët kontaktin e ngushtë me njerëzit, dhe, megjithëse me shumë stile të ndryshme, një për secilin film, me një minimum vazhdimësie poetike. === "Personazhi" === Ai ishte padyshim një protagonist, megjithëse i diskutueshëm (siç ndodh gjithmonë me jokonformistët dhe pionierët), i kulturës italiane të gjysmës së parë dhe të dytë të [[Shekulli XX|shekullit të njëzetë]], i konsideruar si një "personazh" për guximin e tij në pajtimin e të ashtuquajturës kulturë ''të lartë'' me artin popullor dhe për rrjedhojë me argëtimin: gjithmonë i konsideruar, në fushën letrare, një "narrator i mirë" ( ''America primo amore'', [[1935]], ribotuar disa herë, konsiderohet nga disa si vepra e tij më e mirë së bashku me ''La Giacca Verde'', e përcaktuar, nga disa shkrimtarë autoritarë, si historia më e bukur e shekullit të njëzetë italian, ''Lettere da Capri'' dhe ''Il vero Silvestri'' ), ai nuk ishte vetëm një shkrimtar i nivelit më të lartë, por edhe autor i disa kryeveprave të kinemasë italiane ( ''Piccolo mondo antico'', ''Malombra'', ''Fuga in Francia'', ''La provinciale'' ). Nuk duhet nënvlerësuar puna pioniere që ky shkrimtar kreu në ekranin e vogël. Pa u konsideruar nga kritikët militantë të periudhës së pasluftës midis regjisorëve më të mëdhenj të kinemasë italiane, ai aktualisht konsiderohet si një nga mjeshtrat e kinemasë moderne italiane; megjithatë, ai është numëruar gjithmonë midis "regjisorëve intelektualë" ose më saktë midis "regjisorëve intelektualë" (historiani i filmit Mario Verdone e ka përcaktuar atë si ''formalist'', në të njëjtin nivel me Alberto Lattuada ). Ai ishte gjithashtu shumë popullor si në mesin e audiencës së kinemasë ashtu edhe në mesin e lexuesve italianë. Me rastin e 100-vjetorit të lindjes së tij, regjisori Carlo Lizzani shpjegoi më 27 qershor [[2006]] në Archiginnasio në [[Bolonja]] se Soldati hapi rrugën për kinemanë italiane, një rrugë paralele me atë të ndjekur nga kinemaja neorealiste; Marco Müller, drejtor artistik i Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Venecia, ia prezantoi filmin e Soldatit të [[1948|vitit 1948]] '', Fuga in Francia,'' audiencës në Sala Perla në vitin 2006 si vepër e njërit prej mjeshtrave të kinemasë moderne italiane.{{Blockquote|Mario Soldati ishte një përhapës i gëzimit. Në kuptimin e gëzimit të vërtetë, atij gëzimi që vetëm disa njerëz të rrallë arrijnë ta shpërndajnë përreth vetes. Shkrimtari nga Torino kishte fuqinë të ta lehtësonte shpirtin. Ai nuk ishte mendjelehtë; ishte i zellshëm dhe i shqetësuar vazhdimisht. (...) Gjatë shumë viteve që kam kaluar me të, nuk e kam parë asnjëherë të dërrmuar, të dorëzuar apo skeptik. Ashtu si shumë nga personazhet e tij, Mario e kuptonte realitetin si një “pezullim plot pritje”. (...) Kur ishe pranë Soldatit, kishe ndjesinë se po jetoje në një nga tregimet e tij, se po bëheshe një ngjyrë në paletën e tij ose një personazh dytësor në skenën e tij. (...) Si njeri që shpenzohej pa kursim për të tjerët dhe për jetën, Soldati nuk pati të ngjashëm. Aftësia e tij për t’u dhënë pa rezerva ishte ana tjetër e narcizmit të tij; ana e tij më prekëse, po të mos ishte ky një mbiemër disi i papërshtatshëm për personalitetin e tij. Nuk i referohem vetëm faktit që një nga emrat më të mëdhenj të letërsisë italiane të shekullit XX krijoi veprat e tij më të qarta dhe më të pjekura duke i vjedhur disa orë apo ditë punës së tij si regjisor në kinema dhe televizion, sikur të ishte një amator i letërsisë, një shkrimtar “i së dielës”. Kam parasysh, në përgjithësi, atë dëshirë për të mos humbur asgjë nga jeta, e cila për Soldatin ishte një domosdoshmëri ekzistenciale. Bujaria me të cilën e jepte veten ishte pjesë e pandashme e talentit të tij. (...) Një tjetër shkrimtar i madh, Pier Paolo Pasolini, shpalli rreth tridhjetë vjet më parë se xixëllonjat ishin zhdukur nga fushat, viktima të industrisë dhe helmimeve të saj. Mario, ndonëse e admironte, kishte marrë përsipër misionin për ta kundërshtuar: sipas tij, po t’i kërkoje me kujdes, xixëllonjat gjendeshin ende. Ashtu siç është ende e mundur të zbulohen, në shumë cepa të Italisë që ai e donte dhe e kishte eksploruar, verëra me shije të lashtë, mace lozonjare dhe enigmatike, priftërinj të vegjël që shfaqen nga kishëza të papritura fshatare, hanxhinj, kamarierë vere, fshatarë dhe komandantë karabinierësh. E rëndësishme është t’i afrohesh kësaj “arkeologjie të shpirtit” pa mendjemadhësi. Të mos i mohosh vetes emocionet. Të mos tërhiqesh përpara jetës. (...)|Nello Ajello, Mario Soldati. Rrëfimi i një jete të gëzuar, seria "Illustrissimi", Shtëpia Botuese Laterza, Bari-Romë, 2006.}}{{Blockquote|«Për talentin e Soldatit kishte pak vend për dyshim: mjaftonte të kaloje një mbrëmje me të për ta kuptuar. Dhe çfarëdo që të kishte zgjedhur të bënte – letërsi, kinema, teatër, ndoshta edhe muzikë – po t’i ishte kushtuar me kohë të plotë, pra me përkushtim të plotë, do të ishte bërë numri një. Fatkeqësisht për të dhe për të gjithë ne, ai ishte i aftë të bënte gjithçka – tregime, ese, skenarë – por pa arritur të ishte plotësisht asnjëra prej tyre. Sepse natyra dhe thirrja e tij e vërtetë ishin ato të aktorit. Në çdo moment dhe në çdo rrethanë, madje edhe gjatë bisedave me miq si Leo Longanesi, Mino Maccari, Ennio Flaiano, apo me mua vetë, madje – besoj – edhe në shtrat, Soldati luante një rol me të cilin identifikohej plotësisht, por vetëm për një kohë të caktuar.»|[[Indro Montanelli]]}} Gjatë gjithë jetës së tij ai u përfshi edhe në politikë, duke e filluar aktivizmin e tij në kampin socialist menjëherë pas vrasjes së Matteotti-t. Pas luftës, ai kandidoi disa herë për poste në listat e Partisë Socialiste Italiane gjatë udhëheqjes së Pietro Nenni-t dhe Bettino Craxi-t. "Me festimet për 150-vjetorin e bashkimit italian tani të afërt, dhe me Mario Soldati që e ka eksploruar dhe interpretuar identitetin e gadishullit me mprehtësi, qartësi dhe shkëlqim shpikjeje, nuk shoh mënyrë më të mirë për të nderuar këtë përvjetor civil dhe kulturor sesa duke i dhënë figurës së Mario Soldati vendin qendror që meriton në historinë e letërsisë dhe artit italian të shekullit të njëzetë" (Letër nga Carlo Ossola drejtuar Volfango Soldati 2011). == Nderime == [[Skeda:Targa_Soldati.jpg|djathtas|parapamje|Pllaka në Murazzi]] Më 28 tetor [[1922]], adoleshenti Soldati u vlerësua me ''Medaljen e Argjendtë për Trimëri Civile'' për një akt të guximshëm të kryer më 17 mars, me shpëtimin nga [[Mbytja në ujë|mbytja]] në ujërat e ''Murazzi'' del [[Lumi Po|Po]] të Lello Richelmy-t, mikut dhe bashkëkohësit të tij, vëllait të Agostino (Tino) Richelmy-t. <ref name="targa">{{Cite web|title=Un giovanissimo Mario Soldati|url=https://www.torinoxl.com/un-giovanissimo-mario-soldati/|language=it|access-date=31 maj 2026|archive-date=20 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190420161252/https://www.torinoxl.com/un-giovanissimo-mario-soldati/|url-status=dead}}</ref> Për të përkujtuar atë gjest dhe këtë aspekt të veçantë të figurës njerëzore të Soldatit, [[Torino|Bashkia e Torinos]], më 16 shkurt [[2010]], duke pranuar një propozim të paraqitur nga "Qendra Pannunzio, ndër themeluesit e së cilës Soldati ishte dhe president për rreth njëzet vjet", vendosi t'i kushtonte atij një pllakë përkujtimore në Murazzi del Po, duke diktuar tekstin e mëposhtëm: "Këtu, më 17 mars 1922, Mario Soldati (1906–1999), ende shumë i ri, shembull guximi dhe altruizmi për të rinjtë e çdo kohe, shpëtoi nga ujërat e lumit Po një bashkëmoshatar që ndodhej në rrezik për jetën, duke merituar Medaljen e Argjendtë për Meritë Civile." — '''Romë, 28 tetor 1922''' Presidenti i Republikës [[Oscar Luigi Scalfaro|, Oscar Luigi Scalfaro,]] e emëroi atë Kalorës të Kryqit të Madh të Meritës së Republikës, nderi më i lartë i Republikës, dhe Qyteti i Torinos i dha atij qytetari nderi në vitin 1991. <ref>{{Cite web |title=Onorificenze |url=https://www.quirinale.it/onorificenze/ricerca|language=it}}</ref> == Vepra letrare == === Trillim, poezi, ditarë, letra === ** ''Pilati, Torino, Sei, 1924. (tragjedi në tre akte)'' ** ''Katalogu kritik i Galerisë së Artit Modern të Muzeut Qytetar të Torinos, Torino, 1927.'' ** ''Salmace, Novara, «La Libra», 1929. (gjashtë novela)'' ** ''Amerika, dashuria e parë, Firence, 1935.'' ** ''24 orë në një studio kinematografike, me pseudonimin Franco Pallavera, Milano, 1935.'' ** ''E vërteta mbi çështjen Motta, 1937; botim në libër 1941.'' ** ''Miku jezuit, Milano-Romë, 1943. (tregime)'' ** ''Arratisje në Itali, Milano, 1947.'' ** ''Në darkë me komandatorin, Milano, 1950.'' ** ''Kapësi i qenve endacakë, Romë, 1953.'' ** ''Letrat nga Kapri, Milano, 1954. (fituese e Çmimit Strega)'' ** ''Rrëfimi, Milano, 1955. (roman)'' ** ''Tregimet, Milano, 1957.'' ** ''Silvestri i vërtetë, Milano, 1957. (roman)'' ** ''Mesha e pushuesve, Milano, 1959.'' ** ''Këngëza dhe udhëtim televiziv, Milano, 1962. (poezi)'' ** ''Tregime fantazmash, Milano, 1962.'' ** ''Dy qytetet, Milano, 1964.'' ** ''Zarfi portokalli, Milano, 1966. (roman)'' ** ''Tregimet e marshallit, Milano, 1967.'' ** ''Jashtë, Milano, 1968. (libër udhëtimesh)'' ** ''Aktori, Milano, 1970. (fitues i Çmimit Campiello)'' ** ''55 novela për dimrin, Milano, 1971.'' ** ''Si spektator, Milano, 1973.'' ** ''Një livadh me lulëkuqe. Ditar 1947–1964, Milano, 1973.'' ** ''Smeraldi, Milano, 1974. (roman)'' ** ''Oktapodi dhe piratët, Milano, 1974. (përrallë e ilustruar)'' ** ''Pasqyra e anuar. Ditar 1965–1971, Milano, 1975. (fitues i Çmimit Bagutta)'' ** ''Nusja amerikane, Milano, 1977. (fituese e Çmimit Napoli)'' ** ''Letrat e Mario Soldatit. Nga 3-11-1978 deri më 12-8-1979, Milano, 1979.'' ** ''Lamtumirë, e dashura Amelia, Milano, 1979. (libër udhëtimesh)'' ** ''44 novela për verën, Milano, 1979.'' ** ''Zjarri, Milano, 1981. (roman)'' ** ''Shtëpia e pse-së, Milano, 1982. (prozë të ndryshme)'' ** ''Tregime të reja të marshallit, Milano, 1984.'' ** ''Madhëria e Tij Po, Milano, 1984.'' ** ''Arkitekti, Milano, 1985. (roman)'' ** ''Ah! Botërori!, Milano, 1986. (roman)'' ** ''El Paseo de Gracia, Milano, 1987. (roman)'' ** ''Degë të thata, Milano, 1989. (portrete dhe kujtime)'' ** ''Dritarja, Milano, 1991. (roman)'' ** ''Vepra.'' : I, ''Tregime Autobiografike'', redaktuar nga Cesare Garboli, Milano, Rizzoli, 1991. ISBN 88-17-66704-8 . : II, ''Romane të Shkurtra'', redaktuar nga Cesare Garboli, Milano, Rizzoli, 1992. ISBN 88-17-66706-4 . * ''Xhaketa e Gjelbër'', Milano, Rizzoli, 1993. (Roman) ISBN 88-17-66707-2 . * ''[[Le sere|Mbrëmjet]]'', Milano, Rizzoli, 1994. (Roman) ISBN 88-17-66708-0 . * ''Tundimet'', Novara, Interlinea, 1996. (Tregim) ISBN 88-8212-102-X . * ''Historia e Krishtlindjes'', Vicenza, La locusta, 1998. * ''Babai i Jetimëve'', Palermo, Sellerio, 2006. (Roman) ISBN 88-389-2095-8 . * ''Kinema. Tregime, portrete, poema, polemika'', Palermo, Sellerio, 2006. ISBN 88-389-2112-1 . * ''Një gllënjkë Gattinara dhe histori të tjera'', Novara, Interlinea, 2006. ISBN 88-8212-564-5 . * ''Krishtlindjet dhe Satani dhe tregime të tjera'', Novara, Interlinea, 2006. ISBN 88-8212-584-X . * ''Romane'', Milano, A. Mondadori, 2006. ISBN 88-04-51583-X . * ''Romane dhe tregime të shkurtra'', Milano, Mondadori, 2009. ISBN 978-88-04-54465-4 . * ''Boccaccino'', Milano, Aragno, 2009. (Ese mbi pikturën) ISBN 978-88-8419-411-4 . * ''Nëna e Judës, Pilati'', Torino, Aragno, 2010. (tekste teatrale për të rinj) ISBN 978-88-8419-455-8 . * ''Aroma e puros toskan'', Bolonja, Çdo burrë dhe të gjithë burrat, 2010. ISBN 978-88-96691-17-5 . * ''Amerika dhe Dashuri të Tjera. Ditarë dhe Shkrime Udhëtimi'', Milano, A. Mondadori, 2011. ISBN 978-88-04-60479-2 . * ''Kapelja prej lëkure dhe histori të tjera'', Milano, Il Sole 24 Ore, 2012. * ''Nëna e Maceve'', Milan, Beyle, 2013. (tregim i shkurtër) ISBN 978-88-97608-47-9 . ** Korrespondentë lufte, Palermo, Sellerio, 2009. (artikuj për gazetat ''Avanti!'' dhe ''L'Unità'' të vitit 1944) ** Parathënie për Luigi Carnacina dhe Luigi Veronelli, Të hash dhe të pish sipas traditës italiane, Milano, 1962. ** Prezantim për Luigi Gianoli, Copëza rozë, Brescia, 1962. ** Prezantim për Severino Viola, Kërpudhat siç janë, Milano, 1963. ** Hyrje për Sergio Bonfantini, redaktuar nga Marco Rosci, Novara, 1963. ** Hyrje në kuzhinën e Pavias, në Gastronomia e Pavias. Histori, informacione dhe libër recetash me itinerare gastronomike, të verës dhe të orizit, Pavia, 1965. ** Parathënie për Patellani. 25 vjet fotografi për gazeta, Milano, 1965. ** Pragu i rrahjeve të zemrës, në Kur Italia toleronte, Romë, 1965. ** Kush jemi ne. Album familjar i italianëve, me Guido Piovene, 6 vëllime, Milano, 1966–1968. ** Prezantim për Tino Richelmy, Fjalë të urta piemontese, Milano, 1967. ** Verë për verën. Udhëtim në kërkim të verërave autentike, Milano, 1969. ** Prezantim për Gino Patroni, Një ditë si pijedashës, Milano, 1969. ** Të dëshpëruarit e mirëqenies. Udhëtim në Suedi, Milano, 1970. ** Hyrje për Henry Furst, Më e mira e Henry Furst, Milano, 1970. ** Gjenova në kujtesë, me Remo Abelardo Borzini, Savona, 1970. ** Verë për verën. Seria e dytë, Milano, 1971. ** Udhëtim në tokën e diamantëve, Bergamo, 1971. ** Prezantim i 365 vendeve ku mund të hash gjatë gjithë vitit në Milano dhe rrethina, Milano, 1971. ** Parathënie për Cesare Cremoni dhe Anna Maria Mojetta, 201 sanduiçe autoriale, Milano, 1972. ** Parathënie për Michele Papa, Poetët arabo-sicilianë, shek. IX–XI, Katania, 1973. ** Verë për verën. Udhëtimi i tretë, Milano, 1976. ** Parathënie për Alberta Lantermo, Piemonte në gojë, Brugherio, 1976. ** Prezantim për Giannetto Beniscelli, Një punë pranë pragut të shtëpisë: zejtarë të Kalabrisë dhe Bazilikatës, Gjenovë, 1977. ** Verë për verën. Në kërkim të verërave autentike. Të tre udhëtimet në një botim të plotë, Milano, 1977. ** Piemonte dhe Lugina e Aostës, me Folco Quilici, Romë, 1978. ** Hyrje për Friuli gjithmonë, Ivrea, 1979. ** Rrezikon të zhduket një trattori e vjetër dhe e mrekullueshme romake – Te Maxim apo te Chez Cesaretto, 1980. (Çmimi Flaiano) ** Harta e qiellit, redaktuar nga Natalia Ginzburg, Torino, 1980. (antologji tregimesh për shkollën e mesme) ** Prezantim i Kuzhina e Lunigianës. Receta, Milano, 1980. ** Parathënie për Liana De Luca, Grafite, Padovë, 1981. ** Loja e scopone-s, me Maurizio Corgnati, Milano, 1982. ** Bisedë në një dhomë të mbyllur me Mario Soldatin, redaktuar nga Davide Lajolo, Milano, 1983. ** Parathënie për Federico Umberto D'Amato, Udhëzuesi i madh i Italisë për restorantet tipike rajonale, Milano, 1984. ** Aventurë në Valtelinë, Romë-Bari, 1986. ** Ah! Botërori! Historia e së papriturës, Milano, 1986. ** Parathënie për Giovanni Bonalumi, Përkime, Bellinzona, 1986. ** Prezantim për Fulvio Basteris dhe Beppe Garnerone, Mac de pan. Vetëm bukë. Ushqimi i varfër në luginat oksitane të Kuneos, 1986. ** Rajoni mbretëreshë, Romë-Bari, 1987. (përmbledhje shkrimesh kushtuar Ligurisë) ** Prezantim për Carl Sandburg, Rootabaga, Milano, 1989. ** Portrete historike, Torino, 1993. ** Prezantim i Liguria mes maleve dhe detit. Antologji ligure, 1993. ** Prezantim për Laura Alessi, Shumë e shkurtër errësira, 1993. ** Hyrje për Poetët italianë në telefon, redaktuar nga Renato Minore, Milano, 1993. ** Modigliani, me Lionello Venturi, Torino, 1994. ** Parathënie për Emiliana Santoli, Bukë me kanellë, Peskara, 1994. ** Parathënie për Giovanni Bernardo Vigo, Tartufët, Borgosesia, 1994. ** Soldati. Një piemontes i pazakontë, Torino, 1997. (antologji) ** Një udhëtim në Lourdes, Novara, 1999. ** Të lëpish mustaqet. Udhëtime të paharrueshme në Itali në zbulim të ushqimit dhe verës autentike, Romë, 2005. ** Dashuritë e mia, Torino, 2006. (antologji artikujsh) ** Udhëtim në Emilia-Romanja, Argelato, 2007. ** Orta ime dhe faqe të tjera të shpërndara nga Novara dhe Piemonte, Novara, 2008. == Filmografia == [[Skeda:Eugenia_Grandet_(film_1947)_Valli_e_Rissone.jpg|parapamje|Alida Valli dhe Giuditta Rissone në ''Eugénie Grandet'' ( [[1947]] )]] === Regjisor dhe skenarist === * ''Princesha Tarakanova'' (1938) - regjisore e versionit italian * ''Zonja nga Monte Karlo'' (1938) - regjisor i versionit italian * ''Dy milionë për një buzëqeshje'' (1939) * ''[[Tutto per la donna|Gjithçka për Gratë]]'' (1939) * ''Dora Nelson'' (1939) * ''Bota e Vogël e Lashtë'' (1941) * ''Nata Tragjike'' (1942) * ''Malombra'' (1942) * ''Kush është Zoti'' (1945) * ''Uptown'' (1945) * ''Mjerimi i Z. Travet'' (1946) * ''Eugénie Grandet'' (1947) * ''Daniele Cortis'' (1947) * ''Arratisja në Francë'' (1948) * ''Ai Bandit që Jam'' (1950) * ''Koha e Pyetjeve'' (1950) * ''Gratë dhe Banditët'' (1950) * ''Është Dashuria që më Shkatërron'' (1951) * ''Në rregull Nero'' (1951) * ''Ëndrra e Zorros'' (1952) * ''Aventurat e Mandrinit'' (1952) * ''Tre Korsarët'' (1952) * ''Jolanda, vajza e Korsarit të Zi'' (1953) * ''Rruga Krahinor'' (1953) * ''Tifozi i Vogël'' (1954) * ''Dora e të Huajit'' (1954) * ''Gruaja e Lumit'' (1954) * ''Ishte e premte, data 17'' (1957) * ''Italia e Vogël'' (1957) * ''Polikarpi, oficer shkrimi'' (1959) === Skenarist === * ''Figaro dhe Dita e Tij e Madhe'', me regji nga Mario Camerini (1931) * ''Këngëtarja e Operas'', me regji nga Nunzio Malasomma (1932) * ''Sofra e të Varfërve'', me regji nga Alessandro Blasetti (1932) * ''Burra, çfarë horrash...'', me regji nga Mario Camerini (1932) * ''Çelik'', me regji nga Walter Ruttmann (1933), i papërmendur * ''Njëqind nga këto ditë'', me regji nga Augusto dhe Mario Camerini (1933) * ''Giallo'', me regji nga Mario Camerini (1933) * ''Kapelja me tre cepa'', me regji nga Mario Camerini (1934) * ''Por nuk është gjë serioze'', me regji nga Mario Camerini (1936) * ''Thirrja e Madhe e Roll-it'', me regji nga Mario Camerini (1936) * ''Kontesha e Parmës'', me regji nga Alessandro Blasetti (1937) * ''Z. Max'', me regji nga Mario Camerini (1937) * ''Sonte në orën Njëmbëdhjetë'', me regji nga Mario Camerini (1937) * ''Dua të jetoj me Letizian'', me regji nga Camillo Mastrocinque (1938) * ''Ora e Qyqes'', me regji nga Camillo Mastrocinque (1938) * ''Kështjella në ajër'', me regji nga Augusto Genina (1939) * ''Dokumenti'', me regji nga Mario Camerini (1939) * ''Mëkati i Rogelia Sanchez'', me regji nga Carlo Borghesio (1940) * ''Një e shtënë me armë'', me regji nga Renato Castellani (1942) * ''Këto Fantazma'', me regji nga Eduardo De Filippo (1954) * ''Lufta dhe Paqja'' ( ''Lufta dhe Paqja'' ), me regji nga King Vidor (1956) * ''Tregimet e Marshallit'' (1968), dramë televizive === Të tjera === * ''Milioneri Napoli'', me regji nga Eduardo De Filippo - aktor * ''Lufta dhe Paqja'' ( ''Lufta dhe Paqja'' ), me regji nga King Vidor (1956) - regjisor i njësisë së dytë * ''[[Ben Hur (film 1959)|Ben Hur]]'', me regji nga William Wyler (1959) - regjisor i njësisë së dytë == Proza e Radios RAI == * ''E vërteta për çështjen Motta'', nga Mario Soldati, me Wanda Pasquini, Adolfo Geri, Bianca Galvan, Giorgio Piamonti, Giampiero Becherelli dhe të tjerë, transmetuar më 9 prill [[1965]]. == Shënime == * Boccaccino, në faqen e internetit të botuesit Nino Aragno. Konsultuar më 19 gusht 2022. * Mario Soldati, Salmace, koleksioni "Fabula", nr. 72, Adelphi, 1993. Konsultuar më 12 gusht 2024. * Mario Soldati në Çmimin San Babila, Milano, 1952. * Roberto Brunelli, Aldo Spallicci dhe Bashkimi i Italisë. * Çmimi Campiello, veprat fituese në edicionet e mëparshme. * Xhirime nga Folco Quilici, përshkrime nga Mario Soldati, Fleta e Filmit "Piemonte dhe Lugina e Aostës". * Mënyra më e mirë për t'iu afruar veprës letrare të Soldatit është ajo e ofruar nga hyrja dhe kritika letrare e përgatitur nga Cesare Garboli në vitin 1991 për vëllimin e parë të botimit të veprave të tij nga Rizzoli. Një portret kritik plotësohet edhe nga shkrimet e Giovanni Raboni, Salvatore Silvano Nigro, Bruno Falcetto, Emiliano Morreale, Massimo Onofri dhe Raffaele Manica. * Një Mario Soldati shumë i ri. * Dekoratat dhe nderimet. * Revistë e themeluar nga Soldati, Enrico Emanuelli dhe Mario Bonfantini në vitin 1928, e mbyllur me urdhër të autoriteteve në vitin 1930. * Vepra u botua në koleksionin "Il sofà delle Muse", të drejtuar nga Leo Longanesi, ish-drejtor i revistës "Omnibus". * 1954, Mario Soldati – fitues i Çmimit Strega. * Çmimi Bagutta për Mario Soldatin. * Çmimi Napoli për Letërsi (1954–2002). * Çmimi Flaiano për artikullin letrar (elzeviro). == Bibliografia == * Francesco Savio: ''Cinecittà në të tridhjetat. 116 Protagonistët flasin'' . Bulzoni Editore, Romë, 1979. ISBN non esistente * Orio Caldiron (red.): ''Mario Soldati: Një njeri i letrave në kinema'' . Botuar nga Cineteca Nazionale, Romë, 1979. ISBN non esistente * Gianpiero Brunetta: ''Historia e Kinemasë Italiane'' (3 vëllime) Editori Riuniti, Romë, 2003 (botim i dytë) ISBN 88-359-3730-2 * Luca Malavasi: ''Mario Soldati'', Edit Il Castoro cinema, Milano, 2006. ISBN 88-8033-372-0 * Autorë të ndryshëm (redaktuar nga Emiliano Morreale): ''Mario Soldati dhe Kinemaja'', Donzelli Edit, Romë, 2009. ISBN 978-88-6036-386-2 * Autorë të ndryshëm. ''Historia e kinemasë italiane'', në veçanti Vëllimi VI (1940-1944) ISBN 978-88-317-0716-9 dhe Vëllimi VII (1945 - 1949). ISBN 978-88-317-8229-6 . Botues: Marsilio, Venecia dhe Shkolla Kombëtare e Filmit, Romë. 2003. * Autorë të ndryshëm (redaktuar nga Giorgio Barberi Squarotti, Paolo Bertetto, Marziano Guglielminetti): ''Mario Soldati: Shkrimi dhe vështrimi'' . Botuesit: National Cinema Museum and Lindau, Torino, 1991. ISBN 88-7180-030-3 . == Shih edhe == * Kaligrafi (kinema) * Tellaro (Lerici) * Gryka e Magrës * Garibaldi toskan * Ushtarët Toskan == Projekte të tjera == {{Sisterlinks|q}} == Lidhje të jashtme == * Soldati, Mario, në Treccani.it – Enciklopedi online, Instituti i Enciklopedisë Italiane. Ndryshim në Wikidata. * Gian Luigi Rondi, SOLDATI, Mario, në Enciklopedinë Italiane, Shtojca II, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1949. * Arnaldo Bocelli, SOLDATI, Mario, në Enciklopedinë Italiane, Shtojca III, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1961. * Luigi Maria Cesaretti Salvi, SOLDATI, Mario, në Enciklopedinë Italiane, Shtojca VI, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 2000. * Mario Soldati, në sapere.it, De Agostini. * (EN) Mario Soldati, në The Encyclopedia of Science Fiction. * Raffaele Manica, SOLDATI, Mario, në “Dizionario biografico degli italiani”, vëll. 93, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 2018. * Mario Soldati, në BeWeb, Konferenca Episkopale Italiane. * Veprat e Mario Soldatit, në MLOL, Horizons Unlimited. * (EN) Veprat e Mario Soldatit, në Open Library, Internet Archive. * (EN) Bibliografia e Mario Soldatit, në Internet Speculative Fiction Database, Al von Ruff. * (EN) Mario Soldati, në Goodreads. * Bibliografia italiane e Mario Soldatit, në Catalogo Vegetti della letteratura fantastica, Fantascienza.com. * Mario Soldati, në “Discografia nazionale della canzone italiana”, Instituti Qendror për Pasuritë Zanore dhe Audiovizive. * (EN) Mario Soldati, në Discogs, Zink Media. * Regjistrime audiovizive të Mario Soldatit, në Rai Teche, RAI. * Mario Soldati, në Cinematografo, Fondazione Ente dello Spettacolo. * (EN) Mario Soldati, në IMDb, IMDb.com. * (EN) Mario Soldati, në AllMovie, All Media Network. * (DE, EN) Mario Soldati, në filmportal.de.  == Burime == [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Torinos]] [[Kategoria:Regjisorë filmash italianë]] [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1999]] [[Kategoria:Lindje 1906]] [[Kategoria:Fitues të Çmimit Premio Strega]] [[Kategoria:Fitues të Çmimit Premio Napoli]] [[Kategoria:Fitues të Çmimit Premio Flaiano]] [[Kategoria:Fitues të Çmimit Premio Campiello]] [[Kategoria:Fitues të Çmimit Premio Bagutta]] [[Kategoria:Shkrimtarë me tema LGBT]] [[Kategoria:Skenaristë italianë të shekullit XX]] [[Kategoria:Regjisorë televizivë italianë]] [[Kategoria:Politikanë të Partisë Socialiste Italiane Partito Socialista Italiano]] [[Kategoria:Prezantues televizivë të Telemontecarlo]] [[Kategoria:Autorë televizivë italianë]] [[Kategoria:Mario Soldati]] [[Kategoria:Regjistrime biografike me kode autoriteti (Wikidata, VIAF, BNF, GND, etj.)]] [[Kategoria:Të dhëna nga Wikidata]] [[Kategoria:Të lindur në Torino]] [[Kategoria:Të vdekur në Lerici]] [[Kategoria:Të lindur më 17 nëntor]] [[Kategoria:Të vdekur më 19 qershor]] [[Kategoria:Të lindur në 1906]] [[Kategoria:Të vdekur në 1999]] [[Kategoria:Eseistë italianë të shekullit XX]] [[Kategoria:Gazetarë italianë të shekullit XX]] [[Kategoria:Shkrimtarë italianë të shekullit XX]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] avyo5q3q1ypxin69lc1leaeyfecln54 0 401417 2996093 2995015 2026-06-12T01:27:12Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 4 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996093 wikitext text/x-wiki '''Leonardo Sciascia''' (Racalmuto, 8 janar 1921 - Palermo, 20 nëntor 1989) ishte një shkrimtar, gazetar, eseist, dramaturg, poet, politikan dhe kritik arti italian. Sciascia permbahet si një nga figurat më të mëdha letrare të [[Shekulli XX|shekullit të njëzetë]] italian dhe evropian. Me ankthin e njohjes së kontradiktave të vendit të tij dhe të njerëzimit, ai kombinoi një ndjenjë drejtësie [[Pesimizmi|pesimiste]] dhe gjithmonë të zhgënjyer, por që kurrë nuk heq dorë nga përdorimi i arsyes njerëzore të matricës së [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]], për të zbatuar këtë projekt. Ndikimi i relativizmit kognitiv të [[Luigji Pirandelo|Luigi Pirandello]] mund të gjurmohet në [[Humori|humor]] dhe vështirësinë për të arritur në një përfundim me të cilin përballen protagonistët e tij: realiteti nuk mund të vëzhgohet gjithmonë në mënyrë objektive dhe shpesh është një përzierje e pazgjidhshme e së vërtetës dhe gënjeshtrës.<ref>{{Cite book |title=Letteratura italiana |publisher=La Nuova Italia |location=Firenze |pages=680-681|language=it}}</ref><ref name="Cellura">{{Cite web |last=Gaetano Cellura |date=2019 |title=E Sciascia disse: “Pirandello mio padre” |url=https://www.lunarionuovo.it/e-sciascia-disse-pirandello-mio-padre/|language=it}}</ref> Ai pati po ashtu një aktivitet të rëndësishëm politik, fillimisht të bazuar në qëndrimet e [[Demokracia socialiste|socializmit demokratik]] dhe [[Marksizmi|marksizmit]] të moderuar, pastaj në radikalizmin [[Liberalizmi shoqëror|liberal]], garancitë dhe [[Socialdemokracia|demokracinë sociale]].<ref>{{Cite web |title=Leonardo Sciascia eretico imprudente |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/04/23/leonardo-sciascia-eretico-imprudente.html|language=it}}</ref> Së pari ai ishte këshilltar bashkiak në Palermo (1975-1977)<ref name="Senato">{{Cite web |title=Leonardo Sciascia |url=https://www.senato.it/3182?newsletter_item=3601&newsletter_numero=301|language=it}}</ref> për Partinë Komuniste Italiane, dhe më vonë (nga [[1979|viti 1979]] deri në [[1983|vitin 1983]]) anëtar i [[Kuvendi i Italisë|Parlamentit]] për Partinë Radikale,<ref name="Senato" /> së fundmi ai ishte simpatizant i Partisë Socialiste. == Biografia == Ai lindi më 8 janar 1921 në Racalmuto, në [[Provinca e Agrixhentos|provincën e Agrigentos]], i pari nga tre vëllezër, djali i një punonjësi, Pasquale Sciascia, dhe një amvise, Genoveffa Martorelli.<ref name="WeSchool">{{Cite web |title=Leonardo Sciascia: biografia e opere |url=https://library.weschool.com/lezione/sciascia-romanzi-gialli-e-mafia-6489.html|language=it}}</ref><ref name="Fond. Sciascia">{{Cite web |last=Paolo Squillacioti |title=Fondazione Leonardo Sciascia |url=http://www.fondazioneleonardosciascia.it/biografia/ |language=it |access-date=31 maj 2026 |archive-date=4 dhjetor 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204081745/http://www.fondazioneleonardosciascia.it/biografia/ |url-status=dead }}</ref> Nëna e tij ka prejardhjen nga një familje artizanësh, ndërsa babai i tij është i punësuar në një nga minierat lokale të squfurit; HISTORIA në minierën e squfurit ku punonin gjyshi dhe babai i tij. Ai e kaloi fëmijërinë e tij i rrethuar nga hallat dhe xhaxhallarët në shtëpinë në Racalmuto në via Regina Margherita, 37 vjeç (tani via Leonardo Sciascia),<ref>{{Cite web |title=La Racalmuto di Sciascia |url=https://www.visitvalledeitempli.it/la-racalmuto-di-sciascia/|language=it}}</ref> e hapur për publikun në korrik 2019 nga individë privatë dhe e përfshirë në itinerarin turistik "Strada degli scrittori". === Studime: periudha Nisseno === Në moshën gjashtë vjeçare, Sciascia nisi shkollën fillore në Racalmuto. Në vitin 1935, ai u zhvendos me familjen e tij në Caltanissetta ku u regjistrua në Institutin e Trajnimit të Mësuesve "IX Maggio"<ref name="WeSchool"/> ku dha mësim Vitaliano Brancati,<ref>{{Cite web |date=20 nëntor 2025 |title=33 anni fa l’addio a Leonardo Sciascia, uno tra i migliori scrittori del Novecento |url=https://www.luinonotizie.it/anniversario/2022/11/20/33-anni-fa-laddio-a-leonardo-sciascia-uno-tra-i-migliori-scrittori-del-novecento/152206|language=it}}</ref> i cili do të bëhej modeli i tij dhe që e udhëhoqi atë në leximin e autorëve francezë, ndërsa takimi me një mësues të ri, Giuseppe Granata<ref>{{Cite web |last=Alessandro Puglisi |date=20 nëntor 2014 |title=Leonardo Sciascia a 25 anni dalla scomparsa: cosa resta? |url=https://www.sulromanzo.it/blog/leonardo-sciascia-a-25-anni-dalla-scomparsa-cosa-resta|language=it}}</ref> (i cili më vonë u bë senator komunist), e prezantoi atë me Iluminizmin Franceze dhe Italian.<ref name="WeSchool" /> Kështu ai formoi ndërgjegjen e tij civile mbi tekstet e Volterit, [[Monteskjë|Montesquieu-t]], [[Cesare Beccaria|Cesare Beccaria-s]], Pietro Verri-t. Ai i kaloi vitet më të paharrueshme të jetës së tij në kryeqytetin e Nisës, siç tregon vet në autobiografinë e tij, ku fitoi përvojat dhe zbulimet e para në jetë, si dhe forcoi edukimin e tij kulturor. Ndërkohë, ai mban një marrëdhënie epistolare me Giuseppe Tulumello-n, një bashkëqytetar të Racalmuto-s, me të cilin ndan kryesisht shijet e tij kinematografike.<ref>{{Cite web |date=15 nëntor 2019 |title=Sciascia cinefilo: le cartoline all’amico Giuseppe Tulumello sui film che vedeva |url=https://palermo.repubblica.it/cronaca/2019/11/15/news/sciascia_cinefilo_le_cartoline_all_amico_sui_film_che_vedeva-300896342/|language=it}}</ref> Një shoqi vëllazërore, kjo, e cila do ta shoqërojë deri në vdekje. I thirrur për shërbim [[Shërbimi ushtarak|ushtarak]], ai u konsiderua dy herë i papërshtatshëm, por herën e tretë u pranua dhe u caktua në shërbime sedentare <ref name="italialibri">{{Cite web |title=Leonardo Sciascia (1921-1989) |url=https://www.italialibri.net/autori/sciascial.html|language=it}}</ref> Në vitin 1941 ai mori diplomën e mësuesisë dhe po atë vit filloi të punonte për Konsorciumin Bujqësor,<ref>{{Cite web |last=E. Zan. |date=12 dhjetor 2017 |title=Vita e opere di Leonardo Sciascia sarà il filo conduttore dell'incontro |url=https://www.ilgazzettino.it/pay/cultura_pay/progetto_900_vita_e_opere_di_leonardo_sciascia_sara_il_filo_conduttore_dell_incontro-3422797.html?refresh_ce|language=it}}</ref> duke u marrë me mbledhjen e drithërave në Racalmuto, ku qëndroi deri në vitin 1948. Kështu, ai pati mundësinë të kishte një marrëdhënie të fortë me realitetin e vogël rural. Në vitin 1942 ai u martua me Maria Andronico, një mësuese në [[Shkolla fillore|shkollën fillore]] Racalmuto. Nga bashkimi i tyre lindën dy vajza, Laura dhe Anna Maria.<ref>{{Cite web |last=Tano Gullo |date=8 janar 2009 |title=addio a donna maria correttrice di sciascia |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/01/08/addio-donna-maria-correttrice-di-sciascia.html|language=it}}</ref> Në vitin 1948, Leonardo Sciascia u trondit nga vetëvrasja e vëllait të tij të dashur Giuseppe.<ref>{{Cite web |last=Gherardo Fabretti |date=24 tetor 2017 |title=Giuseppe Sciascia, fratello di … |url=https://www.soproxi.it/le-arti-del-sopravvivere/letteratura/giuseppe-sciascia/|language=it}}</ref> === Veprat e hershme: poezi dhe ese === Në vitin 1950 ai botoi ''Fabulat e Diktaturës'', të cilat [[Pier Paolo Pasolini]] i vuri në dukje dhe i recenzoi.<ref>{{Cite web |last=[[Tano Gullo]] |date=11 dhjetor 2003 |title=Caro Sciascia, ti scrivo firmato Pier Paolo Pasolini |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2003/12/11/caro-sciascia-ti-scrivo-firmato-pier-paolo.html|language=it}}</ref> Libri përfshin njëzet e shtatë tekste të shkurtra poetike, "[[Fabula|fabula ezopiane]]" klasike, me moral të qartë, protagonistë e të cilave janë kafshët.<ref>{{Cite web |last=Domenico Scarpa |date=25 shtator 2011 |title=Le favole politiche di Sciascia |url=https://st.ilsole24ore.com/art/cultura/2011-09-22/favole-politiche-sciascia-155733.shtml?uuid=AakU1f6D |publisher=[[Il Sole 24 Ore]]|language=it}}</ref> Njëzet prej këtyre teksteve ishin shfaqur midis vitit 1950 dhe verës së vitit 1951 në ''La Prova'' të themeluar në Palermo nga politikani [[Democrazia Cristiana|demokrat i krishterë]] Giuseppe Alessi,<ref name="partenza democristiana">{{Cite journal |last=Domenico Scarpa |date=16 novembre 2014 |title=«Partenza democristiana»|journal=|language=it}}</ref> një periodik politik me të cilin Sciascia filloi të bashkëpunonte që nga numri i parë, duke nënshkruar nekrologjinë ''[[Xhorxh Orvell|George Orwell]] vdiq shumë kohë para [[1984 (libër)|vitit 1984]]'', më 15 mars 1950.<ref name="partenza democristiana" /> Në vitin 1952, u botua përmbledhja e [[Poezia|poezive]] ''La Sicilia, il suo cuore'', e cila u ilustrua me vizatime nga [[Skulptura|skulptori]] [[Katania|katanez]] Emilio Greco<ref name="italialibri"/> Në vitin 1953 ai fitoi Çmimin Pirandello, të dhënë nga [[Siçilia|Rajoni Siçilian]] për [[Eseja|esenë]] e tij ''Pirandello dhe Pirandelizmi''.<ref>{{Cite web |title=Pirandello e il pirandellismo. Con lettere inedite di Pirandello a Tilgher |url=https://www.abebooks.it/Pirandello-pirandellismo-lettere-inedite-Tilgher-Sciascia/30824719048/bd|language=it}}</ref> Në vitin 1954 ai filloi të bashkëpunonte me revista antologjike kushtuar [[Letërsia|letërsisë]] dhe studimeve [[Etnologjia|etnologjike]], duke marrë rolin e drejtorit të «Galleria» dhe të «I quaderni di Galleria» të botuara nga Salvatore Sciascia i Caltanissetta-s, me të njëjtin emër.<ref name="Senato"/> === Në Romë: Historitë === ==== ''Xhaxhallarët e Sicilisë'' ==== Në vitin shkollor 1957-1958 ai u caktua në Ministrinë e Arsimit Publik në [[Roma|Romë]] dhe në vjeshtë botoi tre tregimet që mbanin titullin ''Gli zii di Sicilia''. Përmbledhja e shkurtër hapet me ''La zia d'America'', një përpjekje për të përdhosur mitin amerikan të [[Uncle Sam|xhaxha Samit]], i cili shihej si shpërndarës dhuratash dhe lirie.<ref>{{Cite book |title=Rosario M. Atria, Dimensione privata e affresco civile ne "La zia d’America" di Leonardo Sciascia, in AA. VV., ''Spazio domestico e quotidiano nella letteratura e nel cinema dall’Ottocento a oggi'', a cura di K. Ackermann e S. Winter, Firenze, Cesati, 2014, pp. 103-113 [ISBN 978-88-7667-490-7]|language=it}}</ref> Historia e dytë titullohet ''Vdekja e Stalinit'', në të cilën, edhe një herë, personazhi është një [[Miti|mit]], ai i [[Komunizmi|komunizmit]] i cili mishërohet, në sytë e sicilianit Calogero Schirò, nga [[Josif Stalini|Stalini]] Historia e tretë, ''Dyzet e Tetë'', zhvillohet në periudhën e [[Bashkimi i Italisë|Risorgimentos]] (midis viteve 1848 dhe 1860) dhe trajton temën e bashkimit të Mbretërisë së Italisë të parë përmes syve të një siciliani. Në histori, autori dëshiron të nxjerrë në pah indiferencën dhe cinizmin e klasës sunduese duke trajtuar një temë të trajtuar tashmë nga Federico De Roberto në ''I Viceré'' (1894) dhe e cila do të trajtohet në mënyrë të ngjashme nga Giuseppe Tomasi di Lampedusa në ''Leopardi''. === Në Caltanissetta: romanet === Sciascia qëndroi në [[Roma|Romë]] për një vit dhe pas kthimit të tij u vendos me familjen e tij në Caltanissetta, duke filluar një punë në një zyrë të Bordit Shkollor.<ref name="Italialibri">{{Cite web |title=Leonardo Sciascia (1921-1989) |url=https://www.italialibri.net/autori/sciascial.html|language=it}}</ref> === Kthimi në ese === Në vitin 1964 ai botoi [[Eseja|esenë]] ose tregimin e shkurtë, siç thotë vetë Sciascia në parathënien e ribotimit të vitit 1967, ''Vdekja e Inkuizitorit'', e vendosur në [[Shekulli XVI|shekullin e 17-të]], e cila merr frymëzim nga figura sicilian Frat Diego La Matina, viktimë e Tribunalit të Inkuizicionit Siçilian, i cili vret Juan Lopez De Cisneros, [[Inkuizicioni|inkuizitor]] në [[Mbretëria e Siçilisë|Mbretërinë e Siçilisë]].<ref>{{Cite web |last=Vittorio Sciuti Russi |date=7 qershor 2004 |title=Il martirio dell'"affannoso innocente": l'inquisitore di Sicilia Juan López de Cisneros |url=https://zdjp.si/wp-content/uploads/2015/09/sciutti-rusi.pdf|language=it}}</ref> === Komedia === Gjithashtu në vitin 1965 u publikua komedia e tij ''L'onore''<ref>{{Cite web |title=L'onorevole: dramma in tre atti |url=https://books.google.it/books/about/L_onorevole.html?id=TfAIAQAAMAAJ&hl=en&redir_esc=y|language=it}}</ref>, e cila është një denoncim i pamëshirshëm i bashkëpunimit midis qeverisë dhe [[Mafia|mafias]]. === Kthimi në zhanrin e detektivit === Viti 1971 është viti i ''Il contesto'', me të cilin autori i rikthehet zhanrit detektiv. Historia sillet rreth Inspektorit Rogas, i cili duhet të zgjidhë një rast të ndërlikuar që buron nga një keqdrejtësi dhe një seri vrasjesh gjyqtarësh. Edhe pse romani zhvillohet në një vend imagjinar, lexuesi e njeh pa mundim Italinë bashkëkohore. Libri ngjall shumë polemika, më shumë politike sesa estetike, në të cilat Sciascia nuk dëshiron të marrë pjesë, duke tërhequr kështu nominimin e romanit për çmimin Campiello.<ref name="italialibri"/> Ndërkohë'', botohet Todo modo'', një libër që flet për "katolikët që merren me politikë" dhe që kritikohet nga hierarkitë kishtare.<ref name="italialibri"/> Historia, e zhanrit detektiv, zhvillohet në një eremitazh/hotel ku kryhen ushtrime shpirtërore. Në këtë vend, gjatë tërheqjes vjetore të një grupi njerëzish "të fuqishëm", përfshirë kardinalë, politikanë dhe industrialistë, ndodh një sërë krimesh shqetësuese. Ky roman u bë edhe film (''Todo modo''), me regji nga Elio Petri në vitin 1976. === Angazhimi politik === Në zgjedhjet bashkiake [[Palermo|të Palermos]] në qershor 1975, shkrimtari kandidoi si kandidat i pavarur në listat e Partisë Komuniste Italiane; ai u zgjodh me një numër të lartë preferencash, duke zënë vendin e dytë për nga numri i preferencave pas Achille Occhetto-s,<ref>{{Cite web |last=Euclide Lo Giudice |title=Leonardo Sciascia consigliere comunale a Palermo |url=https://www.amicisciascia.it/component/k2/item/532-leonardo-sciascia-consigliere-comunale-a-palermo.html|language=it}}</ref> sekretarit rajonal të partisë, dhe përpara një kandidati tjetër të shquar, Renato Guttuso-s.<ref name="impegno">{{Cite web |title=L'impegno civile |url=http://www.regalpetra.it/contenuti/impegno.htm |publisher=regalpetra.it |language=it |access-date=31 maj 2026 |archive-date=7 maj 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060507203045/http://www.regalpetra.it/contenuti/impegno.htm |url-status=dead }}</ref> Në të njëjtin vit ai botoi ''La scomparsa di Majorana'',<ref name="WeSchool"/><ref name="Fond. Sciascia"/> një hetim mbi zhdukjen e [[Fizika|fizikantit]] Ettore Majorana që ndodhi në vitet [[Vitet 1930|1930.]] Gjithashtu, në lidhje me Ettore Majorana, Leonardo Sciascia, në vitin 1974, deklaroi në disa raste se e kishte takuar personalisht në një manastir në Kalabri, ku shkoi ta vizitonte dy herë. ==== Ndërhyrja në debatin publik dhe parlamentar ==== Sciascia ishte shumë aktiv në debatin parlamentar, duke paraqitur pyetje dhe interpelanca shumë të diskutueshme mbi ngjarjet aktuale të nxehta që çuan në diskutim: çështja Evangelisti mbi financimin e paligjshëm të DC-së<ref>{{Cite web |title=INTERPELLANZA 2/00371 presentata da SCIASCIA (PR) in data 03/06/1980 |url=https://dati.camera.it/ocd/aic.rdf/aic2_00371_8|language=it}}</ref>, çështja Donat-Cattin<ref>{{Cite web |title=:: Radicali.it :: |url=http://old.radicali.it/search_view.php?id=47150&lang=&cms=|language=it}}</ref>, skandali i naftës dhe çështja Pecorelli, mashtrimet e lidhura me rindërtimin pas tërmetit të Belice-s, vrasja e magjistratëve Giangiacomo Ciaccio Montalto<ref>{{Cite web |title=UCCISIONE DI CIACCIO MONTALTO: INTERROGAZIONE PARLAMENTARE E INTERVENTO ALLA CAMERA DI LEONARDO SCIASCIA |url=http://old.radicali.it/search_view.php?id=48120&lang=&cms=|language=it}}</ref> dhe Gaetano Costa<ref>{{Cite web |title=Un onorevole siciliano {{!}} Treccani, il portale del sapere |url=https://www.treccani.it/magazine/lingua_italiana/speciali/Sciascia/02_de_Fazio.html |language=it-IT}}</ref>. Në mars të vitit 1982, parlamentarët e Partisë Radikale (përmes pyetjeve nga deputetët Bonino, Rippa, Faccio, Boato dhe të tjerë) dhe të tjerë nga PDUP (Famiano Crucianelli) dhe të pavarur ([[Stefano Rodotà]]), denoncuan [[Tortura|torturën]] e ushtruar ndaj anëtarëve të Brigadave të Kuqe nga policia, kryesisht gjatë rrëmbimit të gjeneralit James Lee Dozier; Ministri i Brendshëm Virginio Rognoni, i cili më vonë pranoi se kishte autorizuar "metodat e ashpra" dhe kishte dhënë "dritën jeshile" për skuadrat speciale të udhëhequra nga Prefekti Umberto Improta dhe zyrtarët nga Fioriolli, Genova dhe Ciocia, i kritikoi ashpër deputetët. Më 23 mars 1982, Sciascia iu drejtua Dhomës së Deputetëve, duke iu kundërpërgjigjur me forcë Ministrit: === Vitet e fundit të jetës === Në të njëjtat vite ai u diagnostikua me mielomë të shumëfishtë.<ref name="Siciliafan">{{Cite web |date=17 shkurt 2022 |title=Leonardo Sciascia, vita, opere e pensiero dello scrittore siciliano |url=https://www.siciliafan.it/leonardo-sciascia-vita-e-opere/|language=it}}</ref> Ai u detyrua gjithnjë e më shumë të largohej nga Siçilia për [[Milano|në Milano]] për trajtim, por vazhdoi, megjithëse me vështirësi, aktivitetin e tij si shkrimtar. Në vitin 1984 ai botoi ''Occhio di Capra'',<ref>{{Cite web |title=OCCHIO DI CAPRA (1984) |url=https://invitoallalettura.com/libri/10015-occhio-di-capra.html|language=it}}</ref> një përmbledhje me thënie dhe proverba siciliane, në vitin 1985 ''Cronachette''<ref>{{Cite web |title=Leonardo Sciascia – Cronachette – Sellerio 1985 |url=https://www.semidinchiostro.com/prodotto/leonardo-sciascia-cronachette-sellerio-1985/|language=it}}</ref> dhe në vitin 1986 ''La strega e il capitano'',<ref>{{Cite web |title=La strega e il capitano |url=https://www.adelphi.it/libro/9788845934278|language=it}}</ref> një ese për të përkujtuar lindjen e [[Alessandro Manzoni|Alessandro Manzonit]]. Në vitin 1987, ai kuroi një ekspozitë shumë sugjestive brenda Mole Antonelliana në [[Torino]], të titulluar ''"I panjohur për veten time'' " (Prill-Qershor). U shfaqën pothuajse 200 fotografi të rralla, të zgjedhura nga Leonardo Sciascia dhe të huazuara në origjinal nga institucione të rëndësishme në të gjithë botën. Ato janë portrete të shkrimtarëve të famshëm, nga dagerotipet e para deri në ditët e sotme, nga [[Edgar Allan Poe]] te [[Rabindranat Tagora|Rabindranath Tagore]], te [[Maksim Gorki|Gorky]] te [[Jorge Luis Borges]] . Katalogu u shtyp nga Bompiani dhe, përveç esesë së Sciascias ''"Portreti fotografik si enteleki''<ref>{{Cite web |last=Francesca Bella |title=Leonardo Sciascia e la fotografia |url=https://www.elapsus.it/2024/07/leonardo-sciascia-e-la-fotografia.html|language=it}}</ref> përmban 163 portrete dhe po aq citate nga shkrimtarët e lidhur me të. Çelësi i ekspozitës është ndoshta citimi nga [[Antoine de Saint-Exupéry]]: Një nga betejat e tij të fundit politike ishte në mbrojtje të Enzo Tortorës (mikut të tij të hershëm, viktimë e [[Shkelja e drejtësisë|një keqdrejtësie]] dhe gjithashtu i bërë një militant radikal) dhe mbështetjes së dhënë Adriano Sofrit, i akuzuar në vitin 1988 për vrasjen e Calabresit (Sciascia kërkoi gjithashtu që të hidhej dritë më në fund mbi vdekjen e [[Anarkia|anarkistit]] Giuseppe Pinelli në vitin 1969).<ref>{{Cite web |date=19 gusht 2003 |title=Speciale Adriano Sofri: Sciascia, scopriamo chi ha ucciso Pinelli |url=http://www.radioradicale.it/scheda/170702/speciale-adriano-sofri-sciascia-scopriamo-chi-ha-ucciso-pinelli |publisher=[[Radio Radicale]]|language=it}}</ref> Disa muaj para se të vdiste ai shkroi ''Alfabeto pirandelliano'', ''A futura memoria (se la memoria ha un futuro)'', e cila u botua pas vdekjes, dhe ''Fatti diversi di storia letteraria e civile'' botuar nga Sellerio. === Vdekja === Leonardo Sciascia vdiq në [[Palermo]] më 20 nëntor 1989, pas ndërlikimeve të sëmundjes që e prekte ( nefropatia e mieloma multiple me dështim kronik të veshkave, për të cilën ai shpesh i nënshtrohej hemodializës<ref>Guido Ceronetti, ''Per le strade della Vergine''[https://books.google.it/books?id=HwC-CwAAQBAJ&pg=PT63&lpg=PT63&dq=leonardo+sciascia+insufficienza+renale&source=bl&ots=PgU0fyiUE6&sig=x3Asa2qH_5Z3rdXbTgI9nh1LztI&hl=it&sa=X&ved=0ahUKEwipgZ_FvrvXAhUGLVAKHTYQA3oQ6AEIJzAA#v=onepage&q=leonardo%20sciascia%20insufficienza%20renale&f=false estratto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171113221828/https://books.google.it/books?id=HwC-CwAAQBAJ&pg=PT63&lpg=PT63&dq=leonardo+sciascia+insufficienza+renale&source=bl&ots=PgU0fyiUE6&sig=x3Asa2qH_5Z3rdXbTgI9nh1LztI&hl=it&sa=X&ved=0ahUKEwipgZ_FvrvXAhUGLVAKHTYQA3oQ6AEIJzAA#v=onepage&q=leonardo%20sciascia%20insufficienza%20renale&f=false|date=13 novembre 2017}}</ref>), dhe kërkoi një funeral në Kishë, në mënyrë që "të mos shkaktonte shumë skandal" rreth familjes në Racalmuto.<ref name="epitaffio1">{{Cite news |title=Sciascia, svelato l'ultimo enigma |url=http://archiviostorico.corriere.it/2007/settembre/05/Sciascia_svelato_ultimo_enigma_co_9_070905042.shtml|language=it}}</ref> Me të në arkivol, gruaja dhe miqtë e tij donin të vendosnin një kryq argjendi, një simbol që ai e respektonte, edhe pse nuk ishte besimtar në kuptimin e ngushtë (por as [[Ateizmi|ateist]]: ''"Unë udhëhiqem nga arsyeja, ndjenja e ndriçuar e inteligjencës, ndjenja njerëzore dhe e krishterë e jetës, kërkimi i së vërtetës dhe lufta kundër padrejtësisë, mashtrimit dhe mistifikimeve"'', shkroi ai <ref>{{Cite web |last=[[Onofrio Pirrotta]] |date=26 qërshor 2010 |title=Sciascia, il grande eretico che manca all'Italia |url=http://www.thefrontpage.it/2010/06/26/sciascia-il-grande-eretico-che-manca-allitalia/ |publisher=The Front Page|language=it}}</ref>).<ref name="giallo">{{Cite web |last=Tano Gullo |date=15 nëntor 2012 |title=Come nacque il giallo della conversione di Sciascia |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2012/11/15/come-nacque-il-giallo-della-conversione-di.html|language=it}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gaspare Agnello |date=30 gusht 2009 |title=Leonardo Sciascia “Il Dio di Sciascia” |url=http://www.gaspareagnello.it/2009/08/leonardo-sciascia-il-dio-di-sciascia/|language=it}}</ref> Në funeral ai u kujtua nga fjalë të shumta vlerësimi, përfshirë ato të mikut të tij të madh [[Gesualdo Bufalino]].<ref>{{Cite news |title=Leonardo Sciascia: la testimonianza di Gesualdo Bufalino |url=http://www.raiscuola.rai.it/articoli-programma-puntate/leonardo-sciascia-la-testimonianza-di-gesualdo-bufalino/3592/default.aspx|language=it}}</ref> Ai është varrosur në varrezat e Racalmutos, qytetit të tij të lindjes; == Fondacioni Leonardo Sciascia == Fondacioni Leonardo Sciascia, një organizatë bamirëse e njohur ligjërisht, u krijua nga Bashkia e Racalmutos në marrëveshje me shkrimtarin, i cili dhuroi një koleksion të vlefshëm portretesh shkrimtarësh, pothuajse të gjitha botimet italiane dhe të huaja të librave të tij, letra të marra gjatë më shumë se gjysmë shekulli aktivitet letrar dhe afërsisht dy mijë vëllime nga biblioteka e tij. [[Skeda:Biblioteca_Fondazione_Sciascia.jpg|alt=biblioteca|parapamje]] Mikpritës i konferencave prestigjioze letrare dhe shkencore, ekspozitave [[Piktura|të pikturës]] [[Skulptura|dhe skulpturës]], shfaqjeve [[Muzika|muzikore]], festivaleve [[Kinemaja|të filmit]] dhe seminareve studimore mbi tema të ndryshme, si dhe kurator dhe promovues i botimeve të lidhura ngushtë me kujtesën, punën dhe përditësimin e mesazhit të Leonardo Sciascias, Fondacioni mban kontakte me studiues italianë, spanjollë, francezë, polakë, gjermanë, hungarezë, rusë dhe britanikë; një ekspozitë e portreteve të Sciascias është shfaqur në [[Parisi|Paris]], [[Varshava|Varshavë]], [[Amsterdami|Amsterdam]], [[Këlni|Këln]], [[Beogradi|Beograd]], [[Vjena|Vjenë]], [[Podgorica|Podgoricë]] dhe [[Novi Sadi|Novi Sad]], në bashkëpunim me Institutet Kulturore Italiane dhe shoqatat kulturore. == Shoqata "Miqtë e Leonardo Sciascia" == [[Skeda:Tomba_di_Sciascia_3.jpg|majtas|parapamje|Epigraf mbi varrin e Sciascias]] [[Skeda:Leonardo_Sciascia.jpg|parapamje|Leonardo Sciascia]] Në fillim të vitit 2010, u nënshkrua një marrëveshje me shtëpinë botuese historike fiorentine Leo S. Olschki, sipas së cilës botohet çdo vit një revistë shkencore ndërkombëtare, ''Todomodo''. Kjo revistë pret kontribute origjinale të paraqitura me ftesë ose spontanisht përmes ''thirrjeve për punime'' . Krahas revistës, është krijuar një seri jo-fiktive, e titulluar ''Sciascia, Shkrimtar Evropian'' . Ajo përmban vëllime që pasqyrojnë projekte kërkimore që eksplorojnë marrëdhëniet e shkrimtarit me një larmi të gjerë kulturash. Në mars të vitit 2011, seria u përurua me vëllimin "Troppo poco pazzi", redaktuar nga Renato Martinoni (Universiteti i St. Gallen, [[Zvicra|Zvicër]]), kushtuar vizitave të shkrimtarit në Zvicër.<ref>{{Cite web |last=Renato Martinoni |title=Troppo poco pazzi: Leonardo Sciascia nella libera e laica Svizzera |url=https://books.google.it/books/about/Troppo_poco_pazzi.html?id=o8SluAAACAAJ&source=kp_book_description&redir_esc=y |publisher=L.S. Olschki|language=it}}</ref> Në janar të vitit 2015, u botua vëllimi i dytë me titull "Leonardo Sciascia dhe Jugosllavia", redaktuar nga Ricciarda Ricorda (Universiteti Ca' Foscari, Venecia), mbi marrëdhëniet që shkrimtari kishte me botën kulturore sllovene, kroate dhe të tjera jugosllave që nga fillimi i viteve 1960. Që nga viti 2010, çdo nëntor, në përvjetorin e vdekjes së shkrimtarit, shoqata ka promovuar ''Colloquia-n e Leonardo Sciascia-s'' në qytete të ndryshme, ngjarje për debat publik midis specialistëve të Sciascia-s dhe studiuesve nga disiplina të tjera për të thelluar në temat origjinale të veprës. == Çmimet == Emrat e mëposhtëm janë emëruar sipas Leonardo Sciascias: * Biblioteka Bashkiake e [[Palermo|Palermos]] * Biblioteka Bashkiake e Milenës * Shkolla e mesme shtetërore në Sant'Agata di Militello (Messina) * Instituti gjithëpërfshirës i Racalmuto (Ag), vendlindjes së tij * ''Parku letrar Leonardo Sciascia'',<ref>{{Cite web|title=Regalpetra. ''Parco Letterario Leonardo Sciascia''|url=http://www.regalpetra.it/|language=it|access-date=31 maj 2026|archive-date=21 mars 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090321032318/http://www.regalpetra.it/|url-status=dead}}</ref> midis Racalmuto, Caltanissetta dhe Enna * ''Muzeu i Mafias'' në Salemi (Trapani)<ref>{{Cite web |date=11 maj 2010 |title=Inaugurato il “Museo della Mafia” dedicato a Leonardo Sciascia |url=http://www.amicisciascia.it/inaugurato-il-museo-della-mafia-dedicato-a-leonardo-sciascia.html |publisher=amicisciascia.it |language=it |access-date=31 maj 2026 |archive-date=17 korrik 2012 |archive-url=https://archive.today/20120717191450/http://www.amicisciascia.it/inaugurato-il-museo-della-mafia-dedicato-a-leonardo-sciascia.html |url-status=dead }}</ref> * Instituti Teknik Tregtar dhe Turistik i Erice - Valderice (Trapani)<ref>{{Cite web |title=Istituto Tecnico Commerciale e per il Turismo Leonardo Sciascia Erice - V alderice |url=http://www.sciascia-erice.it/|language=it}}</ref> * Instituti Teknik për Tregti, Ekonomi, Teknologji dhe Turizëm i Agrigentos<ref>{{Cite web|title=Istituto Tecnico Commerciale, Economico, Tecnologico e per il Turismo di Agrigento |url=http://www.itcsciascia.com/|language=it}}</ref> * Çmimi Letrar Racalmare në Grotte (Ag) * Fondacioni Leonardo Sciascia në qytetin e tij të lindjes, Racalmuto, i cili merret me përhapjen e kulturës<ref>{{Cite web |title=Fondazione Leonardo Sciascia- la vita, le opere, il teatro e |url=http://www.fondazioneleonardosciascia.it/|language=it}}</ref> * Gjithashtu në Racalmuto ndodhen "vendet Sciasciane", domethënë ato që e frymëzuan shkrimtarin: Circolo Unione, i njohur edhe si Circolo della Concordia, i përshkruar në librin ''Le parrocchie di Regalpetra'' dhe ku Sciascia ishte anëtare, CasaSciascia, ku shkrimtari jetoi si fëmijë dhe kur ishte i martuar deri në vitin 1958, e hapur për publikun nga Pippo Di Falco i cili e bleu atë për ta bërë muze dhe qendër studimi mbi shkrimtarët sicilianë, klasa ku Sciascia dha mësim nga viti 1949 deri në vitin 1957, e rindërtuar në vitin 2007 në shkollën fillore "Generale E. Macaluso" (tavolinat e vjetra të shkollës u restauruan në vitin 1999 për xhirimin e filmit dokumentar "Ce ne ricorderemo, di questo pianeta" nga Salvo Cuccia, falë punës së ekspertëve të historisë lokale [[Salvatore Picone]], Carmelo Marchese dhe Pietro Tulumello të cilët në vitin 2007 bashkëpunuan me drejtoreshën e shkollës Stefana Morreale dhe kryetarin e bashkisë së Racalmuto-s Luigi Restivo Pantalone për ndërtimin dhe instalimin e klasës-muze kushtuar mësuesit Leonardo Sciascia). Në vitin 2014, falë interesit të kryetarit të bashkisë së Racalmuto-s Emilio Messana dhe këshilltarit për Kulturën [[Salvatore Picone]], vendet e Sciascia-s u përfshinë, me Dekretin nr. 05 të datës 17.09.2014 të Departamentit Rajonal të Trashëgimisë Kulturore dhe Identitetit Siçilian, në Hartën Rajonale të Vendeve të Identitetit dhe Kujtesës. Ndër "vendet e Sciascia-s" janë edhe distrikti Noce, shpella e Fra Diego La Matina, teatri Regina Margherita, Kisha e Madonna del Monte. Vendet janë pjesë e itinerarit turistik të quajtur "Itinerari i Shkrimtarëve" në provincat e Agrigento-s dhe Caltanissetta-s, krijuar nga gazetari Felice Cavallaro . Për të mësuar më shumë rreth historisë së "vendeve kryesore skiasciane" - nga Racalmuto në Caltanissetta, në Palermo, Romë, Milano e Manzonit, Parisi i tij i dashur dhe Spanja - lexoni librin "Dalle parti di Leonardo Sciascia" nga [[Salvatore Picone]] dhe Gigi Restivo (Zolfo editore, 2021), me një parathënie nga Gaetano Savatteri, shkruar për 100-vjetorin e lindjes së shkrimtarit të madh sicilian. == Veprat e plota == * ''Vepra. 1956–1971'', redaktuar nga Claude Ambroise, Koleksioni i Klasikëve Bompiani, Bompiani, Milano, 1987–2004 ISBN 978-88-452-0282-7 * ''Vepra. 1971-1983'', redaktuar nga Claude Ambroise, Koleksioni i Klasikëve Bompiani, Bompiani, Milano, 1989-2004 ISBN 978-88-452-1476-9 * ''Vepra. 1984-1989'', redaktuar nga Claude Ambroise, Koleksioni i Klasikëve Bompiani, Bompiani, Milano, 1991-2004 ISBN 978-88-452-1699-2 * ''Vepra. 1956–1989. Redaktuar nga Claude Ambroise'', komplet kutish me 3 vëllime, Koleksioni i Klasikëve Bompiani, Bompiani, Milano, 2004, ISBN 88-452-3253-0 * ''Vepra. Vëllimi I: Trillim · Teatër · Poezi'', redaktuar nga Paolo Squillacioti, Seria La Nave Argo nr. 15, Adelphi, Milano, 2012, ISBN 978-88-459-2744-7 * ''Vepra. Vëllimi II: Inkuizicione · Kujtime · Ese. Vëllimi I: Inkuizicione dhe Kujtime'', redaktuar nga Paolo Squillacioti, Seria La Nave Argo nr. 16, Adelphi, Milano, 2014 ISBN 978-88-459-2944-1 * ''Punimet. Vëllimi II: Inkuizicionet · Kujtime · Ese. Vëllimi II: Ese letrare, historike, arti dhe civile'', redaktuar nga Paolo Squillacioti, seria La Nave Argo n.18, Adelphi, Milano, 2019, ISBN 978-88-459-3443-8 == Vepra == === Romane === * ''Dita e Bufit'', Torino, Einaudi, 1961 * ''Këshilli i Egjiptit'', Torino, Einaudi, 1963 * ''Secilit të vetin'', Torino, Einaudi, 1966 * ''Konteksti . Një parodi'', Torino, Einaudi, 1971 * ''Todo modo'', Torino, Einaudi, 1974 * ''Kandidi, ose Një Ëndërr e Bërë në Siçili'', Torino, Einaudi, 1977 * ''Shtriga dhe Kapiteni'', Milano, Bompiani, 1986 * ''[[1912 + 1]]'', Milano, Adelphi, 1986 <ref>{{Cite web |title=Uno Sciascia inedito e postmoderno: 1912+1 |url=http://www.elapsus.it/2014/10/uno-sciascia-inedito-e-postmoderno-19121.html|language=it}}</ref> * ''Dyer të Hapura'', Milano, Adelphi, 1987 * ''Kalorësi dhe Vdekja . Sotie'', Milano, Adelphi, 1988 * ''Një histori e thjeshtë'', Milano, Adelphi, 1989, ISBN 88-459-0729-5 === Historitë === ==== Përmbledhje me tregime të shkurtra ==== * ''Xhaxhallarët e Siçilisë'', Torino, I gettoni, Einaudi, 1958 ** ''Antimoni'', në ''Xhaxhallarët e Siçilisë'' (botimi i 2-të), Torino, Einaudi, 1960 * ''Përralla Siçiliane'', Urbino, Instituti Shtetëror i Artit për Dekorimin dhe Ilustrimin e Librave, 1966 (botuar më vonë me titullin ''Deti, Ngjyra e Verës'' ) * ''Deti Ngjyra e Verës'', Torino, Einaudi, 1973 * ''[[Cronachette|Kronika të Vogla]]'', Palermo, Sellerio, 1985 === Përmbledhje poezish === * ''Tregime të Diktaturës'', Romë, Bardi, 1950. * ''[[La Sicilia, il suo cuore|Siçilia, zemra e saj]]'', Romë, Bardi, 1952. === Tekste teatrale === * ''[[L'onorevole (Sciascia)|I Nderuari]] . Dramë në tre akte'', Torino, Einaudi, 1965. * ''Recitim i polemikës së Liparit kushtuar AD'', Torino, Einaudi, 1969. * [[I mafiosi (Sciascia)|''Mafiozët'']], Torino, Einaudi, 1976. === Skenarë === * ''"Çmenduria"'', me regji nga Marcello Andrei ([[1963]]) * ''Italia e parë nga qielli'', episodi ''i Siçilisë'', me regji nga Folco Quilici (1970) * ''Bronte: Kronikë e një masakre që librat e historisë nuk e kanë treguar'', me regji nga Florestano Vancini ([[1972]]) * ''[[La singolare avventura di Francesco Maria|Aventra e vetme e Francesco Maria]]'', episodi i serialit televiziv ''10 regjisorë italianë, 10 tregime italiane'', me regji nga Enzo Muzii [[1983|(1983)]] '''Referencat''' [[Kategoria:Aktivistë kundër dënimit me vdekje]] [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] mhvmulidz8oo8lilkjtiqvifdi0i3bg 0 401483 2996134 2986359 2026-06-12T05:24:41Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996134 wikitext text/x-wiki {{Pp-dispute}}<templatestyles src="Nota disambigua/styles.css" /><templatestyles src="Avviso permanente/styles.css" />{{Pp-dispute}}<templatestyles src="Infobox/styles.css" />Ludovico Ariosto(Reggio Emilia,8 shtator 1474 – Ferrara,6 korrik 1533[3]),ishte një poet,dramaturg,nëpunës civil dhe diplomat italian. Ai vlerësohet si një ndër autorët më të shquar në [[Letërsia Italiane e Rilindjes|historinë e letërsisë italiane dhe evropiane]],si një ndër autorët më të famshëm dhe më me ndikim të [[Rilindja|Rilindjes]],konsiderohet poashtu edhe nismëtar i komedisë së rregullt me ''Cassaria'' (1508) dhe ''<nowiki/>'I suppositi'''(1509),të cilat rikthejnë format dhe personazhet e teatrit klasik latin.<ref name="teat">1. abc Bruscagli, f. 358. 2. Ferrara.Po.Cattedrale.Corte, fq 201-216. 3. Orlando i tërbuar: l'ottava rimate, në internetculturale.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 3 qershor 2020). 4. Arnaldo Soldani, Matja në Kaos: Oktava e Ariostos, në treccani.it, 5 dhjetor 2016. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 20 mars 2020). 5. Bruscagli, f. 354-355. 6. Ludovico Ariosto, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 7. abcdef Kjo referencë është përkufizuar në një gjedhe ose tjetër bllok të prodhuar dhe tani mund të parashihet vetëm me përpunuesin e burimit. 8. Gustavo Chiesi, Provincat Modena dhe Reggio Emilia, në Gustavo Strafforello, La Patria, Gjeografia e Italisë, vëll. 23, Torino, Unione Tipografico-Editrice, 1902, f. 237, fig. 30. 9. Satira, f. 7 10. Boçe pishe, f. 11. 11. Garofalo, f. 16. 12. Reggio Emilia19, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 13. Ginguené, f. 7. 14. Francesco Scafuri dhe Sandra Sarasini (red.), Plani i Rizhvillimit për Zonën Ex Sant'Anna (PDF), në comune.fe.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 15. Ndërhyrjet pas tërmetit fillojnë në ish-manastirin e Santa Caterina, në ferrara24ore.it. URL-ja u qas më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 16. Gerolamo Melchiorri, fq 39-40. 17. nga Rovigo, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 18. Qyteti i Trëndafilave, në venetograndeguerra.it. URL e aksesuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 11 tetor 2020). 19. ab La Magna Domus në numrin 319, su museoferrara.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 9 janar 2020). 20. Baruffaldi, f. 50-51. 21. nga Ludovico Ariosto, su museoferrara.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 18 shkurt 2020). 22. nga Ferrara, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. (Arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2019). 23. Baruffaldi, f. 56. 24. abcdef Bruscagli, f. 297. 25. nabcdefghijklmnopqr Natalino Sapegno, ARIOSTO, Ludovico, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 26. abcd Modena, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 27. Baruffaldi, f. 19. 28. Gjykata e Katedralës së Ferrarës, f. 318-319. 29. Baruffaldi, f. 71. 30. Roberta Fabozzi, “Ariosto dhe Komedia: Vështrime të Jetës së Përditshme”, në lacooltura.com, 14 maj 2015. Marrë më 23 shkurt 2024. Arkivuar nga origjinali më 10 gusht 2020. 31. ^ Satira, f. 47 «pas shumë kontrastesh», rreshtat 161-162. 32. Baruffaldi, f. 73. 33. Piero Nardi, f. 11. 34. Bruscagli, f. 298. 35. ^ a b Ariosto, Ludovico, su sapere.it, Sapere. Marrë më 23 shkurt 2024. 36. Satira, f. 47-48. 37. Kidwell, f. 18. 38. Carducci, f. 133. 39. Pietro Bembo, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2019). 40. Ferroni, f. 284. 41. Baruffaldi, f. 131. 42. Rosanna Alhaique Pettinelli, "Vijat e kritikës së Ariostos nga viti 1950 deri më sot," në ilponterivista. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 43. II Mauriziano, në comune.re.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 44. Baruffaldi, f. 118. 45. Baruffaldi, f. 97-98. 46. ​​Luisa Bertoni Argentini, ARIOSTO, Galasso, në Fjalori biografik i italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL konsultuar më 23 shkurt 2024. 47. Alessandro Ariosto, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 48. Baruffaldi, f. 98-103. 49. (EN) Giovanni Aquilecchia, "Ludovico Ariosto," në Enciklopedinë Britannica. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 25 korrik 2020). 50. ab Baruffaldi, fq 230-231. 51. Baruffaldi, f. 103-105. 52. Ippolito d'Este, në InternetCulturale. URL-ja u qas më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 25 dhjetor 2019) 53. Baruffaldi, f. 117-118. 54, abc Bruscagli, f. 299. 55. Me Ariosto dhe Boiardo në zonën e Reggio Emilia-s, në culturaitalia.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 9 tetor 2020). 56. Baruffaldi, f. 119. 57. Satira, f. 49, rreshti 238. 58. abc Langella, Frare, Gresti, Motta, f. 1. 59. Coluccia, f. 14. 60, abcdefg Langella, Frare, Gresti, Motta, f. 2. 61, Baruffaldi, f. 129-134. 62. abc Cassariat, në Treccani.it - ​​Enciklopedi Online, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 63. Ludovico Ariosto, Vepra të vogla, redaktuar nga Cesare Segre, në serinë Letërsia Italiane - Histori dhe Tekste, Milano-Napoli, Riccardo Ricciardi, 1954, f. 297. 64. Suppositis, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 65, abc Bruscagli, f. 300. 66. Mario Quattrucci, ARIOSTO, Virginiot, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 67, nga Stefania De Vincentis, Casa di Orsolina, në museoferrara.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 9 janar 2020). 68. Baruffaldi, f. 139. 69. Korniani, f. 34. 70. Baruffaldi, f. 139-140. 71. Walter Binni, "Letrat" ​​dhe "Satirat" e Ariostos në Zhvillimin dhe Krizën e Rilindjes, 1978. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 72. Satira dhe rima, f. 116. 73. Baruffaldi, f. 144. 74. Satira, f. 21. 75. Gaspare De Caro, BENTIVOGLIO, Ermes, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1966. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 76. Tiziano Ascari, CANTELMO, Sigismondo, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1975. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 77. abcd Bruscagli, f. 301. 78. Pieri, f. 400. 79. Baruffaldi, f. 145-153. 80. Alessandra Benucci, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 81. Remo Ceserani, BENUCCI, Alessandra, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1966. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 82. Baruffaldi, f. 161. 83. Dorigatti, f. 31-32. 84. nga Baruffaldi, f. 170. 85. Baruffaldi, f. 169. 86. Baruffaldi, f. 174. 87. Bruscagli, f. 302. 88, abcde Bruscagli, f. 304. 89. Baruffaldi, f. 177-178. 90. Baruffaldi, f. 181. 91. Baruffaldi, f. 180. 92. abcdefgh Bruscagli, f. 303. 93. ^ a b Vizatim - Projekt skenografik për Suppositi të Ariostos - Raffaello Sanzio - Firence - Galeria Uffizi - Kabineti i Vizatimeve dhe Printimeve - inv. 560 A-252A, në lombardiabeniculturali.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 23 qershor 2020). 94. Baruffaldi, f. 181-182. 95. Ariosto Ludovico, II Negromante, në Biblioteca Italiana Zanichelli, 30 janar 2011. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024. 96. Baruffaldi, f. 183-184. 97. Baruffaldi, f. 185-186. 98. NË KËSHTJELLËN ARIOSTESCA TË CASTELNUOVO GARFAGNANA, në ingarfagnana.org. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL origjinale më 13 shtator 2019). 99. abcd Kjo referencë është përkufizuar në një gjedhe ose tjetër bllok të prodhuar dhe tani mund të parashihet vetëm me përpunuesin e burimit. 100. Baruffaldi, f. 186. 101. Baruffaldi, f. 187-188. 102. Baruffaldi, f. 189. 103. Rocca Ariostesca, në museionline.info. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 8 tetor 2020). 104. Baruffaldi, f. 189-192. 105. Chiara Quaranta, PISTOFILO, Bonaventura, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 2015. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024, 106. Satira, f. 50. 107. Francesco Avventi, fq 184-185. 108. Baruffaldi, f. 192-193. 109. Baruffaldi, f. 195-196. 110. ^ Melzi, f. 108. 111. Për Tiziano Ascari, CAVALIERI, Bartolomeo, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 22, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1979. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024, 112. Migrimet në Internet, në ottocentoferrarese.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 113.^ a b c Luciano Chiappini, "Shtëpia e Vogël e Ludovico Ariosto," në Ferrara Art and Culture. Marrë më 23 shkurt 2024. 114.Baruffaldi, f. 198-199. 115.Shtëpia e Ludovico Ariosto-s, mbi artin dhe kulturën e Ferrarës. URL e aksesuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 13 prill 2020). 116. Shtëpia e Ludovico Ariosto, në museoferrara.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 18 shkurt 2020). 117. Shenja e Ariostos(PDF), në asmo.beniculturali.it. URL e konsultuar më 23Shkurt 2024. 118.Baruffaldi, f. 200-201. 119.ab Teatro di Sala Grande di Cortet, në museoferrara.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 120. Ferrara. Gjykata e Katedrales, f. 321. 121. Baruffaldi, f. 202-203. 122. Baruffaldi, f. 313-315. 123. Baruffaldi, fq 200, 206. 124. Baruffaldi, f. 207. 125. Baruffaldi, f. 208. 126. Baruffaldi, f. 210-211. 127. Antonio Venetus, TË NDRYSHME Redaktuar nga ANTONIO VENETUS, në Engjëlli i Verolës, Nr. 11, Nëntor 1976, f. 19–20. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 128. Baruffaldi, f. 213-215. 129. Baruffaldi, f. 217-219. 130. ab Orlando i tërbuar: gjeneza dhe historia editoriale, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 23 shkurt 2020). 131. Baruffaldi, f. 228-229. 132. Claudio Maria Goldoni, f. 93. 133. Luciano Chiappin, fq 263-265. 134. Baruffaldi, f. 220. 135. Marco Guazzo, Histori nga Z. Marco Guazzo të të gjitha ngjarjeve të denja për t’u kujtuar që ndodhën në botë nga viti 1524 deri në ditët e sotme, me shumë gjëra që kanë arritur së fundmi në vende të ndryshme në vepër, dhe në fund, të cilat nuk janë ribotuar së fundmi në të tjerat, Venecia, Gabriele Giolito de' Ferrari, 1546, f. 148. 136. Stefano Gionta, Fleta e kronikave të Mantuas, Mantua, Fratelli Negretti, 1844, fq 117-118. 137. Baruffaldi, f. 221-228. 138. Baruffaldi, f. 227. 139. Ludovico Ariostos, su letteraturaitaliana.net. URL e konsultuar më 4 maj 2020 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 140. Baruffaldi, f. 237. 141. Katalanisht, f. 632-634. 142. Baruffaldi, fq 239-240. Ky gabim, me origjinë nga Përmbledhja e Gian Battista Pigna, raportohet gjithashtu në gurin e varrit: OBIIT ANN SAL M D XXXIII VIII IDVS IVNII 143. Baruffaldi, f. 236-237. 144. Baruffaldi, f. 240-241. 145. Baruffaldi, f. 241-242. 146. Bashkia Ferrara. Giovanni Battista Aleotti, Monument funeral për Ludovico Ariosto, në ww3.comune.fe.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 147. Baruffaldi, f. 246-247. 148. Kur hiri i Ariostos përfundoi në Universitet, në lanuovaferrara.gelocal.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 149. Ferroni, f. 285-286. 150. Baruffaldi, f. 248-249. 151. Monument funerali për Ludovico Ariosto, në museoferrara.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 152. Dino Mancini, Ludovico Ariosto në leksionet e profesor Don Dino Mancini në Fermo, redaktuar nga Carlo Tomassini, 31 korrik 2012. 153. Pietro Bembor, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 25 dhjetor 2019). 154. Bruscagli, f. 205. 155. (EN) Etimologjia Online: Humanist, su etymonline.com. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 156. Andrea Rubbi. 157, abcd Carmina: caratteristiche generalite, su internetculturale.it. URL-ja e konsultuar më 25 maj 2020. 158. ab Langella, Frare, Gresti, Motta, fq 1-2. 159. Ludovico Ariosto: Vepra të Vogla. Intelektuali dhe Gjykata, në storiadellaletteratura.it. Marrë më 26 maj 2020 (arkivuar nga origjinali më 24 prill 2021). 160, mbi Rime, su internetculturale.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024. 161. Ciro Gianluigi Barbato, "Rimat e Ariostos: Natyraliteti i Dashurisë së Oborrit", në lacooltura.com. Marrë më 23 shkurt 2024. 162. Jacopo Modanese. 163. Giorgio Busetto, COPPA, Jacopo, i quajtur Jacopo Modeneset, nëFjalor Biografik i Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1983. Marrë më 23 shkurt 2024. 164. ^ Bruscagli, fq 298-299. 165. Davie, f. 488-489. 166, abcd Bruscagli, fq 299-300. 167. ab Bruscagli, fq 315-316. 168. Ariosto Ludovico, Le Commedie die, su dizionaripiu.zanichelli.it, 30 janar 2011. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 169, abcd Tina Matarrese, Ariosto, Ludovico, në Encyclopedia of Italian, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 2010. URL konsultuar më 23 shkurt 2024. 170. Alberto Casadei, Ariosto, Ludovico, në Enciclopedia machiavelliana, Romë, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014. URL konsultuar më 23 shkurt 2024. 171. Palazzo Ducale, në museoferrara.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 28 janar 2021). 172. Tragjedia e Thisbes, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 3 qershor 2020). 173. abcd La Cassaria, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 174. Cesare Segre, f. 297. 175, abcde | Supozime, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 176. "Supposition," në Treccani.it - ​​​​Vocabolario Treccani në internet, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane. Marrë më 23 shkurt 2024. 177. Ariosto, Ludovico, The Suppositi, on dizionaripiu.zanichelli.it. URL-ja u konsultua 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 178. Coluccia, fq. 21 dhe 129. 179. ab II Negromante, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 180. Coluccia, f. 162-163. 181. Coluccia, f. 164. 182. Rinaldo Ariosto, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 10 tetor 2020). 183, abcd | Studentë, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 184, ab Coluccia, fq 133-155. 185. Coluccia, f. 140-142. 186. Mario Quattrucci, ARIOSTO, Gabriele, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 187. Studentët / Ludovico Ariosto, su teatrostabiletorino.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 9 tetor 2020). 188. Coluccia, f. 136-140. 189. Coluccia, f. 16. 190, nga La Lena, në internetculturale, it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 191. ^ a b Ludovico Ariosto La Lena (PDF), su comune.fe.it. URL-ja e konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga URL-ja origjinale më 18 tetor 2020). 192. Coluccia, f. 222. 193. Letër drejtuar Dozhës së Venedikut, në archilet.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 194. "Letrat e Ludovico Ariosto," në liberliber.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 5 gusht 2019). 195, nga Epistolografiate, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga URL-ja origjinale më 3 qershor 2020). 196. Letra nga Kufiri (1522-1525): AKTIVITETI ZYRTAR I MESSER-IT Titull LUDOVICO ARIOSTO NË GARFAGNANA PËRMES LETRAVE@, su academia.edu. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 197. ^ Cappelli, f. 20-22. 198, abc Obizzeide, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2019). 199, Chines, Forni, Ledda, Menetti, f. 313. 200. ab Krahë dhe dashuri: një martesë e guximshme e kënduar nga Ariosto, në messaggeroveneto.gelocal.it. URL, konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga URL-ja origjinale më 16 tetor 2020). 201. Stefano Jossa, "Ariosto, II Mulino," në jstor.org. Marrë më 23 shkurt 2024. Arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021. 202. ^ a b c Orlando Furioso, su treccani.it, Romë, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 20 nëntor 2015). 203. Orlando Furioso, f. 61. 204. Bruscagli, f. 313. 205. Bruscagli, f. 313-314. 206. Bruscagli, f. 307-310. 207. Orlando Furioso: Tema thelbësore, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 3 qershor 2020). 208. Bruscagli, f. 305-306. 209. VINCIGUERRA, Antonio, në Enciklopedinë Italiane, Romë, Instituti e Enciklopedisë Italiane. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 210.ab Satira: Zanafilla dhe Historia Editoriale, në internetculturale.it. URL Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 3 qershor 2020). 211, nga Gjovenale, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 212, nga Alessandro Cane, "Satirat" e Ariostos: Hyrje, në oilproject.org, OilProject. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 12 prill 2018). 213. Bruscagli, f. 301-303. 214. Anton Francesco Doni. 215. Erbolato, në Treccani.it - ​​​​Vocabolario Treccani në internet, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 216. Ariosto, Ludovico: Erbolato, su dante.di.unipi.it. URL e konsultuar më 27 2020 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 12 shkurt 2009). 217. ^ (EN) Dennis Looney, Dialogu i Ariostos me Autoritetin në Erbolato, su muse.jhu.edu. URL e konsultuar më 27 2020. 218. Nicolini da Sabbio, Pietro, në iccu.sbn.it. URL e konsultuar më 27 2020 (e arkivuar nga origjinali më 24 maj 2016). 219. L'Erbolato, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 3 qershor 2020). 220. Chines, Forni, Ledda, Menetti, f. 312. 221. Stefano Lolli, Kryetari i Bashkisë Hebre, su rivista.fondazionecarife.it, Carife, 2006. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 1 tetor 2020). 222. Në festimet e Ludovico Ariosto në Ferrara, Italia rimerr me një titull të ripërtërirë lavditë shpirtërore të Rilindjes që i dhanë dritë dhe mësime botës, në YouTube, Istituto Luce Cinecittà, maj 1933. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 223. Ferrara. Festimi i katërqindvjetorit të Ariostos përfundoi në prani të Madhërisë së Tij Mbretit. YouTube, Istituto Luce Cinecittà, tetor 1933. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 224. Antonella Guarnieri, fq 40-41. 225. Rëndësia e Ariosto-s, duke kujtuar "Oktava e Artë", në fe.camcom.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga fudorininala më 17.00.2016) 226. Biblioteka e Via Senato - Milano (PDF), në bibliotecadiviasenato.it, korrik/gusht 2016. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 227. (EN) Gabriella Bosano, Jehona e njëqindvjetorit Ariostean, në jstor.org, Shoqata Amerikane e Mësuesve të Italishtes. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 228. ^ Andrea Emiliani, 1933-viti XI, su rivista.fondazionecarife.it, Dhjetor 2003. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 27 nëntor 2020). 229. Silvana Onofri, Giorgio Bassani sui banchi di scuola violettanet.it, Liceo Ariosto. URL-ja e konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 16 janar 2021). 230. Renato Jannucci, f. 120. 231. nga Gaetano Tumiati, Oktava e Artë, su rivista.fondazionecarife.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 232. Komiteti Ariosto i Oktavës së Artë, Ferrara, Oktava e Artë: Jeta dhe Vepra e Ludovico Ariosto, në books.google.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 1 tetor 2020). 233. Oasi Isola Bianca, në ferraraterraeacqua.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 234. Italo Zicári, BARUFFALDI, Girolamo, i riu, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1970. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 235. Baruffaldi, Girolamor, su manus.iccu.sbn.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 236. Patrizio Fausti, Angelo Farina, Roberto Pompoli dhe Paolo Fabbri, Teatro degli Intrepidi i Giovan Battista Aleotti ringjallet përmes teknikave të reja të akustikës virtuale, në academia.edu. 237. Baruffaldi, f. 264. 238. Landon. f. 441-442 239. Bowden, f. 423-424. 240. Marco Paoli, Pasqyra e Rilindjes. Lajme mbi portretizimet e Ariosto-s nga Titian dhe Dosso, Lucca, Pacini Fazzi, 2015, fq. 79-107. 241. ^ Shihni gdhendjen në dru në traktatin mbi Banketet nga Cristoforo di Messisbugo, i cili i është kushtuar Alfonso I dhe pastaj Ercole II, ku oborri i Este-s është përshkruar me të ftuarit të gjithë të veshur me armatura dhe shpata (Cristoforo di Messisbugo, Banchetti. Composizioni di vivande, et apparecchio generale, Ferrara, G. Buglhat dhe A. Hucher, 1549). 242. C. Ridolfi, Mrekullitë e artit, I, Venecia, G.B. Sgava, 1648, f. 145. 243. Paoli, f. 101-104. 244. Paoli, f. 43-65. 245. Giorgio Tagliaferro, Ariosto i Titianit (Londër) nuk është Ariosto; dhe askush nuk e di se kush është Barbarigo, në "Venezialtrove", 4, 2005, f. 118-139; A.Mazzotta, Një 'zotëri nga Ca' Barbarigo' nga Titiani në Galerinë Kombëtare, Londër, në "The Burlington Magazine", janar 2012, f. 12-19; ​​B.B. Fredericksen, Portreti i Barbarigo-s i Titianit dhe Lord Darnley, në "The Burlington Magazine", janar 2013, f. 16-18. 246. Paoli, f. 45-56. Ai identifikohet nga ngjyrat e palltos së tij të uniformuar, të cilat kujtojnë ngjyrat heraldike të familjes së tij, dhe nga rruzarja e mbështjellë në dorën e tij të majtë, e cila e identifikon atë si anëtar të një vëllazërie rozare, kur familja Dolfin kishte patronazhin e kapelës në San Domenico di Castello në Venecia, ku u takuan vëllazëritë e para italiane të dedikuara kurorës së devotshme. 247. Paoli, f. 56-58. 248. Giuseppe Agnelli, Portretet e Ariostos, në "Ancient and Modern Art Review", 1922, f. 82-98, fig. në f. 97. 249. Cesare Gnudi, Ariosto dhe Artet Figurative, në Një Zotëri i Mirësjellshëm dhe Më Njerëzor. Një Udhëtim Rreth Ludovico Ariosto, redaktuar nga J. Bentini,Venecia, Marsilio, 1994, fq 13-47. 250. Udhëzues-Katalog i ekspozitës ikonografike Ariosto të mbajtur në shtëpinë e poetit, Ferrara, Tipografia Sociale, 1933, nr. 1. 251. Museum Mazzuchellianum seu numismata virorum doctrina praestantium, I, Venetiis, Typis Antonii Zatta, 1761, fq 209-210 dhe tabela. XXXXVII. 252. Vizatimi përgatitor nga vetë Rosaspina ruhet në një koleksion privat (Marco Paoli, Inedita Rariora I. Një vizatim përgatitor nga Francesco Rosaspina që përshkruan Arioston (1807), në "Rara Volumina", XX, 2013, f. 7-11). 253. Udhëzues-Katalog i ekspozitës ikonografike, nr. 3. 254. ^ KLASAT (VIA ARIOSTO), në web.uniroma1.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 255. (FR) Jacques Hillairet, Dictionnaire historique des rues de Paris, vëll. 1, e shtata, Éditions de Minuit, 1963, f. 109. 256. ^ Francesco Scafuri, "Në gjurmët e Ludovico Ariosto" (PDF), su comunebookferrara.it, Comune di Ferrara. Marrë më 23 shkurt 2024. 257. Folin, f. 71-73. 258. Restaurimi i monumentit në Piazza Ariostea: përditësim mbi operacionet në kantierin e ndërtimit në lidhje me statujën e Ariostos - FOTO, në cronacacomune.it, 23 nëntor 2018. URL-ja e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 7 gusht 2020). 259. Familja Sgarbi hap dyert e shtëpisë së tyre, në estense.com. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024.</ref> Përmes poezisë së tij më të rëndësishme të letërsisë kalorësiake''<nowiki/>'Orlando'furioso'<nowiki/>'',ai u bë kodifikuesi i fabulës romantike dhe ndër eksponentët më të mëdhenj të Rilindjes Ferrareze,së bashku me Matteo Maria Boiardo dhe [[Torquato Tasso]]. <ref name="EmilioCecchi">{{Sfn|Ferrara.Po.Cattedrale.Corte|pp. 201–216}}.</ref> Edhe falë krijimit të një 'ottava rima'karakteristike,të përcaktuar si "ottava d'oro",e cila ishte një nga shprehjet më të larta të arritura nga [[metrika]] [[Poezia|poetike]] para [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] .<ref>{{Cite web |title=Orlando furioso: l'ottava rima |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b18.html}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Arnaldo Soldani |date=5 dicembre 2016 |title=La misura nel caos: l'ottava di Ariosto |url=http://www.treccani.it/magazine/lingua_italiana/speciali/Ariosto/Soldani.html}}</ref> Ariosto përqafoi teoritë gjuhësore të mikut të tij [[Pietro Bembo]],<ref>{{Sfn|Bruscagli|pp. 354–355}}.</ref> <ref name="ariostoculturale">{{Cite web |title=Ludovico Ariosto |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/index.html}}</ref> të cilat i zbatoi mbi të gjitha në <nowiki>''</nowiki>''Orlando furioso<nowiki>''</nowiki>'',që është vepra e parë nga një autor jo-toskan.Në këtë vepër toskërishtja përdoret si gjuhë letrare kombëtare. == Biografia == [[Skeda:Reggio_Emilia_casa_ove_nacque_Lodovico_Ariosto.jpg|majtas|parapamje|''Shtëpia ku lindi Lodovico Ariosto'', gdhendje në dru nga Giuseppe Barberis (1902) <ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/lapatriageogr333sa/page/237/mode/2up |title=La Patria. Geografia dell'Italia |publisher=Unione Tipografico-Editrice |year=1902 |volume=23 |location=Torino |page=237, fig. 30}}</ref>]] Ludovico Ariosto lindi më 8 shtator 1474 në Reggio Emilia, si më i madhi i dhjetë fëmijëve të familjes. <ref>{{Sfn|Satire|p. 7}}<templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|Io son de dieci il primo [...]}}</ref> Prindërit e tij ishin Niccolò Ariosto dhe Daria Malaguzzi Valeri.I ati,Niccolo ishte ndër anëtarët e parë të degës Ferrareze të familjes fisnike [[Bolonja|bolonjeze]] Ariosti <ref>{{Sfn|Pigna|p. 11}}.</ref> <ref>{{Sfn|Garofalo|p. 16}}.</ref> dhe luajti rolin e kapitenit të fortesës së Reggio-s,një garnizon ushtarak në kohën e Ercole I d'Este.E ëma,Daria i përkiste fisnikërisë së Reggio-s. <ref>{{Cite web |title=Reggio Emilia |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/a1.html}}</ref> <ref>{{Sfn|Ginguené|p. 7}}.</ref> Dy nga motrat e Ludovikos ishin Dorotea dhe Virginia,ato ishin murgesha dominikane: Dorotea, ishte në manastirin e bashkangjitur të kishës së San Rocco-s <ref>{{Cite web |title=Piano di recupero dell'area ex Sant'Anna |url=https://www.comune.fe.it/2725/attach/superuser/docs/tav2_analisi_storica_area.pdf |access-date=1 qershor 2026 |archive-date=2 maj 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502161540/https://www.comune.fe.it/2725/attach/superuser/docs/tav2_analisi_storica_area.pdf |url-status=dead }}</ref>, ndërsa Virginia, ishte në manastirin e Santa Caterina Martire <ref>{{Cite web |title=Al via interventi post sisma nell’ex convento di Santa Caterina |url=https://www.ferrara24ore.it/area/ferrara/2019/10/25/al-via-interventi-post-sisma-nellex-convento-di-santa-caterina/}}</ref>, ku disa vite më vonë do të ishte edhe një stërmbesë e poetit, Anna Maria,me emrin Motër Marianna. <ref>{{Sfn|Gerolamo Melchiorri|pp. 39–40}}.</ref> === Fëmijëria dhe edukimi === ==== Reggio Emilia dhe Rovigo (1474-1482) ==== Në vitin 1479, Niccolò Ariosto u largua nga garnizoni i Reggio-s për të shërbyer në Rovigo,ku në fillim të vitit 1481 u bashkua me bashkëshorten dhe fëmijët e tij. Në qytetin [[Veneto|venecian]] ai gëzoi disa avantazhe ekonomike,siç ishte mundësia e banimit falas. Ludovico i ri kaloi shumë pak kohë atje, pasi me shpërthimin e luftës midis Dukatit të Ferrarës dhe [[Republika e Venedikut|Republikës së Venedikut]] në vitin 1482, trupat e Serenissima pushtuan qytetin dhe babai i tij, përpara se të kapej rob së bashku me komisionerin dukal Giacomo dal Sacrato, e dërgoi të gjithë familjen përsëri në Reggio Emilia, duke qenë në gjendje të mbështetej në mikpritjen e të afërmve të bashëshortes së tij dhe në Il Mauriziano, të cilin Malaguzzi e kishin blerë tashmë në gjysmën e parë të [[Shekulli XV|shekullit të 15-të]]. <ref name="internetculturaleR">{{Cite web |title=Rovigo |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/a2.html}}</ref> Megjithatë, familja Ariosto humbi të gjitha pronat dhe asetet që kishin në qytet. Ludoviko, që ishte tetë vjeç në atë kohë, nuk e mbante mend këtë interval të shkurtër në jetën e tij, edhe pse e përcaktoi Rovigon në veprën e tij ''"Orlando furioso" si'' "qyteti i trëndafilave". <ref>{{Cite web |title=La città delle rose |url=http://www.venetograndeguerra.it/itinerari-dettaglio?path=%2FItinerari%2FVenetoDeiMisteri%2FRovigo&lang=it}}</ref> ==== Ferrara (1482-1497) ==== [[Skeda:02_Case_Ariosti_-_Via_Giuoco_del_Pallone_-_Ferrara.jpg|parapamje|Shtëpitë Ariosti në Via Giuoco del Pallone në Ferrara. Ishte rezidenca e xhaxhait të poetit, Brunoro Ariosti.]] Pas lirimit të Nikollës dhe rënies së Rovigos <ref name="internetculturaleR"/>, familja Ariosto u shpërngul në Ferrara në vitin 1482.Ata u vendosën në një ndërtesë në rrugën Santa Maria delle Bocche, pranë kishës së San Gregorio Magno <ref name="MagnaDomus">{{Cite web |title=La Magna Domus al civico 31 |url=http://www.museoferrara.it/view/s/c8f79de9331741d39fc5bde72aebea9b}}</ref>.Në këtë kishë në vitin 1478, peshkopi Bartolomeo della Rovere kishte investuar katër vëllezërit Nikollë, Lodoviko, Bruno dhe Francesko. <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 50–51}}.</ref> Në qytetin Este,i ata ushtroi funksionet e arkëtarit të përgjithshëm të trupave dhe kreut të administratës komunale. <ref name="web.archive.org">{{Cite web |title=Ludovico Ariosto |url=http://www.museoferrara.it/view/s/2aa88d513efb4fc686d63181aaacc32c}}</ref> Ai ia besoi djalin e tij të madh, nga viti 1484 deri në vitin 1486, pedagogut Domenico Catabene të Argentës.Më pas nga viti 1486 deri në vitin 1489, intelektualit Luca Ripa (me banim në lagjen e San Gregorio, pranë shtëpisë së familjes Ariosto), i cili i dha atij njohuritë e para në gramatikë. <ref name="internetFerrara">{{Cite web |title=Ferrara |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/a4.html}}</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 56}}.</ref> <ref name="Bruscagli">{{Sfn|Bruscagli|p. 297}}.</ref> Natalino Sapegno vëren se fëmijëria dhe adoleshenca e Ariostos u ndikuan nga karriera e trazuar e të atit, të cilin iu desh ta ndiqte në shpërnguljete tij të shpeshta dhe të papritura, nga Reggio në Rovigo, në Ferrara, në Modena dhe pastaj përsëri në Ferrara.» Në fakt, që nga 1 marsi 1489, Niccolò ishte bërë kapiten i [[Modena|Modenës]] dhe u sigurua që djali i tij të ishte në krah të tij dhe që ai të ndiqej nga një gramatikan tjetër, i cili mund t'i jepte disa njohuri mbi gjuhën. <ref name="modena">{{Cite web |title=Modena |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/a3.html}}</ref> [[Skeda:Stemma_della_famiglia_Ariosti.svg|majtas|parapamje|140x140px|Stema e familjes Ariosto]] Pak kohë më vonë,Ludovico u kthye në Ferrara dhe iu besua kujdesit të xhaxhallarëve të tij.Kundër dëshirës së tij, ai u regjistrua në Universitet dhe brenda pesë vjetësh mori titullin jurist .<ref name="modena"/> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 19}}.</ref> Megjithatë interesat e tij, nuk anonin drejt ligjit,por drejt teatrit,një pasion ky që ushqehej nga mjedisi kulturor i familjes Este në fund të shekullit të 15-të.Në fakt,prej kohësh në qytet mblidheshin trupa të njohura teatrale madje edhe vetë sheshi i madh i pallatit dukal ishte shndërruar në disa raste të ndryshme në një hapësirë për shfaqje skenike.<ref>{{Sfn|Ferrara.Po.Cattedrale.Corte|pp. 318–319}}.</ref> Në vitin 1493,Ludovico mori pjesë në disa shfaqje të trupës teatrale të oborrit,duke shoqëruar në muajin gusht Dukën Ercole I d'Este në [[Milano]] dhe Pavia <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 71}}.</ref>.Gjatë kësaj periudhe ai shkroi një tekst dramatik të titulluar,''Tragedia di Tisbe'',i frymëzuar nga ''[[Metamorfozat]]'' e [[Ovidi|Ovidit]] .<ref name="internetFerrara"/> <ref name="Bruscagli">{{Sfn|Bruscagli|p. 297}}.</ref> <ref>{{Cite web |last=Roberta Fabozzi |date=14 maggio 2015 |title=Ariosto e la commedia: scorci di vita quotidiana |url=https://www.lacooltura.com/2015/05/ariosto-e-la-commedia-scorci-di-vita/}}.</ref> Vitin pasardhës ai braktisi studimet e tij juridike <ref>{{Sfn|Satire|p. 47}}«dopo molto contrasto», versi 161-162.</ref> për t'iu përkushtuar aktiviteteve humaniste në Palazzo Paradiso.Këtu ai studioi nën udhëheqjen e murgut augustinian Gregorio da Spoleto <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 73}}.</ref> <ref>{{Sfn|PieroNardi|p. 11}}.</ref>, i cili ishte gjithashtu mësues i Rinaldo d'Este (vëllai i Ercole I),Ercole Strozzi dhe Alberto III Pio di Savoia.<ref name="Bruscagli2">{{Sfn|Bruscagli|p. 298}}.</ref> <ref name="Sapere">{{Cite web |title=Ariòsto, Ludovico |url=https://www.sapere.it/enciclopedia/Ari%C3%B2sto%2C+Ludovico.html |publisher=Sapere}}</ref> Ka shumë të ngjarë që midis të dyve u krijua një marrëdhënie mjaftë e përzemërt,e cila zgjati deri në vitin 1497 (viti pas të cilit Ludovico iu besua Sebastiano dall'Aquila-s ).Kjo lidhje u kujtua nga vetë autori në ''Satirën VI'' «ku shfaqet qartë,jo vetëm një lidhje intelektuale,por edhe një lidhje e sinqertë dhe e thellë e poetit ndaj figurës së nderuar të mësuesit të tij<ref name="Sapere"/> <ref>{{Sfn|Satire|pp. 47–48}}.</ref> -Wikisource përmban një faqe kushtuar Ludovico Ariosto -Wikicitat përmban citate nga ose rreth Ludovico Ariosto -Wikibooks përmban tekste ose manuale për Ludovico Ariosto -Wikiversiteti përmban burime mbi Ludovico Ariosto -Wikimedia Commons përmban media të lidhura me Ludovico Ariosto. [[Skeda:Titian_–_Cardinal_Pietro_Bembo_–_Google_Art_Project.jpg|parapamje|Portret i Pietro Bembos, vaj mbi kanavacë nga [[Ticiani|Titian Vecellio]], 1539, i ruajtur në Galerinë Kombëtare të Artit në [[Uashington D.C.|Uashington]]]] Në vitet e fundit të shekullit të 15-të,përgjatë periudhës së tij të formimit, Ludovico e thelloi marrëdhënien e tij me [[Pietro Bembo|Pietro Bembo-n]].Ky i fundit ndodhej në Ferrara së bashku me të atin midis viteve 1497 dhe 1499, përpara se të rikthehej në Venecia.<ref>{{Sfn|Kidwell|p. 18}}.</ref> <ref>{{Sfn|Carducci|p. 133}}.</ref> Përmes miqësisë me Bembo-n, të cilin e mbajti si mik të ngushtë deri në fund të jetës <ref>{{Cite web |title=Pietro Bembo |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/a24.html}}</ref>,ai zgjeroi njohuritë e tij mbi krijimtarinë e [[Françesko Petrarka|Francesco Petrarka-s]],dhe nisi të ndjente një entuziazëm gjithnjë e më të madh për perspektivat letrare që ajo ofronte <ref>{{Sfn|Ferroni|p. 284}}.</ref> .Në këtë mëmyrë,ai filloi të shkruante kompozimet e tij të para në vargje [[Gjuha latine|latine]],duke përfshirë disa epigrame.Midis vitit 1494 dhe fillimit të shekullit të 16-të,këto vepra të para,të cilat u ndikuan nga bota greke dhe romake tashmë e pranishme në ''Tragjedinë e Thisbes'',kishin tema të ndryshme dhe u kritikuan ashpër nga Lilio Gregorio Giraldi,pesë vjet më i ri se Ariosto,i cili i përcaktoi ato si «duriuscula» ose «mjaft të vështira». Megjithatë,ato ishin qasja e parë ndaj botës klasiciste që poeti do ta kishte zhvilluar gjerësisht më vonë.<ref name="Bruscagli">{{Sfn|Bruscagli|p. 297}}.</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 131}}.</ref> <ref>{{Cite web |last=Rosanna Alhaique Pettinelli |title=Linee della critica ariostesca del 1950 ad oggi |url=https://www.ilponterivista.com/ocwb/data/05-Ariosto%201938-1994/05-Appendice/00-01.html |access-date=1 qershor 2026 |archive-date=2 maj 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502161544/https://www.ilponterivista.com/ocwb/data/05-Ariosto%201938-1994/05-Appendice/00-01.html |url-status=dead }}</ref> === Në shërbim të Kardinalit Ippolito d'Este === ==== Ludovico "anëtar i familjes" i Ercole I d'Este (1498-1503) ==== [[Skeda:Mauriziano02.JPG|majtas|parapamje|Mauriziano, vila ku Ludovico qëndroi në verat midis viteve 1494 dhe 1497 dhe midis viteve 1502 dhe 1503, në pronësi të nënës së tij Daria dhe e blerë në gjysmën e parë të [[Shekulli XV|shekullit të 15-të]] nga familja e tij <ref>{{Cite web |title=Il Mauriziano |url=https://www.comune.re.it/amministrazione/luoghi/luoghi-della-cultura/il-mauriziano}}</ref>]] Në vitin 1498,Ludovico u pranua në oborrin e Ercole I d'Este,i njohur gjerësisht si një mecenat që synonte t'i jepte shkëlqim familjes së tij,kjo nismë mbështetej edhe nga bashkëshortja e tij,Eleonora e Aragonës. Duka kishte emëruar tashmë poetin Matteo Maria Boiardo si ministër të tij,si dhe i kishte ofruar mbrojtje Pandolfo Collenuccio-s,i cili ishte dëbuar nga Pesaro.Fillimisht, Ariosto gëzonte statusin e një anëtari të thjeshtë të rrethit oborrtar,gjë që i dha mundësi t'i përkushtohej më shumë krijimeve lirike në gjuhën popullore.Kjo periudhë është e dokumentuar qartë nga rimat e tij,të cilat,megjithatë,nuk arritën kurrë të përmblidheshin në një libër këngësh organik.<ref name="Bruscagli">{{Sfn|Bruscagli|p. 297}}.</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 118}}.</ref> Në shkurt të vitit 1500,pas vdekjes së të atit,ai mori drejtimin e familjes, duke marrë përsipër të gjitha përgjegjësitë për "kujdesin e çështjeve shtëpiake". ^{[18]} Ariosto e përmbushi këtë detyrë të vështirë me mjaft mundim, por"duke shfaqur aftësitë e një fermeri të zgjuar dhe të durueshëm,teksa me dashuri kujdesej për nënën e tij,martonte të motrat pa prekur trashëgiminë e përbashkët dhe i nderonte vëllezërit e tij": Galasso u bë oborrtar i Kardinalit Innocenzo Cybo,ndërsa Alessandro u bë pjesë e rrethit të ngushtë të Kardinalit Ippolito d'Este.^{[44][45][46]} Nga gjendja e tij e re Ludovico u detyrua ta linte pas dore aktivitetin e tij poetik dhe të largohej nga Ferrara për të kontrolluar dhe menaxhuar pronat e familjes Ariosti në Reggio.Gjatë kësaj kohe,ai qëndroi për periudha të gjata, deri në vitin 1503, në Mauriziano. <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 98–103}}.</ref> Në vitin 1502 ai mori postin e kapitenit të kështjellës së Canossa-s <ref>{{Cite web |last=[[Giovanni Aquilecchia]] |title=Ludovico Ariosto |url=https://www.britannica.com/biography/Ludovico-Ariosto |language=en}}</ref> dhe vitin pasardhës lindi djali i tij i parë Giambattista. Aierdhi në jetë nga sherbëtorja Maria,e cila kishte qenë në shtëpinë e familjes që nga koha e Nikolò-së dhe nuk e njohu kurrë plotësisht.Ai e përjashtoi atë nga testamenti i tij i vitit 1522,por e përfshiu atë në atë të dhjetë viteve më vonë,kur i dha një pension të përjetshëm. <ref name="Baruffaldi230">{{Sfn|Baruffaldi|pp. 230–231}}.</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 103–105}}.</ref> ==== Detyrat e klerit (1503-1509) ==== [[Skeda:IppolitoId'Este.jpg|parapamje|Kardinali Ippolito d'Este i portretizuar në ''Fjalorin e Erudicionit Historiko-Kishtar nga Shën'' ''Pjetri deri në Ditët e Sotme'', redaktuar nga Gaetano Moroni dhe botuar në 1840]] Në vitin 1503,Ariosto u rikthye në Ferrara nga Reggio Emilia dhe nisi të krijonte një rrjet të ngjeshur e të gjerë marrëdhëniesh dhe miqësish me shumë figura të shquara të Rilindjes Italiane.Sipas Natalino Sapegno, qyteti i Este-s tërhoqi në këtë periudhë (në periudhën midis shekujve 15 dhe 16) pothuajse të gjithë njerëzit më të rëndësishëm të letrave dhe të kulturës së kohës.Ndër ta përfshiheshin edhe [[Mikel Maruli|Michele Marullo Tarcaniota]], Pandolfo Collenuccio,Aldo Manuzio,Gian Giorgio Trissino,Matteo Bandello,Ercole Bentivoglio dhe Bernardo Tasso . Fillimisht,Ludovico hyri në shërbim të Kardinalit Ippolito d'Este,i cili ishte djali i Dukës Ercole <ref>{{Cite web |title=Ippolito d’Este |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/a26.html}}</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 117–118}}.</ref>.Brenda një kohe të shkurtër ai mori urdhërat kishtarë minorë(ordini minori)dhe fitoi statusin e klerikut.Kjo gjë i dha mundësi atij të përfitonte nga përfitimet dhe të ardhurat kishtare <ref name="bruscagli2">{{Sfn|Bruscagli|p. 299}}.</ref>,siç ishte ajo e kishës së pasur famullitare të Santa Maria dell'Oliveto di Montericco në provincën e Reggio Emilia,nga e cila megjithatë hoqi dorë për shkak të një mosmarrëveshjeje me Kontin Ercole Manfredi. <ref>{{Cite web |title=Con Ariosto e Boiardo nelle terre reggiane |url=http://www.culturaitalia.it/opencms/it/contenuti/percorsi/percorso243/capitolo_0004.html?language=it&tematica=&selected=}}</ref> Siç do të shprehej më vonë edhe vetë në ''Satirën I'', ajo periudhë nuk ishte e lumtur për të, pasi ai "nuk kishte as prirje dhe as talent" për detyrat që i ngarkonte kardinali.Ippolito shpesh e angazhonte në rolin e diplomatit dhe ambasadorit të fshehtë për punët që zhvillonte me anëtarët e familjeve kryesore italiane dhe këto aktivitete të tij si "poet oborrtar ", " shërbëtor sekret " <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 119}}.</ref> dhe "poet kalorës" (siç i përcaktoi ai në ''Satirën VI'' <ref>{{Sfn|Satire|p. 49}}, verso 238.</ref> )e penguan atë t'i përkushtohej siç do të donte aktivitetit të tij letrar.<ref name="lang">{{Sfn|Langella, Frare, Gresti, Motta|p. 1}}.</ref> ==== Komeditë e para në gjuhën popullore (1508-1509) ==== [[Skeda:Isabella_d'Este_(Leonardo_Da_Vinci).jpg|majtas|parapamje|Isabella d'Este në një kopje të një karikaturë që i atribuohet [[Leonardo da Vinçi|Leonardo da Vinçit]] .]] Ndërsa ishte në shërbim të Ippolitos, pavarësisht vështirësive të përmendura, Ariosto shkroi disa nga veprat që i dhanë njohje si shkrimtar. Në vitin 1507 (ose tashmë në vitin 1504) p.sh. ai po punonte në një «gionta a lo ''Innamorato de Orlando'' », një shprehje e përdorur nga Duka Alfonso I d'Este për t'ia përshkruar {{'}} ''të tërbuar'' vëllait të tij Ippolito, e cila në këtë mënyrë konceptohej si vazhdim i poemës kalorësiake ''Orlando innamorato'' nga Matteo Maria Boiardo . <ref name="Coluccia14">{{Sfn|Coluccia|p. 14}}.</ref> <ref name="AriostoUmanista">{{Sfn|Langella, Frare, Gresti, Motta|p. 2}}.</ref> Kur në janar të vitit 1507 ai ndodhej në [[Mantova|Mantua]] dhe u prit në oborrin e markezes Isabella d'Este, poeti solli, midis homazheve dhe urimeve nga kardinali për lindjen e djalit të tij Ferrante I Gonzaga, edhe disa skica këngësh, të cilat i recitoi në oborr. <ref name="bruscagli2">{{Sfn|Bruscagli|p. 299}}.</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 129–134}}.</ref> Në vitin 1508,ai prezantoi në oborrin e Este-s veprën e tij të parë të plotë teatrale,pas ''Tragjedisë së të Rinjve dhe të Humbur të Thisbes'',komedia ''Cassaria''.Ajo u shfaq më 5 mars gjatë [[Karnavalet|karnavalit]] dhe u pasua vitin pasardhës nga' ''I suppositi''' . <ref>{{Cite journal |last=Ludovico Ariosto |year=1954 |title=Opere Minori |location=Milano-Napoli |publisher=[[Riccardo Ricciardi]] |page=297}}</ref> <ref>{{Cite web |title=I Suppositi |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b6.html}}</ref> Të dyja këto janë "komedi të rregullta",të bazuara në strukturën, personazhet dhe zhvillimin e ngjarjeve të veprave të [[Plautus|Plautit]] dhe Terences,të cilan ishin përkthyer në gjuhën popullore nga Boiardo kohë më parë,duke krijuar trendin e ri të teatrit komik të shekullit të gjashtëmbëdhjetë në gjuhën e përditshme. <ref name="bruscagli2">{{Sfn|Bruscagli|p. 299}}.</ref> <ref name="AriostoUmanista">{{Sfn|Langella, Frare, Gresti, Motta|p. 2}}.</ref> <ref name="bruscagli3">{{Sfn|Bruscagli|p. 300}}.</ref> Në vitin 1509,lindi djali i dytë i Ariostos, Virginio,të cilin e pati nga Orsolina di Sassomarino,vajza e gozhduesit ferrarez Giovanni. Ndryshe nga Giambattista,ai u njoh ligjërisht menjëherë nga i ati dhe gëzoi vëmendje të veçantë gjatë gjithë jetës,duke e shoqëruar babain e tij në Garfagnana . <ref name="orsolina">{{Cite web |last=Stefania De Vincentis |title=Casa di Orsolina |url=http://www.museoferrara.it/view/s/fba9b066248a48d9adcfe62245523007}}</ref> Nga ana e tij, autori qëndroi pranë Orsolinës për shumë vite dhe në vitin 1514 i bleu asaj një shtëpi në rrugën San Michele Arcangelo (më vonë Via del Turco ).<ref name="orsolina" /> ==== Misione në Romë (1509-1512) ==== [[Skeda:Pope_Julius_II.jpg|parapamje|[[Rafaelo|Raffaello Sanzio]], ''Portret i Julius II'', 1511, vaj mbi panel, i ruajtur në Galerinë Kombëtare në [[Londra|Londër]]]] Në vitin 1509,Alfonso I d'Este iu bashkua Lidhjes së Kambresë dhe nisi betejën kundër [[Republika e Venedikut|Republikës së Venedikut]] për të rimarrë territoret në veri të lumit. Po,duke përfshirë fortesën e Legnagos .<ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 139}}.</ref> Ludovico u përfshi në përleshjet që pasuan,deri në humbjen e forcave të Estes në Polesella . Më 16 dhjetor ai u dërgua me urgjencë në Romë për t'i paraqitur një kërkesë për ndihmë [[Juli II|Papa Julius II]],duke u rikthyer në Romë edhe dy herë të tjera gjatë vitit pasardhës.Me të parin,ai u përpoq të hiqte një [[Shkishërimi|shkishërim]] kundër dukës,i cili fajësohej për qëndrimin kundër Lidhjes së Shenjtë dhe për pranimin e kërkesave për shfrytëzimin e kriporeve të Komakitos, ndërsa,me të dytin, të vepronte si zëvendësues i Kardinalit Ippolito,i cili po përpiqej të bënte një pajtim me papën pasi kishte marrë pozicionin e abatit të abatisë së Nonantolas. Në vitin 1512 ai e shoqëroi personalisht Dukën në Vatikan.Në këto raste,poeti tregoi aftësi diplomatike,ndonëse pa sukses.Gjatë kësaj kohe ai rrezikoi,madje të hidhej në det dhe në një rast tjetër iu desh të arratisej i maskuar "i ndjekur nga ndihmësit e Papës" <ref name="modena">{{Cite web |title=Modena |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/a3.html}}</ref> <ref name="bruscagli3">{{Sfn|Bruscagli|p. 300}}.</ref> <ref>{{Sfn|Corniani|p. 34}}.</ref>, siç e përshkroi më vonë në një letër që ja kishte dërguar Federico II Gonzaga më 1 tetor 1512. <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 139–140}}.</ref> <ref>{{Cite journal |last=[[Walter Binni]] |year=1978 |title=Le «Lettere» e le «Satire» dell’Ariosto nello sviluppo e nella crisi del Rinascimento |url=https://www.ilponterivista.com/ocwb/data/05-Ariosto%201938-1994/05-Appendice/02-Le%20%C2%ABLettere%C2%BB%20e%20le%20%C2%ABSatire%C2%BB%20dell%E2%80%99Ariosto%20nello%20sviluppo%20e%20nella%20crisi%20del%20Rinascimento/02-01.html |access-date=1 qershor 2026 |archive-date=2 maj 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502161550/https://www.ilponterivista.com/ocwb/data/05-Ariosto%201938-1994/05-Appendice/02-Le%20%C2%ABLettere%C2%BB%20e%20le%20%C2%ABSatire%C2%BB%20dell%E2%80%99Ariosto%20nello%20sviluppo%20e%20nella%20crisi%20del%20Rinascimento/02-01.html |url-status=dead }}</ref> Kjo periudhë u mbyll me një tjetër detyrë të rrezikshme,atë të lajmëtarit dhe zbuluesit për Alfonson I në zonën e Ravenës.Në atë kohë qyteti po plaçkitej pasi p;rfundoi beteja mes Lidhjes së Shenjtë dhe [[Franca|Francës]], përsëri në kontekstin e Luftës së Lidhjes së Kambresë. Me këtë rast, poeti dëshmoi skena mizore që i mbetën përgjithmonë të ngulitura në kujtesën e tij dhe të cilat më vonë i përshkroi në {{'}} ''XIV'' : <ref>{{Sfn|Satire e rime|p. 116}}.</ref>   ==== Zgjedhja e Leo X dhe takimi në Firence me Alessandra Benucci-n (1513) ==== [[Skeda:Lodo_Ariosto.jpg|djathtas|parapamje|Dëshmi e qëndrimit të Ariosto-s në Romë në 1513 në Via Santi Apostoli]] Viti 1513 ishte një vit i rëndësishëm ku miku i tij,Giovanni di Lorenzo de' Medici,që ishte edhe djali i Lorencos,u ngrit në fronin papnor dhe mori emrin [[Leoni X|Leo X.]] <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 144}}.</ref> Poeti, në ''Satira III'',e përshkroi atë duke e lëvduar dhe me fjalë të mirënjohjes.<ref>{{Sfn|Satire|p. 21}}.</ref> : [[Skeda:Ludovico Ariosto 1532.jpg|parapamje|Ludovico Ariosto]]   Poeti udhëtoi drejt Romës për të marrë pjesë në ceremoninë e kurorëzimit dhe për t'i bërë homazhe papës së ri.Megjithatë,nuk është plotësisht e sigurt nëse ai ishte në shoqërimin e Dukës Alfonso I d'Este apo të Kardinalit Ippolito d'Este,me ambasadorët Ermes Bentivoglio dhe Sigismondo Cantelmo. Pas përfundimt të ceremonisë,Ariosto qëndroi në qytet për pak kohë,ku ndjeu dashamirësinë e Leo X.Ndonëse nuk arriti të siguronte ndonjë nga përfitimet personale që shpresonte. <ref name="bruscagli3">{{Sfn|Bruscagli|p. 300}}.</ref> Më vonë,në Firence,gjatë festës së Shën Gjon Pagëzorit më 24 qershor,ai takoi Alessandra Benuccin,në atë kohë gruan e mikut të tij Tito Strozzi.<ref name="bruscagli4">{{Sfn|Bruscagli|p. 301}}.</ref> <ref>{{Sfn|Pieri|p. 400}}.</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 145–153}}.</ref> Të dy filluan të takoheshin fshehurazi dhe marrëdhënia e tyre mbeti shumë private,edhe pas vdekjes së Strozzi-t.Dasma e tyre u festua midis viteve 1528 dhe 1530 në fshehtësi <ref>{{Cite web |title=Alessandra Benucci |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/a45.html}}</ref>, si në mënyrë që Ariosto të mos privohej nga përfitimet e tij kishtare ashtu edhe në mënyrë që Benucci të mos humbiste të drejtat e tij mbi fëmijët dhe trashëgiminë e Strozzi-t.   ==== Botimi i parë i {{'}} ''Furioso'' dhe ndarja nga Kardinali Ippolito (1514-1517) ==== Pasi u rikthye në Ferrara,duke filluar nga viti 1514,Ariosto pati mundësinë t'i përkushtohej vënies në skenë të shfaqjeve të reja për komeditë të tij ''Cassaria'' dhe ''I Suppositi''.Megjithatë,më 30 tetor,atij iu desh të kthehej sërish në Romë me Ippoliton. <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 161}}.</ref> Pranë grykës së Furlospranë lumit Candigliano,ai u sëmur dhe u ndalua në Fossombrone.Me ethe të larta dhe nga frika se nuk do të shërohej,ai shkroi disa vargje në ''Kapitullin X'' drejtuar kardinalit: <ref>{{Sfn|Dorigatti|pp. 31–32}}.</ref> [[Skeda:Ariosto_Orlando_Furioso_1516_3.jpg|parapamje|Faqja e parë e botimit të Mazzocco-s {{'}} ''Orlando Furioso'' ruhet në bibliotekën bashkiake të Ariostea-s në Ferrara, me kushtimin për Kardinal Ippolito-n.]] Më 22 prill 1516,shtypshkronja Giovanni Mazzocco e Bondenos botoi botimin e parë "të ashpër dhe të mangët" <ref name="mancan">{{Sfn|Baruffaldi|p. 170}}.</ref> në dyzet këngë {{'}} ''Orlando Furioso'',me privilegjin e shtypjes nga Leo X dhe kushtuar Ippolito d'Este-s. <ref name="bruscagli4">{{Sfn|Bruscagli|p. 301}}.</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 169}}.</ref> Ai nuk e vlerësoi fare punën: transmetohet episodi në të cilin ky i fundit,pasi u kthye në Ferrara nga një prej misioneve të tij të shpeshta në Romë,ku me shumë mundësi kishte pasur mundësinë ta lexonte të gjithën ose një pjesë të madhe të saj, sapo pa Arioston e pyeti <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 174}}.</ref> :{{Clear}}{{Poesia|Io venni dove le campagne rosse|eran del sangue barbaro e latino|che fiera stella dianzi a furor mosse.|E vidi un morto all'altro sì vicino|che, senza premer lor, quasi il terreno|a molte miglia non dava il cammino.|E da chi alberga fra Garonna e Reno|vidi uscir crudeltà, che ne dovrai|tutto il mondo d'orror rimaner pieno.|''Elegia XIV'', vv. 37-45|inizio=37|numera=3}}(në latinisht) "DOM LUIS I AREOSTIT TRE HERË KA MAXIMUM ATQ ORE OMNIUM CELEBERR VATA PËR KARLIN V TË KURORËZUARIN JAM I SHKËLQYER NË FISNIKËRI TË TË FASHTIT DHE TË SHPIRTIT. NË REB ADMINISTRUES I PUB-IT NË REGEN PEOPLES NË GRAVISS NË PIKËN MË TË LARTË TË TRASHËGIMISË PRESENT LOUIS AREOSTUS PRONE JO ÇFARË Me sa duket, patriarkut të madh, kockat e të cilit ishin të pajisura me lavdi, i mungonin maturia, këshilla dhe devotshmëria shtëpiake. PC-të prodhohen vërtet këtu. ANN SAL CIC CCXII VIX ANN LIX ANN SALCICIC XXXIII VDIQ VIII IDVS IVNII>>> (L'epigrafe në prozë mbi një gur varri) Megjithatë,poema pati një sukses të jashtëzakonshëm në radhët e bashkëkohësve <ref name="mancan">{{Sfn|Baruffaldi|p. 170}}.</ref> <ref>{{Sfn|Bruscagli|p. 302}}.</ref>,siç dëshmohet nga letra që [[Nikolo Makiaveli|Niccolò Machiavelli-]] i dërgoi mikut të tij Lodovico Alamanni.Në atë letër ai e gjykoi atë "të bukur në të gjithë tekstin dhe në shumë vende të admirueshme".<ref name="bruscaglifurioso1">{{Sfn|Bruscagli|p. 304}}.</ref> Marrëdhëniet mes poetit dhe kardinalit,të cilat tashmë ishin ftohur prej kohësh,arritën në një pikë ndarjeje përfundimtare në vitin 1517.Atë vit,Ippolito në fakt duhet të shkonte në Buda,në selinë e tij të re peshkopale,por Ariosto refuzoi që ta shoqëronte,duke u larguar përgjithmonë nga shërbimi i tij si oborrtar.Siç shkruan Riccardo Bruscagli, profesor në [[Universiteti i Firences|Universitetin e Firences]] : «Ky është rasti i ''Satirës'' së parë, në të cilën Ariosto mbron me qetësi por vendosmëri pozicionin e tij,duke shënuar me rigorozitet kufirin midis detyrimeve të shërbimit oborrtar dhe pavarësisë së tij si një njeri privat,i përkushtuar ndaj dashurisë dhe thirrjes së tij letrare.» <ref name="bruscagli4">{{Sfn|Bruscagli|p. 301}}.</ref> Autori në mënyrë të pashmangshme humbi përfitimet e tij kishtare,duke përfshirë edhe pronat e Castel San Felice dhe Santa Maria in Benedellio.Megjithatë,ai arriti të mbante Sant'Agata sul Santerno dhe një të tretën e të ardhurave të Kancelarisë së Kryepeshkopit të Milanos,të fituara falë një kontrate me një anëtar të familjes së pasur Costabili. <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 177–178}}.</ref> === Në shërbim të Dukës Alfonso I d'Este === ==== Vështirësitë ekonomike (1518-1521) ==== Në vitin 1518, Duka Alfonso I d'Este,"i mirëinformuar për trashëgiminë e pakët(të kufizuiar) të Ariosti-ve,dhe duke kujtuar shërbimet e vyera [...] të ofruara ndaj Shtëpisë së Este-ve",e përfshiu poetin midis punonjësve të tij <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 181}}.</ref>, në atë kohë "të lënë pas dore dhe pa punë"(ai vetëm kishte shkruar vargje dhe përfaqësuar ''Cassaria-'' n edhe një herë në teatër).<ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 180}}.</ref> Ariosto,ndonëse u gjend në një pozicion të ri «skllavërie» [...] por me më pak shqetësime dhe ndoshta më dinjitoz» , gëzonte tashmë një prestigj të madh letrar.Karriera e tij teatrale shënoi suksese të mëdha, ndër të cilat dallon vënia në skenë në Romë,gjatë vitit 1519, të ''veprës' I suppositi''', me skenografi të kuruar nga [[Rafaelo|Raffaello Sanzio]] .<ref name="bruscagli5">{{Sfn|Bruscagli|p. 303}}.</ref> <ref name="Sanzio">{{Cite web |title=Disegno - Progetto di scenografia per i Suppositi dell'Ariosto - Raffaello Sanzio - Firenze - Galleria degli Uffizi - Gabinetto dei disegni e delle stampe - inv. 560 A-252A |url=http://www.lombardiabeniculturali.it/fotografie/schede/IMM-3a010-0000793/}}</ref> Megjithatë,gjendja e tij ekonomike ishte ende e tillë që nuk e lejonte të arrinte pavarësinë që kishte kërkuar prej kohësh: trashëgimia e kushëririt të tij Rinaldo, i cili vdiq pa testament dhe pa trashëgimtarë, të cilën ai kishte arritur ta merrte atë vit, në fakt nuk ia doli ta lehtësonte, por përkundrazi e detyroi të hynte në një mosmarrëveshje, e cila vazhdoi për pjesën tjetër të ekzistencës së tij, mbi zotërimin e pasurisë së Bagnolës me dhomën dukale, e cila i kërkonte asaj të shlyente borxhin e disa qirave që ai nuk i kishte paguar. <ref name="sapegno" /> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 181–182}}.</ref> Në vitin 1520, ai i dërgoi Leos X një kopje në vargje sdrucciole të komedisë së tij të tretë, ''Il Negromante'' (e skicuar apo hartuar afërsisht rreth vitit 1509), ndërsa në vitin 1521 dorëzoi për shtyp te Giovan Battista Pigna, një botim të dytë të rishikuar të poemës'<nowiki/>''Furioso''', sërish të strukturuara në dyzet këngë dhe me privilegjin e papës <ref name="lang">{{Sfn|Langella, Frare, Gresti, Motta|p. 1}}.</ref> <ref>{{Cite web |date=30 gennaio 2011 |title=Ariosto Ludovico, Il Negromante |url=https://dizionaripiu.zanichelli.it/biblioteca-italiana/ludovico-ariosto-il-negromante/}}</ref> <ref name="bruscagli5">{{Sfn|Bruscagli|p. 303}}.</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 183–184}}.</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 185–186}}.</ref> ==== Guvernatori i Garfagnana (1522-1525) ==== [[Skeda:Rocca_aroistesca,_esterno_02.JPG|majtas|parapamje|Kalaja Ariosto në Castelnuovo di Garfagnana]] Alfonso I d'Este, duke qenë në dijeni të nevojave ekonomike të poetit, por edhe për aftësitë të tij si administrator, ia besoi atij administrimin e Garfagnana -s në vitin 1522. <ref name="bruscagli5">{{Sfn|Bruscagli|p. 303}}.</ref> <ref>{{Cite web |title=LA ROCCA ARIOSTESCA DI CASTELNUOVO GARFAGNANA |url=http://www.ingarfagnana.org/castelnuovo/roccacastelnuovo.php}}</ref> Ariosto u nis drejt Castelnuovo di Garfagnana po atë 20 shkurt , pasi kishte përpiluar testamentin e tij dhe pasi kishte rregulluar punët e tij. Ky rajon kishte nevojë për një dorë të fortë qeverisëse ,sipër shkak të karakterit të popullsisë ashtu edhe për shkak se një pjesë e territorit ishte pre e banditizmit . <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 186}}.</ref> Poeti e gjeti veten në nevojën për t'iu kundërvënë këtij fenomeni, i cili ishte veçanërisht i dukshëm në Garfagnana-n e sipërme, në Ponteccio . Pavarësisht frikës që kishte shprehur para nisjes (largimit të tij), ai mori një mikpritje të ngrohtë «edhe nga Masnadierët, burra pothuajse të egër dhe pa njerëzillëk», të cilët gjithsesi e njihnin prej kohësh nga fama e tij, e të atit dhe e familjes së tij. <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 187–188}}.</ref> Megjithatë, siç shkroi edhe vetë në vitin 1523 në ''Satirën IV'' i kushtohej kushëririt të tij Sigismondo Malaguzzi, ajo detyrë rezultoi plot frustrime dhe pakënaqësi .Kjo punë e detyronte atë të jetonte në një standard të mjerë jetese, të vuante nga një «anarki endemike» <ref name="bruscagli5">{{Sfn|Bruscagli|p. 303}}.</ref> dhe të ishte larg studimeve, miqve dhe Ferrarës. Në veçanti, atij i mungonte Alessandra Benucci, me të cilën ishte shumë i afërt dhe të cilën mund ta shihte vetëm në rastet e rralla kur thirrej në oborrin e Este-s. <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 189}}.</ref> Megjithatë, ai e gjeti veten të lumtur në rezidencën e tij në Castelnuovo, duke jetuar për një kohë të gjatë në fortesën që më vonë do të merrte emrin e tij. <ref>{{Cite web |title=Rocca Ariostesca |url=https://www.museionline.info/castelli-italiani/rocca-ariostesca}}</ref> [[Skeda:Rocca_aroistesca_05_lapide.JPG|parapamje|Epigraf që përkujton qëndrimin e poetit në Rocca di Garfagnana gjatë mandatit të tij si Komisioner i Përgjithshëm]] Midis të dashurve të tij, ai kishte vetëm djalin e tij Virginio, ende adoleshent dhe të cilin po edukonte në studime klasike, dhe Bonaventura Pistofilo, zot i Pontremoli-t dhe sekretar i Alfonso-s. Ky i fundit propozoi që ai të bëhej ambasador dukal te Papa i sapozgjedhur Klementi VII <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 189–192}}.</ref> , por Ariosto, në ''Satirën VII'' kushtuar atij, e refuzoi ofertën, megjithëse e falënderoi <ref>{{Sfn|Satire|p. 50}}.</ref> : <<Së pari të falënderoj që është më i freskët Dëshira jote qoftë gjithmonë të më lartësosh dhe të më shndërrosh nga një dem në një Barbari;>>> (Satirë VII, vargjet 19-21) Njëzet vjet më vonë e gjeta veten dhe doja të bëhesha mësues:mezi kuptoja 165çfarë përkthente Ezopi.Pasuria u tregua shumë miqësore me mua atëherë, duke më ofruar Gregorin e Spoletos, 168të cilin me të drejtë e bekoj përgjithmonë. Satira VI,v. 163-168 Gjatë kohës që qeverisi Garfagnanën, autori dëshmoi cilësitë e tij si administrator praktik dhe i drejtë, duke luftuar veprimtarinë e banditëve, duke ruajtur kontrollin midis fraksioneve të ndryshme vendase dhe duke kapërcyer rreziqet e lidhura me murtajat dhe urinë. Megjithatë, ai mund të mbështetej te disa burra të armatosur të paguar personalisht prej tij dhe iu desh të ndërmjetësonte me qëndrimin tepër tolerant të Dukës. <ref name="lang">{{Sfn|Langella, Frare, Gresti, Motta|p. 1}}.</ref> Në mënyrë të veçantë, marrëdhënia e tij me Moron, kryeun e banditëve në Sillico, pasqyronin mjaft nirë situatën e asaj kohe. Krimineli gëzonte reputacionin e të qenit mbrojtës i njerëzve të varfër kundër pushtetit shtypës të qeverisë, ndërsa në realitet ai ishte një nga më të egërit në Garfagnana. Kur, me vështirësi, Ariosto arriti ta kapte dhe ta dënonte me vdekje, Alfonso organizoi lirimin e tij, dhe kjo për shkak se banditi dhe banda e tij shpesh rekrutoheshin si [[Mercenari|mercenarë]] . ==== Kthim në Ferrara dhe shtëpia në lagjen Mirasole (1525-1528) ==== [[Skeda:Casa_di_Ludovico_Ariosto,_Esterno,_1838,_Ferrara.jpg|majtas|parapamje|Shtëpia e Ludovico Ariostos, Pamje e jashtme (1838). Ilustrim nga ''Shërbëtori i Sheshit: Udhëzues për në Ferrara'' nga: Francesco Avventi <ref>{{Sfn|Francesco Avventi|pp. 184–185}}.</ref>]] Ludovico Ariosto u rikthye në Ferrara në shtator të vitit 1525, periudhë gjatë së cilës Duka po udhëtonte drejt [[Madridi|Madridit]] për të takuar [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karlin V të Habsburgëve]] . Pikërisht atëherë,ai njohu Ercole Bentivoglio-n, me të cilin lidhi një miqësi dhe filloi të zhvillonte një diskutim të gjatë në oborrin e Kështjellës Estense . <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 192–193}}.</ref> Ndërkohë, {{'}} ''furioso'', e cila deri atëherë ishte bërë e famshme në të gjithë gadishullin, u ribotua pa miratimin e tij. Më 30 mars 1526 u botua botimi nga Giovanni Angelo Scinzenzeler i [[Milano|Milanos]] dhe në gusht ai nga Sisto Libraro i [[Venediku|Venedikut]] . <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 195–196}}.</ref> <ref>{{Sfn|Melzi|p. 108}}.</ref> Ndërkohë, në qershor,pas ndarjes së trashëgimisë dhe pronave të përbashkëta me vëllezërit e tij u ndanë. Ariosto vendosi të shiste shtëpinë e babait në rrugën Santa Maria delle Bocche, në pjesën mesjetare të qytetit.Këtë e bëri me qëllim që ta blente atë nga trashëgimtarët e Bartolomeo Cavalieri (oborrtar i vjetër i Ercole I d'Este ) [[Skeda:01_Epigrafe_in_cotto_sulla_casa_di_Ludovico_Ariosto_-_Ferrara.jpg|parapamje|Epigraf terrakote i vendosur në fasadën e shtëpisë së Ariostos, në Via Ariosto (më parë Via Mirasole) në Ferrara]] përpara noterit Ercole da Pistoia,ai bleu një shtëpi më të vogël,e cila ishte kthyer në një lagje urbane falë projektit të madh rregullues Addizione Erculea të realizuar pak vite më parë. Ndërtesa, e atribuar arkitektit Girolamo da Carpi, u restaurua pas blerjes dhe që nga viti 1528 u bë shtëpia e tij e re familjare, me një kopsht të krijuar falë blerjes së tokës përreth dhe të kujdesur prej tij personalisht. Zhvendosja u bë ditën [[Pashkët|e Pashkëve]] (ose më 29 shtator, ditën e [[Mëhilli (kryeengjëll)|Shën Michele]], siç ishte tradita në Ferrara dhe në të gjithë Luginën e Po-së <ref>{{Cite web |title=Migrazioni interne |url=https://www.ottocentoferrarese.it/component/k2/item/34-migrazioni-interne.html}}</ref> ), dhe poeti u zhvendos atje me djalin e tij Virginio <ref name="chiappini">{{Cite web |last=Luciano Chiappini |title=La parva domus di Ludovico Ariosto |url=https://rivista.fondazioneestense.it/2000/12/item/263-la-parva-domus-di-ludovico-ariosto}}</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 198–199}}.</ref> <ref>{{Cite web |title=Casa di Ludovico Ariosto |url=http://www.artecultura.fe.it/73/casa-di-ludovico-ariosto}}</ref> dhe me të dashurën e tij Alessandra Benucci për të kaluar vitet e fundit të jetës së tij atje. <ref>{{Cite web |title=Casa di Ludovico Ariosto |url=http://www.museoferrara.it/view/s/e7984cd2d3464b72833035c8310eccf0}}</ref> Në fasadën kryesore, mbi hyrje, ai vendosi një pllakë të vogël terrakote, mbi të cilën ishte u gdhend ky mbishkrim në [[Gjuha latine|latinisht]] <ref name="chiappini">{{Cite web |last=Luciano Chiappini |title=La parva domus di Ludovico Ariosto |url=https://rivista.fondazioneestense.it/2000/12/item/263-la-parva-domus-di-ludovico-ariosto}}</ref> :<templatestyles src="Modulo:Navbox/styles.css"></templatestyles> Erdha aty ku fshati i kuq nga gjaku barbar dhe latin që një yll krenar 39 sapo e kishte lëvizur më parë me tërbim. Dhe pashë një të vdekur aq afër një tjetri sa,pa i shtypur,toka pothuajse e 42 bllokoi shtegun për shumë kilometra. Dhe nga ata që jetojnë midis Garonëd dhe Rinit pashë mizori të dilte në pah,të cilën do të duhet ta vuani edhe ju. 45 e gjithë bota mbetet plot tmerr. Elegjia XIV,vargjet 37-45 Gjithashtu duket se ai e kishte futur distikun në frizin e hyrjes, megjithëse ka shumë të ngjarë që ai të ishte tashmë i pranishëm, [113]:   dhe derisa Leo shkoi në Romë për të lindur,unë gjithmonë i isha mirënjohës,dhe me sa duket ai 99 tregoi se i donte pak njerëz më shumë se mua;dhe shumë herë,si Legat dhe në Firence,ai më tha se nëse do të ishte e nevojshme,ai kurrë nuk do të ishte 102 në gjendje të bënte ndonjë ndryshim për vëllain e tij. Satira III,v.97-102 ==== Suksesi teatral dhe misionet zyrtare te Duka (1527-1531) ==== [[Skeda:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_Portrait_d'Alphonse_dEste_-_Titien_Inv.1053.jpg|majtas|parapamje|Replikë e ''Portretit të Alfonso I d'Este'', që i atribuohet Titian Vecellios, tani e humbur; vaj mbi kanavacë (rreth viteve 1530-1535), e ruajtur në Fondacionin Bemberg në [[Tuluza|Tuluzë.]]]] Duka Alfonso I d'Este, "duke gjetur kënaqësi të madhe [...] në shfaqjet skenike dhe duke qenë se ai "me siguri e donte shumë [...] Arioston [...] aq shumë sa Virginio në kujtimet e veta thoshte se Lodovico gëzonte të njëjtën afërsi me dukën", i lejoi poetit të vazhdonte shkrimin e komedive dhe të përmirësonte ato që ishin prodhuar tashmë,madje duke tejkaluar në sukses Ruzanten,i cili ishte në oborr në atë kohë. <ref>{{Cite web |title=Il Segno di Ariosto |url=http://www.asmo.beniculturali.it/fileadmin/risorse/cataloghi_mostre/2017_guida_mostra_ariosto.pdf|}}</ref> <ref name="Baruffaldi200" /> Në vitin 1527 atij iu besua drejtimi i Teatro di Sala Grande di Corte të ndërtuar rishtazi,i cili ishte teatri i parë i përhershëm në Evropë, i pajisur me skena të fiksuara prej druri dhe stenda të mëdha. <ref name="teatro">{{Cite web |title=Teatro di Sala Grande di Corte |url=http://www.museoferrara.it/view/s/cea404f3179e49faa418900a4881a06e}}</ref> <ref>{{Sfn|Ferrara.Po.Cattedrale.Corte|p. 321}}.</ref> Këtu, veprat e Ariostos u interpretuan para princave dhe "qytetarëve të nderuar" të kohës, përfshirë ''La Lena'', prologu i së cilës u recitua në vitin 1528 para djalit të dukës, Francescos. <ref name="Baruffaldi200">{{Sfn|Baruffaldi|pp. 200–201}}.</ref> Prandaj,autori e gjeti veten në gjendje të ndiqte studimet dhe ndjekjet e tij letrare me liri të madhe,duke gëzuar prestigjin e veprave të tij dhe miratimin e oborrit,ai rishkroi '<nowiki/>''La Cassaria''' dhe' ''I suppositi'' në sdrucciole hendekasiljore',përsosi ''Il Negromante'' dhe filloi një rishikim{{'}} ''Orlando Furioso'',duke e toskanuar tekstin dhe duke e zgjeruar atë me këngë të reja.<ref name="bruscagli5">{{Sfn|Bruscagli|p. 303}}.</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 202–203}}.</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 313–315}}.</ref> Nga ana tjetër,detyrat e tij zyrtare ishin të pakta dhe të një natyre të jashtëzakonshme,përveçse i ishte bashkangjitur Magjistratit të të Urtëve midis viteve 1528 dhe 1530, ai ishte mbi të gjitha me Dukën në raste të ndryshme,në vitin 1529 në [[Modena]],për të shoqëruar [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karlin V të Habsburgëve]] deri në qafën e Sant'Ambrosio,<ref name="modena"/> në kufijtë e [[Shtetet Papale|Shtetit Papal]],ku ai do të kurorëzohej nga Klementi VII si Perandor i Perandorisë së Shenjtë Romake dhe Mbret i Italisë <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 200, 206}}.</ref> në mesin e nëntorit 1530 në Venecia,midis ambasadorëve të Alfonsit që ishin takuar me Francesco II Sforcën për të diskutuar"interesat e përbashkëta" <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 207}}.</ref> midis pranverës dhe verës së vitit 1531 në Abano Terme,ku Este duhej të ndalonte për të bërë banjo kurative <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 208}}.</ref> në tetor të të njëjtit vit ai ishte ambasador i kapitenit të ushtrisë spanjolle Alfonso III d'Avalos (i cili donte t'i jepte një pension të pasur për shkak të prestigjit të tij letrar) në Correggio,ku pati edhe mundësinë të takonte poeten Veronica Gambara,me të cilën mbante një marrëdhënie epistolare. <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 210–211}}.</ref> <ref>{{Cite journal |last=Antonio Venetus |date=novembre 1976 |title=MISCELLANEA A cura di ANTONIO VENETUS |url=http://www.verolanuova.com/angelo/memorie/1976/angelo_01_11_19-20.html |issue=11 |pages=19–20}}</ref> ==== Botimi i fundit i {{'}} ''Furioso'' (1532) ==== Ariosto ishte i kënaqur me suksesin e vënies në skenë të veprave të tij në teatrin Sala Grande di Corte <ref name="bruscagli5">{{Sfn|Bruscagli|p. 303}}.</ref> dhe vazhdoi t'i përkushtohej korrigjimit dhe zgjerimit të poemës së tij kalorësiake gjatë gjithë dimrit dhe majit të vitit 1532 për të "ndryshuar [...], riorganizuar dhe transkriptuar"dhe duke punuar shumë nga maji deri në tetor për të "ndjekur rishikimin e fletëve sapo ato dilnin nga shtypshkronja".<ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 213–215}}.</ref> Ai vuante nga"mungesa e përvojës"së shtypshkronjave dhe korrektorëve, të cilët e detyruan të bënte udhëtime të shumta nga shtëpia e tij në shtypshkronjën e Franco Rosso nga Valenza dhe kjo aktivitet"shumë i lodhshëm"kontribuoi në dëmtimin e shëndetit të tij.Ai e kuptoi në atë periudhë nevojën për një rishikim të ri,por nuk do të kishte pasur kohë. <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 217–219}}.</ref> Botimi,në dyzet e gjashtë këngë,doli më 1 tetor të atij viti<ref name="Genesi">{{Cite web |title=Orlando furioso: genesi e storia redazionale |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b14.html}}</ref> dhe shkaktoi një trazirë të madhe në oborret italiane,të cilave poeti u kishte dërguar kopje,si në rastin e Dukatit të Urbinos ku ndodhej Guidobaldo II della Rovere,"për të dëgjuar mendimet e të tjerëve dhe kryesisht për të nderuar Shtëpinë e Este-s dhe për të bërë diçka të këndshme për personazhet e atëhershme të gjalla,të kujtuara me lëvdata në Poemë". <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 228–229}}.</ref> ==== Mantua dhe "fabula" e Kurorëzimit (1533) ==== [[Skeda:Ludovico_Ariosto.jpg|parapamje|Një nga portretet e Ludovico Ariosto me kurorën triumfale, që gjendet në antologjinë gjermane ''Bibliothek des allgemeinen und praktischen Wissens - Bd.'' ''5'' (1905)]] Në vitin 1533,Alfonso I d'Este u nis nga Ferrara për në Friuli, i shoqëruar nga një eskortë prej dyqind kalorësish.Ai mbërriti në Konegliano dhe këtu takoi [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karlin V të Habsburgëve]] nga i cili kishte marrë drejt fundit të tetorit 1532 mbështetje për mbajtjen e Modenës në dukat pavarësisht mendimit të kundërt të Papa Klementit VII,<ref>{{Sfn|Claudio Maria Goldoni|p. 93}}.</ref> <ref>{{Sfn|Luciano Chiappin|pp. 263–265}}.</ref> dhe më pas e shoqëroi atë në [[Mantova|Mantua]],ku mbërritën më 7 nëntor.Ariosto, tashmë në gjendje të dobët shëndetësore, mbërriti në qytet nëpërmjet një rruge më të shkurtër dhe më të drejtpërdrejtë me një varkë përgjatë lumit.[[Lumi Po|Po]] dhe qëndroi atje për pak më shumë se një muaj.<ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 220}}.</ref> Në atë rast ai paraqiti poemën e tij dhe perandori e vlerësoi atë në një masë të tillë saqë dekretoi që kurora e dafinës t'i jepej atij.Nëse ceremonia u festua në të vërtetë apo jo,nuk është e qartë,termi "Ariosto Poet" filloi të përhapet vetëm pas vdekjes së tij dhe në tekste festive si ''Historie di tutte le cose degne di memoria'' nga Marco Guazzo (1544)<ref>{{Cite book |title=Historie di m. Marco Guazzo di tutti i fatti degni di memoria nel mondo successi dell'anno 1524. sino a questo presente con molte cose nouamente giunte in piu luoghi de l'opera, & nel fine, che ne l'altre non erano nouamente ristampate |date=1546 |publisher=Gabriele Giolito de' Ferrari |location=Venezia |page=148}}</ref> dhe ''Il fioretto delle cronache di Mantova'' nga Stefano Gionta (1844).<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/ilfiorettodellec00gion |title=Il fioretto delle cronache di Mantova |date=1844 |publisher=Fratelli Negretti |year=1844 |location=Mantova |pages=[https://archive.org/details/ilfiorettodellec00gion/page/116 117]–118}}</ref> Më vonë ky lajm u mor nga disa autorë të tjerë si Girolamo Baruffaldi i vjetri,Apostolo Zeno dhe Ludovico Antonio Muratori dhe ikonografia zyrtare filloi ta bënte këtë kurorëzim edhe më të besueshëm me vepra të mëvonshme si statuja,portrete,medaljone dhe gravura.<ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 221–228}}.</ref> Baruffaldi i ri shkroi për këtë çështje:«Prandaj, duhet të konkludojmë ose se Kurorëzimi i Ariostos ishte thjesht një fabul,ose në rastin më të mirë, se ndonjë Diplomë ose Kirograf privat i Karlit V i dha Poetit titullin ose privilegjin e Poetit Laureat,pa ndodhur kurrë akti solemn dhe publik i Kurorëzimit.»<ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 227}}.</ref> === Vdekja === [[Skeda:Sepolcro_di_Lodovico_Ariosto.jpg|majtas|parapamje|Gdhendje në dru e varrit të Ludovico Ariostos e paraqitur në esenë e Gustavo Strafforello-s ''"Atdheu, Gjeografia e Italisë.'' ''Provincat e Ravenës, Ferrarës, Forlì-t dhe Republikës së San Marinos'' ", botuar nga Unione Tipografico Editrice në vitin 1901.]] Shëndeti i Ariostos u përkeqësua pas kthimit të tij nga Mantova dhe enteriti e detyroi të shkonte në shtrat që nga fundi i tetorit 1532.<ref>{{Cite web |title=Ludovico Ariosto |url=http://www.letteraturaitaliana.net/autori/ludovico_ariosto_1.html}}</ref> Në këto kushte,ai shkroi një testament të dytë në të cilin djali i tij i parëlindur, Giambattista,megjithëse nuk u shpall legjitim,u njoh dhe iu dha një pension vjetor.<ref name="Baruffaldi230">{{Sfn|Baruffaldi|pp. 230–231}}.</ref> Në ditën e fundit të vitit,teatri Sala Grande di Corte u përfshi nga flakët dhe i gjithë «Scena stabile» humbi jetën.<ref name="teatro">{{Cite web |title=Teatro di Sala Grande di Corte |url=http://www.museoferrara.it/view/s/cea404f3179e49faa418900a4881a06e}}</ref> Ngjarja ishte një goditje e rëndë për poetin i cili«që nga ajo ditë, [...] nuk u shërua më kurrë, as nuk u ngrit më nga shtrati». Ai u zbeh ngadalë dhe vdiq më 6 korrik 1533,«tre orë pas mesditës [...] duke llogaritur pesëdhjetë e tetë vjeç, tetë muaj dhe 28 ditë». <ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 237}}.</ref> <ref>{{Sfn|Catalano|pp. 632–634}}.</ref> Michele Catalano raporton se disa burime, që nga ai shekull,filluan të tregonin gabimisht data të tjera, të tilla si 6 qershori.<ref name="bruscaglifurioso1">{{Sfn|Bruscagli|p. 304}}.</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 239–240}}. Questo errore, originato nel Compendio di Gian Battista Pigna, è anche riportato sulla lapide tombale: {{Smallcaps|obiit ann sal m d xxxiii viii idvs ivnii}}</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 236–237}}.</ref> Po atë natë që vdiq,trupi i poetit u dërgua nga shtëpia e tij për në kishën e afërt të San Benedetto-s. Disa murgj nga ai manastir e kryen këtë shërbim duke ndjekur udhëzimet e tij dhe duke e varrosur me shumë thjeshtësi dhe pa pompozitet.Lajmi i vdekjes së tij iu komunikua oborrit të Este-s vetëm disa ditë më vonë.Vëllai i tij Gabriele u përpoq të ndërtonte një varr që i përshtatej më shumë famës së tij,por nuk arriti asnjë dhe djali i tij Virginio u përpoq t'i sillte eshtrat në kopshtin e shtëpisë në lagjen Mirasole në një faltore kushtuar San Lorenzo-s që ishte ndërtuar ndërkohë.Për rreth dyzet vjet,varri mbeti i pari dhe i përulur që filloi të vizitohej gjithnjë e më shpesh nga poetë dhe njerëz të letrave italianë dhe të huaj.<ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 240–241}}.</ref> [[Skeda:Ferrara_-_chiesa_di_San_Benedetto.jpg|parapamje|Kisha e San Benedetto-s, ku monumenti funeral i Ludovico Ariosto-s qëndroi deri në vitin 1801]] Në vitin 1573,falë zotërisë ferrarez Agostino Mosti(i cili kishte ndërruar jetë atë vit dhe,si një admirues i punës së Ariostos,kishte ndarë një pjesë të pasurisë së tij për të financuar ndërmarrjen),ndërtimi i një monumenti mermeri filloi në kapelën e Lindjes së Jezu Krishtit,në të djathtë të altarit kryesor,ku eshtrat u transferuan më 6 qershor për të festuar përvjetorin e dyzetë të vdekjes së tij.<ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 241–242}}.</ref> Në vitin 1612,skulptori [[Mantova|mantuan]] Alessandro Nani,bazuar në një projekt nga arkitekti Giovan Battista Aleotti,krijoi një monument të ri funerar mbi të cilin ishin gdhendur dy mbishkrime latine,njëri në vargje nga një jezuit anonim dhe tjetri në prozë nga Giovanni Battista Guarino (dhe i retushuar nga jezuiti i ditur Bernardino Stefonio). <ref>{{Cite web |title=Comune di Ferrara. Giovanni Battista Aleotti, Monumento funebre a Ludovico Ariosto |url=http://ww3.comune.fe.it/biblio/arte/sculture/ariosto_monumento_funebre.htm}}</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 246–247}}.</ref> <templatestyles src="Modulo:Controllo di autorità/styles.css"></templatestyles> [[Skeda:01_Palazzo_Paradiso_-_via_delle_Scienze_-_Ferrara.jpg|majtas|parapamje|Hyrja në pallatin Paradiso, biblioteka bashkiake e Ariosteas, ku ndodhet monumenti i varrimit të poetit]] Me mbërritjen e trupave pushtuese franceze në Ferrara,situata ndryshoi. Gjatë periudhës së Republikës Cisalpine,midis fundit të shekullit të 18-të dhe fillimit të shekullit të 19-të,kisha që deri vonë kishte strehuar monumentin funeral u shndërrua në një kazermë,duke pësuar fatin e shumë vendeve të kultit në qytet,shumë prej të cilave u shtypën.Përpara se dispozitat franceze në lidhje me kishën e San Benedetto-s të zbatoheshin plotësisht,Gjenerali Sextius Alexandre François de Miollis zhvendosi të gjithë monumentin dhe hirin më 6 qershor 1801.Ceremonia ishte solemne sepse kishte për qëllim jo vetëm t'i bënte homazh poetit, por edhe të sanksiononte zyrtarisht transferimin e ruajtjes së kujtimit të tij nga Kisha në institucionin laik të ''Studium-it'' .<ref>{{Cite web |title=Quando le ceneri dell’Ariosto finirono all’Università |url=https://lanuovaferrara.gelocal.it/tempo-libero/2016/04/26/news/quando-le-ceneri-dell-ariosto-finirono-all-universita-1.13367119}}</ref> Prandaj,u zgjodh pallati Paradiso,atëherë selia e universitetit dhe jo shumë larg shtëpive të Ariosto-s në rrugën e Santa Maria delle Bocche,ku poeti dhe familja e tij kishin jetuar për një kohë të gjatë dhe "ku ai shkoi si i ri për të dëgjuar mësimet e Gregorit të Spoleto-s". <ref>{{Sfn|Ferroni|pp. 285–286}}.</ref> <ref>{{Sfn|Baruffaldi|pp. 248–249}}.</ref> Dhoma ku ishte monumenti u përshtat në mënyrë që të kishte rëndësinë e duhur dhe muri në sfond ishte zbukuruar me imazhin e Ariostos dhe me figura alegorike dhe me engjëj.Dekorimet e pasura piktoriale u realizuan nga Giuseppe Santi,një artist nga [[Bolonja]] i cili vlerësohej shumë nga francezët dhe kishte jetuar në Ferrara për një kohë të gjatë.<ref>{{Cite web |title=Monumento funebre a Ludovico Ariosto |url=http://www.museoferrara.it/view/s/e8919952d4e2412492869d824ac3c8f3}}</ref> == Imazhi letrar dhe personaliteti i Ariostos == Ariosto,në veprat e tij,lë një imazh të vetes si një njeri që e do jetën pranë familjes së tij,i qetë,pa qëndrime heroike:{{Authority control}} Nga numri juaj i bukur do të keni një mungesë, zotëri: sepse këtu unë ngurroj aty ku Apenino 3 nga një goditje e lartë ai tregon krahun e tij të hapur, të cilin Flavius ​​​​i dha për ta bërë më të lehtë rrugën e ashpër, në breg të valës që kishte 6 Kapiten Barchino ishte i pafat. Unë qëndroj këtu, as nuk mund ta kënaq Zonjën Time, as ty, atë që do të donte Dashuria. 9 E di detyrimin që besimi im ju ka. Ethet më kapin dhe më shumë sesa më bezdisin, më djegin dhe më konsumojnë mendimet se, duke këmbëngulur, 12 Ai ka bërë atë që duhej ta kishte bërë më parë. Kapitulli X, vargjet 1-12[85] dhe përshkruan kushtet e tij,ndonjëherë pothuajse të varfërisë ose vështirësive të mëdha.Kjo ndodh,për shembull,gjatë qëndrimit të tij në Garfagnana si përfaqësues i qeverisë Este,kur ai kishte fortesën e Castelnuovos si vendbanim të tij,sigurisht jo në kushtet që mori më vonë, por as një vendbanim modest.Imazhi që ai na paraqet për veten është pra letrar, i "një zgjedhjeje të pjekur dhe të menduar mirë".Qoftë nga detyra apo nga zgjedhja,ai udhëtoi shumë,duke demonstruar aftësi të shquara praktike dhe një administrator të kujdesshëm. Ludovico Ariosto konsiderohet si një nga përfaqësuesit më të rëndësishëm të [[Rilindja|Rilindjes së]] pjekur,së bashku me Francesco Guicciardini dhe [[Nikolo Makiaveli|Niccolò Machiavelli]].<ref>{{Cite journal |last=Dino Mancini |date=31 luglio 2012 |title=Ludovico Ariosto nelle lezioni del prof. Mancini don Dino a Fermo}}</ref> dhe përfaqëson humanistin e fundit më të madh që përballet me krizën e [[Humanizmi i Rilindjes|Humanizmit]].Ai ende e përshkruan njeriun që e vendos veten në qendër të botës si një demiurg të aftë ta formësojë atë me art,ndërsa në jetën e tij reale dhe shoqërore ai mbetet një oborrtar i nënshtruar ndaj vullnetit të zotit të tij. === Humanizmi në Ariosto === Një zgjedhje tejet e rëndësishme që ai bëri ishte ajo e gjuhës së folur për të shkruar veprat e tij dhe kjo kryesisht i detyrohet [[Pietro Bembo|Pietro Bembos]].<ref>{{Cite web |title=Pietro Bembo |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/a24.html}}</ref> Sipas disa burimeve,ai shpiku termin" [[Humanizmi i Rilindjes|humanizëm]] "(huazuar nga latinishtja ''humanus'' ose nga shprehja ''studia humanitatis'' <ref>{{Sfn|Bruscagli|p. 205}}.</ref> ),për të treguar "grupin e studimeve dhe disiplinave liberale të përqendruara te njeriu dhe natyra e tij".<ref>{{Cite web |title=Etymology Online: Humanist |url=https://www.etymonline.com/word/humanist |language=en}}</ref> Në vitin 1785, jezuiti dhe njeriu i letrave Andrea Rubbi, në shënimet e botimit venecian {{'}} ''Orlando furioso'', shkroi: "Të gjithë poetët tanë të tjerë,qofshin modernë apo të lashtë,janë po aq inferiorë ndaj Ariostos sa është një shkrimtar ndaj një gjeniu.Një gjeni shakaxhi në komedi,një gjeni kritik në satirë,një gjeni i dashur në poezinë lirike italiane dhe latine,por një gjeni i madh në poezinë epike.Askush të mos aspirojë për madhështinë e tij nëse nuk ka forcën e shpirtit të tij." <ref>{{Sfn|Andrea Rubbi}}.</ref> Sigurisht,në atë periudhë historike për oborrin e Ferrarës, ai përfaqësoi [[Humanizmi i Rilindjes|kulmin e humanizmit ferrarez]] me rimëkëmbjen e teatrit klasik me ''Cassaria-'' n e tij. == Vepra == === Teksti i këngëve === [[Skeda:The_poems_of_Caius_Valerius_Catullus,_Nott_-frontispiece.jpg|parapamje|Gaius Valerius Catullus, një nga autorët e marrë si model nga Ariosto për prodhimin e tij lirik në latinisht dhe në gjuhën e përditshme.]] ==== ''Karmina'' ==== Gjatë viteve të tij formuese,i rrethuar nga dashuria dhe ndikimi i mësuesit të tij Gregorio da Spoleto dhe miqve të tij humanistë,Ludovico Ariosto pati mundësinë të provonte dorën e tij në shkrimin e vargjeve latine pothuajse të gjitha datojnë që nga periudha midis viteve 1493 dhe 1502, ato nuk u rregulluan kurrë në formën e një libri këngësh<ref name="carmina">{{Cite web |title=Carmina: caratteri generali |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b1.html}}</ref>dhe përfaqësojnë dëshminë,jo aq artistike sa dokumentare,të studimeve të poetëve klasikë,si [[Horaci]],[[Virgjili]],Tibulli dhe Katulli,të cilët do të kishin lënë një gjurmë të pashlyeshme në stilin dhe shijen e poetit.<ref name="Bruscagli">{{Sfn|Bruscagli|p. 297}}.</ref> <ref name="produzione">{{Sfn|Langella, Frare, Gresti, Motta|pp. 1–2}}.</ref> Në veçanti nga Katulli dhe Horaci,por edhe nga [[Ovidi]],larmia tematike dhe disa argumente tipike janë të huazuara,duke përfshirë invektiva dhe dedikime të rastit,drejtuar miqve ose të njohurve që i përkasin kulturës Ferrareze. Për shembull , Alberto Pio da Carpi është marrësi i një ode, mbi kthimin nga Franca të Gregorit të Spoletos,dhe i një epikediumi,në të cilin ai trajton vdekjen nga helmimi,nga duart e një shërbëtori,të nënës së tij Katerinës; një elegji mbi vdekjen e poetit grek [[Mikel Maruli|Michele Marullo Tarcaniota]] i drejtohet Ercole Strozzi-t.Ariosto gjithashtu prek ngjarje që lidhen me jetën e tij personale dhe shoqërinë bashkëkohore,si në një epitalamium në të cilin ai feston martesën e Lucrezia Borgia dhe Alfonso I d'Este ose në një odë për kushëririn e tij Pandolfo në të cilën ai flet për zbritjen e Karlit VIII në Itali.<ref name="carmina">{{Cite web |title=Carmina: caratteri generali |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b1.html}}</ref> Poeti u frymëzua shumë nga humanizmi padanian i zonës së Ferrarës,i cili kishte arritur qëllimet e tij më të mëdha,i vlerësuar në të gjithë Italinë, veçanërisht në lidhje me kërkimin gjuhësor latin,me Tito Vespasiano Strozzi dhe Matteo Maria Boiardo.<ref name="carmina">{{Cite web |title=Carmina: caratteri generali |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b1.html}}</ref> Edhe pse nuk arriti rezultatin e tyre,ai megjithatë dëshmoi të ishte një vargëzues i aftë, siç shkruan Antonio Piromalli <ref>{{Cite web |title=Ludovico Ariosto: le opere minori. L'intellettuale e la corte |url=http://www.storiadellaletteratura.it/main.php?cap=7&par=3}}</ref> <<<Carmina e Ariostos, të cilat marrin si modele Tibullin dhe Catullin, janë larg elegancës formale të Navageros dhe Bembos, por edhe nga pakujdesia e shumë përkthyesve latinë në Ferrara; ato kanë një energji të re ndjesie.>>>{{Portale|biografie|letteratura|rinascimento|teatro}}Humanisti Giovan Battista Pigna organizoi një antologji me gjashtëdhjetë e shtatë kompozime të Ariostos(por që përmbante edhe poezitë e tij)ajo do të shtypej në vitin1553 për Vincenzo Valgrisin e Venedikut,të titulluar '<nowiki/>''Carmina'<nowiki/>''.<ref name="carmina">{{Cite web |title=Carmina: caratteri generali |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b1.html}}</ref> ==== ''Rima'' ==== [[Skeda:Francesco_salviati,_ritratto_di_giovanni_dalle_bande_nere,_1546-48_(galleria_palatina).jpg|majtas|parapamje|Piktura që përshkruan Giovanni delle Bande Nere (1546-1548), vepër e Francesco Salviati e ruajtur në Galerinë Palatine]] Ariosto shkroi kompozime në gjuhën e përditshme nga viti 1493 deri në vitin 1527,duke prodhuar gjithsej dyzet e një sonete,njëzet e shtatë kapituj në tercet danteane, dymbëdhjetë madrigalë,pesë këngë dhe dy eklogë. Ato janë kryesisht poema me natyrë të përditshme<ref name=":2">{{Cite web |title=Rime |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b4.html}}</ref> dhe dashurie,kushtuar Alessandra Benucci-t,por nuk mungojnë temat politike dhe shoqërore,siç është,për shembull, komploti i vitit 1508 kundër Alfonso I d'Este i komplotuar nga vëllezërit e tij Giulio dhe Ferrante ose vdekja në vitin 1526 e Giovanni delle Bande Nere .<ref>{{Cite web |last=Ciro Gianluigi Barbato |title=Rime di Ariosto, la naturalezza dell’amore cortigiano |url=https://www.lacooltura.com/2018/09/rime-di-ariosto-amore-cortigiano/}}</ref> Edhe poezitë në gjuhën popullore nuk u mblodhën kurrë në një libër këngësh,si ato në latinisht, edhe sepse autori i tyre nuk i vlerësonte shumë.Vetëm në vitin 1546 ato u botuan me titullin ''Rime di M.'' ''Lodovico Ariosto non più vede,et ristampate a instantia di Iacopo Modanese, domethënë Sonetti Madrigali Canzoni Stanze Capitoli'' <ref>{{Sfn|Iacopo Modanese}}.</ref> nga Iacopo Coppa(i njohur si Iacopo Modenese),në Venecia,falë edhe mbrojtjes që mori nga fisnike Caterina Barbaro,e cila në botim nënshkroi një dedikim për Lodovico Morosini. ''Rime'' tregon se sa larg ishte Ariosto nga Petrarkizmi ortodoks i promovuar nga Bembo dhe nga prodhimi poetik oborrtar i Ferrarës në ato vite,artificial dhe i ndërlikuar,siç ishte ai i Matteo Maria Boiardo-s . <ref name="produzione">{{Sfn|Langella, Frare, Gresti, Motta|pp. 1–2}}.</ref> <ref>{{Sfn|Bruscagli|pp. 298–299}}.</ref> <ref>{{Sfn|Davie|pp. 488–489}}.</ref> Në to,miratohen zgjidhje narrative të lira dhe realiste dhe një poetikë më bisedore,megjithatë pa një pikë referimi të ngurtë.<ref name=":2">{{Cite web |title=Rime |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b4.html}}</ref> === Teatër === <templatestyles src="Citazione/styles.css" /> <<<Zotëri Lodovico, ku gjete kaq shumë budallallëqe?>>> Ariosto e lidhi famën e tij kryesisht me ''Orlando Furioso'',por gjatë jetës së tij ai pati sukses të madh falë mbi të gjitha aktivitetit të tij si dramaturg në "sezonin e rëndësishëm përfaqësues të përkthimeve në gjuhën amtare të Plautit dhe Terentiusit të promovuar nga Ercole I d'Este në vitet 1480" dhe kështu i dha shkëlqim jo vetëm emrit të tij,por edhe atij të Ferrarës,i cili synonte në këtë mënyrë të bëhej një nga qendrat kulturore të skenës së shekullit të gjashtëmbëdhjetë.<ref name="teat">1. abc Bruscagli, f. 358. 2. Ferrara.Po.Cattedrale.Corte, fq 201-216. 3. Orlando i tërbuar: l'ottava rimate, në internetculturale.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 3 qershor 2020). 4. Arnaldo Soldani, Matja në Kaos: Oktava e Ariostos, në treccani.it, 5 dhjetor 2016. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 20 mars 2020). 5. Bruscagli, f. 354-355. 6. Ludovico Ariosto, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 7. abcdef Kjo referencë është përkufizuar në një gjedhe ose tjetër bllok të prodhuar dhe tani mund të parashihet vetëm me përpunuesin e burimit. 8. Gustavo Chiesi, Provincat Modena dhe Reggio Emilia, në Gustavo Strafforello, La Patria, Gjeografia e Italisë, vëll. 23, Torino, Unione Tipografico-Editrice, 1902, f. 237, fig. 30. 9. Satira, f. 7 10. Boçe pishe, f. 11. 11. Garofalo, f. 16. 12. Reggio Emilia19, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 13. Ginguené, f. 7. 14. Francesco Scafuri dhe Sandra Sarasini (red.), Plani i Rizhvillimit për Zonën Ex Sant'Anna (PDF), në comune.fe.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 15. Ndërhyrjet pas tërmetit fillojnë në ish-manastirin e Santa Caterina, në ferrara24ore.it. URL-ja u qas më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 16. Gerolamo Melchiorri, fq 39-40. 17. nga Rovigo, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 18. Qyteti i Trëndafilave, në venetograndeguerra.it. URL e aksesuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 11 tetor 2020). 19. ab La Magna Domus në numrin 319, su museoferrara.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 9 janar 2020). 20. Baruffaldi, f. 50-51. 21. nga Ludovico Ariosto, su museoferrara.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 18 shkurt 2020). 22. nga Ferrara, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. (Arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2019). 23. Baruffaldi, f. 56. 24. abcdef Bruscagli, f. 297. 25. nabcdefghijklmnopqr Natalino Sapegno, ARIOSTO, Ludovico, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 26. abcd Modena, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 27. Baruffaldi, f. 19. 28. Gjykata e Katedralës së Ferrarës, f. 318-319. 29. Baruffaldi, f. 71. 30. Roberta Fabozzi, “Ariosto dhe Komedia: Vështrime të Jetës së Përditshme”, në lacooltura.com, 14 maj 2015. Marrë më 23 shkurt 2024. Arkivuar nga origjinali më 10 gusht 2020. 31. ^ Satira, f. 47 «pas shumë kontrastesh», rreshtat 161-162. 32. Baruffaldi, f. 73. 33. Piero Nardi, f. 11. 34. Bruscagli, f. 298. 35. ^ a b Ariosto, Ludovico, su sapere.it, Sapere. Marrë më 23 shkurt 2024. 36. Satira, f. 47-48. 37. Kidwell, f. 18. 38. Carducci, f. 133. 39. Pietro Bembo, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2019). 40. Ferroni, f. 284. 41. Baruffaldi, f. 131. 42. Rosanna Alhaique Pettinelli, "Vijat e kritikës së Ariostos nga viti 1950 deri më sot," në ilponterivista. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 43. II Mauriziano, në comune.re.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 44. Baruffaldi, f. 118. 45. Baruffaldi, f. 97-98. 46. ​​Luisa Bertoni Argentini, ARIOSTO, Galasso, në Fjalori biografik i italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL konsultuar më 23 shkurt 2024. 47. Alessandro Ariosto, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 48. Baruffaldi, f. 98-103. 49. (EN) Giovanni Aquilecchia, "Ludovico Ariosto," në Enciklopedinë Britannica. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 25 korrik 2020). 50. ab Baruffaldi, fq 230-231. 51. Baruffaldi, f. 103-105. 52. Ippolito d'Este, në InternetCulturale. URL-ja u qas më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 25 dhjetor 2019) 53. Baruffaldi, f. 117-118. 54, abc Bruscagli, f. 299. 55. Me Ariosto dhe Boiardo në zonën e Reggio Emilia-s, në culturaitalia.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 9 tetor 2020). 56. Baruffaldi, f. 119. 57. Satira, f. 49, rreshti 238. 58. abc Langella, Frare, Gresti, Motta, f. 1. 59. Coluccia, f. 14. 60, abcdefg Langella, Frare, Gresti, Motta, f. 2. 61, Baruffaldi, f. 129-134. 62. abc Cassariat, në Treccani.it - ​​Enciklopedi Online, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 63. Ludovico Ariosto, Vepra të vogla, redaktuar nga Cesare Segre, në serinë Letërsia Italiane - Histori dhe Tekste, Milano-Napoli, Riccardo Ricciardi, 1954, f. 297. 64. Suppositis, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 65, abc Bruscagli, f. 300. 66. Mario Quattrucci, ARIOSTO, Virginiot, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 67, nga Stefania De Vincentis, Casa di Orsolina, në museoferrara.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 9 janar 2020). 68. Baruffaldi, f. 139. 69. Korniani, f. 34. 70. Baruffaldi, f. 139-140. 71. Walter Binni, "Letrat" ​​dhe "Satirat" e Ariostos në Zhvillimin dhe Krizën e Rilindjes, 1978. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 72. Satira dhe rima, f. 116. 73. Baruffaldi, f. 144. 74. Satira, f. 21. 75. Gaspare De Caro, BENTIVOGLIO, Ermes, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1966. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 76. Tiziano Ascari, CANTELMO, Sigismondo, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1975. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 77. abcd Bruscagli, f. 301. 78. Pieri, f. 400. 79. Baruffaldi, f. 145-153. 80. Alessandra Benucci, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 81. Remo Ceserani, BENUCCI, Alessandra, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1966. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 82. Baruffaldi, f. 161. 83. Dorigatti, f. 31-32. 84. nga Baruffaldi, f. 170. 85. Baruffaldi, f. 169. 86. Baruffaldi, f. 174. 87. Bruscagli, f. 302. 88, abcde Bruscagli, f. 304. 89. Baruffaldi, f. 177-178. 90. Baruffaldi, f. 181. 91. Baruffaldi, f. 180. 92. abcdefgh Bruscagli, f. 303. 93. ^ a b Vizatim - Projekt skenografik për Suppositi të Ariostos - Raffaello Sanzio - Firence - Galeria Uffizi - Kabineti i Vizatimeve dhe Printimeve - inv. 560 A-252A, në lombardiabeniculturali.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 23 qershor 2020). 94. Baruffaldi, f. 181-182. 95. Ariosto Ludovico, II Negromante, në Biblioteca Italiana Zanichelli, 30 janar 2011. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024. 96. Baruffaldi, f. 183-184. 97. Baruffaldi, f. 185-186. 98. NË KËSHTJELLËN ARIOSTESCA TË CASTELNUOVO GARFAGNANA, në ingarfagnana.org. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL origjinale më 13 shtator 2019). 99. abcd Kjo referencë është përkufizuar në një gjedhe ose tjetër bllok të prodhuar dhe tani mund të parashihet vetëm me përpunuesin e burimit. 100. Baruffaldi, f. 186. 101. Baruffaldi, f. 187-188. 102. Baruffaldi, f. 189. 103. Rocca Ariostesca, në museionline.info. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 8 tetor 2020). 104. Baruffaldi, f. 189-192. 105. Chiara Quaranta, PISTOFILO, Bonaventura, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 2015. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024, 106. Satira, f. 50. 107. Francesco Avventi, fq 184-185. 108. Baruffaldi, f. 192-193. 109. Baruffaldi, f. 195-196. 110. ^ Melzi, f. 108. 111. Për Tiziano Ascari, CAVALIERI, Bartolomeo, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 22, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1979. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024, 112. Migrimet në Internet, në ottocentoferrarese.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 113.^ a b c Luciano Chiappini, "Shtëpia e Vogël e Ludovico Ariosto," në Ferrara Art and Culture. Marrë më 23 shkurt 2024. 114.Baruffaldi, f. 198-199. 115.Shtëpia e Ludovico Ariosto-s, mbi artin dhe kulturën e Ferrarës. URL e aksesuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 13 prill 2020). 116. Shtëpia e Ludovico Ariosto, në museoferrara.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 18 shkurt 2020). 117. Shenja e Ariostos(PDF), në asmo.beniculturali.it. URL e konsultuar më 23Shkurt 2024. 118.Baruffaldi, f. 200-201. 119.ab Teatro di Sala Grande di Cortet, në museoferrara.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 120. Ferrara. Gjykata e Katedrales, f. 321. 121. Baruffaldi, f. 202-203. 122. Baruffaldi, f. 313-315. 123. Baruffaldi, fq 200, 206. 124. Baruffaldi, f. 207. 125. Baruffaldi, f. 208. 126. Baruffaldi, f. 210-211. 127. Antonio Venetus, TË NDRYSHME Redaktuar nga ANTONIO VENETUS, në Engjëlli i Verolës, Nr. 11, Nëntor 1976, f. 19–20. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 128. Baruffaldi, f. 213-215. 129. Baruffaldi, f. 217-219. 130. ab Orlando i tërbuar: gjeneza dhe historia editoriale, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 23 shkurt 2020). 131. Baruffaldi, f. 228-229. 132. Claudio Maria Goldoni, f. 93. 133. Luciano Chiappin, fq 263-265. 134. Baruffaldi, f. 220. 135. Marco Guazzo, Histori nga Z. Marco Guazzo të të gjitha ngjarjeve të denja për t’u kujtuar që ndodhën në botë nga viti 1524 deri në ditët e sotme, me shumë gjëra që kanë arritur së fundmi në vende të ndryshme në vepër, dhe në fund, të cilat nuk janë ribotuar së fundmi në të tjerat, Venecia, Gabriele Giolito de' Ferrari, 1546, f. 148. 136. Stefano Gionta, Fleta e kronikave të Mantuas, Mantua, Fratelli Negretti, 1844, fq 117-118. 137. Baruffaldi, f. 221-228. 138. Baruffaldi, f. 227. 139. Ludovico Ariostos, su letteraturaitaliana.net. URL e konsultuar më 4 maj 2020 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 140. Baruffaldi, f. 237. 141. Katalanisht, f. 632-634. 142. Baruffaldi, fq 239-240. Ky gabim, me origjinë nga Përmbledhja e Gian Battista Pigna, raportohet gjithashtu në gurin e varrit: OBIIT ANN SAL M D XXXIII VIII IDVS IVNII 143. Baruffaldi, f. 236-237. 144. Baruffaldi, f. 240-241. 145. Baruffaldi, f. 241-242. 146. Bashkia Ferrara. Giovanni Battista Aleotti, Monument funeral për Ludovico Ariosto, në ww3.comune.fe.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 147. Baruffaldi, f. 246-247. 148. Kur hiri i Ariostos përfundoi në Universitet, në lanuovaferrara.gelocal.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 149. Ferroni, f. 285-286. 150. Baruffaldi, f. 248-249. 151. Monument funerali për Ludovico Ariosto, në museoferrara.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 152. Dino Mancini, Ludovico Ariosto në leksionet e profesor Don Dino Mancini në Fermo, redaktuar nga Carlo Tomassini, 31 korrik 2012. 153. Pietro Bembor, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 25 dhjetor 2019). 154. Bruscagli, f. 205. 155. (EN) Etimologjia Online: Humanist, su etymonline.com. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 156. Andrea Rubbi. 157, abcd Carmina: caratteristiche generalite, su internetculturale.it. URL-ja e konsultuar më 25 maj 2020. 158. ab Langella, Frare, Gresti, Motta, fq 1-2. 159. Ludovico Ariosto: Vepra të Vogla. Intelektuali dhe Gjykata, në storiadellaletteratura.it. Marrë më 26 maj 2020 (arkivuar nga origjinali më 24 prill 2021). 160, mbi Rime, su internetculturale.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024. 161. Ciro Gianluigi Barbato, "Rimat e Ariostos: Natyraliteti i Dashurisë së Oborrit", në lacooltura.com. Marrë më 23 shkurt 2024. 162. Jacopo Modanese. 163. Giorgio Busetto, COPPA, Jacopo, i quajtur Jacopo Modeneset, nëFjalor Biografik i Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1983. Marrë më 23 shkurt 2024. 164. ^ Bruscagli, fq 298-299. 165. Davie, f. 488-489. 166, abcd Bruscagli, fq 299-300. 167. ab Bruscagli, fq 315-316. 168. Ariosto Ludovico, Le Commedie die, su dizionaripiu.zanichelli.it, 30 janar 2011. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 169, abcd Tina Matarrese, Ariosto, Ludovico, në Encyclopedia of Italian, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 2010. URL konsultuar më 23 shkurt 2024. 170. Alberto Casadei, Ariosto, Ludovico, në Enciclopedia machiavelliana, Romë, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014. URL konsultuar më 23 shkurt 2024. 171. Palazzo Ducale, në museoferrara.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 28 janar 2021). 172. Tragjedia e Thisbes, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 3 qershor 2020). 173. abcd La Cassaria, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 174. Cesare Segre, f. 297. 175, abcde | Supozime, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 176. "Supposition," në Treccani.it - ​​​​Vocabolario Treccani në internet, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane. Marrë më 23 shkurt 2024. 177. Ariosto, Ludovico, The Suppositi, on dizionaripiu.zanichelli.it. URL-ja u konsultua 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 178. Coluccia, fq. 21 dhe 129. 179. ab II Negromante, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 180. Coluccia, f. 162-163. 181. Coluccia, f. 164. 182. Rinaldo Ariosto, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 10 tetor 2020). 183, abcd | Studentë, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 184, ab Coluccia, fq 133-155. 185. Coluccia, f. 140-142. 186. Mario Quattrucci, ARIOSTO, Gabriele, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 187. Studentët / Ludovico Ariosto, su teatrostabiletorino.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 9 tetor 2020). 188. Coluccia, f. 136-140. 189. Coluccia, f. 16. 190, nga La Lena, në internetculturale, it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 191. ^ a b Ludovico Ariosto La Lena (PDF), su comune.fe.it. URL-ja e konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga URL-ja origjinale më 18 tetor 2020). 192. Coluccia, f. 222. 193. Letër drejtuar Dozhës së Venedikut, në archilet.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 194. "Letrat e Ludovico Ariosto," në liberliber.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 5 gusht 2019). 195, nga Epistolografiate, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga URL-ja origjinale më 3 qershor 2020). 196. Letra nga Kufiri (1522-1525): AKTIVITETI ZYRTAR I MESSER-IT Titull LUDOVICO ARIOSTO NË GARFAGNANA PËRMES LETRAVE@, su academia.edu. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 197. ^ Cappelli, f. 20-22. 198, abc Obizzeide, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2019). 199, Chines, Forni, Ledda, Menetti, f. 313. 200. ab Krahë dhe dashuri: një martesë e guximshme e kënduar nga Ariosto, në messaggeroveneto.gelocal.it. URL, konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga URL-ja origjinale më 16 tetor 2020). 201. Stefano Jossa, "Ariosto, II Mulino," në jstor.org. Marrë më 23 shkurt 2024. Arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021. 202. ^ a b c Orlando Furioso, su treccani.it, Romë, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 20 nëntor 2015). 203. Orlando Furioso, f. 61. 204. Bruscagli, f. 313. 205. Bruscagli, f. 313-314. 206. Bruscagli, f. 307-310. 207. Orlando Furioso: Tema thelbësore, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 3 qershor 2020). 208. Bruscagli, f. 305-306. 209. VINCIGUERRA, Antonio, në Enciklopedinë Italiane, Romë, Instituti e Enciklopedisë Italiane. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 210.ab Satira: Zanafilla dhe Historia Editoriale, në internetculturale.it. URL Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 3 qershor 2020). 211, nga Gjovenale, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 212, nga Alessandro Cane, "Satirat" e Ariostos: Hyrje, në oilproject.org, OilProject. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 12 prill 2018). 213. Bruscagli, f. 301-303. 214. Anton Francesco Doni. 215. Erbolato, në Treccani.it - ​​​​Vocabolario Treccani në internet, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 216. Ariosto, Ludovico: Erbolato, su dante.di.unipi.it. URL e konsultuar më 27 2020 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 12 shkurt 2009). 217. ^ (EN) Dennis Looney, Dialogu i Ariostos me Autoritetin në Erbolato, su muse.jhu.edu. URL e konsultuar më 27 2020. 218. Nicolini da Sabbio, Pietro, në iccu.sbn.it. URL e konsultuar më 27 2020 (e arkivuar nga origjinali më 24 maj 2016). 219. L'Erbolato, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 3 qershor 2020). 220. Chines, Forni, Ledda, Menetti, f. 312. 221. Stefano Lolli, Kryetari i Bashkisë Hebre, su rivista.fondazionecarife.it, Carife, 2006. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 1 tetor 2020). 222. Në festimet e Ludovico Ariosto në Ferrara, Italia rimerr me një titull të ripërtërirë lavditë shpirtërore të Rilindjes që i dhanë dritë dhe mësime botës, në YouTube, Istituto Luce Cinecittà, maj 1933. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 223. Ferrara. Festimi i katërqindvjetorit të Ariostos përfundoi në prani të Madhërisë së Tij Mbretit. YouTube, Istituto Luce Cinecittà, tetor 1933. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 224. Antonella Guarnieri, fq 40-41. 225. Rëndësia e Ariosto-s, duke kujtuar "Oktava e Artë", në fe.camcom.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga fudorininala më 17.00.2016) 226. Biblioteka e Via Senato - Milano (PDF), në bibliotecadiviasenato.it, korrik/gusht 2016. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 227. (EN) Gabriella Bosano, Jehona e njëqindvjetorit Ariostean, në jstor.org, Shoqata Amerikane e Mësuesve të Italishtes. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 228. ^ Andrea Emiliani, 1933-viti XI, su rivista.fondazionecarife.it, Dhjetor 2003. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 27 nëntor 2020). 229. Silvana Onofri, Giorgio Bassani sui banchi di scuola violettanet.it, Liceo Ariosto. URL-ja e konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 16 janar 2021). 230. Renato Jannucci, f. 120. 231. nga Gaetano Tumiati, Oktava e Artë, su rivista.fondazionecarife.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 232. Komiteti Ariosto i Oktavës së Artë, Ferrara, Oktava e Artë: Jeta dhe Vepra e Ludovico Ariosto, në books.google.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 1 tetor 2020). 233. Oasi Isola Bianca, në ferraraterraeacqua.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 234. Italo Zicári, BARUFFALDI, Girolamo, i riu, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1970. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 235. Baruffaldi, Girolamor, su manus.iccu.sbn.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 236. Patrizio Fausti, Angelo Farina, Roberto Pompoli dhe Paolo Fabbri, Teatro degli Intrepidi i Giovan Battista Aleotti ringjallet përmes teknikave të reja të akustikës virtuale, në academia.edu. 237. Baruffaldi, f. 264. 238. Landon. f. 441-442 239. Bowden, f. 423-424. 240. Marco Paoli, Pasqyra e Rilindjes. Lajme mbi portretizimet e Ariosto-s nga Titian dhe Dosso, Lucca, Pacini Fazzi, 2015, fq. 79-107. 241. ^ Shihni gdhendjen në dru në traktatin mbi Banketet nga Cristoforo di Messisbugo, i cili i është kushtuar Alfonso I dhe pastaj Ercole II, ku oborri i Este-s është përshkruar me të ftuarit të gjithë të veshur me armatura dhe shpata (Cristoforo di Messisbugo, Banchetti. Composizioni di vivande, et apparecchio generale, Ferrara, G. Buglhat dhe A. Hucher, 1549). 242. C. Ridolfi, Mrekullitë e artit, I, Venecia, G.B. Sgava, 1648, f. 145. 243. Paoli, f. 101-104. 244. Paoli, f. 43-65. 245. Giorgio Tagliaferro, Ariosto i Titianit (Londër) nuk është Ariosto; dhe askush nuk e di se kush është Barbarigo, në "Venezialtrove", 4, 2005, f. 118-139; A.Mazzotta, Një 'zotëri nga Ca' Barbarigo' nga Titiani në Galerinë Kombëtare, Londër, në "The Burlington Magazine", janar 2012, f. 12-19; ​​B.B. Fredericksen, Portreti i Barbarigo-s i Titianit dhe Lord Darnley, në "The Burlington Magazine", janar 2013, f. 16-18. 246. Paoli, f. 45-56. Ai identifikohet nga ngjyrat e palltos së tij të uniformuar, të cilat kujtojnë ngjyrat heraldike të familjes së tij, dhe nga rruzarja e mbështjellë në dorën e tij të majtë, e cila e identifikon atë si anëtar të një vëllazërie rozare, kur familja Dolfin kishte patronazhin e kapelës në San Domenico di Castello në Venecia, ku u takuan vëllazëritë e para italiane të dedikuara kurorës së devotshme. 247. Paoli, f. 56-58. 248. Giuseppe Agnelli, Portretet e Ariostos, në "Ancient and Modern Art Review", 1922, f. 82-98, fig. në f. 97. 249. Cesare Gnudi, Ariosto dhe Artet Figurative, në Një Zotëri i Mirësjellshëm dhe Më Njerëzor. Një Udhëtim Rreth Ludovico Ariosto, redaktuar nga J. Bentini,Venecia, Marsilio, 1994, fq 13-47. 250. Udhëzues-Katalog i ekspozitës ikonografike Ariosto të mbajtur në shtëpinë e poetit, Ferrara, Tipografia Sociale, 1933, nr. 1. 251. Museum Mazzuchellianum seu numismata virorum doctrina praestantium, I, Venetiis, Typis Antonii Zatta, 1761, fq 209-210 dhe tabela. XXXXVII. 252. Vizatimi përgatitor nga vetë Rosaspina ruhet në një koleksion privat (Marco Paoli, Inedita Rariora I. Një vizatim përgatitor nga Francesco Rosaspina që përshkruan Arioston (1807), në "Rara Volumina", XX, 2013, f. 7-11). 253. Udhëzues-Katalog i ekspozitës ikonografike, nr. 3. 254. ^ KLASAT (VIA ARIOSTO), në web.uniroma1.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 255. (FR) Jacques Hillairet, Dictionnaire historique des rues de Paris, vëll. 1, e shtata, Éditions de Minuit, 1963, f. 109. 256. ^ Francesco Scafuri, "Në gjurmët e Ludovico Ariosto" (PDF), su comunebookferrara.it, Comune di Ferrara. Marrë më 23 shkurt 2024. 257. Folin, f. 71-73. 258. Restaurimi i monumentit në Piazza Ariostea: përditësim mbi operacionet në kantierin e ndërtimit në lidhje me statujën e Ariostos - FOTO, në cronacacomune.it, 23 nëntor 2018. URL-ja e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 7 gusht 2020). 259. Familja Sgarbi hap dyert e shtëpisë së tyre, në estense.com. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024.</ref> <ref name="brusteat">{{Sfn|Bruscagli|pp. 299–300}}.</ref> Periudha njëzetvjeçare që i kornizon komeditë(1508-1528)mund të ndahet në dy periudha të dallueshme(të ndara nga kllapat e misioneve diplomatike në Romë te Julius II),në të cilat autori"konfirmon kërkimin e tij të vazhdueshëm për një gjuhë komike të përshtatshme,rrjedhshëm dialogjike,por në të njëjtën kohë ritmike,stilistikisht të qëndrueshme": <ref name="bruscagli6">{{Sfn|Bruscagli|pp. 315–316}}.</ref> * E para (1508-1509) pa krijimin dhe performancën e ''La Cassaria'' dhe ''I Suppositi'', të shkruara në prozë ritmike dhe të lidhura në mënyrë të ndjeshme me traditën latine të [[Plautus|Plautit]] dhe Terences, nga e cila ai merr sistematikisht situatat (identitetin e gabuar, kthesat dramatike, njohjen përfundimtare etj...) dhe sistemin e personazheve (si shërbëtori dinak dhe parazitar, babai lakmitar, i riu i dashuruar e kështu me radhë). <ref>{{Cite web |date=30 gennaio 2011 |title=Ariosto Ludovico, Le Commedie di |url=https://dizionaripiu.zanichelli.it/biblioteca-italiana/le-commedie-di-ludovico-ariosto/}}</ref> * E dyta (1520-1528) mirëpret kalimin nga proza në poezi, me vargëzimin e veprave të mëparshme dhe krijimin e ''Il Negromante'' dhe ''La Lena'', të shartuara në hendekasilabë (që synojnë të rrisin kalibrin e tyre letrar <ref name="AriostoUmanista">{{Sfn|Langella, Frare, Gresti, Motta|p. 2}}.</ref> ) me një kadencë monotone dhe megjithatë të fshehura nga "një sintaksë e shkathët dhe e larmishme, e aftë të imitojë në mënyrë adekuate lehtësinë e të folurit"; nga pikëpamja e përmbajtjes, ato tregojnë një analizë shumë më të pjekur të personazheve, të huazuara nga evolucioni paralel i zhanrit, i cili kishte në ''La Calandria'' nga Bernardo Dovizi da Bibbiena (1513) dhe ''Mandragola'' nga [[Nikolo Makiaveli|Niccolò Machiavelli]] (1518) shembujt e tij më të mëdhenj, <ref name="bruscagli6">{{Sfn|Bruscagli|pp. 315–316}}.</ref> dhe të ndërtimit të komplotit. Komeditë e Ariostos luajtën një rol vendimtar në rindërtimin e zhanreve teatrale të Rilindjes duke vendosur kanunin e dramaturgjisë"të rregullt" me strukturën me pesë akte,me skenografi të pasur dhe me përdorimin e topoit latin.<ref name="AriostoUmanista">{{Sfn|Langella, Frare, Gresti, Motta|p. 2}}.</ref> Megjithatë,kritika letrare pasuese ka nënvizuar edhe të metat e tyre duke gjykuar veprat e Ariostos si shumë të ankoruara në modelet fillestare dhe jo plotësisht të suksesshme nga një pikëpamje shprehëse dhe gjuhësore. Në fakt,hulumtimi mbi dialektin toskan, i kryer nëpërmjet adoptimit të termave bisedorë të marrë nga ''[[Dekameroni]]'' i [[Xhovani Bokaço|Giovanni Boccaccio]] -s dhe nga shkrimtarët komikë të shekullit të pesëmbëdhjetë,<ref name="TinaMatarrese" /> nuk çoi në një përvetësim të kënaqshëm të gjuhës,siç shkruan Bruscagli:<ref name="teat">1. abc Bruscagli, f. 358. 2. Ferrara.Po.Cattedrale.Corte, fq 201-216. 3. Orlando i tërbuar: l'ottava rimate, në internetculturale.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 3 qershor 2020). 4. Arnaldo Soldani, Matja në Kaos: Oktava e Ariostos, në treccani.it, 5 dhjetor 2016. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 20 mars 2020). 5. Bruscagli, f. 354-355. 6. Ludovico Ariosto, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 7. abcdef Kjo referencë është përkufizuar në një gjedhe ose tjetër bllok të prodhuar dhe tani mund të parashihet vetëm me përpunuesin e burimit. 8. Gustavo Chiesi, Provincat Modena dhe Reggio Emilia, në Gustavo Strafforello, La Patria, Gjeografia e Italisë, vëll. 23, Torino, Unione Tipografico-Editrice, 1902, f. 237, fig. 30. 9. Satira, f. 7 10. Boçe pishe, f. 11. 11. Garofalo, f. 16. 12. Reggio Emilia19, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 13. Ginguené, f. 7. 14. Francesco Scafuri dhe Sandra Sarasini (red.), Plani i Rizhvillimit për Zonën Ex Sant'Anna (PDF), në comune.fe.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 15. Ndërhyrjet pas tërmetit fillojnë në ish-manastirin e Santa Caterina, në ferrara24ore.it. URL-ja u qas më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 16. Gerolamo Melchiorri, fq 39-40. 17. nga Rovigo, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 18. Qyteti i Trëndafilave, në venetograndeguerra.it. URL e aksesuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 11 tetor 2020). 19. ab La Magna Domus në numrin 319, su museoferrara.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 9 janar 2020). 20. Baruffaldi, f. 50-51. 21. nga Ludovico Ariosto, su museoferrara.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 18 shkurt 2020). 22. nga Ferrara, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. (Arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2019). 23. Baruffaldi, f. 56. 24. abcdef Bruscagli, f. 297. 25. nabcdefghijklmnopqr Natalino Sapegno, ARIOSTO, Ludovico, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 26. abcd Modena, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 27. Baruffaldi, f. 19. 28. Gjykata e Katedralës së Ferrarës, f. 318-319. 29. Baruffaldi, f. 71. 30. Roberta Fabozzi, “Ariosto dhe Komedia: Vështrime të Jetës së Përditshme”, në lacooltura.com, 14 maj 2015. Marrë më 23 shkurt 2024. Arkivuar nga origjinali më 10 gusht 2020. 31. ^ Satira, f. 47 «pas shumë kontrastesh», rreshtat 161-162. 32. Baruffaldi, f. 73. 33. Piero Nardi, f. 11. 34. Bruscagli, f. 298. 35. ^ a b Ariosto, Ludovico, su sapere.it, Sapere. Marrë më 23 shkurt 2024. 36. Satira, f. 47-48. 37. Kidwell, f. 18. 38. Carducci, f. 133. 39. Pietro Bembo, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2019). 40. Ferroni, f. 284. 41. Baruffaldi, f. 131. 42. Rosanna Alhaique Pettinelli, "Vijat e kritikës së Ariostos nga viti 1950 deri më sot," në ilponterivista. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 43. II Mauriziano, në comune.re.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 44. Baruffaldi, f. 118. 45. Baruffaldi, f. 97-98. 46. ​​Luisa Bertoni Argentini, ARIOSTO, Galasso, në Fjalori biografik i italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL konsultuar më 23 shkurt 2024. 47. Alessandro Ariosto, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 48. Baruffaldi, f. 98-103. 49. (EN) Giovanni Aquilecchia, "Ludovico Ariosto," në Enciklopedinë Britannica. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 25 korrik 2020). 50. ab Baruffaldi, fq 230-231. 51. Baruffaldi, f. 103-105. 52. Ippolito d'Este, në InternetCulturale. URL-ja u qas më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 25 dhjetor 2019) 53. Baruffaldi, f. 117-118. 54, abc Bruscagli, f. 299. 55. Me Ariosto dhe Boiardo në zonën e Reggio Emilia-s, në culturaitalia.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 9 tetor 2020). 56. Baruffaldi, f. 119. 57. Satira, f. 49, rreshti 238. 58. abc Langella, Frare, Gresti, Motta, f. 1. 59. Coluccia, f. 14. 60, abcdefg Langella, Frare, Gresti, Motta, f. 2. 61, Baruffaldi, f. 129-134. 62. abc Cassariat, në Treccani.it - ​​Enciklopedi Online, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 63. Ludovico Ariosto, Vepra të vogla, redaktuar nga Cesare Segre, në serinë Letërsia Italiane - Histori dhe Tekste, Milano-Napoli, Riccardo Ricciardi, 1954, f. 297. 64. Suppositis, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 65, abc Bruscagli, f. 300. 66. Mario Quattrucci, ARIOSTO, Virginiot, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 67, nga Stefania De Vincentis, Casa di Orsolina, në museoferrara.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 9 janar 2020). 68. Baruffaldi, f. 139. 69. Korniani, f. 34. 70. Baruffaldi, f. 139-140. 71. Walter Binni, "Letrat" ​​dhe "Satirat" e Ariostos në Zhvillimin dhe Krizën e Rilindjes, 1978. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 72. Satira dhe rima, f. 116. 73. Baruffaldi, f. 144. 74. Satira, f. 21. 75. Gaspare De Caro, BENTIVOGLIO, Ermes, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1966. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 76. Tiziano Ascari, CANTELMO, Sigismondo, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1975. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 77. abcd Bruscagli, f. 301. 78. Pieri, f. 400. 79. Baruffaldi, f. 145-153. 80. Alessandra Benucci, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 81. Remo Ceserani, BENUCCI, Alessandra, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1966. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 82. Baruffaldi, f. 161. 83. Dorigatti, f. 31-32. 84. nga Baruffaldi, f. 170. 85. Baruffaldi, f. 169. 86. Baruffaldi, f. 174. 87. Bruscagli, f. 302. 88, abcde Bruscagli, f. 304. 89. Baruffaldi, f. 177-178. 90. Baruffaldi, f. 181. 91. Baruffaldi, f. 180. 92. abcdefgh Bruscagli, f. 303. 93. ^ a b Vizatim - Projekt skenografik për Suppositi të Ariostos - Raffaello Sanzio - Firence - Galeria Uffizi - Kabineti i Vizatimeve dhe Printimeve - inv. 560 A-252A, në lombardiabeniculturali.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 23 qershor 2020). 94. Baruffaldi, f. 181-182. 95. Ariosto Ludovico, II Negromante, në Biblioteca Italiana Zanichelli, 30 janar 2011. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024. 96. Baruffaldi, f. 183-184. 97. Baruffaldi, f. 185-186. 98. NË KËSHTJELLËN ARIOSTESCA TË CASTELNUOVO GARFAGNANA, në ingarfagnana.org. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL origjinale më 13 shtator 2019). 99. abcd Kjo referencë është përkufizuar në një gjedhe ose tjetër bllok të prodhuar dhe tani mund të parashihet vetëm me përpunuesin e burimit. 100. Baruffaldi, f. 186. 101. Baruffaldi, f. 187-188. 102. Baruffaldi, f. 189. 103. Rocca Ariostesca, në museionline.info. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 8 tetor 2020). 104. Baruffaldi, f. 189-192. 105. Chiara Quaranta, PISTOFILO, Bonaventura, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 2015. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024, 106. Satira, f. 50. 107. Francesco Avventi, fq 184-185. 108. Baruffaldi, f. 192-193. 109. Baruffaldi, f. 195-196. 110. ^ Melzi, f. 108. 111. Për Tiziano Ascari, CAVALIERI, Bartolomeo, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 22, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1979. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024, 112. Migrimet në Internet, në ottocentoferrarese.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 113.^ a b c Luciano Chiappini, "Shtëpia e Vogël e Ludovico Ariosto," në Ferrara Art and Culture. Marrë më 23 shkurt 2024. 114.Baruffaldi, f. 198-199. 115.Shtëpia e Ludovico Ariosto-s, mbi artin dhe kulturën e Ferrarës. URL e aksesuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 13 prill 2020). 116. Shtëpia e Ludovico Ariosto, në museoferrara.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 18 shkurt 2020). 117. Shenja e Ariostos(PDF), në asmo.beniculturali.it. URL e konsultuar më 23Shkurt 2024. 118.Baruffaldi, f. 200-201. 119.ab Teatro di Sala Grande di Cortet, në museoferrara.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 120. Ferrara. Gjykata e Katedrales, f. 321. 121. Baruffaldi, f. 202-203. 122. Baruffaldi, f. 313-315. 123. Baruffaldi, fq 200, 206. 124. Baruffaldi, f. 207. 125. Baruffaldi, f. 208. 126. Baruffaldi, f. 210-211. 127. Antonio Venetus, TË NDRYSHME Redaktuar nga ANTONIO VENETUS, në Engjëlli i Verolës, Nr. 11, Nëntor 1976, f. 19–20. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 128. Baruffaldi, f. 213-215. 129. Baruffaldi, f. 217-219. 130. ab Orlando i tërbuar: gjeneza dhe historia editoriale, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 23 shkurt 2020). 131. Baruffaldi, f. 228-229. 132. Claudio Maria Goldoni, f. 93. 133. Luciano Chiappin, fq 263-265. 134. Baruffaldi, f. 220. 135. Marco Guazzo, Histori nga Z. Marco Guazzo të të gjitha ngjarjeve të denja për t’u kujtuar që ndodhën në botë nga viti 1524 deri në ditët e sotme, me shumë gjëra që kanë arritur së fundmi në vende të ndryshme në vepër, dhe në fund, të cilat nuk janë ribotuar së fundmi në të tjerat, Venecia, Gabriele Giolito de' Ferrari, 1546, f. 148. 136. Stefano Gionta, Fleta e kronikave të Mantuas, Mantua, Fratelli Negretti, 1844, fq 117-118. 137. Baruffaldi, f. 221-228. 138. Baruffaldi, f. 227. 139. Ludovico Ariostos, su letteraturaitaliana.net. URL e konsultuar më 4 maj 2020 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 140. Baruffaldi, f. 237. 141. Katalanisht, f. 632-634. 142. Baruffaldi, fq 239-240. Ky gabim, me origjinë nga Përmbledhja e Gian Battista Pigna, raportohet gjithashtu në gurin e varrit: OBIIT ANN SAL M D XXXIII VIII IDVS IVNII 143. Baruffaldi, f. 236-237. 144. Baruffaldi, f. 240-241. 145. Baruffaldi, f. 241-242. 146. Bashkia Ferrara. Giovanni Battista Aleotti, Monument funeral për Ludovico Ariosto, në ww3.comune.fe.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 147. Baruffaldi, f. 246-247. 148. Kur hiri i Ariostos përfundoi në Universitet, në lanuovaferrara.gelocal.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 149. Ferroni, f. 285-286. 150. Baruffaldi, f. 248-249. 151. Monument funerali për Ludovico Ariosto, në museoferrara.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 152. Dino Mancini, Ludovico Ariosto në leksionet e profesor Don Dino Mancini në Fermo, redaktuar nga Carlo Tomassini, 31 korrik 2012. 153. Pietro Bembor, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 25 dhjetor 2019). 154. Bruscagli, f. 205. 155. (EN) Etimologjia Online: Humanist, su etymonline.com. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 156. Andrea Rubbi. 157, abcd Carmina: caratteristiche generalite, su internetculturale.it. URL-ja e konsultuar më 25 maj 2020. 158. ab Langella, Frare, Gresti, Motta, fq 1-2. 159. Ludovico Ariosto: Vepra të Vogla. Intelektuali dhe Gjykata, në storiadellaletteratura.it. Marrë më 26 maj 2020 (arkivuar nga origjinali më 24 prill 2021). 160, mbi Rime, su internetculturale.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024. 161. Ciro Gianluigi Barbato, "Rimat e Ariostos: Natyraliteti i Dashurisë së Oborrit", në lacooltura.com. Marrë më 23 shkurt 2024. 162. Jacopo Modanese. 163. Giorgio Busetto, COPPA, Jacopo, i quajtur Jacopo Modeneset, nëFjalor Biografik i Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1983. Marrë më 23 shkurt 2024. 164. ^ Bruscagli, fq 298-299. 165. Davie, f. 488-489. 166, abcd Bruscagli, fq 299-300. 167. ab Bruscagli, fq 315-316. 168. Ariosto Ludovico, Le Commedie die, su dizionaripiu.zanichelli.it, 30 janar 2011. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 169, abcd Tina Matarrese, Ariosto, Ludovico, në Encyclopedia of Italian, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 2010. URL konsultuar më 23 shkurt 2024. 170. Alberto Casadei, Ariosto, Ludovico, në Enciclopedia machiavelliana, Romë, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014. URL konsultuar më 23 shkurt 2024. 171. Palazzo Ducale, në museoferrara.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 28 janar 2021). 172. Tragjedia e Thisbes, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 3 qershor 2020). 173. abcd La Cassaria, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 174. Cesare Segre, f. 297. 175, abcde | Supozime, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 176. "Supposition," në Treccani.it - ​​​​Vocabolario Treccani në internet, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane. Marrë më 23 shkurt 2024. 177. Ariosto, Ludovico, The Suppositi, on dizionaripiu.zanichelli.it. URL-ja u konsultua 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 178. Coluccia, fq. 21 dhe 129. 179. ab II Negromante, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 180. Coluccia, f. 162-163. 181. Coluccia, f. 164. 182. Rinaldo Ariosto, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 10 tetor 2020). 183, abcd | Studentë, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 184, ab Coluccia, fq 133-155. 185. Coluccia, f. 140-142. 186. Mario Quattrucci, ARIOSTO, Gabriele, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 187. Studentët / Ludovico Ariosto, su teatrostabiletorino.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 9 tetor 2020). 188. Coluccia, f. 136-140. 189. Coluccia, f. 16. 190, nga La Lena, në internetculturale, it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 191. ^ a b Ludovico Ariosto La Lena (PDF), su comune.fe.it. URL-ja e konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga URL-ja origjinale më 18 tetor 2020). 192. Coluccia, f. 222. 193. Letër drejtuar Dozhës së Venedikut, në archilet.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 194. "Letrat e Ludovico Ariosto," në liberliber.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 5 gusht 2019). 195, nga Epistolografiate, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga URL-ja origjinale më 3 qershor 2020). 196. Letra nga Kufiri (1522-1525): AKTIVITETI ZYRTAR I MESSER-IT Titull LUDOVICO ARIOSTO NË GARFAGNANA PËRMES LETRAVE@, su academia.edu. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 197. ^ Cappelli, f. 20-22. 198, abc Obizzeide, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2019). 199, Chines, Forni, Ledda, Menetti, f. 313. 200. ab Krahë dhe dashuri: një martesë e guximshme e kënduar nga Ariosto, në messaggeroveneto.gelocal.it. URL, konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga URL-ja origjinale më 16 tetor 2020). 201. Stefano Jossa, "Ariosto, II Mulino," në jstor.org. Marrë më 23 shkurt 2024. Arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021. 202. ^ a b c Orlando Furioso, su treccani.it, Romë, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 20 nëntor 2015). 203. Orlando Furioso, f. 61. 204. Bruscagli, f. 313. 205. Bruscagli, f. 313-314. 206. Bruscagli, f. 307-310. 207. Orlando Furioso: Tema thelbësore, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 3 qershor 2020). 208. Bruscagli, f. 305-306. 209. VINCIGUERRA, Antonio, në Enciklopedinë Italiane, Romë, Instituti e Enciklopedisë Italiane. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 210.ab Satira: Zanafilla dhe Historia Editoriale, në internetculturale.it. URL Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 3 qershor 2020). 211, nga Gjovenale, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 212, nga Alessandro Cane, "Satirat" e Ariostos: Hyrje, në oilproject.org, OilProject. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 12 prill 2018). 213. Bruscagli, f. 301-303. 214. Anton Francesco Doni. 215. Erbolato, në Treccani.it - ​​​​Vocabolario Treccani në internet, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 216. Ariosto, Ludovico: Erbolato, su dante.di.unipi.it. URL e konsultuar më 27 2020 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 12 shkurt 2009). 217. ^ (EN) Dennis Looney, Dialogu i Ariostos me Autoritetin në Erbolato, su muse.jhu.edu. URL e konsultuar më 27 2020. 218. Nicolini da Sabbio, Pietro, në iccu.sbn.it. URL e konsultuar më 27 2020 (e arkivuar nga origjinali më 24 maj 2016). 219. L'Erbolato, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 3 qershor 2020). 220. Chines, Forni, Ledda, Menetti, f. 312. 221. Stefano Lolli, Kryetari i Bashkisë Hebre, su rivista.fondazionecarife.it, Carife, 2006. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 1 tetor 2020). 222. Në festimet e Ludovico Ariosto në Ferrara, Italia rimerr me një titull të ripërtërirë lavditë shpirtërore të Rilindjes që i dhanë dritë dhe mësime botës, në YouTube, Istituto Luce Cinecittà, maj 1933. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 223. Ferrara. Festimi i katërqindvjetorit të Ariostos përfundoi në prani të Madhërisë së Tij Mbretit. YouTube, Istituto Luce Cinecittà, tetor 1933. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 224. Antonella Guarnieri, fq 40-41. 225. Rëndësia e Ariosto-s, duke kujtuar "Oktava e Artë", në fe.camcom.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga fudorininala më 17.00.2016) 226. Biblioteka e Via Senato - Milano (PDF), në bibliotecadiviasenato.it, korrik/gusht 2016. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 227. (EN) Gabriella Bosano, Jehona e njëqindvjetorit Ariostean, në jstor.org, Shoqata Amerikane e Mësuesve të Italishtes. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 228. ^ Andrea Emiliani, 1933-viti XI, su rivista.fondazionecarife.it, Dhjetor 2003. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 27 nëntor 2020). 229. Silvana Onofri, Giorgio Bassani sui banchi di scuola violettanet.it, Liceo Ariosto. URL-ja e konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 16 janar 2021). 230. Renato Jannucci, f. 120. 231. nga Gaetano Tumiati, Oktava e Artë, su rivista.fondazionecarife.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 232. Komiteti Ariosto i Oktavës së Artë, Ferrara, Oktava e Artë: Jeta dhe Vepra e Ludovico Ariosto, në books.google.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 1 tetor 2020). 233. Oasi Isola Bianca, në ferraraterraeacqua.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 234. Italo Zicári, BARUFFALDI, Girolamo, i riu, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1970. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 235. Baruffaldi, Girolamor, su manus.iccu.sbn.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 236. Patrizio Fausti, Angelo Farina, Roberto Pompoli dhe Paolo Fabbri, Teatro degli Intrepidi i Giovan Battista Aleotti ringjallet përmes teknikave të reja të akustikës virtuale, në academia.edu. 237. Baruffaldi, f. 264. 238. Landon. f. 441-442 239. Bowden, f. 423-424. 240. Marco Paoli, Pasqyra e Rilindjes. Lajme mbi portretizimet e Ariosto-s nga Titian dhe Dosso, Lucca, Pacini Fazzi, 2015, fq. 79-107. 241. ^ Shihni gdhendjen në dru në traktatin mbi Banketet nga Cristoforo di Messisbugo, i cili i është kushtuar Alfonso I dhe pastaj Ercole II, ku oborri i Este-s është përshkruar me të ftuarit të gjithë të veshur me armatura dhe shpata (Cristoforo di Messisbugo, Banchetti. Composizioni di vivande, et apparecchio generale, Ferrara, G. Buglhat dhe A. Hucher, 1549). 242. C. Ridolfi, Mrekullitë e artit, I, Venecia, G.B. Sgava, 1648, f. 145. 243. Paoli, f. 101-104. 244. Paoli, f. 43-65. 245. Giorgio Tagliaferro, Ariosto i Titianit (Londër) nuk është Ariosto; dhe askush nuk e di se kush është Barbarigo, në "Venezialtrove", 4, 2005, f. 118-139; A.Mazzotta, Një 'zotëri nga Ca' Barbarigo' nga Titiani në Galerinë Kombëtare, Londër, në "The Burlington Magazine", janar 2012, f. 12-19; ​​B.B. Fredericksen, Portreti i Barbarigo-s i Titianit dhe Lord Darnley, në "The Burlington Magazine", janar 2013, f. 16-18. 246. Paoli, f. 45-56. Ai identifikohet nga ngjyrat e palltos së tij të uniformuar, të cilat kujtojnë ngjyrat heraldike të familjes së tij, dhe nga rruzarja e mbështjellë në dorën e tij të majtë, e cila e identifikon atë si anëtar të një vëllazërie rozare, kur familja Dolfin kishte patronazhin e kapelës në San Domenico di Castello në Venecia, ku u takuan vëllazëritë e para italiane të dedikuara kurorës së devotshme. 247. Paoli, f. 56-58. 248. Giuseppe Agnelli, Portretet e Ariostos, në "Ancient and Modern Art Review", 1922, f. 82-98, fig. në f. 97. 249. Cesare Gnudi, Ariosto dhe Artet Figurative, në Një Zotëri i Mirësjellshëm dhe Më Njerëzor. Një Udhëtim Rreth Ludovico Ariosto, redaktuar nga J. Bentini,Venecia, Marsilio, 1994, fq 13-47. 250. Udhëzues-Katalog i ekspozitës ikonografike Ariosto të mbajtur në shtëpinë e poetit, Ferrara, Tipografia Sociale, 1933, nr. 1. 251. Museum Mazzuchellianum seu numismata virorum doctrina praestantium, I, Venetiis, Typis Antonii Zatta, 1761, fq 209-210 dhe tabela. XXXXVII. 252. Vizatimi përgatitor nga vetë Rosaspina ruhet në një koleksion privat (Marco Paoli, Inedita Rariora I. Një vizatim përgatitor nga Francesco Rosaspina që përshkruan Arioston (1807), në "Rara Volumina", XX, 2013, f. 7-11). 253. Udhëzues-Katalog i ekspozitës ikonografike, nr. 3. 254. ^ KLASAT (VIA ARIOSTO), në web.uniroma1.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 255. (FR) Jacques Hillairet, Dictionnaire historique des rues de Paris, vëll. 1, e shtata, Éditions de Minuit, 1963, f. 109. 256. ^ Francesco Scafuri, "Në gjurmët e Ludovico Ariosto" (PDF), su comunebookferrara.it, Comune di Ferrara. Marrë më 23 shkurt 2024. 257. Folin, f. 71-73. 258. Restaurimi i monumentit në Piazza Ariostea: përditësim mbi operacionet në kantierin e ndërtimit në lidhje me statujën e Ariostos - FOTO, në cronacacomune.it, 23 nëntor 2018. URL-ja e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 7 gusht 2020). 259. Familja Sgarbi hap dyert e shtëpisë së tyre, në estense.com. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024.</ref> ==== ''Tragjedia e Thisbes'' ==== [[Skeda:Ovide_-_Métamorphoses_-_Monnet_-_de_Launay_-9094962.jpg|majtas|parapamje|Thisbe vret veten pasi e sheh Piramusin të vdesë. Ilustrim nga ''Les métamorphoses d'Ovide'', botuar në Paris në vitin 1768.]] ''Tragjedia e Thisbes'' ishte kompozimi i parë i Ariostos,i shkruar kur ai nuk ishte ende njëzet vjeç,në vitin 1493,dhe studionte drejtësi në Universitetin e Ferrarës.Ajo u vu në skenë në shtëpinë e familjes së bashku me vëllezërit e tij.<ref>{{Cite web |title=Palazzo Ducale |url=http://www.museoferrara.it/view/s/cfc93501fc644e1cb47b7f71a03fbfc8}}</ref> Në fakt,njëri prej tyre,Gabriele,e kujtoi atë në ''Epicedio-n e tij për vdekjen e vëllait të tij'' :<templatestyles src="Citazione/styles.css" /> (latinisht) (italisht) Kështu që kjo shtëpi e Perënditë qofshin të mëshirshme me Areostës le të ketë perëndi këtë shtëpi të Ariosti-ve,ashtu siç ishte të mbarë siç kishte dikur dikur shtëpia e Pindarit Pindarika. Tragjedia është frymëzuar nga ''[[Metamorfozat]]'' e [[Ovidi|Publius Ovidius Naso]] dhe në veçanti nga historia e Piramusit dhe Thisbes,dy të rinj,dashuria e të cilëve u prish,duke i detyruar ata të flasin përmes një çarjeje në murin që ndante shtëpitë e tyre.Nga një fat tragjik, Piramusi beson se Thisbe është e vdekur dhe kryen vetëvrasje,pak më vonë,ajo gjithashtu i jep fund jetës së saj.Kjo histori ishte shfrytëzuar dhe cituar më parë nga shkrimtarë dhe autorë të tjerë,si Bokaçio,për të ndërtuar një nga rrëfenjat e ''[[Dekameroni|Dekameronit]].''[[William Shakespeare]] më vonë do ta përdorte atë si bazë për zhvillimin e ''[[Romeo dhe Zhuljeta|Romeos dhe Zhuljetës]]''. <ref name="web.archive.org">{{Cite web |title=Ludovico Ariosto |url=http://www.museoferrara.it/view/s/2aa88d513efb4fc686d63181aaacc32c}}</ref> Vepra dorëshkrimore e Ariostos ndoshta humbi gjatë shekullit të 18-të,pasi ishte ruajtur për një kohë të gjatë nga trashëgimtarët e poetit.<ref name="Bruscagli">{{Sfn|Bruscagli|p. 297}}.</ref> <ref name="Coluccia14">{{Sfn|Coluccia|p. 14}}.</ref> <ref>{{Cite web |title=La Tragedia di Tisbe |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b10.html}}</ref> ==== ''Kasaria'' ==== [[Skeda:Gabriele_Giolito_de'_Ferrari,_by_Titian.jpg|parapamje|Gabriele Giolito de' Ferrari në një portret nga [[Ticiani|Tiziano Vecellio]] nga viti 1554. De' Ferrari redaktoi disa botime të komedive të Ariosto-s.]] ''Cassaria'' ishte komedia e parë nga Ariosto që u shfaq para oborrit të Este-s.Ajo u vu në skenë gjatë karnavalit,më 5 mars 1508.Fillimisht në prozë,u vargëzua midis viteve 1528 dhe 1529 në hendekasilabël,duke u prezantuar përsëri në vitin 1531. Ajo u ndikua nga admirimi për veprat e [[Plautus|Titus Maccius Plautus]] dhe Publius Terentius Afro dhe nga interesi i madh për zhanrin komik të treguar nga Duka Ercole I d'Este dhe djali i tij Alfonso,të cilët kishin filluar projektin e rizbulimit që përfshinte poetin që nga viti 1492.<ref name="InternetCassaria">{{Cite web |title=La ''Cassaria'' |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b5.html}}</ref> Prezantimi i vitit 1508 ishte shumë i mirëpërfunduar,me një skenografi që iu besua Pellegrino da San Daniele.Ishte një sukses i dukshëm,aq sa oborrtari Bernardino Prosperi e informoi Dukeshën e [[Mantova|Mantovës]] Isabella d'Este,motrën e Dukës së Ferrarës dhe një autoritet të njohur kulturor të Rilindjes,për këtë në një letër entuziaste.<ref name="InternetCassaria">{{Cite web |title=La ''Cassaria'' |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b5.html}}</ref> Ngjarja,duke ndjekur traditën Plautin-Terentiane,ka si protagonistë dy banorë të rinj të Mitilenës,Erofilon dhe Karidoron,të cilët bien në dashuri përkatësisht me Eulalinë dhe Koriskën,dy skllevër të Lucranios kot,dhe për t'i pasur ata përdorin një arkë,e cila më pas do të jetë në qendër të një serie shkëmbimesh personalitetesh dhe lojërash farsë,për të cilat vetëm shërbëtorët dinakë dhe "bashkëpunëtorët" do të jenë në gjendje të gjejnë një zgjidhje. <ref name="InternetCassaria">{{Cite web |title=La ''Cassaria'' |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b5.html}}</ref> Nga prologu në tercete shpjegohet risia e projektit,jo nga pikëpamja e veprimit dramatik ose e personazheve në lojë, por nga ajo gjuhësore,domethënë në lidhje me gjuhën,një toskan i shquar "i papjekur"<ref name="brusteat">{{Sfn|Bruscagli|pp. 299–300}}.</ref>{{Poesia|Passar venti anni io mi truovavo, et uopo|aver di pedagogo: che a fatica|inteso avrei quel che tradusse Esopo.|Fortuna molto mi fu allora amica|che mi offerse Gregorio da Spoleti,|che ragion vuol ch’io sempre benedica.|''[[Satire (Ariosto)|Satira VI]]'', vv. 163-168|inizio=163|numera=3}} (latinisht) (italisht) I vogël,por i përshtatshëm Kjo shtëpi është e vogël,por më për mua,por jo ndërhyrës për askënd, mjafton mua,askush nuk ka të por jo i ndyrë;e fituar me vullnetin tim, drejtë pronësie mbi të,është por prapë nga ajri i shtëpisë. e pastër dhe,në fund të fundit,është . ndërtuar me paratë e mia. Teksti u botua në vitin 1509 në një botim të parë pa tregues të botuesit ose vendit,nga ky,u nxorën më pas tetë botime të tjera,përsëri në shekullin e 16-të.Ai i vitit 1546 nga Gabriele Giolito de' Ferrari ishte ndër më të redaktuarit me kujdes. <ref name="InternetCassaria">{{Cite web |title=La ''Cassaria'' |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b5.html}}</ref> ==== ''Supozimi'' ==== [[Skeda:I_Suppositi_(1551).JPG|majtas|parapamje|Ballina e ''I Suppositi'' në botimin e vitit 1551]] ''"I suppositi"'' ishte komedia e dytë e Ariostos që u shfaq publikisht para oborrit mbretëror,një vit pas ''Kasarisë'' dhe në të njëjtën rast me karnavalin,në vitin 1509.<ref>{{Sfn|Cesare Segre|p. 297}}.</ref> <ref name="InternetSuppositi">{{Cite web |title=I Suppositi |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b6.html}}</ref> Vënia në skenë u zhvillua në sallën e madhe të pallatit dukal dhe vetë poeti recitoi prologun.E frymëzuar nga ''"Eunuku"'' i Terences dhe " ''Kapurit'' " [[Plautus|e Plautit]], <ref name="InternetSuppositi" /> <ref>{{Cite web |title=Ariosto Ludovico, I Suppositi |url=https://dizionaripiu.zanichelli.it/biblioteca-italiana/ludovico-ariosto-i-suppositi/}}</ref> duket të jetë një vepër më e rafinuar se paraardhëset e saj,më e vëmendshme ndaj zhvillimit narrativ të fakteve sesa ndaj efektit lozonjar të gjuhës.<ref>{{Sfn|Coluccia|pp. 21 e 129}}.</ref> Ngjarja,me kulme dramatike por me një fund të lumtur, sillet rreth shkëmbimit të identiteteve që përfshijnë studentin e ri Erostrato,të dashuruar me Polinezinë, dhe shërbëtorin Dulippo.<ref name="brusteat">{{Sfn|Bruscagli|pp. 299–300}}.</ref> Zgjedhja për ta vendosur në Ferrara siguroi që historia të tërhiqte më shumë vëmendjen e spektatorëve.<ref name="InternetSuppositi" /> Një shfaqje e dytë dhe e rëndësishme,e porositur nga Kardinali Innocenzo Cybo,u zhvillua të Dielën e Karnavalit,më 5 Mars 1519,në [[Pallati Apostolik|Pallatin Apostolik]] në Romë. [[Leoni X|Papa Leo X]] u magjeps nga shfaqja, edhe falë skenografisë me pamje nga Piazza delle Erbe në Ferrara të përgatitur nga [[Rafaelo|Raffaello Sanzio]],dhe kërkoi vepra të tjera nga Ariosto.<ref name="bruscagli5">{{Sfn|Bruscagli|p. 303}}.</ref> <ref name="Sanzio">{{Cite web |title=Disegno - Progetto di scenografia per i Suppositi dell'Ariosto - Raffaello Sanzio - Firenze - Galleria degli Uffizi - Gabinetto dei disegni e delle stampe - inv. 560 A-252A |url=http://www.lombardiabeniculturali.it/fotografie/schede/IMM-3a010-0000793/}}</ref> <ref name="brusteat">{{Sfn|Bruscagli|pp. 299–300}}.</ref> <ref name="InternetSuppositi">{{Cite web |title=I Suppositi |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b6.html}}</ref> Ishte pikërisht pas këtij suksesi që, përsëri në Romë,botimi i parë zyrtar i shtypur i komedisë u prodhua në vitin 1524,pas disa versioneve të paautorizuara të marra nga skenarët e aktorëve. <ref name="InternetSuppositi" /> ==== ''Nekromanci'' ==== {{Poesia|e fin che a Roma se andò a far Leone,|io gli fui grato sempre, e in apparenza|mostrò amar più di me poche persone;|e più volte, e Legato et in Fiorenza,|mi disse che al bisogno mai non era|per far da me al fratel suo differenza.|''[[Satire (Ariosto)|Satira III]]'', vv. 97-102|inizio=97|numera=3}}«Dhe unë preferoj t’i pushoj gjymtyrët e mia sesa të mburrem se kanë qenë me skithët, indianët, etiopianët dhe më gjerë. [...] Kushdo që dëshiron të udhëtojë përreth, le të udhëtojë përreth: le të shohë Anglinë, Hungarinë, Francën dhe Spanjën; mua më pëlqen të jetoj në vendin tim»>>> (Ludovico Ariosto, Satira III) ''Negromante'' ishte komedia e parë në vargje e Ariostos,e hartuar që në vitin 1509.Kishte dy versione, një në Romë dhe tjetrën në Ferrara.E para iu dërgua një kopje më 16 janar 1520 [[Leoni X|Papa Leo X]] me shpresën se do të shfaqej,duke përsëritur suksesin e ''I Suppositi'' vitin e kaluar,gjë që nuk ndodhi.E dyta u vu në skenë gjatë karnavalit të vitit 1528,së bashku me ''Lenën'' dhe ''La Moscheta'' nga Ruzante,nga të cilat gjithashtu shfrytëzoi skenografinë.Të dy versionet u botuan pas vdekjes:ajo në Romë në vitin 1535 në Venecia dhe ajo në Ferrara nga Giolito de 'Ferrari në vitin 1551. <ref name="negromante">{{Cite web |title=Il Negromante |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b7.html}}</ref> <ref>{{Sfn|Coluccia|pp. 162–163}}.</ref> Opera ka si protagonist Lachelinon, një magjistar dhe nekromanc të rremë(i modeluar sipas Ruffos,nga ''La Calandria'' e Bibbienës,dhe sipas Callimacos,nga ''Mandragola'' e Makiavelit <ref>{{Sfn|Coluccia|p. 164}}.</ref> )i cili mashtron dhe grabit të gjithë njerëzit me të cilët ka të bëjë,por që,falë ndërhyrjes së shërbëtorit Temolo,demaskohet. <ref name="negromante">{{Cite web |title=Il Negromante |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b7.html}}</ref> ==== ''Studentët'' ==== ''"Studentët'' " është një komedi që Ariosto filloi ta shkruante në vargje në një moment të veçantë të jetës së tij,rreth vitit 1518,kur pasi u nda nga Kardinali Ippolito d'Este dhe u lirua nga detyrat e tij si klerik,ai ishte në vështirësi financiare.Edhe kur u thirr në oborrin mbretëror nga Alfonso I d'Este,ai nuk mundi ta vazhdonte punën në mënyrë paqësore,sepse vdekja e kushëririt të tij [[Rinaldo Ariosto|Rinaldo]],e cila ndodhi në vitin 1519,dhe çështjet që lidheshin me trashëgiminë e tij krijuan shumë probleme për të.<ref>{{Cite web |title=Rinaldo Ariosto |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/a47.html}}</ref> <ref name="internetStudenti">{{Cite web |title=I Studenti |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b9.html}}</ref> Një ndërprerje e mëtejshme ndodhi gjatë mandatit të tij si guvernator i Garfagnana-s. <ref name="Coluccia133">{{Sfn|Coluccia|pp. 133–155}}.</ref> Vetë poeti,në pleqëri,pranoi se nuk e kishte përfunduar kurrë veprën,megjithatë pa sqaruar arsyet.<ref name="internetStudenti" /> Historia ishte pra e fragmentuar,strukturalisht e ngjashme me ''Supozitët'', por me një komplot të ngatërruar që ndërpritet përfundimisht në skenën e katërt të aktit të katërt.<ref name="Coluccia133">{{Sfn|Coluccia|pp. 133–155}}.</ref> E vendosur në Ferrara,ajo ka si protagonistë dy studentë të rinj të dashuruar me një vajzë,Ipolitën.Me shërbëtorët e tyre,ata shkëmbejnë identitetin dhe arrijnë të punësohen nga babai i saj si fermerë.Në këtë pikë historia bëhet e ndërlikuar dhe keqkuptime të ndryshme që lidhen me maskimin dhe identitetin e rremë ndjekin njëra-tjetrën,megjithatë,pa një qëllim të vërtetë loje.<ref>{{Sfn|Coluccia|pp. 140–142}}.</ref> Autori në fakt duket se është më i interesuar të eksplorojë implikimet më të spikatura antropologjike të të gjithë komedisë.<ref name="internetStudenti">{{Cite web |title=I Studenti |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b9.html}}</ref> ''“Studentët”''u vazhdua më vonë nga vëllai i tij [[Gabriele Ariosto|Gabriele]] dhe djali i tij Virginio,të cilët e ndryshuan titullin në përkatësisht ''La scolastico'' dhe ''L'imperfetta''. <ref>{{Cite web |title=I studenti / Ludovico Ariosto |url=https://archivio.teatrostabiletorino.it/oggetti/35619-i-studenti-ludovico-ariosto}}</ref> <ref>{{Sfn|Coluccia|pp. 136–140}}.</ref> E para rezultoi të ishte vazhdimi më i suksesshëm dhe u botua në Venecia,ndërsa e dyta pati më pak sukses. <ref name="internetStudenti">{{Cite web |title=I Studenti |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b9.html}}</ref> ==== ''Lena'' ==== [[Skeda:Ariosto_La_Lena_1535.jpg|majtas|parapamje|Ballina e botimit të vitit 1535 të ''La Lena-'' s]] ''La Lena'' është komedia e fundit e Ariostos,e konsideruar si më e mira dhe më e pjekura e tij,dhe e cila karakterizohet nga një stil thelbësor,i cili nuk i nënshtrohet skeçeve dhe lojërave letrare ose skenografike <ref name="AriostoUmanista">{{Sfn|Langella, Frare, Gresti, Motta|p. 2}}.</ref> <ref name="bruscagli5">{{Sfn|Bruscagli|p. 303}}.</ref> <ref>{{Sfn|Coluccia|p. 16}}.</ref> U kompozua menjëherë në vargje<ref name="InternetLaLena">{{Cite web |title=La Lena |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b8.html}}</ref> <ref name="ComuneFeLaLena">{{Cite web |title=Ludovico Ariosto La Lena |url=https://www.comune.fe.it/attach/superuser/docs/lena.pdf}}</ref> dhe u shfaq për herë të parë në vitin 1528,në Ferrara,gjatë periudhës së karnavaleve.U vu përsëri në skenë vitin pasardhës dhe në vitin 1532,kur u përfshi në një cikël shfaqjesh në të cilat vetë Ruzante ishte i pranishëm,me shtimin e sekuencave të reja dhe një prologu të ndryshëm.<ref>{{Sfn|Coluccia|p. 222}}.</ref> Ngjarja ka si protagonistë dy të rinj,Flavio dhe Licinia,të dashuruar me njëri-tjetrin.Megjithatë,dëshirat e tyre pengohen nga një sërë intrigash,në të cilat përfshihen prindërit e tyre,Lena (një ndërmjetëse e lidhur me të atin) dhe një shërbëtor,Corbolo,të cilët do të jenë në gjendje t'i çojnë zhvillimet drejt një përfundimi pozitiv.<ref name="InternetLaLena">{{Cite web |title=La Lena |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b8.html}}</ref> Vendndodhja është përsëri Ferrara,e përfaqësuar me një vëmendje të caktuar ndaj realizmit,në një mënyrë të tillë që të inkurajojë audiencën të identifikohet me të. Megjithatë,ky kërkim për besnikëri në ilustrimin e strukturës së qytetit nuk lë jashtë aspektet më negative,siç janë korrupsioni dhe degradimi.Në fakt,njëfarë pesimizmi për të ardhmen qëndron mbi veprën. <ref name="ComuneFeLaLena">{{Cite web |title=Ludovico Ariosto La Lena |url=https://www.comune.fe.it/attach/superuser/docs/lena.pdf}}</ref> Komedia u botua,në versionin e saj të zgjatur për ciklin e shfaqjeve teatrale,në vitin 1535 në Venecia, në një vëllim së bashku me ''Il'' ''Negromante''.Giolito de' Ferrari redaktoi një botim të ri në vitin 1551.<ref name="InternetLaLena" /> === Shkronja === [[Skeda:Titian_-_Portrait_of_Doge_Andrea_Gritti_(detail)_-_WGA22957.jpg|parapamje|Detaj i veprës nga [[Ticiani|Tiziano Vecellio]] ''Portret i Dozhës Andrea Gritti'', 1540, vaj mbi kanavacë, i ruajtur në Galerinë Kombëtare të Artit në [[Uashington D.C.|Uashington]]]] Ludovico Ariosto mbajti marrëdhënie epistolare me personalitete të shumta nga bota politike dhe kulturore,si dhe me familjen e tij gjatë periudhave të shpeshta të mungesës.Këto letra,afërsisht dyqind e katërmbëdhjetë,u mblodhën në një epistolar,menjëherë pas ''Epistolave'' të [[Françesko Petrarka|Francesco Petrarkës]],të cilat megjithatë mbetën të panjohura deri në vitin 1887,kur prifti dhe historiani Antonio Cappelli i botoi ato për shtëpinë botuese milaneze Ulrico Hoepli,me letrat e renditura kronologjikisht dhe që përfshinin korrespondencë me natyrë private(si ajo me Benuccin),si dhe publike,me dokumente zyrtare dhe diplomatike drejtuar personaliteteve politike, zotërinjve ose entiteteve shtetërore (si Kardinali Ippolito ose Dozhi Andrea Gritti <ref>{{Cite web |title=Lettera al Doge di Venezia |url=http://www.archilet.it/Lettera.aspx?IdLettera=11202}}</ref> ). Në shtojcën e botimit të Cappellit ai futi privilegje të çmuara të lidhura me botimet origjinale të {{'}} ''Furioso'' të viteve 1516 dhe 1532. <ref>{{Cite web |title=“Lettere” di Ludovico Ariosto |url=https://www.liberliber.it/online/lettere-di-ludovico-ariosto/}}</ref> <ref name="Epistolografia">{{Cite web |title=Epistolografia |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b11.html}}</ref> Këto shkrime janë konsideruar gjithmonë nga studiues,si [[Benedetto Croce]],si margjinale brenda prodhimit letrar të Ariostos.Me kalimin e kohës,disa kritikë i rivlerësuan ato, duke i përcaktuar si të rëndësishme për rindërtimin e figurës njerëzore të autorit të tyre<ref>{{Cite web |title=Lettere dalla Frontiera (1522-1525): L’ATTIVITÀ UFFICIALE DI MESSER LUDOVICO ARIOSTO IN GARFAGNANA ATTRAVERSO L’EPISTOLARIO |url=https://www.academia.edu/41327532/Lettere_dalla_Frontiera_1522_1525_L_ATTIVIT%C3%80_UFFICIALE_DI_MESSER_LUDOVICO_ARIOSTO_IN_GARFAGNANA_ATTRAVERSO_L_EPISTOLARIO}}</ref> leximi i këtyre dokumenteve na lejon të kuptojmë stilin e tij praktik dhe të thatë,të aftë për të përmbledhur temat e trajtuara.<ref name="AriostoUmanista">{{Sfn|Langella, Frare, Gresti, Motta|p. 2}}.</ref> <ref name="Epistolografia">{{Cite web |title=Epistolografia |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b11.html}}</ref> <ref>{{Sfn|Cappelli|pp. 20–22}}.</ref> === Romane kalorësiake === [[Skeda:Obizzo_III.jpg|majtas|parapamje|Obizzo III i Este-s]] ==== ''Obizzeide'' ==== ''Obizzeide'' ishte menduar të ishte një [[Poezia epike|poemë epike]] në terza rima,e destinuar për të festuar Shtëpinë e Este-s, duke kënduar bëmat e Obizzo III d'Este,paraardhësit të Dukës Alfonso dhe të dashurit të një paraardhësi të Ariosto-s,i cili mori vikariatin e qytetit të Ferrarës nga [[Klementi VI|Papa Klementi VI]].E hartuar midis viteve 1503 dhe 1504,ajo ndoshta lidhet me momentin e veçantë që po përjetonte poeti,pasi ishte kthyer së fundmi në qytet dhe ishte pranuar në oborr në rrethin e Kardinalit Ippolito d'Este.<ref name="internetObizzeide">{{Cite web |title=Obizzeide |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b13.html}}</ref> <ref>{{Sfn|Chines, Forni, Ledda, Menetti|p. 313}}.</ref> Vepra është e papërfunduar,e ndërprerë pas dyqind e njëmbëdhjetë vargjeve,por prapëseprapë mund të kuptohet si një pasazh i detyrueshëm drejt{{'}} ''të Orlandos.'' <ref name="internetObizzeide">{{Cite web |title=Obizzeide |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b13.html}}</ref> Në fakt,ajo konfirmon përzierjen e zhanreve,të operuar tashmë nga Matteo Maria Boiardo,i cili bashkon temën e dashurisë me atë të armëve.<ref name="ArmiAmore">{{Cite web |title=Le armi e l’amore matrimonio audace cantato dall’Ariosto |url=https://messaggeroveneto.gelocal.it/tempo-libero/2016/06/11/news/le-armi-e-l-amore-matrimonio-audace-cantato-dall-ariosto-1.13648673}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Stefano Jossa, Ariosto, Il Mulino |url=https://www.jstor.org/stable/25780744?seq=1}}</ref> I frymëzuar nga disa autorë të botës klasike,si [[Homeri]],[[Virgjili]],[[Horaci]],Katulli dhe [[Ovidi]],dhe nga shkrimtarë vernakularë si [[Dante Aligieri|Dante]],[[Françesko Petrarka|Petrarka]] dhe [[Xhovani Bokaço|Bokaçio]],ajo përputhet me humanizmin e shekullit të pesëmbëdhjetë,duke rishikuar epikën mesjetare kalorësiake pa shmangur megjithatë t'u japë ngjarjeve një lidhje me jetën e përditshme. <ref name="internetObizzeide" /> <ref name="ArmiAmore" /> ==== ''Orlando Furioso'' ==== [[Skeda:Matteo_Maria_Boiardo,_ritratto_1.jpg|parapamje|Gdhendje që përshkruan Matteo Maria Boiardo]] {{'}} ''furioso'' është një poemë kalorësiake në oktava me skemën ABABABCC,me të cilën Ariosto synon të vazhdojë dhe të përfundojë historinë e papërfunduar të operës ''Orlando innamorato'' të Boiardos, duke filluar nga momenti i saktë kur u ndërpre.<ref name="orlando">{{Cite web |title=Orlando Furioso |url=http://www.treccani.it/scuola/lezioni/lingua_e_letteratura/Orlando_furioso.html |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana}}</ref> Prej saj ai huazon mjetin narrativ të recitativit,domethënë ripropozimin me shkrim të mënyrës së rrëfimit të aventurave tipike të këngëtarëve dhe shakaxhinjve të oborrit,"duke zbutur megjithatë oralitetin e tij integral në favor të një regjistri moral më të theksuar dhe të një zëri autorial më të karakterizuar personalisht".<ref name="bruscaglifurioso1">{{Sfn|Bruscagli|p. 304}}.</ref> <ref>{{Sfn|Orlando Furioso|p. 61}}.</ref> [[Skeda:Torquato_Tasso_%3F.jpg|majtas|parapamje|Gravurë që përshkruan [[Torquato Tasso|Torquato Tasson]], «Rivali i largët i Ariostos» <ref name="bruscaglifurioso1">{{Sfn|Bruscagli|p. 304}}.</ref>]] Tri botimet që pasuan dëshmojnë natyrën e një "pune ''në vazhdim'',si nga pikëpamja formale [...] ashtu edhe nga ajo narrative"në fakt,e para,e datës 22 prill 1516,është në dyzet këngë dhe ende tregon shenja të të qenit e konceptuar "brenda një perspektive që është ende shumë e ngjashme me Boiardon,Ferrarese (siç demonstrohet mbi të gjitha nga gjuha,e ngjyrosur fort nga format padaneze dhe ende afër diktimit piktoresk të {{'}} ''-s'' )"; <ref>{{Sfn|Bruscagli|p. 313}}.</ref> e dyta,e datës 13 shkurt 1521,paraqet njëmbëdhjetë këngë zëvendësuese dhe një rishikim të lehtë gjuhësor.Së fundmi, data 3 e 1 tetorit 1532 sheh shtimin e disa episodeve të rëndësishme,siç është ai i konteshës Olimpia (kantot IX-XI) dhe mbi të gjitha i tiranit Marganorre (XXXVII),dhe një toskancëzim të materialit tashmë të plotë,rezultat jo aq i «një pranimi të diktaturës gjuhësore të Bembos (i cili kishte botuar ''Prose della volgar lingua'' në 1525)»,as i «një vetëkënaqësie estetike të thjeshtë», por më tepër i «një lëvizjeje shumë më vendimtare, [...] «politike»: shkurt,bëhej fjalë për transformimin e poemës kalorësiake nga një objekt adhurimi i zotërinjve të vegjël të Luginës së Pos në një zhanër të madh italian,kombëtar,të aftë të hynte në kanunin e klasicizmit të ri vulgar». <ref name="Genesi">{{Cite web |title=Orlando furioso: genesi e storia redazionale |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b14.html}}</ref> <ref name="orlando">{{Cite web |title=Orlando Furioso |url=http://www.treccani.it/scuola/lezioni/lingua_e_letteratura/Orlando_furioso.html |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana}}</ref> <ref>{{Sfn|Bruscagli|pp. 313–314}}.</ref> [[Skeda:Orlando_Furioso_1516.jpg|parapamje|Faqja e titullit të botimit të parë, nga viti 1516]] ''Ngjarja'' është shumë komplekse dhe e vështirë për t’u përmbledhu, në fakt,një sasi e madhe episodesh,ngjarjesh dhe tregimesh të shkurtra janë të ndërthurura në roman dhe ndërtimi i veçantë i ngjarjes zhvillohet në thelb mbi tre rrëfime kryesore:ajo ushtarake,që përbëhet nga lufta midis paladinëve që mbrojnë fenë e krishterë dhe saraçenëve jobesnikë;ajo dashurore,e përqendruar në arratisjen e Anxhelikës dhe çmendurinë e Orlandos,dhe së fundmi lavdërimi,i cili lavdëron madhështinë e Dukëve të Este-s dhe i kushtohet historive të dashurisë midis të krishterëve Bradamante dhe saraçenëve Ruggiero.<ref name="orlando">{{Cite web |title=Orlando Furioso |url=http://www.treccani.it/scuola/lezioni/lingua_e_letteratura/Orlando_furioso.html |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana}}</ref> <ref>{{Sfn|Bruscagli|pp. 307–310}}.</ref> Temat e trajtuara variojnë nga çmenduria (e Orlandos) te magjia,duke kaluar nëpër luftë,heroizëm dhe lavdërim (zakonisht oborrtar,ndaj Kardinalit Ippolito,i përcaktuar si "pasardhës bujar herkulian"); <ref>{{Cite web |title=Orlando furioso: temi essenziali |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b17.html}}</ref> në të gjitha këto,në poemën "ligji mbizotëron që ajo që kërkohet nuk gjendet, dhe ai që nuk kërkohet gjendet" dhe kështu historia kalorësiake rezulton të jetë një përfaqësim i gjerë i ngjarjeve njerëzore të qeverisura nga një rastësi e pashmangshme.Dhe pak rëndësi ka që poeti është "regjisori shumë i zgjuar"lexuesi humbet në rrugët pa krye të labirintit narrativ, duke përjetuar një ndjenjë të fortë të alienimit.Në këtë kuptim,''Furioso'' vendoset në stilin e veprave të Makiavelit dhe Francesco Guicciardini- t, bashkëkohës të Ariostos,të cilët gjithashtu regjistrojnë "përvojën e përballjes së pabarabartë me fatin,me një realitet ligjesh në ndryshim,të pakapshme dhe kalimtare,që vazhdon me përmbysje të pakontrollueshme,mohime të hidhura dhe kthesa të papritura." <ref>{{Sfn|Bruscagli|pp. 305–306}}.</ref> Siç u përmend,suksesi i poemës ishte i menjëhershëm;Bruscagli shkruan: <ref name="bruscaglifurioso1">{{Sfn|Bruscagli|p. 304}}.</ref>{{Clear}} === ''Satirë'' === [[Skeda:Le_Satire_autografe_-_Casa_di_Ludovico_Ariosto_-_Ferrara.jpg|majtas|parapamje|Një pjesë e ''Satirës I'', me autograf]] Ariosto kompozoi shtatë ''Satirat'' e tij duke u drejtuar të afërmve dhe miqve si kushërinjtë e tij Annibale dhe Sigismondo Malaguzzi,kardinali i ardhshëm [[Pietro Bembo]] dhe Bonaventura Pistofilo,sekretari i Dukës së Ferrarës.Modeli nga i cili ai mori frymëzim,duke filluar nga emri që zgjodhi,ishte ai i veprave të dy autorëve latinë,përkatësisht ''Satirat'' e [[Juvenali|Decimus Junius Juvenal]] (në versionin vernakular të vitit 1480 nga Giorgio Sommariva dhe,për ''Satirën V'',në interpretimin nga [[Xhovani Bokaço|Giovanni Boccaccio]] ) dhe ''Satirat'' e [[Horaci|Quintus Horatius Flaccus]] .Referenca të tjera të rëndësishme ishin kapitujt trevjeçarë të [[Antonio Vinciguerra (letterato)|Antonio Vinciguerra-s,]] të botuar në ''Opera nova'' të vitit 1505,dhe ''Sermonum liber'' i vitit 1514 nga Tito Vespasiano Strozzi . <ref name="RefA">{{Cite web |title=Satire: genesi e storia redazionale |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b24.html}}</ref> <ref name="Giovenale" /> Juvenali citohet në satirën e parë,të dytë dhe të pestë; Alessandro Capata i Internet Culturale,për shembull, raporton: «çfarë shkruan Ludovico në ''Satires I'', 79-81: ''<nowiki/>'Jam i reduktuar në bukë;dhe për këtë arsye kolera tërbohet;sepse me këto dy moto unë dhe miqtë e mi jemi në kundërshtim së bashku'<nowiki/>'' i referohet në mënyrë eksplicite motivit polemik të përmbajtur në Juvenal,''V'' 159-160: ''<nowiki/>'effundere bilem / cogaris'<nowiki/>'' dhe 169: ''<nowiki/>'stricto pane tacetis'<nowiki/>'' .Thirrja e përmbajtur në ''Satires I'' 115-117 drejtuar Andrea Marone,poetit të oborrit dhe të afërmit të Ippolito d'Este,i cili aspironte të shoqëronte kardinalin në Hungari,e refuzuar në favor të Celio Calcagninit,i bën jehonë vargjeve të ngjashme nga Juvenal.''<nowiki/>'Bëj siç e shoh unë, Maron: hidh vargjet e tua / me lirën në një tualet dhe mëso një pjesë, / nëse do përfitime,le të pranohet më shumë''' (Satires I 115-117). ''Siqua aliunde putas rerum expectanda tuarum / praesidia atque ideo croceae membrane tablae / impletur, lignorum aliquid posce ocius et, quae / componis,dona Veneris, Telesine, burri / aut clude et positos tinea pertunde libellos,'' VIIJ2-2-6). <ref name="Giovenale">{{Cite web |title=Giovenale |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/c4.html}}</ref> Veprat e Ariostos marrin formën e letrave të shkruara në tercete danteske dhe ndjekin strukturën e satirës latine,duke krijuar kështu një zhanër të ri letrar,zhanrin satirik modern.<ref name="AriostoUmanista">{{Sfn|Langella, Frare, Gresti, Motta|p. 2}}.</ref> <ref name="bruscagli4">{{Sfn|Bruscagli|p. 301}}.</ref> <ref name="satire">{{Cite web |last=Alessandro Cane |title=Le "Satire" di Ariosto: introduzione |url=http://www.oilproject.org/lezione/ludovico-ariosto-riassunto-satire-4362.html |publisher=OilProject}}</ref>Satira e parë u kompozua në vitin 1517 dhe e fundit në vitin 1524.Autori i përdori ato mbi të gjitha për të shprehur ndjenjat që ndjente kur ndihej i keqkuptuar nga oborri, madje i keqtrajtuar.Me vargjet e ''Satirave'' ai deklaroi lirinë e tij personale dhe distancën e tij nga klima e korrupsionit që shihte në politikë,duke preferuar një realitet më të përulur dhe të përditshëm.<ref name="satire" /> <ref>{{Sfn|Bruscagli|pp. 301–303}}.</ref> Vepra u botua pas vdekjes për herë të parë në vitin 1543,në një formë klandestine dhe jozyrtare,në një botim që i atribuohej Francesco Rosso di Valenza.Botimi i parë zyrtar u bë vitin pasardhës,nga venecianët Francesco Bindoni dhe Maffeo Pasini.Në vitin 1550,Giolito de' Ferrari krijoi një botim të ri të redaktuar nga Anton Francesco Doni,<ref>{{Sfn|Anton Francesco Doni}}.</ref> i ndjekur nga një i katërt,në vitin 1554,nga Plinio Pietrasanta me Girolamo Ruscelli si redaktor.<ref name="RefA">{{Cite web |title=Satire: genesi e storia redazionale |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b24.html}}</ref> === ''Bimor'' === ''Erbolato'' (një term që tregon një shitës bimësh medicinale ose,thjesht, një herbalist )është një vepër e vogël në prozë e botuar pas vdekjes në vitin 1545.<ref>{{Cite web |title=Ariosto, Ludovico: Erbolato |url=http://dante.di.unipi.it/ricerca/html/Erbolato.html}}</ref> U shkrua vonë në jetën e Ariostos,pas vitit 1524 ose edhe pas vitit 1530.Zanafilla e saj ndoshta lidhet me zakonin e recitimit të një teksti gjatë pauzave ose interludeve në shfaqjet teatrale dhe përmban aludime dhe parodi të shumta satirike të profesionit mjekësor, me gjithashtu sugjerime për reflektim më serioz mbi Natyrën,jo gjithmonë dashamirëse,dhe një ironi të fortë ndaj atyre që mashtrohen nga mashtruesit dhe mashtruesit.<ref>{{Cite web |last=Dennis Looney |title=Ariosto’s Dialogue with Authority in the Erbolato |url=https://muse.jhu.edu/article/505337/pdf |language=en}}</ref> Protagonisti,një sharlatan i quajtur Antonio da Faenza,vlerëson shkencën mjekësore dhe në veçanti virtytet shëruese të zgjedhjes së tij;Figura e tij mund të frymëzohej nga dy mjekë të vërtetë: i pari,Antonio Cittadini nga Faenza,mësues në [[Piza|Studiumin]] e Ferrarës dhe [[Universiteti i Pizës|Pizës]],kishte vdekur disa vjet para se të shkruhej vepra, ndërsa i dyti, Niccolò da Lunigo,i cili ishte i pranishëm në Ferrara në atë kohë, kishte shpikur një ilaç të aftë për të shëruar çdo sëmundje dhe për të zgjatur jashtëzakonisht jetëgjatësinë.Sipas një [[Thashethemet|thashethemi]],një produkt fantazie,ai u përdor nga vëllezërit e Dukës Ercole I d'Este, të cilët në këtë mënyrë do të kishin jetuar mbi moshën tetëdhjetë vjeç.Ishte Iacopo Coppa ai që u kujdes për botimin pas vdekjes së poetit,duke ia besuar atë shtypshkronjës [[Venediku|veneciane]] të [[Pietro Nicolini da Sabbio]] në vitin 1543. Pas vitesh harrese, vepra u rizbulua duke filluar nga shekulli i 18-të. <ref>{{Cite web |title=Nicolini da Sabbio, Pietro |url=http://edit16.iccu.sbn.it/scripts/iccu_ext.dll?fn=13&i=59}}</ref> <ref>{{Cite web |title=L'Erbolato |url=http://www.internetculturale.it/directories/ViaggiNelTesto/ariosto/b12.html}}</ref> <ref>{{Sfn|Chines, Forni, Ledda, Menetti|p. 312}}.</ref> == 4-qindvjetori i Ariostos në vitin 1933 në Ferrara == [[Skeda:Catalogo_Esposizione_Della_pittura_Ferrarese_del_Rinascimento_Ferrara.jpg|parapamje|Ballina e Katalogut të Ekspozitës së Pikturës së Rilindjes Ferrareze, Ferrara, botimi origjinal i vitit 1933. XI E. F.]] Në vitin 1933 në Ferrara,me testamentin e Italo Balbos dhe mikut dhe kryetarit të bashkisë së tij,hebreut dhe fashistit Renzo Ravenna,u organizua një ekspozitë për të festuar katërqindvjetorin e Ariostos.<ref>{{Cite web |last=Stefano Lolli |date=2006 |title=Il podestà ebreo |url=https://rivista.fondazionecarife.it/it/2006/item/27-il-podest%C3%A0-ebreo |publisher=Carife}}</ref> Ndoshta ekspozita u propozua dhe u vendos nga vetë Balbo që në vitin 1931 <ref group="N">Secondo alcuni la mostra era stata decisa e proposta da Balbo nell'autunno del 1931. Per fare ciò, venne immediatamente attivato il direttore delle Belle Arti Arduino Colasanti, oltre ai fidatissimi Nello Quilici e Renzo ravenna. Cfr. {{Sfn|Antonella Guarnieri|p. 40}}.</ref>,dhe ekspertë të sektorit ishin të përfshirë në organizimin e saj,siç ishin kritiku i artit Nino Barbantini dhe historiani i artit Adolfo Venturi,si dhe kreu i Arteve të Bukura Arduino Colasanti . Ekspozita pati jehonë kombëtare,Istituto Luce prodhoi disa filma dhe ishte një sukses i dukshëm për kohën,me mbi shtatëdhjetë mijë vizitorë, përfshirë Princat e Piemontit dhe [[Viktor Emanueli III|Vittorio Emanuele III të Savojës]].Midis atyre që mungonin ishte [[Benito Musolini|Benito Mussolini]].<ref>{{Sfn|Antonella Guarnieri|pp. 40–41}}.</ref> Nello Quilici,atëherë drejtor i Corriere Padano,organizoi eventin i mbështetur nga personalitete të shumta dhe si vende të zgjedhura për eventet e ndryshme,përveç Palazzo dei Diamanti,ishin Mura degli Angeli, Kështjella Estense,pallati i Ludovico il Moro,Casa Romei,manastiri i San Romano dhe Isola Bianca në lumin Po.<ref>{{Cite web |title=L'attualità dell'Ariosto ricordando «L'ottava d'oro |url=http://www.fe.camcom.it/servizi/pubblicazioni/gli-ultimi-numeri-de-la-pianura/2016-n.-1-la-pianura}}</ref> <ref>{{Cite web |date=luglio/agosto 2016 |title=la Biblioteca di via Senato - Milano |url=https://drive.google.com/file/d/1dqU2v-76bVnHNAiOMPMNCIsQOxe1jy5T/edit}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Gabriella Bosano |title=Echi del Centenario Ariosteo |url=https://www.jstor.org/stable/476438 |publisher=American Association of Teachers of Italian |language=en}}</ref> Përvjetori i katërt i njëqindvjetorit,siç u shpjegua,u mbështet fuqimisht nga Italo Balbo,i cili ndoqi qëllimin e rivlerësimit të rëndësisë së Ferrarës duke u rikthyer në shkëlqimin e lashtë të periudhës Este.Balbo,në fund të fundit,njihej jo vetëm si një hierark [[Fashizmi|fashist]] dhe kuadrumvir,por edhe si [[Piloti i avionit|një aviator]],dhe në këtë cilësi ai e donte ta krahasonte veten me figura mitike. Midis tyre,figura e Astolfos ishte ajo me të cilën ai ndihej më afër dhe më i magjepsur,Astolfo i përshkruar nga Ludovico Ariosto. {{Poesia|Del bel numero vostro avrete un manco,|signor: ché qui restio dove Apenino|d'alta percossa aperto mostra il fianco,|che per agevolar l'aspro camino|Flavio gli diede, in ripa l'onda ch'ebbe|mal fortunata un capitan Barchino.|Restomi qui, né, quel ch'Amor vorrebbe,|posso a Madonna sodisfar, né a voi|l'obligo scior che la mia fé vi debbe.|Tiemmi la febre, e più ch'ella m'annoi,|m'arde e strugge il pensar che, l'importuna,|quel che devea far prima ha fatto poi.|''Capitolo X'', vv. 1-12<ref>{{Cita web|titolo=Ludovico Ariosto - Rime - X|accesso=23 febbraio 2024|url=http://www.intratext.com/IXT/ITA1875/_P1W.HTM|urlmorto=sì|dataarchivio=13 agosto 2019|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20190813130838/http://www.intratext.com/IXT/ITA1875/_P1W.HTM}}</ref>|numera=3}} === Ekspozitë e pikturës së Rilindjes Ferrareze === Përvjetori i katërt i Ariostos në vitin 1933 ishte i lidhur ngushtë me ekspozitën e pikturës ferrareze të Rilindjes,duke ndjekur qëllimet e Italo Balbos,i cili donte ta rikthente Ferrarën në shkëlqimin e saj të lashtë të humbur me decentralizimin e vitit 1598 dhe për këtë arsye të festonte të kaluarën e saj historike dhe artistike<ref name="FondazioneCarifeEmiliani">{{Cite web |last=[[Andrea Emiliani]] |date=dicembre 2003 |title=1933 - anno XI |url=https://rivista.fondazionecarife.it/it/2003/item/165-1933-anno-xi}}</ref> Komedia, që përfaqësonte ngjarje private dhe borgjeze në një kontekst urban, kërkonte [...] një gjuhë bisedore dhe të përditshme: një nevojë me të cilën Ariosto u përball jo pa siklet, duke refuzuar të mbështetej në dialektin ferrarez dhe si pasojë duke adoptuar një gjuhë të fortë letrare, toskan, të cilën natyrisht nuk mund ta përballonte me lehtësinë e toskanëve vendas. Ekspozita ishte një ngjarje me jehonë botërore,e përuruar nga Princat e Piemontes më 7 maj 1933.Veprat e artistëve ferrarezë në atë kohë ishin të shpërndara në muze dhe galeri publike dhe private në Itali,Evropë dhe Shtetet e Bashkuara,dhe për këtë rast ata u kthyen nga [[Nju Jork Siti|Nju Jorku]],[[Parisi]], [[Berlini]],[[Vjena]],[[Amsterdami]],[[Budapesti]] dhe [[Liverpuli]] .<ref>{{Sfn|Renato Jannucci|p. 120}}.</ref> === ''Oktava e Artë'' === Në kontekstin e festimeve të Ariosto-s,seria e konferencave dhe leximeve publike me titull ''Oktava e Artë'' ishte e rëndësishme,nën presidencën e Italo Balbo-s dhe Renzo Ravenna-s,<ref group="N">PRESIDENZA DELLA CELEBRAZIONE SUA ECCELLENZA ITALO BALBO, PRESIDENTE EFFETTIVO; RENZO RAVENNA, PODESTA' DI FERRARA, VICE PRESIDENTE EFFETTIVO. Cfr. {{Sfn|EsposizionePitturaFerrarese|terza pagina non numerata}}.</ref> e cila u zhvillua gjatë një periudhe prej më shumë se katër vitesh,duke filluar nga viti 1928, dhe mirëpriti kontribute nga autorë të tillë si Riccardo Bacchelli, Antonio Baldini, Attilio Momigliano,Massimo Bontempelli,Filippo Tommaso Marinetti dhe [[Curzio Malaparte]] .<ref name="Tumiati">{{Cite web |last=[[Gaetano Tumiati]] |title=L'Ottava d'Oro |url=https://rivista.fondazioneestense.it/it/2000/12/item/267-lottava-doro}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Comitato ariostesco dell'Ottava d'Oro, Ferrara |title=L'Ottava d'oro: La vita e l'opera di Ludovico Ariosto |url=https://books.google.it/books/about/L_Ottava_d_oro.html?id=DLRWOgAACAAJ&redir_esc=y}}</ref> Gaetano Tumiati,të cilin e merrte i ati në ngjarje kur ishte fëmijë, tha se ato ishin konferenca dhe ceremoni që zakonisht mbaheshin brenda në Kështjellën Estense ose në pallate të mëdha si Palazzo dei Diamanti,Palazzo Costabili, Palazzo di Renata di Francia,Palazzo Paradiso,por ndonjëherë edhe jashtë,në Mura degli Angeli,në Isola Bianca <ref>{{Cite web |title=Oasi Isola Bianca |url=https://www.ferraraterraeacqua.it/it/ferrara/scopri-il-territorio/ambiente-e-natura/parchi-riserve-naturali/oasi-isola-bianca}}</ref> në Po dhe disa herë në parkun Massari . <ref name="Tumiati" /> == Akademia Ariostea == Në Ferrara,gjatë pushtimit francez, Akademia Ariostea u themelua më 15 nëntor 1803 dhe Girolamo Baruffaldi,një nga studiuesit më të mëdhenj vendas të kohës dhe autor i eseve të ndryshme mbi poetin,u emërua sekretar i saj i përjetshëm. <ref>{{Citation |url=https://manus.iccu.sbn.it/opac_SchedaAutore.php?ID=142696}}</ref>Vendi i zgjedhur për selinë ishte vendi ku më parë ndodhej teatri Intrepidi,i porositur nga Akademia me të njëjtin emër dhe i projektuar rreth vitit 1604 nga Giovan Battista Aleotti në emër të Markezit Enzo Bentivoglio,i cili u shkatërrua në një zjarr në vitin 1640.<ref group="N">L'Accademia degli Intrepidi aveva acquistato l'edificio dagli Este, che lo usavano come granaio. Cfr. {{Cite web |title=Teatro degli Intrepidi |url=http://www.museoferrara.it/view/s/99df67320b59444488722de401d31ca6}}</ref> Autoritetet më të rëndësishme të qytetit morën pjesë në përurimin e Akademisë Ariostea.<ref>{{Sfn|Baruffaldi|p. 264}}.</ref> == Në kulturën masive == [[Skeda:Ludovico_Ariosto,_Poet_of_Ferrara_(1474–1533)_MET_61768.jpg|majtas|parapamje|Monedhë me portretin e Ludovico Ariosto të ruajtur në Muzeun Metropolitan të Artit në [[Nju Jork Siti|Nju Jork]]]] [[Skeda:Ariosto.jpg|parapamje|Riccardo Secchi, monument i Ludovico Ariosto në Parkun Popullor të Reggio Emilia]] [[Skeda:Busto_Casa_di_Ludovico_Ariosto.jpg|parapamje|Busti i poetit në shtëpinë e Ludovico Ariosto, në Ferrara]] [[Skeda:Palazzo_paradiso,_galleria,_tomba_dell'ariosto_10.jpg|parapamje|Busti i poetit në monumentin funerar në Palazzo Paradiso në Ferrara]] ''Orlando Furioso'' frymëzoi shumë vepra artistike teatrale dhe kinematografike dhe figura e vetë Ariostos u rimor përsëri duke u bërë protagonist i ''Ariosto to his Mistress'', një poemë nga viti 1836 nga Letitia Elizabeth Landon, në të cilën ai imagjinohet duke i paraqitur versionin e plotë të poemës së tij një vajze me të cilën është i dashuruar. <ref>{{Sfn|Landon|pp. 441–442}}.</ref> Në ''Assassin's Creed: Revelations'', transpozimi letrar i Anton Gill i videolojës së vitit 2012, Ezio Auditore, në fund të udhëtimit të tij në Masyaf, pasi ishte martuar me Sofia Sartor dhe kishte një djalë me të, vendos në vitin 1513 të tërhiqet nga Urdhri i Vrasësve, jo para se ta emëronte poetin ferrarez si pasardhësin e tij. <ref>{{Sfn|Bowden|pp. 423–424}}.</ref> === Ikonografia e Ariostos === Portretet e Ludovico Ariostos të konsideruara të vërteta nga literatura specifike,domethënë ato që ofrojnë garanci të mjaftueshme besueshmërie në lidhje me tiparet e tij të vërteta,janë katër dhe të gjitha i referohen moshës së pjekur të personazhit: # gdhendje në dru në ballinë e botimit të ''Furioso'' (Venecia, Nicolò Zoppino, 1530); # gdhendje në dru në recto-n e faqes së fundit të botimit ''Furioso'' (Ferrara, Francesco Rosso da Valenza, 1532), nga një vizatim i Titianit; # portret i ndriçuar në fasadë të veprës së ''“Furioso”'' të vitit 1532 që i përket Ippolito II d'Este (Vat. Barb. lat. 3942), dhe i modeluar sipas gdhendjes në dru të Ticianit të përmendur në pikën e mëparshme; # portret me vaj, nga një origjinal i Titianit, më parë në shtëpinë e Ugo Orianit (Ravenna, vila e Casola Valsenio), tani i pagjurmueshëm, i dëshmuar nga një riprodhim me ngjyra (1933). Marco Paoli ka propozuar identifikimin e tre portreteve të tjera,në bazë të karakteristikave fizionomike të poetit(sy të vegjël të fundosur, gunga ballore që korrespondojnë me vetullat,hundë ujor, faqe të fundosura,buzë e poshtme e theksuar): # vaj mbi panel, Vjenë, Muzeu i Historisë së Kunstit, Inv. GG 106 (ndoshta një kopje sipas Titianit; një gravurë nga Philippe Galle nga viti 1587 bazohet në të, me mbishkrimin “LVDOVICUS ARIOSTVS”) ; # Dosso Dossi, Firence, Galeria Uffizi, Inv. 889 (Ariosto është i rrethuar nga dy pemë dafine, simbol i famës letrare; ai mban armaturë dhe shpatë si anëtar i oborrit Este dhe 'zotëri i dhomës', përgjegjës për kujdestarinë e personit të dukës ); # Dosso Dossi, Wichita-KS, Qendra e Arteve Wichita, Koleksioni Samuel H. Kress, K 1070 (identifikohet me portretin e Ariostos që Carlo Ridolfi pa në vitin 1648 në shtëpinë veneciane të piktorit Nicolas Régnier ; Ariosto ka në dorën e djathtë një degëz dafine me gjethe të rrudhosura që të kujton "degën e dobët" të dafinës, "me gjethe të vogla", të përmendur në Kapitullin III, poema e dashurisë e poetit ).[[Skeda:Portrait_of_a_Man_-_Attributed_to_Dosso_Dossi.jpg|parapamje| Dosso Dossi, Portreti i Ariosto, Wichita]] Të paktën katër portrete të tjera duhen hequr nga ikonografia e Ariostos, të cilat nuk pasqyrojnë tiparet e poetit dhe që megjithatë janë shoqëruar shpesh me figurën e tij : # Titian, Londër, Galeria Kombëtare, NG 1944 (në fakt portretizon një anëtar të familjes veneciane Barbarigo ); # Titian, Indianapolis, Muzeu i Artit John Herron (i mungojnë tiparet e fytyrës së Ariostos); # Palma il Vecchio, Londër, Galeria Kombëtare, NG 636 (në fakt portretizon shkrimtarin Niccolò Dolfin ); # Titian, Nju Jork, Muzeu Metropolitan, Inv. 14.40.640 (ky është gjithashtu një portret i Niccolò Dolfin, për shkak të fizionomisë identike të shprehur në pikturën e përmendur në pikën e mëparshme )”. Pas vdekjes së Ariostos,ndërsa fama e tij rritej,u regjistruan portrete të rëndësishme të shekullit të gjashtëmbëdhjetë: # gdhendje në dru e përfshirë në botimin e Furioso, Venecia, Gabriele Giolito de' Ferrari, 1542, me poetin e portretizuar të kurorëzuar me dafinë dhe të veshur në stilin antik; # afresk nga Ludovico Settevecchi në kuvertën e mensës së Manastirit të San Benedetto-s në Ferrara me poetin e portretizuar midis Shën Sebastianit dhe Shën Katerinës së Aleksandrisë ; # detaj i afreskut nga Giorgio Vasari me Hyrjen Triumfale në Firence të Leo X (Firence, Palazzo Vecchio, 1555-1563) ; # busti prej mermeri nga Prospero Sogari Spani i njohur si Clemente, krijuar rreth vitit 1572 me porosi nga Agostino Mosti për varrin e parë të poetit në San Benedetto në Ferrara (Ferrara, koleksion privat) ; # [5.-8.] katër medalje të prera në nder të tij me në anën e pasme ose Rënien e Faetonit, ose pamjen e nepërkës me gjuhën e prerë, ose pamjen e kosheresë në flakë dhe bletëve që ikin . Njëra prej tyre është vepër e Domenico Poggini-t (rreth vitit 1570). Në vitin 1612,Alessandro Nani skaliti bustin prej mermeri për varrin e dytë të poetit në Bazilikën e San Benedetto-s në Ferrara. Busti,së bashku me të gjithë monumentin funerar,pjesë e të cilit është,tani ruhet në Palazzo Paradiso në Ferrara,ku ndodhet Biblioteka Bashkiake Ariostea. Gjatë shekullit të tetëmbëdhjetë,u bënë gravura varrimi me portretin e poetit,të vendosura në fillim të botimeve të Veprave të tij(Venecia, Orlandini,1730;Venecia,Pitteri, 1741;Arezzo,Bellotti,1756; Venecia,Zatta, 1772;Birmingham,Baskerville, 1773).Ikonografia e shekullit të nëntëmbëdhjetë e Ariostos përfshin: # Portret i gdhendur nga Francesco Rosaspina, i bërë për botimin e Jeta e M. Lodovico Ariosto nga Girolamo Baruffaldi jr. (Ferrara, Bianchi e Negri, 1807) ; # Portret i gdhendur nga Raffaello Morghen bazuar në një vizatim të Pietro Ermini, krijuar për botimin e Furioso, Piza, Tipografia della Società Letteraria, 1809; # Statujë mermeri me gjatësi të plotë, vepër e Francescos dhe Mansueto Vidoni nga viti 1833, e vendosur në një kolonë të Rilindjes në qendër të Piazza Ariostea në Ferrara; # bust mermeri nga Gustav Blaeser (rreth vitit 1851, Potsdam, Parku Charlottenhof); # medalje e prerë nga Niccolò Cerbara (para vitit 1869); # medalje e prerë nga Adolfo Pieroni (1874); # Bust mermeri nga Angelo Conti (rreth 1875, Shkolla e Mesme Shtetërore Ludovico Ariosto) . Në shekullin e njëzetë është e rëndësishme statuja prej mermeri në gjatësi të plotë,vepër e Riccardo Secchi-t(1916, Reggio Emilia, Parco del Popolo). == Ludovico Ariosto dhe Ferrara == <templatestyles src="Citazione/styles.css" /> <<Ju jo vetëm që keni dhënë këto shenja të lojërave të ardhshme, por edhe e keni vënë në veprim poemën për djalin dhe Thysbesin, dhe i keni lidhur këmbët e vogla të pjekura para kohe me një çizme.» (Gabriele Ariosto, Epicedio in morte del fratello, vargjet 221-223) . Edhe pse ka shumë rrugë dhe sheshe kushtuar poetit si në qytetet italiane(si [[Roma]] <ref>{{Cite web |title=AULE (VIA ARIOSTO) |url=https://web.uniroma1.it/i3s/node/9174}}</ref> )ashtu edhe në ato të huaja(si [[Parisi]] <ref>{{Cite book |title=Dictionnaire historique des rues de Paris |publisher=Éditions de Minuit |year=1963 |edition=settima |volume=1 |page=109 |language=fr}}</ref> ),Ferrara është vendi që i ka bërë homazhet më të mëdha Ariostos.<ref>{{Cite web |last=Francesco Scafuri |title=Sulle tracce di Ludovico Ariosto |url=https://comunebookferrara.it/wp-content/uploads/ebook/sulletraccediludovicoariosto.pdf |publisher=[[Ferrara|Comune di Ferrara]]}}</ref> === Vende dhe monumente === Shtëpia e Ludovico Ariosto ndodhet në rrugën me të njëjtin emër,një kryqëzim i Viale Cavour që fillon nga kryqëzimi ku ndodhet Palazzo dell'Aeronautica dhe përveç shtëpisë së poetit,selia e rektoratit të universitetit ndodhet atje që nga viti 2015.Poeti e përshtati atë pasi e bleu nga familja e Bartolomeo Cavalieri <ref>{{Sfn|Folin|pp. 71–73}}.</ref>dhe i atribuohet Girolamo da Carpi-t .Këtu ai jetoi vitet e tij të fundit me djalin e tij Virginio dhe gruan e tij Alessandra Benucci,nga viti 1528 deri në vdekjen e tij,dhe iu përkushtua përfundimit të poemës së tij më të famshme,Orlando furioso. Piazza Ariostea,e lindur me Addizione Erculea me emrin origjinal ''Piazza Nuova'' dhe më pas për një periudhë të shkurtër e quajtur edhe ''Piazza Napoleone'',iu dedikua përfundimisht poetit.Në kolonën në qendër të saj, që nga 25 nëntori 1833,u vendos një statujë e poetit.Sheshi përdoret për ngjarje të ndryshme,përfshirë Palio di Ferrara.Monumenti i Ludovico Ariostos ndodhet në qendër të Piazza Ariostea,në kolonën [[Rilindja|e Rilindjes]] që mbështet statujën e skalitur nga Francesco Vidoni bazuar në një dizajn nga Francesco Saraceni.Është bërë me gur Custoza nga Vicenza dhe i nënshtrohet restaurimeve të herëpashershme,i fundit prej të cilave filloi në vitin 2019. <ref>{{Cite web |date=23 novembre 2018 |title=Restauro del monumento di piazza Ariostea: aggiornamento sulle operazioni di cantiere relative alla statua dell'Ariosto - FOTO |url=https://www.cronacacomune.it/notizie/35077/previsto-per-mercoledi-21-novembre-lo-spostamento-a-terra-della-statua-dellariosto.html}}</ref> Biblioteka bashkiake e Ariosteas është biblioteka kryesore e qytetit,më parë një kënaqësi e Estense dhe e quajtur ''Palazzo Paradiso'',atëherë selia universitare për Universitetin e Ferrarës, kujton Arioston në emrin e saj.Shtëpitë e Ariostos ose Ariostis,të cilat nuk janë gjithmonë të lidhura drejtpërdrejt me poetin,por me familjen e tij,dhe ndodhen në dy rrugë të qytetit,Via del Carbone dhe Via Giuoco del Pallone.Në të parën mund të shihni pallatin që i përkiste Lippa Ariosti, gruas së Obizzo III d'Este dhe një pllakë mermeri përkujton familjen dhe raporton dy vargje nga poeti.Në të dytin,në numrin 31,është pallati i shekullit të 15-të i Brunoro Ariosti-t,xhaxhait të Ludovico-s,i cili ishte edhe shtëpia e poetit.Këtu,Ludovico kompozoi një pjesë të draftit të parë të Orlando Furioso.Katër apartamente në pallat janë bërë pronë e Fondacionit Elisabetta Sgarbi .Varri i Ludovico Ariosto-s është monumenti funeral i ngritur shumë vite pasi eshtrat e poetit u transferuan në San Benedetto me iniciativën e Agostino Mosti-t.Ky monument u zëvendësua më vonë nga një i dytë,shumë më i pasur dhe më imponues,ende në të njëjtën ndërtesë fetare.Pas pushtimit të Ferrarës nga trupat franceze gjatë epokës [[Napoleon Bonaparti|Napoleonike]] dhe shtypjes pasuese të shumë kishave dhe manastireve,shpesh të lidhura me kërkesën e veprave të artit ose orendive të çmuara,monumenti,me urdhër të Gjeneral Sextius Alexandre François de Miollis,u zhvendos në Palazzo Paradiso,ku ruhet.Shkolla e mesme Ariosto është një institucion arsimor historik në qytet,e themeluar më 3 dhjetor 1860 si Shkolla e Mesme Mbretërore Shtetërore dhe kushtuar poetit në vitin 1865.Shkolla u ndoq edhe nga shkrimtari [[Giorgio Bassani]] . === Epigrafe === <templatestyles src="Citazione/styles.css" /> <<<Gjuhë vulgare, e përzier me latinishten është barbare dhe keq e kultivuar; por me lojëra mund të krijohet një histori më pak e trishtueshme.>>> Shumë mbishkrime në Ferrara e përmendin poetin.Në kishën e San Benedetto-s,një pllakë kujton se ishte vendi i dytë i varrimit të Ariosto-s. Menjëherë pas vdekjes së tij,ai u varros në një dhomë të vogël në manastirin aty pranë,vetëm për t'u transferuar në ndërtesën fetare vite pas përfundimit të saj,në vitin 1573.Në fillim të Corso Ercole I d'Este, mbishkrimi u vendos nga Ferrariae Decus,pranë Kështjellës Estense,në fasadën e Palazzo della Borsa.Në shkallët e mëdha të Palazzo Paradiso,ish-selia e Universitetit të Ferrarës,dhe në fasadën e Bashkisë së Ferrarës,në anën e Volto del Cavallo.Përpara mbishkrimit është një kolonë e ndërtuar me gurë varresh nga varrezat hebraike të qytetit,mbi të cilën qëndron statuja e Dukës së parë të Ferrarës,Borso d'Este .Në shtëpinë e Pandolfo Ariostos,në Via del Carbone ku,përveç kësaj, ndodhet edhe shtëpia ku jetoi Lippa Ariosti, e përmendur nga poeti në Këngën XIII të Orlando Furioso. Në Magna Domus,shtëpia e Ariostos në Via Giuoco del Pallone në qoshe me Vicolo del Granchio.Ndodhet jo shumë larg kishës së San Gregorio Magno dhe është ndër ndërtesat më interesante në zonë,e cila në shekullin e 20-të u bë pjesë e shtëpive Cavallini-Sgarbi.<ref>{{Cite web |title=La famiglia Sgarbi apre le porte della propria casa |url=https://www.estense.com/?p=573640}}</ref> == Botimet e veprave == * Mbi satirat dhe rimat e Ludovico Ariosto Hyjnor, Librat II. Me shënime nga Paoli Rolli, ..., redaktuar nga Paolo Rolli, Abramo Vandenhoek, 1760. •Satira, redaktuar nga Giovanni Gaspare Orelli, Orell, Fuessli dhe Comp., 1842. •Orlando Furioso dhe Five Cantos - Volume Two, redaktuar nga Remo Ceserani dhe Sergio Zatti, UTET, 2006, <nowiki>ISBN 88-02-07472-0</nowiki>. •Letrat e Ludovico Ariosto me një parathënie historiko-kritike, dokumente dhe shënime të redaktuara nga Antonio Cappelli, të redaktuara nga Antonio Cappelli, e treta, Milano, Ulrico Hoepli, 1887. •Orlando Furioso: nga M. Lodovico Ariosto (me pesë kanto; botuar nga Andrea Rubbi), Venecia, Antonio Zatta dhe djemtë, 1785, OCLC 456819990 •Rimat e M. Lodovico Ariosto nuk shihen më: dhe janë shtypur rishtas me kërkesë të Jacopo Modaneae, domethënë, sonete, madrigale, këngë, strofa, kapituj. Në Venecia:, MD XLVI [1546], Jacopo Modanese me privilegjin e Papës Suprem dhe të Senatit të shkëlqyer Venedik, MD XLVI [1546], OCLC 204746655. •Satirat e M. Lodovico Ariosto ... Me dy satira që nuk shihen më, redaktuar nga Anton Francesco Doni, Venecia, Gabriel Giolito de Ferrari, 1550, OCLC 5567434059 •Minor Works, redaktuar nga Cesare Segre, Milan, R. Ricciardi, 1965, OCLC 845011934. •Ludovico Ariosto, Orlando Furioso, Me një hyrje dhe koment nga Piero Nardi, redaktuar nga Piero Nardi, Milan, Mondadori, 1966, OCLC 6228406499, SBN T0018730929 •Satira, redaktuar nga Emilio Russo, Romë, Edizioni di Storia e Letteratura, 2019. == Shënime == ; Shënime ; 1. ^ Origjina e marrëdhënies së ngushtë me zotërinë e Ferrarës daton që nga Lippa Ariosti, vajza e Jacopo Ariosti-t, një fisniku bolonjez, i cili në vitin 1347, në shtratin e vdekjes, u martua me Obizzo III d'Este. Shih Baruffaldi, f. 10-11. 2. Një përjashtim është një De vellere aureo nga 1509. 3. Një lachelino në versionin Ferrara. 4. ^ Në versionin e Ferrarës, teksti paraqet një prolog të ri, një prani më të madhe të Lachelinusit dhe tre skena të fundit në të cilat ai ndëshkohet dhe tallet më tej. 5. ^ Sipas disave, ekspozita ishte vendosur dhe propozuar nga Balbo në vjeshtën e vitit 1931. Për ta bërë këtë, drejtori i Arteve të Bukura Arduino Colasanti u aktivizua menjëherë, përveç Nello Quilici dhe Renzo Ravenna të besuar. Shih Antonella Guarnieri, f. 40. 6. PRESIDENCË E FESTIMIT: SHKËLQËSIA E TIJ ITALO BALBO, PRESIDENT AKTUAL; RENZO RAVENNA, KRYETARI I BASHKISË SË FERRARA-S, NËNPRESIDENT AKTUAL. Shih Ekspozitën e Pikturës Ferrarese, faqja e tretë pa numër. 7. Accademia degli Intrepidi e kishte blerë ndërtesën nga familja Este, e cila e përdori atë si hambar. Shih Teatro degli Intrepidi, në museoferrara.it. URL-ja u qas më 23 shkurt 2023 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 mars 2020).<templatestyles src="Citazione/styles.css" /> ; Burimet ; 1. abc Bruscagli, f. 358. 2. Ferrara.Po.Cattedrale.Corte, fq 201-216. 3. Orlando i tërbuar: l'ottava rimate, në internetculturale.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 3 qershor 2020). 4. Arnaldo Soldani, Matja në Kaos: Oktava e Ariostos, në treccani.it, 5 dhjetor 2016. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 20 mars 2020). 5. Bruscagli, f. 354-355. 6. Ludovico Ariosto, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 7. abcdef Kjo referencë është përkufizuar në një gjedhe ose tjetër bllok të prodhuar dhe tani mund të parashihet vetëm me përpunuesin e burimit. 8. Gustavo Chiesi, Provincat Modena dhe Reggio Emilia, në Gustavo Strafforello, La Patria, Gjeografia e Italisë, vëll. 23, Torino, Unione Tipografico-Editrice, 1902, f. 237, fig. 30. 9. Satira, f. 7 10. Boçe pishe, f. 11. 11. Garofalo, f. 16. 12. Reggio Emilia19, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 13. Ginguené, f. 7. 14. Francesco Scafuri dhe Sandra Sarasini (red.), Plani i Rizhvillimit për Zonën Ex Sant'Anna (PDF), në comune.fe.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 15. Ndërhyrjet pas tërmetit fillojnë në ish-manastirin e Santa Caterina, në ferrara24ore.it. URL-ja u qas më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 16. Gerolamo Melchiorri, fq 39-40. 17. nga Rovigo, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 18. Qyteti i Trëndafilave, në venetograndeguerra.it. URL e aksesuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 11 tetor 2020). 19. ab La Magna Domus në numrin 319, su museoferrara.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 9 janar 2020). 20. Baruffaldi, f. 50-51. 21. nga Ludovico Ariosto, su museoferrara.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 18 shkurt 2020). 22. nga Ferrara, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. (Arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2019). 23. Baruffaldi, f. 56. 24. abcdef Bruscagli, f. 297. 25. nabcdefghijklmnopqr Natalino Sapegno, ARIOSTO, Ludovico, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 26. abcd Modena, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 27. Baruffaldi, f. 19. 28. Gjykata e Katedralës së Ferrarës, f. 318-319. 29. Baruffaldi, f. 71. 30. Roberta Fabozzi, “Ariosto dhe Komedia: Vështrime të Jetës së Përditshme”, në lacooltura.com, 14 maj 2015. Marrë më 23 shkurt 2024. Arkivuar nga origjinali më 10 gusht 2020. 31. ^ Satira, f. 47 «pas shumë kontrastesh», rreshtat 161-162. 32. Baruffaldi, f. 73. 33. Piero Nardi, f. 11. 34. Bruscagli, f. 298. 35. ^ a b Ariosto, Ludovico, su sapere.it, Sapere. Marrë më 23 shkurt 2024. 36. Satira, f. 47-48. 37. Kidwell, f. 18. 38. Carducci, f. 133. 39. Pietro Bembo, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2019). 40. Ferroni, f. 284. 41. Baruffaldi, f. 131. 42. Rosanna Alhaique Pettinelli, "Vijat e kritikës së Ariostos nga viti 1950 deri më sot," në ilponterivista. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 43. II Mauriziano, në comune.re.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 44. Baruffaldi, f. 118. 45. Baruffaldi, f. 97-98. 46. ​​Luisa Bertoni Argentini, ARIOSTO, Galasso, në Fjalori biografik i italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL konsultuar më 23 shkurt 2024. 47. Alessandro Ariosto, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 48. Baruffaldi, f. 98-103. 49. (EN) Giovanni Aquilecchia, "Ludovico Ariosto," në Enciklopedinë Britannica. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 25 korrik 2020). 50. ab Baruffaldi, fq 230-231. 51. Baruffaldi, f. 103-105. 52. Ippolito d'Este, në InternetCulturale. URL-ja u qas më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 25 dhjetor 2019) 53. Baruffaldi, f. 117-118. 54, abc Bruscagli, f. 299. 55. Me Ariosto dhe Boiardo në zonën e Reggio Emilia-s, në culturaitalia.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 9 tetor 2020). 56. Baruffaldi, f. 119. 57. Satira, f. 49, rreshti 238. 58. abc Langella, Frare, Gresti, Motta, f. 1. 59. Coluccia, f. 14. 60, abcdefg Langella, Frare, Gresti, Motta, f. 2. 61, Baruffaldi, f. 129-134. 62. abc Cassariat, në Treccani.it - ​​Enciklopedi Online, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 63. Ludovico Ariosto, Vepra të vogla, redaktuar nga Cesare Segre, në serinë Letërsia Italiane - Histori dhe Tekste, Milano-Napoli, Riccardo Ricciardi, 1954, f. 297. 64. Suppositis, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 65, abc Bruscagli, f. 300. 66. Mario Quattrucci, ARIOSTO, Virginiot, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 67, nga Stefania De Vincentis, Casa di Orsolina, në museoferrara.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 9 janar 2020). 68. Baruffaldi, f. 139. 69. Korniani, f. 34. 70. Baruffaldi, f. 139-140. 71. Walter Binni, "Letrat" ​​dhe "Satirat" e Ariostos në Zhvillimin dhe Krizën e Rilindjes, 1978. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 72. Satira dhe rima, f. 116. 73. Baruffaldi, f. 144. 74. Satira, f. 21. 75. Gaspare De Caro, BENTIVOGLIO, Ermes, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1966. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 76. Tiziano Ascari, CANTELMO, Sigismondo, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1975. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 77. abcd Bruscagli, f. 301. 78. Pieri, f. 400. 79. Baruffaldi, f. 145-153. 80. Alessandra Benucci, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 81. Remo Ceserani, BENUCCI, Alessandra, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1966. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 82. Baruffaldi, f. 161. 83. Dorigatti, f. 31-32. 84. nga Baruffaldi, f. 170. 85. Baruffaldi, f. 169. 86. Baruffaldi, f. 174. 87. Bruscagli, f. 302. 88, abcde Bruscagli, f. 304. 89. Baruffaldi, f. 177-178. 90. Baruffaldi, f. 181. 91. Baruffaldi, f. 180. 92. abcdefgh Bruscagli, f. 303. 93. ^ a b Vizatim - Projekt skenografik për Suppositi të Ariostos - Raffaello Sanzio - Firence - Galeria Uffizi - Kabineti i Vizatimeve dhe Printimeve - inv. 560 A-252A, në lombardiabeniculturali.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 23 qershor 2020). 94. Baruffaldi, f. 181-182. 95. Ariosto Ludovico, II Negromante, në Biblioteca Italiana Zanichelli, 30 janar 2011. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024. 96. Baruffaldi, f. 183-184. 97. Baruffaldi, f. 185-186. 98. NË KËSHTJELLËN ARIOSTESCA TË CASTELNUOVO GARFAGNANA, në ingarfagnana.org. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL origjinale më 13 shtator 2019). 99. abcd Kjo referencë është përkufizuar në një gjedhe ose tjetër bllok të prodhuar dhe tani mund të parashihet vetëm me përpunuesin e burimit. 100. Baruffaldi, f. 186. 101. Baruffaldi, f. 187-188. 102. Baruffaldi, f. 189. 103. Rocca Ariostesca, në museionline.info. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 8 tetor 2020). 104. Baruffaldi, f. 189-192. 105. Chiara Quaranta, PISTOFILO, Bonaventura, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 2015. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024, 106. Satira, f. 50. 107. Francesco Avventi, fq 184-185. 108. Baruffaldi, f. 192-193. 109. Baruffaldi, f. 195-196. 110. ^ Melzi, f. 108. 111. Për Tiziano Ascari, CAVALIERI, Bartolomeo, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 22, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1979. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024, 112. Migrimet në Internet, në ottocentoferrarese.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 113.^ a b c Luciano Chiappini, "Shtëpia e Vogël e Ludovico Ariosto," në Ferrara Art and Culture. Marrë më 23 shkurt 2024. 114.Baruffaldi, f. 198-199. 115.Shtëpia e Ludovico Ariosto-s, mbi artin dhe kulturën e Ferrarës. URL e aksesuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 13 prill 2020). 116. Shtëpia e Ludovico Ariosto, në museoferrara.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 18 shkurt 2020). 117. Shenja e Ariostos(PDF), në asmo.beniculturali.it. URL e konsultuar më 23Shkurt 2024. 118.Baruffaldi, f. 200-201. 119.ab Teatro di Sala Grande di Cortet, në museoferrara.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 120. Ferrara. Gjykata e Katedrales, f. 321. 121. Baruffaldi, f. 202-203. 122. Baruffaldi, f. 313-315. 123. Baruffaldi, fq 200, 206. 124. Baruffaldi, f. 207. 125. Baruffaldi, f. 208. 126. Baruffaldi, f. 210-211. 127. Antonio Venetus, TË NDRYSHME Redaktuar nga ANTONIO VENETUS, në Engjëlli i Verolës, Nr. 11, Nëntor 1976, f. 19–20. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 128. Baruffaldi, f. 213-215. 129. Baruffaldi, f. 217-219. 130. ab Orlando i tërbuar: gjeneza dhe historia editoriale, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 23 shkurt 2020). 131. Baruffaldi, f. 228-229. 132. Claudio Maria Goldoni, f. 93. 133. Luciano Chiappin, fq 263-265. 134. Baruffaldi, f. 220. 135. Marco Guazzo, Histori nga Z. Marco Guazzo të të gjitha ngjarjeve të denja për t’u kujtuar që ndodhën në botë nga viti 1524 deri në ditët e sotme, me shumë gjëra që kanë arritur së fundmi në vende të ndryshme në vepër, dhe në fund, të cilat nuk janë ribotuar së fundmi në të tjerat, Venecia, Gabriele Giolito de' Ferrari, 1546, f. 148. 136. Stefano Gionta, Fleta e kronikave të Mantuas, Mantua, Fratelli Negretti, 1844, fq 117-118. 137. Baruffaldi, f. 221-228. 138. Baruffaldi, f. 227. 139. Ludovico Ariostos, su letteraturaitaliana.net. URL e konsultuar më 4 maj 2020 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 140. Baruffaldi, f. 237. 141. Katalanisht, f. 632-634. 142. Baruffaldi, fq 239-240. Ky gabim, me origjinë nga Përmbledhja e Gian Battista Pigna, raportohet gjithashtu në gurin e varrit: OBIIT ANN SAL M D XXXIII VIII IDVS IVNII 143. Baruffaldi, f. 236-237. 144. Baruffaldi, f. 240-241. 145. Baruffaldi, f. 241-242. 146. Bashkia Ferrara. Giovanni Battista Aleotti, Monument funeral për Ludovico Ariosto, në ww3.comune.fe.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 147. Baruffaldi, f. 246-247. 148. Kur hiri i Ariostos përfundoi në Universitet, në lanuovaferrara.gelocal.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 149. Ferroni, f. 285-286. 150. Baruffaldi, f. 248-249. 151. Monument funerali për Ludovico Ariosto, në museoferrara.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 152. Dino Mancini, Ludovico Ariosto në leksionet e profesor Don Dino Mancini në Fermo, redaktuar nga Carlo Tomassini, 31 korrik 2012. 153. Pietro Bembor, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 25 dhjetor 2019). 154. Bruscagli, f. 205. 155. (EN) Etimologjia Online: Humanist, su etymonline.com. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 156. Andrea Rubbi. 157, abcd Carmina: caratteristiche generalite, su internetculturale.it. URL-ja e konsultuar më 25 maj 2020. 158. ab Langella, Frare, Gresti, Motta, fq 1-2. 159. Ludovico Ariosto: Vepra të Vogla. Intelektuali dhe Gjykata, në storiadellaletteratura.it. Marrë më 26 maj 2020 (arkivuar nga origjinali më 24 prill 2021). 160, mbi Rime, su internetculturale.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024. 161. Ciro Gianluigi Barbato, "Rimat e Ariostos: Natyraliteti i Dashurisë së Oborrit", në lacooltura.com. Marrë më 23 shkurt 2024. 162. Jacopo Modanese. 163. Giorgio Busetto, COPPA, Jacopo, i quajtur Jacopo Modeneset, nëFjalor Biografik i Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1983. Marrë më 23 shkurt 2024. 164. ^ Bruscagli, fq 298-299. 165. Davie, f. 488-489. 166, abcd Bruscagli, fq 299-300. 167. ab Bruscagli, fq 315-316. 168. Ariosto Ludovico, Le Commedie die, su dizionaripiu.zanichelli.it, 30 janar 2011. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 169, abcd Tina Matarrese, Ariosto, Ludovico, në Encyclopedia of Italian, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 2010. URL konsultuar më 23 shkurt 2024. 170. Alberto Casadei, Ariosto, Ludovico, në Enciclopedia machiavelliana, Romë, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014. URL konsultuar më 23 shkurt 2024. 171. Palazzo Ducale, në museoferrara.it. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 28 janar 2021). 172. Tragjedia e Thisbes, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 3 qershor 2020). 173. abcd La Cassaria, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 174. Cesare Segre, f. 297. 175, abcde | Supozime, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 176. "Supposition," në Treccani.it - ​​​​Vocabolario Treccani në internet, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane. Marrë më 23 shkurt 2024. 177. Ariosto, Ludovico, The Suppositi, on dizionaripiu.zanichelli.it. URL-ja u konsultua 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021). 178. Coluccia, fq. 21 dhe 129. 179. ab II Negromante, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 180. Coluccia, f. 162-163. 181. Coluccia, f. 164. 182. Rinaldo Ariosto, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 10 tetor 2020). 183, abcd | Studentë, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 184, ab Coluccia, fq 133-155. 185. Coluccia, f. 140-142. 186. Mario Quattrucci, ARIOSTO, Gabriele, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 187. Studentët / Ludovico Ariosto, su teatrostabiletorino.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 9 tetor 2020). 188. Coluccia, f. 136-140. 189. Coluccia, f. 16. 190, nga La Lena, në internetculturale, it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 191. ^ a b Ludovico Ariosto La Lena (PDF), su comune.fe.it. URL-ja e konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga URL-ja origjinale më 18 tetor 2020). 192. Coluccia, f. 222. 193. Letër drejtuar Dozhës së Venedikut, në archilet.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 194. "Letrat e Ludovico Ariosto," në liberliber.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 5 gusht 2019). 195, nga Epistolografiate, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga URL-ja origjinale më 3 qershor 2020). 196. Letra nga Kufiri (1522-1525): AKTIVITETI ZYRTAR I MESSER-IT Titull LUDOVICO ARIOSTO NË GARFAGNANA PËRMES LETRAVE@, su academia.edu. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 2 maj 2021). 197. ^ Cappelli, f. 20-22. 198, abc Obizzeide, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2019). 199, Chines, Forni, Ledda, Menetti, f. 313. 200. ab Krahë dhe dashuri: një martesë e guximshme e kënduar nga Ariosto, në messaggeroveneto.gelocal.it. URL, konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga URL-ja origjinale më 16 tetor 2020). 201. Stefano Jossa, "Ariosto, II Mulino," në jstor.org. Marrë më 23 shkurt 2024. Arkivuar nga origjinali më 2 maj 2021. 202. ^ a b c Orlando Furioso, su treccani.it, Romë, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 20 nëntor 2015). 203. Orlando Furioso, f. 61. 204. Bruscagli, f. 313. 205. Bruscagli, f. 313-314. 206. Bruscagli, f. 307-310. 207. Orlando Furioso: Tema thelbësore, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 3 qershor 2020). 208. Bruscagli, f. 305-306. 209. VINCIGUERRA, Antonio, në Enciklopedinë Italiane, Romë, Instituti e Enciklopedisë Italiane. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 210.ab Satira: Zanafilla dhe Historia Editoriale, në internetculturale.it. URL Marrë më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 3 qershor 2020). 211, nga Gjovenale, në internetculturale.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 212, nga Alessandro Cane, "Satirat" e Ariostos: Hyrje, në oilproject.org, OilProject. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 12 prill 2018). 213. Bruscagli, f. 301-303. 214. Anton Francesco Doni. 215. Erbolato, në Treccani.it - ​​​​Vocabolario Treccani në internet, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 216. Ariosto, Ludovico: Erbolato, su dante.di.unipi.it. URL e konsultuar më 27 2020 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 12 shkurt 2009). 217. ^ (EN) Dennis Looney, Dialogu i Ariostos me Autoritetin në Erbolato, su muse.jhu.edu. URL e konsultuar më 27 2020. 218. Nicolini da Sabbio, Pietro, në iccu.sbn.it. URL e konsultuar më 27 2020 (e arkivuar nga origjinali më 24 maj 2016). 219. L'Erbolato, në internetculturale.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga origjinali më 3 qershor 2020). 220. Chines, Forni, Ledda, Menetti, f. 312. 221. Stefano Lolli, Kryetari i Bashkisë Hebre, su rivista.fondazionecarife.it, Carife, 2006. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 1 tetor 2020). 222. Në festimet e Ludovico Ariosto në Ferrara, Italia rimerr me një titull të ripërtërirë lavditë shpirtërore të Rilindjes që i dhanë dritë dhe mësime botës, në YouTube, Istituto Luce Cinecittà, maj 1933. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 223. Ferrara. Festimi i katërqindvjetorit të Ariostos përfundoi në prani të Madhërisë së Tij Mbretit. YouTube, Istituto Luce Cinecittà, tetor 1933. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 224. Antonella Guarnieri, fq 40-41. 225. Rëndësia e Ariosto-s, duke kujtuar "Oktava e Artë", në fe.camcom.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga fudorininala më 17.00.2016) 226. Biblioteka e Via Senato - Milano (PDF), në bibliotecadiviasenato.it, korrik/gusht 2016. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 227. (EN) Gabriella Bosano, Jehona e njëqindvjetorit Ariostean, në jstor.org, Shoqata Amerikane e Mësuesve të Italishtes. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 228. ^ Andrea Emiliani, 1933-viti XI, su rivista.fondazionecarife.it, Dhjetor 2003. URL-ja u konsultua më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 27 nëntor 2020). 229. Silvana Onofri, Giorgio Bassani sui banchi di scuola violettanet.it, Liceo Ariosto. URL-ja e konsultuar më 23 shkurt 2024 (arkivuar nga origjinali më 16 janar 2021). 230. Renato Jannucci, f. 120. 231. nga Gaetano Tumiati, Oktava e Artë, su rivista.fondazionecarife.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 232. Komiteti Ariosto i Oktavës së Artë, Ferrara, Oktava e Artë: Jeta dhe Vepra e Ludovico Ariosto, në books.google.it. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 1 tetor 2020). 233. Oasi Isola Bianca, në ferraraterraeacqua.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 234. Italo Zicári, BARUFFALDI, Girolamo, i riu, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Romë, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1970. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. 235. Baruffaldi, Girolamor, su manus.iccu.sbn.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 236. Patrizio Fausti, Angelo Farina, Roberto Pompoli dhe Paolo Fabbri, Teatro degli Intrepidi i Giovan Battista Aleotti ringjallet përmes teknikave të reja të akustikës virtuale, në academia.edu. 237. Baruffaldi, f. 264. 238. Landon. f. 441-442 239. Bowden, f. 423-424. 240. Marco Paoli, Pasqyra e Rilindjes. Lajme mbi portretizimet e Ariosto-s nga Titian dhe Dosso, Lucca, Pacini Fazzi, 2015, fq. 79-107. 241. ^ Shihni gdhendjen në dru në traktatin mbi Banketet nga Cristoforo di Messisbugo, i cili i është kushtuar Alfonso I dhe pastaj Ercole II, ku oborri i Este-s është përshkruar me të ftuarit të gjithë të veshur me armatura dhe shpata (Cristoforo di Messisbugo, Banchetti. Composizioni di vivande, et apparecchio generale, Ferrara, G. Buglhat dhe A. Hucher, 1549). 242. C. Ridolfi, Mrekullitë e artit, I, Venecia, G.B. Sgava, 1648, f. 145. 243. Paoli, f. 101-104. 244. Paoli, f. 43-65. 245. Giorgio Tagliaferro, Ariosto i Titianit (Londër) nuk është Ariosto; dhe askush nuk e di se kush është Barbarigo, në "Venezialtrove", 4, 2005, f. 118-139; A.Mazzotta, Një 'zotëri nga Ca' Barbarigo' nga Titiani në Galerinë Kombëtare, Londër, në "The Burlington Magazine", janar 2012, f. 12-19; ​​B.B. Fredericksen, Portreti i Barbarigo-s i Titianit dhe Lord Darnley, në "The Burlington Magazine", janar 2013, f. 16-18. 246. Paoli, f. 45-56. Ai identifikohet nga ngjyrat e palltos së tij të uniformuar, të cilat kujtojnë ngjyrat heraldike të familjes së tij, dhe nga rruzarja e mbështjellë në dorën e tij të majtë, e cila e identifikon atë si anëtar të një vëllazërie rozare, kur familja Dolfin kishte patronazhin e kapelës në San Domenico di Castello në Venecia, ku u takuan vëllazëritë e para italiane të dedikuara kurorës së devotshme. 247. Paoli, f. 56-58. 248. Giuseppe Agnelli, Portretet e Ariostos, në "Ancient and Modern Art Review", 1922, f. 82-98, fig. në f. 97. 249. Cesare Gnudi, Ariosto dhe Artet Figurative, në Një Zotëri i Mirësjellshëm dhe Më Njerëzor. Një Udhëtim Rreth Ludovico Ariosto, redaktuar nga J. Bentini,Venecia, Marsilio, 1994, fq 13-47. 250. Udhëzues-Katalog i ekspozitës ikonografike Ariosto të mbajtur në shtëpinë e poetit, Ferrara, Tipografia Sociale, 1933, nr. 1. 251. Museum Mazzuchellianum seu numismata virorum doctrina praestantium, I, Venetiis, Typis Antonii Zatta, 1761, fq 209-210 dhe tabela. XXXXVII. 252. Vizatimi përgatitor nga vetë Rosaspina ruhet në një koleksion privat (Marco Paoli, Inedita Rariora I. Një vizatim përgatitor nga Francesco Rosaspina që përshkruan Arioston (1807), në "Rara Volumina", XX, 2013, f. 7-11). 253. Udhëzues-Katalog i ekspozitës ikonografike, nr. 3. 254. ^ KLASAT (VIA ARIOSTO), në web.uniroma1.it. Marrë më 23 shkurt 2024. 255. (FR) Jacques Hillairet, Dictionnaire historique des rues de Paris, vëll. 1, e shtata, Éditions de Minuit, 1963, f. 109. 256. ^ Francesco Scafuri, "Në gjurmët e Ludovico Ariosto" (PDF), su comunebookferrara.it, Comune di Ferrara. Marrë më 23 shkurt 2024. 257. Folin, f. 71-73. 258. Restaurimi i monumentit në Piazza Ariostea: përditësim mbi operacionet në kantierin e ndërtimit në lidhje me statujën e Ariostos - FOTO, në cronacacomune.it, 23 nëntor 2018. URL-ja e konsultuar më 23 shkurt 2024 (e arkivuar nga URL-ja origjinale më 7 gusht 2020). 259. Familja Sgarbi hap dyert e shtëpisë së tyre, në estense.com. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024.{{Clear}}<<<Ky popullaritet midis lexuesve, madje edhe më kërkuesve, nuk u mohua nga botimet pasuese, të viteve 1521 dhe 1532, të cilat, në të vërtetë, duke u larguar nga ngjyra e gjallë gjuhësore komunale e të parit dhe duke u përshtatur me një ideal të toskanizmit të rreptë, të homogjenitetit të përsosur dhe rafinimit shprehës, iu përgjigjën me një kohë të veçantë hedonizmit gjuhësor" (Segre) të shekullit, shijes së tij gjithnjë e më të theksuar për euritmi dhe bukuri formale. Aq shumë saqë në fund të shekullit të gjashtëmbëdhjetë Torquato Tasso [...] duhej të pranonte se Furioso "lexohet dhe rilexohet nga të gjitha moshat, nga të gjitha gjinitë, njihet në të gjitha gjuhët, pëlqehet nga të gjithë, lavdërohet nga të gjithë, jeton dhe ripërtërin përgjithmonë në famën e tij dhe fluturon me lavdi përmes gjuhëve të vdekatarëve".>>> == Bibliografia == * Girolamo Baruffaldi, Jeta e Z. Lodovico Ariosto shkruar nga Abati Girolamo Baruffaldi, bibliotekar i ri publik dhe sekretar i përhershëm i Akademisë Ariosto, Ferrara, vula Pe' Socj Bianchi e Negri. del Seminario, 1807, SBN FERE001440. * Riccardo Bruscagli, Erminia Ardissino; Riccardo Bruscagli; Luigi Surdich; Andrea Battistini, Klasicizmi dhe antiklasicizmi i shekullit të gjashtëmbëdhjetë, në Andrea Battistini (red.), Letërsia Italiane- 1. Nga origjina deri në shekullin e shtatëmbëdhjetë, seria Le vie della civiltà, Bolonja, II Mulliri, 9 tetor 2014, <nowiki>ISBN 978-8815252524</nowiki>,OCLC 900096236. •Giosuè Carducci, Poezi latine të botuara dhe të pabotuara nga Ludovico Ariosto. Studime dhe Kërkime, botimi i dytë, Bolonja, nga Nicola Zanichelli, 1876. * Michele Catalano, Jeta e Ludovico Ariosto-s e rindërtuar nga dokumente të reja, Gjenevë, L.S. Olschki, 1930-1931, OCLC 859631769 * Giuseppe Coluccia, Theatrical Experience of Ludovico Ariosto, Lecce, Manni, maj 2001, <nowiki>ISBN 88-8176-215-3</nowiki>, OCLC 1170540962 * Giovan Battista Corniani, Shekujt e letërsisë italiane pas Risorgimento. 8 (koment nga Giambattista Corniani me shtesa nga Camillo Ugoni dhe Stefano Ticozzi, dhe vazhdoi deri në ditët e sotme nga F. Predari), redaktuar nga F. Predari, Torino, UTET, 1856, OCLC 9554931699. * Davide Dalmas, Ariosto: Apokaliptike dhe Politike, Macerata, Quodlibet, 2024 * (EN) Mark Davie, The Modern Language Review, redaktuar nga Robert J. Rodini, Salvatore Di Maria, vëll. 82, nr. 2, Shoqata e Kërkimeve të Shkencave Humane Moderne, Prill 1987, OCLC 5634653006 * Marco Dorigatti, "Donno Hippolyto da Este". Fytyra e vërtetë e përkushtimit të <<Furioso”, OCLC 8532756522. në Cristina Zampese, Of Ladies and Gentlemen: Around the First Furioso, Milano, Ledizioni, 2018, ISBN 978-88-670-5861-8810. * Giulio Ferroni, Ariosto, Romë, Salerno Editrice, 2008. * Giulio Ferroni, A Historical Profile of Italian Literature, Milano, Einaudi Scuola, 2009, <nowiki>ISBN 978-88-286-0307-8</nowiki>, OCLC 934286674 * Marco Folin, Ariosto, Arkitekti, në Ariosto's Flights: Orlando Furioso dhe Artet, redaktuar nga Marina Cogotti, Vincenzo Farinella dhe Monica Preti, Milano, Officina libraria, 2016, ISBN 978-88-99765-0514-05, <nowiki>ISBN 978-88-99765</nowiki> LC394765. * Girolamo Garofalo, Një jetë tjetër e M. Ludovico Ariosto, në Orlando Furioso nga M. Lodovico Ariosto, mbi shënimet e autorëve më të famshëm që kanë shkruar për të, dhe mbi shënime të tjera të dobishme dhe simpatike që kanë mbërritur deri tek ne.Kjo përshtypje e zbukuruar, siç mund të shihet në indeksin që vjen pas parathënies., Stefano Orlandini, 1730. * Pierre-Louis Ginguené, Historia e Letërsisë Italiane, përkthim nga B. Perotti, 1826. * Daniel Javitch, Ese mbi Ariosto dhe kompozimi i Orlando Furioso, Piza, Maria Pacini Fazzi, 2012. * Stefano Jossa, Ariosto, Bologna, II Mulino, 2009. * (EN) Letitia Elizabeth Landon, Landon në The New Monthly 1836 - Poezi në The New Monthly Magazine gjatë vitit 1836 nga Letitia Elizabeth Landon (L. E. L.), redaktuar nga Peter J. Bolton, vëll. 46, The New Monthly Magazine, 1836. * Giuseppe Langella, Pierantonio Frare, Paolo Gresti dhe Uberto Motta, Klasikët e Ludovico Ariosto (PDF), në VËLLIMI 1 - Humanizmi dhe Rilindja, pearson.it, Edizioni Scolastiche Bruno Mondadori. * Gaetano Melzi, Bibliografia e Romaneve dhe Poezive Italiane Kalorëse, botimi i dytë, Milano, Paolo Antonio Tosi, 1868. URL e konsultuar më 23 shkurt 2024. * Marco Paoli, Pasqyra e Rilindjes. Detaje të reja mbi portretet e Ariosto të Titian dhe Dosso, Lucca, Pacini Fazzi, 2015, <nowiki>ISBN 978-8865504536</nowiki>. * Piero Pieri (red.), Bassani. Tregime, Ditarë dhe Kronika (1935–1956), Milano, Feltrinelli, 2014, <nowiki>ISBN 978-88-07-53033-3</nowiki>. * Giovanbattista Pigna, Jeta e M. Ludovico Ariosto, në Orlando Furioso nga M. Lodovico Ariosto; me shënimet e autorëve më të famshëm që kanë shkruar për të, dhe shtesa të tjera të dobishme dhe tërheqëse, të pasuruara në këtë botim, siç mund të shihet në indeksin pas parathënies, Stefano Orlandini, 1730. * Oktava e Artë: Jeta dhe Vepra e Ludovico Ariosto: Lexime të mbajtura në Ferrara për përvjetorin e katërt të vdekjes së poetit, tekste nga Italo Balbo, Curzio Malaparte, Achille Campanile, Nella Quilici, Filippo Tommaso Marinetti dhe të tjerët, Verona, Mondadori, 1933, OCLC 878351118 * Ekspozita e Pikturës së Rilindjes Ferrareze, Ferrara, Katalogu i Ekspozitës së Pikturës së Rilindjes Ferrareze, Ferrara, Shtypur në Venecia nga C. Ferrari, 1933, OCLC 62622359. * Claudio Maria Goldoni, Estense Atlas - Një mijë vjet në historinë e Evropës - Familja Este në Ferrara, Modena, Reggio, Garfagnana dhe Massa Carrara, Modena, Edizioni Artestampa, 2011, ISBN 978-88-6462, OC061-005 * Luciano Chiappini, Familja Este: Një mijë vjet histori, Ferrara, Corbo Editore, 2001, <nowiki>ISBN 978-88-8269-029-8</nowiki>, OCLC 469279394. * Renzo Renzi (redaktuar nga), Ferrara 1: The Po, katedralja, oborri nga origjina e tij deri në 1598, shkrime nga Nereo Alfieri, Lanfranco Caretti, Adriano Cavicchi, Adriano Franceschini, Eugenio Garin, Antonio Piromalli, Eugenio Riccomini nga Palogu, preface stampa, 1969 (ribotim i dytë dhjetor 1977), SBN SBL0352343. * Francesco Avventi, Shërbëtori i qytetit: Guide to Ferrara, Ferrara, Pomatelli Tipographer, 1838, OCLC 11792850209, * Gerolamo Melchiorri, Gratë e shquara të Ferrarës nga Mesjeta deri në Bashkim, redaktuar nga Graziano Gruppioni, me një parathënie nga Enrica Guerra, Ferrara, 2G Editrice, 2014, <nowiki>ISBN 978-88-89248-18-8</nowiki>. * Carla Nocito Serventi Longhi, Një Astolfo Modern, Trento, Muzeu Gianni Caproni, Stampalith, 1994, OCLC 8008389179, SBN TO012625799, * Renato Jannucci, Historia e Ferrarës: Nga Origjina e saj deri në Sot, Ferrara, Libreria Centrale editrice, 1958, OCLC 800011294 == Hyrje të ngjashme == * Ercole I d'Este * Alfonso I d'Este * Hipoliti i Este-s * Kalaja e Ariostos * Universiteti i Ferrarës * Biblioteka Bashkiake e Ariosteas * Mauriziano * Orlando Furioso == Projekte të tjera == <<<Hija e paladinit të madh le të më falë nëse... Zura vendin e tij në shpinën e Hipogrifit me krahë dhe shkova andej-këndej, duke bredhur përreth.>>> (Italo Balbo e krahason veten me heroin e poemës kalorësiake. [229]){{Doppia immagine|orizzontale|Print, B. Dovizi da Babbiena (after R. Sanzio), ca. 1750 (CH 18433787).jpg|198|Niccolo Machiavelli.jpg|200|[[Bernardo Dovizi da Bibbiena]] e [[Niccolò Machiavelli]], a cui Ariosto guardò per le sue ultime commedie, soprattutto ''Il Negromante''}} == Lidhje të jashtme == •Ariosto, Ludovico, në Treccani.it - ​​Enciklopedi Online, Instituti i Enciklopedisë Italiane. •Francesco Torraca, ARIOSTO, Ludovico, në Enciklopedinë Italiane, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1929. •Ariosto, Ludovico, në sapere.it, De Agostini. •Alberto Casadei, Ariosto, Ludovico, në Enciklopedinë Makiaveliane, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 2014. •(EN) Giovanni Aquilecchia, Ludovico Ariosto, në Encyclopedia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc. •(EN) Ludovico Ariosto, mbi Enciklopedinë e Shkencës fantastike. •(PT) Ludovico Ariosto, mbi Enciklopedinë Itaú Cultural, Itaú Cultural. •Natalino Sapegno, ARIOSTO, Ludovico, në Fjalorin Biografik të Italianëve, vëll. 4, Instituti i Enciklopedisë Italiane, 1962. •Ludovico Ariostore, në BeWeb, Konferenca Episkopale Italiane. •Vepra nga Ludovico Ariostor, mbi Liber Liber. •Vepra nga Ludovico Ariosto, në MLOL, Horizons Unlimited. •Vepra nga Ludovico Ariosto, në Open Library, Internet Archive. •Libra audio nga Ludovico Ariosto, në LibriVox. •Vepra rreth Ludovico Ariosto, në Open Library, Internet Archive. •(EN) Bibliografia e Ludovico Ariostote, në Internet Speculative Fiction Database, Al von Ruff. •(EN) Ludovico Ariosto (autor), në Goodreads. •Ludovico Ariosto (personazh), në Goodreads. •Bibliografia italiane e Ludovico Ariostoia mbi Katalogun Vegetti të letërsi fantastike, Fantascienza.com. •(EN) Ludovico Ariosto, në Enciklopedinë Katolike, Robert Appleton Company. Ludovico Ariosto, në Arkivin Historik Ricordi, Ricordi & C. (EN) Partitura muzikore ose libreto nga Ludovico Ariosto, në Projektin Ndërkombëtar të Bibliotekës së Partiturave të Muzikës, Project Petrucci LLC. •(EN) Ludovico Ariosto, në Discogs, Zink Media. •(EN) Ludovico Ariosto, në MusicBrainz, Fondacioni MetaBrainz. •(EN) Ludovico Ariosto, në IMDb, IMDb.com. Arsyet që, midis viteve 1928 dhe 1933, i shtynë autoritetet ferrareze dhe romake të mbështesnin festimet e Oktavës së Artë dhe të Ludovico Ariosto janë të njohura mirë. Roli i Balbos ishte vendimtar: kjo ishte epoka e Kuadrumvirit Fashist, e mbështetur nga një program i përgjithshëm ferrarez dhe este. Një ekspozitë e artit të lashtë mund të kishte bërë shfaqjen e saj kryesore pikërisht atëherë, e miratuar dhe e mbështetur nga Artet e Bukura dhe Bashkia. Por vetë iniciativa e Palazzo dei Diamanti duhet të imagjinohet brenda një projekti shumëplanësh të endur së bashku me forcën e një rindërtimi të shpresuar të qytetit të decentralizuar në vitin 1598: dhe të hequr me dhunë nga historia. (Andrea Emiliani, 1933-Viti XI, në Ferrara - zërat e një qyteti nr. 19, Dhjetor) 2003[230]) [[Skeda:Ludovico Ariosto 1532.jpg|parapamje|Ludovico Ariosto]]   {{Doppia immagine|orizzontale|Print, B. Dovizi da Babbiena (after R. Sanzio), ca. 1750 (CH 18433787).jpg|198|Niccolo Machiavelli.jpg|200|[[Bernardo Dovizi da Bibbiena]] e [[Niccolò Machiavelli]], a cui Ariosto guardò per le sue ultime commedie, soprattutto ''Il Negromante''}}{{Clear}} [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] 2hf8c3yjp3pdvusy00xd8ifqct8dzwy 0 401515 2996148 2986663 2026-06-12T08:46:31Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996148 wikitext text/x-wiki '''Matera''' është një [[Komuna (Itali)|komunë italiane]] me 59.315 banorë,kryeqyteti i [[Provinca e Materës|provincës homonime]] të [[Bazilikata|Bazilikatës]].Qyteti është i njohur në të gjithë botën për lagjet e tij historike Sassi,të cilat e bëjnë atë një nga qytetet më të vjetra ende të banuara në botë.S''assi'' u njohën më 9 dhjetor 1993,në asamblenë e Cartagena de Indias,[[Vende të trashëgimisë botërore|si një Vend i Trashëgimisë Botërore]] nga [[UNESCO]],vendi i parë në [[Italia e Jugut|Italinë jugore]] që mori një njohje të tillë. Në vitin 1663 u nda nga provinca e Terra d'Otranto,pjesë e së cilës kishte qenë për shekuj,deri në vitin 1806,kryeqyteti i provincës së atëhershme të Bazilikatës në [[Mbretëria e Napolit|Mbretërinë e Napolit]].Gjatë kësaj periudhe,qyteti përjetoi një rritje të ndjeshme ekonomike,tregtare dhe kulturore.Matera ishte qyteti i parë në jug që u ngrit me armë kundër nazizmit dhe për këtë arsye është ndër qytetet e dekoruara për trimëri ushtarake për luftën çlirimtare,pasi iu dha medalja e argjendtë për trimëri ushtarake në vitin 1966,dhe ndër qytetet e dekoruara për trimëri civile,pasi iu dha medalja e artë për trimëri civile në vitin 2016. == Gjeografia fizike == === Territori === [[Skeda:Matera_-_Ponte_Tibetano_-_04.jpg|parapamje|Gravina]] Qyteti ndodhet në pjesën lindore të rajonit të Bazilikatës në kodrën {{Val|401}},që kufizohet me pjesën jugperëndimore të [[Qyteti metropolitan i Barit|qytetit metropolitan të Barit]] dhe pjesën ekstreme veriperëndimore të [[Provinca e Tarantos|provincës së Tarantos]].Shtrihet në vazhdimin e pllajës Murge në lindje dhe hendekut Bradanica në perëndim,të përshkuar nga lumi Bradano.Rrjedha e këtij lumi është e bllokuar nga një digë,e ndërtuar në fund të viteve 1950 për qëllime ujitjeje, dhe liqeni artificial i krijuar nga diga,i quajtur Liqeni San Giuliano,është pjesë e një rezervati natyror rajonal të quajtur Rezerva Natyrore San Giuliano . Gryka e Materës,një degë e majtë e lumit Bradano, rrjedh në kanalin e thellë natyror që kufizon dy lagjet e lashta të qytetit: Sasso Barisano dhe Sasso Caveoso.Në bregun tjetër ndodhet Murgia,e cila përfshihet pjesërisht në Parkun Natyror Historik Arkeologjik Rajonal të Kishave Rupestriane,i njohur edhe si parku Murgia Materana ." Sassi ",së bashku me cisternat dhe sistemet e mbledhjes së ujit,janë karakteristika e veçantë e Materës.Ato janë grupe të lashta shtëpish të gërmuara në kalkarenit,afër një përroi të thellë, " Gravina ".Në fund të vitit 1993,[[UNESCO]] i shpalli lagjet Sassi [[Vende të trashëgimisë botërore|një vend të trashëgimisë botërore]].Në fshat pranë Timmari-t ndodhet edhe një vullkan balte i formuar së fundmi. Kufizohet me komunat Montescaglioso,Altamura,Miglionico, Laterza,Santeramo në Colle,Ginosa,Gravina në Puglia dhe Grottole.Për më tepër,me {{Val|392.09}} të shtrirjes territoriale, Matera është komuna më e madhe në Bazilikatë. Klasifikimi sizmik:zona 3,Ordinanca PCM nr.3274 e datës 20/03/2003 === Klima === Sipas të dhënave mesatare për periudhën tridhjetëvjeçare 1961-1990,[[temperatura]] mesatare e muajit më të ftohtë, Janarit,është {{Val|+6.0}},ndërsa ai i muajit më të nxehtë,gushtit, është {{Val|+25.1}} <ref>{{Cite web |title=Tabella climatica |url=http://clisun.casaccia.enea.it/Profili/tabelle/600%20%5BMatera%5D%20capoluogo.Txt |access-date=1 qershor 2026 |archive-date=1 prill 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110401191743/http://clisun.casaccia.enea.it/Profili/tabelle/600%20%5BMatera%5D%20capoluogo.Txt |url-status=dead }}</ref>. [[Skeda:Matera_-_View_from_Belvedere_Murgia_Timone_-_03.jpg|parapamje|Pamje e Sassi-t]] == Origjina e emrit == Sipas disa hipotezave Matera në lashtësi quhej ''Mataia ole'' nga [[Greqia e Lashtë|grekët]],që rrjedh nga Mataio olos,që do të thotë " ''e gjitha bosh'' ",duke iu referuar Gravina-s,një hendek i përshkuar nga përrenj;një hipotezë tjetër është se emri rrjedh nga ''Mata'' (grumbull shkëmbinjsh),një rrënjë e përdorur për emra të ndryshëm gjeografikë.Një teori tjetër e nxjerr Materën nga greqishtja ''Meteoron'',që do të thotë ''qiell me yje'',duke pasur parasysh se disa kronikanë të së kaluarës,duke vëzhguar Sassi-t e ndriçuar natën,i përshkruanin ato si një ''pasqyrim të qiellit me yje sipër''. Dhe ka nga ata që e lidhin toponimin me ''Mater'' ose "tokë nënë",me ''Materia'' (matheria) ose ''Materies'',terma që tregonin drurin për prerje ose ndërtim,duke iu referuar zonave të pyllëzuara në të cilat u ngrit qyteti;në realitet,ai rrjedh gabimisht nga latinishtja ''materia'',pasi fillimisht bëhet fjalë për baza që përcaktojnë "tokën e përroit";''-eria'' është një fjalë me kuptimin e "hendek, përroi":akadezisht. ''ḫāru, ḫarru'', ''ḫarû'' (të gërmosh thellë). Kryqëzimi i ''mātu'' me bazën e akadezisht. ''matāḫu''.Gattini, megjithatë, ia referon toponimit termave hebraikë ''Matterah'' (burg) ose ''Me terah'' (ujë i pastër). Të tjerë pohojnë se emri rrjedh nga inicialet e Metaponto dhe Eraclea, pasi kishin mirëpritur refugjatët nga të dy qytetet pas shkatërrimit të tyre;së fundmi,''Mateola'',emri i lashtë i qytetit, mund të rrjedhë nga konsullata romake e Quintus Cecilius Metellus Numidicus,i cili e rindërtoi atë dhe e rrethoi me mure dhe kulla të larta,ose nga "tokë malore":''matu'', aramaisht ''mata'' (tokë) ''elû'' (i lartë).[[Plini Plaku]] në veprën e tij ''Naturalis historia'' i quajti banorët e qytetit Mateolanë dhe i renditi ata midis Apulive,edhe nëse mbaresa e mbiemrit në ''-anus'' thekson qartë ndikimin oskan të Lucanëve,pasi qyteti ndodhej pikërisht në kufirin Puliano-Lukan në rajonin e lashtë të quajtur Peucezia. == Historia == [[Skeda:Matera_-_View_from_Sant'Agostino.jpg|parapamje|Sasso Barisano]] Origjina e Materës është shumë e largët dhe kjo dëshmohet nga zbulimi në zonën përreth i disa vendbanimeve pa ndërprerje që nga epoka [[Paleoliti|paleolitike]].Në fakt,në shpellat e shpërndara përgjatë Gravine Materane janë gjetur disa objekte që datojnë që nga ajo epokë,duke dëshmuar për praninë e grupeve të gjuetarëve.Në periudhën [[Neoliti|neolitike]] vendbanimet u bënë më të qëndrueshme,aq sa ka gjurmë të qarta të disa fshatrave të fortifikuara që datojnë që nga ajo periudhë,veçanërisht në Murgia Timone.Me Epokën e Metaleve lindi bërthama e parë urbane,ajo e ''Civitës'' së sotme,në bregun e djathtë të Gravinës.I ndërtuar mbi një fshat të fortifikuar prehistorik,qyteti ndoshta ka origjinë greke,siç pohon Volpe në ''Memorie storici profane e religiosa sulla città di Matera'',duke cituar gjithashtu Ughelli-n, Pacichelli-n dhe Atin Bonaventura da Lama,të cilët kishin arritur në këtë përfundim.Kjo do të konfirmohej nga emblema e qytetit, kau me kallinj misri,i cili sipas vetë Volpes është një simbol tipik i [[Magna Graecia]];për më tepër,Gattini citon hipotezën e disa historianëve sipas të cilës do të riprodhohej emblema e qytetit të Metapontos,i cili në fakt ishte një ka, ndërsa kallinjtë ishin figura të përsëritura në monedhat greke. Për ta konfirmuar këtë,Gattini citon edhe disa vargje nga poeti Tommaso Stigliani:«Marinari i Metapontos së lashtë, i cili në kohën tonë quhet Matera»,dhe i referohet mirëseardhjes që Matera u dha refugjatëve Metapontinë pas shkatërrimit të qytetit të tyre nga [[Hanibali]] . [[Skeda:Matera_-_veduta_della_Civita_da_Palazzo_Lanfranchi.JPG|parapamje|Shkëmbi Caveoso]] Gjatë periudhës së [[Magna Graecia]],Matera kishte marrëdhënie të ngushta me kolonitë e vendosura në bregdetin jugor dhe,më pas,në epokën romake ishte vetëm një qendër tranziti dhe furnizimi.Në vitin 664,Matera kaloi nën sundimin lombard dhe iu aneksua Dukatit të Beneventos.Shekujt e 9-të dhe të 10-të u karakterizuan nga luftëra të ashpra midis vetë lombardëve,saraçenëve dhe [[Perandoria Bizantine|bizantinëve]], të cilët u përpoqën disa herë të merrnin territorin;qyteti u shkatërrua në vitin 867 nga trupat e Louis II,perandorit të frankëve,në një përpjekje për të dëbuar saraçenët të cilët në vitin 847 kishin themeluar emiratin e Barit . [[Skeda:"Matera"_(22264982522).jpg|parapamje|Pamja e qytetit në ''Mbretëria e Napolit në Perspektivë'',1703,nga Giovan Battista Pacichelli]] Ndërkohë,duke filluar nga shekulli i 8-të,disa murgj u vendosën përgjatë shpellave Gravina,duke i transformuar ato në kisha shkëmbore.Pas vendbanimit norman në vitin 1043, qyteti përjetoi një periudhë paqeje.Në shekujt në vijim,mes zisë së bukës dhe tërmeteve,Matera ishte një qytet mbretëror për një kohë të gjatë,pasi u çlirua nga sundimi feudal duke u shpenguar disa herë.Megjithatë,nën sundimin aragonez,qyteti iu cedua Kontit Giovan Carlo Tramontano,i cili u vra në vitin 1514 nga popullsia e shtypur nga taksat. Në vitin 1663,gjatë epokës spanjolle,Matera u largua nga provinca e Terra d'Otrantos,pjesë e së cilës deri atëherë kishte qenë,duke u bërë kryeqyteti i Bazilikatës dhe selia e Audiencës Mbretërore.Ky titull mbeti deri në vitin 1806,kur Joseph Bonaparte e transferoi juridiksionin e saj në [[Potenca|Potenza]] . Gjatë Risorgimentos,komiteti pro-diktaturës lukanian nuk arriti të mbante premtimet e tij në lidhje me rishpërndarjen e tokave shtetërore.Trazirat filluan të përhapeshin,të nxitura nga legjitimistët,dhe shpërthyen në Matera më 8 gusht 1860, me masakrën e Gattinit,shenja e parë e rebelimit që i parapriu banditëve pas bashkimit.Në vitin 1927,qyteti u bë kryeqyteti i provincës. Matera ishte qyteti i parë në [[Italia jugore|Italinë Jugore]] që u ngrit kundër nazistëve;në fakt,më 21 shtator 1943,ditën e kryengritjes dhe masakrës së Materës,populli i Materës u ngrit kundër shtypjes së ushtruar nga pushtimi [[Nazizmi|nazist]].Njëmbëdhjetë vetë u vranë nga zjarri i mitralozëve gjermanë që po tërhiqeshin. Dita arriti kulmin me hakmarrjen e egër naziste që kushtoi jetën e 15 personave të tjerë,si civilë ashtu edhe ushtarë,të hedhur në erë në "pallatin e milicisë".Në vitin 1945,pati,ndër të parat në Jug, kryengritje popullore për ndarjen e tokës së pakultivuar,të cilat u zgjidhën me nxjerrjen e dekreteve të Pontes (nga Aurelio Ponte, prefekt i Materës) midis viteve 1946 dhe 1947;ato ishin një pararendës i reformës agrare . Në vitin 1948,u ngrit çështja e Sassi-ve të Materës, e ngritur së pari nga Palmiro Togliatti dhe më vonë nga [[Alcide De Gasperi]].Në vitin 1952,një ligj kombëtar urdhëroi evakuimin e Sassi-t dhe ndërtimin e lagjeve të reja banimi që zhvilluan qytetin e ri në të cilin u bashkuan 15.000 banorët e Sassi-t. Në vitin 1980,ai u dëmtua pjesërisht nga tërmeti i Irpinia-s dhe lëkundjet pasuese që pasuan.Në vitin 1986,një ligj i ri kombëtar financoi restaurimin e lagjeve të lashta të Matera-s, të cilat ishin degraduar nga më shumë se tridhjetë vjet braktisje.Në vitin 1993,në një konferencë në Cartagena de Indias,qyteti u shpall"Vend i Trashëgimisë Botërore" dhe në vitin 2014,"Kryeqyteti Evropian i Kulturës 2019". Në shkurt të vitit 2023,një trup jashtëtokësor ra në veri të Materës,i quajtur më vonë ''meteori i Materës'' ose topi i zjarrtë i San Valentinos.Pas zbulimit të tij,asteroidi 92278 u emërua sipas Materës. === Simboli === [[Skeda:Matera-Gonfalone2.svg|parapamje|Banderolë qytetare]] Stema e qytetit u njoh me dekret të kreut të qeverisë më 2 tetor 1939. Motoja latine ''Bos lassus firmius figit pedem'' mund të përkthehet si:"kau i lodhur e gërmon thundrën e tij më fort"; kjo moto,e cila tregon se si një popull paqësor,por i lodhur nga abuzimet,mund të rebelohet kundër zgjedhës, përfaqëson moralin e episodit ku populli i Materës u rebelua dhe vrau Kontin Giovan Carlo Tramontano. Sipas Racioppi-t,stema e Materës është një armë që flet, pasi shkronja "M"në krye do të ishte inicialja e emrit të qytetit, ndërsa kallinjtë e misrit në gojën e demit do të shtonin pjesën tjetër të emrit:në fakt,në greqisht,kallinjtë e misrit quhen ''Ather-Eros'',prandaj nga kombinimi i fjalëve marrim ''Mather-Eros'',nga e cila "Matera".Kurora që ka demi në kokë do të tregonte se qyteti ishte i lirë,domethënë,jo i varur nga ndonjë feudal, por drejtpërdrejt nga kurora mbretërore. Sipas interpretimeve të tjera,mburoja mban shkronjën M në ar në fushën e sipërme,në argjend; dhe në fushën e poshtme është një dem,i quajtur zakonisht "passante" nga lajmëtarët, me tre kallinj misri në gojë.Koka e demit është e kurorëzuar me një kurorë princërore.Rreth skajit të mburojës është një brez që mban moton "Bos lassus firmius figit pedem". Shprehja ndoshta u shpik pas vrasjes së Kontit Gian Carlo Tramontano,duke shprehur lodhje për shtypjen dhe taksat që qytetarët e Materës duhej t'i paguanin kontit.Sa i përket mburojës,shkronja e artë M supozohet se tregon shkronjën e parë të emrit të qytetit.Megjithatë,të tjerë besojnë se tregon edhe fjalën municipio,pasi Matera dikur ishte një Demanio Mbretëror,dhe për këtë arsye varej drejtpërdrejt nga mbreti. Kjo shpjegon gjithashtu kurorën princërore sipër kokës së demit.Prandaj,figura e demit mbetet më e vështira për t'u deshifruar.Disa besojnë se kau përfaqëson familjen Del Balzo,e cila vjen nga fjala franceze ''baux'',fonetika e së cilës i ngjan shumë fjalës për dem.Të tjerë besojnë fuqimisht se kau dhe kallinjtë e misrit simbolizojnë pronësinë e tokave pjellore të dedikuara për blegtori dhe bujqësi.Kallinjtë e misrit, megjithatë,kanë një ngjashmëri të caktuar me ato në monedhat e Metapontos,gjë që i jep më shumë siguri emrit Matera,i cili mund të rrjedhë nga themeluesit e qytetit, qytetarët e Metapontos dhe Heraclea,të cilët i shpëtuan romakëve.Prandaj,Met-Hera. == Monumentet dhe vende interesante == Matera njihet edhe si ''qyteti i Sassi-t'' për shkak të karakterit unik të qendrës së saj historike.Të gërmuara dhe të ndërtuara pranë Gravina di Matera,një grykë e thellë që e ndan zonën në dy pjesë,Sassi di Matera,lagjet që përbëjnë pjesën më të vjetër të qytetit,shtrihen përgjatë dy luginave me pamje nga lindja,pak më të ulëta se fshati përreth,të ndara nga njëra-tjetra nga shpati shkëmbor i Civitës. Sasso ''Barisano'',me pamje nga [[Veriu (gjeografi)|veriperëndimi]] në buzë të shkëmbit,nëse marrim si referencë ''Civitën'',qendrën e qytetit [[Perëndimi (gjeografi)|të]] vjetër,është më i pasuri me portale dhe friza të skalitura që fshehin zemrën e tij nëntokësore.Sasso ''Caveoso'',me pamje [[Jugu (gjeografi)|nga jugu]],i vendosur në një zonë më të gjerë dhe më të shkurtër,merr në mënyrë të paqartë formën e një cavea teatri.Në qendër është Civita,një shkëmb që ndan dy Sassi-t, në majë të të cilave ndodhen Katedralja dhe pallatet fisnike. Së bashku ato formojnë bërthamën e lashtë urbane të Materës,e shpallur ''peizazh kulturor'' i UNESCO-s. Sassi-t e Materës janë një vendbanim urban që rrjedh nga forma të ndryshme të qytetërimit dhe vendbanimeve njerëzore që kanë ndodhur me kalimin e kohës.Nga fshatrat prehistorikë të rrënjosur të periudhës [[Neoliti|neolitike]],deri te habitati i qytetërimit të gdhendur në shkëmb,i cili përbën substratin urban të Sassi-t,me lagjet,shtigjet,kanalet dhe cisternat e tij;nga ''civitas'' Normano-Swabiane,me fortifikimet e saj,deri te zgjerimet pasuese të Rilindjes dhe zhvillimet urbane baroke;dhe së fundmi nga degradimi higjienik dhe social i shekullit të 19-të dhe gjysmës së parë të shekullit të 20-të deri te evakuimi i urdhëruar nga ligji kombëtar në vitet 1950,deri në rimëkëmbjen aktuale të filluar nga ligji i vitit 1986. === Arkitekturat fetare === [[Skeda:Matera_BW_2016-10-15_14-04-08_2.jpg|parapamje|Katedralja e Materës]] * Katedralja,në stilin romanik pulian,u ndërtua në shekullin e 13-të në shpatin më të lartë të Civita di Siena,duke ndarë dy Sassi-t,në vendin e manastirit të lashtë benediktin të Sant'Eustachio-s,një nga dy shenjtorët mbrojtës të qytetit.Në pjesën e jashtme,vlen të përmendet dritarja e trëndafilave me gjashtëmbëdhjetë rreze dhe kambanorja 52 metra e lartë;brenda,vlen të përmendet një afresk bizantin i Madonna della Bruna-s,një skenë lindjeje e shekullit të 16-të nga skulptori Altobello Persio dhe një afresk që përshkruan Gjykimin e Fundit. [[Skeda:Matera_-_San_Giovanni_Battista_-_01.jpg|parapamje|Kisha Shën Gjon Pagëzorit]] * Kisha e San Giovanni Batistës,e ndërtuar në vitin 1233, gjithashtu në stilin romanik.Brenda,me tre nefe,ka një qemer të madh me brinjë të rindërtuar në vitin 1793, vitin në të cilin u bënë disa modifikime për të ruajtur stabilitetin e kishës.Kapitele të bukura në stilin pulian zbukurojnë kolonat me figura antropomorfe,zoomorfe dhe bimore, dhe një absidë imponuese.Pranë kishës është ish-spitali i San Rocco-s,me kishën e vogël të Cristo Flagellato brenda. * Kisha e San Pietro Caveoso,e ndërtuar në vitin 1218, është një nga monumentet më dalluese të qytetit.Në shekullin e 17-të,e gjithë struktura iu nënshtrua modifikimeve të shumta, duke përfshirë shtimin e kambanores,të gjitha në stilin barok.Brenda,ka piktura të shumta të shekullit të 18-të dhe afreske të shenjtorëve.Kapelat e shumta janë të suvatuara dhe kanë afreske dhe poliptiqe prej druri. [[Skeda:Matera_-_Chiesa_di_San_Pietro_caveoso.JPG|parapamje|Kisha San Pietro Caveoso]] * Kisha e Shën Françeskut të Asizit,e rindërtuar pothuajse plotësisht në stilin barok.Fasada e jashtme në stilin e vonë barok është e rëndësishme,ndërsa brenda ndodhet kripta e lashtë e Shenjtorëve Pjetër dhe Pavël,e cila strehon një afresk që përshkruan vizitën e [[Urbani II|Papës Urban II]] në Matera në vitin 1093.Gjithashtu,të rëndësishme janë panelet e një poliptiku të copëtuar të shkollës veneciane,të cilat i atribuohen ndryshe Bartolomeo Vivarinit ose Lazzaro Bastianit. * Kisha e Shën Françeskut da Paolës,e projektuar nga Lazzaro Caputo nga Matera dhe e ndërtuar duke filluar nga viti 1774,kur Vëllazëria e Shën Françeskut da Paolës,e lindur gjatë shekullit të shtatëmbëdhjetë në kishën shkëmbore të Santa Maria de Armeniis në Sasso Caveoso, filloi ndërtimin e një kishe të re jashtë portës kryesore të qytetit.Ndodhet në Via XX Settembre qendrore. [[Skeda:Matera_-_San_Francesco_d'Assisi_-_2.jpg|parapamje|Kisha Shën Françesku]] * Kisha e Santa Chiarës u ndërtua në fund të shekullit të 17-të së bashku me ndërtesat ngjitur që fillimisht strehuan spitalin,pastaj manastirin Poor Clare dhe së fundmi Muzeun Kombëtar Arkeologjik Domenico Ridola. Fasada e dekoruar me bollëk paraqet një lunetë në krye dhe një portal në fund,të rrethuar nga dy gjysmëkolona dhe dy kamare me statuja shenjtorësh.Pjesa e brendshme ka një nef të vetëm. * Kisha e Purgatorit,e ndërtuar në vitin 1747 në stilin e vonë barok,paraqet një fasadë të zbukuruar me tema të vdekjes dhe shpengimit të shpirtrave.Portali i mrekullueshëm prej druri është i ndarë në 36 panele,ku në krye shfaqen kafkat e prelatëve dhe sundimtarëve dhe në fund ato të qytetarëve të zakonshëm.Brenda, një planimetri në formë kryqi grek paraqet një kupolë tetëkëndëshe. * Kisha e San Domenikos u ndërtua pranë manastirit, duke filluar në vitin 1230,në stilin romanik pulian . Dritarja e trëndafilave është veçanërisht e bukur,me katër figura relievi që e rrethojnë atë që përshkruajnë një telamon,dy figura në të dyja anët dhe Kryeengjëllin Mikael sipër.Në qendër të dritares së trëndafilave është një qen me një pishtar në gojë, simboli i dominikanëve. Pjesa e brendshme,me tre nefa,altarë anësorë dhe një kupolë hemisferike me arkë,u modernizua në vitin 1774; midis veprave të ruajtura brenda është ''Kryqëzimi me Shën Dominikun'',krijuar nga Pietrafesa në vitin 1653. * Kisha e Santa Lucias dhe Agata alla Fontana u përfundua në vitin 1797,kur kisha dhe manastiri benediktin,të cilët deri atëherë ishin vendosur në manastirin e Santa Lucia alla Civita nei Sassi,u transferuan atje.E vendosur së bashku me manastirin ngjitur benediktin pranë Shatërvanit Ferdinandia në sheshin qendror Vittorio Veneto, ajo përbëhet nga një nef i vetëm. [[Skeda:Matera_-_Convento_di_Sant'Agostino.JPG|parapamje|Kisha Shën Agostinos]] * Manastiri i Shën Agostinos,një monument kombëtar italian,i vendosur në Sas Barisano dhe i ndërtuar në vitin 1593,së bashku me kishën me të njëjtin emër,në kriptën e lashtë shkëmbore të San Giulianos që daton që nga shekulli i 12-të. * Shenjtërorja e Madonna di Picciano,e vendosur në majë të kodrës me të njëjtin emër në {{Val|15}} nga qyteti, është një destinacion pelegrinazhi.Legjenda thotë se Madonna u shfaq në degët e një lisi disa barinjve të Abrucos që po kalonin nëpër ato zona për transportin e bagëtive.Një komunitet manastiror benediktin u vendos atje duke filluar nga shekulli i 13-të, dhe në shekujt pasues,Picciano i përkiste fillimisht [[Templarët|Templarëve]] dhe më pas [[Kalorësit Hospitaler|Kalorësve të Maltës]],të cilët zgjeruan kishën dhe dhomat ngjitur me të.Brenda kishës,mbi altarin e lartë, ka një imazh të Madonnës,që daton në shekullin e 15-të, dhe në faltoren pas altarit,statuja e Madonnës mbahet në procesion.Sot,shenjtërorja dhe manastiri kujdesen nga murgjit [[Benediktinët|benediktinë]] olivetanë . * Shenjtërorja e Madonna della Palomba,e vendosur në pllajën Murgia me pamje nga Gravina di Matera, ndodhet pranë një shpelle ku nderohej një afresk me një imazh bizantin të Virgjëreshës dhe Fëmijës.Një vend i ri adhurimi u ndërtua duke filluar nga viti 1580. Fasada përmban një dritare trëndafilash dhe një çati kambanore,ndërsa pjesa e brendshme me një nef ruan afreskun e lashtë që daton rreth shekullit të 13-të. [[Skeda:Matera_-_San_Nicola_dei_Greci_-_2.jpg|parapamje|Kisha shkëmbore San Nicola Greci]] * Kishat e gdhendura në shkëmb:në qytet dhe përgjatë përrenjve të Parkut Murgia Materana,ka afërsisht 150 kisha të vogla të gdhendura në shkëmb.Ndër kishat më të rëndësishme të gdhendura në shkëmb në Sassi janë ''Santa Lucia alle Malve'',një kompleks i gdhendur në shkëmb që dikur strehonte një komunitet manastiror; ''Convicinio di Sant'Antonio'',një kompleks i përbërë nga katër kripta të gdhendura në shkëmb; ''Santa Maria di Idris'' në majë të shkëmbit me të njëjtin emër;''Santa Barbara,'' e pasur me afreske;''Madonna delle Virtù,'' e cila, së bashku me kishën e ''San Nicola dei Greci'' sipër saj, sot pret ekspozita të rëndësishme skulpturash;dhe ''San Pietro Barisano,''me fasadën e saj prej guri dhe kullën e kambanës dhe brendësinë pothuajse tërësisht të gdhendura në shkëmb.Jashtë perimetrit urban ndodhen, ndër të tjera,''Kripta e Mëkatit Origjinal'',e restauruar së fundmi,një shembull i [[Piktura Longobarde|pikturës lombarde]] me një cikël të jashtëzakonshëm piktorial afreskesh që mbulojnë muret e majtë dhe të pasme për të cilat përkufizohet si ''Kapela Sistine e artit shkëmbor'',dhe kisha e ''Santa Maria della Valle'',e quajtur zakonisht ''La Vaglia'',kisha më e madhe shkëmbore në qytet,me një fasadë me tulla dhe ambiente të brendshme nëntokësore. === Arkitekturat civile === [[Skeda:Matera_palazzo_dell'Annunziata.JPG|parapamje|Pallati i Shpalljës]] [[Skeda:Matera,_palazzo_del_sedile.jpg|parapamje|Pallati i Selisë]] * Palazzo Lanfranchi,monument i shekullit të 17-të i ndërtuar nga Frati Francesco da Copertino me urdhër të Peshkopit Vincenzo Lanfranchi midis viteve 1668 dhe 1672,fillimisht strehonte seminarin dioqezan.Ai strehon Muzeun Kombëtar të Artit Mesjetar dhe Modern të Bazilikatës dhe zyrat e Mbikëqyrjes për Trashëgiminë Artistike dhe Historike të Bazilikatës. * Palazzo dell'Annunziata,një pallat i shekullit të 18-të i vendosur në Piazza Vittorio Veneto,fillimisht strehoi manastirin dominikan,më pas u bë gjykatë në vitin 1865 dhe më vonë shkollë e mesme.Sot,ndërtesa me pamje nga sheshi qendror i Materës është shtëpia e Bibliotekës së Medias dhe Bibliotekës Provinciale Tommaso Stigliani,si dhe e Kinemasë Bashkiake Gerardo Guerrieri . * Palazzo del Sedile,i vendosur në qendër të Piazza Sedile, u ndërtua në vitin 1540 dhe u rinovua në vitin 1759.Ai strehon seksionin e parë të Konservatorit të Muzikës Egidio Romualdo Duni dhe Auditorin Gervasio. Fasada përmban dy kulla kambanore dhe është e zbukuruar me gjashtë statuja.Gjithashtu me pamje nga i njëjti shesh është Pallati i Guvernatorit i shekullit të 17-të, selia e parë e Audiencës Mbretërore të Bazilikatës. Bodrumi i tij u përdor si burgu i qytetit. * Palazzo Bernardini me pamje nga Sasso Caveoso. * Palazzo Gattini,i vendosur në Piazza Duomo. * Palazzo Porcari,shtëpia e familjes fisnike Matera me origjinë romake,e vendosur në Piazzetta Sant'Eligio në Via del Corso,pak metra nga Kisha e San Francesco D'Assisi * Palazzo Malvinni-Malvezzi,i vendosur në Piazza Duomo,i përkiste familjes së [[Duka|Dukëve]] të Santa Candida. Brenda,në katin kryesor,ka 14 piktura dhe orendi të punuara me mjeshtëri në stilin e Luigjit XVI. * Palazzo Bronzini,që daton që nga shekulli i 18-të, ndodhet në qoshe midis Piazza del Sedile dhe Via Duomo. * Palazzo Ridola,në Via Duomo. * Palazzo di Castro Vetere,pallati i lashtë,pavarësisht ndryshimeve të ndryshme të pronësisë që kanë ndodhur gjatë viteve,ende ruan të gjithë strukturën e tij të lashtë të rrugicës së kambanores ku ndodhet së bashku me kishën e vjetër të San Nicola in Castiglione.Është e rëndësishme të theksohet stema pranë shkallëve,që ndoshta i përket familjes Palmieri që mbajti peshkopatën e Materës nga viti 1483 deri në vitin 1530. * Palazzo Venusio,një pallat fisnik në Matera,i ndërtuar në S.Potito në shekullin e 16-të. * Hipogjea e Piazza Vittorio Veneto,e vendosur poshtë sheshit kryesor të qytetit dhe e nxjerrë në dritë disa vite më parë,përmban,përveç dhomave të shumta nëntokësore,një cisternë të lashtë,të njohur si Palombaro Lungo,dhe një kullë që ishte pjesë e mureve që dikur duhet të kenë qenë ngjitur me Kështjellën Tramontano. * Shatërvani i Ferdinandit,i restauruar nga Mbreti Ferdinand II i Burbonëve në vitin 1832,fillimisht ndodhej në rrëzë të kodrës së kështjellës dhe mblidhte ujë nga ajo kodër.Pas Luftës së Dytë Botërore,funksioni i tij si furnizim me ujë u shua dhe u zhvendos në kopshtet komunale.Në prill të vitit 2009,pas punimeve restauruese,u rikthye në vendndodhjen e tij origjinale në Piazza Vittorio Veneto. * Vila Longo,rezidenca e shekullit të 19-të e familjes fisnike Matera me origjinë të lashtë napolitane. === Arkitekturat ushtarake === [[Skeda:Castello_Tramontano_2_Matera.jpg|parapamje|Kështjella Tramontano]] * Kështjella Tramontano,në stilin aragonez,me një fortesë qendrore dhe dy kulla anësore të rrumbullakëta, mbeti e papërfunduar për shkak të vrasjes së Kontit Giovan Carlo Tramontano nga popullsia në vitin 1514. * Torre Metellana,e vendosur në Sasso Barisano,pjesë e mureve të qytetit që mbrojnë "Civitën". === Vendet arkeologjike === * Një zonë arkeologjike është ajo që ndodhet në kodrën Timmari,ku janë zbuluar objekte të shumta nga periudhat [[Parahistoria|prehistorike]] dhe puliane që datojnë që nga shekulli i 4-të para Krishtit,shumë prej të cilave mbahen në muzeun arkeologjik "Domenico Ridola". * Fshati neolitik i Trasanos;vendi ka nxjerrë në dritë mbetjet e vendbanimeve të vazhdueshme njerëzore që nga neoliti i hershëm deri në [[Koha e Bronzit|epokën e bronzit]] dhe është objekt studimesh veçanërisht në lidhje me sistemin e tij mbrojtës të mureve,ndër më të vjetrit e gjetur në [[Evropa|Evropë]]. * Disa mbetje të fshatrave të rrënjosura neolitike dhe nekropoleve të Epokës së Bronzit janë të pranishme në të gjithë zonën e Murgia Materanës. * Zona e Jesces në kufirin verilindor të territorit të Materës me atë që dikur ishte Blera dhe me nën-Lupatia përshkohet për disa kilometra nga [[Via Appia|Rruga e lashtë Apiane]],nga e cila dihet vetëm rruga. === Zonat natyrore === [[Skeda:Basilicata_Matera5_tango7174.jpg|parapamje|Në buzë të Parkut Murgia Materana]] [[Skeda:Matera_-_Ponte_Tibetano_-_01.jpg|parapamje|Ura tibetiane e Gravinës]] * Parku Murgia Materana,një park rajonal i themeluar në vitin 1990, përfshin territorin e Gravina di Matera,kishat shkëmbore të shpërndara përgjatë shpateve të përrenjve dhe pllajën Murgia Materana.Shtëpitë e shumta fshatare janë të rëndësishme,shumë prej të cilave janë të fortifikuara.Simboli i parkut është [[Skifteri kthetraverdhë|sokoli i vogël]], një zog i vogël grabitqar i pranishëm në zonën e Matera-s me ekzemplarë të shumtë.Një shteg lidh dy anët e Gravina di Matera,nga Sassi në pllajën Murgia Timone, zemra e parkut;shtegu arrin në fund të përroit dhe e kalon atë me një urë tibetiane. * Rezerva Rajonale e San Giulianos,një zonë e mbrojtur e krijuar në vitin 2000,përfshin Liqenin San Giuliano, një rezervuar artificial i krijuar nga diga e lumit Bradano, dhe lumi shtrihet në rrjedhën e sipërme dhe të poshtme. Prania e jetës së [[Shpendi|shpendëve]] është veçanërisht e rëndësishme. * Colle di Timmari,një mushkëri e gjelbër e vendosur afërsisht {{Val|15}} nga qyteti,ka pamje nga Lugina e Bradanos dhe Liqeni San Giuliano.Një zonë e këndshme banimi dhe në majë të kodrës ndodhet Shenjtërorja e vogël e San Salvatores,që daton që nga viti 1310,dhe një vend i rëndësishëm arkeologjik. === Parqet urbane === * Parku i Kalasë-Rruga e Kalasë * Parku Gjon Pali II-Via Lucana këndi i Via Gramsci * Vila e Bashkimit të Italisë-Via XX Settembre këndi i Via Tommaso Stigliani * Parku Qendror Macamarda-Rruga Saragat * Parku Giovanni Falcone-Via IV Nëntor * Parku Pyjor Serra Venerdì-distrikti Serra Venerdì * Parku i Katër Ungjilltarëve-zona PAIP * Parku i distriktit Lanera === Feja === Matera ka qenë peshkopatë që nga shekulli i 10-të.Për vite me radhë nën ndikimin bizantin,ajo u ngrit në kryepeshkopatë në vitin 1203 kur u bashkua me një bulë papnore me kryepeshkopatën e Acerencës.Kryepeshkopata ka 52 famulli në 13 komuna.Qyteti është vizituar nga tre papë me kalimin e kohës:[[Urbani II|Papa Urban II]],Shën [[Gjon Pali II]],i cili në vitin 1991 e përcaktoi atë si ''qytetin e Vizitës'' dhe të Magnificat,dhe në shtator 2022 nga [[Françesku|Papa Françesku]].Një nga kryepeshkopët e saj metropolitane u bë Papë; [[Urbani VI|Urban VI]].Papa Urban VI,në bazë të kremtimit në nder të Virgjëreshës së Bekuar.della Bruna, e festuar në Matera për njëfarë kohe, vendosi festën e Vizitës për 2 korrik,e cila festohet edhe sot jo vetëm në Matera,por edhe në [[Siena]] dhe Enna në atë datë, edhe pse festa zyrtare është zhvendosur në 31 maj.Mbrojtësit e qytetit janë Madonna della Bruna dhe Shën Eustace,për të cilët legjenda thotë se gjatë një rrethimi të qytetit nga saracenët rreth vitit 1000,ai e shpëtoi Materën nga pushtimi duke bërë që qindra kalorës të udhëhequr nga vetë Shenjti t'i shfaqeshin armikut dhe duke i detyruar ata të iknin.Më 21 nëntor 1954,u shpall ''Civitas Mariae'' me rezolutë bashkiake. Në fshatin e Materës,midis atyre të ndryshme,dy shenjtërore janë ende aktive:Shenjtërorja e Santa Maria di Picciano dhe Shenjtërorja e Santa Maria della Palomba . Historiani G.Gattini rrëfen një gravurë që zbukuronte fasadën gotike të kishës së Shën Françeskut të Asizit në Matera, para rinovimit të saj të vonë barok,gjë që tregonte se ishte porositur nga vetë Shenjti.Ai rrëfen se Shën Françesku mbërriti në qytet gjatë udhëtimit të tij drejt lindjes,u ndalua në Matera, ku kërkoi një vend jashtë mureve të qytetit për të ndërtuar kishën e tij.Atij iu mohua leja për një vend tjetër, të cilën shenjti e refuzoi.Duke mbërritur në një fshat aty pranë, ai kreu një mrekulli që shkaktoi një trazirë të tillë saqë bindi klerin e Materës të ngrinte kishën që qëndron ende sot në vendin që ai kërkoi. Ungjillorët janë gjithashtu të pranishëm në Matera me kisha të ndryshme,si [[Komuniteti Pfingst|Pentekostale]] ashtu edhe [[Baptizmi|Baptiste]] dhe një dëshmi që ka vazhduar për më shumë se një shekull. Pakicat e tjera fetare përbëhen kryesisht nga [[Kisha Ortodokse Lindore|të krishterë ortodoksë]] dhe [[Myslimanët|myslimanë]]. == Kultura == Matera,me vendet e saj të interesit,traditat e saj popullore dhe ngjarjet e ndryshme që zhvillohen gjatë gjithë vitit,ka një ofertë kulturore mjaft të gjerë dhe të larmishme.Qyteti gjithashtu i përket Shoqatës së Qyteteve të Artit dhe Kulturës dhe ishte qyteti i parë në botë që u njoh si një peizazh kulturor. === Kryeqyteti Evropian i Kulturës 2019 === Një kandidate në vitin 2008,Matera u shpall më 17 tetor 2014 Kryeqyteti Evropian i Kulturës për vitin 2019,së bashku me qytetin bullgar të Plovdivit.Është qyteti i katërt italian dhe i pari në [[Italia e Jugut|Italinë Jugore]] që merr këtë njohje,e marrë pasi u përfshi në një listë të shkurtër që përfshinte kandidaturat e pesë qyteteve të tjera italiane:[[Kaljari]],Leçe,[[Peruxhia]], Ravenna dhe [[Siena]].Vendimi iu komunikua nga Steve Green, president i jurisë ndërkombëtare të përzgjedhjes së përbërë nga 13 anëtarë,Ministrit të Trashëgimisë Kulturore dhe Aktiviteteve dhe Turizmit Dario Franceschini;slogani i zgjedhur nga Matera për kandidaturën e saj ishte"E Ardhmja e Hapur". === Muzetë === * Muzeu Kombëtar Arkeologjik Domenico Ridola: përmban materiale kryesisht nga zona e Materës dhe është me interes për studimin e parahistorisë në Italinë jugore dhe për të kuptuar kulturat dhe popullatat indigjene që ranë në kontakt me kolonitë greke në bregdetin Jon.Ai paraqet seksionin prehistorik, seksionin më tipik të muzeut,të ndjekur nga dhomat në Luginën Bradano,Luginën Basento,Materën dhe rrethinat e saj,dhe së fundmi Dhoma Ridola,e cila përmban dokumente që dokumentojnë punën e Domenico Ridola,një mjek dhe arkeolog nga Matera dhe themelues i muzeut. [[Skeda:Matera_BW_2016-10-15_11-08-39.jpg|parapamje|Palazzo Lanfranchi, shtëpia e Muzeut Kombëtar të Artit Mesjetar dhe Modern të Bazilikatës]] === Media === Në fund të viteve 1970,u themelua stacioni radioteleviziv TRM,i cili me kalimin e viteve ka organizuar ngjarje të ndryshme shoqërore që e kanë rigjallëruar qytetin.Midis viteve 1980 dhe 1990,u themelua edhe [[Tele Basilicata Matera]],shkurt TBM,i cili më vonë u zhvendos në qytetin e [[Tarenti|Tarantos]] . Sa i përket transmetimeve radiofonike,[[Radio Radiosa]] është e pranishme në Matera dhe transmeton në qytet në frekuencën 98.500.MHz dhe e cila,përveç transmetimit të muzikës,është e interesuar për lajmet lokale dhe kombëtare. === Kinema === [[Skeda:Pasolini_-_foto_di_Domenico_Notarangelo.jpg|parapamje|Enrique Irazoqui dhe [[Pier Paolo Pasolini]] në Matera,sheshxhirimin e ''filmit "Ungjilli sipas Mateut'' "(1964).]] Për shkak të peizazhit të saj sugjestionues,Matera shpesh zgjidhet si mjedis për prodhimet kinematografike dhe televizive.Filmi i parë i xhiruar në Matera ishte ''Nel mezzogiorno qualcosa è cambiare'' nga Carlo Lizzani,një dokumentar mbi çështjen e jugut,i ndjekur nga filma të tillë si ''La lupa'' nga Alberto Lattuada (1953),''Gli annigi'' (2'')demonio'' nga Brunello Rondi (1963) dhe ''L'albero di Guernica'' nga Fernando Arrabal (1975). Me kalimin e kohës,Matera u bë kryesisht e njohur si vendi i xhirimit të filmave biblikë, për shkak të ngjashmërisë së saj me [[Jeruzalemi|Jerusalemin]] e lashtë, duke përfshirë ''"Ungjilli Sipas Mateut'' "(1964) të [[Pier Paolo Pasolini]] -t,''"Pasioni i Krishtit"'' (2004) të [[Mel Gibson]] -it,"''Maria"''(2005) e Abel Ferrara -s," ''Nativity'' "(2006) e Catherine Hardwicke dhe "''Maria Magdalena"''(2018) e Garth Davis . === Teatër === Teatri Duni ndodhet në Matera.Në komunë veprojnë disa kompani teatrore dhe shkolla teatrore,ndër më të rëndësishmet është shoqata ''Teatro dei Sassi.'' == Ekonomia == === Bujqësia dhe produktet tipike === Matera ka qenë gjithmonë një qendër bujqësore dhe është e famshme për kultivimin e drithërave,veçanërisht grurit të fortë dhe prodhimin e makaronave,bukës,vajit dhe verës.Qyteti është pjesë e Shoqatës Kombëtare të Qyteteve të Bukës,një dëshmi e traditës së lashtë të bërjes së bukës, një nga ushqimet kryesore të zonës së Materës, dhe që nga viti 2012 është gjithashtu pjesë e Shoqatës Kombëtare të Qyteteve të Naftës . [[Skeda:Pane_di_Matera_(cropped).jpg|parapamje|Bukë Matera]] === Industria === Në dekadat e fundit,sektorit primar tradicional i është bashkuar edhe një sektor industrial,i cili e ka parë Materën, së bashku me qytetet puliane të Altamurës dhe Santeramos në Colle,të formojnë një qendër industriale brenda së cilës janë zhvilluar si industria hekurudhore me Ferrosud ashtu edhe e ashtuquajtura ''qendër e mobiljeve të dhomës së ndenjes.''Ky përkufizim është për shkak të rritjes së fortë industriale që ndodhi gjatë viteve 1980 dhe 1990,e cila lejoi zhvillimin e shumë kompanive që prodhonin mobilje të dhomës së ndenjes, kryesisht divane.Ndër kompanitë më të famshme në sektor janë Natuzzi,Nicoletti dhe Calia.Trendi pozitiv i prodhimit në fund të viteve 1990 është ngadalësuar ndjeshëm me rritjen e tregjeve aziatike,të cilat tani janë konkurrentë të mëdhenj dhe vende ku sipërmarrësit e mobiljeve të dhomës së ndenjes në Matera po zhvendosin operacionet e tyre përmes zhvendosjes.Rënia e ekonomisë së Materës u intensifikua me mbylljen e përhershme të fabrikës së makaronave Barilla në vitin 2006.Ky proces u përshpejtua kryesisht nga mungesa e autostradave dhe mungesa e një hekurudhe shtetërore,duke penguar kështu aktivitetet e prodhimit dhe shpërndarjes jo vetëm të Barillas, por edhe të bizneseve të tjera të vogla dhe të mesme në zonën e Materës dhe zonat përreth. === Turizmi === [[Skeda:Matera_-_Piazza_Vittorio_Veneto.JPG|parapamje|Sheshi Vittorio Veneto]] Sektori i turizmit po përjeton një zhvillim të fortë, falë atraksioneve dhe veçorive të shumta të qytetit, përfshirjes së Sassi-t të Materës në listën e Vendeve të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s dhe nominimit si Kryeqyteti Evropian i Kulturës në vitin 2019.Prandaj,në vitet e fundit ka pasur një rritje të dukshme të pranisë së turistëve italianë dhe të huaj. == Infrastruktura dhe transporti == === Rrugët === Qyteti i Materës përshkohet nga autostrada SS99 që e lidh atë me Altamurën,dhe që ju lejon të arrini në Bari, nëpërmjet lidhjes me SS96.Bashkia përshkohet nga autostrada SS7,e cila vjen nga SS407 Basentana dhe nga Miglionico në anën jugore,ajo shërben për rreth {{Val|6}} nga rruga unazore me gjashtë dalje për në qytet dhe vazhdon në lindje drejt Laterzës - [[Tarenti|Tarantos]] . === Hekurudhat === Bashkia preket nga hekurudha Bari-Matera-Montalbano Jonico,e menaxhuar nga Ferrovie Appulo Lucane, një linjë hekurudhore me trase të ngushtë,pjesa jugore e së cilës midis Stacionit Qendror të Materës dhe Montalbanos është nxjerrë nga përdorimi që nga viti 1972;pjesa midis Barit dhe Stacionit Jugor të Materës ka mbetur në funksion. === Lëvizshmëria urbane === Lëvizshmëria urbane garantohet nga shërbimet e autobusëve të ofruara nga kompania Miccolis,me 15 linja urbane,2 linja rrethore,2 linja speciale dhe disa linja shkollore.Ekziston gjithashtu një shërbim aktiv hekurudhor urban i menaxhuar nga FAL,me trena që udhëtojnë përgjatë boshtit veri-jug midis stacioneve Venusio dhe Matera Sud për afërsisht dhjetë kilometra me 5 ndalesa urbane. == Sporti == === Futbolli === FC Matera,klubi i parë i qytetit i themeluar fillimisht në vitin 1933 dhe i rithemeluar disa herë gjatë historisë së tij,nuk u regjistrua për sezonin 2025-2026 në kampionatin e futbollit Serie D.Në maj 2026, Invicta Matera, e regjistruar në kampionatin Lucanian Excellence,e ndryshoi emrin e saj në Matera 1933,duke marrë koncesionin e logove historike, duke u bërë kështu trashëgimtare e traditës së futbollit të qytetit. Në fushën e femrave,Matera Women Città dei Sassi luan në Serinë C. [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Qytete në Itali]] kzv7ywel0ottb9sy0hlyvw7obt3zz9a 0 401520 2996136 2986666 2026-06-12T06:15:34Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 7 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2996136 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | alma_mater = [[Università degli Studi di Roma "La Sapienza"]] }} '''Magdi Cristiano Allam''', i lindur '''Magdi Allam''' (në arabisht مَجْدِي علام‎?, Maǧdī ʿAllām; Il Cairo, 22 prill 1952) është një gazetar,eseist dhe politikan egjiptian i natyralizuar italian. == Biografia == === Fëmijëria dhe shpërngulja në Itali === Me vullnetin e nënës së tij Safeya (Ṣāfiya), e cila punonte si dado për një familje të pasur [[Italia|italiane]], Caccia, ai studioi në kolegjin katolik të motrave komboniane në [[Kajro]]. Prej vitit 1962 deri në vitin 1970 i vazhdoi studimet në një kolegj salezian të udhëhequr nga Don Carlo Moroni. Ai mësoi [[Gjuha italiane|gjuhën italiane]] dhe ufitoi familjaritet me kulturën italiane e perëndimore, si dhe me [[Kisha Katolike Romake|fenë katolike]] ndonëse nuk ishte ende i pagëzuar. Në moshën 20-vjeçare (pra në vitin 1972) ai fitoi një [[Bursë studimi|bursë]] studimi të shpallur nga qeveria italiane dhe u zhvendos në [[Italia|Itali]]. Ai u diplomua për [[Sociologjia|Sociologji]] në [[Universiteti i Romës La Sapienza|Sapienza - Universiteti i Romës]] .<ref>{{Cite web |title=Magdi Allam |url=http://www.treccani.it/enciclopedia/magdi-allam/ |publisher=Enciclopedia Treccani}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Magdi Cristiano Allam |url=http://www.ioamolitalia.it/magdi-cristiano-allam.html |access-date=1 qershor 2026 |archive-date=21 shtator 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921035527/http://www.ioamolitalia.it/magdi-cristiano-allam.html |url-status=dead }}</ref>Allam ka tre fëmijë: Davide, nga gruaja e tij Valentina Colombo, Sofia dhe Alessandro, të lindur nga martesa e tij e mëparshme.<ref>{{Cite web |title=Biografia di Magdi Cristiano Allam |url=http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=ALLAM%20Magdi%20Cristiano |access-date=1 qershor 2026 |archive-date=26 tetor 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161026165121/http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=ALLAM%20Magdi%20Cristiano |url-status=dead }}</ref> === Aktiviteti gazetaresk në Itali === Karriera e gazetarisë e Magdi Allam ka filluar në fillim të [[Vitet 1980|viteve të tetëdhjeta.]] Ai u mor menjëherë me tema të lidhura me [[Lindja e Afërt|Lindjen e Afërt]] dhe marrëdhëniet midis saj dhe [[Bota perëndimore|Perëndimit]]. Pasi bashkëpunoi me gazetat e përditshme ''Il Manifesto'' dhe me agjensinë e lajmeve Quotidiani Associati, ku shkruan artikuj mbi politikën ndërkombëtare, ai hyn në ''La Republica'', ku punon si kolumnist dhe korrespondent special. Në vitin 2003, Stefano Folli e sjell atë në ''Corriere della Sera'' duke i ofruar postin e "zëvendësdrejtorit ''ad personam''", një kualifikim më i lartë se ai që kishte në ''La Republica'' dhe që e lironte Allam nga çdo përgjegjësi mbi linjën politike të gazetës. Artikulli i tij i parë për ''Corriere'' mban datën 3 shtator 2003;<ref>{{Cite web |date= |title=Il primo articolo di Magdi Allam sul Corriere della Sera |url=http://archiviostorico.corriere.it/2003/novembre/10/guerra_civile_scatenata_Osama_co_0_031110099.shtml |language=|}}</ref> Allam nënshkruan artikullin e tij të fundit për gazetën e Via Solferino më 30 nëntor 2008,<ref>{{Cite web |date=19 agosto 2005 |title=Magdi Allam racconta l'Islam moderato |url=http://archiviostorico.corriere.it/2005/agosto/19/Magdi_Allam_racconta_Islam_moderato_co_10_050819030.shtml |page=7}}</ref> kur drejtor është Paolo Mieli (të dy ishin takuar në vitin 1978 në Quotidiani Associati). Nga viti 2009 ka filluar një bashkëpunim me Libero Quotidiano. Aty fiton Çmimin Ndërkombëtar Letrar "Il Molinello" 2009 – Edicioni i XIII me librin "Grazie Gesù", botuar nga Mondadori.<ref>{{Cite web |title=Premio Letterario Internazionale Il Molinello 2009 XIII Edizione |url=http://www.literary.it/occhio/dati/quieti_daniela/al_premio_il_molinello_2009.html}}</ref> Nga viti 2011 e deri më sot ai ka punuar si kolumnist për Il Giornale. Qëndrimet e tij mjaft të ashpra dhe kritike ndaj botës islame - ku përfshihen dënimi i ashpër i shumë shoqatave myslimane që ai i konsideronte ekstremiste, propozimi për të ndaluar ndërtimin e [[Xhamia|xhamive]] të reja,<ref>{{Cite web |last=Magdi Allam |date=29 settembre 2005 |title=Moschea-mania, serve uno stop |url=http://www.corriere.it/Primo_Piano/Cronache/2005/09_Settembre/29/moschee.shtml}}</ref> si dhe teoritë mbi lidhjet e fshehta mes xhamive dhe grupeve terroriste që në disa raste mund të kenë financuar edhe ndërtimin e tyre<ref>{{Cite web |date=25 settembre 2003 |title=Intervista di Magdi Allam all'ex ministro dell'Interno Giuseppe Pisanu |url=http://www.essereliberi.it/modello_articolo.php?id_artic=983&recordinizio=0 |access-date=1 qershor 2026 |archive-date=15 qershor 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090615042720/http://www.essereliberi.it/modello_articolo.php?id_artic=983&recordinizio=0 |url-status=dead }}</ref> - i kanë sjellë atij kritika të shumta, por edhe mbështetje. Ndërsa mbështetësit e tij e vlerësonin shpesh si shembull të një [[Myslimanët|myslimani]] të moderuar dhe të një arabi të integruar plotësisht në kulturën dhe vlerat perëndimore;<ref>{{Cite web |title=Un ammiratore di Magdi Allam |url=http://www.tempi.it/archivio_dett.aspx?idarchivio=10275}}</ref> kritikët e tij e shihnin si një figurë jo të besueshme, që përhap dyshime dhe urrejtje.<ref>{{Cite web |title=Magdi Allam, fanatismo e conversioni part time |url=http://www.ladige.it/lettere/magdi-allam-fanatismo-conversioni-part-time |access-date=1 qershor 2026 |archive-date=6 tetor 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006161222/http://www.ladige.it/lettere/magdi-allam-fanatismo-conversioni-part-time |url-status=dead }} il parere del direttore Pierangelo Giovanetti sul quotidiano ''L'Adige''.</ref> Një ngjarje që u duk si incident mediatik i pazgjidhur ishte deklarata e tij e 31 majit 2004 "''Corriere della Sera".'' Allam shkroi se në grupin e [[Iraku|irakianit]] Muqtada al-Sadr, i cili kishte rrëmbyer katër italianë dhe kishte vrarë Fabrizio Quattrocchi-n, bënte pjesë edhe një shtetas italian. Edhe pse iu kërkua ta tregonte emrin, Allam nuk e bëri këtë, me arsyetimin se informacionin e kishte marrë nga shërbimet sekrete italiane. Kjo e bëri që Sandro Brondi dhe Franco Servello të kërkonin në Parlament që qeveria e [[Silvio Berlusconi]] të sqaronte se çfarë të dhënash kishte mbi lidhjet e mundshme mes terrorizmit islamik dhe celulave italiane. Përtej ekzistencës së pavërtetuar të një "komponenti italian të terrorizmit ndërkombëtar" në atë datë, këto pyetje, si dhe ajo e ngritur nga grupi DS në [[Senati i Republikës Italiane|Senat]], mbetën pa përgjigje, dhe Allam nuk e konfirmoi kurrë atë që në fakt mbeti një deklaratë pa ndonjë burim të verifikueshëm. Gjatë vitit 2006, Allam u nderua me çmimin "Dan David", së bashku me tre gazetarë të tjerë. Ky çmim është themeluar nga fondacioni [[Izraeli|izraelit]] që mban të njëjtin emër, në nderim të një sipërmarrësi vendas.<ref>{{Cite web |date= |title=Il premio Dan David |url=http://www.dandavidprize.com |language=|}}</ref> Shpërblimi prej 1 milion dollarësh u nda në pjesë të barabarta mes katër fituesve, ashtu siç e përcaktonte rregullorja,<ref>{{Cite web |title=About the prize |url=https://dandavidprize.org/the-prize/ |language=EN}}</ref> dhe ai dhuroi 10% të shumës së tij për studentët e diplomuar në fushat e tyre përkatëse.<ref>{{Cite web |title=About us |url=http://www.dandavidprize.org/about/about-the-prize |language=EN}}</ref> Ky vlerësim iu akordua Allam-it për punën e tij të palodhshme që synon nxitjen e mirëkuptimit dhe tolerancës midis kulturave të ndryshme". <ref>{{Cite web |title=Laureates 2006 - Magdi Allam |url=http://www.dandavidprize.org/laureates/2006/81-present-journalists-of-print-media/182-magdi-allam |language=EN}}</ref> === Konvertimi në katolicizëm === Më 22 mars të vitit 2008, përgjatë Vigjiljes së Pashkëve, Magdi Cristiano Allam zyrtarizoi kalimin e tij në katolicizëm. Në Bazilikën e Shën Pjetrit në Vatikan, ai mori njkohësisht nga [[Benedikti XVI|Papa Benedikti XVI]] pagëzimin, krezmimin dhe kungimin e shenjtë.<ref>{{Cite web |date=23 marzo 2008 |title=«Approdo di un lungo cammino - Decisivo l’incontro con il Papa» (Lettera al direttore di Magdi Allam) |url=http://www.corriere.it/cronache/08_marzo_23/conversione_magdi_allam_34d0da06-f8ac-11dc-8874-0003ba99c667.shtml}}</ref> Lidhur me Benediktin XVI, ai deklaroi se:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|"Padyshim takimi më i jashtëzakonshëm dhe domethënës në vendimin tim për t'u konvertuar ishte ai me papën Benedikti XVI, të cilin e kam admiruar dhe mbrojtur si mysliman për mjeshtërinë e tij në vendosjen e lidhjes së pandashme midis besimit dhe arsyes si themel i fesë autentike dhe i qytetërimit njerëzor, dhe të cilit i bashkohem plotësisht si i krishterë për t'u frymëzuar nga një dritë e re në përmbushjen e misionit që Zoti ka rezervuar për mua".|Magdi Allam. Letra drejtuar ''[[Corriere della Sera]]'', 23 mars 2008<ref>{{Cita web|url=http://www.corriere.it/cronache/08_marzo_23/conversione_magdi_allam_34d0da06-f8ac-11dc-8874-0003ba99c667.shtml|titolo=«Approdo di un lungo cammino. Decisivo l’incontro con il Papa»|autore=Magdi Cristiano Allam|sito=Corriere della Sera|data=23 marzo 2008|accesso=12 settembre 2023|urlmorto=no}}</ref>.}} Përmes këtij konvertimi, ai mori emrin Cristiano: të cilin filloi ta përdorte si nënshkrim "''Magdi Cristiano Allam"''. Kumbari i pagëzimit për gazetarin ishte Maurizio Lupi, i cili në atë periudhë shërbente si deputet i partisë "''Forza Italia-s''". Lidhur me këtë vendim, Yahya Sergio Yahe Pallavicini, zëvendëspresident i bashkësisë islame italiane Coreis, deklaroi për agjensinë ANSA-n se e respektonte përzgjedhjen e Allamit. Megjithatë, ai shprehu disa "dyshime" për sa i përket kohës dhe vendit "me një vlerë kaq të madhe simbolike" që u zgjodh për pagëzimin duke shtuar: "Nëse Allam do të ishte vërtet i shtyrë nga një frymëzim i fortë shpirtëror, ndoshta do të kishte qenë më mirë të vazhdonte me delikatesë, ndoshta me një prift në Viterbo, ku jeton". Edhe [[Bashkimi i Bashkësive dhe Organizatave Islame në Itali|UCOII]], një shoqatë islamike me të cilën Allam ka argumentuar gjithmonë fort, deklaroi gjithashtu përmes zëdhënësit të saj, [[Imami|imamit]] ʿIzz al-Dīn al-Zīr, se e respekton zgjedhjen e Allamit: "Gjëja e rëndësishme është që çdo person ta jetojë fenë e tij në një mënyrë paqësore dhe duke respektuar fetë e tjera". <ref name="ReferenceA" /> === Kritika ndaj Kishës === Më 25 mars 2013 ai deklaroi për gazetën ''Il Giornale'' :<templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|"Marr parasysh se Kisha është fiziologjikisht e tunduar nga e keqja, e kuptuar si shkelje e moralit publik, nga momenti që imponon sjellje që janë në konflikt me natyrën njerëzore, siç është celibati priftëror, shtuar këtu edhe tundimin e parave; ... Çka më shumë se çdo faktor tjetër më ka larguar nga Kisha është relativizmi fetar dhe legjitimimi i Islamit si fe e vërtetë, i Allahut si Zot i vërtetë, i Muhamedit si profet i vërtetë, i Kuranit si tekst i shenjtë, i xhamive si vende adhurimi; ... Jam kundër globalizmit që çon në hapjen e pakushtëzuar".}} Gjatë një interviste të dhënë për ''revistën "Wall Street International"'' më 15 gusht 2013, <ref>{{Cite web |title=Magdi Cristiano Allam. Intervista al giornalista egiziano naturalizzato italiano. |url=http://www.wsimagazine.com/it/diaries/report/politica/magdi-cristiano-allam_20130815102840.html}}</ref> Magdi Cristiano Allam deklaroi si në vijim:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|"Jam i krishterë, e konsideroj të vlefshëm pagëzimin e marrë nga Benedikti XVI, por kritikoj sjelljet e Kishës duke filluar nga legjitimimi thelbësor i Islamit si fe me vlerë të barabartë me krishterimin, nga anëtarësimi në ideologjinë e imigracionizmit e deri te legjitimimi i klandestinëve, nga mbështetja e fuqive financiare siç ishte rasti me qeverinë Monti, njeri i Goldman Sachs, Moody's, Grupit Bilderberg dhe Komisionit Trilateral".}} === Zgjedhjet për në Parlamentin Europian === Më 30 nëntor 2008, Magdi Allam bëri të ditur krijimin e partisë "Protagonisti per l'Europa Cristiana" (''Protagonistët për Evropën e Krishterë)''. Gjatë një interviste të dhënë për "Corriere della Sera", Allam shpjegoi se kjo forcë e re politike lindi edhe me qëllimin për të mbrojtur dhe afirmuar rrënjët e krishtera të Evropës në sferën politike.<ref>{{Cite web |last=Gian Guido Vecchi |title=«Il mio partito per l'Europa cristiana» |url=http://www.corriere.it/politica/08_novembre_30/magdi_5717eb40-bebd-11dd-b8e9-00144f02aabc.shtml}}</ref> Më vonë, Allam nënshkroi një marrëveshje me partinë UDC, në bazë të së cilës ai u kandidua si i pavarur dhe kryesues i listës për rajonin e Veriperëndimt në zgjedhjet evropiane të vitit 2009. Ai arriti të zgjidhej në Parlamentin Evropian duke siguruar 39,637 vota preferenciale. Kur mbylli mandatin e tij në maj të vitit 2014, ai u rendit në mesin e eurodeputetëve me shkallën më të lartë të mungesave në votimet e asaj legjislature, duke regjistruar një pjesëmarrje prej vetëm 77.12% e pjesëmarrjes në seancat plenare.<ref>{{Cite web |date=25 aprile 2014 |title=Parlamento europeo, la classifica degli assenteisti italiani |url=http://www.ilfattoquotidiano.it/2014/04/25/parlamento-europeo-la-classifica-degli-assenteisti-italiani/962839/}}</ref> === Lindja e "Unë e dua Italinë" === Përgjatë datave 28 dhe 29 nëntor 2009, në Solbiate Olona (VA) u zhvillua kongresi i parë i lëvizjes politike të Allam-it, e cila mori emrin ''Io Amo l'Italia''.<ref>{{Cite web |title=Sito ufficiale di “Io Amo l'Italia” |url=https://www.magdicristianoallam.it/}}</ref> Si simbol zgjedhor, kjo lëvizje përdori një vizatim të dhuruar nga Giorgio Forattini i cili paraqet një [[Flamuri i Italisë|flamur italian]] trengjyrësh me një kryq të verdhë të vendosur sipër tij. Lëvizja politike "''Io Amo L'Italia"'' ka themeluar gjithashtu një "Qendër për reformën etike të institucioneve", e cila është e organizuar në 11 komisione tematike. Në dhjetor të vitit 2011, Allam u largua nga [[Grupi i Partisë Popullore Evropiane|grupi parlamentar i Partisë Popullore Evropiane (PPE)]]. Ky vendim erdhi si pasojë e polemikave mbi qëndrimin e vakët të grupit ndaj çështjeve etike dhe pranisë në [[Partia Popullore Evropiane|PPE]] të [[Partia e Drejtësisë dhe Zhvillimit|Partisë konservatore-islamike turke për Drejtësi dhe Zhvillim]] (AKP).<ref>{{Cite web |last=Magdi Cristiano Allam |date=17 dicembre 2011 |title=Comunicato di dimissioni dal PPE |url=http://www.ioamolitalia.it/2011/12/no-to-abortion-and-sharia-thats-why-im-leaving-epp-magdi-cristiano-i-leave-ppe-because-it%E2%80%99s-not-compatible-with-my-life-choices/ |language=en |access-date=1 qershor 2026 |archive-date=4 shtator 2012 |archive-url=https://archive.today/20120904140036/http://www.ioamolitalia.it/2011/12/no-to-abortion-and-sharia-thats-why-im-leaving-epp-magdi-cristiano-i-leave-ppe-because-it%E2%80%99s-not-compatible-with-my-life-choices/ |url-status=dead }}</ref> dhe iu bashkua grupit euroskeptik të Evropës së Lirisë dhe Demokracisë, ku ai ulet përkrah eurodeputetëve italianë nga [[Lega Nord|Liga Veriore]] dhe lëvizjeve të tjera nacionaliste, të tilla si Tubimi Popullor Ortodoks, Partia Popullore Daneze, Lëvizja për Francën, [[Partia Politike e Reformuar]], Finlandezët e Vërtetëdhe Partia Kombëtare Sllovake. Në prag të zgjedhjeve rajonale në Bazilikatë, më 20 janar 2010, Allam deklaroi gjatë emisionit në ''"Porta a Porta" dëshirën e tij'' për të kandiduar për postin e guvernatorit të rajonit duke përfaqësuar qendrën e djathtë, por Berlusconi dhe Fini shprehën dyshime serioze në lidhje me kandidaturën e tij.<ref>Così riportano da ''[[Il Giornale]]'' e ''[[Il Secolo d'Italia]]''. Quest'ultimo lo attacca duramente con un editoriale intitolato "Ci mancava solo l'egiziano"{{Citim i duhur}}</ref> Më pas, Magdi Allam njoftoi kandidaturën e tij me listën e tij, ''Io Amo la Lucania'', e cila mori pjesë në zgjedhjet e Bazilikatës, duke arritur 8.72% <ref>{{Cite web |title=Elezioni Basilicata 28 marzo 2010 - Matera e Potenza |url=https://elezionistorico.interno.gov.it/index.php?tpel=R&dtel=28/03/2010&tpa=I&tpe=R&lev0=0&levsut0=0&lev1=17&levsut1=1&ne1=17&es0=S&es1=S&ms=S}}</ref> Me rastin e masakrës së Oslos më 22 korrik 2011, Allam u dallua për pretendimin e tij se sulmi duhet të konsiderohet si pasojë e përhapjes së ''multikulturalizmit.''<ref>{{Cite web |last=Magdi Cristiano Allam |date=1º agosto 2011 |title=Se il multiculturalismo genera nuovi mostri (e dirlo non è un reato) |url=http://www.ilgiornale.it/news/se-multiculturalismo-genera-nuovi-mostri-e-dirlo-non-reato.html}}</ref> Ai ndiqet vazhdimisht nga një eskortë prej 6 burrash në tre makina të blinduara. === Bashkimi me FdI-në === Gjatë vitit 2014 ai u anëtarësua në partinë "[[Vëllezërit e Italisë|Fratelli d'Italia - Alleanza Nazionale"]], duke u bërë pjesë e zyrës së kryesisë së kësaj force politike.<ref>{{Cite web |title=Sito ufficiale di Fratelli d'Italia - Alleanza Nazionale |url=http://www.fratelli-italia.it/index.php/ufficio-presidenza.html}}</ref> Ai kandidoi në zgjedhjet evropiane të majit 2014 në zonën zgjedhore Verilindore,<ref>{{Citation|url=http://www.ioamolitalia.it/comunicati/magdi-cristiano-allam-europarlamentare-e-capolista-di-fratelli-d%e2%80%99italia-alle-elezioni-europee-nel-nord-est-sostiene-il-piano-di-esenzione-fiscale-per-le-zone-alluvionate-e-terremotate-del-modenese.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=1 qershor 2026|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924035756/http://www.ioamolitalia.it/comunicati/magdi-cristiano-allam-europarlamentare-e-capolista-di-fratelli-d%E2%80%99italia-alle-elezioni-europee-nel-nord-est-sostiene-il-piano-di-esenzione-fiscale-per-le-zone-alluvionate-e-terremotate-del-modenese.html|url-status=dead}}</ref> por nuk arriti të rizgjidhej. Gjatë vitit 2015, ai u largua zyrtarisht nga posti i tij në zyrë e kryesisë së partisë. == Procedurat ligjore == * Në maj të vitit 2011, Gjykata e Milanos e dënoi Allam-in për shpifje ndaj liderit politik [[Tunizia|tunizian]] Rashid Ghannushi. Në atë kohë ai kërkohej nga regjimi diktatorial i Zine El-Abidine Ben Ali në atdheun e tij në atë kohë dhe më vonë do të zgjidhej President i Republikës Tuniziane. Në librin e tij ''Viva Israele'', Allam kishte bërë akuza kundër Ghannushi-t që gjykata i vendosi si krejtësisht të pabazuara, duke e dënuar Allam me pagesën e 38.000 euro.<ref>{{Cite web |date=15 maggio 2011 |title=Magdi Cristiano Allam condannato dal tribunale di Milano per diffamazione |url=http://www.cronacalive.it/magdi-cristiano-allam-condannato-dal-tribunale-di-milano-per-diffamazione.html}}</ref> * Pak muaj më vonë, në gusht të vitit 2011, gjykata e Jesi-t e dënoi Allamin për shpifje kundër [[Bashkimi i Bashkësive dhe Organizatave Islame në Itali|Unionit të Komuniteteve dhe Organizatave Islamike në Itali]] (UCOII) për një akuzë të rreme për një kërcënim me vdekje të marrë.<ref>{{Cite web |date=30 agosto 2011 |title=Magdi Cristiano Allam condannato per diffamazione |url=http://www.cronacalive.it/magdi-cristiano-allam-condannato-per-diffamazione.html}}</ref> * Gjatë muajit shkurt të vitit 2012, Seksioni i Parë Civil i Milanos vendosi se Allam kishte shpifur ndaj dy gazetarëve të gazetave nga ''"Corriere della Sera"'' dhe "Il ''Sole 24 Ore"'', të cilët në librin e tyre ''"Unë e dua Italinë, por a e duan italianët atë?"'' (Mondadori), ishin akuzuar nga Allam se nuk kishin qenë kurrë në [[Basra]] ([[Iraku|Irak]]) në vitin 2003. Ndërkohë që në realitet, gazetarët ishin marrë peng më 28 mars 2003. Gjykata gjithashtu urdhëroi Mondadori-n të fshinte fragmentet e inkriminuara, pasi ato u gjykuan si rezultat i një rindërtimi të rremë të fakteve.<ref>{{Cite web |last=Roberto Borghi |date=24 febbraio 2012 |title=GIORNALISTI: MAGDI ALLAM CONDANNATO PER DIFFAMAZIONE |url=https://www.primaonline.it/2012/02/24/102498/giornalisti-magdi-allam-condannato-per-diffamazione/ |language=it}}</ref> * Në dhjetor 2014, ai u lirua nga akuza për '[[Islamofobia|islamofobi]]' nga "Këshilli Disiplinor" i Urdhrit të Gazetarëve. Akuza ishte ajo e botimit të artikujve të karakterizuar nga islamofobia në gazetën Il Giornale, sepse "nuk ka vlerësime kritike të lajmeve specifike, por deklarata të përgjithshme mbi fenë islame dhe ata që e praktikojnë atë, me një përgjithësim që prek edhe ata të moderuar, midis afërsisht dy milionë banorëve të pranishëm në Itali, të cilët respektojnë ligjet e vendit që i pret". Në motivimin e vendimit të lirimit nga akuzat, Këshilli Disiplinor beson se në artikujt e kontestuar "shprehet një kritikë e ashpër dhe e ashpër ndaj fesë islame, por ende e kufizuar brenda kufijve të përmbajtjes shprehëse, e cila si gjykim ose manifestim i mendimit duhet të konsiderohet legjitime dhe e padiskutueshme".<ref>{{Cite web |title=Io assolto perché l'islamofobia non esiste |url=http://www.ilgiornale.it/news/politica/io-assolto-perch-lislamofobia-non-esiste-1077263.html}}</ref> * Së fundmi, në janar të vitit 2015, Gjykata e Apelit e Milanos e dënoi sërish Allam-in të dëmshpërblente Unionin e Komuniteteve dhe Organizatave Islame në Itali për shpifje, pasi ai e kishte akuzuar këtë shoqatë se po tentonte të "''impononte një shtet islamik'' ".<ref>{{Cite web |last= |date=12 gennaio 2015 |title=La nostra lotta al terrorismo? I giudici condannano Allam |url=http://www.ilgiornale.it/news/politica/nostra-lotta-terrorismo-i-giudici-condannano-allam-1081948.html |publisher=ilgiornale.it}}</ref> == Kritikat dhe polemikat == Shkrimtari Valerio Evangelisti e ka cilësuar Allam-in si "[[Pinoku]] i Egjiptit". Sa i përket librit të Allam-it me titull "''Sadami, Historia Sekrete e një Diktatori'' ", ai kritikoi mungesën e një bibliografie të mirëfilltë dhe cilësinë e dobët të burimeve të përdorura, duke theksuar, për shembull, se i gjithë kapitulli i dytë i librit bazohet në një artikull në revistën javore ''Gente'' të titulluar ''"Isha dashnori i Sadamit për tridhjetë vjet"''.<templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|«Asnjëherë nuk kisha parë që "Gente" të bëhej burim i një studimi historik dhe psiko-sociologjik (...) teza kryesore e autorit është se Sadam Huseini është bërë i keq për shkak të emrit (që do të thotë "fatkeqësi")[1] dhe për shkak të së ëmës që e keqtrajtonte. Përmasat e kësaj ligësie i zbulojmë me tmerr që në faqen 7: "Një ish-shok i tij i shkollës ka kujtuar se Sadami u vdiste ushqimin e mëngjesit fëmijëve. Nëse ata tentonin t'ia merrnin mbrapsht duke e sulmuar disa vetë bashkë, ai e hidhte ushqimin përtokë dhe e shkelte me këmbë". E tmerrshme. Pjesa tjetër është një rritje dramatike: Sadami që buzëqesh në publik por qëndron serioz kur është vetëm, Sadami që urren të mbajë syze dhe që i lyen flokët, Sadami që është një rrugaç i pandreqshëm pas femrave, etj.|<ref>{{Cita testo|url=http://www.carmillaonline.com/2003/04/07/il-pinocchio-degitto-prima-parte-i-sosia/#000155|titolo=IL PINOCCHIO D'EGITTO (Prima parte: i sosia)}}</ref>}} Pas botimit të "''Viva Israele"'', më shumë se 200 intelektualë, shkrimtarë dhe mësimdhënës nënshkruan një letër të hapur, drejtuar revistës javore «[[Reset (rivista)|Reset]]». Përmes saj ata dënuan "listën e ndaluar" të "urrejtësve të Izraelit" të cilën Allam e kishte përfshirë në librin e tij.<ref>{{Citation |url=http://www.stefanoallievi.it/2007/08/lettera-aperta-su-magdi-allam}}</ref> === Akuzat për dezinformim === Gjatë Krishtlindjeve të vitit 2014, Magdi Allam publikoi një shkrim në [[Facebook]], ku fajësonte [[Kisha Katolike Romake|Kishën Katolike]] se “''po e çon Krishterimin drejt vetëvrasjes''” për shkak të priftërinjve që ishin tolerantë ndaj [[Islami|myslimanëve]].<ref>{{Cite web |title=Magdi Cristiano Allam |url=https://www.facebook.com/MagdiCristianoAllam/photos/pcb.816273828430541/816273158430608/?type=3}}</ref> Në të njëjtin postim, gazetari bashkëngjiti disa video si provë të “ islamizimit ” të kishave italiane, video që më vonë u demaskuan nga faqja e internetit ''Bufale.net''.<ref>{{Cite web |title=BUFALA Chiese trasformate in moschee per volontà di sacerdoti cristiani cattolici |url=http://www.bufale.net/home/bufala-chiese-trasformate-moschee-per-volonta-di-sacerdoti-cristiani-cattolici-bufale-net/}}</ref> Në fakt, videot nuk tregojnë ndonjë “ ''islamizim'' ” të supozuar, por vetëm një ceremoni ndërfetare që as nuk u zhvillua në Itali, por në [[All Saints Episcopal Church|Kishën Episkopale të Gjithë Shenjtorëve]] në [[Pasadena, California|Pasadena]] të [[Kalifornia|Kalifornisë]].<ref>{{Cite news |title=Magdi Cristiano Allam e la misinformazione |url=http://www.ilfattoquotidiano.it/2014/12/29/magdi-cristiano-allam-e-la-misinformazione/1302052/}}</ref> Për më tepër, në pamjet filmike mund të vihet re edhe prania e hebrenjve dhe aktorit mysliman [[Ben Youcef]]. Për më tepër, Allam gjithashtu mbështet ekzistencën e të ashtuquajturit "plani Kalergi" për zëvendësimin etnik të popullatave evropiane <ref>{{Cite web |title=Il Piano Kalergi per l’annientamento dei popoli europei è in atto con la complicità di chi ci governa |url=https://www.magdicristianoallam.it/video/il-piano-kalergi-per-l%E2%80%99annientamento-dei-popoli-europei-e-in-atto-con-la-complicita-di-chi-ci-governa.html}}</ref> <ref>{{Cite web |title=L'invasione di clandestini e il Piano Kalergi: così gli italiani scompaiono |url=https://www.magdicristianoallam.it/editoriale/l-invasione-di-clandestini-e-il-piano-kalergi-cosi-gli-italiani-scompaiono.html}}</ref> <ref>{{Cite news |title=Ma questa è una sostituzione etnica |url=http://www.ilgiornale.it/news/politica/questa-sostituzione-etnica-1391592.html}}</ref> megjithëse nuk ka prova që mbështesin këtë teori.<ref>{{Cite news |date=28 settembre 2015 |title=Cos’è il piano Kalergi, la bufala dei migranti che uccideranno gli europei |url=http://www.linkiesta.it/it/article/2015/09/28/cose-il-piano-kalergi-la-bufala-dei-migranti-che-uccideranno-gli-europ/27568/}}</ref> <ref>{{Cite news |date=25 agosto 2017 |title=Dai Protocolli dei savi di Sion al piano Kalergi: la lunga storia d'amore tra razzismo e fake news - Wired |url=https://www.wired.it/play/cultura/2017/08/25/protocolli-savi-sion-kalergi-razzismo-fake-news/}}</ref> == Vepra == * ''Islami, Itali. Kush janë myslimanët që jetojnë midis nesh dhe çfarë mendojnë ata?,'' Milan, Guerini, 2001. ISBN 88-8335-208-4. * ''Bin Ladeni në Itali: Një udhëtim drejt Islamit Radikal'', Milano, Mondadori, 2002. ISBN 88-04-51416-7 . * ''Ditar nga Islami. Kronikat e një lufte të re'', Milano, Oscar Mondadori, 2002. ISBN 88-04-50478-1. * ''Xhihadi në Itali: Një udhëtim në Islamin Radikal'', Mondadori, Milano, 2002. ISBN 88-04-52421-9. * ''Sadami. Historia Sekrete e një Diktatori'', Milano, Mondadori, 2003. ISBN 88-04-51633-X. * ''Kamikaze i prodhuar në Evropë. A do të jetë në gjendje Perëndimi t’i mposhtë terroristët islamikë?,'' Milano, Mondadori, 2004. ISBN 88-04-51805-7. * ''Kapërcimi i Frikës: Jeta ime kundër Terrorizmit Islamik dhe Pamaturisë së Perëndimit'', Milano, Mondadori, 2005. ISBN 88-04-50449-8 . * ''Unë e dua Italinë, por a e duan italianët atë?,'' Milano, Mondadori, 2006. ISBN 88-04-55655-2. * ''Rroftë Izraeli. Nga ideologjia e vdekjes te qytetërimi i jetës: Historia ime'', Milano, Mondadori, 2007. ISBN 978-88-04-56777-6. * ''Faleminderit Jezus. Konvertimi im nga Islami në Katolicizëm'', Milano, Mondadori, 2008. ISBN 978-88-04-57850-5 . * ''Evropa e Lirë e Krishterë. Jeta Ime Midis së Vërtetës dhe Lirisë, Besimit dhe Arsyes, Vlerave dhe Rregullave'', Milano, Mondadori, 2009. ISBN 978-88-04-59008-8 . * ''Faleminderit Jetës. Italia Tjetër që Nuk Ndalon Kurrë së Ëndërruari'', me Rita Coruzzi-n, Milano, Piemme, 2011. ISBN 978-88-566-1810-5 . * ''Kurani i shpjeguar nga Magdi Cristiano Allam'', redaktuar nga Cherubino Mario Guzzetti, Milano, Elledici, 2015. * ''Islami, Ne Jemi në Luftë'', Milano, Magic Press, 2015. ISBN 8877598735 . * ''Unë dhe Oriana'', Milano, MCA Comunicazione, 2016. ISBN 978-8877599261 . * ''Muhamedi dhe Allahu i Tij. Ose, Shpikja e Kuranit'', Milano, Piemme, 2017. ISBN 978-88-566-5988-7 . * ''Kurani pa mbulesë'', Milano, MCA Comunicazione, 2017. ISBN 978-88-942-0382-0 . * ''Stop Islamit'', Milano, MCA Comunicazione, 2020. ISBN 978-88-942-0383-7 . * ''Një mrekulli për Italinë'', Milano, MCA Comunicazione, 2023. === ''Kapërcimi i Frikës (2005)'' === Në librin ''“Kapërcimi i Frikës”,'' Magdi Allam ka rrëfyar pëjetimet e jetës së tij nën mbrojtjen e policisë, një masë kjo e vendosur nga Ministria e Brendshme italiane pas kërcënimeve të marra nga udhëheqësia e [[Hamasi|Hamasit]] për shkak të kritikave të përsëritura të Allamit ndaj terrorizmit vetëvrasës palestinez.<ref>{{Cite web |title=Anteprima del libro “Vincere la paura” |url=http://www.corriere.it/Primo_Piano/Cronache/2005/05_Maggio/27/libroallam.shtml}}</ref> Në të njëjtin libër, Allam akuzoi gjithashtu Roberto Piccardo-n, ish-sekretarin e [[Bashkimi i Bashkësive dhe Organizatave Islame në Itali|UCOII-së]], se e kishte raportuar atë te Hamasi me qëllim që ta dënonin me vdekje, për bashkëpunim në rrëmbime në [[Iraku|Irak]] dhe për “nxitje të urrejtjes dhe nxitje të vdekjes”. Pas botimit të librit, Piccardo ngriti një [[Ankesa|padi]] kundër Allamit.<ref>{{Citation|url=http://www.ucei.it/uceinforma/rassegnastampa/2005/settembre/stampa/060905.asp|title=Kopje e arkivuar|access-date=1 qershor 2026|archive-date=29 mars 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080329031051/http://www.ucei.it/uceinforma/rassegnastampa/2005/settembre/stampa/060905.asp|url-status=dead}}</ref> === ''Unë e dua Italinë. Por a e duan italianët atë? (2006)'' === Në librin e tij ''"E dua Italinë".'' ''Por a e duan italianët atë?'' Allam shkruan se UCOII dhe IADL (''Lidhja Islamike Kundër Shpifjes'') dyshohet se kishin pajtuar një "skuadër pushkatimi" të përbërë nga ekstremistë të krahut të djathtë dhe të majtë me qëllim vrasjen e tij dhe "përhapjen e helmit mbi besueshmërinë dhe nderin [e tij]": kjo për të ekzekutuar urdhrin e lartpërmendur të vrasjes që do të ishte lëshuar nga udhëheqja e Hamasit kundër tij. Megjithatë, senatori Luigi Malabarba ( PRC ) vëren se "''nuk ka procedura penale të hapura kundër UCOII ose IADL, aq më pak për nxitjen e vrasjes së z. Magdi Allam"'', dhe se i njëjti Ministër i Brendshëm që i caktoi truprojën Allamit e konsideroi "''emërimin e UCOII në konsultim për Islamin Italian''".<ref>{{Citation |url=http://www.senato.it/japp/bgt/showdoc/showText?tipodoc=Sindisp&leg=15&id=210930}}</ref> Ndaj këtij qëndrimi të fundit të senatorit Malabarba, ish-Ministri i Brendshëm Giuseppe Pisanu (nismëtari kryesor i Këshillit së lartpërmendur) reagoi më vonë duke argumentuar se do të kishte qenë e paimagjinueshme që të përjashtohej UCOII - organizata kryesore islamike në Itali, nga organi i ri i krijuar pikërisht për të përfaqësuar Islamin italian. === ''Rroftë Izraeli (2007)'' === Në librin e tij "''Viva [[Izraeli|Israele",]]'' Allam kritikon ashpër disa studiues të njohur të botës bashkëkohore arabo-islame, ku i pari ndër ta ishte profesori Massimo Campanini-n, atëherë profesor i Universitetit të Napolit "L'Orientale". Allam e akuzon Campaninin për [[Judeofobia|antisemitizëm]], për minimizimin me vetëdije të "rrezikut islamist"- një qëndrim mendor tipik, sipas Allam-it, për shumicën dërrmuese të profesorëve të universiteteve italiane - dhe për nënvlerësimin, në librat e tij, të botuar nga shtëpi botuese prestigjioze italiane dhe të huaja, të rolit të [[Vëllazëria Myslimane|Vëllazërisë Myslimane]] në kryerjen e akteve të dhunës [[Fundamentalizmi islam|fundamentaliste]] në botë. Kjo akuzë plotëson këndvështrimin e Magdi Allam, i cili mbante një qëndrim armiqësor ndaj botës universitare të [[Orientalistika|studimeve orientale]] italiane, e cila, në vitin 2007, e kishte shtyrë tashmë, për shembull, të dënonte me ashpërsinë më të madhe, nga faqet e ''Il Corriere della Sera'', Universitetin e Napolit "L'Orientale"-i specializuar që nga viti 1732 në studimin e kulturave orientale jashtë-evropiane - si dhe Universitetin Georgetown në [[Uashington D.C.|Uashington]], një universitet katolik në Shtetet e Bashkuara, për ftesën, ndër folës të tjerë (përfshirë [[Tarik Ramadan|Šariq Ramaḍān]]), të një figure si Rashid Ghannushi për konferencën ndërkombëtare ''"Duke u dhënë zë demokratëve myslimanë"'' të zhvilluar në Napoli. Si pasojë e këtij artikulli, Ghannushi e refuzoi ftesën, duke deklaruar se nuk ndiente që i garantohej liria e shprehjes së ideve të tij. == Shënime == <references /> == Hyrje të ngjashme == * Anëtarë të Parlamentit Europian të Italisë të legjislaturës së VII-të == Projekte të tjera == {{Sisterlinks|q}} == Lidhje të jashtme == <templatestyles src="Modulo:Navbox/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Modulo:Controllo di autorità/styles.css"></templatestyles>{{Authority control}}{{Portale|biografie|cattolicesimo|editoria|islam|letteratura|politica}}{{Portale|Unione europea}} [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Romës La Sapienza]] [[Kategoria:Kritikë të islamit]] [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] ehccd5v9n4zcunfbasjldqluoq59mz6 0 401688 2996133 2987459 2026-06-12T04:28:49Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Dëshmori_Nevzat_Rrahmani.png|Dëshmori_Nevzat_Rrahmani.png]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:Krd|Krd]] me arsyetimin: No license since 4 June 2026. 2996133 wikitext text/x-wiki '''Nevzat Rrahmani''' (lindi në Gadime të Lipjanit – vdiq më 17 mars 2004 në Lipjan) ishte një dëshmor i kombit nga Kosova, i cili humbi jetën gjatë Trazirave të Marsit të vitit 2004. Ai vlerësohet si dëshmori i vetëm i asaj periudhe nga komuna e Lipjanit. == Rënia dhe Nderimi Zyrtar== Gjatë ngjarjeve të 17 dhe 18 marsit të vitit 2004, komuna e Lipjanit ishte një nga zonat me tensione dhe përleshje të ashpra. Në mbrojtje të vendit dhe idealeve, Nevzat Rrahmani ra në rrugët e Lipjanit, duke u radhitur në mesin e të vrarëve të asaj periudhe kritike për Kosovën e pasluftës. Në nderim të figurës dhe sakrificës së tij, institucionet lokale në Lipjan kanë emërtuar një nga rrugët kryesore të qytetit si "Rruga Nevzat Rrahmani". Gjithashtu, nga komuniteti dhe strukturat lokale janë inicuar propozime që institucionet edukative (si shkolla fillore në fshatrat e Gadimes) të mbajnë emrin e tij. == Trashëgimia Sportive dhe Memoriale == Për të mbajtur të gjallë kujtimit e tij, familja Rrahmani dhe komuniteti i Gadimes organizonte çdo vit "Turneun Tradicional Memorial në Futboll të Vogël 'Nevzat Rrahmani'". Ky turne, i cili zhvillohej kryesisht gjatë sezonit veror, mbledhte ekipe dhe sportistë nga rajone të ndryshme të Kosovës dhe nga mërgata. Në kuadër të këtij organizimi, është themeluar edhe ekipi i futsallit i emërtuar "FC Nevzat Rrahmani", i cili merr pjesë në gara dhe turne memoriale duke korrur suksese të ndryshme sportive. == Përjetësimi në Muzikë == Figura e Nevzat Rrahmanit është përjetësuar edhe në muzikën popullore dhe folklorike shqiptare. Në vitin 2019, dyshja muzikore Burimi & Nehati publikuan këngën kushtuar atij të titulluar "Këngë për Nevzat Rrahmanin", e cila u transmetua në programet festive të platformave "Vizioni & Libonia". == Shih edhe == * Trazirat e Marsit 2004 në Kosovë qc4tg8kl79s1h5apmc0zsz4fyypqkca 0 401983 2996034 2995873 2026-06-11T19:13:39Z Leutrim.P 113691 2996034 wikitext text/x-wiki '''Elwyn Brooks White''' (11 korrik 1899&nbsp;– 1 tetor 1985) <ref name="New York Times Obituary">{{Cite news |last=Mitgang |first=Herbert |date=October 2, 1985 |title=E.B. White, Essayist and Stylist, Dies |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1985/10/02/books/eb-white-essayist-and-stylist-dies.html |access-date=July 25, 2024}}</ref> ishte një shkrimtar [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|amerikan]], eseist dhe redaktor kontribues për revistën ''The New Yorker'' . Ai ishte gjithashtu autor i librave shumë të njohur për fëmijë: ''Stuart Little'' (1945), ''[[Charlotte's Web]]'' (1952) dhe ''The Trompet of the Swan'' (1970). Në një anketë të vitit 2012 të lexuesve të ''School Library Journal'', ''Charlotte's Web'' u rendit i pari në sondazhin e tyre të njëqind romaneve më të mira për fëmijë. White ishte bashkautore e ''The Elements of Style'', një udhëzues stili [[Gjuha angleze|në gjuhën angleze]] . Kurt Vonnegut e quajti White-in "një nga stilistët më të admirueshëm të prozës që vendi ynë ka nxjerrë deri më tani".<ref>{{Cite book |last=Vonnegut |first=Kurt |url=https://www.bu.edu/clarion/guides/vonnegut-1980.pdf |title=How to Write With Style |year=1980 |author-link=Kurt Vonnegut}}</ref> == Shiko edhe == == Burime == [[Kategoria:Biografi amerikane]] e5pvdzlnnm506w2kyx9u8qwsugdd91h 1 402029 2995989 2026-06-11T12:07:38Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2995989 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jamelão]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995988 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220920171850/https://revistaraca.com.br/a-historia-do-cantor-jamelao/ për lidhjen https://revistaraca.com.br/a-historia-do-cantor-jamelao/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 qershor 2026 14:07 (CEST) j3711mnurmsdjplcuvsufhmi4s3qnnv 0 402030 2995996 2026-06-11T14:19:55Z Doko28483691 175472 Krijuar duke përkthyer seksionin e hyrjes së faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1351525885|Van 't Hoff equation]]" 2995996 wikitext text/x-wiki '''Ekuacioni Van 't Hoff''' asht nji ekuacion i cili thekson qe në konstanten e ekuilibrit, {{math|''K''_eq}} të një reaksioni kimik me ndryshimin në [[Temperatura|temperaturë]], ''T'', duke pasur parasysh ndryshimin standard të entalpisë, {{math|Δ_r''H''^⊖}}, për procesin. Nënshkrimi <math>r</math> do të thotë "reagim" dhe mbishkrimi <math>\ominus</math> do të thotë "standard". U propozua nga kimisti holandez Jacobus Henricus van 't Hoff në vitin 1884 në librin e tij ''Études de Dynamique chimique'' ( ''Studime në Kiminë Dinamike'' ). Ekuacioni Van 't Hoff është përdorur gjerësisht për të eksploruar ndryshimet në funksionet e gjendjes në një sistem termodinamik . Ekuacioni '''Van&nbsp;Grafiku 't Hoff''', i cili rrjedh nga ky ekuacion, është veçanërisht efektiv në vlerësimin e ndryshimit në entalpi dhe [[Entropia|entropi]] të një [[reaksioni kimik]] . . okpisml75slxjsaadxfh59aks9kqp5t 2 402031 2996005 2026-06-11T15:33:17Z Amedeo Baci 142799 Amedeo Baci zhvendosi faqen [[Përdoruesi:AmedeoWriter/Sandbox]] te [[Përdoruesi:Amedeo Baçi]] 2996005 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Përdoruesi:Amedeo Baçi]] 9rce42ovlcvatjwy7ns7ytkr8h3if17 2 402032 2996007 2026-06-11T15:39:01Z Amedeo Baci 142799 Amedeo Baci zhvendosi faqen [[Përdoruesi:Amedeo Baçi]] te [[Amedeo Baçi]] 2996007 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Amedeo Baçi]] lvshdjdu5vd3uwrc0kg961r2ewiqgmu 3 402033 2996033 2026-06-11T19:10:09Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 2996033 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Tergita123}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 11 qershor 2026 21:10 (CEST) a3fwsk572qigimglahj65xo8fulmd8s 14 402034 2996037 2026-06-11T19:17:11Z Leutrim.P 113691 Krijoi faqe të zbrazët 2996037 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2996038 2996037 2026-06-11T19:17:28Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Zhvatje]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996038 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Zhvatje]] st35x0pxegrknagi7m8x1k6xrxgwmcg 0 402035 2996039 2026-06-11T19:18:59Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Kurthimi]] 2996039 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Kurthimi]] ldkqrtkraj708bl869qznpmevfafmte 0 402036 2996040 2026-06-11T19:19:06Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Kurthimi]] 2996040 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Kurthimi]] ldkqrtkraj708bl869qznpmevfafmte 0 402037 2996041 2026-06-11T19:19:07Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Kurthimi]] 2996041 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Kurthimi]] ldkqrtkraj708bl869qznpmevfafmte 0 402038 2996042 2026-06-11T19:19:09Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Kurthimi]] 2996042 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Kurthimi]] ldkqrtkraj708bl869qznpmevfafmte 0 402039 2996043 2026-06-11T19:19:50Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Shantazhi]] 2996043 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Shantazhi]] r09gtg6feb5prk94f1h0lerwalsib8k 0 402040 2996044 2026-06-11T19:19:51Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Shantazhi]] 2996044 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Shantazhi]] r09gtg6feb5prk94f1h0lerwalsib8k 1 402041 2996058 2026-06-11T20:57:24Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996058 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Klub Kosova Hamburg]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996057 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260517084630/https://www.europlan-online.de/sportanlage-dratelnstrasse/verein/10848 për lidhjen https://www.europlan-online.de/sportanlage-dratelnstrasse/verein/10848. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 qershor 2026 22:57 (CEST) lkvelafuy9hf3nlzhso6t9zzpcxgwj0 14 402042 2996061 2026-06-11T21:02:18Z Leutrim.P 113691 Krijoi faqe të zbrazët 2996061 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2996062 2996061 2026-06-11T21:02:41Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Skeleti i njeriut]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996062 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Skeleti i njeriut]] dxoj2wpoecp3g1p1wtb4pg7wv8qivuq 0 402043 2996066 2026-06-11T21:32:20Z Edukatori 112234 Faqja u ridrejtua te [[Shkolla fillore]] 2996066 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Shkolla fillore]] g37gwzr5zosymttysxhvcts22r5tl03 1 402044 2996069 2026-06-11T21:40:40Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996069 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kombëtarja shqiptare nën-17 e futbollit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996068 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250123102103/https://www.besoccer.com/player/adi-kurti-3168503 për lidhjen https://www.besoccer.com/player/adi-kurti-3168503. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250217072618/https://www.besoccer.com/player/gabriel-kulla-3567604 për lidhjen https://www.besoccer.com/player/gabriel-kulla-3567604. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 qershor 2026 23:40 (CEST) 9ds7lznfwyzsfl2dvltidwmhik0y0kl 0 402045 2996091 2026-06-12T01:19:40Z Edukatori 112234 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:ca:Special:Redirect/revision/37166357|Peter Petersen]]" 2996091 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në Universitetin e Jenës, duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përktheu në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). * Meirieu, Philippe. “Petite histoire des pedagogues”. https://meirieu.com/PATRIMOINE/lespedagogues.htm * [http://www.bautz.de/bbkl/p/petersen_pe.shtml Jeta dhe vepra e Peter Petersenit.] [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] ahmevwlvggfcrkk8lrjgl5b5fhfqzpp 2996092 2996091 2026-06-12T01:24:48Z Edukatori 112234 /* Vepra */ 2996092 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në Universitetin e Jenës, duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përktheu në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |title=The Dispute Over the Reform Pedagogue Peter Petersen (1884-1952) in Jena 2010: Review of a “Total Disaster” After Ten Years – IDE Journal |url=https://www.ide-journal.org/article/2020-volume-7-number-1-the-dispute-over-the-reform-pedagogue-peter-petersen-1884-1952-in-jena-2010-review-of-a-total-disaster-after-ten-years/ |access-date=2026-06-12 |language=en}} * [http://www.bautz.de/bbkl/p/petersen_pe.shtml Jeta dhe vepra e Peter Petersenit.] [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] rj31b39rth330e3pvcbj61q4rbb3iuq 2996095 2996092 2026-06-12T01:30:51Z Edukatori 112234 /* Lidhje të jashtme */ 2996095 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në Universitetin e Jenës, duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përktheu në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |title=The Dispute Over the Reform Pedagogue Peter Petersen (1884-1952) in Jena 2010: Review of a “Total Disaster” After Ten Years – IDE Journal |url=https://www.ide-journal.org/article/2020-volume-7-number-1-the-dispute-over-the-reform-pedagogue-peter-petersen-1884-1952-in-jena-2010-review-of-a-total-disaster-after-ten-years/ |access-date=2026-06-12 |language=en}} * {{Cite web |last=Biographie |first=Deutsche |title=Petersen, Peter - Deutsche Biographie |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118593153.html |access-date=2026-06-12 |website=www.deutsche-biographie.de |language=de}} == Referime == [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] 4glhfl97m4vetm35zskgtijbailzvng 2996096 2996095 2026-06-12T01:34:39Z Edukatori 112234 2996096 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . <ref>{{Cite web |title=Petite histoire des pedagogues |url=https://meirieu.com/PATRIMOINE/lespedagogues.htm |access-date=2026-06-12 |website=meirieu.com |language=sq}}</ref> == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në Universitetin e Jenës, duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përktheu në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |title=The Dispute Over the Reform Pedagogue Peter Petersen (1884-1952) in Jena 2010: Review of a “Total Disaster” After Ten Years – IDE Journal |url=https://www.ide-journal.org/article/2020-volume-7-number-1-the-dispute-over-the-reform-pedagogue-peter-petersen-1884-1952-in-jena-2010-review-of-a-total-disaster-after-ten-years/ |access-date=2026-06-12 |language=en}} * {{Cite web |last=Biographie |first=Deutsche |title=Petersen, Peter - Deutsche Biographie |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118593153.html |access-date=2026-06-12 |website=www.deutsche-biographie.de |language=de}} == Referime == [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] mupopmm6reu76uwwcl8hm87756mvmlx 2996097 2996096 2026-06-12T01:36:03Z Edukatori 112234 2996097 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . <ref>{{Cite web |title=Petite histoire des pedagogues |url=https://meirieu.com/PATRIMOINE/lespedagogues.htm |access-date=2026-06-12 |website=meirieu.com |language=sq}}</ref> == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në Universitetin e Jenës, duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. <ref>{{Cite web |last=Berger |first=Manfred |title=Peter Petersen (1884-1952) |url=https://nifbe.de/fachbeitraege/peter-petersen-1884-1952/ |access-date=2026-06-12 |website=nifbe e.V. |language=de}}</ref> == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përktheu në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |title=The Dispute Over the Reform Pedagogue Peter Petersen (1884-1952) in Jena 2010: Review of a “Total Disaster” After Ten Years – IDE Journal |url=https://www.ide-journal.org/article/2020-volume-7-number-1-the-dispute-over-the-reform-pedagogue-peter-petersen-1884-1952-in-jena-2010-review-of-a-total-disaster-after-ten-years/ |access-date=2026-06-12 |language=en}} * {{Cite web |last=Biographie |first=Deutsche |title=Petersen, Peter - Deutsche Biographie |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118593153.html |access-date=2026-06-12 |website=www.deutsche-biographie.de |language=de}} == Referime == [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] 8l03nsz0ffoqxnm8iucremu6im4qo3a 2996098 2996097 2026-06-12T01:43:30Z Edukatori 112234 /* Biografia */ 2996098 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . <ref>{{Cite web |title=Petite histoire des pedagogues |url=https://meirieu.com/PATRIMOINE/lespedagogues.htm |access-date=2026-06-12 |website=meirieu.com |language=sq}}</ref> == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në Universitetin e Jenës, duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. <ref>{{Cite web |last=Berger |first=Manfred |title=Peter Petersen (1884-1952) |url=https://nifbe.de/fachbeitraege/peter-petersen-1884-1952/ |access-date=2026-06-12 |website=nifbe e.V. |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Jenaplan education {{!}} Leonon Media Publishers |url=https://www.leonon.nl/quality_control_assurance_artikelen_54?srsltid=AfmBOop5VSmN7cJtEF6RYYcvX8sIT_UplCFSr2u-Zdcs_EvTZEyWLs2R |access-date=2026-06-12 |website=www.leonon.nl |language=en, nl}}</ref> == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përktheu në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |title=The Dispute Over the Reform Pedagogue Peter Petersen (1884-1952) in Jena 2010: Review of a “Total Disaster” After Ten Years – IDE Journal |url=https://www.ide-journal.org/article/2020-volume-7-number-1-the-dispute-over-the-reform-pedagogue-peter-petersen-1884-1952-in-jena-2010-review-of-a-total-disaster-after-ten-years/ |access-date=2026-06-12 |language=en}} * {{Cite web |last=Biographie |first=Deutsche |title=Petersen, Peter - Deutsche Biographie |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118593153.html |access-date=2026-06-12 |website=www.deutsche-biographie.de |language=de}} == Referime == [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] qis1edqzo9mjvh7bdfdzqr3odjalkgz 2996099 2996098 2026-06-12T01:43:53Z Edukatori 112234 2996099 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . <ref>{{Cite web |title=Petite histoire des pedagogues |url=https://meirieu.com/PATRIMOINE/lespedagogues.htm |access-date=2026-06-12 |website=meirieu.com |language=sq}}</ref> == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në Universitetin e Jenës, duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. <ref>{{Cite web |last=Berger |first=Manfred |title=Peter Petersen (1884-1952) |url=https://nifbe.de/fachbeitraege/peter-petersen-1884-1952/ |access-date=2026-06-12 |website=nifbe e.V. |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Jenaplan education {{!}} Leonon Media Publishers |url=https://www.leonon.nl/quality_control_assurance_artikelen_54?srsltid=AfmBOop5VSmN7cJtEF6RYYcvX8sIT_UplCFSr2u-Zdcs_EvTZEyWLs2R |access-date=2026-06-12 |website=www.leonon.nl |language=en, nl}}</ref> == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përktheu në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |title=The Dispute Over the Reform Pedagogue Peter Petersen (1884-1952) in Jena 2010: Review of a “Total Disaster” After Ten Years – IDE Journal |url=https://www.ide-journal.org/article/2020-volume-7-number-1-the-dispute-over-the-reform-pedagogue-peter-petersen-1884-1952-in-jena-2010-review-of-a-total-disaster-after-ten-years/ |access-date=2026-06-12 |language=en}} * {{Cite web |last=Biographie |first=Deutsche |title=Petersen, Peter - Deutsche Biographie |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118593153.html |access-date=2026-06-12 |website=www.deutsche-biographie.de |language=de}} == Referime == [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] btufwr12unku3wev2qfx01xp3e2j23v 2996100 2996099 2026-06-12T01:46:55Z Edukatori 112234 added [[Category:Pedagogë të shekullit XX]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996100 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . <ref>{{Cite web |title=Petite histoire des pedagogues |url=https://meirieu.com/PATRIMOINE/lespedagogues.htm |access-date=2026-06-12 |website=meirieu.com |language=sq}}</ref> == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në Universitetin e Jenës, duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. <ref>{{Cite web |last=Berger |first=Manfred |title=Peter Petersen (1884-1952) |url=https://nifbe.de/fachbeitraege/peter-petersen-1884-1952/ |access-date=2026-06-12 |website=nifbe e.V. |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Jenaplan education {{!}} Leonon Media Publishers |url=https://www.leonon.nl/quality_control_assurance_artikelen_54?srsltid=AfmBOop5VSmN7cJtEF6RYYcvX8sIT_UplCFSr2u-Zdcs_EvTZEyWLs2R |access-date=2026-06-12 |website=www.leonon.nl |language=en, nl}}</ref> == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përktheu në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |title=The Dispute Over the Reform Pedagogue Peter Petersen (1884-1952) in Jena 2010: Review of a “Total Disaster” After Ten Years – IDE Journal |url=https://www.ide-journal.org/article/2020-volume-7-number-1-the-dispute-over-the-reform-pedagogue-peter-petersen-1884-1952-in-jena-2010-review-of-a-total-disaster-after-ten-years/ |access-date=2026-06-12 |language=en}} * {{Cite web |last=Biographie |first=Deutsche |title=Petersen, Peter - Deutsche Biographie |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118593153.html |access-date=2026-06-12 |website=www.deutsche-biographie.de |language=de}} == Referime == [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] iuykwp9cjp1ct57vmmxy7be2hyovhiq 2996101 2996100 2026-06-12T01:48:17Z Edukatori 112234 /* Vepra */ 2996101 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . <ref>{{Cite web |title=Petite histoire des pedagogues |url=https://meirieu.com/PATRIMOINE/lespedagogues.htm |access-date=2026-06-12 |website=meirieu.com |language=sq}}</ref> == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në Universitetin e Jenës, duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. <ref>{{Cite web |last=Berger |first=Manfred |title=Peter Petersen (1884-1952) |url=https://nifbe.de/fachbeitraege/peter-petersen-1884-1952/ |access-date=2026-06-12 |website=nifbe e.V. |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Jenaplan education {{!}} Leonon Media Publishers |url=https://www.leonon.nl/quality_control_assurance_artikelen_54?srsltid=AfmBOop5VSmN7cJtEF6RYYcvX8sIT_UplCFSr2u-Zdcs_EvTZEyWLs2R |access-date=2026-06-12 |website=www.leonon.nl |language=en, nl}}</ref> == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përkthye në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |title=The Dispute Over the Reform Pedagogue Peter Petersen (1884-1952) in Jena 2010: Review of a “Total Disaster” After Ten Years – IDE Journal |url=https://www.ide-journal.org/article/2020-volume-7-number-1-the-dispute-over-the-reform-pedagogue-peter-petersen-1884-1952-in-jena-2010-review-of-a-total-disaster-after-ten-years/ |access-date=2026-06-12 |language=en}} * {{Cite web |last=Biographie |first=Deutsche |title=Petersen, Peter - Deutsche Biographie |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118593153.html |access-date=2026-06-12 |website=www.deutsche-biographie.de |language=de}} == Referime == [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] tosq793t0zlfrk6o9lu2wrb3tgsk4co 2996102 2996101 2026-06-12T01:52:01Z Edukatori 112234 2996102 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . <ref>{{Cite web |title=Petite histoire des pedagogues |url=https://meirieu.com/PATRIMOINE/lespedagogues.htm |access-date=2026-06-12 |website=meirieu.com |language=sq}}</ref> == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]], duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. <ref>{{Cite web |last=Berger |first=Manfred |title=Peter Petersen (1884-1952) |url=https://nifbe.de/fachbeitraege/peter-petersen-1884-1952/ |access-date=2026-06-12 |website=nifbe e.V. |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Jenaplan education {{!}} Leonon Media Publishers |url=https://www.leonon.nl/quality_control_assurance_artikelen_54?srsltid=AfmBOop5VSmN7cJtEF6RYYcvX8sIT_UplCFSr2u-Zdcs_EvTZEyWLs2R |access-date=2026-06-12 |website=www.leonon.nl |language=en, nl}}</ref> == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përkthye në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |title=The Dispute Over the Reform Pedagogue Peter Petersen (1884-1952) in Jena 2010: Review of a “Total Disaster” After Ten Years – IDE Journal |url=https://www.ide-journal.org/article/2020-volume-7-number-1-the-dispute-over-the-reform-pedagogue-peter-petersen-1884-1952-in-jena-2010-review-of-a-total-disaster-after-ten-years/ |access-date=2026-06-12 |language=en}} * {{Cite web |last=Biographie |first=Deutsche |title=Petersen, Peter - Deutsche Biographie |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118593153.html |access-date=2026-06-12 |website=www.deutsche-biographie.de |language=de}} == Referime == [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] 4kdg6qv5d3zu18jkkqaxyusovjcg2dp 2996158 2996102 2026-06-12T10:49:11Z Edukatori 112234 added [[Category:Absolventët e Universitetit të Kopenhagës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996158 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . <ref>{{Cite web |title=Petite histoire des pedagogues |url=https://meirieu.com/PATRIMOINE/lespedagogues.htm |access-date=2026-06-12 |website=meirieu.com |language=sq}}</ref> == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]], duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. <ref>{{Cite web |last=Berger |first=Manfred |title=Peter Petersen (1884-1952) |url=https://nifbe.de/fachbeitraege/peter-petersen-1884-1952/ |access-date=2026-06-12 |website=nifbe e.V. |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Jenaplan education {{!}} Leonon Media Publishers |url=https://www.leonon.nl/quality_control_assurance_artikelen_54?srsltid=AfmBOop5VSmN7cJtEF6RYYcvX8sIT_UplCFSr2u-Zdcs_EvTZEyWLs2R |access-date=2026-06-12 |website=www.leonon.nl |language=en, nl}}</ref> == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përkthye në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |title=The Dispute Over the Reform Pedagogue Peter Petersen (1884-1952) in Jena 2010: Review of a “Total Disaster” After Ten Years – IDE Journal |url=https://www.ide-journal.org/article/2020-volume-7-number-1-the-dispute-over-the-reform-pedagogue-peter-petersen-1884-1952-in-jena-2010-review-of-a-total-disaster-after-ten-years/ |access-date=2026-06-12 |language=en}} * {{Cite web |last=Biographie |first=Deutsche |title=Petersen, Peter - Deutsche Biographie |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118593153.html |access-date=2026-06-12 |website=www.deutsche-biographie.de |language=de}} == Referime == [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Kopenhagës]] j2mdxxc3x4246aarikphmc3l18puhss 2996166 2996158 2026-06-12T10:58:11Z Edukatori 112234 added [[Category:Absolventët e Universitetit të Kielit]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996166 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . <ref>{{Cite web |title=Petite histoire des pedagogues |url=https://meirieu.com/PATRIMOINE/lespedagogues.htm |access-date=2026-06-12 |website=meirieu.com |language=sq}}</ref> == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]], duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. <ref>{{Cite web |last=Berger |first=Manfred |title=Peter Petersen (1884-1952) |url=https://nifbe.de/fachbeitraege/peter-petersen-1884-1952/ |access-date=2026-06-12 |website=nifbe e.V. |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Jenaplan education {{!}} Leonon Media Publishers |url=https://www.leonon.nl/quality_control_assurance_artikelen_54?srsltid=AfmBOop5VSmN7cJtEF6RYYcvX8sIT_UplCFSr2u-Zdcs_EvTZEyWLs2R |access-date=2026-06-12 |website=www.leonon.nl |language=en, nl}}</ref> == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përkthye në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |title=The Dispute Over the Reform Pedagogue Peter Petersen (1884-1952) in Jena 2010: Review of a “Total Disaster” After Ten Years – IDE Journal |url=https://www.ide-journal.org/article/2020-volume-7-number-1-the-dispute-over-the-reform-pedagogue-peter-petersen-1884-1952-in-jena-2010-review-of-a-total-disaster-after-ten-years/ |access-date=2026-06-12 |language=en}} * {{Cite web |last=Biographie |first=Deutsche |title=Petersen, Peter - Deutsche Biographie |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118593153.html |access-date=2026-06-12 |website=www.deutsche-biographie.de |language=de}} == Referime == [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Kopenhagës]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Kielit]] k47bkp75rfqih195hqwbmuc16ft9cp7 2996168 2996166 2026-06-12T11:00:54Z Edukatori 112234 2996168 wikitext text/x-wiki '''Peter Petersen''' (Grossenwiehe, pranë [[Flensburg|Flensburgut]], 26 qershor 1884 - [[Jena|Jena,]] 21 mars 1952) ishte një filozof, pedagog dhe edukator gjerman i cili krijoi [[Plani i Jenës|Planin e Jenës]] . <ref>{{Cite web |title=Petite histoire des pedagogues |url=https://meirieu.com/PATRIMOINE/lespedagogues.htm |access-date=2026-06-12 |website=meirieu.com |language=sq}}</ref> == Biografia == Peter Petersen lindi më 26 qershor 1884 në Großenwiehe, pranë Flensburgut, në një familje fermerësh si më i madhi nga nëntë fëmijët. Rritja në një mjedis rural, ku bashkëpunimi familjar dhe ndihma e ndërsjellë ishin jetike, la gjurmë të thella në idetë e tij të mëvonshme për ndërtimin e "komuniteteve shkollore". Pasi përfundoi gjimnazin në Flensburg, Petersen studioi filozofi, histori, teologji evangjelike dhe ekonomi politike në universitetet e Leipzigut, Kielit, Kopenhagës dhe Posenit. Në vitin 1908, ai mbrojti doktoraturën e tij në filozofi nën udhëheqjen e Wilhelm Wundt-it të njohur. Pasi punoi për disa vite si mësues gjimnazi në Hamburg, ku u përfshi aktivisht në lëvizjet për reformimin e shkollave, ai u habilitua në pedagogji në vitin 1920. Në vitin 1923, Petersen u emërua profesor i rregullt i pedagogjisë në [[Universiteti i Jenës|Universitetin e Jenës]], duke marrë gjithashtu nën drejtim shkollën eksperimentale universitare. Këtu ai filloi zbatimin praktik të modelit të tij të ri arsimor. Me ardhjen në pushtet të partisë naziste në vitin 1933, Petersen, ndryshe nga shumë kolegë të tij reformatorë që u përndoqën, arriti të mbante pozicionin e tij duke integruar elemente të ideologjisë së komunitetit kombëtar (''Volksgemeinschaft'') dhe eugjenikës në shkrimet e tij. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në zonën e pushtimit sovjetik (më vonë RDGJ), ai u përpoq të bashkëpunonte me autoritetet e reja socialiste dhe u anëtarësua në partinë SED. Megjithatë, për shkak të mospërputhjeve ideologjike, shkolla e tij eksperimentale në Jenë u mbyll përfundimisht nga regjimi komunist në vitin 1950. Peter Petersen vdiq më 21 mars 1952 në spitalin universitar të Jenës. <ref>{{Cite web |last=Berger |first=Manfred |title=Peter Petersen (1884-1952) |url=https://nifbe.de/fachbeitraege/peter-petersen-1884-1952/ |access-date=2026-06-12 |website=nifbe e.V. |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Jenaplan education {{!}} Leonon Media Publishers |url=https://www.leonon.nl/quality_control_assurance_artikelen_54?srsltid=AfmBOop5VSmN7cJtEF6RYYcvX8sIT_UplCFSr2u-Zdcs_EvTZEyWLs2R |access-date=2026-06-12 |website=www.leonon.nl |language=en, nl}}</ref> == Vepra == * '''Der Entwicklungsgedanke in der Philosophie Wundts''' (''Ideja e zhvillimit në filozofinë e Wundt-it'', 1908) – Teza e tij e doktoraturës. * '''Geschichte der aristotelischen Philosophie im protestantischen Deutschland''' (''Historia e filozofisë aristoteliane në Gjermaninë protestante'', 1921) – Punimi i tij i habilitimit. * '''Allgemeine Erziehungswissenschaft''' (''Shkenca e përgjithshme e edukimit'', botuar në tri pjesë midis viteve 1924 dhe 1954) – Një përpjekje monumentale për të ndërtuar një sistem të plotë të teorisë edukative bazuar në realitetin njerëzor (''Erziehungswirklichkeit''). * '''Die Neueuropäische Erziehungsbewegung''' (''Lëvizja e re edukative evropiane'', 1924) – Një analizë e rrymave të reja arsimore në Evropë. * '''Der Kleine Jena-Plan''' (''Plani i vogël Jena'', 1927) – Kjo është kryevepra e tij teorike dhe praktike. Libri shërbeu si udhëzues global për krijimin e shkollave alternative dhe u përkthye në shumë gjuhë. * '''Eine Grundschule nach den Grundsätzen der Arbeits- und Lebensgemeinschaftsschule''' (''Një shkollë fillore sipas parimeve të komunitetit të punës dhe jetës'', 1925) – Dokumentimi i parë praktik i eksperimentit të tij në Jenë. * '''Die Praxis der Schulen nach dem Jena-Plan''' (''Praktika e shkollave sipas Planit Jena'', 1934). == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |title=The Dispute Over the Reform Pedagogue Peter Petersen (1884-1952) in Jena 2010: Review of a “Total Disaster” After Ten Years – IDE Journal |url=https://www.ide-journal.org/article/2020-volume-7-number-1-the-dispute-over-the-reform-pedagogue-peter-petersen-1884-1952-in-jena-2010-review-of-a-total-disaster-after-ten-years/ |access-date=2026-06-12 |language=en}} * {{Cite web |last=Biographie |first=Deutsche |title=Petersen, Peter - Deutsche Biographie |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118593153.html |access-date=2026-06-12 |website=www.deutsche-biographie.de |language=de}} == Referime == [[Kategoria:Lindje 1884]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Kopenhagës]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Kielit]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Lajpcigut]] [[Kategoria:Profesorë të Universitetit të Jenës]] [[Kategoria:Pedagogë gjermanë]] [[Kategoria:Pedagogë të shekullit XX]] [[Kategoria:Vdekje 1952]] ref85iwp6vkf43v04lkbyooaq966g46 1 402046 2996094 2026-06-12T01:27:13Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996094 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Leonardo skasia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996093 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221204081745/http://www.fondazioneleonardosciascia.it/biografia/ për lidhjen http://www.fondazioneleonardosciascia.it/biografia/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060507203045/http://www.regalpetra.it/contenuti/impegno.htm për lidhjen http://www.regalpetra.it/contenuti/impegno.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090321032318/http://www.regalpetra.it/ për lidhjen http://www.regalpetra.it/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120717191450/http://www.amicisciascia.it/inaugurato-il-museo-della-mafia-dedicato-a-leonardo-sciascia.html për lidhjen http://www.amicisciascia.it/inaugurato-il-museo-della-mafia-dedicato-a-leonardo-sciascia.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 03:27 (CEST) 2a6jxt9413x9pzmfivrv4oifybql6sw 1 402047 2996125 2026-06-12T04:20:06Z MajavahBot 122738 U arkivuan 3 diskutime nga faqja [[Diskutim:Lapland (Finlandë)]] 2996125 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Lapland (Finlandë)]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1993415 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20071212032154/http://www.experiencelapland.tv/ te http://www.experiencelapland.tv/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 02:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lapland (Finlandë)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2136501 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060716114829/http://www.lapinliitto.fi/ për lidhjen http://www.lapinliitto.fi/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071212032154/http://www.experiencelapland.tv/ për lidhjen http://www.experiencelapland.tv/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 korrik 2020 01:23 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lapland (Finlandë)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2244919 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20030403004326/http://www.laaninhallitus.fi/lappi për lidhjen http://www.laaninhallitus.fi/lappi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shtator 2021 11:36 (CEST) 8klizslmdq3sdccpwhr1ex1ilc9iaun 1 402048 2996131 2026-06-12T04:23:01Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996131 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Litra]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996130 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151022175302/http://www.haaretz.com/print-edition/news/torah-archaeology-sheds-light-on-ancient-talmudic-dispute-1.383343 për lidhjen http://www.haaretz.com/print-edition/news/torah-archaeology-sheds-light-on-ancient-talmudic-dispute-1.383343. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 06:23 (CEST) h1ixs62tkdanq4prv3enqizjd13asql 1 402049 2996135 2026-06-12T05:24:42Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996135 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ludovico Ariosto]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996134 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210502161540/https://www.comune.fe.it/2725/attach/superuser/docs/tav2_analisi_storica_area.pdf për lidhjen https://www.comune.fe.it/2725/attach/superuser/docs/tav2_analisi_storica_area.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210502161544/https://www.ilponterivista.com/ocwb/data/05-Ariosto%201938-1994/05-Appendice/00-01.html për lidhjen https://www.ilponterivista.com/ocwb/data/05-Ariosto%201938-1994/05-Appendice/00-01.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210502161550/https://www.ilponterivista.com/ocwb/data/05-Ariosto%201938-1994/05-Appendice/02-Le%20%C2%ABLettere%C2%BB%20e%20le%20%C2%ABSatire%C2%BB%20dell%E2%80%99Ariosto%20nello%20sviluppo%20e%20nella%20crisi%20del%20Rinascimento/02-01.html për lidhjen https://www.ilponterivista.com/ocwb/data/05-Ariosto%201938-1994/05-Appendice/02-Le%20%C2%ABLettere%C2%BB%20e%20le%20%C2%ABSatire%C2%BB%20dell%E2%80%99Ariosto%20nello%20sviluppo%20e%20nella%20crisi%20del%20Rinascimento/02-01.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 07:24 (CEST) l98lrpbjduvhaqt2ogxbndl6aylbct3 1 402050 2996137 2026-06-12T06:15:35Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996137 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Magdi Allam]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996136 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120921035527/http://www.ioamolitalia.it/magdi-cristiano-allam.html për lidhjen http://www.ioamolitalia.it/magdi-cristiano-allam.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161026165121/http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=ALLAM%20Magdi%20Cristiano për lidhjen http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=ALLAM%20Magdi%20Cristiano. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090615042720/http://www.essereliberi.it/modello_articolo.php?id_artic=983&recordinizio=0 për lidhjen http://www.essereliberi.it/modello_articolo.php?id_artic=983&recordinizio=0. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141006161222/http://www.ladige.it/lettere/magdi-allam-fanatismo-conversioni-part-time për lidhjen http://www.ladige.it/lettere/magdi-allam-fanatismo-conversioni-part-time. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120904140036/http://www.ioamolitalia.it/2011/12/no-to-abortion-and-sharia-thats-why-im-leaving-epp-magdi-cristiano-i-leave-ppe-because-it%E2%80%99s-not-compatible-with-my-life-choices/ për lidhjen http://www.ioamolitalia.it/2011/12/no-to-abortion-and-sharia-thats-why-im-leaving-epp-magdi-cristiano-i-leave-ppe-because-it%E2%80%99s-not-compatible-with-my-life-choices/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924035756/http://www.ioamolitalia.it/comunicati/magdi-cristiano-allam-europarlamentare-e-capolista-di-fratelli-d%E2%80%99italia-alle-elezioni-europee-nel-nord-est-sostiene-il-piano-di-esenzione-fiscale-per-le-zone-alluvionate-e-terremotate-del-modenese.html për lidhjen http://www.ioamolitalia.it/comunicati/magdi-cristiano-allam-europarlamentare-e-capolista-di-fratelli-d%e2%80%99italia-alle-elezioni-europee-nel-nord-est-sostiene-il-piano-di-esenzione-fiscale-per-le-zone-alluvionate-e-terremotate-del-modenese.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080329031051/http://www.ucei.it/uceinforma/rassegnastampa/2005/settembre/stampa/060905.asp për lidhjen http://www.ucei.it/uceinforma/rassegnastampa/2005/settembre/stampa/060905.asp. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 08:15 (CEST) frr1wobuoyc9eyk82ey6z03fs1v6xsl 1 402051 2996141 2026-06-12T07:29:31Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996141 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mario Soldati]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996140 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190420161252/https://www.torinoxl.com/un-giovanissimo-mario-soldati/ për lidhjen https://www.torinoxl.com/un-giovanissimo-mario-soldati/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 09:29 (CEST) 68516jki1ahm0nosbccp3e7kgj3zur7 1 402052 2996149 2026-06-12T08:46:31Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996149 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Matera]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996148 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110401191743/http://clisun.casaccia.enea.it/Profili/tabelle/600%20%5BMatera%5D%20capoluogo.Txt për lidhjen http://clisun.casaccia.enea.it/Profili/tabelle/600%20%5BMatera%5D%20capoluogo.Txt. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 10:46 (CEST) e3usohfctwre6973hxlitmf682jerce 1 402053 2996155 2026-06-12T09:24:36Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2996155 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Meir Jix'hak Halevi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996154 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924220744/http://www.haaretz.com/print-edition/news/eilat-mayor-knew-of-assault-allegations-against-bar-lev-1.325801 për lidhjen http://www.haaretz.com/print-edition/news/eilat-mayor-knew-of-assault-allegations-against-bar-lev-1.325801. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 qershor 2026 11:24 (CEST) tahtbth1zfac8nxcw7nwz56sdissjzf 14 402054 2996161 2026-06-12T10:50:04Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Universiteti i Kopenhagës]] 2996161 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Universiteti i Kopenhagës]] 5a5flitn9klqb5orejji478lngt2dtg 14 402055 2996163 2026-06-12T10:52:28Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Universitete në Danimarkë]] 2996163 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Universitete në Danimarkë]] 4qa3qvtsb67f5h0gt3yvwf2km3k567h 14 402056 2996165 2026-06-12T10:55:47Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Universitete në Gjermani]] 2996165 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Universitete në Gjermani]] bzwmg9rvqxl1lkfsimq1lyzp15n8utl 14 402057 2996167 2026-06-12T10:58:53Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Universiteti i Kielit]] 2996167 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Universiteti i Kielit]] gog6dgm363yh0ynqcrls7387ef0s1rp 14 402058 2996170 2026-06-12T11:03:47Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Universiteti i Jenës]] 2996170 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Universiteti i Jenës]] 4pwn3mtwyqz29c1fzas3iigpymrmx22 0 402059 2996174 2026-06-12T11:12:31Z Edukatori 112234 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1345253423|University of Göttingen]]" 2996174 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name=University of Göttingen|native_name=Georg-August-Universität Göttingen|native_name_lang=German|latin_name=Universitas Regiæ Georgiæ Augustæ<ref>{{Cite web |title=Search |url=https://archive.org/search?query=Universitas+Regi%C3%A6+Georgi%C3%A6+August%C3%A6&sin=TXT |website=[[Internet Archive]]}}</ref>|motto={{lang|la|In publica commoda}} ([[Latin]])<ref>{{cite web |title=Leitbild für Alumni Göttingen |author=Universität Göttingen |date=5 October 2009 |url=https://www.uni-goettingen.de/de/43883.html |access-date=17 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170718124717/http://uni-goettingen.de/de/43883.html |archive-date=18 July 2017 |url-status=live }}</ref>|established={{start date and age|7 December 1737}}|type=[[Public university|Public]]|coordinates={{Coord|51|32|31|N|9|56|04|E|region:DE-NI_type:edu|display=title}}|budget=€1.438 billion<ref>{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/en/24657.html |title=Basic Data 2021 |language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024 |archive-date=21 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021075640/https://www.uni-goettingen.de/en/24657.html |url-status=dead }}</ref>|president=Axel Schölmerich|academic_staff=4,551 (2021)<ref name=staff>{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/de/document/download/5c4463004129bd269816534c438e64e7.pdf/Uni_G%C3%B6ttingen_Grunddaten_2021.pdf |title=Basic Data 2021|language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024}}</ref>|administrative_staff=8,825 (2021)<ref name=staff/>|students=30,200 (2020–2021)<ref name="uni-goettingen.de">{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/de/document/download/5c4463004129bd269816534c438e64e7.pdf/Uni_G%C3%B6ttingen_Grunddaten_2021.pdf|title=Basic Data 2021 |language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024}}</ref>|doctoral=713 (2021)|city=[[Göttingen]], Lower Saxony|country=Germany|campus=[[University town]]|affiliations=[[German Excellence Universities]], [[U15 (German Universities)|U15]], [[European University Association|EUA]], U4 Network, [[Guild of European Research-Intensive Universities]]|colours={{colour box|#002F5D}} Dark blue<ref>{{cite web |title=The Colours of Goettigen |author=Universität Göttingen |date=5 January 2020 |url=https://www.uni-goettingen.de/en/589412.html |access-date=14 January 2019 }}</ref>|website={{URL|1=https://www.uni-goettingen.de/en/1.html|2=uni-goettingen.de}}|logo=Logo Uni Göttingen.svg|logo_size=|image=Uni Göttingen Siegel.svg{{!}}class=skin-invert|image_upright=.7}}'''Universiteti i Gëtingenit''', zyrtarisht '''Universiteti Georg August i Gëtingenit''' i njohur zakonisht si '''Georgia Augusta'''), është një [[Universiteti publik|universitet publik kërkimor]] në qytetin e [[Göttingen]], Saksonia e Poshtme, Gjermani. I themeluar në 1734 nga George II, Mbret i Britanisë së Madhe dhe Zgjedhës i Hanoverit, ai filloi mësimdhënien në 1737 dhe njihet si universiteti më i vjetër në Saksoninë e Poshtme. I njohur për rëndësinë e tij historike dhe tradicionale, universiteti ka lidhje me 47 fitues të Çmimit Nobel sipas numërimit të tij. <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Nobel Prize Laureates from Göttingen: The Göttingen Nobel Prize Wonder |url=https://www.uni-goettingen.de/en/nobel+prize+laureates+from+g%C3%B6ttingen/4281.html |access-date=2024-08-29 |website=Georg-August Universität Göttingen |language=en}}</ref> Universiteti i Göttingenit arriti kulmin e tij akademik nga fundi i shekullit të 19-të deri në fillim të shekullit të 20-të, duke u vendosur si një qendër e madhe ndërkombëtare për [[Matematika|matematikën]] dhe [[Fizika|fizikën]] . Gjatë kësaj periudhe, studiues si [[David Hilbert]], Felix Klein, Max Born dhe Ludwig Prandtl kryen kërkime me ndikim në matematikë, [[Mekanika kuantike|mekanikë kuantike]] dhe [[Aerodinamika|aerodinamikë]] . Universiteti tërhoqi studentë ndërkombëtarë, përfshirë amerikanë të shquar si Edward Everett, George Bancroft, John Lothrop Motley dhe [[Julius Robert Oppenheimer|J. Robert Oppenheimer]] . Kjo rëndësi u ndërpre rëndë nga ngritja e [[Gjermania naziste|nazistëve]] në pushtet në vitin 1933, kur " spastrimi i madh " rezultoi në shkarkimin ose emigrimin e shumë anëtarëve të fakultetit, përfshirë shumë me origjinë hebraike ose ata që kundërshtonin regjimin. Universiteti u rihap më pas nën kontrollin britanik në vitin 1945 dhe filloi një proces rindërtimi akademik. Përveç reputacionit të tij akademik, '''Universiteti i Göttingen''' ka një ndikim të madh kulturor dhe shoqëror në qytetin ku ndodhet. Kampusi i tij historik dhe ndërtesat e shekullit XVIII janë të lidhura ngushtë me identitetin e Göttingen-it si një qytet universitar. Me mbi 30.000 studentë nga e gjithë bota, universiteti luan një rol kyç në jetën ekonomike dhe kulturore të rajonit, duke ofruar një mjedis ndërkombëtar dhe duke nxitur shkëmbimin e ideve. Gjithashtu, '''biblioteka e universitetit''' dhe muzetë e tij përbëjnë burime të çmuara për kërkuesit dhe publikun e gjerë, duke e bërë Göttingen-in një qendër të gjallë të dijes dhe inovacionit. Sot, Universiteti i Göttingenit është anëtar i Grupit U15 të universiteteve kryesore kërkimore gjermane. Është gjithashtu pjesë e rrjeteve të shquara akademike ndërkombëtare dhe evropiane, siç janë The Guild, aleanca ENLIGHT dhe rrjeti Hekksagon. Universiteti mban bashkëpunime të ngushta me institucione kryesore kërkimore me seli në Göttingen, siç janë [[Shoqata Max-Planck|Shoqëria Max Planck]], [[Shoqata Leibniz]], [[Shoqëria Fraunhofer]] dhe [[Shoqata Helmholtz e Qendrave Kërkimore Gjermane|Shoqata Helmholtz]] . Me koleksionin e saj të gjerë, Biblioteka Shtetërore dhe Universitare e Göttingenit është ndër bibliotekat më të mëdha të Gjermanisë. * [[Arsimi në Gjermani]] * [https://www.uni-goettingen.de/en/1.html Universiteti i Göttingenit] – faqja kryesore * [http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=112 Turp në Göttingen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330101220/http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=112|date=30 March 2013}} , duke detajuar spastrimin e vitit 1933 * [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/article/view/61613/57823 Studiues dhe letrarë në Universitetin e Göttingen (1603–1800)], [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/index Repertorium Eruditorum Totius Europae – RETE] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Universiteti i Gëtingenit]] ejfamluggeuicvjmwyclmtrzxie3g5o 2996175 2996174 2026-06-12T11:12:50Z Edukatori 112234 Edukatori zhvendosi faqen [[Universiteti i Götingenit]] te [[Universiteti i Gëtingenit]] 2996174 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name=University of Göttingen|native_name=Georg-August-Universität Göttingen|native_name_lang=German|latin_name=Universitas Regiæ Georgiæ Augustæ<ref>{{Cite web |title=Search |url=https://archive.org/search?query=Universitas+Regi%C3%A6+Georgi%C3%A6+August%C3%A6&sin=TXT |website=[[Internet Archive]]}}</ref>|motto={{lang|la|In publica commoda}} ([[Latin]])<ref>{{cite web |title=Leitbild für Alumni Göttingen |author=Universität Göttingen |date=5 October 2009 |url=https://www.uni-goettingen.de/de/43883.html |access-date=17 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170718124717/http://uni-goettingen.de/de/43883.html |archive-date=18 July 2017 |url-status=live }}</ref>|established={{start date and age|7 December 1737}}|type=[[Public university|Public]]|coordinates={{Coord|51|32|31|N|9|56|04|E|region:DE-NI_type:edu|display=title}}|budget=€1.438 billion<ref>{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/en/24657.html |title=Basic Data 2021 |language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024 |archive-date=21 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021075640/https://www.uni-goettingen.de/en/24657.html |url-status=dead }}</ref>|president=Axel Schölmerich|academic_staff=4,551 (2021)<ref name=staff>{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/de/document/download/5c4463004129bd269816534c438e64e7.pdf/Uni_G%C3%B6ttingen_Grunddaten_2021.pdf |title=Basic Data 2021|language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024}}</ref>|administrative_staff=8,825 (2021)<ref name=staff/>|students=30,200 (2020–2021)<ref name="uni-goettingen.de">{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/de/document/download/5c4463004129bd269816534c438e64e7.pdf/Uni_G%C3%B6ttingen_Grunddaten_2021.pdf|title=Basic Data 2021 |language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024}}</ref>|doctoral=713 (2021)|city=[[Göttingen]], Lower Saxony|country=Germany|campus=[[University town]]|affiliations=[[German Excellence Universities]], [[U15 (German Universities)|U15]], [[European University Association|EUA]], U4 Network, [[Guild of European Research-Intensive Universities]]|colours={{colour box|#002F5D}} Dark blue<ref>{{cite web |title=The Colours of Goettigen |author=Universität Göttingen |date=5 January 2020 |url=https://www.uni-goettingen.de/en/589412.html |access-date=14 January 2019 }}</ref>|website={{URL|1=https://www.uni-goettingen.de/en/1.html|2=uni-goettingen.de}}|logo=Logo Uni Göttingen.svg|logo_size=|image=Uni Göttingen Siegel.svg{{!}}class=skin-invert|image_upright=.7}}'''Universiteti i Gëtingenit''', zyrtarisht '''Universiteti Georg August i Gëtingenit''' i njohur zakonisht si '''Georgia Augusta'''), është një [[Universiteti publik|universitet publik kërkimor]] në qytetin e [[Göttingen]], Saksonia e Poshtme, Gjermani. I themeluar në 1734 nga George II, Mbret i Britanisë së Madhe dhe Zgjedhës i Hanoverit, ai filloi mësimdhënien në 1737 dhe njihet si universiteti më i vjetër në Saksoninë e Poshtme. I njohur për rëndësinë e tij historike dhe tradicionale, universiteti ka lidhje me 47 fitues të Çmimit Nobel sipas numërimit të tij. <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Nobel Prize Laureates from Göttingen: The Göttingen Nobel Prize Wonder |url=https://www.uni-goettingen.de/en/nobel+prize+laureates+from+g%C3%B6ttingen/4281.html |access-date=2024-08-29 |website=Georg-August Universität Göttingen |language=en}}</ref> Universiteti i Göttingenit arriti kulmin e tij akademik nga fundi i shekullit të 19-të deri në fillim të shekullit të 20-të, duke u vendosur si një qendër e madhe ndërkombëtare për [[Matematika|matematikën]] dhe [[Fizika|fizikën]] . Gjatë kësaj periudhe, studiues si [[David Hilbert]], Felix Klein, Max Born dhe Ludwig Prandtl kryen kërkime me ndikim në matematikë, [[Mekanika kuantike|mekanikë kuantike]] dhe [[Aerodinamika|aerodinamikë]] . Universiteti tërhoqi studentë ndërkombëtarë, përfshirë amerikanë të shquar si Edward Everett, George Bancroft, John Lothrop Motley dhe [[Julius Robert Oppenheimer|J. Robert Oppenheimer]] . Kjo rëndësi u ndërpre rëndë nga ngritja e [[Gjermania naziste|nazistëve]] në pushtet në vitin 1933, kur " spastrimi i madh " rezultoi në shkarkimin ose emigrimin e shumë anëtarëve të fakultetit, përfshirë shumë me origjinë hebraike ose ata që kundërshtonin regjimin. Universiteti u rihap më pas nën kontrollin britanik në vitin 1945 dhe filloi një proces rindërtimi akademik. Përveç reputacionit të tij akademik, '''Universiteti i Göttingen''' ka një ndikim të madh kulturor dhe shoqëror në qytetin ku ndodhet. Kampusi i tij historik dhe ndërtesat e shekullit XVIII janë të lidhura ngushtë me identitetin e Göttingen-it si një qytet universitar. Me mbi 30.000 studentë nga e gjithë bota, universiteti luan një rol kyç në jetën ekonomike dhe kulturore të rajonit, duke ofruar një mjedis ndërkombëtar dhe duke nxitur shkëmbimin e ideve. Gjithashtu, '''biblioteka e universitetit''' dhe muzetë e tij përbëjnë burime të çmuara për kërkuesit dhe publikun e gjerë, duke e bërë Göttingen-in një qendër të gjallë të dijes dhe inovacionit. Sot, Universiteti i Göttingenit është anëtar i Grupit U15 të universiteteve kryesore kërkimore gjermane. Është gjithashtu pjesë e rrjeteve të shquara akademike ndërkombëtare dhe evropiane, siç janë The Guild, aleanca ENLIGHT dhe rrjeti Hekksagon. Universiteti mban bashkëpunime të ngushta me institucione kryesore kërkimore me seli në Göttingen, siç janë [[Shoqata Max-Planck|Shoqëria Max Planck]], [[Shoqata Leibniz]], [[Shoqëria Fraunhofer]] dhe [[Shoqata Helmholtz e Qendrave Kërkimore Gjermane|Shoqata Helmholtz]] . Me koleksionin e saj të gjerë, Biblioteka Shtetërore dhe Universitare e Göttingenit është ndër bibliotekat më të mëdha të Gjermanisë. * [[Arsimi në Gjermani]] * [https://www.uni-goettingen.de/en/1.html Universiteti i Göttingenit] – faqja kryesore * [http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=112 Turp në Göttingen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330101220/http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=112|date=30 March 2013}} , duke detajuar spastrimin e vitit 1933 * [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/article/view/61613/57823 Studiues dhe letrarë në Universitetin e Göttingen (1603–1800)], [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/index Repertorium Eruditorum Totius Europae – RETE] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Universiteti i Gëtingenit]] ejfamluggeuicvjmwyclmtrzxie3g5o 2996177 2996175 2026-06-12T11:14:46Z Edukatori 112234 2996177 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name=University of Göttingen|native_name=Georg-August-Universität Göttingen|native_name_lang=German|latin_name=Universitas Regiæ Georgiæ Augustæ<ref>{{Cite web |title=Search |url=https://archive.org/search?query=Universitas+Regi%C3%A6+Georgi%C3%A6+August%C3%A6&sin=TXT |website=[[Internet Archive]]}}</ref>|motto={{lang|la|In publica commoda}} ([[Latin]])<ref>{{cite web |title=Leitbild für Alumni Göttingen |author=Universität Göttingen |date=5 October 2009 |url=https://www.uni-goettingen.de/de/43883.html |access-date=17 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170718124717/http://uni-goettingen.de/de/43883.html |archive-date=18 July 2017 |url-status=live }}</ref>|established={{start date and age|7 December 1737}}|type=[[Public university|Public]]|coordinates={{Coord|51|32|31|N|9|56|04|E|region:DE-NI_type:edu|display=title}}|budget=€1.438 billion<ref>{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/en/24657.html |title=Basic Data 2021 |language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024 |archive-date=21 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021075640/https://www.uni-goettingen.de/en/24657.html |url-status=dead }}</ref>|president=Axel Schölmerich|academic_staff=4,551 (2021)<ref name=staff>{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/de/document/download/5c4463004129bd269816534c438e64e7.pdf/Uni_G%C3%B6ttingen_Grunddaten_2021.pdf |title=Basic Data 2021|language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024}}</ref>|administrative_staff=8,825 (2021)<ref name=staff/>|students=30,200 (2020–2021)<ref name="uni-goettingen.de">{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/de/document/download/5c4463004129bd269816534c438e64e7.pdf/Uni_G%C3%B6ttingen_Grunddaten_2021.pdf|title=Basic Data 2021 |language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024}}</ref>|doctoral=713 (2021)|city=[[Göttingen]], Lower Saxony|country=Germany|campus=[[University town]]|affiliations=[[German Excellence Universities]], [[U15 (German Universities)|U15]], [[European University Association|EUA]], U4 Network, [[Guild of European Research-Intensive Universities]]|colours={{colour box|#002F5D}} Dark blue<ref>{{cite web |title=The Colours of Goettigen |author=Universität Göttingen |date=5 January 2020 |url=https://www.uni-goettingen.de/en/589412.html |access-date=14 January 2019 }}</ref>|website={{URL|1=https://www.uni-goettingen.de/en/1.html|2=uni-goettingen.de}}|logo=Logo Uni Göttingen.svg|logo_size=|image=Uni Göttingen Siegel.svg{{!}}class=skin-invert|image_upright=.7}} '''Universiteti i Gëtingenit''', zyrtarisht '''Universiteti Georg August i Gëtingenit''' i njohur zakonisht si '''Georgia Augusta'''), është një [[Universiteti publik|universitet publik kërkimor]] në qytetin e [[Göttingen]], Saksonia e Poshtme, Gjermani. == Vështrim == Universiteti i Gëtingenit është themeluar në vitin 1734 nga George II, Mbret i Britanisë së Madhe dhe Zgjedhës i Hanoverit, ndërsa mësimdhënien e filloi në vitin 1737 dhe njihet si universiteti më i vjetër në Saksoninë e Poshtme. I njohur për rëndësinë e tij historike dhe tradicionale, universiteti ka lidhje me 47 fitues të Çmimit Nobel sipas numërimit të tij. <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Nobel Prize Laureates from Göttingen: The Göttingen Nobel Prize Wonder |url=https://www.uni-goettingen.de/en/nobel+prize+laureates+from+g%C3%B6ttingen/4281.html |access-date=2024-08-29 |website=Georg-August Universität Göttingen |language=en}}</ref> Universiteti i Göttingenit arriti kulmin e tij akademik nga fundi i shekullit të 19-të deri në fillim të shekullit të 20-të, duke u vendosur si një qendër e madhe ndërkombëtare për [[Matematika|matematikën]] dhe [[Fizika|fizikën]] . Gjatë kësaj periudhe, studiues si [[David Hilbert]], Felix Klein, Max Born dhe Ludwig Prandtl kryen kërkime me ndikim në matematikë, [[Mekanika kuantike|mekanikë kuantike]] dhe [[Aerodinamika|aerodinamikë]] . Universiteti tërhoqi studentë ndërkombëtarë, përfshirë amerikanë të shquar si Edward Everett, George Bancroft, John Lothrop Motley dhe [[Julius Robert Oppenheimer|J. Robert Oppenheimer]] . Kjo rëndësi u ndërpre rëndë nga ngritja e [[Gjermania naziste|nazistëve]] në pushtet në vitin 1933, kur " spastrimi i madh " rezultoi në shkarkimin ose emigrimin e shumë anëtarëve të fakultetit, përfshirë shumë me origjinë hebraike ose ata që kundërshtonin regjimin. Universiteti u rihap më pas nën kontrollin britanik në vitin 1945 dhe filloi një proces rindërtimi akademik. Përveç reputacionit të tij akademik, '''Universiteti i Göttingen''' ka një ndikim të madh kulturor dhe shoqëror në qytetin ku ndodhet. Kampusi i tij historik dhe ndërtesat e shekullit XVIII janë të lidhura ngushtë me identitetin e Göttingen-it si një qytet universitar. Me mbi 30.000 studentë nga e gjithë bota, universiteti luan një rol kyç në jetën ekonomike dhe kulturore të rajonit, duke ofruar një mjedis ndërkombëtar dhe duke nxitur shkëmbimin e ideve. Gjithashtu, '''biblioteka e universitetit''' dhe muzetë e tij përbëjnë burime të çmuara për kërkuesit dhe publikun e gjerë, duke e bërë Göttingen-in një qendër të gjallë të dijes dhe inovacionit. Sot, Universiteti i Göttingenit është anëtar i Grupit U15 të universiteteve kryesore kërkimore gjermane. Është gjithashtu pjesë e rrjeteve të shquara akademike ndërkombëtare dhe evropiane, siç janë The Guild, aleanca ENLIGHT dhe rrjeti Hekksagon. Universiteti mban bashkëpunime të ngushta me institucione kryesore kërkimore me seli në Göttingen, siç janë [[Shoqata Max-Planck|Shoqëria Max Planck]], [[Shoqata Leibniz]], [[Shoqëria Fraunhofer]] dhe [[Shoqata Helmholtz e Qendrave Kërkimore Gjermane|Shoqata Helmholtz]] . Me koleksionin e saj të gjerë, Biblioteka Shtetërore dhe Universitare e Göttingenit është ndër bibliotekat më të mëdha të Gjermanisë. * [[Arsimi në Gjermani]] * [https://www.uni-goettingen.de/en/1.html Universiteti i Göttingenit] – faqja kryesore * [http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=112 Turp në Göttingen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330101220/http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=112|date=30 March 2013}} , duke detajuar spastrimin e vitit 1933 * [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/article/view/61613/57823 Studiues dhe letrarë në Universitetin e Göttingen (1603–1800)], [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/index Repertorium Eruditorum Totius Europae – RETE] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Universiteti i Gëtingenit]] hgtene2sfdod8k47imjjlhrf84vkjlb 2996178 2996177 2026-06-12T11:15:41Z Edukatori 112234 2996178 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name=University of Göttingen|native_name=Georg-August-Universität Göttingen|native_name_lang=German|latin_name=Universitas Regiæ Georgiæ Augustæ<ref>{{Cite web |title=Search |url=https://archive.org/search?query=Universitas+Regi%C3%A6+Georgi%C3%A6+August%C3%A6&sin=TXT |website=[[Internet Archive]]}}</ref>|motto={{lang|la|In publica commoda}} ([[Latin]])<ref>{{cite web |title=Leitbild für Alumni Göttingen |author=Universität Göttingen |date=5 October 2009 |url=https://www.uni-goettingen.de/de/43883.html |access-date=17 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170718124717/http://uni-goettingen.de/de/43883.html |archive-date=18 July 2017 |url-status=live }}</ref>|established={{start date and age|7 December 1737}}|type=[[Public university|Public]]|coordinates={{Coord|51|32|31|N|9|56|04|E|region:DE-NI_type:edu|display=title}}|budget=€1.438 billion<ref>{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/en/24657.html |title=Basic Data 2021 |language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024 |archive-date=21 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021075640/https://www.uni-goettingen.de/en/24657.html |url-status=dead }}</ref>|president=Axel Schölmerich|academic_staff=4,551 (2021)<ref name=staff>{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/de/document/download/5c4463004129bd269816534c438e64e7.pdf/Uni_G%C3%B6ttingen_Grunddaten_2021.pdf |title=Basic Data 2021|language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024}}</ref>|administrative_staff=8,825 (2021)<ref name=staff/>|students=30,200 (2020–2021)<ref name="uni-goettingen.de">{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/de/document/download/5c4463004129bd269816534c438e64e7.pdf/Uni_G%C3%B6ttingen_Grunddaten_2021.pdf|title=Basic Data 2021 |language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024}}</ref>|doctoral=713 (2021)|city=[[Göttingen]], Lower Saxony|country=Germany|campus=[[University town]]|affiliations=[[German Excellence Universities]], [[U15 (German Universities)|U15]], [[European University Association|EUA]], U4 Network, [[Guild of European Research-Intensive Universities]]|colours={{colour box|#002F5D}} Dark blue<ref>{{cite web |title=The Colours of Goettigen |author=Universität Göttingen |date=5 January 2020 |url=https://www.uni-goettingen.de/en/589412.html |access-date=14 January 2019 }}</ref>|website={{URL|1=https://www.uni-goettingen.de/en/1.html|2=uni-goettingen.de}}|logo=Logo Uni Göttingen.svg|logo_size=|image=Uni Göttingen Siegel.svg{{!}}class=skin-invert|image_upright=.7}} '''Universiteti i Gëtingenit''', zyrtarisht '''Universiteti Georg August i Gëtingenit''' i njohur zakonisht si '''Georgia Augusta'''), është një [[Universiteti publik|universitet publik kërkimor]] në qytetin e [[Göttingen]], Saksonia e Poshtme, Gjermani. == Vështrim == Universiteti i Gëtingenit është themeluar në vitin 1734 nga George II, Mbret i Britanisë së Madhe dhe Zgjedhës i Hanoverit, ndërsa mësimdhënien e filloi në vitin 1737 dhe njihet si universiteti më i vjetër në Saksoninë e Poshtme. I njohur për rëndësinë e tij historike dhe tradicionale, universiteti ka lidhje me 47 fitues të Çmimit Nobel sipas numërimit të tij. <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Nobel Prize Laureates from Göttingen: The Göttingen Nobel Prize Wonder |url=https://www.uni-goettingen.de/en/nobel+prize+laureates+from+g%C3%B6ttingen/4281.html |access-date=2024-08-29 |website=Georg-August Universität Göttingen |language=en}}</ref> Universiteti i Göttingenit arriti kulmin e tij akademik nga fundi i shekullit të 19-të deri në fillim të shekullit të 20-të, duke u vendosur si një qendër e madhe ndërkombëtare për [[Matematika|matematikën]] dhe [[Fizika|fizikën]] . Gjatë kësaj periudhe, studiues si [[David Hilbert]], Felix Klein, Max Born dhe Ludwig Prandtl kryen kërkime me ndikim në matematikë, [[Mekanika kuantike|mekanikë kuantike]] dhe [[Aerodinamika|aerodinamikë]] . Universiteti tërhoqi studentë ndërkombëtarë, përfshirë amerikanë të shquar si Edward Everett, George Bancroft, John Lothrop Motley dhe [[Julius Robert Oppenheimer|J. Robert Oppenheimer]] . Kjo rëndësi u ndërpre rëndë nga ngritja e [[Gjermania naziste|nazistëve]] në pushtet në vitin 1933, kur " spastrimi i madh " rezultoi në shkarkimin ose emigrimin e shumë anëtarëve të fakultetit, përfshirë shumë me origjinë hebraike ose ata që kundërshtonin regjimin. Universiteti u rihap më pas nën kontrollin britanik në vitin 1945 dhe filloi një proces rindërtimi akademik. Përveç reputacionit të tij akademik, '''Universiteti i Göttingen''' ka një ndikim të madh kulturor dhe shoqëror në qytetin ku ndodhet. Kampusi i tij historik dhe ndërtesat e shekullit XVIII janë të lidhura ngushtë me identitetin e Göttingen-it si një qytet universitar. Me mbi 30.000 studentë nga e gjithë bota, universiteti luan një rol kyç në jetën ekonomike dhe kulturore të rajonit, duke ofruar një mjedis ndërkombëtar dhe duke nxitur shkëmbimin e ideve. Gjithashtu, '''biblioteka e universitetit''' dhe muzetë e tij përbëjnë burime të çmuara për kërkuesit dhe publikun e gjerë, duke e bërë Göttingen-in një qendër të gjallë të dijes dhe inovacionit. Sot, Universiteti i Göttingenit është anëtar i Grupit U15 të universiteteve kryesore kërkimore gjermane. Është gjithashtu pjesë e rrjeteve të shquara akademike ndërkombëtare dhe evropiane, siç janë The Guild, aleanca ENLIGHT dhe rrjeti Hekksagon. Universiteti mban bashkëpunime të ngushta me institucione kryesore kërkimore me seli në Göttingen, siç janë [[Shoqata Max-Planck|Shoqëria Max Planck]], [[Shoqata Leibniz]], [[Shoqëria Fraunhofer]] dhe [[Shoqata Helmholtz e Qendrave Kërkimore Gjermane|Shoqata Helmholtz]] . Me koleksionin e saj të gjerë, Biblioteka Shtetërore dhe Universitare e Göttingenit është ndër bibliotekat më të mëdha të Gjermanisë. == Shih edhe == * [[Arsimi në Gjermani]] == Lidhje të jashtme == * [https://www.uni-goettingen.de/en/1.html Universiteti i Göttingenit] – faqja kryesore * [http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=112 Turp në Göttingen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330101220/http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=112|date=30 March 2013}} , duke detajuar spastrimin e vitit 1933 * [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/article/view/61613/57823 Studiues dhe letrarë në Universitetin e Göttingen (1603–1800)], [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/index Repertorium Eruditorum Totius Europae – RETE] == Referime == [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Universiteti i Gëtingenit]] f1u5zjeitjk0hdrj19ohx0iu1o6mry8 2996179 2996178 2026-06-12T11:16:12Z Edukatori 112234 added [[Category:Universitete në Gjermani]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2996179 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name=University of Göttingen|native_name=Georg-August-Universität Göttingen|native_name_lang=German|latin_name=Universitas Regiæ Georgiæ Augustæ<ref>{{Cite web |title=Search |url=https://archive.org/search?query=Universitas+Regi%C3%A6+Georgi%C3%A6+August%C3%A6&sin=TXT |website=[[Internet Archive]]}}</ref>|motto={{lang|la|In publica commoda}} ([[Latin]])<ref>{{cite web |title=Leitbild für Alumni Göttingen |author=Universität Göttingen |date=5 October 2009 |url=https://www.uni-goettingen.de/de/43883.html |access-date=17 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170718124717/http://uni-goettingen.de/de/43883.html |archive-date=18 July 2017 |url-status=live }}</ref>|established={{start date and age|7 December 1737}}|type=[[Public university|Public]]|coordinates={{Coord|51|32|31|N|9|56|04|E|region:DE-NI_type:edu|display=title}}|budget=€1.438 billion<ref>{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/en/24657.html |title=Basic Data 2021 |language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024 |archive-date=21 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021075640/https://www.uni-goettingen.de/en/24657.html |url-status=dead }}</ref>|president=Axel Schölmerich|academic_staff=4,551 (2021)<ref name=staff>{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/de/document/download/5c4463004129bd269816534c438e64e7.pdf/Uni_G%C3%B6ttingen_Grunddaten_2021.pdf |title=Basic Data 2021|language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024}}</ref>|administrative_staff=8,825 (2021)<ref name=staff/>|students=30,200 (2020–2021)<ref name="uni-goettingen.de">{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/de/document/download/5c4463004129bd269816534c438e64e7.pdf/Uni_G%C3%B6ttingen_Grunddaten_2021.pdf|title=Basic Data 2021 |language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 February 2024}}</ref>|doctoral=713 (2021)|city=[[Göttingen]], Lower Saxony|country=Germany|campus=[[University town]]|affiliations=[[German Excellence Universities]], [[U15 (German Universities)|U15]], [[European University Association|EUA]], U4 Network, [[Guild of European Research-Intensive Universities]]|colours={{colour box|#002F5D}} Dark blue<ref>{{cite web |title=The Colours of Goettigen |author=Universität Göttingen |date=5 January 2020 |url=https://www.uni-goettingen.de/en/589412.html |access-date=14 January 2019 }}</ref>|website={{URL|1=https://www.uni-goettingen.de/en/1.html|2=uni-goettingen.de}}|logo=Logo Uni Göttingen.svg|logo_size=|image=Uni Göttingen Siegel.svg{{!}}class=skin-invert|image_upright=.7}} '''Universiteti i Gëtingenit''', zyrtarisht '''Universiteti Georg August i Gëtingenit''' i njohur zakonisht si '''Georgia Augusta'''), është një [[Universiteti publik|universitet publik kërkimor]] në qytetin e [[Göttingen]], Saksonia e Poshtme, Gjermani. == Vështrim == Universiteti i Gëtingenit është themeluar në vitin 1734 nga George II, Mbret i Britanisë së Madhe dhe Zgjedhës i Hanoverit, ndërsa mësimdhënien e filloi në vitin 1737 dhe njihet si universiteti më i vjetër në Saksoninë e Poshtme. I njohur për rëndësinë e tij historike dhe tradicionale, universiteti ka lidhje me 47 fitues të Çmimit Nobel sipas numërimit të tij. <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Nobel Prize Laureates from Göttingen: The Göttingen Nobel Prize Wonder |url=https://www.uni-goettingen.de/en/nobel+prize+laureates+from+g%C3%B6ttingen/4281.html |access-date=2024-08-29 |website=Georg-August Universität Göttingen |language=en}}</ref> Universiteti i Göttingenit arriti kulmin e tij akademik nga fundi i shekullit të 19-të deri në fillim të shekullit të 20-të, duke u vendosur si një qendër e madhe ndërkombëtare për [[Matematika|matematikën]] dhe [[Fizika|fizikën]] . Gjatë kësaj periudhe, studiues si [[David Hilbert]], Felix Klein, Max Born dhe Ludwig Prandtl kryen kërkime me ndikim në matematikë, [[Mekanika kuantike|mekanikë kuantike]] dhe [[Aerodinamika|aerodinamikë]] . Universiteti tërhoqi studentë ndërkombëtarë, përfshirë amerikanë të shquar si Edward Everett, George Bancroft, John Lothrop Motley dhe [[Julius Robert Oppenheimer|J. Robert Oppenheimer]] . Kjo rëndësi u ndërpre rëndë nga ngritja e [[Gjermania naziste|nazistëve]] në pushtet në vitin 1933, kur " spastrimi i madh " rezultoi në shkarkimin ose emigrimin e shumë anëtarëve të fakultetit, përfshirë shumë me origjinë hebraike ose ata që kundërshtonin regjimin. Universiteti u rihap më pas nën kontrollin britanik në vitin 1945 dhe filloi një proces rindërtimi akademik. Përveç reputacionit të tij akademik, '''Universiteti i Göttingen''' ka një ndikim të madh kulturor dhe shoqëror në qytetin ku ndodhet. Kampusi i tij historik dhe ndërtesat e shekullit XVIII janë të lidhura ngushtë me identitetin e Göttingen-it si një qytet universitar. Me mbi 30.000 studentë nga e gjithë bota, universiteti luan një rol kyç në jetën ekonomike dhe kulturore të rajonit, duke ofruar një mjedis ndërkombëtar dhe duke nxitur shkëmbimin e ideve. Gjithashtu, '''biblioteka e universitetit''' dhe muzetë e tij përbëjnë burime të çmuara për kërkuesit dhe publikun e gjerë, duke e bërë Göttingen-in një qendër të gjallë të dijes dhe inovacionit. Sot, Universiteti i Göttingenit është anëtar i Grupit U15 të universiteteve kryesore kërkimore gjermane. Është gjithashtu pjesë e rrjeteve të shquara akademike ndërkombëtare dhe evropiane, siç janë The Guild, aleanca ENLIGHT dhe rrjeti Hekksagon. Universiteti mban bashkëpunime të ngushta me institucione kryesore kërkimore me seli në Göttingen, siç janë [[Shoqata Max-Planck|Shoqëria Max Planck]], [[Shoqata Leibniz]], [[Shoqëria Fraunhofer]] dhe [[Shoqata Helmholtz e Qendrave Kërkimore Gjermane|Shoqata Helmholtz]] . Me koleksionin e saj të gjerë, Biblioteka Shtetërore dhe Universitare e Göttingenit është ndër bibliotekat më të mëdha të Gjermanisë. == Shih edhe == * [[Arsimi në Gjermani]] == Lidhje të jashtme == * [https://www.uni-goettingen.de/en/1.html Universiteti i Göttingenit] – faqja kryesore * [http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=112 Turp në Göttingen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330101220/http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=112|date=30 March 2013}} , duke detajuar spastrimin e vitit 1933 * [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/article/view/61613/57823 Studiues dhe letrarë në Universitetin e Göttingen (1603–1800)], [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/index Repertorium Eruditorum Totius Europae – RETE] == Referime == [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Universiteti i Gëtingenit]] [[Kategoria:Universitete në Gjermani]] i60i8n06qn4eb6ajhiv8puqkpsrqsot 2996181 2996179 2026-06-12T11:18:49Z Edukatori 112234 2996181 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name=University of Göttingen|native_name=Georg-August-Universität Göttingen|native_name_lang=German|latin_name=Universitas Regiæ Georgiæ Augustæ<ref>{{Cite web |title=Search |url=https://archive.org/search?query=Universitas+Regi%C3%A6+Georgi%C3%A6+August%C3%A6&sin=TXT |website=[[Internet Archive]]}}</ref>|motto={{lang|la|In publica commoda}} ([[Latin]])<ref>{{cite web |title=Leitbild für Alumni Göttingen |author=Universität Göttingen |date=5 tetor 2009 |url=https://www.uni-goettingen.de/de/43883.html |access-date=17 korrik 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170718124717/http://uni-goettingen.de/de/43883.html |archive-date=18 korrik 2017 |url-status=live }}</ref>|established={{start date and age|7 December 1737}}|type=[[Public university|Public]]|coordinates={{Coord|51|32|31|N|9|56|04|E|region:DE-NI_type:edu|display=title}}|budget=€1.438 billion<ref>{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/en/24657.html |title=Basic Data 2021 |language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 shkurt 2024 |archive-date=21 tetor 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021075640/https://www.uni-goettingen.de/en/24657.html |url-status=dead }}</ref>|president=Axel Schölmerich|academic_staff=4,551 (2021)<ref name=staff>{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/de/document/download/5c4463004129bd269816534c438e64e7.pdf/Uni_G%C3%B6ttingen_Grunddaten_2021.pdf |title=Basic Data 2021|language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 shkurt 2024}}</ref>|administrative_staff=8,825 (2021)<ref name=staff/>|students=30,200 (2020–2021)<ref name="uni-goettingen.de">{{cite web |url=https://www.uni-goettingen.de/de/document/download/5c4463004129bd269816534c438e64e7.pdf/Uni_G%C3%B6ttingen_Grunddaten_2021.pdf|title=Basic Data 2021 |language=de |website=University of Göttingen |access-date=28 shkurt 2024}}</ref>|doctoral=713 (2021)|city=[[Göttingen]], Lower Saxony|country=Germany|campus=[[University town]]|affiliations=[[German Excellence Universities]], [[U15 (German Universities)|U15]], [[European University Association|EUA]], U4 Network, [[Guild of European Research-Intensive Universities]]|colours={{colour box|#002F5D}} Dark blue<ref>{{cite web |title=The Colours of Goettigen |author=Universität Göttingen |date=5 janar 2020 |url=https://www.uni-goettingen.de/en/589412.html |access-date=14 janar 2019 }}</ref>|website={{URL|1=https://www.uni-goettingen.de/en/1.html|2=uni-goettingen.de}}|logo=Logo Uni Göttingen.svg|logo_size=|image=Uni Göttingen Siegel.svg{{!}}class=skin-invert|image_upright=.7}} '''Universiteti i Gëtingenit''', zyrtarisht '''Universiteti Georg August i Gëtingenit''' i njohur zakonisht si '''Georgia Augusta'''), është një [[Universiteti publik|universitet publik kërkimor]] në qytetin e [[Göttingen]], Saksonia e Poshtme, Gjermani. == Vështrim == Universiteti i Gëtingenit është themeluar në vitin 1734 nga George II, Mbret i Britanisë së Madhe dhe Zgjedhës i Hanoverit, ndërsa mësimdhënien e filloi në vitin 1737 dhe njihet si universiteti më i vjetër në Saksoninë e Poshtme. I njohur për rëndësinë e tij historike dhe tradicionale, universiteti ka lidhje me 47 fitues të Çmimit Nobel sipas numërimit të tij. <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Nobel Prize Laureates from Göttingen: The Göttingen Nobel Prize Wonder |url=https://www.uni-goettingen.de/en/nobel+prize+laureates+from+g%C3%B6ttingen/4281.html |access-date=29 gusht 2024 |website=Georg-August Universität Göttingen |language=en}}</ref> Universiteti i Göttingenit arriti kulmin e tij akademik nga fundi i shekullit të 19-të deri në fillim të shekullit të 20-të, duke u vendosur si një qendër e madhe ndërkombëtare për [[Matematika|matematikën]] dhe [[Fizika|fizikën]] . Gjatë kësaj periudhe, studiues si [[David Hilbert]], Felix Klein, Max Born dhe Ludwig Prandtl kryen kërkime me ndikim në matematikë, [[Mekanika kuantike|mekanikë kuantike]] dhe [[Aerodinamika|aerodinamikë]] . Universiteti tërhoqi studentë ndërkombëtarë, përfshirë amerikanë të shquar si Edward Everett, George Bancroft, John Lothrop Motley dhe [[Julius Robert Oppenheimer|J. Robert Oppenheimer]] . Kjo rëndësi u ndërpre rëndë nga ngritja e [[Gjermania naziste|nazistëve]] në pushtet në vitin 1933, kur " spastrimi i madh " rezultoi në shkarkimin ose emigrimin e shumë anëtarëve të fakultetit, përfshirë shumë me origjinë hebraike ose ata që kundërshtonin regjimin. Universiteti u rihap më pas nën kontrollin britanik në vitin 1945 dhe filloi një proces rindërtimi akademik. Përveç reputacionit të tij akademik, '''Universiteti i Göttingen''' ka një ndikim të madh kulturor dhe shoqëror në qytetin ku ndodhet. Kampusi i tij historik dhe ndërtesat e shekullit XVIII janë të lidhura ngushtë me identitetin e Göttingen-it si një qytet universitar. Me mbi 30.000 studentë nga e gjithë bota, universiteti luan një rol kyç në jetën ekonomike dhe kulturore të rajonit, duke ofruar një mjedis ndërkombëtar dhe duke nxitur shkëmbimin e ideve. Gjithashtu, '''biblioteka e universitetit''' dhe muzetë e tij përbëjnë burime të çmuara për kërkuesit dhe publikun e gjerë, duke e bërë Göttingen-in një qendër të gjallë të dijes dhe inovacionit. Sot, Universiteti i Göttingenit është anëtar i Grupit U15 të universiteteve kryesore kërkimore gjermane. Është gjithashtu pjesë e rrjeteve të shquara akademike ndërkombëtare dhe evropiane, siç janë The Guild, aleanca ENLIGHT dhe rrjeti Hekksagon. Universiteti mban bashkëpunime të ngushta me institucione kryesore kërkimore me seli në Göttingen, siç janë [[Shoqata Max-Planck|Shoqëria Max Planck]], [[Shoqata Leibniz]], [[Shoqëria Fraunhofer]] dhe [[Shoqata Helmholtz e Qendrave Kërkimore Gjermane|Shoqata Helmholtz]] . Me koleksionin e saj të gjerë, Biblioteka Shtetërore dhe Universitare e Göttingenit është ndër bibliotekat më të mëdha të Gjermanisë. == Shih edhe == * [[Arsimi në Gjermani]] == Lidhje të jashtme == * [https://www.uni-goettingen.de/en/1.html Universiteti i Göttingenit] – faqja kryesore * [http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=112 Turp në Göttingen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330101220/http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=112|date=30 mars 2013}} , duke detajuar spastrimin e vitit 1933 * [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/article/view/61613/57823 Studiues dhe letrarë në Universitetin e Göttingen (1603–1800)], [https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/index Repertorium Eruditorum Totius Europae – RETE] == Referime == [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Universiteti i Gëtingenit]] [[Kategoria:Universitete në Gjermani]] djbbb3ujmlparxlahq18m7f5volcn8y 0 402060 2996176 2026-06-12T11:12:50Z Edukatori 112234 Edukatori zhvendosi faqen [[Universiteti i Götingenit]] te [[Universiteti i Gëtingenit]] 2996176 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Universiteti i Gëtingenit]] r699iaolo0xf0bat6tkti0i433i43ky 14 402061 2996182 2026-06-12T11:19:30Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Universitete në Gjermani]] 2996182 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Universitete në Gjermani]] bzwmg9rvqxl1lkfsimq1lyzp15n8utl 14 402062 2996184 2026-06-12T11:22:52Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Universiteti i Gëtingenit]] 2996184 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Universiteti i Gëtingenit]] 8iuc9gjpneffnbfd4qzd1m2np4ok0nf 14 402063 2996189 2026-06-12T11:40:46Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Psikologë]] 2996189 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Psikologë]] n82k392cvqowno66cagmnf7u097t356 3 402064 2996193 2026-06-12T11:49:40Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 2996193 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Albanian.kosova}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 12 qershor 2026 13:49 (CEST) sgrds4gp4cbhknomoanffddzxkphw8p